<p5txt n="T33n1694">
<lb n="0009b02"/>
<lb n="0009b03"/>
<lb n="0009b04"/>
<lb n="0009b05"/>
<docNumber>No. 1694 [cf. No. 603]</docNumber>
<lb n="0009b06"/>
<anchor xml:id="tnote0009001"/>
<head>陰持入經序</head>
<lb n="0009b07"/>
<lb n="0009b08"/>
<byline>
<anchor xml:id="beg0009002"/>陳氏<anchor xml:id="end0009002"/>注</byline>
<lb n="0009b09"/>
<p id="pT33p0009b0901">密依自惟。宿祚淳幸。生遠八難之矇瞽。值覩
<lb n="0009b10"/>三尊之景輝。洪潤普逮群生蒙澤。使密鉛鋌
<lb n="0009b11"/>之質。獲廁圭壁之次。雖覩神化稟懷淨誡。然
<lb n="0009b12"/>以魯鈍之否學不精勤。夕夜<g ref="CB04467"/>愓。懼忝大道。
<lb n="0009b13"/>命疾電耀。躬膬薄氷。疑滯之性學不通窈。今
<lb n="0009b14"/>以螢燭之耿。裨天庭之日。蓋陰持者。行之號
<lb n="0009b15"/>也。與安般同原而別流。安侯世高者。普見菩
<lb n="0009b16"/>薩也捐王位之榮。安貧樂道。夙興夜寐。憂濟
<lb n="0009b17"/>塗炭。宣敷三寶。光于京師。於是。俊人雲集。
<lb n="0009b18"/>遂致滋盛。明哲之士靡不羨甘。厥義郁郁。淵
<lb n="0009b19"/>泓難測。植之過<anchor xml:id="beg0009003"/>乎<anchor xml:id="end0009003"/>清乾。橫之彌于八極。洪
<lb n="0009b20"/>洞浩洋無以為倫。密睹其流。稟玩忘飢。因間
<lb n="0009b21"/>麻緦為其注義。差次條貫。縷釋<anchor xml:id="beg0009004"/>𧗪<anchor xml:id="end0009004"/>伍。令其
<lb n="0009b22"/>章斷句解。使否者情通漸以進智。才非生知。
<lb n="0009b23"/>揚不盡景。猶以指渧之水。助洪海之潤。貴令
<lb n="0009b24"/>暫睹之者。差殊易曉。<anchor xml:id="beg0009005"/>唯<anchor xml:id="end0009005"/>願明哲留思。三人
<lb n="0009b25"/>察其訧睡幸加潤暢。共顯三寶不誤將來矣。</p>
<lb n="0009c01"/>
<lb n="0009c02"/>
<lb n="0009c03"/>
<anchor xml:id="beg0009006"/>陰持入<anchor xml:id="end0009006"/>經卷上<anchor xml:id="beg0009007"/>
(此經多𧗪字他本皆作行)
<anchor xml:id="end0009007"/>
<lb n="0009c04"/>
<lb n="0009c05"/>
<byline>後漢安息國三藏安世高譯</byline>
<lb n="0009c06"/>
<p id="pT33p0009c0601">佛經所行亦教誡　師云。所<anchor xml:id="beg0009008"/>𧗪<anchor xml:id="end0009008"/>謂所當施𧗪
<lb n="0009c07"/>也。教化群生示之正真也。誡之。所以壞邪𧗪
<lb n="0009c08"/>兇。必有免己之禍矣。</p>
<lb n="0009c09"/>
<p id="pT33p0009c0901">皆在三部為合𧗪　<anchor xml:id="beg0009009"/>謂色聲<anchor xml:id="end0009009"/>香味細滑邪榮。
<lb n="0009c10"/>與眼耳鼻口身心合作。</p>
<lb n="0009c11"/>
<p id="pT33p0009c1101">何等為三。一為五陰　謂識神微妙。往來無
<lb n="0009c12"/>診。陰往默至出。入無間。莫睹其形故曰陰。</p>
<lb n="0009c13"/>
<p id="pT33p0009c1301">二為六本　本根也。魂靈以六情為根本。人
<lb n="0009c14"/>之身受由教樹。輪轉無休。故曰本也。</p>
<lb n="0009c15"/>
<p id="pT33p0009c1501">三為所入　眼耳鼻舌身心斯六體。色聲香
<lb n="0009c16"/>味細滑邪念所由入矣。故曰入也。</p>
<lb n="0009c17"/>
<p id="pT33p0009c1701">五陰為何等。一為色　四大可見謂之色。</p>
<lb n="0009c18"/>
<p id="pT33p0009c1801">二為痛　志所存願。慘怛懼失之情為情勞。
<lb n="0009c19"/>謂之痛也。</p>
<lb n="0009c20"/>
<p id="pT33p0009c2001">三為想　想像也。默念日思在所志。若睹其
<lb n="0009c21"/>像之處已則前。故曰思想矣。</p>
<lb n="0009c22"/>
<p id="pT33p0009c2201">四為𧗪　𧗪行也。已處于此。心馳無極。思善
<lb n="0009c23"/>存惡。周旋十方。靡不匝也。故曰𧗪也。</p>
<lb n="0009c24"/>
<p id="pT33p0009c2401">五為識　識知也。至睹所𧗪心即知之。故曰
<lb n="0009c25"/>識也。</p>
<lb n="0009c26"/>
<p id="pT33p0009c2601">是為五陰<anchor xml:id="beg0009010"/>色陰<anchor xml:id="end0009010"/>名為十現色入　師云。十現
<lb n="0009c27"/>色入者。云。其內外相入。不相失也。視之可
<lb n="0009c28"/>見。故曰現也。聲無形云何色<anchor xml:id="beg0009011"/>乎<anchor xml:id="end0009011"/>。曰聲以耳
<lb n="0009c29"/>為對。耳可見故云色矣<anchor xml:id="beg0009012"/>又<anchor xml:id="end0009012"/>以聲因四大而發。
<lb n="0010a01"/>四大為色矣。願與色違。心𤺙悁痛。六情同義
<lb n="0010a02"/>矣。</p>
<lb n="0010a03"/>
<p id="pT33p0010a0301">十現色入為何等一眼二色三耳四聲五鼻六
<lb n="0010a04"/>香七舌八味九身十樂是為十<anchor xml:id="beg0010001"/>現<anchor xml:id="end0010001"/>色入是名
<lb n="0010a05"/>為色種　樂愛也。種栽也。謂六欲興。即身栽
<lb n="0010a06"/>生。隨𧗪<anchor xml:id="beg0010002"/>受<anchor xml:id="end0010002"/>形。今之群生。皆𧗪使然。故曰種
<lb n="0010a07"/>也。</p>
<lb n="0010a08"/>
<p id="pT33p0010a0801">痛種為何等痛種為身六痛一眼知痛二耳知
<lb n="0010a09"/>痛三鼻知痛四舌知痛五身知痛六心知痛
<lb n="0010a10"/>是為身六痛名為痛種思想種為何等思想種
<lb n="0010a11"/>
<anchor xml:id="beg0010003"/>為<anchor xml:id="end0010003"/>身六思想一色想　色義與上同矣。</p>
<lb n="0010a12"/>
<p id="pT33p0010a1201">二聲想三香想四味想五更想六法想　心念
<lb n="0010a13"/>善即善法興。惡念生。即惡法興。夫心者。眾法
<lb n="0010a14"/>之本也。法句經曰。心為法本斯<anchor xml:id="beg0010004"/>也<anchor xml:id="end0010004"/>。</p>
<lb n="0010a15"/>
<p id="pT33p0010a1501">是為身六思想名為思想種<anchor xml:id="beg0010005"/>行種<anchor xml:id="end0010005"/>為何等𧗪
<lb n="0010a16"/>種名為身六更　志之所往至輒更之。故曰
<lb n="0010a17"/>更矣。</p>
<lb n="0010a18"/>
<p id="pT33p0010a1801">一色所更二聲所更三<anchor xml:id="beg0010006"/>香<anchor xml:id="end0010006"/>更四味所更五<anchor xml:id="beg0010007"/>觸<anchor xml:id="end0010007"/>
<lb n="0010a19"/>所更　通身也。謂六情通著身。故曰<anchor xml:id="beg0010008"/>通<anchor xml:id="end0010008"/>矣。</p>
<lb n="0010a20"/>
<p id="pT33p0010a2001">六法所更是為身六更是名為行種識種為何
<lb n="0010a21"/>等識種名為身六識眼識耳識鼻識舌識身識
<lb n="0010a22"/>心識是為身六識是<anchor xml:id="beg0010009"/>名<anchor xml:id="end0010009"/>為識種名為五陰種
<lb n="0010a23"/>　師云。五陰種身也。身有六情。情有五陰。有
<lb n="0010a24"/>習眼為好色轉中色轉惡色轉三色。色有五
<lb n="0010a25"/>陰。并習合為十八事。六情各然。凡為百八結。
<lb n="0010a26"/>滅此生彼。猶穀種朽于下。栽受身生于上。<anchor xml:id="begd1e463"/>又<anchor xml:id="endd1e463"/>
<lb n="0010a27"/>猶<anchor xml:id="beg0010010"/>元<anchor xml:id="end0010010"/>氣春生夏長秋萎冬枯。百穀草木。喪
<lb n="0010a28"/>于土上。<anchor xml:id="begd1e482"/>元<anchor xml:id="endd1e482"/>氣潛隱。稟身于下。春氣之節至卦
<lb n="0010a29"/>之和。<anchor xml:id="begd1e490"/>元<anchor xml:id="endd1e490"/>氣悁躬于下。稟身于上。有識之靈。
<lb n="0010b01"/>及草木之栽。與<anchor xml:id="begd1e501"/>元<anchor xml:id="endd1e501"/>氣相含。升降廢興終而
<lb n="0010b02"/>復始。輪轉三界無有窮極。故曰種也。</p>
<lb n="0010b03"/>
<p id="pT33p0010b0301">當知是是從何知為非常苦空非身從是知亦
<lb n="0010b04"/>有二知一為慧知二為斷知從慧知為何等為
<lb n="0010b05"/>非常苦空非身是為從慧知從斷知為何等愛
<lb n="0010b06"/>欲已斷是為<anchor xml:id="beg0010011"/>從<anchor xml:id="end0010011"/>斷知　乾<anchor xml:id="beg0010012"/>巛<anchor xml:id="end0010012"/>有終始。群生
<lb n="0010b07"/>有興廢。成者必敗。盛者必衰。謂之非常。生老
<lb n="0010b08"/>病死。履邪受罪。謂之苦。群生未有厥本自空。
<lb n="0010b09"/>今有幼終成必空。謂之空。身為四大終各歸
<lb n="0010b10"/>本。非已常寶。謂之非身。深<anchor xml:id="beg0010013"/>睹<anchor xml:id="end0010013"/>四事之原縷。
<lb n="0010b11"/>別厥欲之歸輪迴三界。捨身受身積苦無量。
<lb n="0010b12"/>持志於正觀空三界。欲逮于本無。諸苦寂滅
<lb n="0010b13"/>謂之慧知。明度經曰。癡者以非常苦空非身
<lb n="0010b14"/>為常樂。有身明度變之。故曰大明。</p>
<lb n="0010b15"/>
<p id="pT33p0010b1501">陰<anchor xml:id="beg0010014"/>貌<anchor xml:id="end0010014"/>為何等積為陰<anchor xml:id="begd1e573"/>貌<anchor xml:id="endd1e573"/>足為陰<anchor xml:id="begd1e579"/>貌<anchor xml:id="endd1e579"/>　積聚
<lb n="0010b16"/>也。謂心默積聚五陰。盛滿足六情眾苦也。</p>
<lb n="0010b17"/>
<p id="pT33p0010b1701">譬如物種名為物種木種名為木種火種名為
<lb n="0010b18"/>火種水種名為水種一切五陰亦如是　物木
<lb n="0010b19"/>火水各有本名。木自名木。以譬五陰。六情本
<lb n="0010b20"/>名亦然。</p>
<lb n="0010b21"/>
<p id="pT33p0010b2101">有十八本持　師云。心為眾之本主。持諸欲
<lb n="0010b22"/>故曰持。</p>
<lb n="0010b23"/>
<p id="pT33p0010b2301">十八本持為何等。一眼二色三識　眼與識
<lb n="0010b24"/>合識別好醜。六情義同。老母經曰。眼見色即
<lb n="0010b25"/>是意。意即是色。了本云。佛說為眼從色令識
<lb n="0010b26"/>生。斯義如之<anchor xml:id="beg0010015"/>也<anchor xml:id="end0010015"/>。</p>
<lb n="0010b27"/>
<p id="pT33p0010b2701">四耳．五聲．六識．七鼻．八香．九識．十舌．十一味．十
<lb n="0010b28"/>二識．十三身．十四更．十五識．十六心．十七法．十
<lb n="0010b29"/>八識。是名為十八本持已知是從何知為非常．
<lb n="0010c01"/>苦．空．非身是為知從是知亦有二知。一為從慧
<lb n="0010c02"/>知。二為從已斷知。從慧知為何等。<anchor xml:id="beg0010016"/>為<anchor xml:id="end0010016"/>非常．苦．
<lb n="0010c03"/>空．非身是為從慧知。從斷知為何等。愛欲已斷
<lb n="0010c04"/>是<anchor xml:id="beg0010017"/>為<anchor xml:id="end0010017"/>從斷知。彼為具足。具足為何等。或言無
<lb n="0010c05"/>有餘具足　師云彼彼𧗪家也。眾欲已斷。三
<lb n="0010c06"/>十七品即現矣。高𧗪具者。邪向都盡無復有
<lb n="0010c07"/>餘也。</p>
<lb n="0010c08"/>
<p id="pT33p0010c0801">已無有餘令眼明見明　明眼慧明也。見明
<lb n="0010c09"/>天眼也天眼者。道明即足。道眼足者。即無不
<lb n="0010c10"/>睹。目連謂魔曰。吾以道眼觀內。天眼睹表。內
<lb n="0010c11"/>外清淨過天琉璃。何微塵而不睹<anchor xml:id="begd1e676"/>乎<anchor xml:id="endd1e676"/>。故曰眼
<lb n="0010c12"/>明見明矣。</p>
<lb n="0010c13"/>
<p id="pT33p0010c1301">一𧗪者說是已為斷眼本耳本遍說如是　一
<lb n="0010c14"/>道也。是二三十七品也本六欲本也遍諸也。
<lb n="0010c15"/>道𧗪者。云。夫得三十七品之淨𧗪者。五陰六
<lb n="0010c16"/>本諸欲皆斷。</p>
<lb n="0010c17"/>
<p id="pT33p0010c1701">卒名為本持　卒遂也。持六情與色聲香味
<lb n="0010c18"/>細滑。可心之榮相持。遂名之為本持矣。</p>
<lb n="0010c19"/>
<p id="pT33p0010c1901">譬是人為多熱如是<anchor xml:id="beg0010018"/>名<anchor xml:id="end0010018"/>遍　多熱。譬時疾彌
<lb n="0010c20"/>重通身皆熱。由人已受十八本持識神輪轉。
<lb n="0010c21"/>更五陰六本諸入。以招憂悲苦。不如意惱合
<lb n="0010c22"/>聚眾苦。其為是足矣。</p>
<lb n="0010c23"/>
<p id="pT33p0010c2301">譬喻是為具足亦有十二入何等為十二自身
<lb n="0010c24"/>六外有六自身六為何等。一為眼　師云。眼
<lb n="0010c25"/>見色有三事。六情皆然也心意識為本也。一
<lb n="0010c26"/>念二作三求。念屬心。作屬意。二不屬識所為。
<lb n="0010c27"/>善惡不過是三事。</p>
<lb n="0010c28"/>
<p id="pT33p0010c2801">耳鼻舌身心是為自身六入外有六為何等色
<lb n="0010c29"/>聲香味更法是為十二入一切從何知為非常
<lb n="0011a01"/>苦空非身是從是知　一切十二入。當從何
<lb n="0011a02"/>知之<anchor xml:id="begd1e751"/>乎<anchor xml:id="endd1e751"/>。謂能還五陰覺四非常。知內六情
<lb n="0011a03"/>
<anchor xml:id="begd1e759"/>受<anchor xml:id="endd1e759"/>外六欲也。</p>
<lb n="0011a04"/>
<p id="pT33p0011a0401">亦有二知一從慧知二從斷知從慧解知為何
<lb n="0011a05"/>等為非常苦空非身是為從慧知從斷知為何
<lb n="0011a06"/>等愛欲已斷是為從斷知何等為入解從是致
<lb n="0011a07"/>名為入　入謂十二入也。從內六致外六。當
<lb n="0011a08"/>何以知之。多日當以四非常照之。</p>
<lb n="0011a09"/>
<p id="pT33p0011a0901">從入解譬從金入名為金地從銀入名<anchor xml:id="beg0011001"/>為<anchor xml:id="end0011001"/>銀
<lb n="0011a10"/>地如是各各應是譬喻所從所入　從所入
<lb n="0011a11"/>者。各從其地是眼自入色。六情皆然。</p>
<lb n="0011a12"/>
<p id="pT33p0011a1201">是從是有如是從所意念　所意念者。謂意
<lb n="0011a13"/>意念色便成𧗪有罪。有罪為有苦具。</p>
<lb n="0011a14"/>
<p id="pT33p0011a1401">有行罪苦法如是　有作惡𧗪即受罪。喻如
<lb n="0011a15"/>𧗪道者得道。</p>
<lb n="0011a16"/>
<p id="pT33p0011a1601">從所致是名為從是入　從所致者。譬六情
<lb n="0011a17"/>從意所念致六欲也。入者。邪入于六情矣。</p>
<lb n="0011a18"/>
<p id="pT33p0011a1801">亦有從是入譬如王有入所有<anchor xml:id="begd1e820"/>名<anchor xml:id="endd1e820"/>是亦如是
<lb n="0011a19"/>　亦如是者。謂更引譬重說六情事。王有入
<lb n="0011a20"/>者。諸群縣君。各以地所出。分別本名。貢入於
<lb n="0011a21"/>王。六情所入亦然矣。</p>
<lb n="0011a22"/>
<p id="pT33p0011a2201">為有四諦苦習盡道苦名為要語身亦念　師
<lb n="0011a23"/>云。夫身眾苦之根。身苦<anchor xml:id="beg0011002"/>與心𣾫<anchor xml:id="end0011002"/>。要在斯二
<lb n="0011a24"/>事。故曰要也。</p>
<lb n="0011a25"/>
<p id="pT33p0011a2501">習名為要癡亦所世間愛　生死萬端。勤苦
<lb n="0011a26"/>無數。而愚者樂之之<anchor xml:id="beg0011003"/>謂<anchor xml:id="end0011003"/>習。習之所由癡與愛
<lb n="0011a27"/>也。故不知苦之為苦也。</p>
<lb n="0011a28"/>
<p id="pT33p0011a2801">盡名為要慧亦解脫　明者。睹四非常。臥滅
<lb n="0011a29"/>癡<anchor xml:id="beg0011004"/>愛。癡<anchor xml:id="end0011004"/>愛斷者<anchor xml:id="beg0011005"/>則<anchor xml:id="end0011005"/>結解。結解者。脫於三界。
<lb n="0011b01"/>睹道門殃福盡也。</p>
<lb n="0011b02"/>
<p id="pT33p0011b0201">道名為要止亦觀　癡愛盡心寂止觀睹<anchor xml:id="begd1e898"/>則<anchor xml:id="endd1e898"/>
<lb n="0011b03"/>空。三界還本無。謂之道。止與觀道要也。</p>
<lb n="0011b04"/>
<p id="pT33p0011b0401">亦有三十七品經法　三十七品者。度世之
<lb n="0011b05"/>明法也。</p>
<lb n="0011b06"/>
<p id="pT33p0011b0601">四意止四意斷四神足五根五力七覺意賢
<lb n="0011b07"/>者八種道𧗪是為三十七品經法過<anchor xml:id="beg0011006"/>去<anchor xml:id="end0011006"/>佛亦
<lb n="0011b08"/>有是現在佛亦有是未來佛亦有是辟支佛亦
<lb n="0011b09"/>從是得度世道佛弟子亦從是是為度世無為
<lb n="0011b10"/>道　師云。三十七品者。無上正真之明法也。
<lb n="0011b11"/>佛先睹之以教知。士弟子承之而𧗪矣。慧印
<lb n="0011b12"/>曰。<anchor xml:id="beg0011007"/>三<anchor xml:id="end0011007"/>尊中佛為尊。獨能說七覺意為懈怠未
<lb n="0011b13"/>現法。是三昧不可盡。佛以七覺淨定。獲無盡
<lb n="0011b14"/>之明也。得一切願。菩薩<anchor xml:id="beg0011008"/>日<anchor xml:id="end0011008"/>已如淨誡者。不
