<p5txt n="T51n2089">
<lb n="0975a07"/>
<lb n="0975a08"/>
<docNumber>No. 2089</docNumber>
<lb n="0975a09"/>遊方記抄<lb n="0975a10"/>
<lb n="0975a11"/>一　往五天竺國傳
(新羅慧超記)
<lb n="0975a12"/>二　悟空入竺記<lb n="0975a13"/>三　繼業西域行程<lb n="0975a14"/>四　梵僧指空傳考<lb n="0975a15"/>五　西域僧鎖喃嚷結傳<lb n="0975a16"/>六　南天竺婆羅門僧正碑<lb n="0975a17"/>七　唐大和上東征傳<lb n="0975a18"/>八　唐王玄策中天竺行記逸文<lb n="0975a19"/>九　唐常愍歷遊天竺記逸文<lb n="0975a20"/>
<lb n="0975a21"/>
<lb n="0975a22"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0975003"/>徃五天竺國傳</head>
<lb n="0975a23"/>
<lb n="0975a24"/>
<p id="pT51p0975a2401">
(上缺)
寶赤足裸形外道不著
(下缺)
。</p>
<lb n="0975a25"/>
<p id="pT51p0975a2501">
<anchor xml:id="tnote0975004"/>辶遇食即喫亦不齋也。地皆平
(下缺)
。</p>
<lb n="0975a26"/>
<p id="pT51p0975a2601">有奴婢將賣人罪。與殺人罪不殊
(下缺)
。</p>
<lb n="0975a27"/>
<p id="pT51p0975a2701">一月至<anchor xml:id="tnote0975005"/>
<anchor xml:id="begtt0975005"/>拘尸那國<anchor xml:id="endtt0975005"/>。佛入涅槃處。其城荒廢。
<lb n="0975a28"/>無人住也。佛入涅槃處置塔。有禪師在彼掃
<lb n="0975a29"/>灑。每年八月八日。僧尼道俗。就彼大設供養
<lb n="0975b01"/>於其空中有幡現。不知其數。眾人同見。當此
<lb n="0975b02"/>日之發心非一此塔西有一河。<anchor xml:id="tnote0975006"/>
<anchor xml:id="begtt0975006"/>伊羅鉢底<anchor xml:id="endtt0975006"/>。水
<lb n="0975b03"/>南流二千里外方入洹河。彼塔四絕無人往
<lb n="0975b04"/>也。極荒林木。往彼禮拜者。<anchor xml:id="tnote0975007"/>□被犀牛大虫所
<lb n="0975b05"/>損也。此塔東南三十里。有一寺。名娑般檀寺
<lb n="0975b06"/>有□餘□□□□□□常供養彼禪師衣食令
<lb n="0975b07"/>在塔所供養
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b08"/>
<p id="pT51p0975b0801">日。至<anchor xml:id="tnote0975008"/>
<anchor xml:id="mod0975008"/>彼羅痆斯國。此國亦廢無王即□
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b09"/>
<p id="pT51p0975b0901">彼五俱輪。見索形像在於塔中
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b10"/>
<p id="pT51p0975b1001">上有師子。彼幢極麗。五人合抱。文里細
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b11"/>
<p id="pT51p0975b1101">塔時。并造此幢。寺名<anchor xml:id="tnote0975009"/>
<anchor xml:id="begtt0975009"/>達磨斫葛羅<anchor xml:id="endtt0975009"/>僧
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b12"/>
<p id="pT51p0975b1201">外道不著衣服。身上塗灰事於大<anchor xml:id="tnote0975010"/>
<anchor xml:id="mod0975010"/>大
(下缺)
。</p>
<lb n="0975b13"/>
<p id="pT51p0975b1301">此寺中有一金銅像。五百□□□。是<anchor xml:id="tnote0975011"/>
<anchor xml:id="mod0975011"/>摩揭陀
<lb n="0975b14"/>國舊有一王名<anchor xml:id="tnote0975012"/>
<anchor xml:id="begtt0975012"/>尸羅栗底<anchor xml:id="endtt0975012"/>。造此像也。兼造一
<lb n="0975b15"/>金銅□□輻團圓正寸三十餘步此城俯臨恒
<lb n="0975b16"/>河北岸置也。即此鹿野苑。拘尸那。舍城。摩訶
<lb n="0975b17"/>菩提等四大靈塔。在摩揭陀國王界。此國大
<lb n="0975b18"/>小乘俱行。□□得達摩訶菩提寺。稱其本願。
<lb n="0975b19"/>非常歡喜。略題述其愚志。五言　不慮菩提
<lb n="0975b20"/>遠。焉將鹿苑遙。只愁懸路險。非意業風飄。八
<lb n="0975b21"/>塔難誠見。參著經劫燒。何其人願滿。目覩在
<lb n="0975b22"/>今朝　又即從此彼羅痆斯國。□□月至中
<lb n="0975b23"/>天竺國王住城。名<anchor xml:id="tnote0975013"/>
<anchor xml:id="begtt0975013"/>葛那。及<anchor xml:id="endtt0975013"/>自此中天王境界
<lb n="0975b24"/>極寬。百姓繁閑。王有九百頭象餘大首領各
<lb n="0975b25"/>有三二百頭。其王每自領兵馬鬪戰。常與餘
<lb n="0975b26"/>□天戰也。天中王常勝。彼國法。自知象少兵
<lb n="0975b27"/>少。即請和。每年輸稅。不交陣相殺也。衣著言
<lb n="0975b28"/>音。人風法用。五天相似。唯南天村草百姓。
<lb n="0975b29"/>語<anchor xml:id="tnote0975014"/>□有差別。仕<anchor xml:id="tnote0975015"/>□宦之類。中天不殊。</p>
<lb n="0975c01"/>
<p id="pT51p0975c0101">五天國法。無有枷棒牢獄。有罪之者。據輕重
<lb n="0975c02"/>罰錢。亦無刑戮上至國王。下及黎庶。不見遊
<lb n="0975c03"/>獵放鷹走犬等事。道路雖有足賊取物即放。
<lb n="0975c04"/>亦不<anchor xml:id="tnote0975016"/>殤傷殺。如若情物。即有損也。土地甚暖。
<lb n="0975c05"/>百卉恒青。無有霜雪。食唯粳糧餅麨蘇乳酪
<lb n="0975c06"/>等。無醬有鹽。總用土鍋煮飯而食。無鐵釜等
<lb n="0975c07"/>也。百姓無別庸稅。但抽田子五石與王。王自
<lb n="0975c08"/>遣人運將田主□不為送也。彼土百姓。貧多
<lb n="0975c09"/>富少。王官屋裏。及富有者。著㲲一雙。自□一
<lb n="0975c10"/>隻。貧者半片。女人亦然。</p>
<lb n="0975c11"/>
<p id="pT51p0975c1101">其王每坐衙處。首領百姓。總來遶王四面而
<lb n="0975c12"/>坐。各諍道理。訴訟紛紜。非常亂鬧。王聽不
<lb n="0975c13"/>嗔。緩緩報云。汝是汝不是。彼百姓等。取王一
<lb n="0975c14"/>口語為定。更不再言。其王首領等。甚敬信三
<lb n="0975c15"/>寶。若對師僧前。王及首領等。在地而坐不肯
<lb n="0975c16"/>坐床。王及首領。行坐來去處。自將床子隨身。
<lb n="0975c17"/>到處即坐。他床不坐。寺及王宅。竝皆三重作
<lb n="0975c18"/>樓從下第一重作庫。上二重人住。諸大首領
<lb n="0975c19"/>等亦然。屋皆平頭。塼木所造。自外□竝皆草
<lb n="0975c20"/>屋似於漠屋雨下作也。又是一重。</p>
<lb n="0975c21"/>
<p id="pT51p0975c2101">土地所出。唯有㲲布象馬<anchor xml:id="tnote0975017"/>萬等物。當土不出金
<lb n="0975c22"/>銀。竝從外國來也。亦不養駝騾驢猪等畜。其
<lb n="0975c23"/>牛總白。萬頭之內。希有一頭赤黑之者。羊馬
<lb n="0975c24"/>全少。唯王有三二百口六七十匹。自外首領
<lb n="0975c25"/>百姓。總不養畜。唯愛養牛。取乳酪蘇也。土
<lb n="0975c26"/>地人善。不多愛殺□市店間。不見有屠行賣
<lb n="0975c27"/>肉之處。</p>
<lb n="0975c28"/>
<p id="pT51p0975c2801">此中天大小乘俱行。即此中天界內有四大
<lb n="0975c29"/>塔。恒河在北岸有三大塔。一<anchor xml:id="tnote0975018"/>
<anchor xml:id="begtt0975018"/>舍衛國<anchor xml:id="endtt0975018"/>
<anchor xml:id="tnote0975019"/>
<anchor xml:id="begtt0975019"/>給孤薗<anchor xml:id="endtt0975019"/>
<lb n="0976a01"/>中。見有寺有僧。二。<anchor xml:id="tnote0976001"/>
<anchor xml:id="begtt0976001"/>毘耶離城<anchor xml:id="endtt0976001"/>
<anchor xml:id="tnote0976002"/>
<anchor xml:id="begtt0976002"/>菴羅薗<anchor xml:id="endtt0976002"/>中。有
<lb n="0976a02"/>塔見在。其寺荒廢無僧。三。<anchor xml:id="tnote0976003"/>
<anchor xml:id="mod0976003"/>迦毘耶羅國。即
<lb n="0976a03"/>佛本生城。無憂樹見在。彼城已廢。有塔無
<lb n="0976a04"/>僧。亦無百姓。此城最居<anchor xml:id="tnote0976004"/>比北。林木荒多。道路
<lb n="0976a05"/>足賊。往彼禮拜者。甚難方<anchor xml:id="tnote0976005"/>迷途。四。三道寶階
<lb n="0976a06"/>塔。在中天王住城西七日程。在兩恒河間。佛
<lb n="0976a07"/>當從刀利天變成三道寶階。下閻浮提地處。
<lb n="0976a08"/>左金右銀。中吠瑠璃佛於中道梵王左路。帝
<lb n="0976a09"/>釋右階侍佛下來。即於此處置塔。見有寺僧
<lb n="0976a10"/>
<anchor xml:id="tnote0976006"/>有。　即從中天國南行三箇餘月。至南天
<lb n="0976a11"/>竺國王所住。王有八百頭象。境土極寬。南
<lb n="0976a12"/>至南海。東至東海。西至西海。北至中天。西
<lb n="0976a13"/>天東天等國接界。衣著飲食人風。與中天相
<lb n="0976a14"/>似。唯言音稍別。土地熱於中天。土地所出。㲲
<lb n="0976a15"/>布象水牛黃牛。亦少有羊。無駝騾驢等。有稻
<lb n="0976a16"/>田。無黍粟等。至於綿絹之屬。五天總無。王及
<lb n="0976a17"/>領首百姓等。極敬三寶足寺足僧。大小乘俱
<lb n="0976a18"/>行。於彼山中。有一大寺。是<anchor xml:id="tnote0976007"/>
<anchor xml:id="begtt0976007"/>龍樹<anchor xml:id="endtt0976007"/>菩薩<anchor xml:id="tnote0976008"/>便使夜
<lb n="0976a19"/>叉神造。非人所作。竝鑿山為柱。三重作樓。四
<lb n="0976a20"/>面方圓三百餘步。龍樹在日。寺有三千僧。獨
<lb n="0976a21"/>供養以十五石米。每日供三千僧。其米不竭。
<lb n="0976a22"/>取却還生。元不減少。然今此寺廢。無僧也。龍
<lb n="0976a23"/>樹壽年七百。方始亡也。于時在南天路。為言
<lb n="0976a24"/>曰。五言　月夜□□路。浮雲颯颯歸。減書
<lb n="0976a25"/>參去便。風急不聽迴。我國天岸北。他邦地角
<lb n="0976a26"/>西。日南無有雁。誰為向林飛。</p>
<lb n="0976a27"/>
<p id="pT51p0976a2701">又從南天北行兩月。至西天國王住城。此西
<lb n="0976a28"/>天王亦五六百頭象。土地所出㲲布及銀象
<lb n="0976a29"/>馬羊牛。多出大小二麥及諸荳等。稻<g ref="CB01631"/>全少。
<lb n="0976b01"/>食多餅麨乳酪蘇油。市買用銀錢㲲布之屬。
<lb n="0976b02"/>王及首領百姓等。極敬信三寶。足寺足僧。大
<lb n="0976b03"/>小乘俱行。土地甚寬。西至西海。國人多善唱
<lb n="0976b04"/>歌。餘四天國不如此國。又無枷棒牢獄<anchor xml:id="tnote0976009"/>形刑戮
<lb n="0976b05"/>等事。見今被大𥦽來侵半國已損。又五天法。
<lb n="0976b06"/>出外去者。不將糧食。到處即便乞得食也。唯
<lb n="0976b07"/>王首領等出。自齎糧不食百姓□□。</p>
<lb n="0976b08"/>
<p id="pT51p0976b0801">又從西天北行三箇餘月。至北天國也。名<anchor xml:id="tnote0976010"/>
<anchor xml:id="begtt0976010"/>闍
<lb n="0976b09"/>蘭達羅<anchor xml:id="endtt0976010"/>國。王有三百頭象。依山作城而住。從
<lb n="0976b10"/>茲已北。漸漸有山。為國狹小兵馬不多。常
<lb n="0976b11"/>被中天及迦葉彌羅國屢屢所吞。所以依山
<lb n="0976b12"/>而住。人風衣著言音。與中天不殊。土地稍冷
<lb n="0976b13"/>於中天等也。亦無霜雪。但有風冷。土地所
<lb n="0976b14"/>
<anchor xml:id="tnote0976011"/>有出出有象㲲布稻麥驢騾少有。其王有馬百匹。
<lb n="0976b15"/>首領三五匹。百姓並無。西是平川。東近雪山。
<lb n="0976b16"/>國內足寺足僧。大小乘俱行。又一月程過雪
<lb n="0976b17"/>山。東有一小國。名<anchor xml:id="tnote0976012"/>
<anchor xml:id="begtt0976012"/>蘇跋那具怛羅<anchor xml:id="endtt0976012"/>。屬土蕃
<lb n="0976b18"/>國所管。衣著與北天相似。言音即別。土地極
<lb n="0976b19"/>寒也。又從此闍蘭達羅國西行。經一月。至一
<lb n="0976b20"/>
<anchor xml:id="tnote0976013"/>
<anchor xml:id="mod0976013"/>社吒國。言音稍別。大分相似。衣著人風。土
<lb n="0976b21"/>地所出。節氣寒暖。與北天相似。亦足寺足僧。
<lb n="0976b22"/>大小乘俱行。王及首領百姓等。大敬信三寶
<lb n="0976b23"/>　又從此吒國西行一月。至新頭故羅國。衣
<lb n="0976b24"/>著風俗。節氣寒暖。與北天相似。言音稍別。此
<lb n="0976b25"/>國極足駱駝。國人取乳酪喫也。王及百姓等。
<lb n="0976b26"/>大敬三寶足寺足僧。即造順正理論。眾賢論
<lb n="0976b27"/>師。是此國人也。此國大小乘俱行。見今大𥦽
<lb n="0976b28"/>侵半國損也。即從此國乃至五天。不多飲酒。
<lb n="0976b29"/>遍歷五天。不見有醉人相打之者。縱有飲者。
<lb n="0976c01"/>得色得力而已。不見有歌舞作劇飲宴之者。
<lb n="0976c02"/>　又從北天國有一寺。名<anchor xml:id="tnote0976014"/>
<anchor xml:id="begtt0976014"/>多摩三磨娜<anchor xml:id="endtt0976014"/>。佛
<lb n="0976c03"/>在之日。來此說法。廣度人天。此寺東澗裏。於
<lb n="0976c04"/>泉水邊有一塔。而佛所剃頭及剪爪甲。在此
<lb n="0976c05"/>塔中。此見有三百餘僧。寺有大辟支佛牙及
<lb n="0976c06"/>骨舍利等。更有七八所寺。各五六百人。大好
<lb n="0976c07"/>住持。王及百姓等。非常敬信。</p>
<lb n="0976c08"/>
<p id="pT51p0976c0801">又山中有一寺。名<anchor xml:id="tnote0976015"/>
<anchor xml:id="begtt0976015"/>那揭羅駄娜<anchor xml:id="endtt0976015"/>。有一漢僧。
<lb n="0976c09"/>於此寺身亡。彼大德說。從中天來。明閑三藏
<lb n="0976c10"/>聖教將欲還鄉。忽然違和。便即化矣。于時聞
<lb n="0976c11"/>說。莫不傷心。便題四韻。以悲冥路。五言。</p>
<lb n="0976c12"/>
<p id="pT51p0976c1201">故里燈無主。他方寶樹摧。神靈去何處。玉貌
<lb n="0976c13"/>已成灰。憶想哀情切。悲君願不隨。孰知鄉國
<lb n="0976c14"/>路。空見白雲歸。</p>
<lb n="0976c15"/>
<p id="pT51p0976c1501">又從此北行十五日。入山至<anchor xml:id="tnote0976016"/>
<anchor xml:id="mod0976016"/>迦羅國。此<anchor xml:id="tnote0976017"/>
<anchor xml:id="mod0976017"/>迦
<lb n="0976c16"/>彌羅。亦是北天數。此國稍大。王有三百頭象。
<lb n="0976c17"/>住在山中。道路險惡。不被外國所侵。人民極
<lb n="0976c18"/>眾。貧多富少。王及首領諸富有者。衣著與中
<lb n="0976c19"/>天不殊。自外百姓。悉<anchor xml:id="tnote0976018"/>枝被毛毯。覆其形醜。土
<lb n="0976c20"/>地出銅鐵㲲布毛毯牛羊。有象少馬粳米蒲
<lb n="0976c21"/>桃之類。土地極寒。不同已前諸國。秋霜冬雪。
<lb n="0976c22"/>夏足霜雨。百卉亘青葉彫。冬草悉枯川谷狹
<lb n="0976c23"/>小。南北五日程。東西一日行。土地即盡。餘並
<lb n="0976c24"/>蔭山。屋並板木覆上不用草瓦。王及首領百
<lb n="0976c25"/>姓等。甚敬三寶。國內有一龍池。彼龍王每日
<lb n="0976c26"/>供養<anchor xml:id="tnote0976019"/>不一羅漢僧羅漢僧不一。雖無人見彼聖僧食。亦過
<lb n="0976c27"/>齋已。即見餅飯從水下紛紛亂上。以此得知。
<lb n="0976c28"/>迄今供養不絕。王及大首領出外乘象。小官
<lb n="0976c29"/>乘馬。百姓並皆途步。國內足寺足僧。大小乘
<lb n="0977a01"/>俱行。五天國法。上至國王。至國王王妃王子。
<lb n="0977a02"/>下至首領及妻隨其力能各自造寺也。還別
<lb n="0977a03"/>作。不共修營。彼云。各自功德。何須共造。此
<lb n="0977a04"/>既如然。餘王子等亦爾。</p>
<lb n="0977a05"/>
<p id="pT51p0977a0501">凡造寺供養。即施村莊百姓。供養三寶。無有
<lb n="0977a06"/>空造寺不施百姓者。為外國法。王及妃姤。各
<lb n="0977a07"/>別村莊百姓。王子首領。各有百姓。布施自由
<lb n="0977a08"/>不王也。造寺亦然。須造即造。亦不問王。王亦
<lb n="0977a09"/>不敢遮。怕拈罪也。若富有百姓。雖無村莊布
<lb n="0977a10"/>施。亦勵力造寺。以自經紀。得物供養三寶。為
<lb n="0977a11"/>五天不賣人。無有奴婢。要須布施百姓村薗
<lb n="0977a12"/>也。又<anchor xml:id="tnote0977001"/>
<anchor xml:id="begtt0977001"/>迦葉彌羅<anchor xml:id="endtt0977001"/>國東北。隔山十五日程。即
<lb n="0977a13"/>是大㔜律國。揚同國。娑播慈國。此三國並屬
<lb n="0977a14"/>吐蕃所管。衣著言音人風並別。著皮裘㲲衫
<lb n="0977a15"/>靴袴等也。地狹小。山川極險。亦有寺有僧。敬
<lb n="0977a16"/>信三寶。若是已東吐蕃。總無寺舍。不識佛法。
<lb n="0977a17"/>當土是胡。所以信也。</p>
<lb n="0977a18"/>
<p id="pT51p0977a1801">已東吐蕃國。純住氷山雪山川谷之間。以氈
<lb n="0977a19"/>帳而居。無有城郭屋舍。處所與突厥相似。隨
<lb n="0977a20"/>逐水草。其王雖在一處。亦無城但依氈帳以
<lb n="0977a21"/>為居業。土地出羊馬猫牛毯褐之類。衣著毛
<lb n="0977a22"/>褐皮裘。女人亦爾。土地極寒。不同餘國。家常
<lb n="0977a23"/>食麨。少有餅飯。國王百姓等。總不識佛法。無
<lb n="0977a24"/>有寺舍。國人悉皆穿地作坑而臥。無有床席。
<lb n="0977a25"/>人民極黑。白者全布。言音與諸國不同。多愛
<lb n="0977a26"/>喫虱。為著毛褐。甚饒蟣虱。捉得便拋口裏。終
<lb n="0977a27"/>不棄也　又迦葉彌羅國西北。隔山七日程。
<lb n="0977a28"/>至小㔜律國。此屬漢國所管。衣著人風。飲食
<lb n="0977a29"/>言音。與大㔜律相似。著㲲衫及靴剪其鬚髮。
<lb n="0977b01"/>頭上纏疊布一條。女人在髮。貧多富少。山川
<lb n="0977b02"/>狹小。田種不多。其山憔杌。元無樹木及於諸
<lb n="0977b03"/>草。其大㔜律。元是小㔜律王所住之處。為吐
<lb n="0977b04"/>蕃來逼。走入小㔜律國坐。首領百姓。在彼大
<lb n="0977b05"/>㔜律不來。</p>
<lb n="0977b06"/>
<p id="pT51p0977b0601">又從迦葉彌羅國西北隔山一月程至<anchor xml:id="tnote0977002"/>
<anchor xml:id="begtt0977002"/>建馱
<lb n="0977b07"/>羅<anchor xml:id="endtt0977002"/>。此王及兵馬。總是突厥。土人是胡。兼有婆
<lb n="0977b08"/>羅門。此國舊是罽賓王王化。為此突厥王阿耶
<lb n="0977b09"/>領一部落兵馬。投彼罽賓王。於後突厥兵盛。
<lb n="0977b10"/>便殺彼罽賓王。自為國主。因茲國境突厥<g ref="CB00649"/>
<lb n="0977b11"/>王此國已北。並住中。其山並燋無草及樹。衣
<lb n="0977b12"/>著人風言音節氣並別。衣是皮𣬼㲲衫靴袴
<lb n="0977b13"/>之類土地宜大麥小麥。全無黍粟及稻。人多
<lb n="0977b14"/>食麨及餅。唯除迦葉彌羅大㔜小㔜揚同等
<lb n="0977b15"/>國。即此建馱羅國。乃至五天崑崙等國。總無
<lb n="0977b16"/>蒲<anchor xml:id="tnote0977003"/>□□□桃唯有甘蔗。此突厥王象有五頭。羊馬無
<lb n="0977b17"/>數。駝騾驢等甚□多。地與胡□□□□□迴
<lb n="0977b18"/>不過。向南為道路險惡。多足劫賊。從茲已北。
<lb n="0977b19"/>西業者多市店之間。極多屠殺。此王雖是突
<lb n="0977b20"/>厥。甚敬信三寶。王王妃王子首領等。各各造
<lb n="0977b21"/>寺。供養三寶。此王每年兩迴設無遮大齋。但
<lb n="0977b22"/>是緣身所受用之物。妻及象馬等。並皆捨施。
<lb n="0977b23"/>唯妻及象。令僧斷價。王還自贖。自餘駝馬金
<lb n="0977b24"/>銀衣物家具。聽僧貨賣。自分利養此王不同
<lb n="0977b25"/>餘已北突厥也。兒女亦然。各各造寺。設齋捨
<lb n="0977b26"/>施。此城俯臨辛頭大河北岸而置。此城西三
<lb n="0977b27"/>日程有一大寺。即是<anchor xml:id="tnote0977004"/>
<anchor xml:id="begtt0977004"/>天親<anchor xml:id="endtt0977004"/>菩薩<anchor xml:id="tnote0977005"/>
<anchor xml:id="begtt0977005"/>無着<anchor xml:id="endtt0977005"/>菩薩
<lb n="0977b28"/>所住之寺。此寺名<anchor xml:id="tnote0977006"/>
<anchor xml:id="begtt0977006"/>葛諾歌<anchor xml:id="endtt0977006"/>。有一大塔。每常放
<lb n="0977b29"/>光。此寺及塔。舊時葛諾歌王造。從王立寺名
<lb n="0977c01"/>也。又此城東南□里。即是佛過去為<anchor xml:id="tnote0977007"/>
<anchor xml:id="begtt0977007"/>尸毘<anchor xml:id="endtt0977007"/>王
<lb n="0977c02"/>救鴿處。見有寺有僧。又佛過去捨頭捨眼餧
<lb n="0977c03"/>五夜叉等處。並在此國中。在此城東南山裏。
<lb n="0977c04"/>各有寺有僧。見今供養。此國大小乘俱行。</p>
<lb n="0977c05"/>
<p id="pT51p0977c0501">又從此建馱羅國。正北入山三日程。至<anchor xml:id="tnote0977008"/>
<anchor xml:id="mod0977008"/>烏
<lb n="0977c06"/>長國。彼自云<anchor xml:id="tnote0977009"/>
<anchor xml:id="mod0977009"/>欝地引那。此王大敬三寶。百
<lb n="0977c07"/>姓村莊。多分施入寺家供養。少分自留以供
<lb n="0977c08"/>養衣食。設齋供養。每日是常。足寺足僧。僧稍
<lb n="0977c09"/>多於俗人也。專行大乘法也。衣著飲食人風。
<lb n="0977c10"/>與建馱羅國相似。言音不同。土地足駝騾羊
<lb n="0977c11"/>馬㲲布之類。節氣甚冷　又從烏長國。東
<lb n="0977c12"/>北入山十五日程。至拘衛國。彼自呼云奢摩
<lb n="0977c13"/>褐羅闍國。此王亦敬信三寶。有寺有僧。衣著
<lb n="0977c14"/>言音。與烏長國相似。著㲲衫袴等。亦有羊馬
<lb n="0977c15"/>等也　又從此建馱羅國。西行入山七日。
<lb n="0977c16"/>至<anchor xml:id="tnote0977010"/>
<anchor xml:id="begtt0977010"/>覽波<anchor xml:id="endtt0977010"/>國。此國無王。有大首領。亦屬建馱
<lb n="0977c17"/>羅國所管。衣著言音。與建馱羅國相似。亦有
<lb n="0977c18"/>寺有僧。敬信三寶。行大乘法　又從此覽波
<lb n="0977c19"/>國而行入山。經於八日程。至罽賓國。此國亦
<lb n="0977c20"/>是建馱羅王所管。此王夏在罽賓。逐涼而坐。
<lb n="0977c21"/>冬往建馱羅。趁暖而住。彼即無雪。暖而不寒。
<lb n="0977c22"/>其罽賓國冬天積雪。為此冷也。此國土人是
<lb n="0977c23"/>胡。王及兵馬突厥。衣著言音食飲。與吐火羅
<lb n="0977c24"/>國。大同少異。無問男之與女。並皆著㲲布衫
<lb n="0977c25"/>袴及靴。男女衣服無有差別。男人並剪鬚髮。
<lb n="0977c26"/>女人髮在。土地出駝騾羊馬驢牛㲲布蒲桃大
<lb n="0977c27"/>小二麥欝金香等。國人大敬信三寶。足寺足
<lb n="0977c28"/>僧。百姓家各絲造寺。供養三寶。大城中有一
<lb n="0977c29"/>寺。名沙糸寺。寺中貝佛螺髻骨舍利見在王
<lb n="0978a01"/>官百姓每日供養。此國行小乘。亦住山裏山
<lb n="0978a02"/>頭無有草木。恰似火燒山也　又從此罽
<lb n="0978a03"/>賓國西行至七日<anchor xml:id="tnote0978001"/>
<anchor xml:id="begtt0978001"/>謝䫻<anchor xml:id="endtt0978001"/>國。彼自呼云社護羅
<lb n="0978a04"/>薩他那。土人是胡。王及兵馬。即是突厥。其王
<lb n="0978a05"/>即是罽賓王姪兒。自把部落兵馬住<anchor xml:id="tnote0978002"/>此於於此國。
