<p5txt n="T32n1649">
<lb n="0462a01"/>
<lb n="0462a02"/>
<docNumber>No. 1649</docNumber>
<lb n="0462a03"/>三彌底部論卷上<lb n="0462a04"/>
<lb n="0462a05"/>
<byline>失譯<anchor xml:id="beg0462001"/>人名今附<anchor xml:id="beg0462002"/>秦<anchor xml:id="end0462002"/>錄<anchor xml:id="end0462001"/>
</byline>
<lb n="0462a06"/>
<p id="pT32p0462a0601">歸命一切智。我從此語。如是是人臨欲死時。
<lb n="0462a07"/>成無記心。其以何業往生。答曰。有業記心惑
<lb n="0462a08"/>業往惡道。無惑記心白業往善道。體性記心
<lb n="0462a09"/>以是故隨行。以無記心起無記業。為業制故
<lb n="0462a10"/>往生如是。是故行無隔。若眠若悶若無心死。
<lb n="0462a11"/>行制故往業道。此二段語顯相應。第三段語
<lb n="0462a12"/>顯不失。彼業自作自業。</p>
<lb n="0462a13"/>
<p id="pT32p0462a1301">自作者何義。答受義故。自業者何
<lb n="0462a14"/>義。答分義。何以故。不往他故。是生何以故。
<lb n="0462a15"/>方便故。是行處。何以故。由彼故。是不滅。何
<lb n="0462a16"/>以故。受故。此顯現故。此世作業不滅故。由報
<lb n="0462a17"/>業受生四處。此欲界死。欲界生有處。往中間
<lb n="0462a18"/>有處受中間有。如是。若欲界處若色界處。第
<lb n="0462a19"/>一處第三處。異生可說。如是從欲界中間有。
<lb n="0462a20"/>受欲界中間有。從欲界中間有。受色界中間
<lb n="0462a21"/>有。如是此
<lb n="0462a22"/>欲界死受生中間有。如是。如是第三處。從色
<lb n="0462a23"/>界中。間有受色界中間有如此。我等死受中
<lb n="0462a24"/>間有如是。云何世尊聲聞。從中間有受中間
<lb n="0462a25"/>有。非凡夫。云何爾。須陀洹。從此七生七死受
<lb n="0462a26"/>天中間有。住彼作斯陀含果證。是其從天中
<lb n="0462a27"/>間有。受人中間有。住此作厭欲界證。是其從
<lb n="0462a28"/>人中間有。受色界中間有。是其住彼中間般
<lb n="0462a29"/>涅槃地作向<anchor xml:id="beg0462003"/>一<anchor xml:id="end0462003"/>。從彼入別中間有。於此處而
<lb n="0462b01"/>般涅槃。如是聲聞過四中間有。有諸部說家
<lb n="0462b02"/>已斯陀含。斯陀含人中間有處。至一間地處。
<lb n="0462b03"/>
<anchor xml:id="beg0462004"/>度<anchor xml:id="end0462004"/>人中間<anchor xml:id="beg0462005"/>有<anchor xml:id="end0462005"/>如是如是。從欲天受欲天。如
<lb n="0462b04"/>是可知。有人捨五陰生有處。受五陰中間有
<lb n="0462b05"/>處。如是一切。我從此語今當說。云何有我我
<lb n="0462b06"/>捨。此有受彼有若為。問曰。何所疑。答曰。見
<lb n="0462b07"/>先師意互相違故生疑。有諸部說實無我。唯
<lb n="0462b08"/>陰處是我。何以故。苦起而已。故世尊語迦
<lb n="0462b09"/>栴延。唯苦生生。唯苦滅滅。彼但見苦起而已。
<lb n="0462b10"/>故知諸部見無有我。如是。</p>
<lb n="0462b11"/>
<p id="pT32p0462b1101">復次何義說言無我。答無說故。世
<lb n="0462b12"/>尊又語先尼梵志。如師所見法諦實說無我。</p>
<lb n="0462b13"/>
<p id="pT32p0462b1301">世尊言。如是見者是名為師。是名為多<anchor xml:id="beg0462006"/>他<anchor xml:id="end0462006"/>阿
<lb n="0462b14"/>
<anchor xml:id="beg0462007"/>伽<anchor xml:id="end0462007"/>度阿羅訶三藐三佛陀。是我所說彼諸部。
<lb n="0462b15"/>見無說故。是故無我如是。</p>
<lb n="0462b16"/>
<p id="pT32p0462b1601">復次何義說無我。答自見其身故。世尊
<lb n="0462b17"/>說言。無聞無知凡夫見色是我。我亦是色。色
<lb n="0462b18"/>在我中。我在色中。如是四種四陰亦如是。若
<lb n="0462b19"/>有我者不應自捨。其身見五陰是其體。譬如
<lb n="0462b20"/>有人。自捨其身取提婆達多身見為其身見。
<lb n="0462b21"/>其身是提婆達多。其身中有提婆達多。提婆
<lb n="0462b22"/>達多中有其身。如捨其眼根。取提婆達多眼
<lb n="0462b23"/>見。象牙見為其知見。而非其見。是故無我。如
<lb n="0462b24"/>是。</p>
<lb n="0462b25"/>
<p id="pT32p0462b2501">復次何義說言無我。答我我所不可得
<lb n="0462b26"/>故。</p>
<lb n="0462b27"/>
<p id="pT32p0462b2701">世尊告諸比丘。若有我者即有我所。若有我
<lb n="0462b28"/>所即有我。我及我所諦實不可得。是故無我。
<lb n="0462b29"/>彼諸部見我我所不可得故。是故無我如是。</p>
<lb n="0462c01"/>
<p id="pT32p0462c0101">復次何以故說無我。答不實言有
<lb n="0462c02"/>故。如富樓那語諸比丘長老。佛所說法
<lb n="0462c03"/>甚為難測。於無物中有我。</p>
<lb n="0462c04"/>
<p id="pT32p0462c0401">佛自言。我亦有如是長老我。但知此語不測
<lb n="0462c05"/>深旨如是。不實言有故。知諸部見不實義故。
<lb n="0462c06"/>是故無我。如是。</p>
<lb n="0462c07"/>
<p id="pT32p0462c0701">又諸部說。不<anchor xml:id="beg0462008"/>可<anchor xml:id="end0462008"/>言有我。不可言無我。何以
<lb n="0462c08"/>故。答我相不可言故。<anchor xml:id="beg0462009"/>答<anchor xml:id="end0462009"/>有我者可說。
<lb n="0462c09"/>如行行相可說。如無為無為相可說。如
<lb n="0462c10"/>是我我相可說。</p>
<lb n="0462c11"/>
<p id="pT32p0462c1101">彼諸部見我相不可說故。是故有我無我不
<lb n="0462c12"/>可說。如是。</p>
<lb n="0462c13"/>
<p id="pT32p0462c1301">復次何以故有我無我不可說。</p>
<lb n="0462c14"/>
<p id="pT32p0462c1401">答直置問記故。何以故。問記有四種。一
<lb n="0462c15"/>者一問直記。二者先詰然後記。三者反問而
<lb n="0462c16"/>記。四者直置不記。今者問我直置不記。是故
<lb n="0462c17"/>不可言有我。不可言無我。如是。</p>
<lb n="0462c18"/>
<p id="pT32p0462c1801">復次何以<anchor xml:id="beg0462010"/>故<anchor xml:id="end0462010"/>有我無我不可說。答定異合故。
<lb n="0462c19"/>若有我便應可說。為是行為異行。為是無為
<lb n="0462c20"/>異無為。此二種說既不定。是故不可言有我。
<lb n="0462c21"/>不可言無我。如是。</p>
<lb n="0462c22"/>
<p id="pT32p0462c2201">復次何以故有我無我不可說。</p>
<lb n="0462c23"/>
<p id="pT32p0462c2301">答常無常合故。<anchor xml:id="beg0462011"/>若<anchor xml:id="end0462011"/>有我可說。為是常為
<lb n="0462c24"/>無常。此二種說應必有定而不定。是故不可
<lb n="0462c25"/>說言有我。不可說言無我。如是。</p>
<lb n="0462c26"/>
<p id="pT32p0462c2601">復次何以故有我無我不可說。</p>
<lb n="0462c27"/>
<p id="pT32p0462c2701">答有無中依止故。</p>
<lb n="0462c28"/>
<p id="pT32p0462c2801">佛告迦栴延。世間依二種。亦依有亦依無。以
<lb n="0462c29"/>是故執有執無。是故有我無我不可說。如是
<lb n="0463a01"/>又諸部說實有我何以故。語縛故。</p>
<lb n="0463a02"/>
<p id="pT32p0463a0201">佛言。是色痛想行識繫縛。從此世<anchor xml:id="beg0463001"/>渡<anchor xml:id="end0463001"/>彼。</p>
<lb n="0463a03"/>
<p id="pT32p0463a0301">彼諸部見繫說縛故。是故有我。如是。</p>
<lb n="0463a04"/>
<p id="pT32p0463a0401">復次何以故有我。答正見故。</p>
<lb n="0463a05"/>
<p id="pT32p0463a0501">佛言。有人見化生故。正見。</p>
<lb n="0463a06"/>
<p id="pT32p0463a0601">彼諸部見。正見故。是故有我。如是。</p>
<lb n="0463a07"/>
<p id="pT32p0463a0701">復次何以故有我。答佛說四念故。</p>
<lb n="0463a08"/>
<p id="pT32p0463a0801">佛言。觀見身受心法。若無我無可見四法。彼
<lb n="0463a09"/>諸部見。佛說四念故。是故有我。如是。</p>
<lb n="0463a10"/>
<p id="pT32p0463a1001">復次何以故有我。答佛說聲聞故。</p>
<lb n="0463a11"/>
<p id="pT32p0463a1101">佛言。有人事火自炙其身。勸人自炙。以是故
<lb n="0463a12"/>佛說有人。如是。若無人自無炙。亦無他可炙。</p>
<lb n="0463a13"/>
<p id="pT32p0463a1301">彼諸部見。佛說有人。是故見有我。如是。</p>
<lb n="0463a14"/>
<p id="pT32p0463a1401">復次諸部何故說有我。答一人出世多人
<lb n="0463a15"/>得安樂生故。</p>
<lb n="0463a16"/>
<p id="pT32p0463a1601">佛語諸比丘。一切功德人生在世間。多人得
<lb n="0463a17"/>安樂故。若無人誰生功德。</p>
<lb n="0463a18"/>
<p id="pT32p0463a1801">是諸部見一人生故。是故有我。如是。</p>
<lb n="0463a19"/>
<p id="pT32p0463a1901">又諸部說五陰是人是我。</p>
<lb n="0463a20"/>
<p id="pT32p0463a2001">問曰。何以故。答說界門故。</p>
<lb n="0463a21"/>
<p id="pT32p0463a2101">佛語比丘。六界門六觸是人。</p>
<lb n="0463a22"/>
<p id="pT32p0463a2201">彼諸部見。佛說六界門六觸是人。是故是人。
<lb n="0463a23"/>如是。</p>
<lb n="0463a24"/>
<p id="pT32p0463a2401">復次何以故是人無異人。答佛說。外國
<lb n="0463a25"/>有最上女人修多羅等故。</p>
<lb n="0463a26"/>
<p id="pT32p0463a2601">佛言。我所說是最上女人。若白若黑若青若
<lb n="0463a27"/>細滑。若方若長若短若細腰若肥。即是人更
<lb n="0463a28"/>無異人。如是。</p>
<lb n="0463a29"/>
<p id="pT32p0463a2901">又佛語比丘。有人見一比丘可憎。若短若瘻
<lb n="0463b01"/>若<anchor xml:id="beg0463002"/>躍<anchor xml:id="end0463002"/>。如是。</p>
<lb n="0463b02"/>
<p id="pT32p0463b0201">復次佛說。我天眼見眾生可愛可憎等。如是。</p>
<lb n="0463b03"/>
<p id="pT32p0463b0301">復次說彼地獄人如燒積薪。燒地獄人亦復