<lb n="0011b15"/>犯三十七品。根株是闓。士大士所作。以至無
<lb n="0011b16"/>極慧。世尊緣一覺應儀。皆由之得道。可謂無
<lb n="0011b17"/>上慧者。</p>
<lb n="0011b18"/>
<p id="pT33p0011b1801">四意止為何等或見比丘自身身身相觀行止
<lb n="0011b19"/>外身身<anchor xml:id="beg0011009"/>身<anchor xml:id="end0011009"/>相觀𧗪止內外身身身相觀<anchor xml:id="beg0011010"/>行止<anchor xml:id="end0011010"/>
<lb n="0011b20"/>　師云。自身己身也。外身彼人身也。內外身
<lb n="0011b21"/>謂草木身也。己身人身草木身。皆非常有。𧗪
<lb n="0011b22"/>家照然。止意著道故曰𧗪止。安般解曰。息從
<lb n="0011b23"/>內出。息中具有四大。而心在中。謂之內身也。
<lb n="0011b24"/>息由外來。四大亦爾。禪家以息為身。繫意在
<lb n="0011b25"/>息。無令身想矣。</p>
<lb n="0011b26"/>
<p id="pT33p0011b2601">盡意念以却世間癡心不便　盡盡心也。用
<lb n="0011b27"/>也。不便眾邪也。𧗪家盡心。教道力之大者。當
<lb n="0011b28"/>用却三界癡賊主。誤己心令不樂。三活之寶
<lb n="0011b29"/>者也。一說云。癡<anchor xml:id="beg0011011"/>𤻀<anchor xml:id="end0011011"/>却道心。明心不便於𤻀。
<lb n="0011c01"/>故曰不便也。</p>
<lb n="0011c02"/>
<p id="pT33p0011c0201">自<anchor xml:id="beg0011012"/>痛<anchor xml:id="end0011012"/>痛痛相觀𧗪止　夫心喜曰痒。憂曰痛。
<lb n="0011c03"/>𧗪家獲六欲即不喜。失之不慼。法鏡經曰。利
<lb n="0011c04"/>衰毀譽。<anchor xml:id="tnote0011013"/>稱譏苦樂。不以傾動也。垢盡內淨。
<lb n="0011c05"/>心<anchor xml:id="tnote0011014"/>寂苦空。故曰痛痒止也。</p>
<lb n="0011c06"/>
<p id="pT33p0011c0601">外痛痛痛相觀𧗪止內外痛痛　<anchor xml:id="beg0011015"/>痛<anchor xml:id="end0011015"/>相觀𧗪止
<lb n="0011c07"/>盡意念以却世間癡心不便自意意意相觀𧗪
<lb n="0011c08"/>止　想像也。意所存曰思。髣髴如睹其容之
<lb n="0011c09"/>處前曰想。自觀己意。觀彼人意。又觀草木俱
<lb n="0011c10"/>因四大為體。云為之類。睹其非己有。心即無
<lb n="0011c11"/>所復欲矣。偈曰。吾我人及與壽。亦不計有是
<lb n="0011c12"/>形。意不念有與無。智慧者當遠離。斯所謂思
<lb n="0011c13"/>想意止者也。</p>
<lb n="0011c14"/>
<p id="pT33p0011c1401">外意意意相觀𧗪止內外意意意相觀𧗪止盡
<lb n="0011c15"/>意念以却世間癡心不便自法法<anchor xml:id="beg0011016"/>法<anchor xml:id="end0011016"/>相觀𧗪
<lb n="0011c16"/>止<anchor xml:id="beg0011017"/>外法法法觀𧗪止內外法法法相觀𧗪止
<lb n="0011c17"/>盡意念以却世間癡不便<anchor xml:id="end0011017"/>　法。十二因緣法
<lb n="0011c18"/>也。心所想即如想成形。以法觀法其法一也。
<lb n="0011c19"/>但以<anchor xml:id="beg0011018"/>疾<anchor xml:id="end0011018"/>心造無量之想。而有無盡之身色痛
<lb n="0011c20"/>痒。思想意止。生死意亦止。生死意止。識寂無
<lb n="0011c21"/>往來想矣。安般曰。念因有分念盡無有。斯空
<lb n="0011c22"/>不願無想。定向泥洹門也。慧印經曰。空無所
<lb n="0011c23"/>著是為泥洹。斯生死法止者。</p>
<lb n="0011c24"/>
<p id="pT33p0011c2401">何等為從四意正斷或比丘有未生弊惡意法
<lb n="0011c25"/>發方便令不生。勸意不<anchor xml:id="beg0011019"/>捨<anchor xml:id="end0011019"/>方便𧗪　師云。四
<lb n="0011c26"/>意止也。或若也。法。十二因緣生死法。勸邪根
<lb n="0011c27"/>深廣懼其復生。當豫發道力進意。德守道無
<lb n="0011c28"/>懈怠矣。</p>
<lb n="0011c29"/>
<p id="pT33p0011c2901">精進攝制意捨散惡意是<anchor xml:id="begd1e1195"/>為<anchor xml:id="endd1e1195"/>一斷意　謂𧗪
<lb n="0012a01"/>家精其心進其志。攝制六情舍眾欲。散諸惡
<lb n="0012a02"/>念進就根力。已生弊惡意發清淨法欲斷勸
<lb n="0012a03"/>意求方便𧗪精進攝制意捨散惡意是為二斷
<lb n="0012a04"/>意　清淨法謂止觀也。制止邪念斷諸欲根。
<lb n="0012a05"/>觀四<anchor xml:id="beg0012001"/>非<anchor xml:id="end0012001"/>常。謂之淨法。</p>
<lb n="0012a06"/>
<p id="pT33p0012a0601">未生清淨<anchor xml:id="begd1e1230"/>法<anchor xml:id="endd1e1230"/>勸意發方便令生𧗪精進攝制
<lb n="0012a07"/>意<anchor xml:id="beg0012002"/>捨<anchor xml:id="end0012002"/>散惡意是為三斷意已生清淨法令止
<lb n="0012a08"/>不忘令不減　止制止。淨𧗪情無忘之。<anchor xml:id="beg0012003"/>勿<anchor xml:id="end0012003"/>令
<lb n="0012a09"/>𧗪減也。</p>
<lb n="0012a10"/>
<p id="pT33p0012a1001">令𧗪不<anchor xml:id="beg0012004"/>啻<anchor xml:id="end0012004"/>令𧗪足　<anchor xml:id="begd1e1278"/>啻<anchor xml:id="endd1e1278"/>多也。足滿也。當進
<lb n="0012a11"/>德𧗪就無盡之意。令道滿足也。</p>
<lb n="0012a12"/>
<p id="pT33p0012a1201">發方便𧗪精進攝制意<anchor xml:id="begd1e1295"/>捨<anchor xml:id="endd1e1295"/>散惡意是為四意
<lb n="0012a13"/>正斷何等為四神足或有比丘為欲定斷生死
<lb n="0012a14"/>隨𧗪增神足　師云。欲得定意以斷生死<anchor xml:id="beg0012005"/>栽<anchor xml:id="end0012005"/>。
<lb n="0012a15"/>隨𧗪而進。增益道志。以成神足也。</p>
<lb n="0012a16"/>
<p id="pT33p0012a1601">惡生死猗　猗。猗十二因緣輪轉無寧。𧗪家
<lb n="0012a17"/>惡厭之。</p>
<lb n="0012a18"/>
<p id="pT33p0012a1801">却欲猗<anchor xml:id="beg0012006"/>盡猗<anchor xml:id="end0012006"/>　欲六欲也。</p>
<lb n="0012a19"/>
<p id="pT33p0012a1901">從不便意生遣離去　十二因緣諸惡行之原
<lb n="0012a20"/>矣。非便己者也。𧗪家當疾遣之去。無令為己
<lb n="0012a21"/>累。故曰遣也。</p>
<lb n="0012a22"/>
<p id="pT33p0012a2201">是為一神足精進定　師云。定定在進取深
<lb n="0012a23"/>𧗪也。</p>
<lb n="0012a24"/>
<p id="pT33p0012a2401">斷生死隨𧗪增神足惡生死猗却欲猗盡猗從
<lb n="0012a25"/>不便意生遣離去是為二神足意定斷生死
<lb n="0012a26"/>　師云。嫉恚疑滅。意即寂定。謂之意定。</p>
<lb n="0012a27"/>
<p id="pT33p0012a2701">隨𧗪增神足惡生死猗却欲猗盡猗從不便意
<lb n="0012a28"/>生遣離去是為三神足戒定斷生死隨𧗪增神
<lb n="0012a29"/>足惡生死猗却欲猗盡猗從不便意生遣離去
<lb n="0012b01"/>是為四神足四意止四意斷四神足為已說具
<lb n="0012b02"/>　師云。內𤻀盡淨明盛。眼能洞視無極之表。
<lb n="0012b03"/>耳能徹聽。身能飛行。變化萬端。心明往古來
<lb n="0012b04"/>今。已及眾生心念口言。身諸所更。無微不察。
<lb n="0012b05"/>佛緣一覺應儀四神已足。不師受故曰神足
<lb n="0012b06"/>矣。</p>
<lb n="0012b07"/>
<p id="pT33p0012b0701">何等為五根信根精進根念根定根慧根是名
<lb n="0012b08"/>為五根　師云。樹非根不生。道非信不成。為
<lb n="0012b09"/>道德之根。信根立道乃成。故信為首。精進在
<lb n="0012b10"/>𧗪勤存身<anchor xml:id="beg0012007"/>若<anchor xml:id="end0012007"/>絕邪𤻀念。習志于淨定。觀四非
<lb n="0012b11"/>常入三活門。慧印曰。是尊慧入慧<anchor xml:id="beg0012008"/>門慧<anchor xml:id="end0012008"/>門所
<lb n="0012b12"/>謂三活門者。</p>
<lb n="0012b13"/>
<p id="pT33p0012b1301">彼根應何義根為根義屬為根義　根道根。屬
<lb n="0012b14"/>屬道也。葉枝節華實。五事雖<anchor xml:id="beg0012009"/>殊<anchor xml:id="end0012009"/>。俱屬於根。
<lb n="0012b15"/>信精進念定慧五德。皆屬於道故曰屬。</p>
<lb n="0012b16"/>
<p id="pT33p0012b1601">可喜為根義不為同事為根義　可。可根立
<lb n="0012b17"/>也。喜悅也。不同事別流也。𧗪家獲道五根。喜
<lb n="0012b18"/>以殖德。與俗相背。終始別流喜而自可。故曰
<lb n="0012b19"/>可喜根也。</p>
<lb n="0012b20"/>
<p id="pT33p0012b2001">是名為根義何等為五力信力精進力念力定
<lb n="0012b21"/>力慧力是名為五力彼力應何義無有能得壞
<lb n="0012b22"/>為力義　師云。夫<anchor xml:id="beg0012010"/>已<anchor xml:id="end0012010"/>得四意止者。五根即
<lb n="0012b23"/>立。五根立道力即成。天女玉色不能亂其目。
<lb n="0012b24"/>名樂妓聲不能災其耳。眾香上甘魔王之尊。
<lb n="0012b25"/>飛行皇帝之榮。六情不為<anchor xml:id="beg0012011"/>迷<anchor xml:id="end0012011"/>。志如虛空。莫
<lb n="0012b26"/>能動者謂之力。</p>
<lb n="0012b27"/>
<p id="pT33p0012b2701">有所益為力義　道𧗪曰降。德潤群生謂之
<lb n="0012b28"/>益矣。</p>
<lb n="0012b29"/>
<p id="pT33p0012b2901">有膽為力義　魔兵億八千萬。不能動菩薩
<lb n="0012c01"/>一毛。道力<anchor xml:id="beg0012012"/>隆<anchor xml:id="end0012012"/>赫。魔王降伏。謂之膽。</p>
<lb n="0012c02"/>
<p id="pT33p0012c0201">能得依為力義　依依空𧗪四。淵不能沒。由
<lb n="0012c03"/>依船度海。</p>
<lb n="0012c04"/>
<p id="pT33p0012c0401">是名為力義有七覺意何等為七<anchor xml:id="beg0012013"/>覺意<anchor xml:id="end0012013"/>一念
<lb n="0012c05"/>覺意　師云。覺覺善惡也。惡念生即滅之。道
<lb n="0012c06"/>念生即攝持。謂之念覺意矣。</p>
<lb n="0012c07"/>
<p id="pT33p0012c0701">二法分別觀<anchor xml:id="beg0012014"/>覺<anchor xml:id="end0012014"/>意　法善惡法。觀寂諦觀分
<lb n="0012c08"/>別真偽。擇取淨法。可以免三界者矣。安般曰。
<lb n="0012c09"/>擇法覺意。</p>
<lb n="0012c10"/>
<p id="pT33p0012c1001">三精進覺意四愛可覺意　愚者愛六邪。可
<lb n="0012c11"/>之以為寶。上明十二神照其必為<g ref="CB03217"/>。轉心以
<lb n="0012c12"/>受道。可三法之高𧗪。十<g ref="CB04489"/>法云。以直𧗪消邪
<lb n="0012c13"/>𧗪。斯義如之也。</p>
<lb n="0012c14"/>
<p id="pT33p0012c1401">五猗覺意　智士常<anchor xml:id="beg0012015"/>以<anchor xml:id="end0012015"/>意猗四意止。色痛想
<lb n="0012c15"/>𧗪四陰起即覺滅之。謂之猗覺意矣。</p>
<lb n="0012c16"/>
<p id="pT33p0012c1601">六定覺意　得止斷神足根力意即寂定。在
<lb n="0012c17"/>其所志分別除𤻀守道淨𧗪究意。高德進心
<lb n="0012c18"/>取道。雷震之嚮不能聞其耳。故曰定矣。</p>
<lb n="0012c19"/>
<p id="pT33p0012c1901">七護覺意　意危難護。其妙難制。若𧗪在欲
<lb n="0012c20"/>慎將護之。使其出欲。在色在無色。護之亦然。
<lb n="0012c21"/>故曰護覺意。</p>
<lb n="0012c22"/>
<p id="pT33p0012c2201">是名為七覺意有得道者八種道𧗪何等<anchor xml:id="beg0012016"/>為
<lb n="0012c23"/>八<anchor xml:id="end0012016"/>一直見　見三界非直。皆為幻化。唯道有
<lb n="0012c24"/>常。進意取之。故曰直見也。</p>
<lb n="0012c25"/>
<p id="pT33p0012c2501">二直𧗪　非三尊淨𧗪。終而不𧗪也。</p>
<lb n="0012c26"/>
<p id="pT33p0012c2601">三直語　非佛教。不言之矣。</p>
<lb n="0012c27"/>
<p id="pT33p0012c2701">四直治　以無欲為治矣。</p>
<lb n="0012c28"/>
<p id="pT33p0012c2801">五直利　以道淨𧗪為利。</p>
<lb n="0012c29"/>
<p id="pT33p0012c2901">六直方便　諸佛以三十七品。為度世之方
<lb n="0013a01"/>便。</p>
<lb n="0013a02"/>
<p id="pT33p0013a0201">七直意　意遠三界。直出十二門。不復邪傾。
<lb n="0013a03"/>謂之直意也。</p>
<lb n="0013a04"/>
<p id="pT33p0013a0401">八直定是名為八道𧗪　定定在三十七品及
<lb n="0013a05"/>三活。斯四十品者。佛之尊寶也。<g ref="CB04490"/>真經曰。心
<lb n="0013a06"/>入泥洹從本。本寂而復寂。是則為寶。又曰。心
<lb n="0013a07"/>合三十七品。用度諸苦。是則為寶。夫寶世事
<lb n="0013a08"/>之謂。</p>
<lb n="0013a09"/>
<p id="pT33p0013a0901">八種道𧗪為墮合三種一戒種二定種三慧種
<lb n="0013a10"/>　三十七品。總為八道𧗪。合為戒定慧。戒淨
<lb n="0013a11"/>度欲界。定淨度色界。慧淨度無色界。於戒定
<lb n="0013a12"/>慧有願想。謂之垢也。受三界欲色識。無出斯
<lb n="0013a13"/>矣。</p>
<lb n="0013a14"/>
<p id="pT33p0013a1401">彼所直語直業直治是名為戒種彼所直方便
<lb n="0013a15"/>直念直定是名為定種彼所直見直𧗪是名為
<lb n="0013a16"/>慧種皆從是教<anchor xml:id="beg0013001"/>誡<anchor xml:id="end0013001"/>令不<anchor xml:id="begd1e1730"/>啻<anchor xml:id="endd1e1730"/>教<anchor xml:id="begd1e1737"/>誡<anchor xml:id="endd1e1737"/>令不<anchor xml:id="begd1e1743"/>啻<anchor xml:id="endd1e1743"/>教
<lb n="0013a17"/>意令不<anchor xml:id="begd1e1751"/>啻<anchor xml:id="endd1e1751"/>慧教<anchor xml:id="begd1e1757"/>誡<anchor xml:id="endd1e1757"/>　不<anchor xml:id="begd1e1763"/>啻<anchor xml:id="endd1e1763"/>多也。𧗪家由累
<lb n="0013a18"/>劫持戒。積𧗪不虧。故令戒多也。修禪累久故
<lb n="0013a19"/>令意𧗪。過四禪深入諸定。學於諸佛解慧無
<lb n="0013a20"/>量。雖然。無以為足矣。當進其戒定慧至於得
<lb n="0013a21"/>道。故曰不<anchor xml:id="begd1e1785"/>啻<anchor xml:id="endd1e1785"/>。</p>
<lb n="0013a22"/>
<p id="pT33p0013a2201">彼戒種比丘為拔瞋恚亦𦼇本為散瞋恚結
<lb n="0013a23"/>　散牽也。以恕已四等拔瞋恚毒。散諸怨解眾
<lb n="0013a24"/>結。興慈悲喜護。普濟群生也。</p>
<lb n="0013a25"/>
<p id="pT33p0013a2501">為合恚瘡　恚毒興。而身命危。謂之瘡矣。恚
<lb n="0013a26"/>滅瘡合矣。</p>
<lb n="0013a27"/>
<p id="pT33p0013a2701">為識苦痛為度欲界　苦身也。身生老病死
<lb n="0013a28"/>其痛難。云𧗪家照之。厭身苦斷欲滅恚。度欲
<lb n="0013a29"/>界也。</p>
<lb n="0013b01"/>
<p id="pT33p0013b0101">彼定種比丘為拔慳𦼇本為散欲結為合欲瘡
<lb n="0013b02"/>為知樂痛為度色界　定止也。獲六情所欲
<lb n="0013b03"/>謂之樂。失之即<anchor xml:id="beg0013002"/>𤺙<anchor xml:id="end0013002"/>。謂之痛。當以戒求道。而
<lb n="0013b04"/>默存天樂。夫福禍之原。樂苦之門。𧗪寂照遠。
<lb n="0013b05"/>知後必苦。拔六欲之慳。滅色身之想。定在四
<lb n="0013b06"/>止。不受彼樂。謂之度色矣。</p>
<lb n="0013b07"/>
<p id="pT33p0013b0701">彼慧種比丘為拔癡𦼇本為散癡結為合憍慢
<lb n="0013b08"/>瘡為知不樂不苦痛為得度無有色界是為三
<lb n="0013b09"/>種　不苦不樂。謂意未念善。又未在𦼇。中間
<lb n="0013b10"/>瞢瞢後受<anchor xml:id="begd1e1864"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e1864"/>身。此身更苦。斯為痛矣。𧗪家
<lb n="0013b11"/>意在空。不能空空。不色天樂空。心結在之。世
<lb n="0013b12"/>有佛如恒沙。而已不能受間。福盡入三𦼇道
<lb n="0013b13"/>更諸苦<anchor xml:id="begd1e1881"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e1881"/>。斯為痛矣。慧者以非常苦空非
<lb n="0013b14"/>身。眼觀視三界。無針鼻之<anchor xml:id="beg0013003"/>土<anchor xml:id="end0013003"/>。可免死不受
<lb n="0013b15"/>苦者。即念空滅願。就淨無想入三活門。慧印
<lb n="0013b16"/>曰。空無所著是為泥洹也。</p>
<lb n="0013b17"/>
<p id="pT33p0013b1701">比丘止為拔三𦼇本散三𦼇使合四瘡知三痛
<lb n="0013b18"/>度三界　三𦼇三毒也。四瘡者。一欲瘡。二見
<lb n="0013b19"/>結瘡。三戒願瘡。四身結𧗪瘡。心為三毒因。受
<lb n="0013b20"/>彼四瘡。其使難察故云使矣。<anchor xml:id="begd1e1920"/>三<anchor xml:id="endd1e1920"/>痛三界也。
<lb n="0013b21"/>識神受<anchor xml:id="begd1e1928"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e1928"/>因流無際。𧗪者當三毒積德莫休。
<lb n="0013b22"/>趣至泥曰為限矣。明度經曰若內菩薩使入
<lb n="0013b23"/>深法。當𧗪空無想無願無識無生滅。泥洹為
<lb n="0013b24"/>
<anchor xml:id="beg0013004"/>限<anchor xml:id="end0013004"/>也。</p>