<lb n="0978a06"/>不屬餘國。亦不屬阿叔。此王及首領。雖是突
<lb n="0978a07"/>厥。極敬三寶。足寺足僧。行大乘法。有一大突
<lb n="0978a08"/>厥首領。名娑鐸幹。每年一迴。設金銀無數。多
<lb n="0978a09"/>於彼王。衣著人風。土地所出。與罽賓王相似。
<lb n="0978a10"/>言音各別　又從謝䫻國。北行七日。至<anchor xml:id="tnote0978003"/>
<anchor xml:id="begtt0978003"/>犯
<lb n="0978a11"/>引<anchor xml:id="endtt0978003"/>國。此王是胡。不屬餘國。兵馬強多。諸國不
<lb n="0978a12"/>敢來侵。衣著㲲布衫皮毬氈衫等類。土地出
<lb n="0978a13"/>羊馬㲲布之屬。甚足蒲桃。土地有雪。極寒住
<lb n="0978a14"/>多依山。王及首領百姓等。大敬三寶。足寺足
<lb n="0978a15"/>僧。行大小乘法。此國及謝䫻等。亦並剪於鬚
<lb n="0978a16"/>髮。人風大分與罽賓相似。別異處多。當土言
<lb n="0978a17"/>音。不同餘國　又從此犯引國。北行二十
<lb n="0978a18"/>日。至吐火羅國。王住城名為縛底那。見今大
<lb n="0978a19"/>𥦽兵馬。在彼鎮押。其王被其王被逼。走向東
<lb n="0978a20"/>一月程。在蒲持山。住見屬大𥦽所管。言音與
<lb n="0978a21"/>諸國別。共罽賓國少有相似。多分不同。衣著
<lb n="0978a22"/>皮毬㲲布等。上至國王。下及黎庶。皆以皮毬。
<lb n="0978a23"/>為上服。土地足駝騾羊馬㲲布蒲桃。食唯愛
<lb n="0978a24"/>餅。土地寒冷。冬天霜雪也。國王首領及百姓
<lb n="0978a25"/>等。甚敬三寶。足寺足僧。行小乘法。<anchor xml:id="tnote0978004"/>食不食<anchor xml:id="tnote0978005"/>內肉及
<lb n="0978a26"/>葱<anchor xml:id="tnote0978006"/>蕜＆CB01413；等。不事外道。男人並剪鬚髮。女人在髮
<lb n="0978a27"/>土地足山　又從吐火羅國。西行一月。至
<lb n="0978a28"/>波斯國。此王先管<anchor xml:id="tnote0978007"/>
<anchor xml:id="mod0978007"/>
<anchor xml:id="begtt0978007"/>大𥦽<anchor xml:id="endtt0978007"/>。大𥦽是波斯王<anchor xml:id="tnote0978008"/>放牧<lb n="0978a29"/>駝戶。於後叛。便殺彼王。自立為主。然今此
<lb n="0978b01"/>國。却被大𥦽所吞。衣舊著寬㲲布衫剪鬚髮。
<lb n="0978b02"/>食唯餅肉。縱然有米。亦磨作餅喫也。土地出
<lb n="0978b03"/>駝騾羊馬。出高大驢㲲布寶物。言音各別。不
<lb n="0978b04"/>同餘國。土地人性。<anchor xml:id="tnote0978009"/>受與愛交易。常於西海汎舶。
<lb n="0978b05"/>入南海。向<anchor xml:id="tnote0978010"/>
<anchor xml:id="begtt0978010"/>師子國<anchor xml:id="endtt0978010"/>。取諸寶物。所以彼國云
<lb n="0978b06"/>出寶物。亦向崑崙國取金。亦汎舶漢地。直至
<lb n="0978b07"/>廣州。取綾絹絲綿之類。土地出好細疊。國人
<lb n="0978b08"/>愛殺生。事天不識佛法　又從波斯國。北
<lb n="0978b09"/>行十日入山至大𥦽國。彼王<anchor xml:id="tnote0978011"/>住不不住本國。見向
<lb n="0978b10"/>小拂臨國住也。為打得彼國。彼國復居山島。
<lb n="0978b11"/>處所極窂。為此就彼。土地出駝騾羊馬疊布
<lb n="0978b12"/>毛<g ref="CB06432"/>。亦有寶物。衣著細疊寬衫。衫上又披一
<lb n="0978b13"/>疊布。以為上服。王及百姓衣服。一種無別。女
<lb n="0978b14"/>人亦著寬衫。男人剪髮在鬚。女人在髮。喫食
<lb n="0978b15"/>無問貴賤。與同一盆而食。手把亦匙箸。取見
<lb n="0978b16"/>極惡。云自手殺而食。得福無量。國人愛殺事
<lb n="0978b17"/>天。不識佛法。國法無有跪拜法也　又小拂
<lb n="0978b18"/>臨國。傍海西北。即是大拂臨國。此王兵馬強
<lb n="0978b19"/>多。不屬餘國。大𥦽數迴討擊不得。突厥侵亦
<lb n="0978b20"/>不得。土地足寶物。甚足駝騾羊馬疊布等物。
<lb n="0978b21"/>衣著與波斯大𥦽相似。言音各別不同。</p>
<lb n="0978b22"/>
<p id="pT51p0978b2201">又從大𥦽國已東。並是胡國。即是安國。曹國。
<lb n="0978b23"/>史國。石騾國。米國。康國等。雖各有王並屬
<lb n="0978b24"/>大𥦽所管。為國狹小。兵馬不多。不能自護。土
<lb n="0978b25"/>地出駝騾羊馬疊布之類。衣著疊衫袴等及
<lb n="0978b26"/>皮毬。言音不同諸國　又此六國總事火
<lb n="0978b27"/>
<anchor xml:id="begd1e1585"/>祆<anchor xml:id="endd1e1585"/>。不識佛法。唯康國有一寺。有一僧。又不解
<lb n="0978b28"/>敬也。此等胡國。並剪鬚髮。愛著白㲲帽子。極
<lb n="0978b29"/>惡風俗。婚姻交雜。納母及姊妹為妻。波斯國
<lb n="0978c01"/>亦納母為妻。其吐火羅國。乃至罽賓國。犯
<lb n="0978c02"/>引國。謝䫻國等。兄弟十人五人三人兩人。共
<lb n="0978c03"/>娶一妻。不許各娶一婦恐破家計。</p>
<lb n="0978c04"/>
<p id="pT51p0978c0401">又從康國已東。即跋賀那國。有兩王。縛<anchor xml:id="tnote0978012"/>又叉<lb n="0978c05"/>大河。當中西流。河南一王屬大𥦽。河北一王
<lb n="0978c06"/>屬突厥所管。土地亦出駝騾羊馬疊布之類。
<lb n="0978c07"/>衣著皮裘疊布。食多餅麨。言音各別。不同餘
<lb n="0978c08"/>國。不識佛法。無有寺舍僧尼。</p>
<lb n="0978c09"/>
<p id="pT51p0978c0901">又跋賀那國東有一國。名骨咄國。此王元是
<lb n="0978c10"/>突厥種族。當土百姓。半胡半突厥。土地出駝
<lb n="0978c11"/>騾羊馬牛驢蒲桃疊布毛毯之類。衣著疊布
<lb n="0978c12"/>皮裘。言音半吐火羅半突厥。半當土。王及首
<lb n="0978c13"/>領百姓等。敬信三寶。有寺有僧。行小乘法。此
<lb n="0978c14"/>國屬大𥦽所管。外國雖云道國。共漢地一箇
<lb n="0978c15"/>大州相似。此國男<anchor xml:id="tnote0978013"/>女人剪鬚髮。女人在髮。</p>
<lb n="0978c16"/>
<p id="pT51p0978c1601">又從此胡國已北。北至北海。西至西海。東至
<lb n="0978c17"/>漢國。已北總是突厥所住境界。此等突厥不
<lb n="0978c18"/>識佛法。無寺無僧。衣著皮毬氈衫。以虫為食。
<lb n="0978c19"/>亦無城郭住處。氈帳為屋。行住隨身。隨逐水
<lb n="0978c20"/>草。男人並剪鬚髮。女人在<anchor xml:id="tnote0978014"/>頭髮。言音與諸國
<lb n="0978c21"/>不同。國人愛殺。不識善惡。土地足駝騾羊馬
<lb n="0978c22"/>之屬　又從吐火羅國。東行七日。至胡蜜
<lb n="0978c23"/>王住城。當來於吐火羅國。逢漢使入蕃。略題
<lb n="0978c24"/>四韻取辭。五言　君恨西蕃遠。余嗟東路
<lb n="0978c25"/>長。道荒宏雪嶺。險澗賊途倡。鳥飛驚峭嶷。人
<lb n="0978c26"/>去偏樑。雖平生不捫淚。今日灑千行。冬日在
<lb n="0978c27"/>吐火羅逢雪述懷。五言　冷雪牽氷合。寒
<lb n="0978c28"/>風擘地烈。巨海凍墁壇。江河凌崖囓。龍門絕
<lb n="0978c29"/>瀑布。井口盤蛇結。伴火上<anchor xml:id="tnote0978015"/>
<g ref="CB06286"/>垓歌。焉能度播
<lb n="0979a01"/>蜜　此胡蜜王。兵馬少弱。不能自護。見屬
<lb n="0979a02"/>大𥦽所管。每年輸稅絹三千疋。住居山谷。處
<lb n="0979a03"/>所狹小。百姓貧多。衣著皮裘氈衫。王著綾絹
<lb n="0979a04"/>疊布。食唯餅𩚙土地極寒。甚於餘國。言音與
<lb n="0979a05"/>諸國不同。所出羊牛。極小不大。亦有馬騾。有
<lb n="0979a06"/>僧有寺。行小乘法。王及首領百姓等。總事佛。
<lb n="0979a07"/>不歸外道。所以此國無外道。男並剪除鬚髮。
<lb n="0979a08"/>女人在<anchor xml:id="fxT51p0979a01"/>頭。住居山裏。其山無有樹<anchor xml:id="tnote0979001"/>水木及於
<lb n="0979a09"/>百草。</p>
<lb n="0979a10"/>
<p id="pT51p0979a1001">又胡蜜國北山裏。有<anchor xml:id="tnote0979002"/>九五箇識匿國。九箇王各
<lb n="0979a11"/>領兵馬而住。有一箇王。屬胡蜜王。自外各並
<lb n="0979a12"/>自住。不屬餘國。近有兩窟王。來投於漢國使
<lb n="0979a13"/>命安西。往來<anchor xml:id="tnote0979003"/>絕不絕。唯王首領。衣著疊布皮裘。
<lb n="0979a14"/>自餘百姓。唯是皮裘氈衫。土地極寒。為居雪
<lb n="0979a15"/>山。不同餘國。亦有羊馬牛驢。言音各別。不同
<lb n="0979a16"/>諸國。彼王常遣三二百人於大播蜜川。劫彼
<lb n="0979a17"/>
<anchor xml:id="tnote0979004"/>與商胡及於使命。縱劫得絹。積在庫中。聽從
<lb n="0979a18"/>壞爛。亦不解作衣著也。此識匿等國無有佛
<lb n="0979a19"/>法也　又從胡蜜國東行十五日。過播蜜川。
<lb n="0979a20"/>即至葱嶺鎮。此即屬漢。兵馬見今鎮押。此即
<lb n="0979a21"/>舊日王裴星國境。為王背叛。走投土蕃。然今
<lb n="0979a22"/>國界無有百姓。外國人呼云渴飯檀國。漢名
<lb n="0979a23"/>葱嶺　又從葱嶺步入一月。至<anchor xml:id="tnote0979005"/>
<anchor xml:id="begtt0979005"/>疎勒<anchor xml:id="endtt0979005"/>。外國自
<lb n="0979a24"/>呼名<anchor xml:id="tnote0979006"/>
<anchor xml:id="begtt0979006"/>伽師祇離<anchor xml:id="endtt0979006"/>國。此亦漢軍馬守促。有寺有
<lb n="0979a25"/>僧。行小乘法。喫肉及葱韮等。土人著疊布衣
<lb n="0979a26"/>也　又從疎勒東行一月。至龜茲國。即是安
<lb n="0979a27"/>西大都護府。漢國兵馬大都集處。此龜茲國。
<lb n="0979a28"/>足寺足僧。行小乘法。食肉及葱韮等也。漢僧
<lb n="0979a29"/>行大乘法　又安西南去于闐國二千里。亦
<lb n="0979b01"/>足漢軍馬領押。足寺足僧。行大乘法。不食肉
<lb n="0979b02"/>也。從此已東。並是大唐境界。諸人共知。不言
<lb n="0979b03"/>可悉　開元十五年十一月上旬。至安西。于
<lb n="0979b04"/>時節度大使趙君。</p>
<lb n="0979b05"/>
<p id="pT51p0979b0501">且於安西。有兩所漢僧住持。行大乘法。不食
<lb n="0979b06"/>肉也。大雲寺主秀行。善能講說。先是。京中
<lb n="0979b07"/>七寶臺寺僧　大雲寺□維那。名義超善解律
<lb n="0979b08"/>藏。舊是京中莊嚴寺僧也　大雲寺上座。名
<lb n="0979b09"/>明惲。大有行業。亦是京中僧。此等僧。大好
<lb n="0979b10"/>住持甚有道心樂崇<anchor xml:id="tnote0979007"/>□德功德　龍興寺主。名法
<lb n="0979b11"/>海。雖是漢兒生安西。學識人風。不殊華夏。</p>
<lb n="0979b12"/>
<p id="pT51p0979b1201">于闐有一漢寺。名龍興寺。有一漢僧。名□□。
<lb n="0979b13"/>是彼寺主。大好住持。彼僧是河北冀州人士
<lb n="0979b14"/>疎勒亦有漢大雲寺。有一漢僧住持。即是
<lb n="0979b15"/>崏州人士　又從安西東行□□至<anchor xml:id="tnote0979008"/>
<anchor xml:id="mod0979008"/>烏耆國。
<lb n="0979b16"/>是漢軍兵□領押。有王。百姓是胡。足寺足僧。
<lb n="0979b17"/>行小乘法。</p>
<lb n="0979b18"/>
<p id="pT51p0979b1801">□□□□□此即安西四鎮名<anchor xml:id="tnote0979009"/>□數。</p>
<lb n="0979b19"/>
<p id="pT51p0979b1901">一安西　二于闐　三疎勒　四烏耆
(下缺)
</p>
<lb n="0979b20"/>
<p id="pT51p0979b2001">
(上缺)
依漢法裹頭著裙
(下缺)
。</p>
<lb n="0979b21"/>
<p id="pT51p0979b2101">慧超往五天竺國傳</p>
<lb n="0979b22"/>
<lb n="0979b23"/>
<lb n="0979b24"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0979010"/>悟空入竺記
(大唐貞元新譯十地等經記圓照撰（十力經序）)
</head>
<lb n="0979b25"/>
<lb n="0979b26"/>
<p id="pT51p0979b2601">新譯十地經及迴向輪經十力經等者。即上
<lb n="0979b27"/>都章敬寺沙門悟空本名法界。因使罽賓。於
<lb n="0979b28"/>中天竺國之所得也。師本京兆雲陽人也。鄉
<lb n="0979b29"/>號青龍。里名<anchor xml:id="beg0979011"/>嚮<anchor xml:id="end0979011"/>義。俗姓車氏。字曰奉朝。後
<lb n="0979c01"/>魏拓拔之胤裔也。天假聰敏。志尚典墳。孝悌
<lb n="0979c02"/>居家。忠貞奉國。遇玄宗至道大聖大明孝皇
<lb n="0979c03"/>帝。孝理天下。萬國歡心。八表稱臣。四夷欽化。
<lb n="0979c04"/>時罽賓國。願附聖唐。使大首領薩波達幹與
<lb n="0979c05"/>本國三藏舍利越魔。天寶九載庚寅之歲。來
<lb n="0979c06"/>詣闕庭。獻欵求和。請使巡按。次於明年辛卯
<lb n="0979c07"/>之祀。玄宗皇帝勅中使內侍省內寺伯賜緋
<lb n="0979c08"/>魚袋張韜光。將國信物行。官<anchor xml:id="beg0979012"/>奉<anchor xml:id="end0979012"/>傔四十餘人。
<lb n="0979c09"/>蒙恩授奉朝左衛涇州四門府別將員外置同
<lb n="0979c10"/>正員。令隨使臣。取安西路。次疎勒國。次度葱
<lb n="0979c11"/>山。至楊<anchor xml:id="tnote0979013"/>
<anchor xml:id="mod0979013"/>興嶺及播蜜川五赤匿國
(亦云式匿)
次護
<lb n="0979c12"/>密國。次拘緯國。次葛藍國。次藍婆國。次孽和
<lb n="0979c13"/>國。次烏仗那國
(亦云烏長及烏<anchor xml:id="beg0979014"/>纏<anchor xml:id="end0979014"/>國)
<anchor xml:id="beg0979015"/>茫<anchor xml:id="end0979015"/>誐
(平聲呼<anchor xml:id="beg0979016"/>虐<anchor xml:id="end0979016"/>伽反)
勃國。
<lb n="0979c14"/>及高頭城。次摩但國。次信度城
(近信度河也。亦云信圖或云辛
<lb n="0979c15"/>頭城)
至十二載癸巳二月二十一日。至乾陀羅國
<lb n="0979c16"/>
(梵音正曰健駄邏國)
此即罽賓東都城也。王者冬居此地。
<lb n="0979c17"/>夏處罽賓。隨其暄涼。以順其性。時王極垂禮
<lb n="0979c18"/>接。祇奉國恩。使還對辭并得信物。獻欵進奉
<lb n="0979c19"/>旋歸大唐。</p>
<lb n="0979c20"/>
<p id="pT51p0979c2001">奉朝當為重患。纏綿不堪勝致。留寄健馱邏
<lb n="0979c21"/>國。中使歸朝後漸痊平。誓心歸佛。遂投舍利
<lb n="0979c22"/>越魔三藏。落髮披緇。願早還鄉對見明主。侍
<lb n="0979c23"/>覲父母忠孝兩全。時蒙三藏賜與法號。梵云
<lb n="0979c24"/>達摩馱都。唐言以翻名為法界。時年二十有
<lb n="0979c25"/>七方得出家。即當肅宗文明武德大聖大宣
<lb n="0979c26"/>孝皇帝至德二載丁酉歲也。洎二十九。於迦
<lb n="0979c27"/>濕彌羅國進受近圓。請文殊矢涅地
(地<g ref="CB06270"/>反。平聲呼。唐言
<lb n="0979c28"/>翻為正智)
為鄔波<g ref="CB00452"/>耶
(唐言親教師安西云和上)
鄔不羼提<anchor xml:id="beg0979017"/>
(唐言闕)
<anchor xml:id="end0979017"/>為
<lb n="0979c29"/>羯磨阿遮利耶
(唐言軌範師若至四鎮安西云阿闍梨訛略耳)
馱里魏
(巍屈
<lb n="0980a01"/>反入聲呼)
地
(平聲同上唐言<anchor xml:id="beg0980001"/>闕<anchor xml:id="end0980001"/>)
為教授阿遮利耶
(同上)
三師七證
<lb n="0980a02"/>授以律儀。於蒙鞮寺諷聲聞戒。諷畢聽習根
<lb n="0980a03"/>本律儀。然於北天竺國皆薩婆多學也
(唐言根本說一切有)
<lb n="0980a04"/>然此蒙鞮寺者北天<anchor xml:id="beg0980002"/>竺<anchor xml:id="end0980002"/>王踐位後建茲寺矣。
<lb n="0980a05"/>梵云蒙鞮微賀羅。微賀羅者唐言住處。住處
<lb n="0980a06"/>即寺也。次有阿彌陀婆挽
(免煩反平聲呼)
寺。次有阿難
<lb n="0980a07"/>儀寺。次有繼者岑寺。次有惱也羅寺。次有惹
<lb n="0980a08"/>惹
(而者反)
寺。次有將軍寺。次有也里特<anchor xml:id="beg0980003"/>勒<anchor xml:id="end0980003"/>寺。突
<lb n="0980a09"/>厥王子置也。次有可敦寺。突厥皇后置也。此
<lb n="0980a10"/>國伽藍三百餘所。靈塔瑞像其數頗多。或阿
<lb n="0980a11"/>育王及五百阿羅漢之所建立也。</p>
<lb n="0980a12"/>
<p id="pT51p0980a1201">如是巡禮兼習梵語。經遊四年。夙夜虔心。未
<lb n="0980a13"/>曾暫捨。其國四周山為外郭。總開三路以設
<lb n="0980a14"/>關防。東接吐蕃北通勃律。西門一路通乾陀
<lb n="0980a15"/>羅。別有一途常時禁斷。天軍行幸方得暫開。
<lb n="0980a16"/>法界至於第四年後。出迦濕密國入乾陀羅
<lb n="0980a17"/>城。於如羅灑王寺中安置。其寺王所建立。從
<lb n="0980a18"/>王為名。王即上古罽膩吒王之胄胤也。次有
<lb n="0980a19"/>可忽<anchor xml:id="beg0980004"/>哩<anchor xml:id="end0980004"/>寺王子名也。繽芝寺王女名也。復有
<lb n="0980a20"/>栴檀忽哩寺王弟名也。此皆隨人建立。從彼
<lb n="0980a21"/>受名。次有特勤灑寺突厥王子造也。可<anchor xml:id="beg0980005"/>敦<anchor xml:id="end0980005"/>寺
<lb n="0980a22"/>突厥皇后造也。復有阿瑟吒寺。薩緊忽哩寺。
<lb n="0980a23"/>罽膩吒王聖塔寺。罽膩吒王演提灑寺。此寺
<lb n="0980a24"/>
<anchor xml:id="beg0980006"/>復<anchor xml:id="end0980006"/>有釋迦如來頂骨舍利。<anchor xml:id="beg0980007"/>有<anchor xml:id="end0980007"/>罽膩吒王伐
<lb n="0980a25"/>龍<anchor xml:id="beg0980008"/>官<anchor xml:id="end0980008"/>沙彌寺。</p>
<lb n="0980a26"/>
<p id="pT51p0980a2601">如是巡禮又經二年。即當代宗<anchor xml:id="beg0980009"/>眷<anchor xml:id="end0980009"/>文孝武皇
<lb n="0980a27"/>帝廣德二年甲辰歲也。從此南遊中天竺國。
<lb n="0980a28"/>親<anchor xml:id="beg0980010"/>禮<anchor xml:id="end0980010"/>八塔。往迦毘羅伐窣覩城。佛降生處
<lb n="0980a29"/>塔。次摩竭提國。菩提道場成佛處塔。於菩提
<lb n="0980b01"/>寺。夏坐安居。次波羅<anchor xml:id="beg0980011"/>泥<anchor xml:id="end0980011"/>斯城仙人鹿野苑中
<lb n="0980b02"/>轉法輪處塔。次鷲峯山。說法華等經處塔。次
<lb n="0980b03"/>廣嚴城。現不思議處塔。次泥嚩襪多城。從天
<lb n="0980b04"/>降下三道寶階塔
(亦云寶橋)
次室羅伐城逝多林給
<lb n="0980b05"/>孤獨園。說摩訶般若波羅蜜多度諸外道處
<lb n="0980b06"/>塔。次拘尸那城娑羅雙林。現入涅槃處塔。如
<lb n="0980b07"/>是八塔右遶供養。膽禮略周。次於那爛陀寺
<lb n="0980b08"/>中住經三載。又至烏仗那國尋禮聖蹤住<anchor xml:id="beg0980012"/>茫<anchor xml:id="end0980012"/>
<lb n="0980b09"/>誐
(平聲呼<anchor xml:id="beg0980013"/>虐<anchor xml:id="end0980013"/>迦反)
勃寺。復有蘇訶拔提寺
(唐言日宮寺也)
鉢<anchor xml:id="begd1e2341"/>茫<anchor xml:id="endd1e2341"/>
<lb n="0980b10"/>拔提寺
(唐言蓮華寺)
。</p>
<lb n="0980b11"/>
<p id="pT51p0980b1101">如是往來遍尋聖跡。與大唐西域記說無少
<lb n="0980b12"/>差殊。思戀聖朝本生父母內外戚屬。焚灼其
<lb n="0980b13"/>心念鞠育恩深昊天罔極。發願歸國瞻覲<anchor xml:id="beg0980014"/>君<anchor xml:id="end0980014"/>
<lb n="0980b14"/>親。稽首諮詢越魔三藏三藏初聞至意不許。
<lb n="0980b15"/>法界以理懇請于再三。三藏已於天寶九年。
<lb n="0980b16"/>曾至唐國。日常讚慕摩訶支那。既見懇誠方
<lb n="0980b17"/>遂所請。乃手授梵本十地經及迴向輪經并
<lb n="0980b18"/>十力經。共同一夾并大聖釋迦牟尼佛一牙
<lb n="0980b19"/>舍利。皆頂戴慇懃悲淚而授。將為信物奉獻
<lb n="0980b20"/>聖皇。伏願漢地傳揚廣利群品。法界頂跪拜
<lb n="0980b21"/>受悲淚禮辭。當欲汎海而歸。又慮滄波險阻。
<lb n="0980b22"/>乃却取北路還歸帝鄉。</p>
<lb n="0980b23"/>
<p id="pT51p0980b2301">我聖神文武皇帝。聖德遠被。聲震五天。道邁
<lb n="0980b24"/>羲軒。威加八表。慕仰三寶。信重一乘。異域
<lb n="0980b25"/>輸金。重譯來貢。法界所將舍利及梵本經。自
<lb n="0980b26"/>彼中天來至漢界。凡所經歷。覩貨羅國五十
<lb n="0980b27"/>七番中。有一城號骨咄國。城東不遠有一小
<lb n="0980b28"/>海。其水極深。當持牙經南岸而過。時彼龍神
<lb n="0980b29"/>知有舍利。地<anchor xml:id="beg0980015"/>土<anchor xml:id="end0980015"/>搖動。玄雲揜興。霹靂震雷。
<lb n="0980c01"/>雹雨驟墮。有一大樹不遠海邊。時與眾商投
<lb n="0980c02"/>於樹下。枝葉摧落。空心火燃。時首領商普告
<lb n="0980c03"/>眾曰。誰將舍利異寶殊珍。不爾龍神何斯<anchor xml:id="beg0980016"/>拗<anchor xml:id="end0980016"/>
<lb n="0980c04"/>怒。有即持出投入海中。無令眾人受茲惶怖。
<lb n="0980c05"/>法界是時懇心祈願。放達本國利濟邦家。所
<lb n="0980c06"/>獲福因用資龍力。從日出後洎于申時。祈祝
<lb n="0980c07"/>至誠雲收雨霽。僅全草命。漸次前至行拘<anchor xml:id="beg0980017"/>密<anchor xml:id="end0980017"/>
<lb n="0980c08"/>支國。王名頓散灑。次惹瑟知國王名黑未梅。
<lb n="0980c09"/>次至式匿國。</p>
<lb n="0980c10"/>
<p id="pT51p0980c1001">如是行李經歷三年。備涉艱難。捐軀委命。誓
<lb n="0980c11"/>心報國。願奉君親聖慈曲臨。漸屆疎勒
(一名沙勒)
時
<lb n="0980c12"/>王裴<anchor xml:id="beg0980018"/>冷冷<anchor xml:id="end0980018"/>。鎮守使<anchor xml:id="beg0980019"/>魯<anchor xml:id="end0980019"/>陽。留住五月。次至于
<lb n="0980c13"/>闐
(亦云于<anchor xml:id="beg0980020"/>遁<anchor xml:id="end0980020"/>或云豁丹)
梵云瞿薩怛那
(唐言地乳<anchor xml:id="beg0980021"/>國<anchor xml:id="end0980021"/>)
王尉遲曜。鎮
<lb n="0980c14"/>守使鄭據。延住六月。次威戎城亦名鉢浣國。
<lb n="0980c15"/>正曰<anchor xml:id="beg0980022"/>怖<anchor xml:id="end0980022"/>汗國。鎮守使蘇岑。次據瑟得城使賣
<lb n="0980c16"/>詮。次至安西。四鎮節度使開府儀同三司撿
<lb n="0980c17"/>校右散騎常侍安西副大都護兼御史大夫郭
<lb n="0980c18"/>
<anchor xml:id="beg0980023"/>昕<anchor xml:id="end0980023"/>。</p>
<lb n="0980c19"/>
<p id="pT51p0980c1901">龜茲國王白環
(亦云丘茲)
正曰屈支城。西門外有蓮
<lb n="0980c20"/>花寺。有三藏沙門名勿提提犀魚
(唐云蓮花精
<lb n="0980c21"/>進)
。至誠祈請譯出十力經。可三紙許以成一
<lb n="0980c22"/>卷。三藏語通四鎮梵漢兼明。此十力經。佛在
<lb n="0980c23"/>舍衛國說。安西境內有前踐山。前踐寺復有
<lb n="0980c24"/>耶婆瑟鷄山。此山有水滴霤成音。每歲一時
<lb n="0980c25"/>採以為曲。故有耶婆瑟鷄寺。東西。拓厥寺。阿
<lb n="0980c26"/>遮哩貳寺。於此城住一年有餘。次至<anchor xml:id="beg0980024"/>烏<anchor xml:id="end0980024"/>耆國
<lb n="0980c27"/>王龍如林。鎮守使揚日祐。延留三月。從此又
<lb n="0980c28"/>發至北庭州本道節度使御史大夫楊襲<anchor xml:id="beg0980025"/>古<anchor xml:id="end0980025"/>。
<lb n="0980c29"/>與龍興寺僧。請于闐國三藏沙門尸羅達摩
<lb n="0981a01"/>
(唐言戒法)
譯十地經。三藏讀梵文并譯語。沙門大震
<lb n="0981a02"/>筆授。沙門法超潤文。沙門善信證義。沙門法
<lb n="0981a03"/>界證梵文并譯語。迴向輪經翻譯准此。翻經
<lb n="0981a04"/>既畢。繕寫欲終。</p>
<lb n="0981a05"/>