<lb n="0463b04"/>如是。</p>
<lb n="0463b05"/>
<p id="pT32p0463b0501">前所說最上女人等及見比丘可憎。佛見眾
<lb n="0463b06"/>生可愛可憎。乃至燒地獄人如燒積薪等。但
<lb n="0463b07"/>是五陰是人。更無異人。是諸部見。佛說陰是
<lb n="0463b08"/>人。是故是人。如是。</p>
<lb n="0463b09"/>
<p id="pT32p0463b0901">又諸部說人異五陰。何以故。</p>
<lb n="0463b10"/>
<p id="pT32p0463b1001">答如擔重擔人故。</p>
<lb n="0463b11"/>
<p id="pT32p0463b1101">佛言。重擔是五陰。擔者是人。如是。</p>
<lb n="0463b12"/>
<p id="pT32p0463b1201">以是故人與陰各。是故人與陰異。如是。</p>
<lb n="0463b13"/>
<p id="pT32p0463b1301">復次何以故人異陰。</p>
<lb n="0463b14"/>
<p id="pT32p0463b1401">佛言人取。愛為。其第二久遠輪轉是故人與。
<lb n="0463b15"/>愛異以是故人。與陰各如是。</p>
<lb n="0463b16"/>
<p id="pT32p0463b1601">復次何以故人與陰各。答受業果故。佛
<lb n="0463b17"/>說偈言。</p>
<lb n="0463b18"/>
<lg>
<l>
<anchor xml:id="beg0463003"/>生<anchor xml:id="end0463003"/>世樂歡喜</l>
<l>異世樂欣然</l>
<lb n="0463b19"/>
<l>作福二處歡</l>
<l>自見其業淨</l>
<lb n="0463b20"/>
<l>此世業報竟</l>
<l>來世復應受</l>
<lb n="0463b21"/>
<l>陰壞隨業往</l>
<l>更受異陰身</l>
</lg>
<lb n="0463b22"/>
<p id="pT32p0463b2201">彼諸部見受業報故。是故人與陰各。如是。</p>
<lb n="0463b23"/>
<p id="pT32p0463b2301">復次何以故人與陰各。答是我說故。</p>
<lb n="0463b24"/>
<p id="pT32p0463b2401">佛<anchor xml:id="beg0463004"/>言<anchor xml:id="end0463004"/>。我前世時作轉輪聖王。名曰善見。亦
<lb n="0463b25"/>名大天。以是故今受新陰前我不異。是故人
<lb n="0463b26"/>與陰各。如是。</p>
<lb n="0463b27"/>
<p id="pT32p0463b2701">復次何以故人與陰各。答無記處說故。</p>
<lb n="0463b28"/>
<p id="pT32p0463b2801">佛言。陰無常不說人無常。有時說。陰是無常
<lb n="0463b29"/>相。有時說。陰是常相。以是故常相異無常相
<lb n="0463c01"/>異。是故人與陰各如是。</p>
<lb n="0463c02"/>
<p id="pT32p0463c0201">又諸部說人是常。何以故。答無本故。人
<lb n="0463c03"/>不應生死中行。</p>
<lb n="0463c04"/>
<p id="pT32p0463c0401">如佛所說。生死無本眾生輪轉。生死源本不
<lb n="0463c05"/>可知。如是。是故人無本。</p>
<lb n="0463c06"/>
<p id="pT32p0463c0601">若人無本亦無其末。是故人常如是。</p>
<lb n="0463c07"/>
<p id="pT32p0463c0701">復次何以故人常。答憶過去世故。</p>
<lb n="0463c08"/>
<p id="pT32p0463c0801">佛言。憶一生乃至憶過去無數劫生。陰壞雖
<lb n="0463c09"/>流轉生死而人不壞。</p>
<lb n="0463c10"/>
<p id="pT32p0463c1001">彼諸部見。憶一生乃至憶過去無數劫生故。
<lb n="0463c11"/>是故人常。如是。</p>
<lb n="0463c12"/>
<p id="pT32p0463c1201">復次何以故人常。答說處故。</p>
<lb n="0463c13"/>
<p id="pT32p0463c1301">佛言。渡彼岸住彼地名婆羅門。如是。佛復言。
<lb n="0463c14"/>既已渡彼岸更不復還。如是。佛復說。渡彼岸
<lb n="0463c15"/>者住彼處不墮落。既至彼岸無復憂惱。如是。</p>
<lb n="0463c16"/>
<p id="pT32p0463c1601">若人見渡彼岸者。住彼處不墮落。無憂惱故。
<lb n="0463c17"/>是故人常。</p>
<lb n="0463c18"/>
<p id="pT32p0463c1801">彼諸部見。佛說處故。是故人常。</p>
<lb n="0463c19"/>
<p id="pT32p0463c1901">復次何以故人常。答至不動樂故。</p>
<lb n="0463c20"/>
<p id="pT32p0463c2001">佛說偈言。</p>
<lb n="0463c21"/>
<lg>
<l>如是正解脫</l>
<l>渡欲淤泥流</l>
<lb n="0463c22"/>
<l>智者莫能測</l>
<l>得至無動樂</l>
</lg>
<lb n="0463c23"/>
<p id="pT32p0463c2301">彼諸部見。佛說至無動樂故。是故人常。以是
<lb n="0463c24"/>人至不動樂無陰故。是人不可知處。是故人
<lb n="0463c25"/>常。如是。</p>
<lb n="0463c26"/>
<p id="pT32p0463c2601">又諸部說人無常。問何以故。</p>
<lb n="0463c27"/>
<p id="pT32p0463c2701">
<anchor xml:id="beg0463005"/>答<anchor xml:id="end0463005"/>有本故。</p>
<lb n="0463c28"/>
<p id="pT32p0463c2801">佛語比丘。有一人生為一切人安樂如是。</p>
<lb n="0463c29"/>
<p id="pT32p0463c2901">若有生有其本。若有本有其末。是故人無常。
<lb n="0464a01"/>如是。</p>
<lb n="0464a02"/>
<p id="pT32p0464a0201">復次何以故人無常。答佛說語新故。</p>
<lb n="0464a03"/>
<p id="pT32p0464a0301">佛言。新生天好顏色端正威德。新者無常法
<lb n="0464a04"/>名新。是故人無常。如是。</p>
<lb n="0464a05"/>
<p id="pT32p0464a0501">復次何以故人無常。答倒法故。</p>
<lb n="0464a06"/>
<p id="pT32p0464a0601">佛言。波斯匿王雖為人王。異世時倒如是。若
<lb n="0464a07"/>有倒法成無常。是故人無常。</p>
<lb n="0464a08"/>
<p id="pT32p0464a0801">復次何以故人無常。答落生故。</p>
<lb n="0464a09"/>
<p id="pT32p0464a0901">涅槃常不落不生。</p>
<lb n="0464a10"/>
<p id="pT32p0464a1001">依佛說言。我見眾生落生。以是故依佛說落
<lb n="0464a11"/>生。是故人無常。</p>
<lb n="0464a12"/>
<p id="pT32p0464a1201">復次何以故人無常。答生老病死法故。</p>
<lb n="0464a13"/>
<p id="pT32p0464a1301">佛言。我是無數四部眾善知識。以生死故來
<lb n="0464a14"/>至我所得脫生死。生老病死是無常法。是故
<lb n="0464a15"/>人無常。如是。</p>
<lb n="0464a16"/>
<p id="pT32p0464a1601">是故從此修多羅以為本。有說。無實我如是。
<lb n="0464a17"/>有言。不可說有我如是。</p>
<lb n="0464a18"/>
<p id="pT32p0464a1801">有說。有我如是。</p>
<lb n="0464a19"/>
<p id="pT32p0464a1901">是故我等生疑。<anchor xml:id="beg0464001"/>雖<anchor xml:id="end0464001"/>然為當實有我。為假設而
<lb n="0464a20"/>已。以是故。有說五陰是我。有說我異五陰。有
<lb n="0464a21"/>說常。有說無常。如是。
<lb n="0464a22"/>是故我等生疑。</p>
<lb n="0464a23"/>
<p id="pT32p0464a2301">問曰。云何人捨此有更受異有。</p>
<lb n="0464a24"/>
<p id="pT32p0464a2401">答如修多羅意。教化力可知五盛陰。成人以
<lb n="0464a25"/>為實人以五盛陰。成人以為實人故不可言。
<lb n="0464a26"/>人常無常。如是。</p>
<lb n="0464a27"/>
<p id="pT32p0464a2701">難曰。前章所說無我為首。各有所執。云何解
<lb n="0464a28"/>釋。令得開解。答如前所說。<anchor xml:id="beg0464002"/>苦<anchor xml:id="end0464002"/>起而已。無我
<lb n="0464a29"/>如是。我等今說。</p>
<lb n="0464b01"/>
<p id="pT32p0464b0101">苦者苦生滅是苦性。</p>
<lb n="0464b02"/>
<p id="pT32p0464b0201">佛欲顯示苦性。語迦旃延言。苦生生苦滅滅
<lb n="0464b03"/>我相生滅不可言。是故佛說如是。</p>
<lb n="0464b04"/>
<p id="pT32p0464b0401">復次如前所說。無說故無我。如是。
<lb n="0464b05"/>我等今說。我等相。從信<anchor xml:id="beg0464003"/>受<anchor xml:id="end0464003"/>。</p>
<lb n="0464b06"/>
<p id="pT32p0464b0601">如佛為外道說。雖有我是假名我不實說我
<lb n="0464b07"/>依有漏陰。</p>
<lb n="0464b08"/>
<p id="pT32p0464b0801">佛見去來法說是我非實我。</p>
<lb n="0464b09"/>
<p id="pT32p0464b0901">如佛說依行行故受名。是故佛說。</p>
<lb n="0464b10"/>
<p id="pT32p0464b1001">說名我如是。</p>
<lb n="0464b11"/>
<p id="pT32p0464b1101">復次如前所說。自見其身故無我。如是。
<lb n="0464b12"/>我等今說。答曰。無明所覆。五
<lb n="0464b13"/>陰無我謂為我。</p>
<lb n="0464b14"/>
<p id="pT32p0464b1401">如新生無知小兒。見餘母人謂為其母五。陰
<lb n="0464b15"/>無我謂為我亦復。如是<anchor xml:id="beg0464004"/>是<anchor xml:id="end0464004"/>佛所說如是。</p>
<lb n="0464b16"/>
<p id="pT32p0464b1601">復次如前所說。無我。我我所不可
<lb n="0464b17"/>得故。如是。我等今說。答曰。佛說依
<lb n="0464b18"/>不自在我我所實<anchor xml:id="beg0464005"/>性<anchor xml:id="end0464005"/>不可得。如是。</p>
<lb n="0464b19"/>
<p id="pT32p0464b1901">為他所制者不名自制。若自制者不名他制。
<lb n="0464b20"/>是故斷自他制不斷我。如是。</p>
<lb n="0464b21"/>
<p id="pT32p0464b2101">復次如前所說。不實言有故無我。如是。</p>
<lb n="0464b22"/>
<p id="pT32p0464b2201">我等今說。答不實有故。</p>
<lb n="0464b23"/>
<p id="pT32p0464b2301">不實與無法共合無。而言有此言難信。是故
<lb n="0464b24"/>斷無言有不斷我。如是。</p>
<lb n="0464b25"/>
<p id="pT32p0464b2501">如諸部前所說。相不可說故。</p>
<lb n="0464b26"/>
<p id="pT32p0464b2601">不可說有我無我。如是。
<lb n="0464b27"/>我等今說。曰我常無常相等不可說。有
<lb n="0464b28"/>我等可說。</p>
<lb n="0464b29"/>
<p id="pT32p0464b2901">如佛說。有人自炙身等一切。</p>
<lb n="0464c01"/>
<p id="pT32p0464c0101">復次如佛說。無聞無知凡夫以惡業為相。聰