<lb n="0013b25"/>
<p id="pT33p0013b2501">何等為十二種　十二種因緣也。分為三部
<lb n="0013b26"/>𧗪。上四事屬過去。中四事屬當來也。</p>
<lb n="0013b27"/>
<p id="pT33p0013b2701">從求如<anchor xml:id="beg0013005"/>求<anchor xml:id="end0013005"/>等生　從從癡也。如如其所求。
<lb n="0013b28"/>等俱也。<anchor xml:id="beg0013006"/>謂<anchor xml:id="end0013006"/>識舍本淨。從未𤻀。即如其所求。
<lb n="0013b29"/>十二因緣次第同時俱生也。故曰等生也。</p>
<lb n="0013c01"/>
<p id="pT33p0013c0101">從癡因緣令有𧗪　癡冥也。𧗪也謂群生識
<lb n="0013c02"/>神沒在癡冥。由盲者不明安危。去福就禍。識
<lb n="0013c03"/>神本癡。樂身苦。不知親為己尊。而欲意向之。
<lb n="0013c04"/>遂依受身。中心經曰。本從癡中來。今為人復
<lb n="0013c05"/>癡。斯之謂矣。</p>
<lb n="0013c06"/>
<p id="pT33p0013c0601">從𧗪<anchor xml:id="beg0013007"/>令<anchor xml:id="end0013007"/>有識　識知也。魂靈受身。即知好
<lb n="0013c07"/>惡。而有憎愛之心也。</p>
<lb n="0013c08"/>
<p id="pT33p0013c0801">從識令有名字　字色也。痛想𧗪識名也。地
<lb n="0013c09"/>水火風可見。謂之色矣。</p>
<lb n="0013c10"/>
<p id="pT33p0013c1001">從名字令有六入　由五陰受身。令六情生。
<lb n="0013c11"/>而有六邪入。</p>
<lb n="0013c12"/>
<p id="pT33p0013c1201">從六入令有致　六情備。即致色聲香味細
<lb n="0013c13"/>滑眾念。了本曰。更樂眼更色心樂之。謂之更
<lb n="0013c14"/>樂矣。</p>
<lb n="0013c15"/>
<p id="pT33p0013c1501">從致<anchor xml:id="begd1e2047"/>令<anchor xml:id="endd1e2047"/>有痛痒從痛痒令有愛　老至身病。
<lb n="0013c16"/>命終毒痛。癡心戀愛。言之哽噎。謂之愛也。</p>
<lb n="0013c17"/>
<p id="pT33p0013c1701">從愛令有受　以愛之故。五陰盛猛。受後生
<lb n="0013c18"/>
<anchor xml:id="begd1e2060"/>栽<anchor xml:id="endd1e2060"/>。其為無量。</p>
<lb n="0013c19"/>
<p id="pT33p0013c1901">從受令後有　由受盛陰。令有後身。殃禍輪
<lb n="0013c20"/>轉。纏綿不絕。</p>
<lb n="0013c21"/>
<p id="pT33p0013c2101">從有令<anchor xml:id="beg0013008"/>有<anchor xml:id="end0013008"/>生　已有盛陰。識神因親。受身更
<lb n="0013c22"/>生。</p>
<lb n="0013c23"/>
<p id="pT33p0013c2301">從生令有老死憂悲苦不可心致<anchor xml:id="beg0013009"/>𤺙<anchor xml:id="end0013009"/>如是具
<lb n="0013c24"/>足苦種為致習　四大萎枯曰老。命盡神遷
<lb n="0013c25"/>曰死。內熱心痛曰憂。存之噓唏曰悲。荷負重
<lb n="0013c26"/>禍曰<anchor xml:id="beg0013010"/>苦。若<anchor xml:id="end0013010"/>斯眾事心所不可。不樂而自來求
<lb n="0013c27"/>離。而不<anchor xml:id="beg0013011"/>勉<anchor xml:id="end0013011"/>。心滿內結曰<anchor xml:id="begd1e2123"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e2123"/>。識為種生十二
<lb n="0013c28"/>因緣。令苦備足。而不以苦者。以其說習之久
<lb n="0013c29"/>矣。生死以苦習為本。道以盡為基。基立道焉
<lb n="0014a01"/>得不成<anchor xml:id="begd1e2138"/>乎<anchor xml:id="endd1e2138"/>。</p>
<lb n="0014a02"/>
<p id="pT33p0014a0201">癡已盡便𧗪盡已𧗪盡便識盡已識盡便名字
<lb n="0014a03"/>盡已名字盡便六入盡已六入盡便致盡已致
<lb n="0014a04"/>盡便痛痒盡已痛痒盡便愛盡已愛盡便受盡
<lb n="0014a05"/>已受盡便有盡已有盡便生盡已生盡便老死
<lb n="0014a06"/>盡已老死盡憂悲苦不可<anchor xml:id="beg0014001"/>心𤺙<anchor xml:id="end0014001"/>便盡如是具
<lb n="0014a07"/>足苦種便得盡　十二因緣盡。即泥洹矣。</p>
<lb n="0014a08"/>
<p id="pT33p0014a0801">彼癡名為不知四諦如有　諦諦有苦習重禍。
<lb n="0014a09"/>已為之困而不知。止欲盡<anchor xml:id="beg0014002"/>𤺙<anchor xml:id="end0014002"/>。觀淨得道<anchor xml:id="beg0014003"/>安<anchor xml:id="end0014003"/>
<lb n="0014a10"/>康無患。而已不受謂之癡也。</p>
<lb n="0014a11"/>
<p id="pT33p0014a1101">不解不見不相應不受不解不解<anchor xml:id="beg0014004"/>根<anchor xml:id="end0014004"/>是名為
<lb n="0014a12"/>癡　道正而群生心邪。與佛教違。謂之不應
<lb n="0014a13"/>矣。</p>
<lb n="0014a14"/>
<p id="pT33p0014a1401">彼癡因緣𧗪為何等為六望受何等為六色聲
<lb n="0014a15"/>香味觸法是為身六望<anchor xml:id="beg0014005"/>受<anchor xml:id="end0014005"/>是名為𧗪　六情
<lb n="0014a16"/>望六邪。而心受之。以成法也。</p>
<lb n="0014a17"/>
<p id="pT33p0014a1701">彼𧗪因緣識為六身識眼耳鼻舌身心是名為
<lb n="0014a18"/>六身識　六識所興輒種身像。故曰六身識
<lb n="0014a19"/>也。</p>
<lb n="0014a20"/>
<p id="pT33p0014a2001">彼識因緣名字字為色名為四不色陰痛想𧗪
<lb n="0014a21"/>識是為名　不無也。謂痛想𧗪識無形可睹。
<lb n="0014a22"/>故曰不色矣。</p>
<lb n="0014a23"/>
<p id="pT33p0014a2301">色為四大本謂地水火風是上為名是四為色
<lb n="0014a24"/>是二相連共為名字　身強者地也。軟濕水
<lb n="0014a25"/>也。溫煖火也。氣息風也。斯四大可見。謂之
<lb n="0014a26"/>色。識神為斯名色。因于三界也。</p>
<lb n="0014a27"/>
<p id="pT33p0014a2701">彼名字因緣身六入受眼耳鼻舌身心是名身
<lb n="0014a28"/>六入受彼六入因緣身六思望眼耳鼻舌身心
<lb n="0014a29"/>是名為身六思望彼思望因緣身六痛眼耳鼻
<lb n="0014b01"/>舌身心是名為身六痛彼痛因緣<anchor xml:id="beg0014006"/>六<anchor xml:id="end0014006"/>身愛色
<lb n="0014b02"/>愛聲愛香愛味愛<anchor xml:id="beg0014007"/>觸<anchor xml:id="end0014007"/>愛法愛是名為六身愛
<lb n="0014b03"/>彼愛因緣受為四受一欲受　謂處欲界。受
<lb n="0014b04"/>欲身也。</p>
<lb n="0014b05"/>
<p id="pT33p0014b0501">二見結受　色天見色。心結受生死<anchor xml:id="begd1e2308"/>栽<anchor xml:id="endd1e2308"/>。不以
<lb n="0014b06"/>身加。</p>
<lb n="0014b07"/>
<p id="pT33p0014b0701">三戒願受　𧗪家。戒當以求道。而樂天福願
<lb n="0014b08"/>升天。庶彼延壽。謂之願受。</p>
<lb n="0014b09"/>
<p id="pT33p0014b0901">四身結𧗪受　結心作𧗪慕為身。為身由結
<lb n="0014b10"/>𧗪。得指解結。<anchor xml:id="beg0014008"/>由<anchor xml:id="end0014008"/>愚者以不淨為淨。<anchor xml:id="beg0014009"/>致<anchor xml:id="end0014009"/>受入
<lb n="0014b11"/>欲淵。以苦為樂。<anchor xml:id="begd1e2354"/>致<anchor xml:id="endd1e2354"/>受入有淵以非常為常。
<lb n="0014b12"/>
<anchor xml:id="begd1e2361"/>致<anchor xml:id="endd1e2361"/>受入見淵。以非身為身。<anchor xml:id="begd1e2367"/>致<anchor xml:id="endd1e2367"/>受入不明淵。
<lb n="0014b13"/>四受四淵二義同歸矣。</p>
<lb n="0014b14"/>
<p id="pT33p0014b1401">是名為四受彼受因緣有為三有一欲界二色
<lb n="0014b15"/>界三無色界是名為三有　三有有三界生死
<lb n="0014b16"/>身。</p>
<lb n="0014b17"/>
<p id="pT33p0014b1701">彼有因緣生為上五陰六持六入　上謂上所
<lb n="0014b18"/>說三部。已有三部。識神輪轉受生。蓋無寧矣。</p>
<lb n="0014b19"/>
<p id="pT33p0014b1901">己有如有　己有已有上三部邪識神。因之
<lb n="0014b20"/>作𧗪。如所種有有身像。故曰如有也。</p>
<lb n="0014b21"/>
<p id="pT33p0014b2101">生聚　癡舍聚五陰六入諸事。共依四大生。
<lb n="0014b22"/>即有五道生死。</p>
<lb n="0014b23"/>
<p id="pT33p0014b2301">已住墮致分別根　往往至三部所。墮墮三
<lb n="0014b24"/>部𧗪。致致六情。分分別諸根。</p>
<lb n="0014b25"/>
<p id="pT33p0014b2501">已入得有　六情根具者。色則入眼。五情俱
<lb n="0014b26"/>然。得者。六邪得六情也。六情不得見。故曰得
<lb n="0014b27"/>也。有有生老病死三界。諸患眾苦備矣。</p>
<lb n="0014b28"/>
<p id="pT33p0014b2801">是名為生死為何等名為人人所在在所往已
<lb n="0014b29"/>往壞已過　人人群生也。所在所居。所往謂
<lb n="0014c01"/>識神所往地不<anchor xml:id="beg0014010"/>同<anchor xml:id="end0014010"/>也。壞敗也。過去也。所往
<lb n="0014c02"/>受身無不壞敗。命無不過去。偈曰。非空非海
<lb n="0014c03"/>中。亦非山石間。無有地方所。脫死不受苦。斯
<lb n="0014c04"/>義如之。</p>
<lb n="0014c05"/>
<p id="pT33p0014c0501">死時是命亦根已閉塞　是是群生也。命息
<lb n="0014c06"/>也根六根也。群生死時息絕身冷。六情根都
<lb n="0014c07"/>閉。於是魂靈從去曰死也。</p>
<lb n="0014c08"/>
<p id="pT33p0014c0801">是為死上本為老後要為死是故名為老死
<lb n="0014c09"/>　偈曰。適生便病。次當老死斯義如之。</p>
<lb n="0014c10"/>
<p id="pT33p0014c1001">癡相為何等為冥中見冥　識神本沒。在三
<lb n="0014c11"/>毒五陰窈冥之淵。又以六情採受。六邪以自
<lb n="0014c12"/>覆弊。謂之冥中見冥矣道地經曰。譬如夜極
<lb n="0014c13"/>冥。人復於冥中閉目行。是何時當見明。斯癡
<lb n="0014c14"/>之相矣。</p>
<lb n="0014c15"/>
<p id="pT33p0014c1501">如有不解　如冥也。神靈<anchor xml:id="beg0014011"/>捨<anchor xml:id="end0014011"/>身受身。<anchor xml:id="beg0014012"/>隨𧗪
<lb n="0014c16"/>受報<anchor xml:id="end0014012"/>。其事真有而愚不解。中心經曰。不知生
<lb n="0014c17"/>所來死靈所趣。謂之癡也。</p>
<lb n="0014c18"/>
<p id="pT33p0014c1801">令從是致墮𧗪<anchor xml:id="beg0014013"/>想<anchor xml:id="end0014013"/>處𧗪相為何等為令後復
<lb n="0014c19"/>有是為𧗪相上從是發起　上癡也。從癡發
<lb n="0014c20"/>起。遂至𧗪相。故<anchor xml:id="beg0014014"/>云<anchor xml:id="end0014014"/>上從是發起。法句經曰。
<lb n="0014c21"/>癡十二因緣之母。</p>
<lb n="0014c22"/>
<p id="pT33p0014c2201">令從是致墮識處識相為何等為識物識事是
<lb n="0014c23"/>為識相　識生分別事物。故六識相矣。</p>
<lb n="0014c24"/>
<p id="pT33p0014c2401">令從是致墮名字處名字相為何等為俱猗
<lb n="0014c25"/>　云。五陰𧗪相猗以成諸使。</p>
<lb n="0014c26"/>
<p id="pT33p0014c2601">是<anchor xml:id="beg0014015"/>為名<anchor xml:id="end0014015"/>字相令從是致墮六入處六入相為
<lb n="0014c27"/>何等為分別根是為六入相令從是致墮思望
<lb n="0014c28"/>處思望相為何等為相會更生是為思望相。</p>
<lb n="0014c29"/>
<p id="pT33p0014c2901">眼與色會。識神樂之。謂之相會更也。了本云。
<lb n="0015a01"/>父母識為三會更令從是致墮痛處痛相為何
<lb n="0015a02"/>等為更覺是為痛相令從是致墮愛處愛相為
<lb n="0015a03"/>何等為發往是為愛相　內情愛欲而心發往。</p>
<lb n="0015a04"/>
<p id="pT33p0015a0401">令從是致墮受處受相為何等為受持是為
<lb n="0015a05"/>
<anchor xml:id="beg0015001"/>受<anchor xml:id="end0015001"/>相　受受諸欲。而心持之不<anchor xml:id="begd1e2590"/>捨<anchor xml:id="endd1e2590"/>。</p>
<lb n="0015a06"/>
<p id="pT33p0015a0601">令從是致墮有處有相為何等令墮若干處是
<lb n="0015a07"/>為有相　已受則有身處若干。云其非一處
<lb n="0015a08"/>受身。</p>
<lb n="0015a09"/>
<p id="pT33p0015a0901">令從是致墮生處生相為何等為已有五陰是
<lb n="0015a10"/>為生相　生受身則五陰現。是為生相矣。</p>
<lb n="0015a11"/>
<p id="pT33p0015a1101">令從是致墮老處老相為何等為轉熟是為老
<lb n="0015a12"/>相令從是致墮死處死相為何等為命根盡是
<lb n="0015a13"/>為死相令從是致墮苦處苦相為何等為身急
<lb n="0015a14"/>是為苦相　謂命盡四大分諍。痛<anchor xml:id="begd1e2621"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e2621"/>無量。故
<lb n="0015a15"/>言身急為苦也。</p>
<lb n="0015a16"/>
<p id="pT33p0015a1601">令從是致墮不可處不可相為何等為心意急
<lb n="0015a17"/>是為不可相　不可處。謂老病死處也。命擾
<lb n="0015a18"/>謂之急也。雖心不可。會必往之。維摩詰曰。身
<lb n="0015a19"/>身為窮。道會老死故。斯義如之。</p>
<lb n="0015a20"/>
<p id="pT33p0015a2001">令幹從是致墮<anchor xml:id="beg0015002"/>悒悒<anchor xml:id="end0015002"/>憂<anchor xml:id="beg0015003"/>悒悒<anchor xml:id="end0015003"/>相為何等為憂
<lb n="0015a21"/>五陰　五陰為幹。百八𧗪為枝條。沸迦沙經
<lb n="0015a22"/>曰。斷其枝幹。截其根莖。不復生<anchor xml:id="begd1e2667"/>栽<anchor xml:id="endd1e2667"/>。是之謂
<lb n="0015a23"/>也。</p>
<lb n="0015a24"/>
<p id="pT33p0015a2401">令從是致墮愁<anchor xml:id="beg0015004"/>𤺙<anchor xml:id="end0015004"/>處悲愁相為何等口出聲
<lb n="0015a25"/>言令致悲<anchor xml:id="begd1e2690"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e2690"/>懣懣為<anchor xml:id="begd1e2696"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e2696"/>𤺙亦為懣　出聲。謂
<lb n="0015a26"/>為病者臨亡。與恩愛辭別之悲聲。</p>
<lb n="0015a27"/>
<p id="pT33p0015a2701">九絕處為一切𦼇𧗪<anchor xml:id="beg0015005"/>令<anchor xml:id="end0015005"/>部伴　九絕處者。其
<lb n="0015a28"/>宜在下。</p>
<lb n="0015a29"/>
<p id="pT33p0015a2901">從流行　謂癡流行至生死。迴流三界。故謂
<lb n="0015b01"/>之流。</p>
<lb n="0015b02"/>
<p id="pT33p0015b0201">為有二本從有結罪。為三𦼇本。亦有四倒。彼二
<lb n="0015b03"/>本罪<anchor xml:id="begd1e2739"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e2739"/>為何等。一為癡。二為墮有愛。名為二
<lb n="0015b04"/>本。三𦼇本為何等。一為貪欲。二為瞋恚。三為癡
<lb n="0015b05"/>惑。是名為三𦼇本。有四倒。四倒為何等。非常念
<lb n="0015b06"/>常。是為思想倒為意倒為見倒是為一倒。計
<lb n="0015b07"/>苦為樂。非身為身。不淨為淨。思想意見倒如上
<lb n="0015b08"/>說是名為四倒。彼癡名為不解四諦不慧
<lb n="0015b09"/>　<anchor xml:id="beg0015006"/>背<anchor xml:id="end0015006"/>四諦向四顛倒。謂之不慧也。</p>
<lb n="0015b10"/>
<p id="pT33p0015b1001">不見　不見佛也。</p>
<lb n="0015b11"/>
<p id="pT33p0015b1101">不相應不解受為𦼇是為癡　不解。不歸命
<lb n="0015b12"/>僧受佛深法。斯𦼇莫大。謂之癡矣。</p>
<lb n="0015b13"/>
<p id="pT33p0015b1301">彼有愛為何等為所世間欲發往不捨是為有
<lb n="0015b14"/>愛是名為二本　不<anchor xml:id="begd1e2791"/>捨<anchor xml:id="endd1e2791"/>者。謂之孝之不<anchor xml:id="begd1e2797"/>捨<anchor xml:id="endd1e2797"/>須
<lb n="0015b15"/>臾也。</p>
<lb n="0015b16"/>
<p id="pT33p0015b1601">彼欲貪本為何等為所在<anchor xml:id="beg0015007"/>所<anchor xml:id="end0015007"/>種貪　種殖也。
<lb n="0015b17"/>所在者。謂在五道中。在在所種貪。</p>
<lb n="0015b18"/>
<p id="pT33p0015b1801">為奇珍寶<anchor xml:id="beg0015008"/>為<anchor xml:id="end0015008"/>奇財產<anchor xml:id="begd1e2831"/>為<anchor xml:id="endd1e2831"/>奇嚴事為有嫉在奇
<lb n="0015b19"/>　奇彼也。謂群生見可欲之物。靡不有貪嫉
<lb n="0015b20"/>之心。在彼故謂之嫉在奇。</p>
<lb n="0015b21"/>
<p id="pT33p0015b2101">貪可貪欲可往愛相愛哀相往不捨是為貪𦼇
<lb n="0015b22"/>本　專愚小人。貪者可貪邪欲相投。彼此相
<lb n="0015b23"/>愛。愚愛相哀。始有眾生已來。傳之不休。迴流
<lb n="0015b24"/>受禍更之至今。經曰。道𧗪者。以道相然。相可