<p id="pT51p0981a0501">時逢聖朝四鎮北庭宣慰使中使段明秀來至
<lb n="0981a06"/>北庭。洎貞元五年己巳之歲九月十三日。與
<lb n="0981a07"/>本道奏事官節度押衙牛昕。安西道奏事官
<lb n="0981a08"/>程鍔等。隨使入朝。當為沙河不通取回鶻路。
<lb n="0981a09"/>又為單于不信佛法。所齎梵夾不敢持來。留
<lb n="0981a10"/>在北庭龍興寺藏所譯漢本隨使入都。六年
<lb n="0981a11"/>二月來到上京。有勅令於躍龍門使院安置。
<lb n="0981a12"/>中使段明秀。遂將釋迦真身一牙舍利及所
<lb n="0981a13"/>譯經。進奉入內。天恩宣付左神策軍。令寫此
<lb n="0981a14"/>經本。與佛牙舍利一時進來。時左街功德使
<lb n="0981a15"/>竇<anchor xml:id="beg0981001"/>文<anchor xml:id="end0981001"/>場。准勅<anchor xml:id="beg0981002"/>裝<anchor xml:id="end0981002"/>寫進奉闕庭兼奏。從安西
<lb n="0981a16"/>來無名僧悟空。年六十舊名法界。俗姓車。名
<lb n="0981a17"/>奉朝請住章敬寺。其年二月二十五日。奉勅
<lb n="0981a18"/>
<anchor xml:id="beg0981003"/>宣<anchor xml:id="end0981003"/>與正度餘依。又本道節度奏事官。以俗姓
<lb n="0981a19"/>車奉朝名銜奏。至五月十五日。勅授壯武將
<lb n="0981a20"/>軍守左金吾衛大將軍員外置同正員兼試太
<lb n="0981a21"/>常卿<anchor xml:id="beg0981004"/>爰<anchor xml:id="end0981004"/>有制日。勅伊西庭節度奏事官節度
<lb n="0981a22"/>押衙同節度副使雲麾將軍守左金吾衛大將
<lb n="0981a23"/>軍員外置同正員牛昕等。竝越自流沙涉于
<lb n="0981a24"/>陰國。奉三軍向化之慕。申萬里戀闕之誠。雨
<lb n="0981a25"/>雪載霏。行邁無已。方貢善達。復命言旋。舉范
<lb n="0981a26"/>羗入計之勞。慰斑超<anchor xml:id="beg0981005"/>出遠<anchor xml:id="end0981005"/>之思。俾昇崇祑。
<lb n="0981a27"/>以勸使臣可依前件。</p>
<lb n="0981a28"/>
<p id="pT51p0981a2801">是歲也天恩正名。冠冕兼履。昔名法界。今字
<lb n="0981a29"/>悟空。捧<anchor xml:id="beg0981006"/>戴<anchor xml:id="end0981006"/>慚惶不任感懼。乃歸章敬次及鄉
<lb n="0981b01"/>園。訪問二親墳樹已拱。兄弟子姪家無一人。
<lb n="0981b02"/>疎遠諸房少得聞見。凡所來往經四十年。辛
<lb n="0981b03"/>卯西征于今庚午。悲不奉養。喜遇明時。所進
<lb n="0981b04"/>牙經願資聖壽。其所進十地經。依常途寫一
<lb n="0981b05"/>百二十一紙成部勒為九卷。此經佛初成正
<lb n="0981b06"/>覺已經二七日。住他化自在天宮摩尼寶藏
<lb n="0981b07"/>殿說。迴向輪經。佛在金剛摩尼寶山峯中。與
<lb n="0981b08"/>大菩薩說。譯成三紙半以為一卷。其十力經
<lb n="0981b09"/>如前所說。譯成三紙復為一卷。三部都計一
<lb n="0981b10"/>百二十九紙。總十一卷同為一帙。然為斯經
<lb n="0981b11"/>未入目錄。伏恐年月深遠人疑偽經。今請編
<lb n="0981b12"/>入大唐貞元續開元釋教錄。伏以一辭聖唐
<lb n="0981b13"/>于今四代。凌霜<g ref="CB00155"/>雪經四十年。尋禮聖蹤所
<lb n="0981b14"/>經國邑。或一瞻禮或漸旬時。或經累旬或盈
<lb n="0981b15"/>數月。或住一歲二三四年。或遇吉祥或遭劫
<lb n="0981b16"/>賊。安樂時少。憂惱處多。不能宣心一一<anchor xml:id="beg0981007"/>屢<anchor xml:id="end0981007"/>
<lb n="0981b17"/>說。幸逢明聖略舉大<anchor xml:id="beg0981008"/>綱<anchor xml:id="end0981008"/>。伏乞施行流轉永代。</p>
<lb n="0981b18"/>
<p id="pT51p0981b1801">沙門圓照自惟疵賤素無藝能。喜遇明時再
<lb n="0981b19"/>登翻譯。續修圖紀讚述真乘。并修大唐貞元
<lb n="0981b20"/>續開元釋教錄。悟空大德具述行由託余記
<lb n="0981b21"/>之。以附圖錄。聊以驗其事也。久積歲年詰問
<lb n="0981b22"/>根源。恭承口訣。詞疎意拙。編其次云。大雅碩
<lb n="0981b23"/>才願詳其志也。</p>
<lb n="0981b24"/>
<lb n="0981b25"/>
<lb n="0981b26"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0981009"/>繼業西域行程
(宋范成大撰吳船錄卷上峨眉山牛心寺記)
</head>
<lb n="0981b27"/>
<lb n="0981b28"/>
<p id="pT51p0981b2801">秋七月戊戌朔。離黑水。復過白水寺前。渡雙
<lb n="0981b29"/>溪橋。入牛心寺。雨後斷路。白雲峽水方漲。碧
<lb n="0981c01"/>流白石。照人肺肝。如層氷積雪。籃輿下行峽
<lb n="0981c02"/>淺處以入寺。飛濤濺沫襟裾皆濡。境過清毛
<lb n="0981c03"/>髮盡竦。寺對青蓮峯。有白雲青蓮二閣。最佳。
<lb n="0981c04"/>牛心本孫思邈隱居。相傳時出諸山寺中。人
<lb n="0981c05"/>數見之。小說亦載招僧誦經施與金錢。正此
<lb n="0981c06"/>山故事。有孫仙煉丹竈。在峯頂。及淘朱泉在
<lb n="0981c07"/>白雲峽最深處。去寺數里。水深不可涉。獨訪
<lb n="0981c08"/>丹竈。竈傍多奇石。祠堂後一石尤佳。可以箕
<lb n="0981c09"/>踞宴坐。名玩丹石。寺有唐畫羅漢一板。筆跡
<lb n="0981c10"/>超妙。眉目津津。欲與人語。成都古畫浮圖像
<lb n="0981c11"/>最多。皆出此下。蜀畫胡僧惟盧楞迦之筆為
<lb n="0981c12"/>第一。今見此板。乃知楞迦源流。所自餘十五
<lb n="0981c13"/>板亡之矣。</p>
<lb n="0981c14"/>
<p id="pT51p0981c1401">此寺即繼業三藏所作。業姓王氏。耀州人。隷
<lb n="0981c15"/>東京天壽院。乾德二年。詔沙門三百人。入天
<lb n="0981c16"/>竺求舍利及貝多葉書。業預遣中。至開寶九
<lb n="0981c17"/>年始歸。寺所藏涅槃經一函四十二卷。業於
<lb n="0981c18"/>每卷後。分記西域行程。雖不甚詳。然地里大
<lb n="0981c19"/>略可考。世所罕見。錄於此以備國史之闕。</p>
<lb n="0981c20"/>
<p id="pT51p0981c2001">業自階州出塞西行。由靈武西涼甘肅瓜沙
<lb n="0981c21"/>等州。入伊吳高昌焉耆于闐疎勒大石諸國。
<lb n="0981c22"/>度雪嶺至布路州國。又度大葱嶺雪山。至伽
<lb n="0981c23"/>濕彌羅國。西登大山有薩埵太子投崖飼虎
<lb n="0981c24"/>處。遂至健陀羅國。謂之中印土。</p>
<lb n="0981c25"/>
<p id="pT51p0981c2501">又西至。庶流波國及<anchor xml:id="tnote0981010"/>太左爛陀羅國。國有二寺。
<lb n="0981c26"/>又西過四大國。至大曲女城。南臨陷牟河。北
<lb n="0981c27"/>背<anchor xml:id="tnote0981011"/>洹恆河塔廟甚多。而無僧尼。又西二程有寶
<lb n="0981c28"/>階故基。又西至波羅奈國。兩城相去五里。南
<lb n="0981c29"/>臨<anchor xml:id="fxT51p0981c01"/>洹河。又西北十許里至鹿野苑。塔廟佛蹟
<lb n="0982a01"/>最夥。業自云。別有傳記。今不傳矣。</p>
<lb n="0982a02"/>
<p id="pT51p0982a0201">南行十里渡<anchor xml:id="fxT51p0982a01"/>洹河。河南有大浮圖。自鹿野苑
<lb n="0982a03"/>西至摩迦提國。館於漢寺。寺多租入。八村隷
<lb n="0982a04"/>焉。僧徒往來如歸。南與杖林山相直。巍峯巋
<lb n="0982a05"/>然。山北有優婆掬多石室及塔廟故基。南百
<lb n="0982a06"/>里有孤山。名鷄足三峯。云是迦葉入定處。又
<lb n="0982a07"/>西北百里。有菩提寶座城。四門相望。金剛座
<lb n="0982a08"/>在其中東向。又東至尼連禪河。東岸有石柱。
<lb n="0982a09"/>記佛舊事。自菩提座東南五里至佛苦行處。
<lb n="0982a10"/>又西三里至三迦葉村及牧牛女池。金剛座
<lb n="0982a11"/>之北門外。有師子國伽藍。又北五里至伽耶
<lb n="0982a12"/>城。又北十里至伽耶山。云是佛說寶雲經處。
<lb n="0982a13"/>又自金剛座東北十五里至正覺山。又東北
<lb n="0982a14"/>三十里至骨磨城。業館於鰕羅寺。謂之南印
<lb n="0982a15"/>土。諸國僧多居之。又東北四十里至王舍城。
<lb n="0982a16"/>東南五里有降醉象塔。又東北登大山。細路
<lb n="0982a17"/>盤紆。有舍利子塔。又臨澗有下馬<anchor xml:id="tnote0982001"/>迎風退凡塔。
<lb n="0982a18"/>度絕壑。登山頂。有大塔廟。云是七佛說法處。
<lb n="0982a19"/>山北平地又有舍利本生塔。其北山半曰鷲
<lb n="0982a20"/>峯。云是佛說法華經處。山下即王舍城。城北
<lb n="0982a21"/>山址有溫泉二十餘井。又北有大寺及迦蘭
<lb n="0982a22"/>陀竹園故跡。又東有阿難半身舍利塔。溫湯
<lb n="0982a23"/>之西有平地。直南登山腹有畢波羅窟。業止
<lb n="0982a24"/>其中。誦經百日而去。窟西復有阿難證果塔。
<lb n="0982a25"/>此去新王舍城八里。日往乞食。會新王舍城
<lb n="0982a26"/>中有蘭若。隸漢寺。又有樹提迦故宅城。其西
<lb n="0982a27"/>有輪王塔。</p>
<lb n="0982a28"/>
<p id="pT51p0982a2801">又北十五里有那爛陀寺。寺之南北各有數
<lb n="0982a29"/>十寺。門皆西向。其北有四佛座。又東北十五
<lb n="0982b01"/>里至<anchor xml:id="beg0982002"/>烏嶺頭<anchor xml:id="end0982002"/>寺。東南五里有聖觀自在像。又
<lb n="0982b02"/>東北十里至伽濕彌羅漢寺。寺南距漢寺八
<lb n="0982b03"/>里許。自漢寺東行十二里。至郤提希山。又東
<lb n="0982b04"/>七十里有鴿寺。西北五十里有支那西寺。古
<lb n="0982b05"/>漢寺也。西北百里至花氏城。育王故都也。</p>
<lb n="0982b06"/>
<p id="pT51p0982b0601">自此渡河。北至毘耶離城。有維摩方丈故跡
<lb n="0982b07"/>又至拘尸那城及多羅聚落。踰大山數重至
<lb n="0982b08"/>泥波羅國。又至摩偷果。過雪嶺。至<anchor xml:id="tnote0982003"/>
<anchor xml:id="begtt0982003"/>三耶<anchor xml:id="endtt0982003"/>寺。</p>
<lb n="0982b09"/>
<p id="pT51p0982b0901">由故道自此入階州。太祖已晏駕。太宗即位。
<lb n="0982b10"/>業詣闕進所得梵夾舍利等。詔擇名山修習。
<lb n="0982b11"/>登峨眉。北望牛心。眾峯環翊。遂作菴居。已
<lb n="0982b12"/>而為寺。業年八十四而終。</p>
<lb n="0982b13"/>
<p id="pT51p0982b1301">出牛心復過中峯之前入新峨眉。觀自觀前
<lb n="0982b14"/>山。開新路極峻。斗下<g ref="CB00155"/>雨。以遊龍門。竭蹙數
<lb n="0982b15"/>里。歘至一處。澗溪自兩山石門中湧出。是為
<lb n="0982b16"/>龍門峽也。以一葉舟。棹入石門。兩岸千丈。巖
<lb n="0982b17"/>壁色如碧玉。刻削光潤。入峽十餘丈。有兩瀑
<lb n="0982b18"/>布。各出一巖頂。相對飛下。嵌根有盤石承之。
<lb n="0982b19"/>激為飛雨。濺<anchor xml:id="tnote0982004"/>洙沫滿峽。舟過其前。衣皆沾灑透
<lb n="0982b20"/>濕。又數丈半巖有圓龕。去水可二丈。以木梯
<lb n="0982b21"/>升之。即龍洞也。峽中紺碧無底。石寒水清。非
<lb n="0982b22"/>復人世。舟行數十步。石壁益峻水益湍。丞回
<lb n="0982b23"/>棹。舟人云。前去更奇。以雨大作加飛瀑沾濡。
<lb n="0982b24"/>暑肌起粟。骨驚神𢥠。凜乎夫不可以久留也。
<lb n="0982b25"/>昔嘗聞。峨眉雙溪。不減盧山三峽。前日過之。
<lb n="0982b26"/>真奇絕。及至龍門。則雙溪又在下風。蓋天下
<lb n="0982b27"/>峽泉之勝。當以龍門為第一。要之。遊者自知。
<lb n="0982b28"/>未之遊者。必以余言為過。然其道險絕。亂石
<lb n="0982b29"/>當道。將至峽。必捨輿躡草履。經營蹞步。於槎
<lb n="0982c01"/>牙兀臬中。方至峽口。蓋大峨峯頂。天下絕觀。
<lb n="0982c02"/>蜀人固自罕遊。而龍門又勝絕於山間。遊峨
<lb n="0982c03"/>眉。者亦罕能到。非好奇喜事忘勞苦而不憚
<lb n="0982c04"/>疾病者不能至焉。復尋大路出山。初夜始至
<lb n="0982c05"/>縣中。</p>
<lb n="0982c06"/>
<lb n="0982c07"/>
<lb n="0982c08"/>
<anchor xml:id="tnote0982005"/>
<head>梵僧指空禪師傳考</head>
<lb n="0982c09"/>
<lb n="0982c10"/>（一）指空浮圖銘并序李穡撰<lb n="0982c11"/>（二）檜巖寺重剏記金守溫撰<lb n="0982c12"/>
<head>（一）西天提納薄陀尊者浮圖銘并序</head>
<lb n="0982c13"/>
<p id="pT51p0982c1301">前奉翊大夫。知密直司事。商議會議都監事。
<lb n="0982c14"/>右文館提學。同知春秋館事上護軍。臣韓脩
<lb n="0982c15"/>奉教書並篆額。</p>
<lb n="0982c16"/>
<p id="pT51p0982c1601">前朝列大夫。征東行中書省左右同郎中。推
<lb n="0982c17"/>忠保節同德贊化功臣三重大匡。韓山君。領
<lb n="0982c18"/>藝文春秋館事。兼成均大司成臣李穡奉教
<lb n="0982c19"/>撰。</p>
<lb n="0982c20"/>
<p id="pT51p0982c2001">迦葉百八傳。提納薄陀尊者<anchor xml:id="tnote0982006"/>
<anchor xml:id="begtt0982006"/>禪賢<anchor xml:id="endtt0982006"/>號指空。泰
<lb n="0982c21"/>定間見天子于難水之上。論佛法稱旨。命有
<lb n="0982c22"/>司歲給衣糧。師曰。吾不為是也。去而東遊高
<lb n="0982c23"/>句麗。禮金剛山法起道場。有旨趣還燕天曆
<lb n="0982c24"/>初詔與所幸諸僧講法內庭。天子親臨聽焉。
<lb n="0982c25"/>諸僧恃恩。頡頑作氣勢。惡其軋己。沮不得行。
<lb n="0982c26"/>未幾諸僧或誅或斥。而師之名震暴中外。至
<lb n="0982c27"/>正皇后皇太子迎入延華閣問法。師曰。佛法
<lb n="0982c28"/>自有學者專心御天下幸甚。又曰。萬福福福
<lb n="0982c29"/>萬中缺一。不可為天下主。所獻珠玉辭之不
<lb n="0983a01"/>受。天曆以後不食不言者十餘年。既言。時時
<lb n="0983a02"/>自稱我是天下主。又斥后妃曰。皆吾侍也。聞
<lb n="0983a03"/>者怪之。不敢問所以。久而聞于上。上曰。彼
<lb n="0983a04"/>是法中王宜其自負如此。何與我家事耶。中
<lb n="0983a05"/>原兵將興。師於廣坐語眾曰。汝識吾兵馬之
<lb n="0983a06"/>多乎。某地屯幾萬。某地屯幾萬。師所居寺皆
<lb n="0983a07"/>高麗僧。一日忽語之曰。汝何故叛耶。欲鳴鼓
<lb n="0983a08"/>攻之而止。數日遼陽省馳奏。高麗兵犯界。京
<lb n="0983a09"/>師者。眾之聚也。每語其人曰。速去之。既而天
<lb n="0983a10"/>子北狩。中原兵入城。立府曰北平。師豈偶然
<lb n="0983a11"/>者哉。</p>
<lb n="0983a12"/>
<p id="pT51p0983a1201">師自言吾會祖諱<anchor xml:id="tnote0983001"/>
<anchor xml:id="begtt0983001"/>師子脇<anchor xml:id="endtt0983001"/>。吾祖諱<anchor xml:id="tnote0983002"/>
<anchor xml:id="begtt0983002"/>斛飯<anchor xml:id="endtt0983002"/>。皆
<lb n="0983a13"/>王<anchor xml:id="tnote0983003"/>
<anchor xml:id="begtt0983003"/>迦毘羅國<anchor xml:id="endtt0983003"/>。吾父諱<anchor xml:id="tnote0983004"/>
<anchor xml:id="begtt0983004"/>滿<anchor xml:id="endtt0983004"/>王<anchor xml:id="tnote0983005"/>
<anchor xml:id="begtt0983005"/>摩竭提國<anchor xml:id="endtt0983005"/>。吾母
<lb n="0983a14"/>
<anchor xml:id="tnote0983006"/>
<anchor xml:id="begtt0983006"/>香至國<anchor xml:id="endtt0983006"/>公主。吾二兄<anchor xml:id="tnote0983007"/>
<anchor xml:id="begtt0983007"/>悉利迦羅婆<anchor xml:id="endtt0983007"/>
<anchor xml:id="tnote0983008"/>
<anchor xml:id="begtt0983008"/>悉利摩
<lb n="0983a15"/>尼<anchor xml:id="endtt0983008"/>。吾父母禱于東方大威德神而生吾。吾幼
<lb n="0983a16"/>也。性樂清淨。不茄酒暉。五齡就師。受國書及
<lb n="0983a17"/>外邦之學。粗通大義棄去。父病醫莫効。筮者
<lb n="0983a18"/>曰。嫡子出家。王病可痊。父詢三子吾即應。父
<lb n="0983a19"/>大喜。呼吾小字曰。<anchor xml:id="tnote0983009"/>
<anchor xml:id="begtt0983009"/>婁怛囉哆婆<anchor xml:id="endtt0983009"/>及能如是
<lb n="0983a20"/>耶。母以季故。初甚難之。割愛願舍。父病立愈
<lb n="0983a21"/>八歲備三衣。送<anchor xml:id="tnote0983010"/>
<anchor xml:id="begtt0983010"/>那蘭陀<anchor xml:id="endtt0983010"/>寺講師<anchor xml:id="tnote0983011"/>
<anchor xml:id="begtt0983011"/>律賢<anchor xml:id="endtt0983011"/>所。剃
<lb n="0983a22"/>染五戒。學大般若。若有得問諸佛眾生。虛空
<lb n="0983a23"/>三境界師云。非有非無。是真般若。可往南印
<lb n="0983a24"/>度<anchor xml:id="tnote0983012"/>
<anchor xml:id="begtt0983012"/>楞迦<anchor xml:id="endtt0983012"/>國<anchor xml:id="tnote0983013"/>
<anchor xml:id="begtt0983013"/>吉祥山<anchor xml:id="endtt0983013"/>
<anchor xml:id="tnote0983014"/>
<anchor xml:id="begtt0983014"/>普明<anchor xml:id="endtt0983014"/>所。研究奧旨。時年
<lb n="0983a25"/>十九。奮發獨行。禮吾師于頂音菴。師曰。從中
<lb n="0983a26"/>竺抵此。步可數否。吾不能答。退坐石洞六閱
<lb n="0983a27"/>月。吾乃悟欲起。兩脚相貼。其王召醫圭藥。立
<lb n="0983a28"/>愈。告吾師曰。兩脚是一步。吾師以衣鉢付之。
<lb n="0983a29"/>摩頂記曰。下山一步便是師子兒。我座下得
<lb n="0983b01"/>法出身二百四十三人。於眾生皆少因緣。汝
<lb n="0983b02"/>其廣吾化。其往懋哉。號之曰<anchor xml:id="tnote0983015"/>
<anchor xml:id="begtt0983015"/>蘇那的沙野<anchor xml:id="endtt0983015"/>。
<lb n="0983b03"/>華言指空。吾以偈謝師恩已語眾曰。進則虛
<lb n="0983b04"/>空廓落。退則萬法俱沈。大喝一聲。</p>
<lb n="0983b05"/>
<p id="pT51p0983b0501">初吾之尋吾師也。歷<anchor xml:id="tnote0983016"/>囉囉許國有講法華者。
<lb n="0983b06"/>吾說解其疑。<anchor xml:id="tnote0983017"/>
<anchor xml:id="begtt0983017"/>旦哆國<anchor xml:id="endtt0983017"/>男女雜居裸形。吾示以
<lb n="0983b07"/>大道。<anchor xml:id="tnote0983018"/>
<anchor xml:id="begtt0983018"/>香至國<anchor xml:id="endtt0983018"/>王。聞吾至喜曰。吾甥也。懋留
<lb n="0983b08"/>不肯。華嚴師廣說二十種菩提心。吾喻以一
<lb n="0983b09"/>即多多即一。<anchor xml:id="tnote0983019"/>
<anchor xml:id="begtt0983019"/>迦陵伽<anchor xml:id="endtt0983019"/>國海岸龜峯山梵志居
<lb n="0983b10"/>之。其語曰。萬丈懸崖投身而死。當得人天王
<lb n="0983b11"/>身。吾曰。修行在心。何與於身。令修六度十地
<lb n="0983b12"/>等法。結夏<anchor xml:id="tnote0983020"/>
<anchor xml:id="begtt0983020"/>摩利支<anchor xml:id="endtt0983020"/>山。乃至<anchor xml:id="tnote0983021"/>
<anchor xml:id="begtt0983021"/>楞迦<anchor xml:id="endtt0983021"/>國焉。</p>
<lb n="0983b13"/>
<p id="pT51p0983b1301">既辭吾師而下山也。無縫塔主老僧半路相
<lb n="0983b14"/>迓知吾有得也。請吾演法。吾頌塔而去。于地
<lb n="0983b15"/>國主信外道。以吾有殺盜邪淫之戒。召妓同
<lb n="0983b16"/>浴吾帖然。如亡人。王嘆曰是必異人也。其外
<lb n="0983b17"/>道以木石作須彌山人。於頭腦腿安立一山。
<lb n="0983b18"/>以酒膳祀山。男女合於前。名<anchor xml:id="tnote0983022"/>
<anchor xml:id="begtt0983022"/>陰陽供養<anchor xml:id="endtt0983022"/>。吾
<lb n="0983b19"/>舉人天迷悟之理。勘破邪宗。佐理國主信佛。
<lb n="0983b20"/>吾以偈白之。王答以偈。吾復偈之。王施以珍
<lb n="0983b21"/>珠數枚。會中有針眼中象王過之頌。<anchor xml:id="tnote0983023"/>
<anchor xml:id="begtt0983023"/>師子國<anchor xml:id="endtt0983023"/>
<lb n="0983b22"/>有如來鉢。佛足跡。一鉢飯能飫萬僧。佛跡時
<lb n="0983b23"/>放光明。吾皆瞻禮。麼哩耶囉國信梵志。吾不
<lb n="0983b24"/>入。<anchor xml:id="tnote0983024"/>
<anchor xml:id="begtt0983024"/>哆囉縛<anchor xml:id="endtt0983024"/>國正邪俱信。吾據座下語有尼
<lb n="0983b25"/>默契。<anchor xml:id="tnote0983025"/>
<anchor xml:id="mod0983025"/>
<anchor xml:id="begtt0983025"/>迦羅那<anchor xml:id="endtt0983025"/>國亦信外道。其王見吾喜甚。
<lb n="0983b26"/>吾示以大莊嚴功德寶王經<anchor xml:id="tnote0983026"/>
<anchor xml:id="begtt0983026"/>摩醯莎羅<anchor xml:id="endtt0983026"/>王因
<lb n="0983b27"/>地品。王曰。法外更有正法。外道欲害吾。吾即
<lb n="0983b28"/>出城日已黑。有虎至侍者知鳥音昇木以避。
<lb n="0983b29"/>吾曰。汝既知禽語。吾所說法能知否。侍者無
<lb n="0983c01"/>語。痛行二十棒乃悟。<anchor xml:id="tnote0983027"/>
<anchor xml:id="begtt0983027"/>神頭<anchor xml:id="endtt0983027"/>國流沙茫茫。不
<lb n="0983c02"/>知所適。有樹其實如桃。飢甚。摘食二枚。未竟。
<lb n="0983c03"/>空神句到空居廣殿。老人正座云。賊何不作
<lb n="0983c04"/>禮。吾曰。吾佛徒也。何得禮汝。老罵。既稱佛
<lb n="0983c05"/>徒。何偷果為。吾曰。饑火所逼。老云。不與而
<lb n="0983c06"/>取。盜也。<anchor xml:id="begd1e3740"/>今<anchor xml:id="endd1e3740"/>且放汝。其善護戒。使閉目。須臾
<lb n="0983c07"/>已到彼岸。煎湯臥木之上。乃大蟒也。<anchor xml:id="tnote0983028"/>
<anchor xml:id="begtt0983028"/>的哩
<lb n="0983c08"/>囉兒<anchor xml:id="endtt0983028"/>國女求合。以飢欲求食若將應之。而問
<lb n="0983c09"/>其馬之良者。以實告。吾即騎之而走。果如飛。
<lb n="0983c10"/>便至他境。忽一人縛吾去使牧其羊。會大雪。
<lb n="0983c11"/>入洞入定七日夜。白光出洞。其人除雪而入。
<lb n="0983c12"/>見吾趺坐大喜。施以衣寶。不受。男女俱發心
<lb n="0983c13"/>示吾正路。行且久未見人。忽遇諸途。心甚悅。
<lb n="0983c14"/>其人捉吾至王所面跪曰。天旱必此妖也。請
<lb n="0983c15"/>殺之。王曰。且縱之。三日不雨殺何遲。吾燒香
<lb n="0983c16"/>一祝。大雨三日。<anchor xml:id="tnote0983029"/>
<anchor xml:id="begtt0983029"/>嵯楞陀<anchor xml:id="endtt0983029"/>國有顛僧。見人來
<lb n="0983c17"/>以牛頭三列於地。置蒲團其上。默然而坐。吾
<lb n="0983c18"/>一見火之。彼叫
(叫字通本無)
曰。山河大地成一
<lb n="0983c19"/>片矣。<anchor xml:id="tnote0983030"/>
<anchor xml:id="begtt0983030"/>阿耨<anchor xml:id="endtt0983030"/>池僧道巖居其傍。以草作小菴。
<lb n="0983c20"/>人來則焚之。叫曰。救火救火。吾至才叫救火。
<lb n="0983c21"/>踢倒淨瓶。道巖曰。可惜來何遲。<anchor xml:id="tnote0983031"/>
<anchor xml:id="begtt0983031"/>末羅娑<anchor xml:id="endtt0983031"/>國