<lb n="0464c02"/>明之人以善業為相。是故諸部語不可依。如
<lb n="0464c03"/>是。</p>
<lb n="0464c04"/>
<p id="pT32p0464c0401">如諸部前所說。有我無我直置問不記
<lb n="0464c05"/>故。如是。我等今說。問不相應故。是故直
<lb n="0464c06"/>置。相應故不直置。</p>
<lb n="0464c07"/>
<p id="pT32p0464c0701">如佛記。無知凡夫人不善。聰明人善。是
<lb n="0464c08"/>故諸部語不可依。如是。</p>
<lb n="0464c09"/>
<p id="pT32p0464c0901">如諸部前所說。有我無我不可說定異
<lb n="0464c10"/>故。如是。我等今說。若我驗者應是
<lb n="0464c11"/>行為異行。如是。正說為是行為異行應說。
<lb n="0464c12"/>是故應遣諸部語不可依。如是。</p>
<lb n="0464c13"/>
<p id="pT32p0464c1301">如諸部前所說。有我無我不可說常無常故。
<lb n="0464c14"/>如是。我等今說。</p>
<lb n="0464c15"/>
<p id="pT32p0464c1501">若我有無中可說成斷見常見。</p>
<lb n="0464c16"/>
<p id="pT32p0464c1601">若依此二見佛所不許。</p>
<lb n="0464c17"/>
<p id="pT32p0464c1701">若言無人者成過不記之類。此言不可。何以
<lb n="0464c18"/>故。若言無人者是名邪見。</p>
<lb n="0464c19"/>
<p id="pT32p0464c1901">若言有人者是名正見。是故有人可說。</p>
<lb n="0464c20"/>
<p id="pT32p0464c2001">如修多羅中說。若言無人名為邪見。若言有
<lb n="0464c21"/>人名為我見。若言有者是其常無常故。若如
<lb n="0464c22"/>此者行<anchor xml:id="beg0464006"/>成<anchor xml:id="end0464006"/>常無常故。若同有有者。行無常無
<lb n="0464c23"/>為常人不如是。同有不同常無常應可知。如
<lb n="0464c24"/>是。</p>
<lb n="0464c25"/>
<p id="pT32p0464c2501">如諸部前所說。有我無我不可說。有無
<lb n="0464c26"/>中依止故。如是。我等今說。</p>
<lb n="0464c27"/>
<p id="pT32p0464c2701">若都無我。佛不應說有依止。是佛說有依止
<lb n="0464c28"/>故。是故有我可說。如是。</p>
<lb n="0464c29"/>
<p id="pT32p0464c2901">如諸部前<anchor xml:id="beg0464007"/>所<anchor xml:id="end0464007"/>說。有我語縛故。如是。</p>
<lb n="0465a01"/>
<p id="pT32p0465a0101">我等今說。</p>
<lb n="0465a02"/>
<p id="pT32p0465a0201">無人可縛而有縛。如王獄縛。雖無人而
<lb n="0465a03"/>有縛有結。如有繩有結。無繩無結。
<lb n="0465a04"/>如是。無我而有語縛。如是。如諸部前所說。有
<lb n="0465a05"/>我正見故。如是。
<lb n="0465a06"/>我等今說。</p>
<lb n="0465a07"/>
<p id="pT32p0465a0701">依有漏陰。佛說有人以人見有人故。名為正
<lb n="0465a08"/>見。如是。</p>
<lb n="0465a09"/>
<p id="pT32p0465a0901">如諸部前所說。有我。佛說四念故。如是。
<lb n="0465a10"/>我等今說。</p>
<lb n="0465a11"/>
<p id="pT32p0465a1101">佛語迦旃延。唯心而已。欲顯身受心法故。說
<lb n="0465a12"/>唯心而已成諸法。更無異。如是。</p>
<lb n="0465a13"/>
<p id="pT32p0465a1301">如諸部前所說。有我。佛說聲聞故。如是。
<lb n="0465a14"/>我等今說。</p>
<lb n="0465a15"/>
<p id="pT32p0465a1501">聲聞說處。依止法聲聞說而已更無異。如諸
<lb n="0465a16"/>部前所說。有我。有說故如是。我等今說。</p>
<lb n="0465a17"/>
<p id="pT32p0465a1701">佛說有人假名。是故是其朋。無我。若實
<lb n="0465a18"/>無我不成殺生殺者。亦無所殺亦無偷盜邪
<lb n="0465a19"/>婬妄語飲酒亦如是。</p>
<lb n="0465a20"/>
<p id="pT32p0465a2001">如是無我若無我者。五逆亦無縱任。諸根無
<lb n="0465a21"/>起善惡者無縛。無解縛者亦無所縛。亦無作
<lb n="0465a22"/>者亦無業。亦無報。若業無者果報亦無。業果
<lb n="0465a23"/>報無者亦無生死。而眾生以業果報輪轉生
<lb n="0465a24"/>死。若無生死者。生死因亦無。若無因者因滅
<lb n="0465a25"/>亦無。若因滅無者趣道亦無。如是四諦亦無。
<lb n="0465a26"/>若無四諦。亦無佛說四諦。若無佛者亦無有
<lb n="0465a27"/>僧。如是無人者。三寶四諦亦無。如是諸說並
<lb n="0465a28"/>所不應。以是故無人者成上諸過。後過亦生。
<lb n="0465a29"/>若有人有我者。上所說無過。如佛說修多羅。
<lb n="0465b01"/>真應當知。是故實有我。如諸部前所說。五陰
<lb n="0465b02"/>是人是我界門故。如是。
<lb n="0465b03"/>我等今說。</p>
<lb n="0465b04"/>
<p id="pT32p0465b0401">若人命我異。是修多羅不顯。有我為陰是我
<lb n="0465b05"/>我是陰。若陰是我。<anchor xml:id="beg0465001"/>陰可說<anchor xml:id="end0465001"/>我不可說。若我
<lb n="0465b06"/>是陰。我可說陰不可說。亦可兩可說非五陰。
<lb n="0465b07"/>是我如是。</p>
<lb n="0465b08"/>
<p id="pT32p0465b0801">如諸部前所說。人異五陰。如擔重擔人
<lb n="0465b09"/>故。如是。我等今說。</p>
<lb n="0465b10"/>
<p id="pT32p0465b1001">依擔故說有擔。若我異陰。壞時起時我亦起
<lb n="0465b11"/>亦滅。如斫身一分。我亦應一分。如是一分成
<lb n="0465b12"/>多分。一分多分還成一。隨身存時命亦隨存。
<lb n="0465b13"/>命存時身亦存。是故陰即是我。是語可遣。如
<lb n="0465b14"/>是。如諸部前所說。人異陰取愛為其二
<lb n="0465b15"/>故。如是。我等今說。</p>
<lb n="0465b16"/>
<p id="pT32p0465b1601">若人正見無疑。如人有愛繫縛。輪轉生死。</p>
<lb n="0465b17"/>
<p id="pT32p0465b1701">佛欲顯示。佛言人取愛。為其第二。長處生死
<lb n="0465b18"/>愛斷時。無復輪轉。是故我不異陰。如是。</p>
<lb n="0465b19"/>
<p id="pT32p0465b1901">如諸部前所說。人與陰各。受業果故。如
<lb n="0465b20"/>是。我等今說。</p>
<lb n="0465b21"/>
<p id="pT32p0465b2101">依有漏生死。此生來生受其果報。是故人與
<lb n="0465b22"/>陰不各。</p>
<lb n="0465b23"/>
<p id="pT32p0465b2301">復次如諸部前所說。人與陰各。是我說
<lb n="0465b24"/>故。如是。我等今說。依度說。</p>
<lb n="0465b25"/>
<p id="pT32p0465b2501">佛言。我過去無數阿僧祇劫時。曾為頂生王。
<lb n="0465b26"/>是故人與陰不各。如是。</p>
<lb n="0465b27"/>
<p id="pT32p0465b2701">復次如諸部前所說。人與陰各。不記處
<lb n="0465b28"/>說故。如是。我等今說。</p>
<lb n="0465b29"/>
<p id="pT32p0465b2901">陰我異不異不可說。是故法相以常無常為
<lb n="0465c01"/>首不可說。我亦不可說。</p>
<lb n="0465c02"/>
<p id="pT32p0465c0201">若我異陰者。佛言。我異身異佛所不記。
<lb n="0465c03"/>修多羅所不明。若我異陰者。亦可在陰中。亦
<lb n="0465c04"/>可遍一切處。若在陰中。斫身時。破身時。我應
<lb n="0465c05"/>可見。如蚊在優曇婆羅果中。破優曇婆羅果
<lb n="0465c06"/>時蚊可見。我在陰中亦復如是。若我異身<anchor xml:id="beg0465002"/>冷<anchor xml:id="end0465002"/>
<lb n="0465c07"/>熱觸身。我不應覺知。復次若挑眼時。倍
<lb n="0465c08"/>應見物。如是。諸根壞時。聲香味觸等。亦應
<lb n="0465c09"/>覺知。如是。</p>
<lb n="0465c10"/>
<p id="pT32p0465c1001">復次若我異身。從此身入彼身還來入身。
<lb n="0465c11"/>如人從此屋入彼屋還入此屋。我異者應
<lb n="0465c12"/>如是。</p>
<lb n="0465c13"/>
<p id="pT32p0465c1301">復次我異陰者。我不應處處受生。若處處受
<lb n="0465c14"/>生。應一念遍處受生。是故不應常在身中故。
<lb n="0465c15"/>解脫難得。若處處行不應作業。若無業果亦
<lb n="0465c16"/>無功業。亦無縛解亦無行禪。便應解脫。如是
<lb n="0465c17"/>等不應。是故人異身語可遣。如是。</p>
<lb n="0465c18"/>三彌底部論卷上<lb n="0465c19"/>
<lb n="0465c20"/>
<lb n="0465c21"/>三彌底部論卷中<lb n="0465c22"/>
<lb n="0465c23"/>
<byline>失譯<anchor xml:id="fxT32p0465c01"/>人名今附<anchor xml:id="fxT32p0465c02"/>秦錄</byline>
<lb n="0465c24"/>
<p id="pT32p0465c2401">如諸部前所說。人是常。無本故。如是我等今
<lb n="0465c25"/>說。</p>
<lb n="0465c26"/>
<p id="pT32p0465c2601">若無本成常。生死無本亦應是常。此言不應。
<lb n="0465c27"/>人無本不可說。如是。</p>
<lb n="0465c28"/>
<p id="pT32p0465c2801">如諸部前所說。人是常。憶過去世故。如是我
<lb n="0465c29"/>等今說。</p>
<lb n="0466a01"/>
<p id="pT32p0466a0101">若我定異陰者。陰壞時人不滅。應憶過去世
<lb n="0466a02"/>時事。只應此人不應有異人。而輪轉生死無
<lb n="0466a03"/>斷絕時。此語不應如是。</p>
<lb n="0466a04"/>
<p id="pT32p0466a0401">如諸部前所說。人是常說處故如是。我等今
<lb n="0466a05"/>說。</p>
<lb n="0466a06"/>
<p id="pT32p0466a0601">斷苦流滅故。至有餘涅槃故。身猶存住名之
<lb n="0466a07"/>度彼岸住。婆羅門至無餘涅槃。既至得無餘
<lb n="0466a08"/>涅槃故。是佛所說。是故不說人常。如是。</p>
<lb n="0466a09"/>
<p id="pT32p0466a0901">如諸部前所說。人常到不動樂故。如是我等
<lb n="0466a10"/>今說。</p>
<lb n="0466a11"/>
<p id="pT32p0466a1101">得無餘涅槃時。便至不動樂。若人常者。不生
<lb n="0466a12"/>不死如涅槃。不生不死身亦不異。其智慧在
<lb n="0466a13"/>所處處亦<anchor xml:id="beg0466001"/>不<anchor xml:id="end0466001"/>異。食不食<anchor xml:id="beg0466002"/>苦<anchor xml:id="end0466002"/>樂無<anchor xml:id="beg0466003"/>異常<anchor xml:id="end0466003"/>故。過
<lb n="0466a14"/>去時事不忘。常故無變異。亦無縛無解。是故
<lb n="0466a15"/>人常此語應遣。如是。</p>
<lb n="0466a16"/>
<p id="pT32p0466a1601">如諸部前所說。人無常。有本故。如是我等今