<lb n="0015b25"/>相類類以道聚。高<anchor xml:id="beg0015009"/>志<anchor xml:id="end0015009"/>相生。凡物以邪為正。
<lb n="0015b26"/>以穢為淨。黨類相求以非相濟。謂之本惡也。</p>
<lb n="0015b27"/>
<p id="pT33p0015b2701">是本為誰為所有貪為身非法𧗪口非法𧗪
<lb n="0015b28"/>
<anchor xml:id="beg0015010"/>心非法行<anchor xml:id="end0015010"/>亦餘俱相連𦼇種所作意念是法
<lb n="0015b29"/>本是故名為貪𦼇本　誰者。問告斯諸惡誰
<lb n="0015c01"/>
<anchor xml:id="begd1e2893"/>乎<anchor xml:id="endd1e2893"/>。答云由身口心非法之𧗪。餘因緣亦然。
<lb n="0015c02"/>法本者。真慧正法之本也。邪慧謂之𦼇本矣。</p>
<lb n="0015c03"/>
<p id="pT33p0015c0301">彼瞋恚非法本為何等為在人為在𧗪恚相恚
<lb n="0015c04"/>　夫𧗪在人也。小人貪六邪。己欲專焉。睹彼
<lb n="0015c05"/>獲之即嫉生。嫉盛即瞋恚發。賢者恕<anchor xml:id="beg0015011"/>己<anchor xml:id="end0015011"/>𧗪
<lb n="0015c06"/>
<anchor xml:id="beg0015012"/>仁<anchor xml:id="end0015012"/>。小人專己𧗪毒。己恚往即彼來。謂之恚
<lb n="0015c07"/>相恚。</p>
<lb n="0015c08"/>
<p id="pT33p0015c0801">不忍不識　愚者無明為名色。狂不能以道
<lb n="0015c09"/>力忍伏邪心。申愚遂非。不識禍難之害由貪
<lb n="0015c10"/>嫉生。故曰不識矣。</p>
<lb n="0015c11"/>
<p id="pT33p0015c1101">因緣<anchor xml:id="beg0015013"/>瞋瞋<anchor xml:id="end0015013"/>恚發評諄　評<anchor xml:id="beg0015014"/>諄<anchor xml:id="end0015014"/>。由評彈<anchor xml:id="beg0015015"/>瞋<anchor xml:id="end0015015"/>。恚
<lb n="0015c12"/>之忿。繳兇氣泄出。為謗訕矣。</p>
<lb n="0015c13"/>
<p id="pT33p0015c1301">念不可說不可所念<anchor xml:id="beg0015016"/>說<anchor xml:id="end0015016"/>不好令意却　非三
<lb n="0015c14"/>尊志之所存而念。之曰念不可。非十二部經
<lb n="0015c15"/>法。而陳之。謂之說不<anchor xml:id="beg0015017"/>可。不<anchor xml:id="end0015017"/>可所念。說而念
<lb n="0015c16"/>
<anchor xml:id="beg0015018"/>說<anchor xml:id="end0015018"/>之。謂之不好。令心却入惡𧗪。</p>
<lb n="0015c17"/>
<p id="pT33p0015c1701">是為恚非法本是本為誰為非法本所身罪所
<lb n="0015c18"/>言罪所心罪亦餘所相連意念為是法本是故
<lb n="0015c19"/>為瞋<anchor xml:id="beg0015019"/>名為<anchor xml:id="end0015019"/>非法本彼癡惑非法本為何等不
<lb n="0015c20"/>知四賢者諦如有　四賢者諦謂賢者四諦
<lb n="0015c21"/>也。自佛下至溝港。六雙十二輩為十二。十二
<lb n="0015c22"/>賢賢者。以無量之明。睹真有四諦。而愚者不
<lb n="0015c23"/>知。曰不知也。</p>
<lb n="0015c24"/>
<p id="pT33p0015c2401">不解不見不相應不解受非法或隨或受或在
<lb n="0015c25"/>或不識或癡冥在冥蔽覆令冥令無眼令<anchor xml:id="beg0015020"/>慧
<lb n="0015c26"/>壞知盡<anchor xml:id="end0015020"/>不能致無為度世　癡冥心也。在冥
<lb n="0015c27"/>處五陰也。云本癡冥。又處在五<anchor xml:id="beg0015021"/>陰<anchor xml:id="end0015021"/>。重以五
<lb n="0015c28"/>蓋<anchor xml:id="beg0015022"/>自<anchor xml:id="end0015022"/>覆。令其眼盲<anchor xml:id="beg0015023"/>慧<anchor xml:id="end0015023"/>壞知盡沒于四淵。流
<lb n="0015c29"/>于諸海。轉輪三界。不獲度世無為之道。</p>
<lb n="0016a01"/>
<p id="pT33p0016a0101">是癡惑非法𧗪本是本為誰為惑非法身𧗪作
<lb n="0016a02"/>口𧗪作心𧗪作亦所共相助非法意所念非法
<lb n="0016a03"/>本是名為惑非法本　謂十惡輩助身口意失。
<lb n="0016a04"/>為非法本。</p>
<lb n="0016a05"/>
<p id="pT33p0016a0501">彼當知倒亦當知所倒當知從所倒當知是
<lb n="0016a06"/>　彼彼修家也。𧗪家當知。世心廣倒。與道心違。
<lb n="0016a07"/>謂之知倒也。所倒者非一倒也。從所倒者。心
<lb n="0016a08"/>愚<anchor xml:id="beg0016001"/>無<anchor xml:id="end0016001"/>明從邪因緣。受倒逆倒。明者當知之。</p>
<lb n="0016a09"/>
<p id="pT33p0016a0901">彼有一倒從一<anchor xml:id="beg0016002"/>倒<anchor xml:id="end0016002"/>為四倒從所有為三倒何
<lb n="0016a10"/>等為一倒為對或受非常為常苦為樂非身為
<lb n="0016a11"/>身不淨為淨是為一倒何等為四倒所有身痛
<lb n="0016a12"/>意法是為四倒何等為三倒一為想二為意
<lb n="0016a13"/>三<anchor xml:id="beg0016003"/>為<anchor xml:id="end0016003"/>見是為三倒使　一想之中見有四倒。
<lb n="0016a14"/>意見亦然。彈指之間。意九百六十轉故曰
<lb n="0016a15"/>使。</p>
<lb n="0016a16"/>
<p id="pT33p0016a1601">彼所可意根相連著　連著者。謂邪倒之想。
<lb n="0016a17"/>首尾相屬。謂之連著。</p>
<lb n="0016a18"/>
<p id="pT33p0016a1801">若色若像為受想是為欲想　癡意習所睹色
<lb n="0016a19"/>人之像心即執存尋之成欲故曰欲<anchor xml:id="beg0016004"/>想<anchor xml:id="end0016004"/>矣。</p>
<lb n="0016a20"/>
<p id="pT33p0016a2001">以為有欲想相隨久不斷　自有眾生之來心
<lb n="0016a21"/>邪𧗪。或<anchor xml:id="beg0016005"/>背<anchor xml:id="end0016005"/>淨向癡望嬖為法。傳之久遠。于
<lb n="0016a22"/>今不斷。</p>
<lb n="0016a23"/>
<p id="pT33p0016a2301">在意念是為欲念種若彼所想分別受是名為
<lb n="0016a24"/>想倒　分別謂六情各有所受。聲色分流。中
<lb n="0016a25"/>心經曰。目但能視。不能聽。斯之謂矣。</p>
<lb n="0016a26"/>
<p id="pT33p0016a2601">彼惑意不如有受所從不應受解是名為意倒
<lb n="0016a27"/>　如真也。真有四諦。彼愚心惑而不受也。所
<lb n="0016a28"/>從從諸倒不<anchor xml:id="beg0016006"/>應<anchor xml:id="end0016006"/>。不應道𧗪而受六邪。謂之意
<lb n="0016a29"/>倒。</p>
<lb n="0016b01"/>
<p id="pT33p0016b0101">所以受不<anchor xml:id="begd1e3239"/>捨<anchor xml:id="endd1e3239"/>在意念在色　不不<anchor xml:id="begd1e3245"/>捨<anchor xml:id="endd1e3245"/>諸倒。存
<lb n="0016b02"/>之在意。在色色身也。存身亦爾。</p>
<lb n="0016b03"/>
<p id="pT33p0016b0301">不淨意計淨聽可意念已快所見受往是名為
<lb n="0016b04"/>見倒　聽從也。受往往受也。從愚心所可。勤
<lb n="0016b05"/>意念之。快目所見。往受諸欲。謂之倒見矣。</p>
<lb n="0016b06"/>
<p id="pT33p0016b0601">彼所見已為相分別應當為十二倒何等為十
<lb n="0016b07"/>二在身有三在痛有三在意有三在法有三有
<lb n="0016b08"/>四想倒意倒亦有四見倒亦有四亦為在入因
<lb n="0016b09"/>緣相會色　在入謂色不入眼。眼往求色。是
<lb n="0016b10"/>為會色。</p>
<lb n="0016b11"/>
<p id="pT33p0016b1101">令為十二倒身三痛三意三法三<anchor xml:id="beg0016007"/>合為<anchor xml:id="end0016007"/>十二
<lb n="0016b12"/>倒　在身有三者。謂一想倒。二意倒。三見倒。
<lb n="0016b13"/>此倒中有四<anchor xml:id="beg0016008"/>倒。四<anchor xml:id="end0016008"/>倒者。以四非常為常為四
<lb n="0016b14"/>倒。</p>
<lb n="0016b15"/>
<p id="pT33p0016b1501">
<anchor xml:id="beg0016009"/>為如<anchor xml:id="end0016009"/>是六　已有十二因緣即有六入。</p>
<lb n="0016b16"/>
<p id="pT33p0016b1601">為七十二倒從本得因緣起<anchor xml:id="beg0016010"/>隨<anchor xml:id="end0016010"/>因緣多少無
<lb n="0016b17"/>有量　雖有七十二倒。隨因緣起。即是倒無
<lb n="0016b18"/>有量數也。</p>
<lb n="0016b19"/>
<p id="pT33p0016b1901">不可數在人無<anchor xml:id="beg0016011"/>有數無有<anchor xml:id="end0016011"/>數倒　在人意起。
<lb n="0016b20"/>即是倒也。</p>
<lb n="0016b21"/>
<p id="pT33p0016b2101">彼五陰為四身有　四身者。身痛意法也。想
<lb n="0016b22"/>陰與𧗪陰。合為法身矣。</p>
<lb n="0016b23"/>
<p id="pT33p0016b2301">從所有色陰是屬身　色陰為身。痛陰為身
<lb n="0016b24"/>意陰為身。</p>
<lb n="0016b25"/>
<p id="pT33p0016b2501">從有痛陰是屬痛身從有識陰是屬意身　屬
<lb n="0016b26"/>意身者。為識陰屬意也。</p>
<lb n="0016b27"/>
<p id="pT33p0016b2701">從有想陰亦𧗪陰是屬法身　法身者。謂身
<lb n="0016b28"/>中六分法也。亦謂受若干生死法。</p>
<lb n="0016b29"/>
<p id="pT33p0016b2901">從有是五陰令受四身因緣有　四身上身四
<lb n="0016c01"/>也。因緣十二因緣。已有五陰。則有四身。令十
<lb n="0016c02"/>二因緣具足矣。</p>
<lb n="0016c03"/>
<p id="pT33p0016c0301">彼身不淨計淨是為身倒彼痛苦計為樂是為
<lb n="0016c04"/>痛倒彼意非常計為常是為意倒彼法不為身
<lb n="0016c05"/>計為身是為法倒為欲<anchor xml:id="beg0016012"/>正<anchor xml:id="end0016012"/>四倒故佛為現四
<lb n="0016c06"/>意止為說分別彼為身身相觀𧗪止為不淨意
<lb n="0016c07"/>念淨倒得解　佛睹群生心。沒盲冥之淵。以
<lb n="0016c08"/>為直廣倒反正故。分別說四意止令觀。坏器
<lb n="0016c09"/>實難保侑明者先寤即還三界𤻀淨其心入無
<lb n="0016c10"/>謂之從倒得解也。</p>
<lb n="0016c11"/>
<p id="pT33p0016c1101">彼為痛痛相觀為苦計為樂倒得解彼為意意
<lb n="0016c12"/>相觀非常計為常倒得解彼為法法相觀非身
<lb n="0016c13"/>計為身倒得解彼冥中冥如有不解是為癡相
<lb n="0016c14"/>令<anchor xml:id="beg0016013"/>墮<anchor xml:id="end0016013"/>所倒處<anchor xml:id="beg0016014"/>欲<anchor xml:id="end0016014"/>得往是為愛相令從是受色
<lb n="0016c15"/>為身故令欺奇是為貪相令墮不與取　奇他
<lb n="0016c16"/>也。不與取盜也。以身之故。輒有欺心施於他
<lb n="0016c17"/>人。謂之欺奇色。不來惠眼。而眼默往取色。六
<lb n="0016c18"/>情皆往故曰不與取。</p>
<lb n="0016c19"/>
<p id="pT33p0016c1901">所可不如意是為恚相令墮殺處為不解事
<lb n="0016c20"/>
<anchor xml:id="beg0016015"/>是為<anchor xml:id="end0016015"/>癡惑相令受邪墮邪處為作彼所𧗪法
<lb n="0016c21"/>不却受相　謂意不却諸惡。從其所施𧗪。故
<lb n="0016c22"/>受惡相。</p>
<lb n="0016c23"/>
<p id="pT33p0016c2301">是為令墮有常想不知身　四大謂之身也。</p>
<lb n="0016c24"/>
<p id="pT33p0016c2401">
<anchor xml:id="beg0016016"/>軀<anchor xml:id="end0016016"/>　軀者體也。六情謂之體。</p>
<lb n="0016c25"/>
<p id="pT33p0016c2501">物　物謂身中三十六物也。</p>
<lb n="0016c26"/>
<p id="pT33p0016c2601">為更相會相令計樂想為墮身處為不解　謂
<lb n="0016c27"/>意不入三十七品解了之。</p>
<lb n="0016c28"/>
<p id="pT33p0016c2801">所法相為有身想令墮是為是我所處為墮受
<lb n="0016c29"/>色像相令計是為淨想令從是墮不攝守根處
<lb n="0017a01"/>　謂不攝守六情根也。</p>
<lb n="0017a02"/>
<p id="pT33p0017a0201">是為九品為已分別為一切不可𧗪非法伴已
<lb n="0017a03"/>說　伴六情伴也。眼與色為伴。六情同義。</p>
<lb n="0017a04"/>
<p id="pT33p0017a0401">竟是多聞者能解　多聞博見。能解是耳。</p>
<lb n="0017a05"/>
<p id="pT33p0017a0501">不多聞者卒不解　卒遂也。不多聞。又不廣
<lb n="0017a06"/>見執行。陵遲遂不解是。</p>
<lb n="0017a07"/>
<p id="pT33p0017a0701">是為慧人能解不慧卒不解　謂愚癡之人。不
<lb n="0017a08"/>廣學多聞。始聞之卒不解。</p>
<lb n="0017a09"/>
<p id="pT33p0017a0901">是𧗪者能解　謂𧗪是者。能解之耳。不𧗪終
<lb n="0017a10"/>不解是。</p>
<lb n="0017a11"/>
<p id="pT33p0017a1101">不<anchor xml:id="begd1e3551"/>隨<anchor xml:id="endd1e3551"/>行不解有九絕處令一切淨法部墮聚
<lb n="0017a12"/>合何等為九一止二觀三不貪四不恚五不癡
<lb n="0017a13"/>六非常七為苦八非身九不淨是為九　師云
<lb n="0017a14"/>絕。謂與惡意斷絕也。得止觀𧗪。不貪世間愛
<lb n="0017a15"/>欲。無瞋恚愚癡之心。覺知非常苦空非身。不
<lb n="0017a16"/>淨之諦也。</p>
<lb n="0017a17"/>
<p id="pT33p0017a1701">彼止名為意止在處能止<anchor xml:id="beg0017001"/>已止正<anchor xml:id="end0017001"/>止攝止不
<lb n="0017a18"/>失止不志心寂然一一向念是名為止　師云。
<lb n="0017a19"/>謂在身處能止。在痛在意在法輒能止。意不
<lb n="0017a20"/>志也。正止四意止。攝攝六情寂然得定意也。
<lb n="0017a21"/>一向念者。如安般六情。在在一向也。</p>
<lb n="0017a22"/>
<p id="pT33p0017a2201">何等為觀觀名為了陰　識神微妙。諸陰難
<lb n="0017a23"/>察。當諦了理觀一息中有五陰也。謂初數息
<lb n="0017a24"/>時為風氣。謂之色陰。念息恐受為痛陰。有是
<lb n="0017a25"/>二念想陰。從息至想為𧗪陰。已知息意為識
<lb n="0017a26"/>陰。是為一息中有五陰也。分別知五陰。是為
<lb n="0017a27"/>
<anchor xml:id="beg0017002"/>了<anchor xml:id="end0017002"/>陰也。</p>
<lb n="0017a28"/>
<p id="pT33p0017a2801">為了持　總持六情。</p>
<lb n="0017a29"/>
<p id="pT33p0017a2901">為了入　當諦却六邪無<anchor xml:id="beg0017003"/>令<anchor xml:id="end0017003"/>入六情。</p>
<lb n="0017b01"/>
<p id="pT33p0017b0101">了名字了從本生　四不色陰為名。四大為
<lb n="0017b02"/>字也。從本生。言本從十二緣起。五陰六本從
<lb n="0017b03"/>所入生也。</p>
<lb n="0017b04"/>
<p id="pT33p0017b0401">了從本法已生　法生死法也。當明了知之。</p>
<lb n="0017b05"/>
<p id="pT33p0017b0501">了苦了習了盡了道𧗪　謂𧗪道者。當曉了
<lb n="0017b06"/>知苦習盡道。為了四諦。</p>
<lb n="0017b07"/>
<p id="pT33p0017b0701">了從善𦼇從是法生　當了知。善從盡道生。
<lb n="0017b08"/>𦼇從苦習生。𧗪家當諦了之。</p>
<lb n="0017b09"/>
<p id="pT33p0017b0901">
<anchor xml:id="beg0017004"/>了增復增<anchor xml:id="end0017004"/>　復增道行。</p>
<lb n="0017b10"/>
<p id="pT33p0017b1001">了白黑　道為清白。世為濁黑。黑冥也。</p>
<lb n="0017b11"/>
<p id="pT33p0017b1101">了是可隨　謂道𧗪可隨也。</p>
<lb n="0017b12"/>
<p id="pT33p0017b1201">不可隨　謂邪𧗪不可隨。分別知是白黑輩。</p>
<lb n="0017b13"/>
<p id="pT33p0017b1301">如有分別　謂諦分別白黑輩也。</p>
<lb n="0017b14"/>
<p id="pT33p0017b1401">為拕　拕拕𧗪也。謂道可行。</p>
<lb n="0017b15"/>
<p id="pT33p0017b1501">不拕　謂邪欲不可<anchor xml:id="beg0017005"/>𧗪<anchor xml:id="end0017005"/>。</p>
<lb n="0017b16"/>
<p id="pT33p0017b1601">為下　下欲重擔。</p>
<lb n="0017b17"/>
<p id="pT33p0017b1701">復下　復下下道思所<anchor xml:id="begd1e3735"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3735"/>思復思慎無忘。</p>
<lb n="0017b18"/>
<p id="pT33p0017b1801">為念　念念數息。</p>
<lb n="0017b19"/>
<p id="pT33p0017b1901">復念　進<anchor xml:id="begd1e3750"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3750"/>盡道原。謂之復念安般曰。念
<lb n="0017b20"/>覺種意。是之謂。</p>
<lb n="0017b21"/>
<p id="pT33p0017b2101">為思觀　謂諸所觀常思念之。</p>
<lb n="0017b22"/>
<p id="pT33p0017b2201">為<anchor xml:id="beg0017006"/>識<anchor xml:id="end0017006"/>　識憶也。謂與學者常憶識已所<anchor xml:id="begd1e3774"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3774"/>
<lb n="0017b23"/>也。</p>
<lb n="0017b24"/>
<p id="pT33p0017b2401">為慧　得還盡無不知。</p>
<lb n="0017b25"/>
<p id="pT33p0017b2501">為眼　眼道眼也。已得道心。眼無不見。</p>
<lb n="0017b26"/>