<lb n="0983c22"/>事佛甚謹。而邪正雜糅。吾說破邪論。外道歸
<lb n="0983c23"/>正矣。城東寶和尚墾其所居四面為田。置菜
<lb n="0983c24"/>種一器。人至則治田而已。無一言。吾以菜種
<lb n="0983c25"/>從而下之。僧叫曰。菜生矣。菜生矣。其城中有
<lb n="0983c26"/>織紗者。人至不言。織不撤。吾以刀斷之。其人
<lb n="0983c27"/>曰。多年之織畢矣。阿耨達國僧省一居窟中。
<lb n="0983c28"/>見人來以煤塗面。出舞而復入。吾以偈相喝。
<lb n="0983c29"/>
<anchor xml:id="tnote0983032"/>
<anchor xml:id="begtt0983032"/>早娑國<anchor xml:id="endtt0983032"/>僧納達居道傍數年。見來者曰。好
<lb n="0984a01"/>來。見去者曰。好去。吾便與三<anchor xml:id="begd1e3847"/>棒<anchor xml:id="endd1e3847"/>。彼迴一拳。
<lb n="0984a02"/>
<anchor xml:id="tnote0984001"/>
<anchor xml:id="begtt0984001"/>的哩候的國<anchor xml:id="endtt0984001"/>婆羅門法盛行。吾縮手而去。
<lb n="0984a03"/>
<anchor xml:id="tnote0984002"/>
<anchor xml:id="begtt0984002"/>挺佉哩國<anchor xml:id="endtt0984002"/>真邪同行。遇盜裸剝。<anchor xml:id="tnote0984003"/>禰伽羅國
<lb n="0984a04"/>王迎入內。請說法。有寶峯者說經。吾與之互
<lb n="0984a05"/>相宣說。東行數日。有高山。曰<anchor xml:id="tnote0984004"/>
<anchor xml:id="begtt0984004"/>鐵山<anchor xml:id="endtt0984004"/>。無土石
<lb n="0984a06"/>草木日照朝陽。其勢如火。又名<anchor xml:id="tnote0984005"/>
<anchor xml:id="mod0984005"/>
<anchor xml:id="begtt0984005"/>火焰<anchor xml:id="endtt0984005"/>行七
<lb n="0984a07"/>八日可達山頂。有國土凡十七八所。橫接天。
<lb n="0984a08"/>其北不知其幾千萬里。其東河水出焉。兩峯
<lb n="0984a09"/>高聳架橋以渡。氷雪不消。故號雪山。孤身飢
<lb n="0984a10"/>窮。嗔野果以達西蕃之境焉。</p>
<lb n="0984a11"/>
<p id="pT51p0984a1101">吾之行化于中國也。遇北印度<anchor xml:id="tnote0984006"/>
<anchor xml:id="begtt0984006"/>摩訶班特達<anchor xml:id="endtt0984006"/>
<lb n="0984a12"/>於西蕃偕至燕京。居未久西遊安西王府。與
<lb n="0984a13"/>王傅可提相見。提請留學法。吾志在周流。是
<lb n="0984a14"/>何耶。提言。眾生無始以來惡業無算。我以真
<lb n="0984a15"/>言一句度彼超生受天之樂。吾云。汝言妄也。
<lb n="0984a16"/>殺人者亦殺之。生死相讎。是苦之本。提曰。外
<lb n="0984a17"/>道也。吾云。慈悲真佛子。反是真外道。王有獻
<lb n="0984a18"/>却之。西蕃<anchor xml:id="tnote0984007"/>
<anchor xml:id="begtt0984007"/>摩提耶城<anchor xml:id="endtt0984007"/>其人可化。呪師疾吾以
<lb n="0984a19"/>毒置茗飲。適使臣至自都。請吾同還。欲師
<lb n="0984a20"/>
<anchor xml:id="tnote0984008"/>
<anchor xml:id="begtt0984008"/>班特達<anchor xml:id="endtt0984008"/>互為揚化。不契。又去<anchor xml:id="tnote0984009"/>
<anchor xml:id="begtt0984009"/>伽單<anchor xml:id="endtt0984009"/>。呪師欲
<lb n="0984a21"/>殺吾。吾乃去蝦城。主見吾大喜。外道妬之。打
<lb n="0984a22"/>折吾一齒。及將去欲要於路必殺之。其主護
<lb n="0984a23"/>送至蜀。禮普賢巨像。坐禪三年。大毒河遍盜。
<lb n="0984a24"/>又赤立而走<anchor xml:id="tnote0984010"/>
<anchor xml:id="begtt0984010"/>羅羅斯<anchor xml:id="endtt0984010"/>地界。有僧施一禪被。有
<lb n="0984a25"/>女施一小衣。乃應檀家供。同齋僧得放生鵝。
<lb n="0984a26"/>欲烹而食之。吾擊其婦。婦哭。僧怒見逐。吾
<lb n="0984a27"/>聞。土官塑吾像。水旱疾疫禱必應。金沙河關
<lb n="0984a28"/>吏見吾婦人衣髮又長。怪而問奚自。吾言語
<lb n="0984a29"/>不通。書西天字。又非所知也。於是留之。晚
<lb n="0984b01"/>隈石隙而臥。不覺。少間至彼岸。渡子異吾禮
<lb n="0984b02"/>拜。雲南城西有寺。上門樓入定。居僧請入城。
<lb n="0984b03"/>至祖變寺。坐桐樹下。是夜雨。既明衣不濡。赴
<lb n="0984b04"/>其省祈晴。立應。坐夏龍泉寺。書梵字般若經。
<lb n="0984b05"/>眾聚乏水。吾命龍引泉濟眾。大理國吾却眾
<lb n="0984b06"/>味。但食胡桃九枚。度日。金齒烏撤烏蒙一部
<lb n="0984b07"/>落也。禮吾為師。塑像廟之。吾聞無賴子以吾
<lb n="0984b08"/>像禪棒擲之地。而不能舉。悔謝取安如故。安
<lb n="0984b09"/>寧州僧問。昔三藏入唐伏地知音。時吾會雲
<lb n="0984b10"/>南語。應曰。古今不同。聖凡異路。請說戒經。
<lb n="0984b11"/>燃頂焚臂。官民皆然。中慶路諸山請演法。凡
<lb n="0984b12"/>五會。太子禮吾為師。羅羅人素不知佛僧。吾
<lb n="0984b13"/>至皆發心。飛鳥亦念佛名。貴州亢帥府官皆
<lb n="0984b14"/>受戒。猫蠻猺獞青紅花竹打牙獦狫諸洞蠻。
<lb n="0984b15"/>俱以異菜來請受戒。鎮遠府有馬王神廟。舟
<lb n="0984b16"/>過者必肉祭。不然舟損。吾一喝放舟行。常德
<lb n="0984b17"/>路禮鏡剛白鹿二祖師。觀音自塑之像。洞庭
<lb n="0984b18"/>湖靈異頗多。能作風雨。吾行適風作浪湧。為
<lb n="0984b19"/>說三歸五戒。唐梵互宣。先時祭者夜獻絲屨。
<lb n="0984b20"/>明則屨皆破。後皆却其獻。從素祭。湖廣省參
<lb n="0984b21"/>政欲逐吾去。吾曰。貧道西天人也。遠謁皇帝。
<lb n="0984b22"/>助揚正法。汝不欲我祝皇常壽耶。過盧山東
<lb n="0984b23"/>林寺。見前身塔巋然。骨猶未朽。淮西寬問般
<lb n="0984b24"/>若意。吾曰。三心不可得。楊州太子以舟送吾
<lb n="0984b25"/>至都。大順丞相之室常氏。高麗人也。請於崇
<lb n="0984b26"/>仁寺施戒。既而至灤京。泰定之遇是已。嗚呼
<lb n="0984b27"/>師之遊歷如是哉。信乎其異於人也。</p>
<lb n="0984b28"/>
<p id="pT51p0984b2801">師自天曆褫僧衣。大府大監察罕帖木兒之
<lb n="0984b29"/>室金氏亦高麗人也。從師出家。買宅澄清里。
<lb n="0984c01"/>闢為佛宮。迎師居之。師題其額曰法源。蓋天
<lb n="0984c02"/>下之水自西而東。故取以自比焉。師辨髮白
<lb n="0984c03"/>髯神氣。黑瑩。服食極其侈。平居儼然。人望而
<lb n="0984c04"/>畏之。</p>
<lb n="0984c05"/>
<p id="pT51p0984c0501">至正二十三年冬內侍至。師曰。為我奏爾主。
<lb n="0984c06"/>我生日前去耶。章佩卿速哥。帖木兒回旨留
<lb n="0984c07"/>師。小住一冬。師又曰。天壽寺吾影堂也。是歲
<lb n="0984c08"/>十一月二十日示寂于貴化方丈。師所建而
<lb n="0984c09"/>師所名也。有旨。省院臺百司具儀衛。送龕于
<lb n="0984c10"/>天壽寺。明年御史太夫圖堅帖木兒。平章伯
<lb n="0984c11"/>帖木兒。函香謁師。用香染泥。布梅桂水。團塑
<lb n="0984c12"/>肉身。戊申秋兵臨城<anchor xml:id="tnote0984011"/>
<anchor xml:id="begtt0984011"/>茶毘<anchor xml:id="endtt0984011"/>四分。達玄清慧
<lb n="0984c13"/>法明內正張祿吉各持而去。其徒達玄航海
<lb n="0984c14"/>司。徒達叡從清慧得之。俱東歸。壬子九月十
<lb n="0984c15"/>六日以王命樹浮屠於檜巖寺。將入塔灌骨
<lb n="0984c16"/>得<anchor xml:id="tnote0984012"/>
<anchor xml:id="begtt0984012"/>舍利<anchor xml:id="endtt0984012"/>若干粒。師自西天携<anchor xml:id="tnote0984013"/>
<anchor xml:id="begtt0984013"/>文殊師利<anchor xml:id="endtt0984013"/>無
<lb n="0984c17"/>生戒經二卷而來。參政危大朴序其端。手書
<lb n="0984c18"/>圓覺經。歐陽承旨跋其尾。師之偈頌甚多。別
<lb n="0984c19"/>有錄。皆行于世。雲南悟無見能言。七歲投師
<lb n="0984c20"/>出家時。已云師年甲子一周矣。悟七十五而
<lb n="0984c21"/>師乃寂。吉文江釋仁杰云。門人前林觀寺住
<lb n="0984c22"/>持達蘊。謀載道行。愈久而愈廑。司徒達叡間
<lb n="0984c23"/>關數千里。奉師骨如事存以致送。死無憾焉。
<lb n="0984c24"/>懶翁弟子某曰。吾師亦曾師師。師吾祖也。與
<lb n="0984c25"/>師之弟子淨業院住持妙藏比丘尼。買燕石
<lb n="0984c26"/>將樹之檜巖之崖。揆諸天屬。不曰孝子順孫
<lb n="0984c27"/>歟。事聞于內。有旨。臣穡銘臣修書。臣仲和篆
<lb n="0984c28"/>額。臣穡曰。師之身已火而四分之矣。未知其
<lb n="0984c29"/>餘立塔於何地。而求銘以謀其傳者。誰歟。又
<lb n="0985a01"/>未知指空師在此歟。在彼歟。無亦視為蟬脫。
<lb n="0985a02"/>不復顧籍。而為其徒者<anchor xml:id="begd1e4230"/>思<anchor xml:id="endd1e4230"/>報其恩。強而為之
<lb n="0985a03"/>歟。臣於是不能無感焉。祇慄承教。系之以銘。
<lb n="0985a04"/>銘曰。</p>
<lb n="0985a05"/>
<lg>
<l>維師之跡</l>
<l>發軔西域</l>
<l>滿王之子</l>
<lb n="0985a06"/>
<l>普明之嫡</l>
<l>灤京遇知</l>
<l>允也其時</l>
<lb n="0985a07"/>
<l>延華之訪</l>
<l>云何其遲</l>
<l>回視我轍</l>
<lb n="0985a08"/>
<l>靡國不歷</l>
<l>屋建之瓴</l>
<l>水投之石</l>
<lb n="0985a09"/>
<l>天曆幸僧</l>
<l>拂我以憎</l>
<l>服今之服</l>
<lb n="0985a10"/>
<l>道譽愈騰</l>
<l>狂言戲謔</l>
<l>匡人攸測</l>
<lb n="0985a11"/>
<l>談兵未釁</l>
<l>如柝黑白</l>
<l>先見之明</l>
<lb n="0985a12"/>
<l>乃道之精</l>
<l>或疑或謗</l>
<l>師心則平</l>
<lb n="0985a13"/>
<l>舍利既赫</l>
<l>罔不竦息</l>
<l>孰謂人性</l>
<lb n="0985a14"/>
<l>不協于極</l>
<l>胥斯檜巖</l>
<l>樹石以劖</l>
<lb n="0985a15"/>
<l>無敢或訛</l>
<l>于永厥監</l>
</lg>
<lb n="0985a16"/>
<p id="pT51p0985a1601" rend="margin-left:2em">宣光八年戊午五月　日立</p>
<lb n="0985a17"/>
<p id="pT51p0985a1701" rend="margin-left:3em">指空弟子見訪。</p>
<lb n="0985a18"/>
<lg>
<l>異端超世教</l>
<l>盛饌慰寒生</l>
<lb n="0985a19"/>
<l>野果談餘嚼</l>
<l>宮壺拜後傾</l>
<lb n="0985a20"/>
<l>拙辭包不盡</l>
<l>妙道固難名</l>
<lb n="0985a21"/>
<l>逸事誰能傳</l>
<l>須憑牧隱銘</l>
</lg>
<lb n="0985a22"/>
<head>（二）檜巖寺重剏記</head>
<byline>金守溫撰</byline>
<lb n="0985a23"/>
<p id="pT51p0985a2301">東土山川之勝名於天下。而佛廬之處于其
<lb n="0985a24"/>間者。又不知其幾百十。至於極仁祠制度之
<lb n="0985a25"/>備。而具法王行化之體。則未有如檜巖者也。
<lb n="0985a26"/>昔天曆間。西天薄伽納提尊者。見此寺基。以
<lb n="0985a27"/>為酷似西天阿蘭陀寺。且曰。迦葉佛時已為
<lb n="0985a28"/>大道場。於是執繩量地。以定其位。時得却前
<lb n="0985a29"/>礎砌。當時暫庇屋宇。以識其最而已。玄陵王
<lb n="0985b01"/>師。普濟尊者。受指空三山兩水之記。遂來居
<lb n="0985b02"/>此。乃欲大剏。分授棟樑。奔走募緣。功未及半
<lb n="0985b03"/>而王師亦逝矣。其徒倫絕澗等念王師未究
<lb n="0985b04"/>之志。踵其遺矩以畢其績。牧隱文靖公記之
<lb n="0985b05"/>曰。普光殿五間南面殿之後。說法處五間。又
<lb n="0985b06"/>後舍利殿二間。又其後正殿三間。廳之東西
<lb n="0985b07"/>方丈二所各三楹。東方丈之東。羅漢殿三間。
<lb n="0985b08"/>西方丈之西。大藏板三間。由普光殿東西分
<lb n="0985b09"/>左右諸殿。南起眾寮差參鐘樓。沙門厨庫之
<lb n="0985b10"/>所。賓客之位。秩乎有序。棟宇連亘廊腰蔓回。
<lb n="0985b11"/>高低冥迷。不知東西。凡為屋二百六十二間。
<lb n="0985b12"/>自是之後。幹善之士。世不乏人。然或始佛殿
<lb n="0985b13"/>而未及於僧寮。或構鐘樓而不建客室。於東
<lb n="0985b14"/>而西已傾。更南而北又墮。蓋寺大故功鉅。功
<lb n="0985b15"/>鉅故人不能遍構而盡緝。遂使一國大叢林
<lb n="0985b16"/>幾如曠宇。成化壬辰春。大王大妃殿下傳懿
<lb n="0985b17"/>旨于河城府院君臣鄭顯祖。若曰予一婦人
<lb n="0985b18"/>承祖父餘休。佑我世祖大王。誕毓聖子神孫。
<lb n="0985b19"/>是雖皇天眷佑東方。亦未必非世祖夙植德
<lb n="0985b20"/>本於佛乘也。自古慈母欲保於其孫。忠臣欲
<lb n="0985b21"/>壽於其君。莫不惟三寶是歸。檜巖東方大伽
<lb n="0985b22"/>藍也。三和尚相繼開山。三山兩水之記肇於
<lb n="0985b23"/>指空。實壽君福國之地也。頗聞築基不固。殿
<lb n="0985b24"/>舍階砌積以雜石。故創造未久而屋已老。今
<lb n="0985b25"/>欲門。閣制度罔改于舊。庭除所履悉易熟石。
<lb n="0985b26"/>計其功課倍於初創。卿亦必有種善之因。得
<lb n="0985b27"/>尚公主。卿其用力俾遂予弘願。顯祖對曰。世
<lb n="0985b28"/>皆言。重創之績難於肇興。財穀雖多。苟不得
<lb n="0985b29"/>人。罔有以成。今正陽住持處安勤敏通達。幹
<lb n="0985c01"/>事之材鮮有及者。懿旨允可。遂以安移住檜
<lb n="0985c02"/>巖。財穀所費內需司專掌。隨乏隨給。以濟其
<lb n="0985c03"/>用。府院君亦傾其私蓄。以供其缺。安奏募
<lb n="0985c04"/>僧俗。自願計功以償日役。萬有餘指不督自
<lb n="0985c05"/>勸。始於其年月日。閱幾十有三朔而告訖。殿
<lb n="0985c06"/>舍間閣無所更改。欄牆廣狹無所增損。而房
<lb n="0985c07"/>櫳門闥益為之洞豁。塗溉丹艧益為之絢煥。
<lb n="0985c08"/>百餘年頹敗之舊寺。一朝變為重新之寶剎
<lb n="0985c09"/>（下略）。</p>
<lb n="0985c10"/>
<p id="pT51p0985c1001">朝鮮正祖宣皇帝
(壬子)
十六年
(寬政四年)
加贈指空法。</p>
<lb n="0985c11"/>
<p id="pT51p0985c1101" rend="margin-left:1em">號教旨云。</p>
<lb n="0985c12"/>
<p id="pT51p0985c1201" rend="margin-left:1em">迦葉百八傳　提納薄陀尊者。</p>
<lb n="0985c13"/>
<p id="pT51p0985c1301" rend="margin-left:1em">禪賢號指空。加贈。</p>
<lb n="0985c14"/>
<p id="pT51p0985c1401" rend="margin-left:2em">開宗演教。萬行圓融。六度嚴淨。西天三
<lb n="0985c15"/>昧東土一祖大法師者。</p>
<lb n="0985c16"/>
<lb n="0985c17"/>
<lb n="0985c18"/>
<lb n="0985c19"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0985001"/>西域僧鎖喃嚷結傳
(古秀竹籟李日華著六研齋筆記卷二)
</head>
<lb n="0985c20"/>
<lb n="0985c21"/>
<p id="pT51p0985c2101">天啟甲子九月九日。同曹愚公侍御。登真如
<lb n="0985c22"/>塔。下禮長水師墓。浴雪井水。遇梵僧鎖喃嚷
<lb n="0985c23"/>結者。深眼微鬚。能為漢音。與坐良久。因詰其
<lb n="0985c24"/>西來緣起。嚷結袖出一篇相示。蓋其踐歷蹤
<lb n="0985c25"/>由也。今錄於此。以備遐方參覽焉。</p>
<lb n="0985c26"/>
<p id="pT51p0985c2601">西域東天竺國有國。名主活。近名高昌。統二
<lb n="0985c27"/>十聚落。城高十二丈。方圓百里。四門三層。四
<lb n="0985c28"/>角有十二<anchor xml:id="tnote0985002"/>
<anchor xml:id="begtt0985002"/>窣堵波<anchor xml:id="endtt0985002"/>。文武二樓高二十五丈。龍
<lb n="0985c29"/>樓鳳閣千二百座。名剎大院百所。人物雄奇。
<lb n="0986a01"/>多有勝蹟。城西百里。有大乘寺。立像高十五
<lb n="0986a02"/>丈。赤髮青面。捧降魔杵。大殿睡佛長十六丈。
<lb n="0986a03"/>赤袈裟。白玉石佛像。澡瓶綠琉璃。高三尺圍
<lb n="0986a04"/>三尺五寸。左十里有小乘寺。內供佛齒五寸。
<lb n="0986a05"/>輪王齒三寸。有鐵鉢黑色盛七升。乃燃燈佛
<lb n="0986a06"/>遺蹟。右二十里。有<anchor xml:id="tnote0986001"/>
<anchor xml:id="begtt0986001"/>荅辣<anchor xml:id="endtt0986001"/>法藏寺。即鎖喃嚷
<lb n="0986a07"/>結出家之所。寺本周天元時。<anchor xml:id="tnote0986002"/>
<anchor xml:id="begtt0986002"/>甘露梵王<anchor xml:id="endtt0986002"/>創
<lb n="0986a08"/>建。一寺三院。樓閣七重。中有諸天諸佛說法
<lb n="0986a09"/>壇。壇內遺舍利三顆紫金函供佛牙一。長一
<lb n="0986a10"/>寸廣八分。黃色常明。後<anchor xml:id="tnote0986003"/>
<anchor xml:id="begtt0986003"/>林懺播<anchor xml:id="endtt0986003"/>樓供佛掃帚
<lb n="0986a11"/>一把。乃<anchor xml:id="tnote0986004"/>
<anchor xml:id="begtt0986004"/>迦舍<anchor xml:id="endtt0986004"/>草作。長三尺。圍七寸。箒柄雜
<lb n="0986a12"/>寶裝飾。玉石匣盛。後建法王殿說法臺。高昌
<lb n="0986a13"/>國王麴文哆嘇所施封一高僧無上法王號圓
<lb n="0986a14"/>通至勝佛。所度法子名嘛喝寶利。正鎖喃嚷
<lb n="0986a15"/>結之師。俗居<anchor xml:id="tnote0986005"/>
<anchor xml:id="begtt0986005"/>恭御都宮<anchor xml:id="endtt0986005"/>。是高昌王第七弟之
<lb n="0986a16"/>遺宗。名<anchor xml:id="tnote0986006"/>
<anchor xml:id="begtt0986006"/>播利鎧<anchor xml:id="endtt0986006"/>。厭王宮幻有之軀。欣菩提
<lb n="0986a17"/>無上之果。遂投實利。修習禪定。指示要略。</p>
<lb n="0986a18"/>
<p id="pT51p0986a1801">東行九萬里餘。始至大明。有先代和尚<anchor xml:id="tnote0986007"/>
<anchor xml:id="begtt0986007"/>斑的
<lb n="0986a19"/>答<anchor xml:id="endtt0986007"/>祖歿東土。乃成化皇帝國師。嚷結翹慕華
<lb n="0986a20"/>風。兼欽先德。發心結五眾同行。初禮大雪山
<lb n="0986a21"/>證道臺靈鷲山說法臺。從王舍城。過入<anchor xml:id="tnote0986008"/>
<anchor xml:id="begtt0986008"/>莫度
<lb n="0986a22"/>達宮<anchor xml:id="endtt0986008"/>。所上名領文。掛號批登。五僧名。一鎖喃
<lb n="0986a23"/>嚷結（１）　一鎖喃陸竹（２）　一鎖喃堅剉
<lb n="0986a24"/>（３）　一展陽喃渴（４）　一朵而只懺發站
<lb n="0986a25"/>（５）　東過<anchor xml:id="tnote0986009"/>
<anchor xml:id="mod0986009"/>
<anchor xml:id="begtt0986009"/>縛蒭<anchor xml:id="endtt0986009"/>河。此河阿耨達池之源也。
<lb n="0986a26"/>遞<anchor xml:id="tnote0986010"/>
<anchor xml:id="begtt0986010"/>茄赤建國<anchor xml:id="endtt0986010"/>。換牒掛號。一月方行。經<anchor xml:id="tnote0986011"/>
<anchor xml:id="begtt0986011"/>喝桿<anchor xml:id="endtt0986011"/>
<lb n="0986a27"/>國。行一月至<anchor xml:id="tnote0986012"/>
<anchor xml:id="begtt0986012"/>恭御城<anchor xml:id="endtt0986012"/>。人民烏黑。多習波羅
<lb n="0986a28"/>門種。三千里過白水城。多外道幻術。不敬僧。
<lb n="0986a29"/>東行五千里過<anchor xml:id="tnote0986013"/>
<anchor xml:id="begtt0986013"/>呾羅斯城<anchor xml:id="endtt0986013"/>。其人圓晴黑面。短
<lb n="0986b01"/>髮長鬚。多習小乘。山出珍寶。住三月。東行至
<lb n="0986b02"/>
<anchor xml:id="tnote0986014"/>
<anchor xml:id="begtt0986014"/>羯霜那<anchor xml:id="endtt0986014"/>國。換牒掛號。住十月。民敬三寶。諸
<lb n="0986b03"/>物豐盛。米麥長寸。東行三千里。至葱嶺山。山
<lb n="0986b04"/>高險。有開闢至今不解之氷。凝沍汗漫。與天
<lb n="0986b05"/>雲相連。仰之皚然無際睨。其旁有氷峯摧落
<lb n="0986b06"/>者。橫踞路側。高可百丈。廣□數尺。以是蹊徑
<lb n="0986b07"/>崎嘔登涉艱阻。加以氷雪雜飛。不禁寒顫。將
<lb n="0986b08"/>欲眠食。絕無燥處。唯是懸釜而炊。就氷而寢。
<lb n="0986b09"/>苦不盡言。七日方出。東南臨至特伽國。聞說
<lb n="0986b10"/>多暑。十月時如別國八月之熱。不可前進。因
<lb n="0986b11"/>向東北。行至馬蟻院。乃佛在世時使阿難教
<lb n="0986b12"/>化之所。名因果處。停住一年。調養凍瘡。全愈
<lb n="0986b13"/>方行。嚷結所傷兩足<g ref="CB06389"/>破。膝額尚有可驗。</p>
<lb n="0986b14"/>
<p id="pT51p0986b1401">又東行過<anchor xml:id="tnote0986015"/>
<anchor xml:id="begtt0986015"/>殑伽<anchor xml:id="endtt0986015"/>河即恒河廣可百丈。其水綠
<lb n="0986b15"/>波。見底雜石所儭。兩岸奇卉。異香木茂。而往
<lb n="0986b16"/>一月至<anchor xml:id="tnote0986016"/>跋祿迦國。名小沙磧。王名<anchor xml:id="tnote0986017"/>
<anchor xml:id="begtt0986017"/>碧多<anchor xml:id="endtt0986017"/>。都
<lb n="0986b17"/>城高廣。人物集盛。唯有一寺。名<anchor xml:id="tnote0986018"/>
<anchor xml:id="begtt0986018"/>阿奢理兒<anchor xml:id="endtt0986018"/>
<lb n="0986b18"/>寺寬廣僧多。專學禪定。多遊天竺。又東三千
<lb n="0986b19"/>里。過<anchor xml:id="tnote0986019"/>
<anchor xml:id="begtt0986019"/>屈支<anchor xml:id="endtt0986019"/>國。王號<anchor xml:id="tnote0986020"/>
<anchor xml:id="begtt0986020"/>木文毱多<anchor xml:id="endtt0986020"/>。宮殿整齊。人
<lb n="0986b20"/>民男婦赤色。敬重三寶。多幻術。所飡諸物華
<lb n="0986b21"/>美。衣服精麗。使用金銀錢。停住一年。又行東
<lb n="0986b22"/>過<anchor xml:id="tnote0986021"/>阿耆尼國。多有銀鑛山。金鑛山。高可百
<lb n="0986b23"/>丈。光氣騰曜。不可名狀。賊寇極廣。其人凶
<lb n="0986b24"/>惡。慘殺無忌。</p>
<lb n="0986b25"/>
<p id="pT51p0986b2501">又東行千里。乃古高昌國。先高昌王有妹。被
<lb n="0986b26"/>主活國王取去。亦名高昌國。古高昌國亦名
<lb n="0986b27"/>伊吾國。人物清秀。相傳玄奘法師化道之所。
<lb n="0986b28"/>時有漢僧駐錫。東行三千里至流沙河。即砂
<lb n="0986b29"/>漠磧是也。寬八百里。上無飛鳥。下絕走獸。地
<lb n="0986c01"/>不出水。土無莖草。薰風炎灼。魑魅縱衡。十日
<lb n="0986c02"/>方出。至野馬泉。安歇取水。有一大寺。名雷
<lb n="0986c03"/>音。後一窟洞。名碧播屈。昔日如來降諸外道。
<lb n="0986c04"/>治火龍之所。住一月。東行千里。至五烽。從西
<lb n="0986c05"/>烽所進有一山。王乃五朧之後。代名王崙卜。
<lb n="0986c06"/>山下一泉。方圓丈餘。清徹甚美。有<anchor xml:id="tnote0986022"/>
<anchor xml:id="begtt0986022"/>達官<anchor xml:id="endtt0986022"/>。看
<lb n="0986c07"/>守。凡所水者。通報王知。王見五僧。甚生歡
<lb n="0986c08"/>喜。留住數日。與書一封寄東烽王。使人引出