<lb n="0466a17"/>說。</p>
<lb n="0466a18"/>
<p id="pT32p0466a1801">有漏起故。是名說人。以是故。不可言陰與人
<lb n="0466a19"/>異。是故人起不可說。以是假說即答解前次。
<lb n="0466a20"/>佛說新等故。</p>
<lb n="0466a21"/>
<p id="pT32p0466a2101">若人無常者。眾生輪轉所作善惡業壞。不作
<lb n="0466a22"/>善惡業自來無先因故。一切眾生悉應一種
<lb n="0466a23"/>不造業應。<anchor xml:id="beg0466004"/>解<anchor xml:id="end0466004"/>脫者不由業自成。既不由業自
<lb n="0466a24"/>成功德。無所為先世時生亦無可憶。是故人
<lb n="0466a25"/>無常此語應遣。</p>
<lb n="0466a26"/>
<p id="pT32p0466a2601">以是假說即答解前次。倒法故落生故。生老
<lb n="0466a27"/>病死法。人無常故。如是。</p>
<lb n="0466a28"/>
<p id="pT32p0466a2801">問曰。云何說有人。</p>
<lb n="0466a29"/>
<p id="pT32p0466a2901">答曰。佛說有三種人。</p>
<lb n="0466b01"/>
<p id="pT32p0466b0101">問曰。云何<anchor xml:id="beg0466005"/>三<anchor xml:id="end0466005"/>種人。</p>
<lb n="0466b02"/>
<p id="pT32p0466b0201">答依說人度說人滅說人
(說者亦名安亦名制亦名假名)
。</p>
<lb n="0466b03"/>
<p id="pT32p0466b0301">問曰。云何依<anchor xml:id="beg0466006"/>說<anchor xml:id="end0466006"/>。</p>
<lb n="0466b04"/>
<p id="pT32p0466b0401">答如佛所說。語跋婆耶言。是是行所依說。是
<lb n="0466b05"/>是其名安。</p>
<lb n="0466b06"/>
<p id="pT32p0466b0601">是名依說如火譬。如佛語舍利弗。有人名象
<lb n="0466b07"/>白淨可愛。四大所成是名我。如是一切亦如
<lb n="0466b08"/>乳譬。如是依修多羅等所說。是名依說。</p>
<lb n="0466b09"/>
<p id="pT32p0466b0901">如色得色人得色人不可說。異色色不可說。
<lb n="0466b10"/>異得色人依色得名依色人。若人說是色是
<lb n="0466b11"/>我。是其色成名我見。若人說色是我者以是
<lb n="0466b12"/>過五陰人。前所說成是其過。復言。若人
<lb n="0466b13"/>說得色人異<anchor xml:id="beg0466007"/>色<anchor xml:id="end0466007"/>者。名異我見。若人說異我以
<lb n="0466b14"/>是過人異五陰。成是其過。</p>
<lb n="0466b15"/>
<p id="pT32p0466b1501">得色人相從而已。非是真說。若人說色
<lb n="0466b16"/>得色人相從而已。成其邪見。若邪見者。言無
<lb n="0466b17"/>我。以是過前所說。成是其過。以是故。此
<lb n="0466b18"/>是三過。</p>
<lb n="0466b19"/>
<p id="pT32p0466b1901">是故實異邪見。不隨實異不隨邪見。依色得
<lb n="0466b20"/>色人可說。以是故。得色人共色實可說。
<lb n="0466b21"/>是故是時色起是時得色人亦起是時色
<lb n="0466b22"/>滅。是時得色人亦滅。不是不可說。如是五陰
<lb n="0466b23"/>十二門。五道阿修羅道中陰為七道人。生有
<lb n="0466b24"/>處迦羅<anchor xml:id="beg0466008"/>羅<anchor xml:id="end0466008"/>阿浮陀那肉團支。新生童子年少
<lb n="0466b25"/>中年老善惡記心。戒犯戒如是上一切合不
<lb n="0466b26"/>合。依上諸法。是名依說人可知。</p>
<lb n="0466b27"/>
<p id="pT32p0466b2701">問曰。云何度說人。</p>
<lb n="0466b28"/>
<p id="pT32p0466b2801">答曰。以是時度異有是時。佛說度眾生。云何
<lb n="0466b29"/>度說眾生。過去說未來說現在說。云何過去
<lb n="0466c01"/>說。</p>
<lb n="0466c02"/>
<p id="pT32p0466c0201">如<anchor xml:id="beg0466009"/>天使<anchor xml:id="end0466009"/>修多羅所說上啟閻羅。此人先不知
<lb n="0466c03"/>父母兄弟等。不知功德。不知善惡等。願教其。
<lb n="0466c04"/>如是。</p>
<lb n="0466c05"/>
<p id="pT32p0466c0501">如佛所說。我過去世時。曾作頂生王。是名過
<lb n="0466c06"/>去說。</p>
<lb n="0466c07"/>
<p id="pT32p0466c0701">云何未來說。</p>
<lb n="0466c08"/>
<p id="pT32p0466c0801">如佛所說。轉輪聖王在中有時。初入母<anchor xml:id="beg0466010"/>腹<anchor xml:id="end0466010"/>。
<lb n="0466c09"/>如入堂殿。如是。如佛語彌勒。阿逸多。汝
<lb n="0466c10"/>後成佛時。名曰慈氏。是名未來說。如是。</p>
<lb n="0466c11"/>
<p id="pT32p0466c1101">云何現在說。</p>
<lb n="0466c12"/>
<p id="pT32p0466c1201">答曰。如佛說安伽人。有耳璫種種寶飾臂手。
<lb n="0466c13"/>如是。</p>
<lb n="0466c14"/>
<p id="pT32p0466c1401">如佛所說。大富長者多有財寶大如意。如是。
<lb n="0466c15"/>是名現在說。佛依三世行制三說。如是
<lb n="0466c16"/>應知。</p>
<lb n="0466c17"/>
<p id="pT32p0466c1701">以是行度說是名度說。</p>
<lb n="0466c18"/>
<p id="pT32p0466c1801">
<anchor xml:id="beg0466011"/>云<anchor xml:id="end0466011"/>何滅說。<anchor xml:id="beg0466012"/>答<anchor xml:id="end0466012"/>
<anchor xml:id="beg0466013"/>逐<anchor xml:id="end0466013"/>依說人度說人。</p>
<lb n="0466c19"/>
<p id="pT32p0466c1901">佛說滅說人。如過去身壞時。是名滅說。
<lb n="0466c20"/>如是。</p>
<lb n="0466c21"/>
<p id="pT32p0466c2101">如佛所說。漏盡比丘五陰無常滅。是名滅說。
<lb n="0466c22"/>如佛說偈言。</p>
<lb n="0466c23"/>
<lg>
<l>智者莫能測</l>
<l>得至無動樂</l>
</lg>
<lb n="0466c24"/>
<p id="pT32p0466c2401">是名滅說。如是。見依說。</p>
<lb n="0466c25"/>
<p id="pT32p0466c2501">度說。是故說有人。捨五陰生有處受五陰中
<lb n="0466c26"/>間有。如是。</p>
<lb n="0466c27"/>
<p id="pT32p0466c2701">見滅說。佛說無復有受陰處。如是。</p>
<lb n="0466c28"/>
<p id="pT32p0466c2801">問曰。為捨五陰滅盡猶有所餘。</p>
<lb n="0466c29"/>
<p id="pT32p0466c2901">答曰。何所疑。曰。見先師意互相違故生疑。有
<lb n="0467a01"/>諸部見五陰一邊。從此有往彼有。如是何以
<lb n="0467a02"/>故。識上生故。</p>
<lb n="0467a03"/>
<p id="pT32p0467a0301">佛言。是人識戒熏定熏是其識上生勝處。佛
<lb n="0467a04"/>復說偈言。</p>
<lb n="0467a05"/>
<lg>
<l>善惡二種業</l>
<l>是業人世造</l>
<lb n="0467a06"/>
<l>是業是其物</l>
<l>自捉自隨去</l>
<lb n="0467a07"/>
<l>麁陰是惡業</l>
<l>細陰是善行</l>
<lb n="0467a08"/>
<l>善惡二俱造</l>
<l>隨捉逐業往</l>
</lg>
<lb n="0467a09"/>
<p id="pT32p0467a0901">是人往生其受根義。是以故。其度。天眼
<lb n="0467a10"/>人見其度。</p>
<lb n="0467a11"/>
<p id="pT32p0467a1101">如佛語比丘。我見眾生落生如是一切是故。
<lb n="0467a12"/>諸部見五陰一邊。從此有往彼有。如是。</p>
<lb n="0467a13"/>
<p id="pT32p0467a1301">又諸部說人。如是。從此有往彼有。非是陰。
<lb n="0467a14"/>何以故。佛說偈故。</p>
<lb n="0467a15"/>
<p id="pT32p0467a1501">佛說偈言。</p>
<lb n="0467a16"/>
<lg>
<l>生世樂歡喜</l>
<l>異世樂欣然</l>
<lb n="0467a17"/>
<l>作福二處歡</l>
<l>自見其淨業</l>
<lb n="0467a18"/>
<l>護根往善道</l>
<l>不護墮惡道</l>
</lg>
<lb n="0467a19"/>
<p id="pT32p0467a1901">佛復說言。此死落生如是。是故。如諸部
<lb n="0467a20"/>見人如是。從此有往彼有非陰。如是。</p>
<lb n="0467a21"/>
<p id="pT32p0467a2101">又諸部說無人。從此有度彼有。何以故。如佛
<lb n="0467a22"/>言新天人。人見如是。</p>
<lb n="0467a23"/>
<p id="pT32p0467a2301">佛復說言。是是行行所依。是是受其名。如火
<lb n="0467a24"/>依薪受其名。如是。</p>
<lb n="0467a25"/>
<p id="pT32p0467a2501">佛復說一切德人。生世間多人受安樂。如是
<lb n="0467a26"/>前世已生不復更生。是故無人。捨此度彼有。
<lb n="0467a27"/>是故生疑。</p>
<lb n="0467a28"/>
<p id="pT32p0467a2801">曰。前所問為捨五陰滅盡。猶有所餘。今
<lb n="0467a29"/>若捨五陰。五陰無遺餘。從此有度彼有。如佛
<lb n="0467b01"/>說偈言。</p>
<lb n="0467b02"/>
<lg>
<l>棄捨此人形</l>
<l>受天身具足</l>
</lg>
<lb n="0467b03"/>
<p id="pT32p0467b0301">如佛說人無。財寶一切捨。隨所往。如是。如佛
<lb n="0467b04"/>說臨死時。捨其身獨自去。在世之時言。皆是
<lb n="0467b05"/>我有。臨死之時。一切捨。獨自去。戒定熏心藉
<lb n="0467b06"/>此善業上生。是故佛說善心而已。上生勝處。
<lb n="0467b07"/>是故捨五陰滅盡往彼勝處。依業不滅。佛說
<lb n="0467b08"/>偈言。</p>
<lb n="0467b09"/>
<lg>
<l>是業是其物</l>
<l>自捉自隨去</l>
</lg>
<lb n="0467b10"/>
<p id="pT32p0467b1001">中陰根故。往生彼處。受根義行中陰處天眼
<lb n="0467b11"/>見中陰色。</p>
<lb n="0467b12"/>
<p id="pT32p0467b1201">如諸部說五陰一邊。從此有往彼有。是故捨
<lb n="0467b13"/>此<anchor xml:id="beg0467001"/>語<anchor xml:id="end0467001"/>。如是。</p>
<lb n="0467b14"/>
<p id="pT32p0467b1401">前所說。如是人從此有往彼有。唯人而已。若
<lb n="0467b15"/>爾者。應至道實異無往。若實異若常若不常。
<lb n="0467b16"/>成邪見。如前所說實。異常不常。成邪見
<lb n="0467b17"/>遮。以是故。人共陰實異不可說。是故是
<lb n="0467b18"/>人而已往生處不可說。如是。</p>
<lb n="0467b19"/>
<p id="pT32p0467b1901">問曰。云何人身滅時。五中有起。</p>
<lb n="0467b20"/>