<p id="pT33p0017b2601">為謀　謀謂善慈權也。</p>
<lb n="0017b27"/>
<p id="pT33p0017b2701">為滿　觀已遍浹滿足其<anchor xml:id="begd1e3799"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3799"/>。</p>
<lb n="0017b28"/>
<p id="pT33p0017b2801">為解　解道奧。脫三界。</p>
<lb n="0017b29"/>
<p id="pT33p0017b2901">為慧為明　解道奧。度三界。得無不知。為一
<lb n="0017c01"/>切見。重云慧明者。謂斯<anchor xml:id="begd1e3818"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3818"/>為慧中之慧。明
<lb n="0017c02"/>中之大明矣。慧即曰清淨慧法。斯義如之也。</p>
<lb n="0017c03"/>
<p id="pT33p0017c0301">為欲　欲欲道也。其心常樂道<anchor xml:id="begd1e3830"/>𧗪<anchor xml:id="endd1e3830"/>。</p>
<lb n="0017c04"/>
<p id="pT33p0017c0401">為光　御已滿解慧。明心之樂斯法者。普慈
<lb n="0017c05"/>弘潤。光被十方。群生蒙澤。故曰為光。</p>
<lb n="0017c06"/>
<p id="pT33p0017c0601">為敢不離　一已解了不敢不離世諸穢垢。</p>
<lb n="0017c07"/>
<p id="pT33p0017c0701">為觀法　法三十七品法也。</p>
<lb n="0017c08"/>
<p id="pT33p0017c0801">為覺意　從自覺得無不知也。</p>
<lb n="0017c09"/>
<p id="pT33p0017c0901">為直見　直八直也。見道迹也。</p>
<lb n="0017c10"/>
<p id="pT33p0017c1001">為道種　𧗪三十七品。為下道種。</p>
<lb n="0017c11"/>
<p id="pT33p0017c1101">是名為觀亦有若干二輩觀　意已覺見。為
<lb n="0017c12"/>下道種。是故名曰觀。若干二輩者。謂道淨世
<lb n="0017c13"/>𤻀。其事多故曰若干也。</p>
<lb n="0017c14"/>
<p id="pT33p0017c1401">一為淨觀　謂空閑寂淨觀三十七品為淨觀。</p>
<lb n="0017c15"/>
<p id="pT33p0017c1501">二為不淨觀　觀三部𧗪為不淨觀。</p>
<lb n="0017c16"/>
<p id="pT33p0017c1601">三為清淨觀　謂意念止為清垢盡為淨故言
<lb n="0017c17"/>清淨。</p>
<lb n="0017c18"/>
<p id="pT33p0017c1801">四為不清淨觀五為黑觀六為白觀七為可𧗪
<lb n="0017c19"/>觀　可𧗪者。淨法可𧗪觀業為寶矣。</p>
<lb n="0017c20"/>
<p id="pT33p0017c2001">八為不可𧗪觀九為罪𧗪觀　罪𧗪觀者。觀
<lb n="0017c21"/>履邪入三惡道以惑心。</p>
<lb n="0017c22"/>
<p id="pT33p0017c2201">十為殃福觀　謂觀知何𧗪屬殃福。</p>
<lb n="0017c23"/>
<p id="pT33p0017c2301">十一為縛觀　觀知識神縛在十二因緣。</p>
<lb n="0017c24"/>
<p id="pT33p0017c2401">十二為解脫觀　知<anchor xml:id="begd1e3933"/>捨<anchor xml:id="endd1e3933"/>十二因緣當得解脫。</p>
<lb n="0017c25"/>
<p id="pT33p0017c2501">十三為有所益觀　已得解脫為有所益。</p>
<lb n="0017c26"/>
<p id="pT33p0017c2601">十四為失無所益觀　失失道𧗪無益於己。</p>
<lb n="0017c27"/>
<p id="pT33p0017c2701">十五為往觀　往觀謂六情往至六倒。許色
<lb n="0017c28"/>聲香味細滑多念。</p>
<lb n="0017c29"/>
<p id="pT33p0017c2901">十六為還觀　還還觀身。</p>
<lb n="0018a01"/>
<p id="pT33p0018a0101">十七為受罪觀　作十二因緣為受罪也。</p>
<lb n="0018a02"/>
<p id="pT33p0018a0201">十八為除罪觀　觀斷十二因緣為除罪。</p>
<lb n="0018a03"/>
<p id="pT33p0018a0301">是故名為觀亦為二因緣令有是說止為一切
<lb n="0018a04"/>天下人有二病何等為二一為癡二為愛是二
<lb n="0018a05"/>病故佛現二藥何等為二一為止二為觀若用
<lb n="0018a06"/>二藥為愈二病　止觀為二藥。癡愛為二病。
<lb n="0018a07"/>佛以止觀治二病。謂之愈病者。</p>
<lb n="0018a08"/>
<p id="pT33p0018a0801">令自證　止滅愛。觀滅癡。癡滅得道之證。</p>
<lb n="0018a09"/>
<p id="pT33p0018a0901">貪愛欲不復貪　止觀道滿。癡愛即滅。飽於
<lb n="0018a10"/>道者。不飢於俗。謂之不復貪矣。</p>
<lb n="0018a11"/>
<p id="pT33p0018a1101">念意得解脫癡已解令從慧得解脫　得四非
<lb n="0018a12"/>常直淨之𧗪。即無三界志。謂之解脫矣。</p>
<lb n="0018a13"/>陰持入經卷上<lb n="0018a14"/>
<lb n="0018a15"/>
<lb n="0018a16"/>陰持入經卷下<anchor xml:id="beg0018001"/>
(此經多𧗪字他本皆作行)
<anchor xml:id="end0018001"/>
<lb n="0018a17"/>
<lb n="0018a18"/>
<byline>後漢安息國三藏安世高譯</byline>
<lb n="0018a19"/>
<p id="pT33p0018a1901">彼愛欲藥為何等為止愛已解意亦解意已解
<lb n="0018a20"/>病便愈　愛之為病。止為下藥。</p>
<lb n="0018a21"/>
<p id="pT33p0018a2101">彼癡藥為何等為觀癡已却解從慧解脫為病
<lb n="0018a22"/>愈如是佛說如是二法當知一為字二為色二
<lb n="0018a23"/>法當<anchor xml:id="beg0018002"/>捨<anchor xml:id="end0018002"/>一為癡二為愛　癡與愛者。謂四陰
<lb n="0018a24"/>為字。四大為色。合身中。但有癡愛名與字。
<lb n="0018a25"/>
<anchor xml:id="beg0018003"/>𧗪<anchor xml:id="end0018003"/>家當以止觀往消索也。</p>
<lb n="0018a26"/>
<p id="pT33p0018a2601">二法當自知一為慧二為解脫二法可𧗪一為
<lb n="0018a27"/>止二為觀彼止已𧗪令識色已識令愛得<anchor xml:id="begd1e4083"/>捨<anchor xml:id="endd1e4083"/>
<lb n="0018a28"/>　知四大為識色。意即不染色矣。不染色者。
<lb n="0018a29"/>即不墮望。故言識色令愛得<anchor xml:id="begd1e4094"/>捨<anchor xml:id="endd1e4094"/>也。</p>
<lb n="0018b01"/>
<p id="pT33p0018b0101">愛已解意便得解脫自證知止已行滿足便得
<lb n="0018b02"/>
<anchor xml:id="begd1e4107"/>捨<anchor xml:id="endd1e4107"/>癡　止𧗪滿足。便得捨癡。</p>
<lb n="0018b03"/>
<p id="pT33p0018b0301">已得<anchor xml:id="begd1e4120"/>捨<anchor xml:id="endd1e4120"/>癡便從慧得解脫自證知若比丘已
<lb n="0018b04"/>二法自知字亦色已二法<anchor xml:id="begd1e4128"/>捨<anchor xml:id="endd1e4128"/>癡亦愛如是齊
<lb n="0018b05"/>是便無所著應行畢　謂止觀除癡愛。為𧗪
<lb n="0018b06"/>畢也。</p>
<lb n="0018b07"/>
<p id="pT33p0018b0701">欲度世是為尚有餘無為未度　無為未度者。
<lb n="0018b08"/>謂已泥洹未泥曰。</p>
<lb n="0018b09"/>
<p id="pT33p0018b0901">已無為竟　謂<anchor xml:id="beg0018004"/>已<anchor xml:id="end0018004"/>得泥曰也。</p>
<lb n="0018b10"/>
<p id="pT33p0018b1001">命已竟畢　謂不復受生死壽命。</p>
<lb n="0018b11"/>
<p id="pT33p0018b1101">便為苦盡令後無苦彼以有是陰亦持亦入已
<lb n="0018b12"/>盡止寂然從後無陰亦持亦入無相連不復起
<lb n="0018b13"/>　謂惡意滅。不復起生死。</p>
<lb n="0018b14"/>
<p id="pT33p0018b1401">是為無餘　謂惡意盡滅無微餘。</p>
<lb n="0018b15"/>
<p id="pT33p0018b1501">已得度世無為畢是為二無為種彼不貪清淨
<lb n="0018b16"/>本為何等為三界中不得不望不求　已得三
<lb n="0018b17"/>定者。六情不復於三界中有所求索也。謂之
<lb n="0018b18"/>清淨本。</p>
<lb n="0018b19"/>
<p id="pT33p0018b1901">是名為不貪清淨本是本為誰為不貪身清淨
<lb n="0018b20"/>言清淨亦餘相連清淨法意所念為本　謂無
<lb n="0018b21"/>復邪起所念。在三十七品經也。</p>
<lb n="0018b22"/>
<p id="pT33p0018b2201">是為不貪清淨本亦有清淨本佛說為八種行
<lb n="0018b23"/>是清淨本彼為三清淨道種是為不貪本何等
<lb n="0018b24"/>為三一為直方便治二為直念三為直定是為
<lb n="0018b25"/>
<anchor xml:id="beg0018005"/>三<anchor xml:id="end0018005"/>清淨道種本是故名為不貪清淨本彼無
<lb n="0018b26"/>恚不犯法本為何等若忍所𧗪未來為不出恚
<lb n="0018b27"/>忍因緣為不恚<anchor xml:id="beg0018006"/>不恚<anchor xml:id="end0018006"/>不受殃。無恚無瞋亦不
<lb n="0018b28"/>瞋　有<anchor xml:id="beg0018007"/>恚<anchor xml:id="end0018007"/>即瞋到。若無恚即無瞋也。</p>
<lb n="0018b29"/>
<p id="pT33p0018b2901">無怨亦不<anchor xml:id="beg0018008"/>想<anchor xml:id="end0018008"/>怨是為無恚不犯法本是故名
<lb n="0018c01"/>為無恚不犯法本亦有三清淨道種一無恚不
<lb n="0018c02"/>犯法本為正語二為<anchor xml:id="beg0018009"/>正<anchor xml:id="end0018009"/>業三為正致利　謂
<lb n="0018c03"/>得道者為致利也。從身意上前取八道𧗪。亦
<lb n="0018c04"/>謂從發意止至得道。為<anchor xml:id="beg0018010"/>致<anchor xml:id="end0018010"/>利也。</p>
<lb n="0018c05"/>
<p id="pT33p0018c0501">是為三清淨道種是故名為無恚不犯法本彼
<lb n="0018c06"/>不惑清淨本為何等為從慧見四諦<anchor xml:id="beg0018011"/>如有如
<lb n="0018c07"/>有<anchor xml:id="end0018011"/>應受清淨不愚不惑不隨惑亦不墮惑　謂
<lb n="0018c08"/>以得三十七品。終不墮是諸惑事也。</p>
<lb n="0018c09"/>
<p id="pT33p0018c0901">慧明明相見　謂三毒已除為慧明。通八直
<lb n="0018c10"/>道。為相見也。</p>
<lb n="0018c11"/>
<p id="pT33p0018c1101">從清淨法是<anchor xml:id="beg0018012"/>為<anchor xml:id="end0018012"/>不惑清淨本是本為誰為不
<lb n="0018c12"/>惑清淨所身𧗪所言𧗪所心𧗪亦所相連清淨
<lb n="0018c13"/>法為意思惟相念所法本　法本三十七品法
<lb n="0018c14"/>也。</p>
<lb n="0018c15"/>
<p id="pT33p0018c1501">亦為從二清淨道種為不惑本<anchor xml:id="beg0018013"/>一<anchor xml:id="end0018013"/>為直見二
<lb n="0018c16"/>為直𧗪是為從二清淨道種本是故名為不惑
<lb n="0018c17"/>清淨本是為三清淨為八種道已<anchor xml:id="beg0018014"/>份<anchor xml:id="end0018014"/>在所隨
<lb n="0018c18"/>應　<anchor xml:id="begd1e4355"/>份<anchor xml:id="endd1e4355"/>音如部分之分。隨佛教應應三十七
<lb n="0018c19"/>品𧗪也。</p>
<lb n="0018c20"/>
<p id="pT33p0018c2001">非常為如是彼非常想<anchor xml:id="begd1e4369"/>為<anchor xml:id="endd1e4369"/>何等一<anchor xml:id="beg0018015"/>切<anchor xml:id="end0018015"/>所𧗪是
<lb n="0018c21"/>非常想所想計知是為受　已有想計即自知。
<lb n="0018c22"/>遂作不息為受也。</p>
<lb n="0018c23"/>
<p id="pT33p0018c2301">是為非常想亦從有世間八法何等為八有利
<lb n="0018c24"/>　𧗪家獲極供之利心。不悅豫矣。</p>
<lb n="0018c25"/>
<p id="pT33p0018c2501">無利　修德而累耗。謂之無利也。</p>
<lb n="0018c26"/>
<p id="pT33p0018c2601">名聞　德馨遠香。謂之名聞。</p>
<lb n="0018c27"/>
<p id="pT33p0018c2701">不名聞　𧗪備德高。為群邪所遏。謂之不聞
<lb n="0018c28"/>矣。</p>
<lb n="0018c29"/>
<p id="pT33p0018c2901">有論議　清淨淡泊。邪黨虛謗。謂之論議。</p>
<lb n="0019a01"/>
<p id="pT33p0019a0101">無論議　德高遏謗。不以憍也。</p>
<lb n="0019a02"/>
<p id="pT33p0019a0201">若苦　<anchor xml:id="tnote0019001"/>殖志守道。而艱患相紹。或有灰滅之
<lb n="0019a03"/>禍。三塗之罪。謂之苦。</p>
<lb n="0019a04"/>
<p id="pT33p0019a0401">若樂　獲天王之榮。從心之願。謂之樂也。</p>
<lb n="0019a05"/>
<p id="pT33p0019a0501">為意不墮不受　墮<anchor xml:id="beg0019002"/>樂<anchor xml:id="end0019002"/>也。處榮不憍。𧗪不墮
<lb n="0019a06"/>落。邪巧炫耀六情不受。利不為喜。耗即不憂。
<lb n="0019a07"/>法鏡經曰。利衰毀譽。稱譏苦樂。不以傾動。斯
<lb n="0019a08"/>淨定之仰者矣。</p>
<lb n="0019a09"/>
<p id="pT33p0019a0901">從若干思不受。止護觀思<anchor xml:id="beg0019003"/>惡<anchor xml:id="end0019003"/>得止　護觀不
<lb n="0019a10"/>使失適也。止止不受上若干思想也。𧗪是二
<lb n="0019a11"/>意故<anchor xml:id="begd1e4477"/>惡<anchor xml:id="endd1e4477"/>止也。</p>
<lb n="0019a12"/>
<p id="pT33p0019a1201">是名為非常想彼苦想為何等為一切世間行
<lb n="0019a13"/>是為苦所想覺知受　謂知苦而竟故受。𧗪
<lb n="0019a14"/>家當覺滅之也。</p>
<lb n="0019a15"/>
<p id="pT33p0019a1501">是名為苦想從是要為何等望苦想為已習已
<lb n="0019a16"/>增所念已多　一切眾苦從習增多矣。</p>
<lb n="0019a17"/>
<p id="pT33p0019a1701">為貪已足　<anchor xml:id="tnote0019004"/>貪從萬物生。望從危生。瞋從嫉
<lb n="0019a18"/>生。愚從不問生。癡從冥生。貪望瞋恚愚癡。是
<lb n="0019a19"/>為足也。</p>
<lb n="0019a20"/>
<p id="pT33p0019a2001">為不墮貪　謂人從貪望得老。從瞋恚<anchor xml:id="beg0019006"/>得<anchor xml:id="end0019006"/>
<lb n="0019a21"/>病。從愚癡得死。從福德生故。𧗪家已得三十
<lb n="0019a22"/>七品妙𧗪。即不墮貪。</p>
<lb n="0019a23"/>
<p id="pT33p0019a2301">為意不受不<anchor xml:id="beg0019007"/>墮<anchor xml:id="end0019007"/>相牽不墮　牽連也。言道
<lb n="0019a24"/>
<anchor xml:id="beg0019008"/>意<anchor xml:id="end0019008"/>連屬。不使墮生死。</p>
<lb n="0019a25"/>
<p id="pT33p0019a2501">不念　不念惡也。</p>
<lb n="0019a26"/>
<p id="pT33p0019a2601">若干意護觀為已　<anchor xml:id="beg0019009"/>惡<anchor xml:id="end0019009"/>為得止　已德<anchor xml:id="begd1e4573"/>惡<anchor xml:id="endd1e4573"/>六
<lb n="0019a27"/>情也。得止得止觀也。</p>
<lb n="0019a28"/>
<p id="pT33p0019a2801">從是思望致是要彼非身想為何等為一切法
<lb n="0019a29"/>不計身不墮身　<anchor xml:id="tnote0019010"/>言一切四大法。不計為身。
<lb n="0019b01"/>身者非常之物。明者不墮身想也。</p>
<lb n="0019b02"/>
<p id="pT33p0019b0201">為想知想受是名為非身想從是為何等望致
<lb n="0019b03"/>非身想已為<anchor xml:id="beg0019011"/>念<anchor xml:id="end0019011"/>思為已增。<anchor xml:id="beg0019012"/>令<anchor xml:id="end0019012"/>是是自計我
<lb n="0019b04"/>　是是者。言自計是我身也。</p>
<lb n="0019b05"/>
<p id="pT33p0019b0501">為是為意不受<anchor xml:id="begd1e4622"/>捨<anchor xml:id="endd1e4622"/>若干態　態。八十四態也。
<lb n="0019b06"/>言。已覺八十四態。即<anchor xml:id="begd1e4630"/>捨<anchor xml:id="endd1e4630"/>不受也。</p>
<lb n="0019b07"/>
<p id="pT33p0019b0701">不受<anchor xml:id="beg0019013"/>跓<anchor xml:id="end0019013"/>為觀。𤻀<anchor xml:id="begd1e4652"/>惡<anchor xml:id="endd1e4652"/>得止　不受<anchor xml:id="begd1e4658"/>跓<anchor xml:id="endd1e4658"/>者。不
<lb n="0019b08"/>
<anchor xml:id="begd1e4665"/>跓<anchor xml:id="endd1e4665"/>息也。所以能却。八十四態者。正從觀惡
<lb n="0019b09"/>露得止<anchor xml:id="beg0019014"/>意<anchor xml:id="end0019014"/>也。</p>
<lb n="0019b10"/>
<p id="pT33p0019b1001">是為從是要致　要者。為作非身想為要致。</p>
<lb n="0019b11"/>
<p id="pT33p0019b1101">彼惡不淨<anchor xml:id="beg0019015"/>想<anchor xml:id="end0019015"/>為何等為一切世間𧗪為不淨
<lb n="0019b12"/>所想自知受是名為不淨想從是想為何等望
<lb n="0019b13"/>致不淨想已為念為思為已增令世間五樂意
<lb n="0019b14"/>却<anchor xml:id="begd1e4709"/>捨<anchor xml:id="endd1e4709"/>意不<anchor xml:id="beg0019016"/>牽<anchor xml:id="end0019016"/>不受不復墮若干念<anchor xml:id="beg0019017"/>以<anchor xml:id="end0019017"/>得護
<lb n="0019b15"/>為𤻀<anchor xml:id="begd1e4735"/>惡<anchor xml:id="endd1e4735"/>得跓是為從是要致　要致者。作非