<lb n="0986c09"/>界。指說路逕。付水。皮袋盛之。其路一片沙漠
<lb n="0986c10"/>無有行處。望馬糞骨聚而進。虎狼極多。行五
<lb n="0986c11"/>日至東烽。遠見山上。城牆止有一門。對列器
<lb n="0986c12"/>械。弓箭看守。遠官瞭見五眾。方要放箭。急呼
<lb n="0986c13"/>西烽王有書。見書方許進見。細說西來之事。
<lb n="0986c14"/>王亦甚喜。留住一月。付水甘糧指路。從賀延
<lb n="0986c15"/>磧。行纔有水。東行五日至磧。乃西蕃境界。名
<lb n="0986c16"/>小西天。昔如來傳法於此。號鳥思藏。地面寬
<lb n="0986c17"/>廣。乃四家達王供奉之所。多出高僧。大殿內
<lb n="0986c18"/>列法狀五百張。有佛子法王蓮花上師所傳
<lb n="0986c19"/>番經番呪出滲金佛。人頂骨數珠．氆氌容金
<lb n="0986c20"/>鈴。云昔漢班定遠超住此。鎮定西域。本朝劉
<lb n="0986c21"/>馬大監征西入界處。地氣多寒。參禮蓮花上
<lb n="0986c22"/>師。留二載餘。臨行與書封。達五臺山羅喉寺。
<lb n="0986c23"/>侯法王哨來。</p>
<lb n="0986c24"/>
<p id="pT51p0986c2401">東至玉門關。有山無關。有<anchor xml:id="tnote0986023"/>
<anchor xml:id="begtt0986023"/>葫蘆<anchor xml:id="endtt0986023"/>河一道。上
<lb n="0986c25"/>廣下狹。洄波迅急。深不可渡。西岸多梧桐林。
<lb n="0986c26"/>自碩大者。作筏而進。從上稍至東北。行東南
<lb n="0986c27"/>七十里。是玉門大路。封王進貢。悉由此行。隨
<lb n="0986c28"/>喜岷州秉靈寺。雅州紅花寺。山西一路而來。
<lb n="0986c29"/>上五臺山羅喉寺法王處。住二年。遇欽差御
<lb n="0987a01"/>馬監太監劉潤止山。引五僧至北京雙林寺
<lb n="0987a02"/>住。</p>
<lb n="0987a03"/>
<p id="pT51p0987a0301">萬曆三十年五月十五日啟奉明肅皇太后
<lb n="0987a04"/>命。住萬壽菴。持呪三年。有番經廠太監張貴。
<lb n="0987a05"/>引奏萬歲爺。命住雙林寺。設壇濟幽。四十
<lb n="0987a06"/>九晝夜。賜紫衣寶冠。命西經廠掌壇中貴。又
<lb n="0987a07"/>賜織金禪衣金段十匹。膳盒八副。寄與大能
<lb n="0987a08"/>仁寺。蓋先代<anchor xml:id="tnote0987001"/>
<anchor xml:id="begtt0987001"/>班的答<anchor xml:id="endtt0987001"/>祖師。於成化年間賜法
<lb n="0987a09"/>王寶殿塔院也。僧五人朵兒只懺滅於五臺
<lb n="0987a10"/>山善薩頂。展陽南渴滅於雙林。其餘二僧。一
<lb n="0987a11"/>在山海關。一在墨雲。嚷結募造滲金觀音一
<lb n="0987a12"/>尊。朝南海天台。齋僧三千已滿。得遇納川同
<lb n="0987a13"/>行至嘉奐。宰官居士見者往往詰問蹤由。敢
<lb n="0987a14"/>述大都如此。</p>
<lb n="0987a15"/>
<lb n="0987a16"/>
<lb n="0987a17"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0987002"/>南天竺婆羅門僧正碑</head>
<lb n="0987a18"/>
<lb n="0987a19"/>
<p id="pT51p0987a1901">南天竺婆羅門僧正碑
(竝序)
</p>
<lb n="0987a20"/>
<p id="pT51p0987a2001">夫佛日西沈。遺風東扇。十地開士。住菩提而
<lb n="0987a21"/>播形。八輩應真。逼機緣而演化。是以。真如奧
<lb n="0987a22"/>旨。殊五天而共融。實相圓音。同八部而俱顯。
<lb n="0987a23"/>若乃深達法相。洞了宗極。研尋七覺。空有兩
<lb n="0987a24"/>亡。遊戲六通。真假雙照者僧也。僧正諱菩提
<lb n="0987a25"/>僊那。姓婆羅遲。婆羅門種也。一十六國景慕
<lb n="0987a26"/>其高義。九十五種鑽仰其英徽。但以區域敻
<lb n="0987a27"/>隔。史傳闕然。本卿風範。難可縷言。僧正神情
<lb n="0987a28"/>湛寂。風宇明敏。靈臺可仰。而不可窺。智海可
<lb n="0987a29"/>注。而不可𢬘。於是。追支讖之英範。逐世高之
<lb n="0987b01"/>逸𨊠。跨雪峯而進影。泛雲海而飛儀。<g ref="CB00155"/>險經
<lb n="0987b02"/>遠。遂到大唐。唐國道俗。仰其徽猷。崇敬甚
<lb n="0987b03"/>厚。于時聖朝通好。發使唐國。使人丹治比真
<lb n="0987b04"/>人廣成。學問僧理鏡。仰其芳譽。要請東歸。僧
<lb n="0987b05"/>正感其懇志。無所辭請。以大唐開元十八年
<lb n="0987b06"/>十二月十三日。與同伴林邑僧佛徹。唐國僧
<lb n="0987b07"/>道<g ref="CB04636"/>。隨船泛海。及于中路。忽遭暴風。波濤注
<lb n="0987b08"/>日。陰曀迷天。計命忽若贅旒。去死猶其一分。
<lb n="0987b09"/>舉船惶遽。不知所為。乃端仰一心。入禪觀佛。
<lb n="0987b10"/>少選之間。風定波息。眾咸嘆其奇異。以天平
<lb n="0987b11"/>八年五月十八日。得到築紫大宰府。昔騰蘭
<lb n="0987b12"/>聿來。澄什利往。停跡振旦之邦。未<g ref="CB05041"/>日域之
<lb n="0987b13"/>境。計遠論勞。彼有愧德。自非位超修成行積
<lb n="0987b14"/>永劫。其孰契於茲乎。同年八月八日。到於攝
<lb n="0987b15"/>津國治下。前僧正大德行基。智煥心燈。定凝
<lb n="0987b16"/>意水。扇英風於忍土。演妙化於季運。聞僧正
<lb n="0987b17"/>來儀。嘆未曾有。軼燕王擁箒於郭隗。侔伯喈
<lb n="0987b18"/>倒屣於王粲。主客相謁。如舊相知。白首如新。
<lb n="0987b19"/>傾蓋如舊。於是見矣。乃囑同法緇侶云。法本
<lb n="0987b20"/>不然。今亦不滅。救雖赴化之質翳跡於雙林。
<lb n="0987b21"/>而法身之體布影於沙界。經云。應以婆羅門
<lb n="0987b22"/>身得度者。即現婆羅門身。而為說法。是也。
<lb n="0987b23"/>原夫開闢以來。雖時經百王世更萬載。未有
<lb n="0987b24"/>
<g ref="CB06398"/>右梵英。印度聖種。梯山航海弘化聖朝。而
<lb n="0987b25"/>今聖德作而異人至。昌運起而大化隆。非但
<lb n="0987b26"/>諸佛悲願之感。抑亦聖朝崇法之應也。我等
<lb n="0987b27"/>既逢斯運。復覩此人。蓋各盡至欵共致迎接。
<lb n="0987b28"/>於是道俗輻輳。闐城溢郭。連成幕之袂。濯為
<lb n="0987b29"/>雨之汗。肩隨踵接。送入京輦。皇上大喜。仍勅
<lb n="0987c01"/>住大安寺。供給隆厚。公王英彥。莫不宗敬。行
<lb n="0987c02"/>基又率京畿緇素兩眾五十餘種。前後合三
<lb n="0987c03"/>度。僧正諷誦華嚴經。以為心要。尤善呪術。弟
<lb n="0987c04"/>子承習。至今傳之。僧正居敬行簡。喜慍不形
<lb n="0987c05"/>於色。含章隱曜。莫能測其淺深。高秩厚禮。
<lb n="0987c06"/>不能迴其慮。嚴威峻法。未足懼其心。光雖和
<lb n="0987c07"/>世。而弗污其體。塵雖同其心。而不測其真。以
<lb n="0987c08"/>天平勝寶二年。有勅崇為僧正。大法由斯紹
<lb n="0987c09"/>隆。群生以之回向。雖道迹未彰。而時英咸
<lb n="0987c10"/>謂已階聖果。但夜壑貿遷。閻浮業謝。以天平
<lb n="0987c11"/>寶字四年歲次庚子二月二十五日夜半。合
<lb n="0987c12"/>掌向西。辭色不亂。如入禪樂。奄爾遷化。即以
<lb n="0987c13"/>同年三月二日。闍維於登美山右僕射林。春
<lb n="0987c14"/>秋五十七。臨終告諸弟子云。吾常觀清性。直
<lb n="0987c15"/>嚴自性身。而猶尊重彌陀。景仰觀音。汝曹宜
<lb n="0987c16"/>抽吾帑藏衣物奉造阿彌陀淨土。又云。吾生
<lb n="0987c17"/>在之日。普為四恩。奉造如意輪菩薩像。而情
<lb n="0987c18"/>願更造八大菩薩像列坐其像。而無常行迫
<lb n="0987c19"/>其事不諧。汝曹不忘疇昔宜共相助畢功。弟
<lb n="0987c20"/>子等奉遵遺旨。備飾八像。而感梁木之既摧。
<lb n="0987c21"/>慟德音之永閟。所以炳發神功崇敬茂範。莫
<lb n="0987c22"/>若在妙像於當今。傳遺影於後葉乃造成形
<lb n="0987c23"/>像。雖英智茂範共其人既往。而美質風器與
<lb n="0987c24"/>嚴像而如在。爰命諛才為像贊。其辭曰。</p>
<lb n="0987c25"/>
<p id="pT51p0987c2501">至象無色。大道無名。湛然常住。非滅非生。隨
<lb n="0987c26"/>機汲引。應物兮形。發揮正教。如谷傳聲
(其一)
。</p>
<lb n="0987c27"/>
<p id="pT51p0987c2701">道不自弘。弘之在哲。猗歟聖王。海內有截。接
<lb n="0987c28"/>武異人。連肩英傑。慈訓惟闡。慧燈斯徹
(其二)
。</p>
<lb n="0987c29"/>
<p id="pT51p0987c2901">爰有應真。寔曰僧正。愛道崇法。忘軀委命。茂
<lb n="0988a01"/>德彌新。玄化尤盛。四輩<anchor xml:id="begd1e5310"/>祛<anchor xml:id="endd1e5310"/>惑。一乘得徑
(其三)
。</p>
<lb n="0988a02"/>
<p id="pT51p0988a0201">德必有類。道非獨顯。綽綽行基。幽贊妙典。起
<lb n="0988a03"/>予聖賓。揄揚群善。揭誠致敬。超群惟腆
(其四)
。</p>
<lb n="0988a04"/>
<p id="pT51p0988a0401">是生滅法。諸行無常。哲人薪盡。火移光亡。一
<lb n="0988a05"/>朝歸寂。萬古增傷。傳法道侶。奄絕舟航
(其五)
。</p>
<lb n="0988a06"/>
<p id="pT51p0988a0601">藏山易速。閱水難息。仰德酬恩。昊天無極。幽
<lb n="0988a07"/>誠曷寄。寫像追福。遍及無邊。廣覃有識
(其六)
。</p>
<lb n="0988a08"/>
<p id="pT51p0988a0801">神護景雲四年四月二十一日</p>
<lb n="0988a09"/>
<p id="pT51p0988a0901">故婆羅門僧正入室弟子傳燈住位僧修榮</p>
<lb n="0988a10"/>
<lb n="0988a11"/>
<lb n="0988a12"/>
<head>
<anchor xml:id="tnote0988001"/>唐大和上東征傳</head>
<lb n="0988a13"/>
<lb n="0988a14"/>
<byline>真人元開撰</byline>
<lb n="0988a15"/>
<p id="pT51p0988a1501">大和尚諱鑑真。揚州江陽縣人也。俗姓淳于。
<lb n="0988a16"/>齊<anchor xml:id="beg0988002"/>辯士<anchor xml:id="end0988002"/>髠之後<anchor xml:id="beg0988003"/>也<anchor xml:id="end0988003"/>。其父先就揚州大雲寺
<lb n="0988a17"/>智滿禪師。受戒學禪門。大和<anchor xml:id="beg0988004"/>尚<anchor xml:id="end0988004"/>年十四。隨
<lb n="0988a18"/>父入寺。見佛像感動心。因請父求出家。父奇
<lb n="0988a19"/>其志許焉。是時大周則天長安元年有詔。於
<lb n="0988a20"/>天下諸州度僧。便就智滿禪師出家為沙彌。
<lb n="0988a21"/>配住大雲寺。後改為龍興寺。唐中宗孝和皇
<lb n="0988a22"/>帝神龍元年。從道岸律師受菩薩戒。景龍元
<lb n="0988a23"/>年杖錫東都因入長安。其二年三月二十八
<lb n="0988a24"/>日。於西京實際寺登壇受具足戒。荊州南泉
<lb n="0988a25"/>寺弘景律師為和上。巡遊二京。究學三藏。後
<lb n="0988a26"/>歸淮南。教授戒律。江淮之間。獨為化主。於是
<lb n="0988a27"/>興建佛事。濟化群生。其事繁多不可具載。</p>
<lb n="0988a28"/>
<p id="pT51p0988a2801">日本天平五年歲次癸酉。沙門榮叡普照等。
<lb n="0988a29"/>隨遣唐大使丹墀真人廣成。至唐國留學。是
<lb n="0988b01"/>年唐開元二十一年也。唐國諸寺三藏大德。
<lb n="0988b02"/>皆以戒律為入道之正門。若有不持戒者不
<lb n="0988b03"/>齒於僧中。於是方知本國無傳戒人。仍請東
<lb n="0988b04"/>都大福<anchor xml:id="beg0988005"/>先<anchor xml:id="end0988005"/>寺沙門道<g ref="CB04636"/>律師。附副使中臣朝
<lb n="0988b05"/>臣名代之舶。先向本國去擬為傳戒者。</p>
<lb n="0988b06"/>
<p id="pT51p0988b0601">榮叡普照留學唐國已經十載。雖不待使而
<lb n="0988b07"/>欲早歸。於是請西京安國寺僧道<anchor xml:id="beg0988006"/>航<anchor xml:id="end0988006"/>澄觀。東
<lb n="0988b08"/>都僧德清。高麗僧如海。又請得宰相李林甫
<lb n="0988b09"/>之兄林宗之書。與揚州倉曹李湊。令造大舟
<lb n="0988b10"/>備糧送遣。又與日本國同學僧玄朗。玄<anchor xml:id="beg0988007"/>法<anchor xml:id="end0988007"/>二
<lb n="0988b11"/>人俱下至揚州。是歲唐天寶元載冬十月
(日本天平
<lb n="0988b12"/>十四年歲次<anchor xml:id="beg0988008"/>壬午<anchor xml:id="end0988008"/>
<anchor xml:id="beg0988009"/>也<anchor xml:id="end0988009"/>)
時大和尚在揚州大明寺。為<anchor xml:id="beg0988010"/>眾<anchor xml:id="end0988010"/>講
<lb n="0988b13"/>律。榮叡普照至大明寺。頂禮大和尚足下。具
<lb n="0988b14"/>述本意曰。佛法東流。至日本國。雖有其法。而
<lb n="0988b15"/>無傳法人。<anchor xml:id="beg0988011"/>日<anchor xml:id="end0988011"/>本國昔有聖德太子。曰二百年
<lb n="0988b16"/>後。聖教興於日本。今鍾此運。願<anchor xml:id="beg0988012"/>大<anchor xml:id="end0988012"/>和上東
<lb n="0988b17"/>遊興化。大和上<anchor xml:id="beg0988013"/>答<anchor xml:id="end0988013"/>曰。昔聞南岳思禪師遷化
<lb n="0988b18"/>之後。託生倭國王子。興隆佛法。濟度眾生。又
<lb n="0988b19"/>聞。日本國長屋<anchor xml:id="beg0988014"/>王<anchor xml:id="end0988014"/>崇敬佛法。<anchor xml:id="beg0988015"/>造<anchor xml:id="end0988015"/>千袈<anchor xml:id="beg0988016"/>裟<anchor xml:id="end0988016"/>
<lb n="0988b20"/>
<anchor xml:id="beg0988017"/>棄<anchor xml:id="end0988017"/>施此國大德眾僧。其袈裟<anchor xml:id="beg0988018"/>緣<anchor xml:id="end0988018"/>上繡著四
<lb n="0988b21"/>句曰。山川異域。風月同天。寄諸佛子。共結來
<lb n="0988b22"/>緣。以此思量。誠是佛法興隆有緣之國也。今
<lb n="0988b23"/>我同法眾中。誰有應此遠請向日本國傳法
<lb n="0988b24"/>者乎。時眾默然一無對者。良久有僧祥彥。進
<lb n="0988b25"/>曰。彼國<anchor xml:id="beg0988019"/>太<anchor xml:id="end0988019"/>遠。<anchor xml:id="beg0988020"/>性<anchor xml:id="end0988020"/>命難存。滄海淼漫。百無一
<lb n="0988b26"/>至。人身難得。中國難生。進修未備。道果未
<lb n="0988b27"/>
<anchor xml:id="beg0988021"/>剋<anchor xml:id="end0988021"/>。是故眾僧<anchor xml:id="beg0988022"/>咸<anchor xml:id="end0988022"/>默無對而已。<anchor xml:id="beg0988023"/>大<anchor xml:id="end0988023"/>和上曰。
<lb n="0988b28"/>為是法事也。何惜身命。諸人不去。我即去耳。
<lb n="0988b29"/>祥彥曰。<anchor xml:id="begd1e5658"/>大<anchor xml:id="endd1e5658"/>和上若去。彥亦隨去。爰有僧道
<lb n="0988c01"/>興．道航．神<anchor xml:id="beg0988024"/>頂<anchor xml:id="end0988024"/>．崇忍．<anchor xml:id="beg0988025"/>靈粲<anchor xml:id="end0988025"/>．明烈．道默．道
<lb n="0988c02"/>因．法藏．<anchor xml:id="beg0988026"/>法載<anchor xml:id="end0988026"/>．<anchor xml:id="beg0988027"/>曇<anchor xml:id="end0988027"/>靜．道<anchor xml:id="beg0988028"/>翼<anchor xml:id="end0988028"/>．幽巖．如<anchor xml:id="beg0988029"/>海<anchor xml:id="end0988029"/>．澄
<lb n="0988c03"/>觀．德清．思託等二十一人．願同心隨<anchor xml:id="beg0988030"/>大<anchor xml:id="end0988030"/>和
<lb n="0988c04"/>上去。要約已畢。<anchor xml:id="beg0988031"/>始抵<anchor xml:id="end0988031"/>東河造<anchor xml:id="beg0988032"/>船<anchor xml:id="end0988032"/>。揚州倉曹
<lb n="0988c05"/>李湊依<anchor xml:id="beg0988033"/>李<anchor xml:id="end0988033"/>林宗書亦同檢挍造<anchor xml:id="begd1e5759"/>船<anchor xml:id="endd1e5759"/>備糧。大
<lb n="0988c06"/>和上。榮叡。普照<anchor xml:id="beg0988034"/>師<anchor xml:id="end0988034"/>等。同在既濟寺。備<anchor xml:id="begd1e5775"/>辦<anchor xml:id="endd1e5775"/>乾
<lb n="0988c07"/>糧。但云將供具往天台山國清寺供養<anchor xml:id="beg0988035"/>眾僧<anchor xml:id="end0988035"/>。
<lb n="0988c08"/>是歲天寶二載癸未。<anchor xml:id="beg0988036"/>當時<anchor xml:id="end0988036"/>海賊<anchor xml:id="beg0988037"/>大動繁多。
<lb n="0988c09"/>台州．溫州．明州海邊并被其害。海路<anchor xml:id="end0988037"/>。塞公私
<lb n="0988c10"/>斷行。僧道<anchor xml:id="beg0988038"/>航<anchor xml:id="end0988038"/>云。今向他國為傳戒法。人皆
<lb n="0988c11"/>高德行業肅清。<anchor xml:id="beg0988039"/>如<anchor xml:id="end0988039"/>如海等少學可停却矣。時
<lb n="0988c12"/>如海大瞋。裹頭人州。上採訪廳告曰。大使知
<lb n="0988c13"/>否。有僧道<anchor xml:id="begd1e5845"/>航<anchor xml:id="endd1e5845"/>。造<anchor xml:id="begd1e5852"/>船<anchor xml:id="endd1e5852"/>入海。與海賊連。都有若
<lb n="0988c14"/>干人。<anchor xml:id="begd1e5860"/>辦<anchor xml:id="endd1e5860"/>乾糧在既濟。開元大明寺。復有<anchor xml:id="beg0988040"/>五<anchor xml:id="end0988040"/>
<lb n="0988c15"/>百海賊入城來。時淮南採訪使班景倩聞<anchor xml:id="beg0988041"/>即<anchor xml:id="end0988041"/>
<lb n="0988c16"/>大駭。便令人將如海於獄推問。又差官人於
<lb n="0988c17"/>諸寺。收捉賊徒。遂於既濟寺。搜得乾糧。大
<lb n="0988c18"/>明寺捉得日本僧普照。開元寺得玄朗玄法。
<lb n="0988c19"/>其榮叡<anchor xml:id="begd1e5892"/>師<anchor xml:id="endd1e5892"/>走入池水中仰臥。不良<anchor xml:id="beg0988042"/>久<anchor xml:id="end0988042"/>見水
<lb n="0988c20"/>動。入水得榮叡<anchor xml:id="begd1e5907"/>師<anchor xml:id="endd1e5907"/>。並送縣推問。僧道<anchor xml:id="beg0988043"/>航<anchor xml:id="end0988043"/>隱
<lb n="0988c21"/>俗人家。亦被捉得並禁獄中。問曰。徒有幾人
<lb n="0988c22"/>與海賊連。道<anchor xml:id="begd1e5925"/>航<anchor xml:id="endd1e5925"/>答曰。不與賊連。<anchor xml:id="begd1e5931"/>航<anchor xml:id="endd1e5931"/>是宰相
<lb n="0988c23"/>李林甫之兄林宗家僧<anchor xml:id="beg0988044"/>也<anchor xml:id="end0988044"/>。今令送功德往天
<lb n="0988c24"/>台國清寺。陸行過嶺辛苦。造<anchor xml:id="begd1e5949"/>船<anchor xml:id="endd1e5949"/>從海路去
<lb n="0989a01"/>耳。今有林宗書二通。在倉曹所。採訪使問倉
<lb n="0989a02"/>
<anchor xml:id="beg0989001"/>曹<anchor xml:id="end0989001"/>。對曰實也。仍索其書看。乃云阿師無事。
<lb n="0989a03"/>今三海賊大動。不須海過去。其所造<anchor xml:id="begd1e5971"/>船<anchor xml:id="endd1e5971"/>
<anchor xml:id="beg0989002"/>沒<anchor xml:id="end0989002"/>
<lb n="0989a04"/>官。其雜物還僧。其誣告僧如海與反坐還俗。
<lb n="0989a05"/>決杖六十。遞送本貫。其日本僧四人。揚州上
<lb n="0989a06"/>奏<anchor xml:id="beg0989003"/>至京<anchor xml:id="end0989003"/>。鴻<anchor xml:id="beg0989004"/>臚<anchor xml:id="end0989004"/>撿案<anchor xml:id="beg0989005"/>問<anchor xml:id="end0989005"/>本配寺。寺<anchor xml:id="beg0989006"/>家<anchor xml:id="end0989006"/>報曰。
<lb n="0989a07"/>其僧隨駕去。更不見<anchor xml:id="beg0989007"/>來。鴻臚<anchor xml:id="end0989007"/>依寺報而奏。
<lb n="0989a08"/>便勅下揚州曰。其僧榮叡等既是<anchor xml:id="beg0989008"/>蕃<anchor xml:id="end0989008"/>僧。入朝
<lb n="0989a09"/>學問。每年賜絹二十五匹。四季。給時服。兼預
<lb n="0989a10"/>隨駕。非是偽濫。今欲還國。隨意放還。宜<anchor xml:id="beg0989009"/>依<anchor xml:id="end0989009"/>
<lb n="0989a11"/>揚<anchor xml:id="beg0989010"/>州<anchor xml:id="end0989010"/>例送遣。時榮叡普照等四月被禁。八
<lb n="0989a12"/>
<anchor xml:id="beg0989011"/>月<anchor xml:id="end0989011"/>始得出。其玄朗玄法。從此還國別去。</p>
<lb n="0989a13"/>
<p id="pT51p0989a1301">時榮叡。普照同議曰。我等本願為傳戒法。請
<lb n="0989a14"/>諸高德。將還本國。今揚州奉勅。唯送我四人。
<lb n="0989a15"/>不得請諸師。而空<anchor xml:id="beg0989012"/>還<anchor xml:id="end0989012"/>無益。豈如不受官送。依
<lb n="0989a16"/>舊請僧。將還本國流傳戒法<anchor xml:id="beg0989013"/>者乎<anchor xml:id="end0989013"/>。於是巡避
<lb n="0989a17"/>官所。俱至大和上所計量。大和上曰。不須愁。
<lb n="0989a18"/>宜求方便必遂本願。仍出<anchor xml:id="beg0989014"/>正爐<anchor xml:id="end0989014"/>八十貫錢。買
<lb n="0989a19"/>得嶺南道採訪使劉<anchor xml:id="beg0989015"/>臣<anchor xml:id="end0989015"/>隣之軍舟一隻。雇得
<lb n="0989a20"/>舟人<anchor xml:id="beg0989016"/>等<anchor xml:id="end0989016"/>十八口。備<anchor xml:id="begd1e6151"/>辦<anchor xml:id="endd1e6151"/>海糧<anchor xml:id="beg0989017"/>苓<anchor xml:id="end0989017"/>脂。紅綠米一
<lb n="0989a21"/>百石。甜豉三<anchor xml:id="beg0989018"/>十<anchor xml:id="end0989018"/>石。牛蘇一百八十<anchor xml:id="beg0989019"/>斤<anchor xml:id="end0989019"/>。麵五
<lb n="0989a22"/>十石。乾胡餅二車。乾蒸餅一車。乾薄餅一萬。
<lb n="0989a23"/>番<anchor xml:id="beg0989020"/>拾<anchor xml:id="end0989020"/>頭一半車。漆合<anchor xml:id="beg0989021"/>子<anchor xml:id="end0989021"/>盤三十具。兼將畫
<lb n="0989a24"/>五頂像一鋪。寶像一鋪。金泥像一<anchor xml:id="beg0989022"/>軀<anchor xml:id="end0989022"/>。六扇
<lb n="0989a25"/>佛菩薩障子一具。金字華嚴經一部。金字大
<lb n="0989a26"/>品經一部。金字大集經一部。金字大涅槃經
<lb n="0989a27"/>一部。雜經論章疏都一百部。月令<anchor xml:id="beg0989023"/>障<anchor xml:id="end0989023"/>子一具。