<p id="pT32p0467b2001">答曰。人欲滅時中有起時。依五中有。是名五
<lb n="0467b21"/>中有人可說。逐過去說依度說人可說。以是
<lb n="0467b22"/>故不依人。是故不依義。不是人可說。如是見
<lb n="0467b23"/>法念滅。念滅不滅行念念是名佛<anchor xml:id="beg0467002"/>說<anchor xml:id="end0467002"/>。應當
<lb n="0467b24"/>知。以是故。捨五陰身都盡人從此有度彼有。
<lb n="0467b25"/>是故說有人捨五陰生有處。受五陰中間有
<lb n="0467b26"/>如是。</p>
<lb n="0467b27"/>
<p id="pT32p0467b2701">問曰。為前受五中陰處。後捨人五陰。答曰。不
<lb n="0467b28"/>如。若如所問。生成有間。若生成有間者。聖人
<lb n="0467b29"/>滅應更受有。不成滅四取。若陰與人別是所
<lb n="0467c01"/>不應。如是。</p>
<lb n="0467c02"/>
<p id="pT32p0467c0201">問曰。為先捨人五陰。受五中陰身。答曰。
<lb n="0467c03"/>不如。若如所問。一人一念中。便應成兩
<lb n="0467c04"/>種有是所不應。如是。</p>
<lb n="0467c05"/>
<p id="pT32p0467c0501">問曰。今者云何捨人身。受五中陰身。為一時
<lb n="0467c06"/>而受。為不一時。</p>
<lb n="0467c07"/>
<p id="pT32p0467c0701">答曰。是一時。問曰。云何。</p>
<lb n="0467c08"/>
<p id="pT32p0467c0801">答曰。人臨死時。最後一念心現起時。中陰心
<lb n="0467c09"/>未起。最後一念心滅時。中陰心方起。中陰心
<lb n="0467c10"/>起時成五中有人。是故說捨人陰受中有。何
<lb n="0467c11"/>以故中陰心起時成。從人中落中間有處成
<lb n="0467c12"/>時。心住是處時是名落生。是故相應時應當
<lb n="0467c13"/>知。有人捨五陰生有處。受五陰中間有。如是
<lb n="0467c14"/>一切。曰當說。我今。</p>
<lb n="0467c15"/>
<p id="pT32p0467c1501">問曰。陰有源本不。而從陰次第生至今。為有
<lb n="0467c16"/>本為無本。如是。曰何所疑。</p>
<lb n="0467c17"/>
<p id="pT32p0467c1701">答曰。佛語比丘。生死無本。眾生輪轉生死源
<lb n="0467c18"/>本不可知。如是。為無實故不可知。為有實
<lb n="0467c19"/>故不可知。如十二<anchor xml:id="beg0467003"/>門<anchor xml:id="end0467003"/>說。有十三門實無故
<lb n="0467c20"/>不可知。為無智不可知。何以故無色界人。餘
<lb n="0467c21"/>二界人無智故。不知。如世界成不成。直置不
<lb n="0467c22"/>可答。有展轉源本是初有可說。是故我等生
<lb n="0467c23"/>疑。</p>
<lb n="0467c24"/>
<p id="pT32p0467c2401">問曰。人前生源本不可知。為實有。為實無。
<lb n="0467c25"/>若有知見可說。</p>
<lb n="0467c26"/>
<p id="pT32p0467c2601">答曰。實有不可知。何以故。譬如實有物覆故
<lb n="0467c27"/>不可知。亦如一毫微塵細故不可知。又如地
<lb n="0467c28"/>曠故不可知。亦如眼皮極近眼故不可知。又
<lb n="0467c29"/>如海岸極遠故不可知。復如眼根弱故不可
<lb n="0468a01"/>知。如髮毫端。亦如芥子聚。以一芥子投聚中。
<lb n="0468a02"/>色相似故不<anchor xml:id="beg0468001"/>可<anchor xml:id="end0468001"/>知。又如恒河流水。以一把
<lb n="0468a03"/>鹽投河中淡。水力多故鹽不可得。亦如寶物
<lb n="0468a04"/>在壁內隔障故不可見。亦如鬼神隱形故不
<lb n="0468a05"/>可見。如無知人不知命所餘故不可知。如寶
<lb n="0468a06"/>物在壁障隔等實有不可知。如是人源本實
<lb n="0468a07"/>有不可知。如是。</p>
<lb n="0468a08"/>
<p id="pT32p0468a0801">難曰。從此源本。若塵及毫端等。實有不可知
<lb n="0468a09"/>者。餘人見。如天眼見毫端。</p>
<lb n="0468a10"/>
<p id="pT32p0468a1001">又如地<anchor xml:id="begd1e2125"/>曠<anchor xml:id="endd1e2125"/>邊際。唯天眼者見。復如眼皮自不
<lb n="0468a11"/>見近<anchor xml:id="beg0468002"/>其<anchor xml:id="end0468002"/>者見。如海岸不可知渡。到者見。如
<lb n="0468a12"/>髮毫端明眼者見。以一芥子投芥聚中。<anchor xml:id="beg0468003"/>明眼<anchor xml:id="end0468003"/>
<lb n="0468a13"/>者見。恒河水以一把鹽投之。唯魚近其邊知。
<lb n="0468a14"/>覆障財寶。天眼者見。隱形鬼神。唯同類見。有
<lb n="0468a15"/>方術人見餘命不可知。他心智人見如是。上
<lb n="0468a16"/>所說一切有言不可見不可知。然一切可知
<lb n="0468a17"/>可見。源本無人知是故。如覆障寶物等實有。
<lb n="0468a18"/>不可知非因。復說實有不可知。何以故。無能
<lb n="0468a19"/>測量<anchor xml:id="beg0468004"/>故<anchor xml:id="end0468004"/>。如雪山實有不可稱量。何以故。無
<lb n="0468a20"/>能測量故。</p>
<lb n="0468a21"/>
<p id="pT32p0468a2101">難曰。若為知雪山稱量實有不可知。答曰。見
<lb n="0468a22"/>雪山<anchor xml:id="beg0468005"/>石<anchor xml:id="end0468005"/>有量數挍略。雪山稱量實有可知。是
<lb n="0468a23"/>故無能測量不可知。難曰。若挍略可知此非
<lb n="0468a24"/>知。但挍略知非稱量實知。便成無明。</p>
<lb n="0468a25"/>
<p id="pT32p0468a2501">又問曰。不實故。稱量不可知。</p>
<lb n="0468a26"/>
<p id="pT32p0468a2601">答曰。不實不可知。何以故。如修多羅中所說
<lb n="0468a27"/>故。佛言。物不實處無知聲。</p>
<lb n="0468a28"/>
<p id="pT32p0468a2801">如佛語比丘。如酥油燈滅其灰其墨不可知。
<lb n="0468a29"/>如是須彌大海大地劫盡火劫起時。一切燒
<lb n="0468b01"/>蕩盡其塵。其墨不可知。如是。</p>
<lb n="0468b02"/>
<p id="pT32p0468b0201">佛言。源本不可知。亦復如是。如酥油燈滅其
<lb n="0468b03"/>墨塵不實有不可知。如是源本不可知。亦復
<lb n="0468b04"/>如是。</p>
<lb n="0468b05"/>
<p id="pT32p0468b0501">問曰。如實物。有處佛說不可知聲。</p>
<lb n="0468b06"/>
<p id="pT32p0468b0601">答如律中所說。若人酒著手若器。此人以手
<lb n="0468b07"/>捧器奉上比丘。盛食比丘不知得食無罪如
<lb n="0468b08"/>是。是故此非因。</p>
<lb n="0468b09"/>
<p id="pT32p0468b0901">又說不實不可知。若源本實有者。佛實智應
<lb n="0468b10"/>從彼起。不應說言不可知。以佛說不可知故。
<lb n="0468b11"/>是源本不實有。</p>
<lb n="0468b12"/>
<p id="pT32p0468b1201">答曰。此義處不爾。佛實<anchor xml:id="beg0468006"/>智<anchor xml:id="end0468006"/>不從彼起。如世
<lb n="0468b13"/>間<anchor xml:id="beg0468007"/>問<anchor xml:id="end0468007"/>常無常等處。佛不答。是故無因。復說
<lb n="0468b14"/>不爾故源本不可知。佛說不可知。若佛直說
<lb n="0468b15"/>無源本。成斷見。若佛說有源本。復成常見。此
<lb n="0468b16"/>二種。語不應。是不應故。佛說不可知。如是。</p>
<lb n="0468b17"/>
<p id="pT32p0468b1701">問曰。若生死有本者。成常見。若無本者。成斷
<lb n="0468b18"/>見。聖人生死本已盡別本更起。應知而不爾。
<lb n="0468b19"/>別本更起者。便成斷見。生死源本不實有不
<lb n="0468b20"/>可知。何以故。生死輪轉無窮故。佛語諸比丘。
<lb n="0468b21"/>有依愛本不可知。從此起愛謝在過去。從此
<lb n="0468b22"/>起愛未來當起。如是一切。以是故。無有愛本。
<lb n="0468b23"/>是故生死無實。本不可知。</p>
<lb n="0468b24"/>
<p id="pT32p0468b2401">復次生死常起故。若無生死亦無涅槃。如佛
<lb n="0468b25"/>語阿難。有漏五陰滅盡時。是名滅。是名涅槃。</p>
<lb n="0468b26"/>
<p id="pT32p0468b2601">佛又語阿難。涅槃雖滅盡不無本。以是故生
<lb n="0468b27"/>
<anchor xml:id="beg0468008"/>死<anchor xml:id="end0468008"/>滅有本。是故生死本不實有本<anchor xml:id="beg0468009"/>不<anchor xml:id="end0468009"/>可知。
<lb n="0468b28"/>如是。</p>
<lb n="0468b29"/>
<p id="pT32p0468b2901">復次因展轉合故。一切人不以我為因本。若
<lb n="0468c01"/>以我為因本。生死不盡。是故無本。如是。</p>
<lb n="0468c02"/>
<p id="pT32p0468c0201">復次憶知過去無數世界。如佛所說過去時
<lb n="0468c03"/>若欲知法識隨起知。以是故。識無數故。境界
<lb n="0468c04"/>亦無數。應知亦無數。是故生死無本。如是。</p>
<lb n="0468c05"/>
<p id="pT32p0468c0501">復次生死無本故。若生死有本者。過去生本
<lb n="0468c06"/>亦應有。是故不實有過去。生本不可知。如是。</p>
<lb n="0468c07"/>
<p id="pT32p0468c0701">復次有愛展轉故。佛說過去生本不可知。若
<lb n="0468c08"/>生死本無者亦無其名。若無法不應有名如
<lb n="0468c09"/>是。</p>
<lb n="0468c10"/>
<p id="pT32p0468c1001">答曰。無法無名。無名名不實。雖無名以無名
<lb n="0468c11"/>便是其名。是故有名故是其不實。如所說。過
<lb n="0468c12"/>去源本名實故。源本應實。此語不是。曰不爾。
<lb n="0468c13"/>如所說。無法有名故。有實者。有法有名。亦應
<lb n="0468c14"/>無名不實。何以故。無名故。若爾無法不實。其
<lb n="0468c15"/>名亦不實。實有法其名亦實有。是故無法之
<lb n="0468c16"/>名亦不實。以是故。源生不實有驗矣。</p>
<lb n="0468c17"/>
<p id="pT32p0468c1701">難曰。若爾實不實便<anchor xml:id="beg0468010"/>是<anchor xml:id="end0468010"/>不定。不實成實實成
<lb n="0468c18"/>不實。是所不應。</p>
<lb n="0468c19"/>
<p id="pT32p0468c1901">復次有法遮言。無有法無法始顯勝降實不
<lb n="0468c20"/>實可見以是處無遮言。有是名實。如打物發
<lb n="0468c21"/>此聲。此聲無本故如是。源生可說如兔角。是
<lb n="0468c22"/>故生死是源本。難曰。若生死無本者。亦無其
<lb n="0468c23"/>末。如是無本無末與涅槃無異。是所不應。如
<lb n="0468c24"/>是。答曰。是實無本。五陰展轉相生故。</p>
<lb n="0468c25"/>
<p id="pT32p0468c2501">是故無常。因展轉果亦展轉。</p>
<lb n="0468c26"/>
<p id="pT32p0468c2601">問曰。若生死無本者。中<anchor xml:id="beg0468011"/>末<anchor xml:id="end0468011"/>亦無。中末無者