<lb n="0019b16"/>常想<anchor xml:id="beg0019018"/>意<anchor xml:id="end0019018"/>。</p>
<lb n="0019b17"/>
<p id="pT33p0019b1701">彼為四思想念𧗪　四思<anchor xml:id="beg0019019"/>想。思<anchor xml:id="end0019019"/>想四禪也。念
<lb n="0019b18"/>斷不<anchor xml:id="beg0019020"/>𧗪<anchor xml:id="end0019020"/>也。</p>
<lb n="0019b19"/>
<p id="pT33p0019b1901">何以故。令知五陰　謂以得四禪。即知五陰
<lb n="0019b20"/>所從起。</p>
<lb n="0019b21"/>
<p id="pT33p0019b2101">故佛說是分別見彼不淨想𧗪為令色陰從是
<lb n="0019b22"/>解　謂四大惡露皆屬色𧗪家存身內<anchor xml:id="beg0019021"/>𤻀<anchor xml:id="end0019021"/>。以
<lb n="0019b23"/>却色欲。故曰從是解也。</p>
<lb n="0019b24"/>
<p id="pT33p0019b2401">彼苦想𧗪令痛陰從是解　𧗪家覺身苦痛陰。
<lb n="0019b25"/>即滅也。</p>
<lb n="0019b26"/>
<p id="pT33p0019b2601">彼非身想<anchor xml:id="beg0019022"/>行<anchor xml:id="end0019022"/>。思想陰亦𧗪陰從是解　得非
<lb n="0019b27"/>身念。想𧗪二陰滅也。</p>
<lb n="0019b28"/>
<p id="pT33p0019b2801">彼非常想行。令識陰從是解　識。識萬物非
<lb n="0019b29"/>常。意不貪著。故言識解<anchor xml:id="beg0019023"/>也<anchor xml:id="end0019023"/>。</p>
<lb n="0019c01"/>
<p id="pT33p0019c0101">彼從止𧗪　止攝也。攝六情還意不復受。是
<lb n="0019c02"/>為止想也。</p>
<lb n="0019c03"/>
<p id="pT33p0019c0301">令愛從是解彼從觀<anchor xml:id="beg0019024"/>𧗪<anchor xml:id="end0019024"/>令癡從是解<anchor xml:id="beg0019025"/>彼從不
<lb n="0019c04"/>貪為捨貪<anchor xml:id="end0019025"/>　捨去華貪。意<anchor xml:id="beg0019026"/>無<anchor xml:id="end0019026"/>有<anchor xml:id="beg0019027"/>微餘<anchor xml:id="end0019027"/>也。</p>
<lb n="0019c05"/>
<p id="pT33p0019c0501">彼從不恚為<anchor xml:id="begd1e4907"/>捨<anchor xml:id="endd1e4907"/>恚彼從不惑為<anchor xml:id="begd1e4913"/>捨<anchor xml:id="endd1e4913"/>癡彼從非
<lb n="0019c06"/>常想令解有常彼從苦想為解樂想彼從非身
<lb n="0019c07"/>想為解身想彼從不淨想為解淨想彼從止攝
<lb n="0019c08"/>意能得還是為止想<anchor xml:id="beg0019028"/>令<anchor xml:id="end0019028"/>從是止禪　止<anchor xml:id="begd1e4934"/>跓<anchor xml:id="endd1e4934"/>也。
<lb n="0019c09"/>跓意於四禪。</p>
<lb n="0019c10"/>
<p id="pT33p0019c1001">彼從一切法寂然能得解受是為觀想令止跓
<lb n="0019c11"/>一切知　從觀得止住。觀分別一切。為住一
<lb n="0019c12"/>切知也。</p>
<lb n="0019c13"/>
<p id="pT33p0019c1301">從欲能<anchor xml:id="beg0019029"/>得<anchor xml:id="end0019029"/>還想是為不貪相令還不與取止
<lb n="0019c14"/>　<anchor xml:id="tnote0019030"/>色聲香味細滑邪念。名之曰不與取也。𧗪
<lb n="0019c15"/>家已得四禪。還六情。不復受外六欲。故言還
<lb n="0019c16"/>不與取<anchor xml:id="beg0019031"/>也<anchor xml:id="end0019031"/>。</p>
<lb n="0019c17"/>
<p id="pT33p0019c1701">已後不復生癡是為無有恚想令從殺還得止
<lb n="0019c18"/>識事亦物是為不惑相為令得止止所世<anchor xml:id="beg0019032"/>間<anchor xml:id="end0019032"/>
<lb n="0019c19"/>所𧗪為所法能受相是為非常想令知從生亦
<lb n="0019c20"/>知從滅　從生者。貪欲生。𧗪者知所從生知
<lb n="0019c21"/>所可滅也。</p>
<lb n="0019c22"/>
<p id="pT33p0019c2201">識為是處　識。識是三毒處也。</p>
<lb n="0019c23"/>
<p id="pT33p0019c2301">為世間𧗪作世間更<anchor xml:id="beg0019033"/>所<anchor xml:id="end0019033"/>所識想是為苦為所
<lb n="0019c24"/>思想是為痛種處一切所法不<anchor xml:id="beg0019034"/>住想<anchor xml:id="end0019034"/>是為非
<lb n="0019c25"/>身想是為思想<anchor xml:id="beg0019035"/>是<anchor xml:id="end0019035"/>已見身屍已壞青膖為受
<lb n="0019c26"/>是相　謂是上說言受死相。</p>
<lb n="0019c27"/>
<p id="pT33p0019c2701">是為不淨思想　思想念上說為不淨也。</p>
<lb n="0019c28"/>
<p id="pT33p0019c2801">從是為悔却令寂然止是為九品處已分別說
<lb n="0019c29"/>見　現九絕也。</p>
<lb n="0020a01"/>
<p id="pT33p0020a0101">為一切無為部　謂定部伴。</p>
<lb n="0020a02"/>
<p id="pT33p0020a0201">說具足是為誰知多聞少聞不為慧者不慧不
<lb n="0020a03"/>為常意在經為意<anchor xml:id="beg0020001"/>相<anchor xml:id="end0020001"/>連生為從不分別觀令
<lb n="0020a04"/>不得非常想。不受非常想。令從是墮五樂。令
<lb n="0020a05"/>
<anchor xml:id="beg0020002"/>五<anchor xml:id="end0020002"/>樂覆蓋從所應𧗪失。令不解苦想。令墮<anchor xml:id="beg0020003"/>五
<lb n="0020a06"/>陰<anchor xml:id="end0020003"/>受入。令<anchor xml:id="beg0020004"/>為<anchor xml:id="end0020004"/>意計是身若干本非一本不<anchor xml:id="begd1e5113"/>捨<anchor xml:id="endd1e5113"/>
<lb n="0020a07"/>不觀。令不墮非身想為意在顏色樂計是身為
<lb n="0020a08"/>
<anchor xml:id="beg0020005"/>淨<anchor xml:id="end0020005"/>不計是皮肌覆令不墮不淨想不<anchor xml:id="beg0020006"/>住<anchor xml:id="end0020006"/>受
<lb n="0020a09"/>　不受愚者倒想矣也。</p>
<lb n="0020a10"/>
<p id="pT33p0020a1001">止是想不信令無有想不受喜為從是四種已
<lb n="0020a11"/>除　四種四非常也。</p>
<lb n="0020a12"/>
<p id="pT33p0020a1201">墮得無為種處佛說信根比丘欲見知當求在
<lb n="0020a13"/>四溝港種為清淨法　𧗪安般六事得𧗪為清
<lb n="0020a14"/>淨乃墮四意止也。</p>
<lb n="0020a15"/>
<p id="pT33p0020a1501">不<anchor xml:id="begd1e5164"/>捨<anchor xml:id="endd1e5164"/>方便相令致清淨從清淨發起令墮四
<lb n="0020a16"/>意止佛說精進根比丘欲見知當在四意斷過
<lb n="0020a17"/>去所更　更四意止矣。</p>
<lb n="0020a18"/>
<p id="pT33p0020a1801">相念不忘為從不忘發生墮<anchor xml:id="beg0020007"/>四<anchor xml:id="end0020007"/>意止佛說念
<lb n="0020a19"/>根比丘欲見<anchor xml:id="beg0020008"/>知當<anchor xml:id="end0020008"/>觀在四意止為一意想是
<lb n="0020a20"/>為定從不惑起令墮四禪處佛說是比丘欲知
<lb n="0020a21"/>定根當知在四禪　<anchor xml:id="tnote0020009"/>數息為身意止。相隨為
<lb n="0020a22"/>痛痒意止。止為意意止。觀為法意止。是四身
<lb n="0020a23"/>止。五陰便止。是為還。還淨是應四禪也。</p>
<lb n="0020a24"/>
<p id="pT33p0020a2401">從本校計為慧如有能得持　持。持六<anchor xml:id="beg0020010"/>情<anchor xml:id="end0020010"/>
<lb n="0020a25"/>從是發起<anchor xml:id="beg0020011"/>令<anchor xml:id="end0020011"/>墮四諦　由大智總持六情。令
<lb n="0020a26"/>意墮四諦。</p>
<lb n="0020a27"/>
<p id="pT33p0020a2701">佛說慧根比丘欲見當在四諦為有四輪好郡
<lb n="0020a28"/>縣居輪依慧人輪自本正願輪宿命有福輪
<lb n="0020a29"/>　<anchor xml:id="tnote0020012"/>輪者喻車輪也能載致物。言人有是四輪。亦
<lb n="0020b01"/>載致人於道也。四輪應四諦。四禪為屬道𧗪
<lb n="0020b02"/>也。百法四輪義同也。</p>
<lb n="0020b03"/>
<p id="pT33p0020b0301">彼為道德共居相是為好郡縣居令得賢者依
<lb n="0020b04"/>止處以得道德依猗相是為依慧人從是為墮
<lb n="0020b05"/>有正願處以得正願<anchor xml:id="beg0020013"/>相是為身正願<anchor xml:id="end0020013"/>令墮福
<lb n="0020b06"/>處從清淨行有所入相是名為福令致墮五樂
<lb n="0020b07"/>處　謂五根為五樂處也。</p>
<lb n="0020b08"/>
<p id="pT33p0020b0801">彼為戒法十一本。一為色持戒無悔　色身
<lb n="0020b09"/>也。身持戒不犯七惡。</p>
<lb n="0020b10"/>
<p id="pT33p0020b1001">二為已不悔令得喜意　謂身不犯惡故令意
<lb n="0020b11"/>喜。</p>
<lb n="0020b12"/>
<p id="pT33p0020b1201">三為已有喜令愛生。四為<anchor xml:id="beg0020014"/>已<anchor xml:id="end0020014"/>意得愛為身得
<lb n="0020b13"/>猗。五為已身得猗便得樂　猗。猗四意止也。
<lb n="0020b14"/>得樂得道樂。</p>
<lb n="0020b15"/>
<p id="pT33p0020b1501">六為已意得樂便得<anchor xml:id="beg0020015"/>正<anchor xml:id="end0020015"/>止七為已意得<anchor xml:id="begd1e5312"/>正<anchor xml:id="endd1e5312"/>止
<lb n="0020b16"/>便知<anchor xml:id="beg0020016"/>如<anchor xml:id="end0020016"/>有。八為已知如有便寂然。九為已寂
<lb n="0020b17"/>然便得離　離五陰冥。</p>
<lb n="0020b18"/>
<p id="pT33p0020b1801">十為已得離便得解脫。十一為已得解脫。便
<lb n="0020b19"/>見慧　<anchor xml:id="beg0020017"/>謂<anchor xml:id="end0020017"/>已解非常苦空非身為有慧。</p>
<lb n="0020b20"/>
<p id="pT33p0020b2001">有慧便知生死已盡　十二因緣滅即生死盡
<lb n="0020b21"/>也。</p>
<lb n="0020b22"/>
<p id="pT33p0020b2201">道𧗪已畢所作𧗪已竟不復還受苦　<anchor xml:id="tnote0020018"/>得三
<lb n="0020b23"/>活謂之畢淨𧗪。足意漏盡謂之竟。直入泥洹。
<lb n="0020b24"/>不還三界受眾苦也。</p>
<lb n="0020b25"/>
<p id="pT33p0020b2501">戒相為何等至命盡持戒令從是致無悔身不
<lb n="0020b26"/>增罪相為無悔從是致喜令得喜處可意相為
<lb n="0020b27"/>喜令致愛處喜足相為處　足滿。</p>
<lb n="0020b28"/>
<p id="pT33p0020b2801">令致有猗處　猗三十七品。</p>
<lb n="0020b29"/>
<p id="pT33p0020b2901">從𧗪為是為得猗相令致樂處已無<anchor xml:id="beg0020019"/>𤺙<anchor xml:id="end0020019"/>為樂
<lb n="0020c01"/>相令從是致定處　<anchor xml:id="tnote0020020"/>致定處者謂在所得定
<lb n="0020c02"/>處也。一說言。滅去惡意致善意著之處意隨
<lb n="0020c03"/>使不忘為定相　道力能制意。使之不忘也。</p>
<lb n="0020c04"/>
<p id="pT33p0020c0401">令致如有慧處不惑如有相隨相是為寂然處
<lb n="0020c05"/>若知非身是為寂然相　得非身念意即寂定。</p>
<lb n="0020c06"/>
<p id="pT33p0020c0601">令從是<anchor xml:id="beg0020021"/>致<anchor xml:id="end0020021"/>相別離處不近會為相別離　意
<lb n="0020c07"/>淨即<anchor xml:id="beg0020022"/>與<anchor xml:id="end0020022"/>穢離。德遠不<anchor xml:id="begd1e5436"/>與<anchor xml:id="endd1e5436"/>惡會。</p>
<lb n="0020c08"/>
<p id="pT33p0020c0801">為從是致解脫已為非法𧗪不受殃　若獲不
<lb n="0020c09"/>退轉。及溝港道。不復於<anchor xml:id="beg0020023"/>大<anchor xml:id="end0020023"/>山受宿殃也。</p>
<lb n="0020c10"/>
<p id="pT33p0020c1001">是為解脫相令致解脫慧見　慧見。見四諦慧
<lb n="0020c11"/>也。</p>
<lb n="0020c12"/>
<p id="pT33p0020c1201">為有四道德地何等為四<anchor xml:id="beg0020024"/>為<anchor xml:id="end0020024"/>四行者福彼若
<lb n="0020c13"/>如有知智　謂世間人但知六入耳。道人所
<lb n="0020c14"/>知者。知四意止。</p>
<lb n="0020c15"/>
<p id="pT33p0020c1501">是為見地為得道迹　道迹。謂須陀洹。</p>
<lb n="0020c16"/>
<p id="pT33p0020c1601">是為得道福彼如<anchor xml:id="beg0020025"/>有<anchor xml:id="end0020025"/>如有知是為惡却離
<lb n="0020c17"/>　如有知者。言如事𧗪知三十七品。<anchor xml:id="beg0020026"/>已知三十
<lb n="0020c18"/>七品<anchor xml:id="end0020026"/>。其意清淨。便<anchor xml:id="begd1e5515"/>惡<anchor xml:id="endd1e5515"/>六情所受。為却離三
<lb n="0020c19"/>界。</p>
<lb n="0020c20"/>
<p id="pT33p0020c2001">是名為薄地為有往來福　往來者。謂斯陀
<lb n="0020c21"/>含所住地。<anchor xml:id="beg0020027"/>三<anchor xml:id="end0020027"/>毒薄少。義在安般。</p>
<lb n="0020c22"/>
<p id="pT33p0020c2201">彼以<anchor xml:id="begd1e5544"/>惡<anchor xml:id="endd1e5544"/>却為不用　<anchor xml:id="begd1e5551"/>惡<anchor xml:id="endd1e5551"/>
<anchor xml:id="begd1e5556"/>惡<anchor xml:id="endd1e5556"/>是身。不用不用
<lb n="0020c23"/>世榮。</p>
<lb n="0020c24"/>
<p id="pT33p0020c2401">是名為相離地彼已相離是為不復還福　不
<lb n="0020c25"/>還阿那含也。終生天上不還人間。謂之不還
<lb n="0020c26"/>也。</p>
<lb n="0020c27"/>
<p id="pT33p0020c2701">是名為欲竟地無所著亦𧗪者福是何義　問
<lb n="0020c28"/>義何趣。</p>
<lb n="0020c29"/>
<p id="pT33p0020c2901">
<anchor xml:id="beg0020028"/>為<anchor xml:id="end0020028"/>道弟子有八種道𧗪　謂上四人。種道清
<lb n="0021a01"/>淨。皆得入道𧗪。</p>
<lb n="0021a02"/>
<p id="pT33p0021a0201">是名為𧗪者為是是福是故名為𧗪者福何以
<lb n="0021a03"/>故為𧗪清淨為名是為清淨福是為道德有八
<lb n="0021a04"/>種清淨道𧗪為是是福是故名為清淨福彼為
<lb n="0021a05"/>應得道迹云何已諦相應<anchor xml:id="beg0021001"/>道<anchor xml:id="end0021001"/>　已得道迹。與
<lb n="0021a06"/>四諦相應也。</p>
<lb n="0021a07"/>
<p id="pT33p0021a0701">弟子便斷三縛結彼為三縛結為何等一為知
<lb n="0021a08"/>身非身二為無<anchor xml:id="beg0021002"/>疑<anchor xml:id="end0021002"/>三為不貿易𧗪戒　持戒
<lb n="0021a09"/>之士。以取三活。治無想定。救濟三界。不以此
<lb n="0021a10"/>戒貿易天上榮樂。</p>
<lb n="0021a11"/>
<p id="pT33p0021a1101">已斷是三縛結道弟子便墮道迹不復墮惡道
<lb n="0021a12"/>畢竟道七更天上亦人間已更所在往來便斷
<lb n="0021a13"/>
<anchor xml:id="beg0021003"/>苦從<anchor xml:id="end0021003"/>苦得解　謂溝港七死七生。乃得應儀。</p>
<lb n="0021a14"/>
<p id="pT33p0021a1401">是名為見地為得道迹福　見地見道<anchor xml:id="beg0021004"/>地<anchor xml:id="end0021004"/>。</p>
<lb n="0021a15"/>
<p id="pT33p0021a1501">彼何等為令意墮是身亦知是身　<anchor xml:id="tnote0021005"/>問。何𧗪
<lb n="0021a16"/>令心或<anchor xml:id="beg0021006"/>有<anchor xml:id="end0021006"/>身。以為有乎。答曰。五陰令惑矣。</p>
<lb n="0021a17"/>
<p id="pT33p0021a1701">癡為以不聞為世間人不見覺者亦不從聞者
<lb n="0021a18"/>受教戒聞者亦為未分別現正法為意念是色
<lb n="0021a19"/>為身遍覩色為身是色亦為身色亦是我身痛
<lb n="0021a20"/>想𧗪識亦如上說已如是得觀便受五樂　<anchor xml:id="tnote0021007"/>得
<lb n="0021a21"/>觀。謂愚者邪見。墮五陰為身。即悅五欲。以為
<lb n="0021a22"/>樂也。了本曰。為在疑中。令疑正要如是。佛說
<lb n="0021a23"/>為癡。斯其義矣。</p>
<lb n="0021a24"/>
<p id="pT33p0021a2401">令為受是身　<anchor xml:id="tnote0021008"/>愚者以五樂為榮。樂受身想。
<lb n="0021a25"/>如是捨身受身輪轉苦也。</p>
<lb n="0021a26"/>
<p id="pT33p0021a2601">為墮身　墮沒也。意沒在身矣。</p>
<lb n="0021a27"/>
<p id="pT33p0021a2701">令意念我為是　是是身也。云我所見實為