<lb n="0989a28"/>行天障子一具。道場<anchor xml:id="beg0989024"/>幡<anchor xml:id="end0989024"/>一百二十口。珠<anchor xml:id="begd1e6241"/>幡<anchor xml:id="endd1e6241"/>
<lb n="0989a29"/>十四條。玉環<anchor xml:id="beg0989025"/>手<anchor xml:id="end0989025"/>
<anchor xml:id="begd1e6257"/>幡<anchor xml:id="endd1e6257"/>八口。螺鈿經函五十口。
<lb n="0989b01"/>銅瓶二十口。華氈二十四領。袈裟一千領。<anchor xml:id="beg0989026"/>褊<anchor xml:id="end0989026"/>
<lb n="0989b02"/>衫一千對。坐具一千<anchor xml:id="beg0989027"/>床<anchor xml:id="end0989027"/>大銅蓋四口。<anchor xml:id="beg0989028"/>行菜<anchor xml:id="end0989028"/>
<lb n="0989b03"/>
<anchor xml:id="beg0989029"/>蓋<anchor xml:id="end0989029"/>四十口。大銅盤二十面。中銅盤二十面。小
<lb n="0989b04"/>銅盤四十<anchor xml:id="beg0989030"/>四<anchor xml:id="end0989030"/>面。一尺面銅疊八十面。少銅疊
<lb n="0989b05"/>二百面。白藤簞十六領。五色<anchor xml:id="beg0989031"/>藤<anchor xml:id="end0989031"/>簞六領。麝香
<lb n="0989b06"/>二十臍。沈香．甲香．甘松香．龍腦香．膽唐香．
<lb n="0989b07"/>安息香．棧香．零陵香．青木香．薰陸香．都有六
<lb n="0989b08"/>百餘斤。又有畢鉢．呵梨勒．胡椒．阿魏．石蜜．
<lb n="0989b09"/>蔗<anchor xml:id="beg0989032"/>糖<anchor xml:id="end0989032"/>．等五百餘斤。蜂蜜十斛。甘庶八十束。
<lb n="0989b10"/>青錢十千<anchor xml:id="beg0989033"/>貫<anchor xml:id="end0989033"/>。正爐錢十千<anchor xml:id="begd1e6358"/>貫<anchor xml:id="endd1e6358"/>。紫邊錢五千
<lb n="0989b11"/>
<anchor xml:id="begd1e6365"/>貫<anchor xml:id="endd1e6365"/>。羅襆頭二千枚。麻靴三十量。<anchor xml:id="beg0989034"/>廗<anchor xml:id="end0989034"/>
<anchor xml:id="beg0989035"/>胃<anchor xml:id="end0989035"/>三
<lb n="0989b12"/>十箇。擊僧祥彥．道興．德清．榮叡．普照．思託．
<lb n="0989b13"/>等一十七人。玉作人。畫師。雕<anchor xml:id="beg0989036"/>檀<anchor xml:id="end0989036"/>刻鏤鑄寫
<lb n="0989b14"/>繡<anchor xml:id="beg0989037"/>師修<anchor xml:id="end0989037"/>文鐫碑等工<anchor xml:id="beg0989038"/>手<anchor xml:id="end0989038"/>都<anchor xml:id="beg0989039"/>有<anchor xml:id="end0989039"/>八十五人。同
<lb n="0989b15"/>駕一隻舟。天寶二載十二月舉帆東下。到<anchor xml:id="beg0989040"/>狼<anchor xml:id="end0989040"/>
<lb n="0989b16"/>溝浦。被惡風<anchor xml:id="beg0989041"/>漂<anchor xml:id="end0989041"/>浪<anchor xml:id="beg0989042"/>波<anchor xml:id="end0989042"/>擊<anchor xml:id="beg0989043"/>船<anchor xml:id="end0989043"/>破。<anchor xml:id="beg0989044"/>波擊舟破<anchor xml:id="end0989044"/>。
<lb n="0989b17"/>人總上岸。潮來水至人腰。大和上在<anchor xml:id="beg0989045"/>烏蓲<anchor xml:id="end0989045"/>
<lb n="0989b18"/>
<anchor xml:id="beg0989046"/>草<anchor xml:id="end0989046"/>上。餘人並在水中。冬寒風<anchor xml:id="beg0989047"/>急<anchor xml:id="end0989047"/>。甚太辛苦。</p>
<lb n="0989b19"/>
<p id="pT51p0989b1901">更修理舟。下至大<anchor xml:id="beg0989048"/>坂<anchor xml:id="end0989048"/>山泊舟不得。<anchor xml:id="beg0989049"/>即<anchor xml:id="end0989049"/>至下
<lb n="0989b20"/>嶼山。住一月。待好風發。欲到<anchor xml:id="beg0989050"/>桑石<anchor xml:id="end0989050"/>山。風<anchor xml:id="begd1e6546"/>急<anchor xml:id="endd1e6546"/>
<lb n="0989b21"/>浪<anchor xml:id="beg0989051"/>高<anchor xml:id="end0989051"/>。舟<anchor xml:id="beg0989052"/>無著<anchor xml:id="beg0989053"/>岸<anchor xml:id="end0989053"/>
<anchor xml:id="end0989052"/>。無計可量。纔離嶮岸。還
<lb n="0989b22"/>落石上。舟破。人並舟上岸。水米俱盡。飢渴三
<lb n="0989b23"/>日。風停浪靜。<anchor xml:id="tnote0989054"/>
<anchor xml:id="mod0989054"/>泉郎將水米來相救。又經五
<lb n="0989b24"/>日。有還海官。來問消息。申請明州大守處分。
<lb n="0989b25"/>安置鄮縣山阿育王寺。寺有阿育王塔。明州
<lb n="0989b26"/>者舊是越州之一縣也。開元二十<anchor xml:id="beg0989055"/>一<anchor xml:id="end0989055"/>年。越州
<lb n="0989b27"/>鄮縣令王叔達奏。割越州一縣。特置明州。更
<lb n="0989b28"/>開三縣。令成一州四縣。<anchor xml:id="beg0989056"/>今<anchor xml:id="end0989056"/>稱餘姚郡。其育王
<lb n="0989b29"/>塔者。是佛滅度後一百年時。有鐵輪王。<anchor xml:id="beg0989057"/>名<anchor xml:id="end0989057"/>阿
<lb n="0989c01"/>育王。役使鬼神。建八萬四千塔之一也。其塔
<lb n="0989c02"/>非金非玉。非石非土。非銅非鐵。紫烏色刻鏤
<lb n="0989c03"/>非常。一面薩埵王子變。一面捨眼變。一面出腦
<lb n="0989c04"/>變。一面救鴿變。上無露盤。中有縣鐘。埋沒地
<lb n="0989c05"/>中。無能知者。唯有方基。高數仞。草棘蒙<anchor xml:id="beg0989058"/>茸<anchor xml:id="end0989058"/>。
<lb n="0989c06"/>
<anchor xml:id="beg0989059"/>罕<anchor xml:id="end0989059"/>有尋窺。至<anchor xml:id="beg0989060"/>晉泰始<anchor xml:id="end0989060"/>元年。并州西河離<anchor xml:id="beg0989061"/>石<anchor xml:id="end0989061"/>
<lb n="0989c07"/>人劉薩<anchor xml:id="beg0989062"/>訶<anchor xml:id="end0989062"/>者。死到閻羅王界。閻羅王教令掘
<lb n="0989c08"/>出。自晉宋齊梁至於唐代。時時造塔造堂。其
<lb n="0989c09"/>事甚多。<anchor xml:id="beg0989063"/>其<anchor xml:id="end0989063"/>鄮山東南嶺石上有佛右跡。東北
<lb n="0989c10"/>小巖上復有佛左跡。並長一尺四寸。前濶五
<lb n="0989c11"/>寸八分。後濶四寸半。深三寸。千輻輪相魚印
<lb n="0989c12"/>文分明顯示。世傳<anchor xml:id="beg0989064"/>曰<anchor xml:id="end0989064"/>迦葉佛之跡也。東<anchor xml:id="beg0989065"/>方<anchor xml:id="end0989065"/>
<lb n="0989c13"/>二里。路側有聖井。深三尺<anchor xml:id="beg0989066"/>許<anchor xml:id="end0989066"/>。清涼甘美。極
<lb n="0989c14"/>雨不溢。極旱不涸。中有一<anchor xml:id="beg0989067"/>鱗<anchor xml:id="end0989067"/>魚。長一尺九
<lb n="0989c15"/>寸。世傳<anchor xml:id="beg0989068"/>云<anchor xml:id="end0989068"/>護塔菩<anchor xml:id="beg0989069"/>薩<anchor xml:id="end0989069"/>。有人以香華供養。有
<lb n="0989c16"/>福者即見。無福者經年求不見。有人就井
<lb n="0989c17"/>上造屋<anchor xml:id="beg0989070"/>至<anchor xml:id="end0989070"/>以七寶作材瓦。即從井中水漲流
<lb n="0989c18"/>却。天寶三載歲次甲申。越州龍興寺眾僧請
<lb n="0989c19"/>
<anchor xml:id="beg0989071"/>大<anchor xml:id="end0989071"/>和上。講律受戒事畢。更有杭州湖州宣州
<lb n="0989c20"/>並來請<anchor xml:id="begd1e6792"/>大<anchor xml:id="endd1e6792"/>和上講律。<anchor xml:id="begd1e6797"/>大<anchor xml:id="endd1e6797"/>和上依次巡遊。開
<lb n="0990a01"/>講受戒。還至<anchor xml:id="beg0990001"/>鄮<anchor xml:id="end0990001"/>山<anchor xml:id="beg0990002"/>阿<anchor xml:id="end0990002"/>育王寺。時越州僧等。
<lb n="0990a02"/>知<anchor xml:id="begd1e6824"/>大<anchor xml:id="endd1e6824"/>和上欲往日本國。告州官曰。日本國僧
<lb n="0990a03"/>榮叡誘<anchor xml:id="begd1e6832"/>大<anchor xml:id="endd1e6832"/>和上欲往日本國。時山陰縣尉遣
<lb n="0990a04"/>人於王<anchor xml:id="beg0990003"/>蒸<anchor xml:id="end0990003"/>宅。搜得榮叡師。著枷遞送京。<anchor xml:id="beg0990004"/>遂<anchor xml:id="end0990004"/>
<lb n="0990a05"/>至杭州。榮叡師臥病。請<anchor xml:id="beg0990005"/>暇<anchor xml:id="end0990005"/>療治。經多時云
<lb n="0990a06"/>病死乃得放出。</p>
<lb n="0990a07"/>
<p id="pT51p0990a0701">榮叡普照<anchor xml:id="beg0990006"/>師<anchor xml:id="end0990006"/>。等為求法故前後被災。艱辛不
<lb n="0990a08"/>可言盡。然其堅固之志。曾無退悔。<anchor xml:id="begd1e6886"/>大<anchor xml:id="endd1e6886"/>和上
<lb n="0990a09"/>悅其如是。欲遂其願。乃遣僧法進及二近事。
<lb n="0990a10"/>將輕<anchor xml:id="beg0990007"/>貨<anchor xml:id="end0990007"/>往福州買船。具<anchor xml:id="begd1e6904"/>辦<anchor xml:id="endd1e6904"/>糧用。<anchor xml:id="begd1e6910"/>大<anchor xml:id="endd1e6910"/>和上率
<lb n="0990a11"/>諸門徒祥彥．榮叡．普照．思託．等三十餘人。
<lb n="0990a12"/>辭禮育王塔。巡禮佛跡。供養聖<anchor xml:id="beg0990008"/>井<anchor xml:id="end0990008"/>護塔魚菩
<lb n="0990a13"/>薩。尋山直出州。大守盧同宰及僧徒父老迎
<lb n="0990a14"/>送設供養。差人備糧。送至白社村寺。修理壞
<lb n="0990a15"/>塔。勸諸鄉人。造一佛殿。至台州寧海縣白
<lb n="0990a16"/>
<anchor xml:id="beg0990009"/>泉<anchor xml:id="end0990009"/>寺宿。明日齋後踰山。嶺峻途遠。日暮夜
<lb n="0990a17"/>暗。澗水沒<anchor xml:id="beg0990010"/>膝<anchor xml:id="end0990010"/>。飛雪迷眼。諸人泣淚。同受寒
<lb n="0990a18"/>苦。明日度嶺。入<anchor xml:id="beg0990011"/>唐興<anchor xml:id="end0990011"/>縣。日<anchor xml:id="beg0990012"/>暮<anchor xml:id="end0990012"/>至國清寺。松
<lb n="0990a19"/>篁蓊欝。奇樹璀<anchor xml:id="beg0990013"/>璨<anchor xml:id="end0990013"/>。寶塔玉殿。玲瓏赫奕。莊
<lb n="0990a20"/>嚴華飾。不可言盡。孫綽天台山賦不能盡其
<lb n="0990a21"/>萬一。<anchor xml:id="begd1e6996"/>大<anchor xml:id="endd1e6996"/>和上巡禮聖<anchor xml:id="beg0990014"/>跡<anchor xml:id="end0990014"/>。出始豐縣。入臨海
<lb n="0990a22"/>縣。導於<anchor xml:id="beg0990015"/>白<anchor xml:id="end0990015"/>峯。尋江遂至黃巖縣。便取永嘉
<lb n="0990a23"/>郡路。到禪林寺宿。明朝早<anchor xml:id="beg0990016"/>食<anchor xml:id="end0990016"/>。發欲向溫州。
<lb n="0990a24"/>忽有採訪使牃來追。其意者在揚州<anchor xml:id="begd1e7040"/>大<anchor xml:id="endd1e7040"/>和上
<lb n="0990a25"/>弟子僧靈祐。及諸寺三綱眾僧同議曰。我大
<lb n="0990a26"/>師和上發願向日本國。<anchor xml:id="beg0990017"/>登<anchor xml:id="end0990017"/>山涉海。數年艱苦。
<lb n="0990a27"/>滄溟萬里。死生<anchor xml:id="beg0990018"/>莫<anchor xml:id="end0990018"/>測。可共告官遮令留住。
<lb n="0990a28"/>仍共<anchor xml:id="beg0990019"/>以<anchor xml:id="end0990019"/>牒告於州縣。於是江東道採訪使下
<lb n="0990a29"/>牒諸州。先追所<anchor xml:id="beg0990020"/>經<anchor xml:id="end0990020"/>諸寺三綱。於獄留身推
<lb n="0990b01"/>問。尋蹤至禪林寺。捉得大和上。差使押送防
<lb n="0990b02"/>護。十重圍繞。送至採訪使所。<anchor xml:id="begd1e7096"/>大<anchor xml:id="endd1e7096"/>和上所至
<lb n="0990b03"/>州縣官人參迎。禮拜歡喜。即放出所禁三綱
<lb n="0990b04"/>等。採訪使處分依舊令住本寺。約束三綱防
<lb n="0990b05"/>護<anchor xml:id="beg0990021"/>曰<anchor xml:id="end0990021"/>。勿令更向他國。諸州道俗聞<anchor xml:id="begd1e7115"/>大<anchor xml:id="endd1e7115"/>和上
<lb n="0990b06"/>還至。各<anchor xml:id="begd1e7123"/>辦<anchor xml:id="endd1e7123"/>四事供養。競來慶賀。遞相把手慰
<lb n="0990b07"/>勞。獨<anchor xml:id="begd1e7131"/>大<anchor xml:id="endd1e7131"/>和上憂愁。呵嘖靈祐。不賜開顏。其
<lb n="0990b08"/>靈祐日日懺謝乞歡喜。每夜一更立至五<anchor xml:id="beg0990022"/>更<anchor xml:id="end0990022"/>
<lb n="0990b09"/>謝罪。遂終六十日。又諸寺三綱大德共來禮
<lb n="0990b10"/>謝乞歡喜。<anchor xml:id="begd1e7153"/>大<anchor xml:id="endd1e7153"/>和上乃開顏耳。</p>
<lb n="0990b11"/>
<p id="pT51p0990b1101">天寶七載春。榮叡普照師從同安郡至揚州
<lb n="0990b12"/>崇福寺大和上住所。<anchor xml:id="begd1e7164"/>大<anchor xml:id="endd1e7164"/>和上更與二師作方
<lb n="0990b13"/>便。造舟買香藥。備<anchor xml:id="begd1e7171"/>辦<anchor xml:id="endd1e7171"/>
<anchor xml:id="beg0990023"/>百物。一<anchor xml:id="end0990023"/>如天寶二載所
<lb n="0990b14"/>備。同行人僧祥彥．神倉．光演．頓悟．道祖．如
<lb n="0990b15"/>高．德<anchor xml:id="beg0990024"/>清<anchor xml:id="end0990024"/>．<anchor xml:id="beg0990025"/>日<anchor xml:id="end0990025"/>悟．榮叡．普照．思託．等道俗一
<lb n="0990b16"/>十四人。及化得水手一十八人。<anchor xml:id="beg0990026"/>又<anchor xml:id="end0990026"/>餘樂相隨
<lb n="0990b17"/>者合<anchor xml:id="beg0990027"/>有<anchor xml:id="end0990027"/>三十五人。六月二十七日發自崇福
<lb n="0990b18"/>寺。至揚州新河。乘舟<anchor xml:id="beg0990028"/>下<anchor xml:id="end0990028"/>至常州界狼山。風
<lb n="0990b19"/>急浪高。旋轉三山。明日得風。至越州界三塔
<lb n="0990b20"/>山。停住一月。得好風發至<anchor xml:id="beg0990029"/>署<anchor xml:id="end0990029"/>風山。停住一
<lb n="0990b21"/>月。十月<anchor xml:id="beg0990030"/>十<anchor xml:id="end0990030"/>六日<anchor xml:id="beg0990031"/>晨<anchor xml:id="end0990031"/>朝<anchor xml:id="begd1e7268"/>大<anchor xml:id="endd1e7268"/>和上云。昨夜夢見
<lb n="0990b22"/>三官人。一著緋二著綠。於岸上拜別。知是國
<lb n="0990b23"/>神相別也。疑是度必得渡海也。少時風起指
<lb n="0990b24"/>
<anchor xml:id="beg0990032"/>頂<anchor xml:id="end0990032"/>岸山發。東南見山。至日中其山滅。知是
<lb n="0990b25"/>蜃氣也。去岸漸遠。風急汝峻。水黑如墨。沸浪
<lb n="0990b26"/>一透。如上高山。怒濤<anchor xml:id="beg0990033"/>再<anchor xml:id="end0990033"/>至。似入深谷。人皆
<lb n="0990b27"/>荒醉。但<anchor xml:id="beg0990034"/>唱<anchor xml:id="end0990034"/>觀音。舟人告曰。舟今欲沒。有何
<lb n="0990b28"/>所惜。即牽棧香籠欲拋。空中有聲言。莫拋莫
<lb n="0990b29"/>拋。即止。中夜時舟人<anchor xml:id="beg0990035"/>言<anchor xml:id="end0990035"/>。莫怖。有四神王。<anchor xml:id="beg0990036"/>著<anchor xml:id="end0990036"/>
<lb n="0990c01"/>甲把杖。<anchor xml:id="beg0990037"/>二<anchor xml:id="end0990037"/>在舟頭。<anchor xml:id="begd1e7347"/>二<anchor xml:id="endd1e7347"/>在檣<anchor xml:id="beg0990038"/>舳<anchor xml:id="end0990038"/>邊。眾人聞
<lb n="0990c02"/>之。心裏稍安。三日過蛇海。其蛇長者一丈餘。
<lb n="0990c03"/>小者五尺餘。<anchor xml:id="beg0990039"/>色皆<anchor xml:id="end0990039"/>斑斑。滿泛海上。三日過
<lb n="0990c04"/>飛魚海。白色飛魚翳滿空中。長一尺許。<anchor xml:id="beg0990040"/>一<anchor xml:id="end0990040"/>
<lb n="0990c05"/>日經飛鳥海。鳥大如人。飛集舟上。舟重欲沒。
<lb n="0990c06"/>人以手推。鳥即銜手。其後二日無物。唯有急
<lb n="0990c07"/>風高浪。眾僧<anchor xml:id="beg0990041"/>惱<anchor xml:id="end0990041"/>臥。但普照師每日食時行生
<lb n="0990c08"/>米少許。與眾僧以充中食。舟上無水。嚼米喉
<lb n="0990c09"/>乾。咽不入。吐不出。飲<anchor xml:id="beg0990042"/>鹹水<anchor xml:id="end0990042"/>腹即脹。一生辛
<lb n="0990c10"/>苦。何劇於此。海中忽四隻金魚。長各一<anchor xml:id="beg0990043"/>丈<anchor xml:id="end0990043"/>
<lb n="0990c11"/>許。走繞舟四邊。明旦風息見山。人總渴水。臨
<lb n="0990c12"/>欲死。榮叡師面色<anchor xml:id="beg0990044"/>忽<anchor xml:id="end0990044"/>然怡悅。即說云。夢見
<lb n="0990c13"/>官人。請我受戒懺悔。叡曰。貧道甚渴欲得水。
<lb n="0990c14"/>彼官<anchor xml:id="beg0990045"/>人<anchor xml:id="end0990045"/>取水與叡。水色如乳汁。取飲甚美。
<lb n="0990c15"/>心既清涼。叡語彼官<anchor xml:id="begd1e7449"/>人<anchor xml:id="endd1e7449"/>曰。舟上三十餘人多
<lb n="0990c16"/>日不飲<anchor xml:id="beg0990046"/>水<anchor xml:id="end0990046"/>。<anchor xml:id="beg0990047"/>甚<anchor xml:id="end0990047"/>大<anchor xml:id="beg0990048"/>飢<anchor xml:id="end0990048"/>渴。請檀越早取水來。
<lb n="0990c17"/>時彼官人喚雨令老人處分云。汝等大了事
<lb n="0990c18"/>人。急送水來。夢相如是。水今應至。諸人急須
<lb n="0990c19"/>把碗待。眾人聞此總歡喜。明日未時西南空
<lb n="0990c20"/>中雲起。覆舟上注雨。人人把碗承飲。第二日
<lb n="0990c21"/>亦雨至。人皆飽足。明旦近岸。有四白魚來引
<lb n="0990c22"/>舟。直至泊舟浦。舟人把碗。<anchor xml:id="beg0990049"/>競<anchor xml:id="end0990049"/>上岸頭覓水。
<lb n="0990c23"/>過一小崗便遇池水。清涼甘美。眾人爭飲。各
<lb n="0990c24"/>得飽滿。後日更向池欲汲水。昨日池處但有
<lb n="0991a01"/>陸地。而不見池。眾共悲喜。知是神靈化出池
<lb n="0991a02"/>也。是時冬十一月。華蘂開敷。樹實竹筍不辨
<lb n="0991a03"/>於夏。凡在海中。經十四日方得著岸。遣人求
<lb n="0991a04"/>浦。乃有四經紀人。便引道<anchor xml:id="beg0991001"/>而<anchor xml:id="end0991001"/>去。四人口云。
<lb n="0991a05"/>
<anchor xml:id="begd1e7526"/>大<anchor xml:id="endd1e7526"/>和尚大果報<anchor xml:id="beg0991002"/>遇<anchor xml:id="end0991002"/>於弟子。不然合死。此間
<lb n="0991a06"/>人物喫人。火急去來。便引舟去入浦。晚見一
<lb n="0991a07"/>人被髮帶刀。諸人大怖與食便去。</p>
<lb n="0991a08"/>
<p id="pT51p0991a0801">夜發經三日。乃到振州江口泊舟。其經紀人
<lb n="0991a09"/>往報郡。其別駕憑崇債遣兵四百餘人來迎。
<lb n="0991a10"/>引至州城。別駕來迎乃云。弟子早知<anchor xml:id="begd1e7552"/>大<anchor xml:id="endd1e7552"/>和上
<lb n="0991a11"/>來。昨<anchor xml:id="beg0991003"/>夜<anchor xml:id="end0991003"/>夢有僧姓豐田。當是債舅。此<anchor xml:id="beg0991004"/>間<anchor xml:id="end0991004"/>若
<lb n="0991a12"/>有姓豐田者否。眾僧皆云無也。債曰此間雖
<lb n="0991a13"/>無姓豐田人。而今<anchor xml:id="begd1e7579"/>大<anchor xml:id="endd1e7579"/>和上即將當弟子之舅。
<lb n="0991a14"/>即迎入宅內。設齋<anchor xml:id="beg0991005"/>供<anchor xml:id="end0991005"/>養。又於大守廳內。設
<lb n="0991a15"/>
<anchor xml:id="beg0991006"/>會<anchor xml:id="end0991006"/>
<anchor xml:id="beg0991007"/>授<anchor xml:id="end0991007"/>戒。仍入州大雲寺安置。其寺佛殿壞
<lb n="0991a16"/>
<anchor xml:id="beg0991008"/>廢<anchor xml:id="end0991008"/>。眾僧各捨衣物造佛殿。住一年造了。別駕
<lb n="0991a17"/>憑崇債自備甲兵八百餘人。送經四十餘日。
<lb n="0991a18"/>至萬<anchor xml:id="beg0991009"/>安<anchor xml:id="end0991009"/>州。州大首領憑若芳請住其家。三日
<lb n="0991a19"/>供養。若芳每年常劫取波斯舶<anchor xml:id="beg0991010"/>三二<anchor xml:id="end0991010"/>艘。取物