<lb n="0468c27"/>生死亦無。如林無本無末。亦無中。便無此林。
<lb n="0468c28"/>如是無生死。如是。</p>
<lb n="0468c29"/>
<p id="pT32p0468c2901">答曰。不爾。何以故。如團圓物。無本中末不。
<lb n="0469a01"/>無圓物生死亦爾。</p>
<lb n="0469a02"/>
<p id="pT32p0469a0201">難曰。若團圓物無本中末。而有者無。<anchor xml:id="beg0469001"/>第二<anchor xml:id="end0469001"/>
<lb n="0469a03"/>未可壞。生死亦爾。</p>
<lb n="0469a04"/>
<p id="pT32p0469a0401">答曰。恐如是生死不滅。如所執本無故。一切
<lb n="0469a05"/>法無。此是下執以前生因展轉故。是故無本。
<lb n="0469a06"/>因壞故生死盡。生死壞因亦盡。如<anchor xml:id="begd1e2459"/>是<anchor xml:id="endd1e2459"/>前憶過
<lb n="0469a07"/>去無數世界故。是故佛說無源本。若生死<anchor xml:id="beg0469002"/>源<anchor xml:id="end0469002"/>
<lb n="0469a08"/>本。陰展轉無本故。成常見。依陰依度佛說有
<lb n="0469a09"/>眾生。如是。</p>
<lb n="0469a10"/>
<p id="pT32p0469a1001">說曰。陰展轉無本者。眾生展轉亦無本。眾生
<lb n="0469a11"/>不應展轉。何以故。佛已說生死無本故。</p>
<lb n="0469a12"/>
<p id="pT32p0469a1201">問曰。若生死無本。佛何故說不可知。何不直
<lb n="0469a13"/>言無。</p>
<lb n="0469a14"/>
<p id="pT32p0469a1401">答曰。若佛直說無者。不應起三種邪見。三種
<lb n="0469a15"/>邪見者。第一我前身曾生不。第二我後更生
<lb n="0469a16"/>不。第三我今若為生不。應生疑。以是故佛說
<lb n="0469a17"/>不可知。是故佛說應當知。如是。佛說法有二
<lb n="0469a18"/>種。何者二種。一為法。二為眾生。</p>
<lb n="0469a19"/>
<p id="pT32p0469a1901">云何為法。如佛所說。源生不可知。有愛本不
<lb n="0469a20"/>可知。為法故。說無生死源本可說。云何為眾
<lb n="0469a21"/>生無明覆眾生。輪轉生死。為眾生故說法。眾
<lb n="0469a22"/>生輪轉生死。是故佛為說。說曰。如是時法至
<lb n="0469a23"/>其心依度。是時佛說是眾生。</p>
<lb n="0469a24"/>
<p id="pT32p0469a2401">問曰。何故佛說有法源生不可知。</p>
<lb n="0469a25"/>
<p id="pT32p0469a2501">答曰。佛不應為眾生說無源本。</p>
<lb n="0469a26"/>
<p id="pT32p0469a2601">難曰。如是時法依度。是時佛說是眾生。爾時
<lb n="0469a27"/>法無常可說。不應說眾生常無常。如是源生
<lb n="0469a28"/>可說不可說。可知生死無本驗矣。</p>
<lb n="0469a29"/>三彌底部論卷中<lb n="0469b01"/>
<lb n="0469b02"/>三彌底部論卷下<lb n="0469b03"/>
<lb n="0469b04"/>
<byline>失譯<anchor xml:id="fxT32p0469b01"/>人名今附<anchor xml:id="fxT32p0469b02"/>秦錄</byline>
<lb n="0469b05"/>
<p id="pT32p0469b0501">如是所說。有人生陰處。捨五陰受中陰五陰。
<lb n="0469b06"/>問曰。云何知有中陰。</p>
<lb n="0469b07"/>
<p id="pT32p0469b0701">曰。何所疑。答曰。有諸部說無中陰。何以
<lb n="0469b08"/>故。道處不說故。</p>
<lb n="0469b09"/>
<p id="pT32p0469b0901">佛語舍利弗。地獄我知人往地獄。我亦知可
<lb n="0469b10"/>往地獄道。我亦知乃至眾生往到涅槃。我亦
<lb n="0469b11"/>知佛不說。我知中間有不說。我知眾生往中
<lb n="0469b12"/>間有。不說道可往中間有。如是。</p>
<lb n="0469b13"/>
<p id="pT32p0469b1301">彼諸部見。佛此修多羅中不說。是故見無中
<lb n="0469b14"/>陰。</p>
<lb n="0469b15"/>
<p id="pT32p0469b1501">復次生處。佛不記故。生五處佛悉記。如佛記
<lb n="0469b16"/>調達應入地獄。記都提婆羅門生畜生處。記
<lb n="0469b17"/>姑羅柯生餓鬼處。記給孤獨氏生天。記<anchor xml:id="beg0469003"/>儴<anchor xml:id="end0469003"/>佉
<lb n="0469b18"/>王生人處。如是等記。不記一人生中間有。</p>
<lb n="0469b19"/>
<p id="pT32p0469b1901">彼諸部見。佛不記五生處。是故諸部見無中
<lb n="0469b20"/>間有。</p>
<lb n="0469b21"/>
<p id="pT32p0469b2101">復次佛說業故。此業應受地獄。此業應受畜
<lb n="0469b22"/>生餓鬼人天五道。如是等五道生處。佛說業
<lb n="0469b23"/>中間有。佛不說業。是故彼諸部見。無中間有。
<lb n="0469b24"/>如是。</p>
<lb n="0469b25"/>
<p id="pT32p0469b2501">復次佛說此定。是實有五道故。此是地獄畜
<lb n="0469b26"/>生餓鬼人天等。不說此定是中間有。彼諸部
<lb n="0469b27"/>見。佛不說定中間有。是故諸部見。無中間有。
<lb n="0469b28"/>如是。</p>
<lb n="0469b29"/>
<p id="pT32p0469b2901">復次生無間故。</p>
<lb n="0469c01"/>
<p id="pT32p0469c0101">佛言。人造五逆罪。身壞直入無間地獄。若有
<lb n="0469c02"/>中間有者。佛不應說直入無間地獄。</p>
<lb n="0469c03"/>
<p id="pT32p0469c0301">彼諸部見。佛說直入無間地獄故。是故諸部
<lb n="0469c04"/>見。無中間有。如是。</p>
<lb n="0469c05"/>
<p id="pT32p0469c0501">復次無定故。</p>
<lb n="0469c06"/>
<p id="pT32p0469c0601">若死生有處。是<anchor xml:id="beg0469004"/>其<anchor xml:id="end0469004"/>中間名為中間有者。中間
<lb n="0469c07"/>有於生有處。其間復應有中間有。是故諸部
<lb n="0469c08"/>見無中間有。如是。復次無用故。言有中陰者。
<lb n="0469c09"/>此言無用。何以故。中間有處無長短壽。病不
<lb n="0469c10"/>病亦無。受苦不受苦業亦無。愛不愛色聲香
<lb n="0469c11"/>味觸亦無。服飾莊嚴亦無。是故若言有中間
<lb n="0469c12"/>有者。此言無用。</p>
<lb n="0469c13"/>
<p id="pT32p0469c1301">復次同法生不同法生故。若中間有共生一
<lb n="0469c14"/>法者。是其生有。非是中間有。若不同法生
<lb n="0469c15"/>
<anchor xml:id="beg0469005"/>成<anchor xml:id="end0469005"/>別道名。如八正道。如是同法不同法成
<lb n="0469c16"/>過。是故無中間有。如是。</p>
<lb n="0469c17"/>
<p id="pT32p0469c1701">復次不說相故。佛說有五道相。中間有相。佛
<lb n="0469c18"/>不說。</p>
<lb n="0469c19"/>
<p id="pT32p0469c1901">彼諸部見不說相故。是故無中間有。如是。</p>
<lb n="0469c20"/>
<p id="pT32p0469c2001">復次自身生故。佛說有眾生。從其身落無間。
<lb n="0469c21"/>一念中受生。</p>
<lb n="0469c22"/>
<p id="pT32p0469c2201">佛說一念受生。不說中間有處可生。</p>
<lb n="0469c23"/>
<p id="pT32p0469c2301">彼諸部見。一念從其身落受生。是故無中間
<lb n="0469c24"/>有。如是。從因等故。</p>
<lb n="0469c25"/>
<p id="pT32p0469c2501">諸部見無中間有如是此說受五陰中間有處。
<lb n="0469c26"/>是諸部執滅中間有。</p>
<lb n="0469c27"/>
<p id="pT32p0469c2701">問曰。若為遣所執。若為因成有中間有。曰聽
<lb n="0469c28"/>今所說。如諸部所執滅中間。有欲令是因還
<lb n="0469c29"/>有中間有。</p>
<lb n="0470a01"/>
<p id="pT32p0470a0101">難曰。如諸部所說。五道處不說故無中間有。
<lb n="0470a02"/>答曰。不說五道處乘故。是故佛不說中間有。
<lb n="0470a03"/>非是無中間有故。如從此城往彼城。不說乘
<lb n="0470a04"/>應至彼處不可。以不說乘。應至彼處言無乘。
<lb n="0470a05"/>中間有亦如是。</p>
<lb n="0470a06"/>
<p id="pT32p0470a0601">復次如諸部所說。生處。佛不<anchor xml:id="beg0470001"/>說<anchor xml:id="end0470001"/>故。無中
<lb n="0470a07"/>間有。</p>
<lb n="0470a08"/>
<p id="pT32p0470a0801">不住處故。佛不記中間有。是處眾生命根苦
<lb n="0470a09"/>樂法非法交關勝處。是佛所記。是故佛不記
<lb n="0470a10"/>中間有。</p>
<lb n="0470a11"/>
<p id="pT32p0470a1101">復次如諸部所說。佛說業故無中間有。
<lb n="0470a12"/>是人積聚造業應受六道生。色界無色界。是
<lb n="0470a13"/>其所向道。以此業成中間有。乘至受生。是故
<lb n="0470a14"/>佛不說中間有業。佛不說中間有業故。是故
<lb n="0470a15"/>無中間有。不應爾。</p>
<lb n="0470a16"/>
<p id="pT32p0470a1601">復次如諸部所說。佛說此定是實有五
<lb n="0470a17"/>道故。無中間有應說不說故。如佛語<anchor xml:id="beg0470002"/>葉波<anchor xml:id="end0470002"/>國
<lb n="0470a18"/>人。應多有所告而我不說。不可以佛不定說
<lb n="0470a19"/>故。言無法<anchor xml:id="beg0470003"/>可<anchor xml:id="end0470003"/>說。是故佛不定說中間有故。
<lb n="0470a20"/>是故不可說無中間有。可知。</p>
<lb n="0470a21"/>
<p id="pT32p0470a2101">復次如諸部所說。生無間故無中
<lb n="0470a22"/>間有。斷異道故。佛說無間。是故不可說
<lb n="0470a23"/>無中間有。</p>
<lb n="0470a24"/>
<p id="pT32p0470a2401">復次如諸部所說。無定故無中間有。如
<lb n="0470a25"/>佛所說有中間禪非是不定。如第一第二禪
<lb n="0470a26"/>是其中處。佛說<anchor xml:id="beg0470004"/>有<anchor xml:id="end0470004"/>中間禪。中間禪中佛不說
<lb n="0470a27"/>更有中間禪。如是應知。中間有非不定。</p>
<lb n="0470a28"/>
<p id="pT32p0470a2801">復次如諸部所說。無用故無中間有。應
<lb n="0470a29"/>到彼故。有用用中間有故往彼受生。是
<lb n="0470b01"/>故中間有非無用。</p>
<lb n="0470b02"/>
<p id="pT32p0470b0201">復次如諸部所說。同法生不同法生故。
<lb n="0470b03"/>無中間有。</p>
<lb n="0470b04"/>
<p id="pT32p0470b0401">二處生故生中間有處往受生處此二處同法
<lb n="0470b05"/>不同法。云何同法。同界故。云何不<anchor xml:id="beg0470005"/>同<anchor xml:id="end0470005"/>