<lb n="0021a28"/>真正。其諦爾也。</p>
<lb n="0021a29"/>
<p id="pT33p0021a2901">我為以是著相連不得自在牽<anchor xml:id="beg0021009"/>相<anchor xml:id="end0021009"/>隨如是有
<lb n="0021b01"/>所忍　<anchor xml:id="beg0021010"/>愚<anchor xml:id="end0021010"/>
<anchor xml:id="tnote0021011"/>者自可以為已志之所尚者是
<lb n="0021b02"/>也。縛著于俗。隨之生死。忍受罪庶無所<anchor xml:id="beg0021012"/>辱<anchor xml:id="end0021012"/>
<lb n="0021b03"/>顏矣。</p>
<lb n="0021b04"/>
<p id="pT33p0021b0401">所可<anchor xml:id="beg0021013"/>為<anchor xml:id="end0021013"/>意為可受已受見隨𧗪　所可者。愚
<lb n="0021b05"/>心所可。尋而受之。心為𧗪首。</p>
<lb n="0021b06"/>
<p id="pT33p0021b0601">是為邪見墮受是身　邪見者。見五陰身。以
<lb n="0021b07"/>為吾我也。</p>
<lb n="0021b08"/>
<p id="pT33p0021b0801">彼為見是五邪令墮疑無有　謂無有三尊。并
<lb n="0021b09"/>罪福報也。</p>
<lb n="0021b10"/>
<p id="pT33p0021b1001">何等為五若為所色為見是身比前　比前者。
<lb n="0021b11"/>前已說五陰。</p>
<lb n="0021b12"/>
<p id="pT33p0021b1201">更想行識亦爾是為五邪見令墮無有後有餘
<lb n="0021b13"/>十五令墮常　不止非常想。而墮常想也。</p>
<lb n="0021b14"/>
<p id="pT33p0021b1401">如是見是身已斷便六十二邪見已<anchor xml:id="begd1e5831"/>捨<anchor xml:id="endd1e5831"/>　<anchor xml:id="tnote0021014"/>謂
<lb n="0021b15"/>已得道者。五陰斷已。五陰斷六十二邪見便
<lb n="0021b16"/>滅也。</p>
<lb n="0021b17"/>
<p id="pT33p0021b1701">令不墮常非常已非常常為<anchor xml:id="begd1e5849"/>捨<anchor xml:id="endd1e5849"/>便道弟子無
<lb n="0021b18"/>
<anchor xml:id="beg0021015"/>倒<anchor xml:id="end0021015"/>邪見但為度世　<anchor xml:id="tnote0021016"/>夫五陰滅者。諸念寂
<lb n="0021b19"/>盡無常非常之想。大明度經曰。汝無念者。今
<lb n="0021b20"/>
<anchor xml:id="beg0021017"/>覩<anchor xml:id="end0021017"/>明度。明度所謂度世者也。</p>
<lb n="0021b21"/>
<p id="pT33p0021b2101">直見為何等令不墮邪見身若道弟子為聞
<lb n="0021b22"/>　聞三十七品𧗪之得度也。</p>
<lb n="0021b23"/>
<p id="pT33p0021b2301">為直見見通經家　謂如阿難通佛十二部經
<lb n="0021b24"/>為已受度世無為為已解度世法　解三十七
<lb n="0021b25"/>品。為解脫世法。</p>
<lb n="0021b26"/>
<p id="pT33p0021b2601">不復見是色為身遍睹色為身是色亦為身色
<lb n="0021b27"/>色亦是我<anchor xml:id="beg0021018"/>身<anchor xml:id="end0021018"/>痛想行識已不見如是　<anchor xml:id="tnote0021019"/>如是
<lb n="0021b28"/>如上所說。五陰之害得四意止者。五陰即滅。
<lb n="0021b29"/>下三結便都解矣。</p>
<lb n="0021c01"/>
<p id="pT33p0021c0101">便解三結使　使疾迅起哉無數也。</p>
<lb n="0021c02"/>
<p id="pT33p0021c0201">何等為三一為不見是身二為不恚三為不疑
<lb n="0021c03"/>已如是道弟子為無疑　垢盡明大。眾疑解
<lb n="0021c04"/>也。</p>
<lb n="0021c05"/>
<p id="pT33p0021c0501">在佛亦無疑　<anchor xml:id="tnote0021020"/>在佛者。佛巍巍至尊。其為無
<lb n="0021c06"/>量淨行。弟子亦無疑焉。故偈云。已無所復
<lb n="0021c07"/>
<anchor xml:id="beg0021021"/>淨<anchor xml:id="end0021021"/>。始不疑不轉。斯義如之也。</p>
<lb n="0021c08"/>
<p id="pT33p0021c0801">為信為喜為佛如是如來無所著正覺慧行已
<lb n="0021c09"/>足為樂　生死絕向泥洹門。謂之樂也。</p>
<lb n="0021c10"/>
<p id="pT33p0021c1001">為世間已解　言。教化世間已畢。所度已度。
<lb n="0021c11"/>無有遺餘也。</p>
<lb n="0021c12"/>
<p id="pT33p0021c1201">無有過是法馭法隨為師　馭止也。法隨隨
<lb n="0021c13"/>法𧗪。</p>
<lb n="0021c14"/>
<p id="pT33p0021c1401">為教天上天下為佛最上是得信不疑為隨是
<lb n="0021c15"/>法𧗪為在法無結無疑為信為喜佛說是法現
<lb n="0021c16"/>可學可致　謂可致於道也。</p>
<lb n="0021c17"/>
<p id="pT33p0021c1701">現自更見　言。諸善惡事佛悉見。故為人見
<lb n="0021c18"/>之也。</p>
<lb n="0021c19"/>
<p id="pT33p0021c1901">已解為慧為是所貪飢渴相近已斷　人情飢
<lb n="0021c20"/>渴于六服。道𧗪者已斷之。</p>
<lb n="0021c21"/>
<p id="pT33p0021c2101">隨<anchor xml:id="beg0021022"/>已<anchor xml:id="end0021022"/>斷　謂不隨六情也。</p>
<lb n="0021c22"/>
<p id="pT33p0021c2201">空無所應得　空其心。淨其內。志<anchor xml:id="beg0021024"/>與<g ref="CB03217"/>
<anchor xml:id="end0021024"/>違。
<lb n="0021c23"/>故曰不<anchor xml:id="beg0021025"/>應。不<anchor xml:id="end0021025"/>應邪也。得受不受。不受<g ref="CB03217"/>也。</p>
<lb n="0021c24"/>
<p id="pT33p0021c2401">愛已壞　壞盡言。愛欲已盡也。</p>
<lb n="0021c25"/>
<p id="pT33p0021c2501">已離已盡　離愛願盡。無三界之志。斯謂不
<lb n="0021c26"/>願定。</p>
<lb n="0021c27"/>
<p id="pT33p0021c2701">為無為　<anchor xml:id="tnote0021026"/>謂欲無欲志寂。無三界想矣法鏡
<lb n="0021c28"/>經曰。不以意存求於泥洹。何況有勞想哉。斯
<lb n="0021c29"/>無為之云矣。</p>
<lb n="0022a01"/>
<p id="pT33p0022a0101">以是第二無結　<anchor xml:id="tnote0022001"/>一謂飢渴。二相延。比第二
<lb n="0022a02"/>結為無有。無十二因緣五陰之結也。</p>
<lb n="0022a03"/>
<p id="pT33p0022a0301">無疑　謂結已解。即於正法無所疑也。</p>
<lb n="0022a04"/>
<p id="pT33p0022a0401">得法隨法𧗪　法<anchor xml:id="beg0022002"/>謂<anchor xml:id="end0022002"/>四意止法。隨隨其𧗪。</p>
<lb n="0022a05"/>
<p id="pT33p0022a0501">為同學聚為無結無疑已有<anchor xml:id="beg0022003"/>受<anchor xml:id="end0022003"/>有<anchor xml:id="beg0022004"/>喜<anchor xml:id="end0022004"/>　受受
<lb n="0022a06"/>道品之也。</p>
<lb n="0022a07"/>
<p id="pT33p0022a0701">
<anchor xml:id="beg0022005"/>如是受<anchor xml:id="end0022005"/>得道弟子為學聚　<anchor xml:id="tnote0022006"/>聚會也謂與同
<lb n="0022a08"/>志尚<anchor xml:id="beg0022007"/>偕<anchor xml:id="end0022007"/>三界欲學還本無之聚會也。</p>
<lb n="0022a09"/>
<p id="pT33p0022a0901">正受𧗪為如應受戒已立定已定慧已得解脫
<lb n="0022a10"/>已成解脫慧已現已致　<anchor xml:id="tnote0022008"/>正受𧗪。謂受止𧗪
<lb n="0022a11"/>也。如如下事相應受之。謂戒定慧解脫度知
<lb n="0022a12"/>見事。𧗪者正受也。</p>
<lb n="0022a13"/>
<p id="pT33p0022a1301">是為佛弟子𧗪者聚為四人從𧗪四雙名為八
<lb n="0022a14"/>人道𧗪　<anchor xml:id="tnote0022009"/>四雙八人者。謂以得應儀向應儀
<lb n="0022a15"/>道。已得不還向。不還者得頻來。向頻來者得
<lb n="0022a16"/>溝港。向溝港者是謂四雙。八人者也。</p>
<lb n="0022a17"/>
<p id="pT33p0022a1701">為世間所重所尊　<anchor xml:id="tnote0022010"/>謂斯八人。為世明者。所
<lb n="0022a18"/>重愛敬而尊之。</p>
<lb n="0022a19"/>
<p id="pT33p0022a1901">為無有比可祠可事可恭為福地無過是天亦
<lb n="0022a20"/>人所事　祠神以望福。莫若供養斯<anchor xml:id="beg0022012"/>八<anchor xml:id="end0022012"/>聖。
<lb n="0022a21"/>其福大也。</p>
<lb n="0022a22"/>
<p id="pT33p0022a2201">是為第三　第三者謂頻來。</p>
<lb n="0022a23"/>
<p id="pT33p0022a2301">已為無疑法　安般解曰。頻來在欲果中。已
<lb n="0022a24"/>
<anchor xml:id="begd1e6222"/>捨<anchor xml:id="endd1e6222"/>四廣倒。無餘疑結也。</p>
<lb n="0022a25"/>
<p id="pT33p0022a2501">隨法𧗪一切𧗪為苦　殃<g ref="CB03217"/>𧗪為苦也。</p>
<lb n="0022a26"/>
<p id="pT33p0022a2601">已無疑結已受已喜從愛為習　<anchor xml:id="tnote0022014"/>信佛言即
<lb n="0022a27"/>結解。受法喜愛之無倦為習。習道習也。道
<lb n="0022a28"/>
<anchor xml:id="beg0022015"/>得<anchor xml:id="end0022015"/>道矣。</p>
<lb n="0022a29"/>
<p id="pT33p0022a2901">苦亦從愛習　<anchor xml:id="tnote0022016"/>苦由愛欲生。不知苦之為苦
<lb n="0022b01"/>者。以其習之<anchor xml:id="beg0022017"/>久<anchor xml:id="end0022017"/>矣。</p>
<lb n="0022b02"/>
<p id="pT33p0022b0201">已無疑結已受已解已喜已愛盡是為苦盡便
<lb n="0022b03"/>無疑無結已得是受便得喜已愛盡是為苦盡
<lb n="0022b04"/>無疑結已解受便得喜為八種道𧗪從是受行
<lb n="0022b05"/>
<anchor xml:id="beg0022018"/>令<anchor xml:id="end0022018"/>苦盡便不<anchor xml:id="beg0022019"/>疑不<anchor xml:id="end0022019"/>疑不復結墮解得喜若本
<lb n="0022b06"/>有疑不解在佛不解在法不解在𧗪者聚　本
<lb n="0022b07"/>宿也。有疑在佛法僧。今悉已解。不復疑也。</p>
<lb n="0022b08"/>
<p id="pT33p0022b0801">若本有疑在苦在習在盡在道　宿命。或有
<lb n="0022b09"/>疑意在四諦。今悉已解。</p>
<lb n="0022b10"/>
<p id="pT33p0022b1001">𧗪所惑所不解隨志所疑惑是如是云何是
<lb n="0022b11"/>瘡為是已解本已斷樹不復住　<anchor xml:id="tnote0022020"/>瘡。疑惑瘡
<lb n="0022b12"/>也。謂是五陰六衰三毒。經曰。六衰所向。夫
<lb n="0022b13"/>受之者。劇被三百豸瘡。人但不覺之耳。一人
<lb n="0022b14"/>身中。凡千八百。豸瘡謂眼。受色命身得苦。為
<lb n="0022b15"/>眼罪也。六情俱爾。如是無數五陰本已解斷。
<lb n="0022b16"/>譬如樹已<anchor xml:id="beg0022021"/>擗<anchor xml:id="end0022021"/>地。不復住立也。</p>
<lb n="0022b17"/>
<p id="pT33p0022b1701">已散不復現　言五陰六衰已消散。不復現
<lb n="0022b18"/>也。</p>
<lb n="0022b19"/>
<p id="pT33p0022b1901">從來本法不復生　五陰法。滅不復生也。</p>
<lb n="0022b20"/>
<p id="pT33p0022b2001">彼持𧗪戒轉摸貿為二輩一為渴愛<anchor xml:id="beg0022022"/>墮<anchor xml:id="end0022022"/>二為
<lb n="0022b21"/>不解避持𧗪戒轉摸貿　<anchor xml:id="tnote0022023"/>當以戒𧗪道。而轉
<lb n="0022b22"/>意貿易天上。故言不解避也。又安般解曰。轉
<lb n="0022b23"/>戒本願。當以戒求道。反求天上榮樂也。是謂
<lb n="0022b24"/>轉戒矣。本願求道而違道就耶。不還之𧗪
<lb n="0022b25"/>無復有之。故曰盡也。</p>
<lb n="0022b26"/>
<p id="pT33p0022b2601">為意向從是𧗪戒攝守從是當為得天亦天
<lb n="0022b27"/>
<anchor xml:id="beg0022024"/>比<anchor xml:id="end0022024"/>當為天上彼<anchor xml:id="beg0022025"/>字<anchor xml:id="end0022025"/>為甲玉女當為是俱相樂
<lb n="0022b28"/>共居如是望如是可　可可天上玉女相樂共
<lb n="0022b29"/>居也。</p>
<lb n="0022c01"/>
<p id="pT33p0022c0101">如是思結相見意向是為渴愛雖持𧗪戒為
<lb n="0022c02"/>
<anchor xml:id="begd1e6429"/>墮<anchor xml:id="endd1e6429"/>摸貿彼為不解持𧗪戒轉摸貿為何等<anchor xml:id="beg0022026"/>戒<anchor xml:id="end0022026"/>
<lb n="0022c03"/>𧗪者為轉貿戒轉貿為何等為意生從戒得淨
<lb n="0022c04"/>從戒得解脫從戒得要為從苦樂得度　不復
<lb n="0022c05"/>更罪福之苦樂。得於泥洹。</p>
<lb n="0022c06"/>
<p id="pT33p0022c0601">或意生從願得度是為不解持𧗪戒轉摸貿
<lb n="0022c07"/>　<anchor xml:id="tnote0022027"/>已𧗪戒當轉上𧗪三十七品。而止戒願求望
<lb n="0022c08"/>度世。故言不辭。</p>
<lb n="0022c09"/>
<p id="pT33p0022c0901">何因緣為不解轉摸貿意生從被服　被服比
<lb n="0022c10"/>丘三法衣也。一說云為天上被服。</p>
<lb n="0022c11"/>
<p id="pT33p0022c1101">亦從願得度世從苦樂得却離　謂却離樂與
<lb n="0022c12"/>苦也。</p>
<lb n="0022c13"/>
<p id="pT33p0022c1301">為從是二業被服亦願為摸何等為摸為是二
<lb n="0022c14"/>戒被服願意計從是得解脫從是得要從是得
<lb n="0022c15"/>過苦樂從是苦樂為得無<anchor xml:id="beg0022028"/>為<anchor xml:id="end0022028"/>從是不正計法
<lb n="0022c16"/>　不正計者。以邪為真也。</p>
<lb n="0022c17"/>
<p id="pT33p0022c1701">不從是解脫意計從是解脫不正計為是正隨
<lb n="0022c18"/>是𧗪如是有　隨是上諸<anchor xml:id="beg0022029"/>行<anchor xml:id="end0022029"/>。如是便有生死。</p>
<lb n="0022c19"/>
<p id="pT33p0022c1901">忍可意望結見　忍生死也。<anchor xml:id="beg0022030"/>意<anchor xml:id="end0022030"/>。意可天榮。
<lb n="0022c20"/>如是為結見。非真見也。</p>
<lb n="0022c21"/>
<p id="pT33p0022c2101">是從是為解　從見<anchor xml:id="beg0022031"/>合<anchor xml:id="end0022031"/>望解也。</p>
<lb n="0022c22"/>
<p id="pT33p0022c2201">是為不解<anchor xml:id="beg0022032"/>持<anchor xml:id="end0022032"/>戒轉摸貿是為二結得<anchor xml:id="beg0022033"/>道<anchor xml:id="end0022033"/>弟子
<lb n="0022c23"/>已<anchor xml:id="begd1e6573"/>捨<anchor xml:id="endd1e6573"/>　言。已得者為<anchor xml:id="begd1e6580"/>捨<anchor xml:id="endd1e6580"/>貿易之𧗪也。</p>
<lb n="0022c24"/>
<p id="pT33p0022c2401">為無有本已斷　無復戒願本也。</p>
<lb n="0022c25"/>
<p id="pT33p0022c2501">樹已拔不復現從後不復生是法便為已淨戒
<lb n="0022c26"/>如得道戒隨𧗪不為破　已得道者。謂持戒
<lb n="0022c27"/>不破缺。</p>
<lb n="0022c28"/>
<p id="pT33p0022c2801">不為穿　<anchor xml:id="tnote0022034"/>穿漏也。謂己已具足三十七品。其
<lb n="0022c29"/>𧗪不漏。又安般解曰。精進在行。首尾相屬。邪
<lb n="0023a01"/>念不得入其中間。謂之不漏。是之謂矣。</p>
<lb n="0023a02"/>
<p id="pT33p0023a0201">不為失不為悔但有<anchor xml:id="beg0023001"/>增<anchor xml:id="end0023001"/>如慧者可　言為慧
<lb n="0023a03"/>者所可也。</p>
<lb n="0023a04"/>
<p id="pT33p0023a0401">無有能奪　所謂𧗪如法。無有能奪其志。𧗪
<lb n="0023a05"/>
<anchor xml:id="beg0023002"/>便<anchor xml:id="end0023002"/>不得定。</p>
<lb n="0023a06"/>
<p id="pT33p0023a0601">為得從是致定是為三縛結道弟子為已斷已
<lb n="0023a07"/>墮道迹不復墮惡法必度世在七往來天上亦
<lb n="0023a08"/>人中往來期畢　<anchor xml:id="tnote0023003"/>謂溝港七生七死。往來
<lb n="0023a09"/>上天人中。如是七反。乃得應儀也。言往來
<lb n="0023a10"/>生死期畢矣。</p>
<lb n="0023a11"/>
<p id="pT33p0023a1101">便得出苦要　出苦。出三界離諸苦。</p>
<lb n="0023a12"/>
<p id="pT33p0023a1201">有四相應<anchor xml:id="beg0023004"/>可<anchor xml:id="end0023004"/>謂四相應一為已解相應　已
<lb n="0023a13"/>解苦。言溝港已得道也。</p>
<lb n="0023a14"/>
<p id="pT33p0023a1401">二為已斷<anchor xml:id="begd1e6689"/>捨<anchor xml:id="endd1e6689"/>相應三為自證相應　謂不還
<lb n="0023a15"/>也言苦已盡。斷<anchor xml:id="beg0023005"/>之謂<anchor xml:id="end0023005"/>也。</p>
<lb n="0023a16"/>
<p id="pT33p0023a1601">四為增滿相應　謂應儀𧗪已具足滿。</p>
<lb n="0023a17"/>