<lb n="0991a20"/>為己貨。掠人為奴婢。其奴婢居處南北三日
<lb n="0991a21"/>行。東西五日行。村村相次總是若芳奴婢之
<lb n="0991a22"/>住處也。若芳<anchor xml:id="begd1e7650"/>會<anchor xml:id="endd1e7650"/>客。常用乳頭香為燈燭。一
<lb n="0991a23"/>燒一百餘斤。其宅後蘇芳木露積如山。其餘
<lb n="0991a24"/>財物亦稱此焉。行到岸州界無賊。別駕乃迴
<lb n="0991a25"/>去。榮叡普照師從海路經四十餘日到岸州。
<lb n="0991a26"/>州遊弈大使張雲出迎拜謁。引入令住開元
<lb n="0991a27"/>寺。官寮參省設齋。施物盈滿一屋。彼處珍異
<lb n="0991a28"/>口味。乃有益<anchor xml:id="beg0991011"/>知<anchor xml:id="end0991011"/>子。檳榔子。荔支子。龍眼。甘
<lb n="0991a29"/>蔗。拘莚樓頭大如鉢盂。甘甜於蜜。花如七寶
<lb n="0991b01"/>色。膽唐香樹<anchor xml:id="beg0991012"/>叢<anchor xml:id="end0991012"/>生成林。風至香聞五里之
<lb n="0991b02"/>外。又有波羅捺樹。果大如冬<anchor xml:id="beg0991013"/>瓜<anchor xml:id="end0991013"/>。樹似<g ref="CB06413"/>楂
<lb n="0991b03"/>畢鉢<anchor xml:id="beg0991014"/>草<anchor xml:id="end0991014"/>子同。今見葉如水葱。其根味似乾
<lb n="0991b04"/>柹。十月作田。正月收粟。養蠶八度。收稻再
<lb n="0991b05"/>度。男著木笠。女著布<anchor xml:id="beg0991015"/>絮<anchor xml:id="end0991015"/>人皆彫蹄鑿齒。繡
<lb n="0991b06"/>面鼻飲。是其異也。大使已下至於典正。作番
<lb n="0991b07"/>供養眾僧。大使自手行食。將優曇鉢樹葉以
<lb n="0991b08"/>充<anchor xml:id="beg0991016"/>生<anchor xml:id="end0991016"/>菜。復將優曇鉢子供養眾僧。乃云<anchor xml:id="beg0991017"/>大
<lb n="0991b09"/>和上知<anchor xml:id="end0991017"/>否。此是優曇鉢樹子。此樹有子華。
<lb n="0991b10"/>弟子得遇<anchor xml:id="begd1e7772"/>大<anchor xml:id="endd1e7772"/>和上如優曇鉢華。甚難值遇。其
<lb n="0991b11"/>葉赤色圓一尺餘。子色紫丹氣味甜美。彼州
<lb n="0991b12"/>遭火。寺<anchor xml:id="beg0991018"/>共<anchor xml:id="end0991018"/>被燒。<anchor xml:id="begd1e7792"/>大<anchor xml:id="endd1e7792"/>和上受大使請造寺。振
<lb n="0991b13"/>州別駕聞<anchor xml:id="begd1e7799"/>大<anchor xml:id="endd1e7799"/>和上造寺。即遣諸奴各令進一
<lb n="0991b14"/>
<anchor xml:id="beg0991019"/>椽<anchor xml:id="end0991019"/>。三日內一時將來。即構佛殿講堂塼塔。
<lb n="0991b15"/>椽<anchor xml:id="beg0991020"/>木<anchor xml:id="end0991020"/>餘又造釋迦<anchor xml:id="beg0991021"/>文<anchor xml:id="end0991021"/>丈六佛像。登壇<anchor xml:id="beg0991022"/>受<anchor xml:id="end0991022"/>戒。
<lb n="0991b16"/>講律度人已畢。即別大使去。仍差澄邁縣令
<lb n="0991b17"/>看送上船。</p>
<lb n="0991b18"/>
<p id="pT51p0991b1801">三日三夜便達雷州．羅州．辨州．象州．白州．
<lb n="0991b19"/>傭州．藤州．梧州．桂州．等官人僧道父老。迎
<lb n="0991b20"/>送禮拜。供養．承事．其事無量。不可言記。始
<lb n="0991b21"/>安都督上黨公憑古璞等步出城外。五體投
<lb n="0991b22"/>地。接足而禮。引入開元寺。初開佛殿。香氣滿
<lb n="0991b23"/>城。城中僧<anchor xml:id="beg0991023"/>徒<anchor xml:id="end0991023"/>擎<anchor xml:id="beg0991024"/>幡<anchor xml:id="end0991024"/>燒香。喝梵雲集寺中。州
<lb n="0991b24"/>縣官人百姓填滿街衢。禮拜讚歎。日夜不絕。
<lb n="0991b25"/>
<anchor xml:id="beg0991025"/>憑<anchor xml:id="end0991025"/>都督來自手行食。供養眾僧。請<anchor xml:id="begd1e7887"/>大<anchor xml:id="endd1e7887"/>和上
<lb n="0991b26"/>受菩薩戒。其<anchor xml:id="beg0991026"/>所<anchor xml:id="end0991026"/>都督七十四州官人。選舉試
<lb n="0991b27"/>學人。併集此州。隨都督受菩薩戒人其<anchor xml:id="beg0991027"/>數無<anchor xml:id="end0991027"/>
<lb n="0991b28"/>量。<anchor xml:id="begd1e7915"/>大<anchor xml:id="endd1e7915"/>和上留住一年。時南海郡太都督五府
<lb n="0991b29"/>經略採訪大使。攝御史中丞。廣州大守盧煥
<lb n="0991c01"/>牒下諸州。迎<anchor xml:id="begd1e7926"/>大<anchor xml:id="endd1e7926"/>和上向廣府。時憑都督<anchor xml:id="beg0991028"/>來<anchor xml:id="end0991028"/>。
<lb n="0991c02"/>親送大和上。自扶上船口云。古璞與<anchor xml:id="begd1e7942"/>大<anchor xml:id="endd1e7942"/>和
<lb n="0991c03"/>上。終至彌勒天宮相見。而悲泣別去。下桂江
<lb n="0991c04"/>七日至梧州。次至端州龍興寺。榮叡師奄然
<lb n="0991c05"/>遷化。大和上哀慟悲切。送喪而去。端州太守。
<lb n="0991c06"/>迎引。送至廣州。盧都督率諸道俗。出迎城外。
<lb n="0991c07"/>恭敬承事。其事無量。引入大雲寺。四事供養。
<lb n="0991c08"/>登壇受戒。此寺有呵梨勒樹二株。子如大棗。
<lb n="0991c09"/>又開元寺有胡人。造白檀華嚴經九會。率工
<lb n="0991c10"/>匠六十人。三十年造畢。用物<anchor xml:id="beg0991029"/>三十<anchor xml:id="end0991029"/>萬貫錢。欲
<lb n="0991c11"/>將往天竺。採訪使劉臣隣奏狀。勅留開元寺。
<lb n="0991c12"/>供養。七寶莊嚴不可思議。又有婆羅門寺三
<lb n="0991c13"/>所。並梵僧居住。池有青蓮華。華葉根<anchor xml:id="beg0991030"/>莖<anchor xml:id="end0991030"/>竝
<lb n="0991c14"/>芬馥奇異。江中有<anchor xml:id="beg0991031"/>婆羅門<anchor xml:id="end0991031"/>。波斯。崑崙等舶。
<lb n="0991c15"/>不知其數。竝載香藥珍寶。積載如山。舶深六
<lb n="0991c16"/>七丈。師子國。大石國。骨唐國。白蠻。赤蠻等
<lb n="0991c17"/>往來居住。種類極多。州城三重。都督執六纛。
<lb n="0991c18"/>一纛一軍。威嚴不異天子。紫緋滿城。邑居逼
<lb n="0991c19"/>側。大和上住此一春。發向韶州。傾城送遠。乘
<lb n="0991c20"/>江七百餘里。至韶州禪居寺。留住三日。韶州
<lb n="0991c21"/>官人<anchor xml:id="beg0991032"/>又<anchor xml:id="end0991032"/>
<anchor xml:id="beg0991033"/>迎<anchor xml:id="end0991033"/>引入法泉寺。乃是則天為慧能
<lb n="0991c22"/>禪師造寺也。禪師影像今現在。後移開元寺。
<lb n="0991c23"/>普照師從此辭<anchor xml:id="begd1e8039"/>大<anchor xml:id="endd1e8039"/>和上。向嶺北去明州阿育
<lb n="0991c24"/>王寺。是歲天寶九載也。時<anchor xml:id="begd1e8046"/>大<anchor xml:id="endd1e8046"/>和上執普照師
<lb n="0991c25"/>手。悲泣而曰。為傳戒律。發願過海。遂不至日
<lb n="0991c26"/>本國。本願不遂。於是分手。感念無喻。時<anchor xml:id="begd1e8056"/>大<anchor xml:id="endd1e8056"/>
<lb n="0991c27"/>和上頻經炎熱。眼光暗昧。爰有胡人。言能治
<lb n="0991c28"/>目<anchor xml:id="beg0991034"/>加療治<anchor xml:id="end0991034"/>。眼遂失明。後巡遊靈鷲寺．廣果
<lb n="0991c29"/>寺。登壇受戒。至貞昌縣。過大庾嶺。至<anchor xml:id="beg0991035"/>虔<anchor xml:id="end0991035"/>州
<lb n="0992a01"/>開元寺。僕射鍾紹京左隣在此請<anchor xml:id="begd1e8098"/>大<anchor xml:id="endd1e8098"/>和上至
<lb n="0992a02"/>宅。立壇受戒。次至吉州。僧祥彥於舟上端坐。
<lb n="0992a03"/>問思託師云。大和上睡覺否。思託答曰。睡未
<lb n="0992a04"/>起。彥云。今欲死別。思託諮<anchor xml:id="begd1e8110"/>大<anchor xml:id="endd1e8110"/>和上。<anchor xml:id="begd1e8115"/>大<anchor xml:id="endd1e8115"/>和上
<lb n="0992a05"/>燒香將曲几來。使彥憑几向西方念阿彌陀
<lb n="0992a06"/>佛。彥即一聲唱佛。端坐寂然無言。<anchor xml:id="begd1e8125"/>大<anchor xml:id="endd1e8125"/>和尚
<lb n="0992a07"/>乃喚彥彥。悲慟無數。</p>
<lb n="0992a08"/>
<p id="pT51p0992a0801">時諸州道俗聞<anchor xml:id="begd1e8137"/>大<anchor xml:id="endd1e8137"/>和上歸嶺<anchor xml:id="beg0992001"/>北<anchor xml:id="end0992001"/>。四方奔集日
<lb n="0992a09"/>
<anchor xml:id="beg0992002"/>常<anchor xml:id="end0992002"/>三百以上。人物駢<anchor xml:id="beg0992003"/>闐<anchor xml:id="end0992003"/>。供具煒燁。從此向
<lb n="0992a10"/>江州。至廬山東林寺。是晉代慧遠法師之所
<lb n="0992a11"/>居也。遠<anchor xml:id="beg0992004"/>法<anchor xml:id="end0992004"/>師於是立壇授戒。天降甘露。因
<lb n="0992a12"/>號甘露壇。今尚存焉。<anchor xml:id="beg0992005"/>近<anchor xml:id="end0992005"/>天寶九載有志<anchor xml:id="beg0992006"/>恩<anchor xml:id="end0992006"/>
<lb n="0992a13"/>律師。於此壇上與授戒。又感天雨甘露。道俗
<lb n="0992a14"/>見聞歎同晉遠。大和上留連此地已經三日。
<lb n="0992a15"/>即向<anchor xml:id="beg0992007"/>潯<anchor xml:id="end0992007"/>陽龍泉寺。昔遠法師於是立寺無水。
<lb n="0992a16"/>
<anchor xml:id="beg0992008"/>發<anchor xml:id="end0992008"/>願曰。若於此地堪捿<anchor xml:id="beg0992009"/>止<anchor xml:id="end0992009"/>者。當使抽泉。以
<lb n="0992a17"/>錫杖扣地。有二青龍。尋錫杖上。水即飛<anchor xml:id="beg0992010"/>涌<anchor xml:id="end0992010"/>。
<lb n="0992a18"/>今尚其水涌出地上三尺焉。因名龍泉寺。從
<lb n="0992a19"/>此陸行至江州城。太守追集州內僧尼。道士。
<lb n="0992a20"/>
<anchor xml:id="beg0992011"/>女<anchor xml:id="end0992011"/>官。州縣官人百姓。香華音樂來迎請停三
<lb n="0992a21"/>日供養。太守親從<anchor xml:id="begd1e8267"/>潯<anchor xml:id="endd1e8267"/>陽縣至九江驛。<anchor xml:id="begd1e8273"/>大<anchor xml:id="endd1e8273"/>和
<lb n="0992a22"/>上乘舟與大守別去。從此七日至潤州江寧
<lb n="0992a23"/>縣。入瓦官寺登寶閣。閣高二十丈。是梁武帝
<lb n="0992a24"/>之所建也。至今三百餘歲。微有傾損。昔一夜
<lb n="0992a25"/>暴風急吹。明旦人看閣下四隅有<anchor xml:id="beg0992012"/>四<anchor xml:id="end0992012"/>神跡。長
<lb n="0992a26"/>三尺入地三寸。今造四神王像。扶<anchor xml:id="beg0992013"/>持<anchor xml:id="end0992013"/>閣四
<lb n="0992a27"/>角。其神跡今尚存焉。昔梁武帝。崇信佛法。興
<lb n="0992a28"/>建伽藍。今有江寧寺。彌勒寺。長慶寺。延祚
<lb n="0992a29"/>
<anchor xml:id="beg0992014"/>寺等<anchor xml:id="end0992014"/>。其數甚多。莊嚴彫刻。已盡工巧。<anchor xml:id="begd1e8320"/>大<anchor xml:id="endd1e8320"/>和
<lb n="0992b01"/>上之弟子僧<anchor xml:id="beg0992015"/>靈<anchor xml:id="end0992015"/>祐承<anchor xml:id="begd1e8337"/>大<anchor xml:id="endd1e8337"/>和上來。<anchor xml:id="beg0992016"/>遠<anchor xml:id="end0992016"/>從栖霞
<lb n="0992b02"/>寺迎來。見<anchor xml:id="begd1e8352"/>大<anchor xml:id="endd1e8352"/>和上。五體投地進接<anchor xml:id="begd1e8357"/>大<anchor xml:id="endd1e8357"/>和上
<lb n="0992b03"/>足。展轉悲泣而歎曰。我大和上遠向海東。自
<lb n="0992b04"/>謂一生不獲再覲。今日<anchor xml:id="beg0992017"/>親<anchor xml:id="end0992017"/>禮。誠如盲龜開目
<lb n="0992b05"/>見日。戒燈重明。昏衢再朗。即引還栖霞寺。住
<lb n="0992b06"/>三日。却下攝山。歸楊府。過江至新河岸。即入
<lb n="0992b07"/>楊子亭既濟寺。江都道俗奔填道路。江中迎
<lb n="0992b08"/>舟軸艫<anchor xml:id="beg0992018"/>連<anchor xml:id="end0992018"/>接。遂入城住本龍興寺也。<anchor xml:id="begd1e8394"/>大<anchor xml:id="endd1e8394"/>和
<lb n="0992b09"/>上從南振州來至楊府。所經州縣立壇授戒。
<lb n="0992b10"/>無空過者。今亦於龍興．崇福．大明．<anchor xml:id="beg0992019"/>延<anchor xml:id="end0992019"/>光．等
<lb n="0992b11"/>寺。講律授戒。暫無停斷。昔光州道岸律師命
<lb n="0992b12"/>世挺生。天下四百餘州以為受戒之主。岸律
<lb n="0992b13"/>師遷化之後。其弟子杭州義威律師響振四
<lb n="0992b14"/>遠。德流八紘。諸州亦以為受戒師。義<anchor xml:id="beg0992020"/>威<anchor xml:id="end0992020"/>律
<lb n="0992b15"/>師無當之後。開元二十一年時大和上年滿四
<lb n="0992b16"/>十六。准南江左淨持戒者。唯大和上獨秀無
<lb n="0992b17"/>倫。道俗歸心。仰為受戒<anchor xml:id="beg0992021"/>之<anchor xml:id="end0992021"/>大師。凡前後講
<lb n="0992b18"/>大律并疏四十遍。講律抄七十遍。講輕重儀
<lb n="0992b19"/>十遍。講羯磨疏十遍。具修三學。博達<anchor xml:id="beg0992022"/>五<anchor xml:id="end0992022"/>乘。
<lb n="0992b20"/>外<anchor xml:id="beg0992023"/>秉<anchor xml:id="end0992023"/>威儀。內求奧理。講授之<anchor xml:id="beg0992024"/>間<anchor xml:id="end0992024"/>。造立寺舍。
<lb n="0992b21"/>供養十<anchor xml:id="beg0992025"/>方眾<anchor xml:id="end0992025"/>僧。造佛菩薩像其數無量。縫
<lb n="0992b22"/>
<anchor xml:id="beg0992026"/>納<anchor xml:id="end0992026"/>袈裟千領。布袈裟二千餘<anchor xml:id="beg0992027"/>領<anchor xml:id="end0992027"/>。送五臺山
<lb n="0992b23"/>僧。設無遮大會。開悲田而救濟貧病。<anchor xml:id="beg0992028"/>啟<anchor xml:id="end0992028"/>敬
<lb n="0992b24"/>田而供<anchor xml:id="beg0992029"/>養<anchor xml:id="end0992029"/>三寶。寫一切經三部。各一萬一千
<lb n="0992b25"/>卷。前後度人授戒略計過四萬有餘。其弟子
<lb n="0992b26"/>中超群拔萃為世師範者。即有榻州崇福寺
<lb n="0992b27"/>僧祥彥。潤州天<anchor xml:id="beg0992030"/>響<anchor xml:id="end0992030"/>寺僧道金。西京安國寺僧
<lb n="0992b28"/>
<g ref="CB04636"/>光。潤州栖霞寺僧希瑜。揚州白塔寺僧法
<lb n="0992b29"/>進潤州栖霞寺僧乾印。沛州相國寺僧神邕。
<lb n="0992c01"/>潤州三昧寺僧法藏。江州大林寺僧志恩。洛
<lb n="0992c02"/>州福<anchor xml:id="beg0992031"/>先<anchor xml:id="end0992031"/>寺僧靈祐。揚州既濟寺僧明烈。西京
<lb n="0992c03"/>安國寺僧明債。越州道樹寺僧<g ref="CB04636"/>真。揚州興
<lb n="0992c04"/>雲寺僧惠琮。天台山國清寺僧法雲等三十
<lb n="0992c05"/>五人。并為翹楚。各在一方。弘法於世<anchor xml:id="beg0992032"/>導<anchor xml:id="end0992032"/>化
<lb n="0992c06"/>群生。</p>
<lb n="0992c07"/>
<p id="pT51p0992c0701">天寶十二載次癸巳十月十五日壬午。日本
<lb n="0992c08"/>國使大使特進藤原朝臣<anchor xml:id="beg0992033"/>清河<anchor xml:id="end0992033"/>。副使銀青光
<lb n="0992c09"/>錄大夫光祿卿大伴宿彌胡<anchor xml:id="beg0992034"/>麻呂<anchor xml:id="end0992034"/>。副使銀青
<lb n="0992c10"/>光祿大夫祕書監吉備朝臣真備。衛尉卿<anchor xml:id="beg0992035"/>安
<lb n="0992c11"/>倍朝臣<anchor xml:id="end0992035"/>朝衡等<anchor xml:id="beg0992036"/>來<anchor xml:id="end0992036"/>
<anchor xml:id="beg0992037"/>至<anchor xml:id="end0992037"/>延光寺。白<anchor xml:id="begd1e8627"/>大<anchor xml:id="endd1e8627"/>和上云。
<lb n="0992c12"/>弟子等早知大和上五<anchor xml:id="beg0992038"/>回<anchor xml:id="end0992038"/>渡海。向日本國。將
<lb n="0992c13"/>欲傳教。<anchor xml:id="beg0992039"/>故<anchor xml:id="end0992039"/>今親奉顏色頂禮歡喜。弟子等先
<lb n="0992c14"/>錄<anchor xml:id="begd1e8661"/>大<anchor xml:id="endd1e8661"/>和上尊<anchor xml:id="beg0992040"/>名<anchor xml:id="end0992040"/>并持律弟子五僧。已奏聞
<lb n="0992c15"/>主上。向日本傳戒。主上要令將道士去。日本
<lb n="0992c16"/>
<anchor xml:id="beg0992041"/>君<anchor xml:id="end0992041"/>王先不崇道士法。便奏留春桃原等四人。
<lb n="0992c17"/>令住學道士法。為此<anchor xml:id="begd1e8688"/>大<anchor xml:id="endd1e8688"/>和上各亦奏退。願
<lb n="0992c18"/>
<anchor xml:id="begd1e8694"/>大<anchor xml:id="endd1e8694"/>和上自作方便。弟子等自<anchor xml:id="beg0992042"/>在<anchor xml:id="end0992042"/>載國信物船
<lb n="0992c19"/>四舶。行裝具足。去亦無難。時<anchor xml:id="begd1e8710"/>大<anchor xml:id="endd1e8710"/>和上許諾已
<lb n="0992c20"/>竟。時揚州道俗皆云。大和上欲向日本國。由
<lb n="0992c21"/>是龍興寺防護甚固。無由進發。時有仁幹禪
<lb n="0992c22"/>師。從<anchor xml:id="beg0992043"/>務<anchor xml:id="end0992043"/>州來。密知<anchor xml:id="begd1e8730"/>大<anchor xml:id="endd1e8730"/>和上欲出。備具船舫
<lb n="0992c23"/>於江頭相待。大和上於天寶十二載十月二十
<lb n="0992c24"/>九日戌時從龍興寺出。至江頭乘<anchor xml:id="beg0992044"/>船<anchor xml:id="end0992044"/>下。時有
<lb n="0992c25"/>二十四沙彌。悲泣走來白<anchor xml:id="begd1e8750"/>大<anchor xml:id="endd1e8750"/>和上言。大和上
<lb n="0992c26"/>今向海東重<anchor xml:id="beg0992045"/>觀<anchor xml:id="end0992045"/>無由。我今者最後請預結緣。
<lb n="0992c27"/>乃於江邊為二十四沙彌授戒訖。乘船下至
<lb n="0992c28"/>蘇州黃<anchor xml:id="beg0992046"/>洫<anchor xml:id="end0992046"/>
<anchor xml:id="beg0992047"/>浦<anchor xml:id="end0992047"/>。相隨弟子。揚州自塔寺僧法
<lb n="0992c29"/>進。泉州超功寺僧曇靜。台州開元寺僧思託。
<lb n="0993a01"/>揚州興雲寺僧義靜。衢州<anchor xml:id="beg0993001"/>靈<anchor xml:id="end0993001"/>耀寺僧法載。
<lb n="0993a02"/>
<anchor xml:id="beg0993002"/>竇<anchor xml:id="end0993002"/>州開元寺僧法成等一十四人。藤州通善
<lb n="0993a03"/>寺尼智首等三人。楊州優婆塞。<anchor xml:id="beg0993003"/>潘<anchor xml:id="end0993003"/>仙童。胡國
<lb n="0993a04"/>人安如寶。崑崙國人軍法力。<anchor xml:id="beg0993004"/>謄<anchor xml:id="end0993004"/>波國人善聽
<lb n="0993a05"/>都二十四人。所將如來肉舍利三千粒。功德
<lb n="0993a06"/>繡普集變一鋪。阿彌陀如來像一鋪。彫白栴
<lb n="0993a07"/>檀千手像一軀。繡千手像一鋪。救<anchor xml:id="beg0993005"/>世<anchor xml:id="end0993005"/>觀世音
<lb n="0993a08"/>像一鋪。藥師．彌陀．彌勒菩<anchor xml:id="beg0993006"/>薩<anchor xml:id="end0993006"/>瑞像。各一軀。
<lb n="0993a09"/>同障子。金字大方廣佛華嚴經八十卷。大佛
<lb n="0993a10"/>名經十六卷。<anchor xml:id="beg0993007"/>金字大品經一部金字大集經
<lb n="0993a11"/>一部<anchor xml:id="end0993007"/>。南本涅槃經一部<anchor xml:id="beg0993008"/>四十<anchor xml:id="end0993008"/>卷。四分律一部
<lb n="0993a12"/>
<anchor xml:id="beg0993009"/>六<anchor xml:id="end0993009"/>十卷。法勵師四分疏五本各十卷。<anchor xml:id="beg0993010"/>光<anchor xml:id="end0993010"/>統
<lb n="0993a13"/>律<anchor xml:id="beg0993011"/>師<anchor xml:id="end0993011"/>四分疏百二十紙。鏡中記二本。智<anchor xml:id="beg0993012"/>周<anchor xml:id="end0993012"/>
<lb n="0993a14"/>師菩薩戒疏五卷。靈溪釋子菩薩戒疏二卷。
<lb n="0993a15"/>天台止觀法門。<anchor xml:id="beg0993013"/>玄義文句各<anchor xml:id="end0993013"/>十卷。<anchor xml:id="beg0993014"/>四教儀
<lb n="0993a16"/>十二卷。<anchor xml:id="beg0993015"/>次第禪門十一卷<anchor xml:id="end0993015"/>。行法華懺法一卷。
<lb n="0993a17"/>小止觀一卷<anchor xml:id="end0993014"/>。六妙門一卷。明了論一卷。定賓
<lb n="0993a18"/>律師飾宗義記九卷。補釋飾宗記一卷。戒疏二
<lb n="0993a19"/>本各一卷。觀音寺<anchor xml:id="beg0993016"/>亮<anchor xml:id="end0993016"/>律師義記二本十卷。南
<lb n="0993a20"/>山宣律師含注戒本一卷及疏。<anchor xml:id="beg0993017"/>行事鈔五本。