<lb n="0470b06"/>法。乘與生處異故。是故不可言無中間有。</p>
<lb n="0470b07"/>
<p id="pT32p0470b0701">復次如諸部所說。不說相故。無中間有。
<lb n="0470b08"/>多論處不應說此語。若佛說有中間有生多
<lb n="0470b09"/>論處。不應間有中間有無中間有。是故不可
<lb n="0470b10"/>說無中間有。</p>
<lb n="0470b11"/>
<p id="pT32p0470b1101">復次如諸部所說。自身生故。無中間有。
<lb n="0470b12"/>未生彼故。是其身應生彼。而未至生中間有。
<lb n="0470b13"/>成生從種類中落受空處中間有。自見其身
<lb n="0470b14"/>細微細滑。如在地無異彼。隨愛制故。依願樂
<lb n="0470b15"/>其身。是故以此語不斷中間有。</p>
<lb n="0470b16"/>
<p id="pT32p0470b1601">有中間有。何以故。斷間故。</p>
<lb n="0470b17"/>
<p id="pT32p0470b1701">如佛語摩樓柯子。是時汝見聞覺知而已。汝
<lb n="0470b18"/>爾時不在彼世界不在此世界。不在中間處。
<lb n="0470b19"/>是名苦盡。我等見佛<anchor xml:id="beg0470006"/>遣<anchor xml:id="end0470006"/>中間處。是故有中間
<lb n="0470b20"/>有。</p>
<lb n="0470b21"/>
<p id="pT32p0470b2101">復次有中間有。如佛說跋蹉耶那修多羅。爾
<lb n="0470b22"/>時佛語跋蹉耶那。捨此身未生彼處。是時意
<lb n="0470b23"/>生身愛取合故。我說名為眾生。我等見佛說
<lb n="0470b24"/>跋蹉耶那修多羅。是故有中間有。</p>
<lb n="0470b25"/>
<p id="pT32p0470b2501">復次有中間有。中間入涅槃故。</p>
<lb n="0470b26"/>
<p id="pT32p0470b2601">佛語諸比丘。五種人名龍駒馬。何等五種人。
<lb n="0470b27"/>中間入涅槃是名第一人。生入涅槃是
<lb n="0470b28"/>名第二人。行入涅槃是名第三人。不行
<lb n="0470b29"/>入涅槃是名第四人。上行入涅槃是名第五
<lb n="0470c01"/>人。</p>
<lb n="0470c02"/>
<p id="pT32p0470c0201">我等見佛說中間入涅槃故。是故有中間有。</p>
<lb n="0470c03"/>
<p id="pT32p0470c0301">復次身不至故。識無身不至彼。</p>
<lb n="0470c04"/>
<p id="pT32p0470c0401">我等見身不至彼。是故有中間有。</p>
<lb n="0470c05"/>
<p id="pT32p0470c0501">復次天眼力<anchor xml:id="beg0470007"/>故。佛<anchor xml:id="end0470007"/>言。我天眼見眾生落生。
<lb n="0470c06"/>如是一切。若無中間有者。佛不說我天
<lb n="0470c07"/>眼見眾生落生。我等見佛說。天眼見眾
<lb n="0470c08"/>生落生。是故有中間<anchor xml:id="beg0470008"/>有<anchor xml:id="end0470008"/>。</p>
<lb n="0470c09"/>
<p id="pT32p0470c0901">復次如佛說揵闥婆處。故。佛言。三處合
<lb n="0470c10"/>時。然後度入胎。何等三處合。</p>
<lb n="0470c11"/>
<p id="pT32p0470c1101">父母和合揵闥婆來至前立。三事合時。然後
<lb n="0470c12"/>度入胎。是名三處合。若無中間有。佛不說揵
<lb n="0470c13"/>闥婆處。</p>
<lb n="0470c14"/>
<p id="pT32p0470c1401">我等見佛說揵闥婆處。是故有中間有。復次
<lb n="0470c15"/>得相關故。柯羅<anchor xml:id="beg0470009"/>羅<anchor xml:id="end0470009"/>作本。乃至老無中間色得
<lb n="0470c16"/>相關。我等見得相關故。應有道度處從死有
<lb n="0470c17"/>受中間有。應有相關可成。</p>
<lb n="0470c18"/>
<p id="pT32p0470c1801">復次稻苗譬故。從稻生苗從苗生稻。是
<lb n="0470c19"/>色定法何等為稻。前生有為稻。何等為
<lb n="0470c20"/>苗。中間有為苗。</p>
<lb n="0470c21"/>
<p id="pT32p0470c2101">又生有為稻。</p>
<lb n="0470c22"/>
<p id="pT32p0470c2201">我等見稻苗譬故。是故有中間有。</p>
<lb n="0470c23"/>
<p id="pT32p0470c2301">復次光明世間故。如阿難所說。我聞世尊為
<lb n="0470c24"/>菩薩時。從兜率天上。憶念智明下降母胎。是
<lb n="0470c25"/>時一切世界光明普照。菩薩是時在中間有
<lb n="0470c26"/>處光曜遍照。然後入胎。我等見光明世間故。
<lb n="0470c27"/>是故有中間有。</p>
<lb n="0470c28"/>
<p id="pT32p0470c2801">復次人欲受生轉變故。是人是其可往
<lb n="0470c29"/>道近其邊。其人欲受生心轉變。不轉變不受
<lb n="0471a01"/>生。如人從般稠摩偷羅國落。還從中生。何以
<lb n="0471a02"/>故。不見異生道故。無轉變。若無中間有不成
<lb n="0471a03"/>轉變。不應見其所往道。是其所依處是處見
<lb n="0471a04"/>其所往道。如天眼見遊空如神通。我等見人
<lb n="0471a05"/>欲受生轉變故。是故有中間有。</p>
<lb n="0471a06"/>
<p id="pT32p0471a0601">說曰。如前所說。斷間故有中間有。</p>
<lb n="0471a07"/>
<p id="pT32p0471a0701">斷三縛故是。是時三處中是處斷三縛無此。
<lb n="0471a08"/>無此有何義。曰不著內門無彼。無
<lb n="0471a09"/>彼有何義。曰不著外門。不著中間。不著
<lb n="0471a10"/>中間有何義。</p>
<lb n="0471a11"/>
<p id="pT32p0471a1101">曰不著六識。是佛所說不明中間有。</p>
<lb n="0471a12"/>
<p id="pT32p0471a1201">復次如前所說。跋蹉耶那修多羅故。</p>
<lb n="0471a13"/>
<p id="pT32p0471a1301">說三界故。佛已說三界。捨此身有
<lb n="0471a14"/>何義。</p>
<lb n="0471a15"/>
<p id="pT32p0471a1501">曰捨欲界。未生彼有何義。曰未生
<lb n="0471a16"/>色界。是時有何義。曰生色界。意生
<lb n="0471a17"/>身。愛取合有何義。曰著禪味愛相
<lb n="0471a18"/>合。是佛所說。不明中間有。</p>
<lb n="0471a19"/>
<p id="pT32p0471a1901">復次如前所說。中間入涅槃故。</p>
<lb n="0471a20"/>
<p id="pT32p0471a2001">行過<anchor xml:id="beg0471001"/>去<anchor xml:id="end0471001"/>。若說中間入涅槃者。成生中間有。
<lb n="0471a21"/>恐如是行入涅槃者。成生共勇猛。是語不應
<lb n="0471a22"/>不明中間有。</p>
<lb n="0471a23"/>
<p id="pT32p0471a2301">復次如前所說。身不至故。曰影現摸像如人
<lb n="0471a24"/>映井面像影現。如死受生處。如是不明中間
<lb n="0471a25"/>有。</p>
<lb n="0471a26"/>
<p id="pT32p0471a2601">復次如前所說。天眼力故。曰細道
<lb n="0471a27"/>故。有道細微餘人不能見。天眼力樂見是故
<lb n="0471a28"/>說天眼力。不明中間有。</p>
<lb n="0471a29"/>
<p id="pT32p0471a2901">復次如前所說。如揵闥婆處故。<anchor xml:id="beg0471002"/>曰<anchor xml:id="end0471002"/>向道
<lb n="0471b01"/>故。是人先造善惡道臨死時。隨善惡業道向
<lb n="0471b02"/>其人。曰。是故佛說揵闥婆處。不明中間
<lb n="0471b03"/>有。</p>
<lb n="0471b04"/>
<p id="pT32p0471b0401">復次如前所說。得相關故。曰<anchor xml:id="beg0471003"/>何<anchor xml:id="end0471003"/>故
<lb n="0471b05"/>如汝言。從此死有生中間有。相關如我從死
<lb n="0471b06"/>有受生。有相關不明中間有。</p>
<lb n="0471b07"/>
<p id="pT32p0471b0701">復次如前所說。稻苗譬故。曰道不
<lb n="0471b08"/>勝故。何以故。稻苗為譬。道成不勝。何以
<lb n="0471b09"/>故。稻性生苗。既生苗已。復能生稻。從人落起
<lb n="0471b10"/>中間有。不能生人而已。是故此譬殊險。不明
<lb n="0471b11"/>中間有。</p>
<lb n="0471b12"/>
<p id="pT32p0471b1201">復次如前所說。光明世間故。曰間
<lb n="0471b13"/>過故。此語阿難已說言。我聞世尊。為菩薩得
<lb n="0471b14"/>阿耨多羅三藐三菩提時。光明照曜一切世
<lb n="0471b15"/>間。恐如是。如此<anchor xml:id="beg0471004"/>曜照<anchor xml:id="end0471004"/>。在菩薩成佛中間
<lb n="0471b16"/>光明。非成佛時。光明此語不應。不明中間有。</p>
<lb n="0471b17"/>
<p id="pT32p0471b1701">復次如前所說。人欲受生轉變故。曰夢
<lb n="0471b18"/>見故。如人夢在般稠摩偷羅國。倚見摩
<lb n="0471b19"/>偷羅。北界所領國。如是無中間有。</p>
<lb n="0471b20"/>
<p id="pT32p0471b2001">人欲受生轉變亦如是。不明中間有。</p>
<lb n="0471b21"/>
<p id="pT32p0471b2101">難曰。若無中間有者。佛不應說。告諸比丘。如
<lb n="0471b22"/>二屋多有門戶。唯一大本門有一人立。守此
<lb n="0471b23"/>門見人出入。如是我以天眼見眾生落生。</p>
<lb n="0471b24"/>
<p id="pT32p0471b2401">若無中間有。與修多羅所說相違。若以天眼
<lb n="0471b25"/>見眾生往還。應無眾生可見。</p>
<lb n="0471b26"/>
<p id="pT32p0471b2601">復次若無中間有者。不應從人落生餘道。何
<lb n="0471b27"/>以故。此生滅時。是其生異處如是。</p>
<lb n="0471b28"/>
<p id="pT32p0471b2801">若無中間有。天眼不應知。此人造善惡業生
<lb n="0471b29"/>善惡道。不應知。佛前已說。我以天眼見
<lb n="0471c01"/>眾生落生。如是一切。</p>
<lb n="0471c02"/>
<p id="pT32p0471c0201">是。故我見從人落有處可依受生。是故我見
<lb n="0471c03"/>定有中間有。中間有既定。我今更有所說。</p>
<lb n="0471c04"/>
<p id="pT32p0471c0401">問曰。如上所說有人捨五陰生有處。受五陰
<lb n="0471c05"/>中間有處彼人若為。</p>
<lb n="0471c06"/>
<p id="pT32p0471c0601">答曰。人初凡夫未厭欲界五陰具足五界受
<lb n="0471c07"/>
<anchor xml:id="beg0471005"/>柯羅羅<anchor xml:id="end0471005"/>處。彼<anchor xml:id="begd1e3311"/>柯羅羅<anchor xml:id="endd1e3311"/>處無空界。彼處有二
<lb n="0471c08"/>門。身門意門。化生處在六界六門。彼化
<lb n="0471c09"/>生處不聾不盲如是應可知。有九善根
<lb n="0471c10"/>不善根。於三界七見諦煩惱七思惟煩惱。如
<lb n="0471c11"/>是十四九十八使煩惱。在三界五種如是。第
<lb n="0471c12"/>二凡夫離欲界生無想天。處受二陰五界五
<lb n="0471c13"/>門。彼處無合陰。依意界門下彼處有如厭離。
<lb n="0471c14"/>欲界應知。</p>