<p id="pT33p0023a1701">彼道德弟子從苦為已解相應　從苦已解。為
<lb n="0023a18"/>應解苦諦也。</p>
<lb n="0023a19"/>
<p id="pT33p0023a1901">從習為已斷<anchor xml:id="begd1e6722"/>捨<anchor xml:id="endd1e6722"/>相應從盡為自證相應　盡
<lb n="0023a20"/>自證者。謂之五陰六衰十二因緣盡之證也。</p>
<lb n="0023a21"/>
<p id="pT33p0023a2101">從道為增滿相應彼為止觀俱隨行　謂四諦
<lb n="0023a22"/>止觀一切俱<anchor xml:id="beg0023006"/>行<anchor xml:id="end0023006"/>。</p>
<lb n="0023a23"/>
<p id="pT33p0023a2301">一處一時一意　處寂然無意也。</p>
<lb n="0023a24"/>
<p id="pT33p0023a2401">本來有是有意令為作四事何等為四一為苦
<lb n="0023a25"/>從苦已解為苦相應二為習從習已斷<anchor xml:id="begd1e6755"/>捨<anchor xml:id="endd1e6755"/>為
<lb n="0023a26"/>習相應三為盡從盡自證為盡相應四為道從
<lb n="0023a27"/>道增滿令道相應何以故從苦已解相應何以
<lb n="0023a28"/>故從習已斷<anchor xml:id="begd1e6768"/>捨<anchor xml:id="endd1e6768"/>相應何以故從盡已自證相
<lb n="0023a29"/>應何以故從道已增滿相應　謂說四諦盡滿
<lb n="0023b01"/>相應也。</p>
<lb n="0023b02"/>
<p id="pT33p0023b0201">為有譬喻如水中沫行　言。水<anchor xml:id="beg0023007"/>負<anchor xml:id="end0023007"/>沫使度。</p>
<lb n="0023b03"/>
<p id="pT33p0023b0301">上至竟為有四𧗪從是岸邊。致度岸邊度<anchor xml:id="beg0023008"/>就<anchor xml:id="end0023008"/>
<lb n="0023b04"/>斷脈　斷水脈也。</p>
<lb n="0023b05"/>
<p id="pT33p0023b0501">是亦如是止觀雙俱行一處一時一意上要至
<lb n="0023b06"/>竟　<anchor xml:id="tnote0023009"/>謂𧗪家以止觀二劍。斷十二因緣之脈。
<lb n="0023b07"/>截流取道矣。一處者泥洹。一時一意亦然。</p>
<lb n="0023b08"/>
<p id="pT33p0023b0801">為成四事譬如日出上至竟為現作四事致明
<lb n="0023b09"/>
<anchor xml:id="beg0023010"/>壞<anchor xml:id="end0023010"/>冥現色現竟　此四事以譬四諦也。義與
<lb n="0023b10"/>安般同矣。</p>
<lb n="0023b11"/>
<p id="pT33p0023b1101">譬<anchor xml:id="beg0023011"/>如<anchor xml:id="end0023011"/>船<anchor xml:id="beg0023012"/>渡<anchor xml:id="end0023012"/>
<anchor xml:id="begd1e6858"/>捨<anchor xml:id="endd1e6858"/>是岸邊致<anchor xml:id="begd1e6864"/>渡<anchor xml:id="endd1e6864"/>岸邊　<anchor xml:id="tnote0023013"/>謂菩
<lb n="0023b12"/>薩作𧗪如<anchor xml:id="beg0023014"/>波船<anchor xml:id="end0023014"/>師致人物於彼岸也。菩薩所
<lb n="0023b13"/>度亦如是。</p>
<lb n="0023b14"/>
<p id="pT33p0023b1401">致物斷脈止觀亦如是雙發行　發行俱行。</p>
<lb n="0023b15"/>
<p id="pT33p0023b1501">為一處一時一意上要至竟為作四事為解苦
<lb n="0023b16"/>如應相<anchor xml:id="beg0023015"/>燭<anchor xml:id="end0023015"/>。為斷習如應相應。為盡自證如應
<lb n="0023b17"/>解相應。為𧗪道要如應相應。何以故。為苦從更
<lb n="0023b18"/>解相應。習從斷解相應。盡從<anchor xml:id="beg0023016"/>苦<anchor xml:id="end0023016"/>證解相應。道
<lb n="0023b19"/>行要解相應。止觀亦如<anchor xml:id="beg0023017"/>是<anchor xml:id="end0023017"/>雙相連行一處一
<lb n="0023b20"/>時一意<anchor xml:id="beg0023018"/>止<anchor xml:id="end0023018"/>要至竟為𧗪竟四事為苦更為習
<lb n="0023b21"/>斷為盡自證為𧗪道滿。譬如然<anchor xml:id="beg0023019"/>燈<anchor xml:id="end0023019"/>燭上至竟
<lb n="0023b22"/>為作四事。為作明．為去冥．為現色．為却疑　却
<lb n="0023b23"/>消也。言。<anchor xml:id="beg0023020"/>却<anchor xml:id="end0023020"/>疑不解。<anchor xml:id="beg0023021"/>火<anchor xml:id="end0023021"/>能消却之也。</p>
<lb n="0023b24"/>
<p id="pT33p0023b2401">止觀亦如是為作四事為識苦<anchor xml:id="beg0023022"/>為斷集<anchor xml:id="end0023022"/>　已
<lb n="0023b25"/>得三十七品。為知不復受之。</p>
<lb n="0023b26"/>
<p id="pT33p0023b2601">為盡自證為行道滿譬如然燈上至意為有四
<lb n="0023b27"/>義為現明為去冥為現色為盡膏炷止觀亦如
<lb n="0023b28"/>是　世之為病。唯苦與習。道之為樂。止與觀。
<lb n="0023b29"/>如然膏炷至盡也。</p>
<lb n="0023c01"/>
<p id="pT33p0023c0101">雙隨行一處一時一意<anchor xml:id="begd1e7015"/>止<anchor xml:id="endd1e7015"/>至竟<anchor xml:id="beg0023023"/>為<anchor xml:id="end0023023"/>作四事。為
<lb n="0023c02"/>識苦苦相應。為斷習習相應。為盡自證盡相應。
<lb n="0023c03"/>為𧗪道滿道相應。何以故為識苦苦相應。何以
<lb n="0023c04"/>故為斷習習相應。何以故為<anchor xml:id="beg0023024"/>盡自證盡相應。
<lb n="0023c05"/>何以故為<anchor xml:id="end0023024"/>𧗪道滿道相應。為從誰應為從止觀。
<lb n="0023c06"/>何等為應。應云何持。意繫觀已<anchor xml:id="beg0023025"/>意<anchor xml:id="end0023025"/>繫觀便見
<lb n="0023c07"/>五陰苦。<anchor xml:id="beg0023026"/>彼所意繫是為止已見五陰為苦<anchor xml:id="end0023026"/>是
<lb n="0023c08"/>為觀　謂上分別四諦之成敗也。</p>
<lb n="0023c09"/>
<p id="pT33p0023c0901">彼所為五陰相近　謂五陰與六情相依近也
<lb n="0023c10"/>可發往欲著願得相往不<anchor xml:id="begd1e7075"/>捨<anchor xml:id="endd1e7075"/>習所是已斷已
<lb n="0023c11"/>盡止觀道亦如是令是道德四諦一處一時一
<lb n="0023c12"/>意上至竟為<anchor xml:id="beg0023027"/>令<anchor xml:id="end0023027"/>四諦相應如是<anchor xml:id="beg0023028"/>道道德<anchor xml:id="end0023028"/>弟
<lb n="0023c13"/>子為是法<anchor xml:id="beg0023029"/>相法已<anchor xml:id="end0023029"/>應是名為見地。見道迹
<lb n="0023c14"/>也。</p>
<lb n="0023c15"/>
<p id="pT33p0023c1501">已得道脈至道迹跓為復止觀　復重觀增𧗪
<lb n="0023c16"/>止。</p>
<lb n="0023c17"/>
<p id="pT33p0023c1701">令是欲恚使縛為復除　為欲愛盡所跡使也
<lb n="0023c18"/>得道弟子為往來受以是𧗪足已從往來便壞
<lb n="0023c19"/>苦本是為薄地便<anchor xml:id="beg0023030"/>已<anchor xml:id="end0023030"/>竟往來福已來得在<anchor xml:id="beg0023031"/>德<anchor xml:id="end0023031"/>
<lb n="0023c20"/>止。在道德止。</p>
<lb n="0023c21"/>
<p id="pT33p0023c2101">復增止觀令餘愛欲恚所使為畢<anchor xml:id="begd1e7160"/>捨<anchor xml:id="endd1e7160"/>欲恚未
<lb n="0023c22"/>畢<anchor xml:id="begd1e7168"/>捨<anchor xml:id="endd1e7168"/>　未畢<anchor xml:id="begd1e7174"/>捨<anchor xml:id="endd1e7174"/>。為使結動。輒還入五陰冥
<lb n="0023c23"/>中也。</p>
<lb n="0023c24"/>
<p id="pT33p0023c2401">使結令畢已畢為<anchor xml:id="beg0023032"/>得<anchor xml:id="end0023032"/>道弟子便解下五結已
<lb n="0023c25"/>畢何等為五一為見身是非二為解疑三為不
<lb n="0023c26"/>惑不貿戒四為不望五為不恚是為五結已畢
<lb n="0023c27"/>便得道弟子不復還世間彼度世不復還是世
<lb n="0023c28"/>間是名為却地是為不還福已致得止不還福
<lb n="0023c29"/>　却地。却諸惡地也。不還謂於彼得道。不還
<lb n="0024a01"/>世間受苦身也。</p>
<lb n="0024a02"/>
<p id="pT33p0024a0201">復增翅止觀令為<anchor xml:id="beg0024001"/>解<anchor xml:id="end0024001"/>
<anchor xml:id="begd1e7226"/>捨<anchor xml:id="endd1e7226"/>上五結何等為五一
<lb n="0024a03"/>為色欲二為不<anchor xml:id="beg0024002"/>色欲<anchor xml:id="end0024002"/>三為癡四為憍慢五為
<lb n="0024a04"/>不解已上五𧗪足為已<anchor xml:id="begd1e7247"/>捨<anchor xml:id="endd1e7247"/>五結便無所著已
<lb n="0024a05"/>度世無有漏已竟從正得解脫是為畢地
<lb n="0024a06"/>　言。應<anchor xml:id="beg0024004"/>儀<anchor xml:id="end0024004"/>處世如虛空。故曰無所著。上五結
<lb n="0024a07"/>𧗪。皆已消盡故曰解脫畢。</p>
<lb n="0024a08"/>
<p id="pT33p0024a0801">無所著尚有妙無為<anchor xml:id="beg0024005"/>為<anchor xml:id="end0024005"/>
<anchor xml:id="begd1e7282"/>捨<anchor xml:id="endd1e7282"/>畢已世間命根盡
<lb n="0024a09"/>亦世間苦盡不復生苦彼<anchor xml:id="beg0024006"/>以<anchor xml:id="end0024006"/>為是陰持入已
<lb n="0024a10"/>盡寂然不有陰持<anchor xml:id="beg0024007"/>入<anchor xml:id="end0024007"/>不相連不復發　<anchor xml:id="beg0024008"/>此經
<lb n="0024a11"/>上已<anchor xml:id="end0024008"/>
<anchor xml:id="tnote0024009"/>解之。不復相連者。謂與五陰六入絕不
<lb n="0024a12"/>復發者。不復發起五陰六入也。是謂寂然矣。
<lb n="0024a13"/>故曰不復發也。</p>
<lb n="0024a14"/>
<p id="pT33p0024a1401">是名為已畢無為為已說諦相應亦說份相應
<lb n="0024a15"/>　份份部四諦也。</p>
<lb n="0024a16"/>
<p id="pT33p0024a1601">亦說地　四<g ref="CB04454"/>者地。</p>
<lb n="0024a17"/>
<p id="pT33p0024a1701">亦說福說斷　斷諸惡也。</p>
<lb n="0024a18"/>
<p id="pT33p0024a1801">說罪說離說二無為為一切如是說佛已更度
<lb n="0024a19"/>世畢<anchor xml:id="beg0024010"/>若<anchor xml:id="end0024010"/>人欲度世當𧗪是彼何等為九次第
<lb n="0024a20"/>思惟正定。為四禪亦無色正四定。亦已盡畢定。
<lb n="0024a21"/>為九次第正定。彼第一禪已<anchor xml:id="begd1e7362"/>捨<anchor xml:id="endd1e7362"/>五種隨正五
<lb n="0024a22"/>種已<anchor xml:id="begd1e7370"/>捨<anchor xml:id="endd1e7370"/>五種為何等為五蓋一<anchor xml:id="beg0024011"/>欲愛<anchor xml:id="end0024011"/>。二瞋恚。
<lb n="0024a23"/>三睡眠。四不了悔。五為疑。是為五種。上禪已
<lb n="0024a24"/>
<anchor xml:id="begd1e7388"/>捨<anchor xml:id="endd1e7388"/>彼愛欲蓋。為何等愛<anchor xml:id="beg0024012"/>欲<anchor xml:id="end0024012"/>名為所為五樂愛
<lb n="0024a25"/>著發往可求隨願發不<anchor xml:id="begd1e7404"/>捨<anchor xml:id="endd1e7404"/>使發起是<anchor xml:id="beg0024013"/>名<anchor xml:id="end0024013"/>為愛
<lb n="0024a26"/>欲<anchor xml:id="beg0024014"/>蓋。彼<anchor xml:id="end0024014"/>瞋恚蓋為何等。<anchor xml:id="beg0024015"/>為<anchor xml:id="end0024015"/>若人為發行拕
<lb n="0024a27"/>
<anchor xml:id="begd1e7439"/>𤺙<anchor xml:id="endd1e7439"/>恚相恚非法本所使所從起是名為瞋恚
<lb n="0024a28"/>蓋。彼睡瞑蓋為何等。睡為身跓為意跓為身止
<lb n="0024a29"/>為意止　謂得身意止不復隨。是五蓋也。</p>
<lb n="0024b01"/>
<p id="pT33p0024b0101">為身癡為意癡為身重為意重為身不便為意
<lb n="0024b02"/>不便為身不使為意不使是為睡瞑為何等為
<lb n="0024b03"/>意相<anchor xml:id="beg0024016"/>從<anchor xml:id="end0024016"/>令瞑動相動　未畢<anchor xml:id="begd1e7468"/>捨<anchor xml:id="endd1e7468"/>為使結。重
<lb n="0024b04"/>相動至<anchor xml:id="beg0024017"/>瞑<anchor xml:id="end0024017"/>也。</p>
<lb n="0024b05"/>
<p id="pT33p0024b0501">令不作事是為瞑上頭為睡後為暝是共名為
<lb n="0024b06"/>睡暝<anchor xml:id="beg0024018"/>蓋<anchor xml:id="end0024018"/>　<anchor xml:id="beg0024019"/>蓋<anchor xml:id="end0024019"/>由膜覆眼。令目無所見。故曰
<lb n="0024b07"/>蓋也。</p>
<lb n="0024b08"/>
<p id="pT33p0024b0801">彼不了悔盖為何等為身不止悔為何等為所
<lb n="0024b09"/>念可不可不得悔是上頭為不了後為悔是共
<lb n="0024b10"/>名為不了悔蓋彼疑蓋為何等若不<anchor xml:id="beg0024020"/>信<anchor xml:id="end0024020"/>佛不
<lb n="0024b11"/>信法不信𧗪者<anchor xml:id="beg0024021"/>聚<anchor xml:id="end0024021"/>　𧗪者聚比丘僧。</p>
<lb n="0024b12"/>
<p id="pT33p0024b1201">不解苦習盡道比結使　比數有結使也。比
<lb n="0024b13"/>亦比次也。</p>
<lb n="0024b14"/>
<p id="pT33p0024b1401">亦從發是名為疑蓋亦有五疑有縣聚疑　言。
<lb n="0024b15"/>郡縣多人說道不同。𧗪者意疑也。</p>
<lb n="0024b16"/>
<p id="pT33p0024b1601">有發教疑有道分別疑　言。有人發口教不
<lb n="0024b17"/>同。故曰疑也。</p>
<lb n="0024b18"/>
<p id="pT33p0024b1801">有欲𧗪定<anchor xml:id="beg0024022"/>疑<anchor xml:id="end0024022"/>有<anchor xml:id="beg0024023"/>得<anchor xml:id="end0024023"/>道福疑如是是為說定疑
<lb n="0024b19"/>是為五蓋　五蓋上已章句說之<anchor xml:id="beg0024024"/>上<anchor xml:id="end0024024"/>人佛迦
<lb n="0024b20"/>沙王經。亦說五蓋。一為婬妷。二為瞋怒。三為
<lb n="0024b21"/>睡暝。四為樂。五為悔疑。不止之心與此蓋同
<lb n="0024b22"/>也。</p>
<lb n="0024b23"/>
<p id="pT33p0024b2301">蓋說為何等蓋為却對　<anchor xml:id="beg0024025"/>為<anchor xml:id="end0024025"/>却一切清淨法却
<lb n="0024b24"/>云何愛欲為却清淨瞋恚為却等意睡為却止
<lb n="0024b25"/>暝為却精進五樂為却𧗪亦止結為却不悔疑
<lb n="0024b26"/>為却慧不知本從起為却解明　不為五蓋所
<lb n="0024b27"/>惑。故曰明解也。</p>
<lb n="0024b28"/>陰持入經卷下<lb n="0024c01"/>
<anchor xml:id="tnote0024026"/>
<head>佛說慧印百六十三定解</head>
<lb n="0024c02"/>
<p id="pT33p0024c0201">當知舍利弗。如來之身為無身．無作．無起．無滅．
<lb n="0024c03"/>無從有．未曾造．無合．無遊．無至．無知．無習．都清
<lb n="0024c04"/>淨．無畜．無憎．無行．無止．無生．無報．無見．無間．無
<lb n="0024c05"/>臭．無甞．無更．無識．無曉．無喻．無知忍．無志．無思．
<lb n="0024c06"/>非意離意意平無平去意無所與．無五道五道
<lb n="0024c07"/>斷要具無閨．無惱．無有．無畏．無可無不可．無業．
<lb n="0024c08"/>無成．無言．無軟不現非明非冥．非滅不滅離滅
<lb n="0024c09"/>已滅．為淨極淨彼淨不用．非悅非愛．非負離負
<lb n="0024c10"/>已住應於無處．非逝非亡非沒．非法非無法．非
<lb n="0024c11"/>土非無土．非盡無有盡捨盡無怒．離於天．離於
<lb n="0024c12"/>嚮．離於說．離於思．非合非不合．非極非不極．非
<lb n="0024c13"/>去非不去．非二非不樂．無彼受．無所視．無相離
<lb n="0024c14"/>相不求相明安徐無著離著造信亦無二稱如
<lb n="0024c15"/>為審如審如義不負人度無度除無除救無救
<lb n="0024c16"/>說無說二無有等．無比等與空等．無處等．無生
<lb n="0024c17"/>等．無得等．無休息離息已寂而寂滿寂散解心
<lb n="0024c18"/>善行轉至要一切報斷成具甚真身明質淨無
<lb n="0024c19"/>自惟無所行行解無解無應不齊．不長．不圓．不
<lb n="0024c20"/>方．不讚陰不稱種不譽入不是數不致數不復
<lb n="0024c21"/>生不可見不有知亦不死不世因無不因身然
<lb n="0024c22"/>不趺無有居處．非終非始．非念非憂．非事非諍．
<lb n="0024c23"/>非惡相．非滅度．非滅訖．非所造．非不遊。</p>
<lb n="0024c24"/>
<p id="pT33p0024c2401" rend="margin-left:1em">此後一紙准品次錄無。雖非陰持入。應是別
<lb n="0024c25"/>經愛者節出寄之卷末。既已彫成不忍毀壞。</p>
</p5txt>