<p5txt n="T57n2203B">
<lb n="0013a01"/>
<lb n="0013a02"/>
<docNumber>No. 2203B</docNumber>
<lb n="0013a03"/>
<anchor xml:id="fnT57p0013a01"/>祕鍵略註<lb n="0013a04"/>
<lb n="0013a05"/>
<byline>沙門覺鑁記</byline>
<lb n="0013a06"/>祕鍵<p id="pT57p0013a0603" type="inline" rend="margin-left:1em">祕者祕奧祕密之稱。難顯難得之語。
<lb n="0013a07"/>鍵者開藏示寶之義。遮貪表德之名。此略三
<lb n="0013a08"/>意。一二字同名能釋。兩言皆非所解。所謂
<lb n="0013a09"/>抽祕密教之鍵開般若經之藏也。二祕是
<lb n="0013a10"/>所釋之本經。鍵即能解之末喻。法喻竝舉。經
<lb n="0013a11"/>釋共彰。可謂開百福萬德密藏之法鍵。授
<lb n="0013a12"/>五智三身祕寶之教鑰。三祕通經與釋。鍵
<lb n="0013a13"/>如上無異。意云。授一祕之寶鑰開三密之
<lb n="0013a14"/>華藏。與五分珠鍵入兩部之玉殿。能所共
<lb n="0013a15"/>祕密。本末同深奧。</p>
<lb n="0013a16"/>文殊<p id="pT57p0013a1603" type="inline" rend="margin-left:1em">文殊師利。譯曰妙吉祥。又云妙德
<lb n="0013a17"/>或名妙音。則是諸佛之智德。三身之覺用。</p>
<lb n="0013a18"/>
<p id="pT57p0013a1801" rend="margin-left:1em">問。釋此般若菩薩教處稱讚文殊。有何由
<lb n="0013a19"/>序。答。一切般若藏。文殊是其主。今釋此般
<lb n="0013a20"/>若。盍請其聽許。故先歸敬。又為表文殊即
<lb n="0013a21"/>般若菩薩。</p>
<lb n="0013a22"/>利劍<p id="pT57p0013a2203" type="inline" rend="margin-left:1em">文殊三昧耶形。即右手所持。利歎般
<lb n="0013a23"/>若靈德。劍舉智慧妙體。</p>
<lb n="0013a24"/>絕諸戲<p id="pT57p0013a2404" type="inline" rend="margin-left:1em">戲者戲論。謂生滅斷常去來一異
<lb n="0013a25"/>等。絕者斷絕摧滅折破捨離。謂揮彼八不之
<lb n="0013a26"/>智劍拆此八迷邪魔。遣眾障於空空覺一
<lb n="0013a27"/>心於絕絕。何故不云八云諸耶。若言八者。
<lb n="0013a28"/>有二六不對之失。竝有下三連之過故。又
<lb n="0013a29"/>欲廣顯示斷絕本末麁細一切迷妄諸有罪
<lb n="0013b01"/>障故。不云八而云諸也。八者略數。諸者總
<lb n="0013b02"/>名。故八迷三妄皆不真實。三障五蓋悉是虛
<lb n="0013b03"/>妄。似實還虛同空華。如有又無均水月。故
<lb n="0013b04"/>名戲論。</p>
<lb n="0013b05"/>覺母<p id="pT57p0013b0503" type="inline" rend="margin-left:1em">正是般若菩薩。兼又曼殊室利。文殊
<lb n="0013b06"/>稱三世覺母。般若名般若佛母。故云佛云
<lb n="0013b07"/>覺。聲別實同。梵漢之不同。翻不之差別。此
<lb n="0013b08"/>般若尊則大日法身之深智。遍照性佛之妙
<lb n="0013b09"/>慧。說法利生周遍十方。除災與樂廣被九
<lb n="0013b10"/>界。可知眾聖之帝師。諸佛之父母。梵言般
<lb n="0013b11"/>若。唐譯智慧。即是大定相應之五智。深理互
<lb n="0013b12"/>融之一心。</p>
<lb n="0013b13"/>梵文<p id="pT57p0013b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">梵篋也。正般若三昧耶形。兼文殊三
<lb n="0013b14"/>昧耶身。即左手所捧是也。謂此篋內攝藏無
<lb n="0013b15"/>量無邊真言。含持剎塵海滴梵文。故名梵
<lb n="0013b16"/>篋。從能持云篋。付所入為文。能所雖異。
<lb n="0013b17"/>詮表惟一。何故不云篋云文耶。若云篋者。
<lb n="0013b18"/>可有二四同聲失故。又顯祕密幖幟不可
<lb n="0013b19"/>示顯露故。又舉所入寶攝能納之箱
<lb n="0013b20"/>故。又若言篋者。調御師之句不顯了故。又
<lb n="0013b21"/>還顯示梵篋名義比來次第極分明故。又為
<lb n="0013b22"/>增長思惟力故。梵篋或名般若篋也。</p>
<lb n="0013b23"/>調御師<p id="pT57p0013b2304" type="inline" rend="margin-left:1em">三世十方諸佛。皆依此梵文力。證