<lb n="0471c15"/>
<p id="pT32p0471c1501">第三凡夫。厭離色界。從色界下生欲界。</p>
<lb n="0471c16"/>
<p id="pT32p0471c1601">問曰。如從無色界落。昔所造業與<anchor xml:id="beg0471006"/>禪定<anchor xml:id="end0471006"/>合色
<lb n="0471c17"/>界處生有想天處。何以故。不如是。前所
<lb n="0471c18"/>造業。共無想三摩提合。從無色界落生無想
<lb n="0471c19"/>天處。如是。</p>
<lb n="0471c20"/>
<p id="pT32p0471c2001">答曰。以是故無處可說從無色界落生無想
<lb n="0471c21"/>天處。是故應思惟。在此欲界毀<anchor xml:id="beg0471007"/>想<anchor xml:id="end0471007"/>。生
<lb n="0471c22"/>色界無想天。如是別有處毀欲毀覺毀喜毀
<lb n="0471c23"/>樂。從無色界落生色界有想天處。如是別有
<lb n="0471c24"/>處毀<anchor xml:id="beg0471008"/>想<anchor xml:id="end0471008"/>。從無色界落生色界無想天處。</p>
<lb n="0471c25"/>
<p id="pT32p0471c2501">如所說言。餘人生勝處可說應當知。如是從
<lb n="0471c26"/>無色界落生色界無想天。無處說應可知。
<lb n="0471c27"/>難曰。有想三摩提處業相異。無想三摩提
<lb n="0471c28"/>處業相異。是故覓說處可知。第四阿羅
<lb n="0471c29"/>漢。問曰如是人欲受生轉變故。復無道
<lb n="0472a01"/>故。無人不受生。何以故。作此說斷九十八使。
<lb n="0472a02"/>無人受使生處。如是。</p>
<lb n="0472a03"/>
<p id="pT32p0472a0301">答曰。三有。生有業有死有是名三有。此
<lb n="0472a04"/>中生有所說。</p>
<lb n="0472a05"/>
<p id="pT32p0472a0501">第五。二人一人七死七生。須陀洹一人斯陀
<lb n="0472a06"/>含。</p>
<lb n="0472a07"/>
<p id="pT32p0472a0701">第六一人中間入般涅槃。</p>
<lb n="0472a08"/>
<p id="pT32p0472a0801">第七二人一人生已入般涅槃一人行入般涅
<lb n="0472a09"/>槃。</p>
<lb n="0472a10"/>
<p id="pT32p0472a1001">如是第八不行入般涅槃。</p>
<lb n="0472a11"/>
<p id="pT32p0472a1101">無色界。此示面而已。不具足說。如是人處所
<lb n="0472a12"/>說。一切凡夫不執。</p>
<lb n="0472a13"/>
<p id="pT32p0472a1301">十三種人可作。云何十<anchor xml:id="beg0472001"/>三<anchor xml:id="end0472001"/>人。</p>
<lb n="0472a14"/>
<p id="pT32p0472a1401">第一凡夫未厭欲界。第二凡夫厭欲界。
<lb n="0472a15"/>第三凡夫厭色界。第四七死七生。
<lb n="0472a16"/>第五斯陀含。第六家家斯陀含。第
<lb n="0472a17"/>七一間斯陀含。第八厭欲界阿那含上
<lb n="0472a18"/>生。第九三人生已入涅槃行入涅槃不
<lb n="0472a19"/>行入涅槃。第十中間入涅槃。第十
<lb n="0472a20"/>一厭色界上生。第十二生行入涅槃。
<lb n="0472a21"/>第十三阿羅漢。如是。彼第一凡夫二種
<lb n="0472a22"/>生善處惡處。第二凡夫二種生欲界色
<lb n="0472a23"/>界。</p>
<lb n="0472a24"/>
<p id="pT32p0472a2401">第三凡夫。三種生欲界色界無色界。</p>
<lb n="0472a25"/>
<p id="pT32p0472a2501">世尊聲聞未厭欲界有<anchor xml:id="beg0472002"/>二<anchor xml:id="end0472002"/>種。生人天二
<lb n="0472a26"/>處。厭欲界有二種。生欲界色界。</p>
<lb n="0472a27"/>
<p id="pT32p0472a2701">厭色界三種。生欲界色界無色界。如是
<lb n="0472a28"/>阿羅漢三種。生欲界色界無色界。彼凡
<lb n="0472a29"/>夫未厭欲界五陰處。一切具有五陰界處八
<lb n="0472b01"/>種。曰云何爾。答欲界一切中間有
<lb n="0472b02"/>處。五陰六界六門。是故作中有驗竟。生
<lb n="0472b03"/>有。我等今說。有人捨六界生有處。受六界生
<lb n="0472b04"/>有處。復捨六界受六界生有處如是。</p>
<lb n="0472b05"/>
<p id="pT32p0472b0501">第二捨五界生有處。<anchor xml:id="beg0472003"/>六<anchor xml:id="end0472003"/>六界生有處如是。</p>
<lb n="0472b06"/>
<p id="pT32p0472b0601">第三捨六界生有處受五六界如是。</p>
<lb n="0472b07"/>
<p id="pT32p0472b0701">第四捨六受六五如是。</p>
<lb n="0472b08"/>
<p id="pT32p0472b0801">第五捨五受五六如是。</p>
<lb n="0472b09"/>
<p id="pT32p0472b0901">第六捨五受六五如是。</p>
<lb n="0472b10"/>
<p id="pT32p0472b1001">第七捨六受五五如是。</p>
<lb n="0472b11"/>
<p id="pT32p0472b1101">第八捨五受五五如是。</p>
<lb n="0472b12"/>
<p id="pT32p0472b1201">彼第一云何。從具足根體有落。</p>
<lb n="0472b13"/>
<p id="pT32p0472b1301">從化生有度化生有。</p>
<lb n="0472b14"/>
<p id="pT32p0472b1401">第二從<anchor xml:id="beg0472004"/>柯羅羅<anchor xml:id="end0472004"/>阿浮陀伽那肉團落。從化
<lb n="0472b15"/>生有度化生有。</p>
<lb n="0472b16"/>
<p id="pT32p0472b1601">第三從具足根體有落。從柯羅羅等度
<lb n="0472b17"/>化生有。</p>
<lb n="0472b18"/>
<p id="pT32p0472b1801">第四從具足根體有落。從化生有度柯
<lb n="0472b19"/>羅羅。第五從柯羅羅等落。從柯羅羅等
<lb n="0472b20"/>度化生有。</p>
<lb n="0472b21"/>
<p id="pT32p0472b2101">第六從柯羅羅等落。從化生有度柯羅
<lb n="0472b22"/>羅。第七從具足根體有落。從柯羅羅等
<lb n="0472b23"/>度柯羅羅。</p>
<lb n="0472b24"/>
<p id="pT32p0472b2401">第八從柯羅羅等落。從柯羅羅等柯羅
<lb n="0472b25"/>羅。如是門處八種。</p>
<lb n="0472b26"/>
<p id="pT32p0472b2601">善根處。第一一切處九。</p>
<lb n="0472b27"/>
<p id="pT32p0472b2701">第二無人捨善根生有處。受九九生有處如
<lb n="0472b28"/>是。復從地獄從斷善根有落。從共
<lb n="0472b29"/>善根有落。從共善根有度共善根有。</p>
<lb n="0472c01"/>
<p id="pT32p0472c0101">如是應作第五五種。無第七第八。</p>
<lb n="0472c02"/>
<p id="pT32p0472c0201">有諸師說。唯斷善根人。從地獄復生地獄。是
<lb n="0472c03"/>故八種可作如是不善根處。使處一種。</p>
<lb n="0472c04"/>
<p id="pT32p0472c0401">厭欲界五陰處。第一一切五。</p>
<lb n="0472c05"/>
<p id="pT32p0472c0501">第二捨二陰生有處。受五生有處。</p>
<lb n="0472c06"/>
<p id="pT32p0472c0601">如此復有人從無想天。有落從有想天有度
<lb n="0472c07"/>有想天。有如是五種應作。</p>
<lb n="0472c08"/>
<p id="pT32p0472c0801">有諸師說。如<anchor xml:id="beg0472005"/>如<anchor xml:id="end0472005"/>是逐先所作業。<anchor xml:id="beg0472006"/>積<anchor xml:id="end0472006"/>聚與禪
<lb n="0472c09"/>定。合復復無間生。有想天處。</p>
<lb n="0472c10"/>
<p id="pT32p0472c1001">如是逐先所作業。積聚無想定。合復復無間
<lb n="0472c11"/>生無想天處。是故八種可作如是。</p>
<lb n="0472c12"/>
<p id="pT32p0472c1201">如是界門處共<anchor xml:id="beg0472007"/>二<anchor xml:id="end0472007"/>門四種。云何四種。捨
<lb n="0472c13"/>六入生有處受。六二如是。</p>
<lb n="0472c14"/>
<p id="pT32p0472c1401">第二種捨六受五二。</p>
<lb n="0472c15"/>
<p id="pT32p0472c1501">第三捨五受六二。第四捨五受五二。從
<lb n="0472c16"/>前說應可知。以是故凡夫胎處不至厭。
<lb n="0472c17"/>是故四種可作。如是。共善根共不善根
<lb n="0472c18"/>共。使。第五可作五種。無第七第八。</p>
<lb n="0472c19"/>
<p id="pT32p0472c1901">厭色界陰處五種。如是。共六界五種云
<lb n="0472c20"/>何二種共五若為。答有人捨一界生有
<lb n="0472c21"/>處。受一五生有處。捨六受一五如是。共入七
<lb n="0472c22"/>種。共二入二種。</p>
<lb n="0472c23"/>
<p id="pT32p0472c2301">如是。善根處不善根處。使處十一種。七死七
<lb n="0472c24"/>生五陰處。一切五。界處門處。五種善根
<lb n="0472c25"/>等處。一種。</p>
<lb n="0472c26"/>
<p id="pT32p0472c2601">如是。斯陀含不善根處。一切七。</p>
<lb n="0472c27"/>
<p id="pT32p0472c2701">使處。一切十長家家。</p>
<lb n="0472c28"/>
<p id="pT32p0472c2801">陰處。一種。界門處。八種。善根等處。
<lb n="0472c29"/>如斯陀含。一間。陰處。一種。界門處。
<lb n="0473a01"/>四種。善根處。一種。不善根處。使處
<lb n="0473a02"/>斯陀含二種。<anchor xml:id="beg0473001"/>厭<anchor xml:id="end0473001"/>欲界陰處。一種。界門處。
<lb n="0473a03"/>二種。上生善根等處。一種。行成等
<lb n="0473a04"/>二種如是。厭色界。</p>
<lb n="0473a05"/>
<p id="pT32p0473a0501">阿羅漢五陰處。二種。界門處。三種善根
<lb n="0473a06"/>處。三種。不善根處。使處四種。如是中
<lb n="0473a07"/>
<anchor xml:id="beg0473002"/>間<anchor xml:id="end0473002"/>有處。應當知。</p>
<lb n="0473a08"/>
<p id="pT32p0473a0801">如是。初有處。第二有處。未離欲。</p>
<lb n="0473a09"/>
<p id="pT32p0473a0901">第三處。離欲。初有處。離欲。</p>
<lb n="0473a10"/>
<p id="pT32p0473a1001">第二第三處。離欲。如是。<anchor xml:id="beg0473003"/>應<anchor xml:id="end0473003"/>當知。</p>
<lb n="0473a11"/>
<p id="pT32p0473a1101">如是共十八界。十二門有漏陰如是。應當知
<lb n="0473a12"/>如是陰展轉共因緣起。是故若欲除陰滅陰。
<lb n="0473a13"/>因當勤正精進如法修行。</p>
<lb n="0473a14"/>
<p id="pT32p0473a1401">依說論竟。</p>
<lb n="0473a15"/>三彌底部論卷下</p5txt>