<lb n="0993a21"/>羯磨疏等二本<anchor xml:id="end0993017"/>。懷<anchor xml:id="beg0993018"/>素<anchor xml:id="end0993018"/>律師戒本疏四卷。<anchor xml:id="beg0993019"/>大
<lb n="0993a22"/>覺律師批記十四卷。音訓二本。比丘尼傳二
<lb n="0993a23"/>本四卷<anchor xml:id="end0993019"/>玄弉法師西域記一本十<anchor xml:id="beg0993020"/>二<anchor xml:id="end0993020"/>卷。終南
<lb n="0993a24"/>山宣律師關中創開戒壇圖<anchor xml:id="beg0993021"/>經<anchor xml:id="end0993021"/>一<anchor xml:id="beg0993022"/>卷<anchor xml:id="end0993022"/>。合<anchor xml:id="beg0993023"/>四
<lb n="0993a25"/>十<anchor xml:id="end0993023"/>八部。及玉環水精手幡四口。<anchor xml:id="tnote0993024"/>□□金珠□
<lb n="0993a26"/>西國瑠璃瓶盛□菩提子三斗。青蓮華廿莖。
<lb n="0993a27"/>玳瑁疊子八<anchor xml:id="beg0993025"/>面<anchor xml:id="end0993025"/>。天竺<anchor xml:id="beg0993026"/>革<anchor xml:id="end0993026"/>履二<anchor xml:id="beg0993027"/>緉<anchor xml:id="end0993027"/>。王右軍真
<lb n="0993a28"/>
<anchor xml:id="beg0993028"/>蹟<anchor xml:id="end0993028"/>行書一帖。<anchor xml:id="beg0993029"/>小王<anchor xml:id="end0993029"/>真蹟<anchor xml:id="beg0993030"/>行書<anchor xml:id="end0993030"/>三帖。天竺
<lb n="0993a29"/>
<anchor xml:id="beg0993031"/>朱<anchor xml:id="end0993031"/>和<anchor xml:id="beg0993032"/>等<anchor xml:id="end0993032"/>雜<anchor xml:id="beg0993033"/>體<anchor xml:id="end0993033"/>書五十帖。□□□□□□□
<lb n="0993b01"/>□□□□□。<anchor xml:id="beg0993034"/>水精<anchor xml:id="end0993034"/>手幡已下皆進內裏。又阿
<lb n="0993b02"/>育王塔樣金銅塔一區。二十三日庚寅大使處
<lb n="0993b03"/>分大和上已下分乘副使已下<anchor xml:id="beg0993035"/>舟<anchor xml:id="end0993035"/>畢。後大使
<lb n="0993b04"/>已下共議曰。方今廣陵郡<anchor xml:id="beg0993036"/>又<anchor xml:id="end0993036"/>覺知<anchor xml:id="begd1e9149"/>大<anchor xml:id="endd1e9149"/>和上
<lb n="0993b05"/>向日本國。將欲搜舟。若被搜得為使有<anchor xml:id="beg0993037"/>妨<anchor xml:id="end0993037"/>。
<lb n="0993b06"/>又風被漂還著唐界。不免罪惡。由是眾僧總
<lb n="0993b07"/>下舟留。十一月十日丁未夜。大伴副使竊招
<lb n="0993b08"/>
<anchor xml:id="begd1e9170"/>大<anchor xml:id="endd1e9170"/>和上及眾僧。納己舟總不令知。十三日普
<lb n="0993b09"/>照師從越餘姚郡來乘吉備副使舟。十五日
<lb n="0993b10"/>壬子四舟同發。有一雉。飛第一舟前。仍下
<lb n="0993b11"/>矴留。十六日發。二十一日戊午第<anchor xml:id="tnote0993038"/>一第二
<lb n="0993b12"/>兩舟同到阿兒奈波島。在多禰島<anchor xml:id="beg0993039"/>西南<anchor xml:id="end0993039"/>。<anchor xml:id="tnote0993040"/>第
<lb n="0993b13"/>三舟昨夜已泊同處。十二月六日南風起。
<lb n="0993b14"/>第一舟著石不動。第二舟發向多禰<anchor xml:id="tnote0993041"/>去。七
<lb n="0993b15"/>日至益救島。十八<anchor xml:id="beg0993042"/>日<anchor xml:id="end0993042"/>自益救發。十九日風
<lb n="0993b16"/>雨大發。不知四方。午時浪上見山頂。二十
<lb n="0993b17"/>日乙酉午時第二舟着薩<anchor xml:id="beg0993043"/>摩<anchor xml:id="end0993043"/>國阿多郡秋妻
<lb n="0993b18"/>屋浦。二十六日辛卯延慶師引<anchor xml:id="begd1e9234"/>大<anchor xml:id="endd1e9234"/>和上入太
<lb n="0993b19"/>宰府。</p>
<lb n="0993b20"/>
<p id="pT51p0993b2001">天平勝寶六年甲午正月十<anchor xml:id="beg0993044"/>一<anchor xml:id="end0993044"/>日丁未副使
<lb n="0993b21"/>從四位上大伴宿禰胡麻呂奏大和上到<anchor xml:id="beg0993045"/>築<anchor xml:id="end0993045"/>
<lb n="0993b22"/>志太宰府。二月一日到難<anchor xml:id="beg0993046"/>波<anchor xml:id="end0993046"/>。唐僧崇道等迎
<lb n="0993b23"/>慰供養。三日至河內國。大納言正<anchor xml:id="beg0993047"/>二<anchor xml:id="end0993047"/>位藤原
<lb n="0993b24"/>朝臣仲麻呂遣使迎慰。復有道<g ref="CB04636"/>律師。遣弟
<lb n="0993b25"/>子僧善談等迎勞。復有高行僧志忠。賢璟．靈
<lb n="0993b26"/>福．曉貴等三十餘人。迎來禮謁。四日入京。勅
<lb n="0993b27"/>遣正四位下安宿王。於羅城門外迎慰拜勞。
<lb n="0993b28"/>引入東大寺安置。五日唐道<g ref="CB04636"/>律師婆羅門
<lb n="0993b29"/>菩提僧正來慰問。宰相．右大臣．大納言已下
<lb n="0993c01"/>官人百餘人來禮拜問訊。後勅使正四位下
<lb n="0993c02"/>吉備朝臣真備來<anchor xml:id="beg0993048"/>口<anchor xml:id="end0993048"/>詔曰。大德和上遠涉滄
<lb n="0993c03"/>波來投此國。誠副朕意。喜慰無喻。朕造此
<lb n="0993c04"/>東大寺經十餘年。欲立戒壇傳受戒律。自有
<lb n="0993c05"/>此心日夜不忘。今諸大德遠來傳戒。<anchor xml:id="beg0993049"/>冥<anchor xml:id="end0993049"/>契朕
<lb n="0993c06"/>心。自今以後。受戒傳律。一任<anchor xml:id="begd1e9342"/>大<anchor xml:id="endd1e9342"/>和尚。又勅
<lb n="0993c07"/>僧都良辨。令錄諸監壇大德各進<anchor xml:id="beg0993050"/>禁<anchor xml:id="end0993050"/>內。不
<lb n="0993c08"/>經<anchor xml:id="beg0993051"/>於<anchor xml:id="end0993051"/>日勅授傳燈大法師位。其年四月。初
<lb n="0993c09"/>於盧<anchor xml:id="beg0993052"/>遮<anchor xml:id="end0993052"/>那殿前立戒壇。天皇初登壇受菩
<lb n="0993c10"/>
<anchor xml:id="beg0993053"/>薩<anchor xml:id="end0993053"/>戒。次皇后皇太子亦登壇受戒。尋<anchor xml:id="beg0993054"/>為<anchor xml:id="end0993054"/>沙
<lb n="0993c11"/>彌<anchor xml:id="beg0993055"/>證<anchor xml:id="end0993055"/>修等四百四十餘人<anchor xml:id="beg0993056"/>授<anchor xml:id="end0993056"/>戒。又舊大僧
<lb n="0993c12"/>靈<anchor xml:id="beg0993057"/>祐<anchor xml:id="end0993057"/>。賢璟．志忠．善頂．道緣．平德．忍基．善
<lb n="0993c13"/>謝．行潛．行忍．等八十餘<anchor xml:id="beg0993058"/>人<anchor xml:id="end0993058"/>僧。捨<anchor xml:id="beg0993059"/>舊<anchor xml:id="end0993059"/>
<anchor xml:id="beg0993060"/>戒<anchor xml:id="end0993060"/>受
<lb n="0993c14"/>
<anchor xml:id="begd1e9452"/>大<anchor xml:id="endd1e9452"/>和上所授之戒。後於大佛殿西。別作戒
<lb n="0993c15"/>壇院。即移天皇受戒壇土築作之。大和上從
<lb n="0993c16"/>天寶二載。始為傳戒五度裝束。渡海艱辛。
<lb n="0993c17"/>雖被漂廻。本願不退。至第六度過日本。三
<lb n="0993c18"/>十六人總無常<anchor xml:id="beg0993061"/>去<anchor xml:id="end0993061"/>。退心道俗二百餘人。唯
<lb n="0993c19"/>有大和上學<anchor xml:id="beg0993062"/>問<anchor xml:id="end0993062"/>
<anchor xml:id="beg0993063"/>僧<anchor xml:id="end0993063"/>普照。天台僧思託。始終
<lb n="0993c20"/>六度。經逾十二年。遂果本願。來傳聖戒。
<lb n="0994a01"/>方知濟物慈悲宿因深厚。不惜身命。所度
<lb n="0994a02"/>極多。</p>
<lb n="0994a03"/>
<p id="pT51p0994a0301">時有四方來學戒律者。緣無供養多有退還。
<lb n="0994a04"/>此事漏聞于天聽。仍以寶字元年丁酉十一月
<lb n="0994a05"/>二十三日。勅施備前國水田一百町。大和上
<lb n="0994a06"/>以此田欲立伽藍。時有勅旨。施大和上園地
<lb n="0994a07"/>一區。是故一品新田部親王之舊宅。普照．思
<lb n="0994a08"/>託請大和上以此地為伽藍。長傳四分律藏。
<lb n="0994a09"/>法勵四分律疏。鎮<anchor xml:id="beg0994001"/>國<anchor xml:id="end0994001"/>道場飾宗義記。宣律
<lb n="0994a10"/>
<anchor xml:id="beg0994002"/>師<anchor xml:id="end0994002"/>鈔。以持戒之力。保護國家。<anchor xml:id="begd1e9539"/>大<anchor xml:id="endd1e9539"/>和上言。大
<lb n="0994a11"/>好。即寶字三年八月一日。私立唐律招提名。
<lb n="0994a12"/>後請官額。依此為定。還以此日請善俊師。講
<lb n="0994a13"/>件疏記等。所立者今唐招提寺是也。初大和
<lb n="0994a14"/>上受中納言從三位氷上真人<anchor xml:id="beg0994003"/>之延<anchor xml:id="end0994003"/>請。<anchor xml:id="beg0994004"/>就<anchor xml:id="end0994004"/>
<lb n="0994a15"/>宅竊嘗其土。知可立寺。仍語弟子僧法智。此
<lb n="0994a16"/>福地也。可立伽藍。今遂成寺。可謂<anchor xml:id="beg0994005"/>明鑒<anchor xml:id="end0994005"/>之
<lb n="0994a17"/>先見也。<anchor xml:id="begd1e9588"/>大<anchor xml:id="endd1e9588"/>和上誕生象季。親為佛使。經云
<lb n="0994a18"/>如來處處度人。汝等亦斆如來。廣行度人。<anchor xml:id="begd1e9598"/>大<anchor xml:id="endd1e9598"/>
<lb n="0994a19"/>和上既承遺風度人逾於四萬。如上略件及
<lb n="0994a20"/>講遍數。唐道<g ref="CB04636"/>律師請大和上門人思託曰
<lb n="0994a21"/>
<anchor xml:id="beg0994006"/>承學<anchor xml:id="end0994006"/>有基緒。<g ref="CB04636"/>弟子閑漢語者。令學勵疏并
<lb n="0994a22"/>鎮國國記。幸見開導。僧思託便受於大安唐
<lb n="0994a23"/>院。為忍基等四五年中研磨數遍。寶字三年
<lb n="0994a24"/>僧忍基於東大唐院講．疏記。僧善俊於唐寺
<lb n="0994a25"/>講件疏記。僧忠慧於近江講件。疏記。僧惠新
<lb n="0994a26"/>於大安塔院講件疏記。僧常巍於大安寺講
<lb n="0994a27"/>件疏記。僧真法於興福寺講件疏記。從此<anchor xml:id="beg0994007"/>以<anchor xml:id="end0994007"/>
<lb n="0994a28"/>來。日本律儀漸漸嚴整。師<anchor xml:id="beg0994008"/>資<anchor xml:id="end0994008"/>相傳。遍於寰
<lb n="0994b01"/>宇。如佛所言。我諸弟子展轉行之。即為如來
<lb n="0994b02"/>常在不滅。亦如一燈燃百千燈。暝者皆明明
<lb n="0994b03"/>不絕。</p>
<lb n="0994b04"/>
<p id="pT51p0994b0401">寶字七年<anchor xml:id="beg0994009"/>癸卯<anchor xml:id="end0994009"/>春。弟子僧忍基夢見講堂棟
<lb n="0994b05"/>梁摧折。寤而驚懼。欲大和上遷化之相也。仍
<lb n="0994b06"/>率諸弟子。模大和上之影。是歲五月六日結
<lb n="0994b07"/>跏趺座面西化。春秋七十<anchor xml:id="beg0994010"/>六<anchor xml:id="end0994010"/>。化後三日頂上
<lb n="0994b08"/>猶煖。由是久不殯殮。至於闍維香氣滿山。平
<lb n="0994b09"/>生<anchor xml:id="beg0994011"/>嘗<anchor xml:id="end0994011"/>謂僧思託言。我若終<anchor xml:id="beg0994012"/>已<anchor xml:id="end0994012"/>。願坐死。汝可
<lb n="0994b10"/>為我<anchor xml:id="beg0994013"/>於<anchor xml:id="end0994013"/>戒壇院別立影堂。舊住<anchor xml:id="beg0994014"/>房<anchor xml:id="end0994014"/>與僧住。
<lb n="0994b11"/>千臂經云。臨終端坐如入禪定。當知此人已
<lb n="0994b12"/>入初地。以茲驗之。聖凡難測。<anchor xml:id="beg0994015"/>同八年甲
<lb n="0994b13"/>辰<anchor xml:id="end0994015"/>日本國使遣唐揚州諸寺。皆承大和上之
<lb n="0994b14"/>凶聞。總著喪服向東舉哀三日。都會龍興寺。
<lb n="0994b15"/>設大齋會。其龍興寺先是失火皆被燒。大
<lb n="0994b16"/>和上昔住院<anchor xml:id="begd1e9751"/>房<anchor xml:id="endd1e9751"/>。<anchor xml:id="beg0994016"/>獨<anchor xml:id="end0994016"/>不燒損。是亦戒德之餘
<lb n="0994b17"/>慶也。</p>
<lb n="0994b18"/>唐大和上東征傳一卷<lb n="0994b19"/>
<p id="pT51p0994b1901" type="W">寶龜十年歲次己未二月八日己卯<anchor xml:id="beg0994017"/>撰<anchor xml:id="end0994017"/>。</p>
<lb n="0994b20"/>
<head>初謁　大和上二首并序</head>
<lb n="0994b21"/>
<p id="pT51p0994b2101">聞夫佛法東流。摩騰入於甲洛。真教南被。
<lb n="0994b22"/>僧會遊於吳都。未喪斯文。必有命世。將弘
<lb n="0994b23"/>茲道。實待明賢。我皇帝據此龍圖。濟蒼生
<lb n="0994b24"/>於八表。受彼佛記。導黔首於三乘。則有負
<lb n="0994b25"/>鼎擲<anchor xml:id="beg0994018"/>鈞<anchor xml:id="end0994018"/>。雖比肩於絳闕。而乘盃聽鐸。未
<lb n="0994b26"/>連影於玄門。爰有鑒真大和上。張戒網而
<lb n="0994b27"/>曾臨。法進闍梨。照智炬而戾止像化多士。
<lb n="0994b28"/>於斯為盛。玄風不墜。寔賴茲焉。弟子浪跡
<lb n="0994c01"/>囂塵。馳心真際。奉三歸之有地。欣一覺之
<lb n="0994c02"/>非遙。欲贊芳猷。奮弱管。云爾。</p>
<lb n="0994c03"/>
<lg>
<l>摩騰遊漢闕</l>
<l>僧會入吳宮</l>
<lb n="0994c04"/>
<l>豈若真和上</l>
<l>含章渡海東</l>
<lb n="0994c05"/>
<l>禪林戒網密</l>
<l>慧苑覺華豐</l>
<lb n="0994c06"/>
<l>欲識玄津路</l>
<l>緇門得妙工</l>
<lb n="0994c07"/>
<l>我是無明客</l>
<l>長迷有漏津</l>
<lb n="0994c08"/>
<l>今朝蒙善誘</l>
<l>懷抱絕埃塵</l>
<lb n="0994c09"/>
<l>道種將萠夏</l>
<l>空華更落春</l>
<lb n="0994c10"/>
<l>自歸三寶德</l>
<l>誰畏六魔瞋</l>
</lg>
<lb n="0994c11"/>
<head>五言傷　大和上傳燈逝</head>
<lb n="0994c12"/>
<byline>日本<anchor xml:id="beg0994019"/>國<anchor xml:id="end0994019"/>傳燈沙門釋思託</byline>
<lb n="0994c13"/>
<lg>
<l>上德乘杯渡</l>
<l>金人道已東</l>
<lb n="0994c14"/>
<l>戒香餘散馥</l>
<l>慧炬復流風</l>
<lb n="0994c15"/>
<l>月隱歸靈鷲</l>
<l>珠逃入梵宮</l>
<lb n="0994c16"/>
<l>神飛生死表</l>
<l>遺教法門中</l>
</lg>
<lb n="0994c17"/>
<head>五<anchor xml:id="beg0994020"/>言<anchor xml:id="end0994020"/>傷　大和上</head>
<lb n="0994c18"/>
<byline>金紫光祿大夫中納言行式部卿石上宅
<lb n="0994c19"/>嗣</byline>
<lb n="0994c20"/>
<lg>
<l>上德從遷化</l>
<l>餘燈欲斷風</l>
<lb n="0994c21"/>
<l>招提禪草<anchor xml:id="beg0994021"/>剗<anchor xml:id="end0994021"/>
</l>
<l>戒院覺<anchor xml:id="beg0994022"/>華<anchor xml:id="end0994022"/>空</l>
<lb n="0994c22"/>
<l>生死悲含恨</l>
<l>真如歡豈窮</l>
<lb n="0994c23"/>
<l>惟<anchor xml:id="beg0994023"/>視<anchor xml:id="end0994023"/>常修者</l>
<l>無處不遺蹤<anchor xml:id="tnote0994024"/>
</l>
</lg>
<lb n="0994c24"/>
<head>五<anchor xml:id="begd1e10003"/>言<anchor xml:id="endd1e10003"/>傷　大和上</head>
<lb n="0994c25"/>
<byline>圖書寮兼但馬守藤原朝臣<anchor xml:id="beg0994025"/>刷<anchor xml:id="end0994025"/>雄</byline>
<lb n="0994c26"/>
<lg>
<l>萬里傳燈照</l>
<l>風雲遠<anchor xml:id="beg0994026"/>國<anchor xml:id="end0994026"/>香</l>
<lb n="0994c27"/>
<l>禪光糴百億</l>
<l>戒月皎千鄉</l>
<lb n="0994c28"/>
<l>哀哉歸淨土</l>
<l>悲<anchor xml:id="beg0994027"/>哉<anchor xml:id="end0994027"/>赴泉場</l>
<lb n="0995a01"/>
<l>寄語騰蘭跡</l>
<l>洪慈萬代光</l>
</lg>
<lb n="0995a02"/>
<head>
<anchor xml:id="beg0995001"/>五言<anchor xml:id="end0995001"/>因使日本<anchor xml:id="beg0995002"/>願<anchor xml:id="end0995002"/>謁鑑真大和上。已
<lb n="0995a03"/>滅度不<anchor xml:id="beg0995003"/>覲<anchor xml:id="end0995003"/>尊顏。嗟而述懷</head>
<lb n="0995a04"/>
<byline>都虞候冠軍大將軍試太常卿上柱國高
<lb n="0995a05"/>鶴林</byline>
<lb n="0995a06"/>
<lg>
<l>上方傳佛教</l>
<l>名僧號鑑真</l>
<lb n="0995a07"/>
<l>懷藏通隣國</l>
<l>真如轉付民</l>
<lb n="0995a08"/>
<l>早嫌居五濁</l>
<l>寂滅離囂塵</l>
<lb n="0995a09"/>
<l>禪院從今古</l>
<l>青松遶塔新</l>
<lb n="0995a10"/>
<l>法留千載住</l>
<l>名記萬年春</l>
</lg>
<lb n="0995a11"/>
<head>七<anchor xml:id="begd1e10148"/>言<anchor xml:id="endd1e10148"/>傷　大和上</head>
<lb n="0995a12"/>
<byline>傳燈<anchor xml:id="beg0995005"/>賢<anchor xml:id="end0995005"/>大法師大僧都沙門　釋法進</byline>
<lb n="0995a13"/>
<lg>
<l>大師慈<anchor xml:id="beg0995006"/>育<anchor xml:id="end0995006"/>契圓空</l>
<l>遠邁傳燈照海東</l>
<lb n="0995a14"/>
<l>度物<anchor xml:id="beg0995007"/>草<anchor xml:id="end0995007"/>籌盈石室</l>
<l>散流佛戒紹遺蹤</l>
<lb n="0995a15"/>
<l>化畢分身歸淨國</l>
<l>娑婆誰復為驗龍</l>
</lg>
<lb n="0995a16"/>
<lb n="0995a17"/>
<lb n="0995a18"/>
<lb n="0995a19"/>
<lb n="0995a20"/>
<lb n="0995a21"/>
<lb n="0995a22"/>
<lb n="0995a23"/>
<head>唐王玄策中天竺行記并唐百官
<lb n="0995a24"/>撰西域志逸文</head>
<lb n="0995a25"/>
<lb n="0995a26"/>
<p id="pT51p0995a2601" rend="margin-left:2em">
(中天竺行記。又名西國行傳．西國行記。其文載在法苑珠林諸經要集等。今唯略示所在)
。</p>
<lb n="0995a27"/>一婆栗闍國王為漢人設五女戲事
<lb n="0995a28"/>　法苑珠林卷第四（大正五三 P. 296a）<lb n="0995a29"/>二吐番國鑊湯事
<lb n="0995b01"/>　法苑珠林卷第八（大正五三 P. 332a）<lb n="0995b02"/>三泥婆羅國火池事
<lb n="0995b03"/>　法苑珠林卷第十六（大正五三 P. 405a）
<lb n="0995b04"/>　諸經要集卷第一（大正五四）<lb n="0995b05"/>四佛頂骨從西國將來事
<lb n="0995b06"/>　法苑珠林卷第二十九（大正五三 P. 498a）<lb n="0995b07"/>五過淨名宅以笏量基事
<lb n="0995b08"/>　法苑珠林卷第二十九（大正五三 P. 501c）<lb n="0995b09"/>六摩訶菩提樹像事
<lb n="0995b10"/>　法苑珠林卷第二十九（大正五三 P. 502c）<lb n="0995b11"/>七摩訶菩提寺立碑事
<lb n="0995b12"/>　法苑珠林卷第二十九（大正五三 P. 503a）<lb n="0995b13"/>八耆闍崛山立碑事
<lb n="0995b14"/>　法苑珠林卷第二十九（大正五三 P. 504a）<lb n="0995b15"/>九吐蕃國南界寶山事
<lb n="0995b16"/>　法苑珠林卷第六十四（大正五三 P. 770b）<lb n="0995b17"/>一○拘那羅王子事
<lb n="0995b18"/>　法苑珠林卷第九十一（大正五三 P. 960a）<lb n="0995b19"/>一一摩伽陀國稱人之法事
<lb n="0995b20"/>　法苑珠林卷第九十一（大正五三 P. 963a）<lb n="0995b21"/>一二菩提寺王達磨師問漢勅使事
<lb n="0995b22"/>　法苑珠林卷第九十八（大正五三 P. 1012c）<lb n="0995b23"/>一三摩伽陀國菩提寺大德僧賒那去線陀算
<lb n="0995b24"/>出佛般涅槃時事
<lb n="0995b25"/>　法苑珠林卷第百（大正五三 P. 1028b）<lb n="0995b26"/>一四瞻波國修羅窟事
<lb n="0995b27"/>　法苑珠林卷第五（大正五三 P. 310b）<lb n="0995c01"/>一五佛袈裟事
(娑羅雙樹林釋迦佛素像事耆闍崛山佛袈裟石事)
<lb n="0995c02"/>　法苑珠林卷第三十五（大正五三 P. 559b）<lb n="0995c03"/>一六西域所見之塔事
(罽賓國漢寺事。龍樹菩薩入大海化哉王事。龍樹菩
<lb n="0995c04"/>薩於波羅奈國造塔七百所事。西域乾陀羅城東南雀離浮圖事)
<lb n="0995c05"/>　法苑珠林卷第三十八（大正五三 P. 589a）<lb n="0995c06"/>一七烏萇國檀特山寺事
<lb n="0995c07"/>　法苑珠林卷第三十九（大正五三 P. 597b）<lb n="0995c08"/>一八王玄策使至西域前後三度事五三
<lb n="0995c09"/>　法苑珠林卷第五十五（大正五三 P. 703c）<lb n="0995c10"/>
<lb n="0995c11"/>
<lb n="0995c12"/>
<lb n="0995c13"/>
<lb n="0995c14"/>
<head>唐常愍遊天竺記逸文</head>
<lb n="0995c15"/>
<lb n="0995c16"/>
<p id="pT51p0995c1601" rend="margin-left:2em">
(遊天竺記又名遊歷記其文載在三寶感應要略錄今唯略示所在)
。</p>
<lb n="0995c17"/>一　第一優填王波斯匿王釋迦金木像感應
<lb n="0995c18"/>　三寶感應要略錄卷上（大正五一 P. 827a）<lb n="0995c19"/>二　第十北印度僧伽補羅國沙門達磨流支
<lb n="0995c20"/>　　感釋迦像驚感應
<lb n="0995c21"/>　三寶感應要略錄卷上（大正五一 P. 830b）<lb n="0995c22"/>三　第二十九造毘盧遮那佛像拂障難感應
<lb n="0995c23"/>　三寶感應要略錄卷上（大正五一 P. 833b）</p5txt>