<lb n="0013b24"/>五智之法身。開三覺之慧眼。故名佛之師
<lb n="0013b25"/>也。調御師者。十號一稱。諸佛都名故。</p>
<lb n="0013b26"/>
<g ref="SD-E2EE"/>
<g ref="SD-A5EF"/>
<p id="pT57p0013b2603" type="inline" rend="margin-left:1em">此亦有二。一二字俱文殊種子也。二
<lb n="0013b27"/>上字般若菩薩。下言曼殊室利。俱一字真言
<lb n="0013b28"/>并種子法身。又云法曼荼羅。或名法智印
<lb n="0013b29"/>等。一一義理含藏無量過恒佛德。各各聲字
<lb n="0013c01"/>攝收八萬四千教法。欲證得彼諸教萬德。
<lb n="0013c02"/>當持誦此兩種一字。彼深義非面難談。</p>
<lb n="0013c03"/>諸教<p id="pT57p0013c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">一百億部經。十萬九千論。八萬四千
<lb n="0013c04"/>教。二十萬頌文。乃至十佛所證十世法門。三
<lb n="0013c05"/>身所說三際軌則。</p>
<lb n="0013c06"/>禪那正思惟<p id="pT57p0013c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">禪定名也。即當此三摩地法
<lb n="0013c07"/>門。若具論之。禪那者定中定。正思惟定中
<lb n="0013c08"/>智。又上二字涅槃。下三言菩提。禪那梵語也。
<lb n="0013c09"/>此云靜慮
(云云)
。</p>
<lb n="0013c10"/>尊者<p id="pT57p0013c1003" type="inline" rend="margin-left:1em">般若菩薩也。今此經此仁為尊主為
<lb n="0013c11"/>仁上故。又此菩薩大日所變之蓮體。遍照能
<lb n="0013c12"/>說之輪身。故於諸尊中獨尊最尊。</p>
<lb n="0013c13"/>三摩<p id="pT57p0013c1303" type="inline" rend="margin-left:1em">三摩地。定之梵號。即是妙覺輪圓之
<lb n="0013c14"/>深禪。大智相應之勝定。</p>
<lb n="0013c15"/>從佛法至何求<p id="pT57p0013c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">佛法者。金剛實智即菩提。
<lb n="0013c16"/>真如者。胎藏真理是涅槃。又佛者覺智。如者
<lb n="0013c17"/>禪定。又佛者五智種智之名。如者百福萬德
<lb n="0013c18"/>之義。又佛法者一心。真如者四身。次心者眾
<lb n="0013c19"/>生之識心。身者群類之依身。何故云佛時出
<lb n="0013c20"/>心。言如處舉身。今且以彼理智等配此身
<lb n="0013c21"/>心故。一往配釋。理實互通。金胎本不二。身
<lb n="0013c22"/>心常即一。覺如互圓融。因果同涉入。眾生九
<lb n="0013c23"/>識。諸佛五智。群類異身。四身一理。皆是三
<lb n="0013c24"/>平等之一心。竝也マタ四曼荼之如理。礦外求珠。
<lb n="0013c25"/>波表要水。愚盲之甚。棄心欣佛。離身望理。
<lb n="0013c26"/>癡迷之至。在雲出雲。日月體既無差。沒泥
<lb n="0013c27"/>離泥。金蓮性豈有異。貧女處本有伏藏。窮
<lb n="0013c28"/>子身元具高德遠行外求。愚中愚迷上迷。</p>
<lb n="0013c29"/>迷悟至忽證<p id="pT57p0013c2906" type="inline" rend="margin-left:1em">迷悟者煩惱菩提。明闇者生
<lb n="0014a01"/>死涅槃。上順次。下逆次。謂迷
(ハ)
惑。悟
(ハ)
智。明
(ハ)
<lb n="0014a02"/>靜。暗
(ハ)
動故。何以明闇配動靜耶。譬如燈
<lb n="0014a03"/>光隨動靜緣有明昧相。又迷悟如次上句
<lb n="0014a04"/>佛法與心。迷名眾生。悟名諸佛。故明暗如
<lb n="0014a05"/>次前文真如與身動名生死。靜名涅槃故。
<lb n="0014a06"/>又在我非他者。各轉釋上非遙即近
(ト)
非外何
<lb n="0014a07"/>求等義。又結前生後也。發心者。初發心時。發
<lb n="0014a08"/>唯局能起。心兼通所求。即到者即身成佛。
<lb n="0014a09"/>凡即七義。此中速疾．相即．不離。當此即義。
<lb n="0014a10"/>到者到彼岸也。度三有之苦海到二德之樂
<lb n="0014a11"/>岸。又達也至也。至四曼之最頂達五智之
<lb n="0014a12"/>源底。四字合釋者。即初因至後果。用凡體
<lb n="0014a13"/>證佛身。信修者。信
(ハ)
信解。修
(ハ)
修行也。忽證者。
<lb n="0014a14"/>速疾成道也。謂不踰初信始行頓至後位
<lb n="0014a15"/>終心之義。忽者頓也欻也。速疾義。證者驗
<lb n="0014a16"/>也得也。體會義。</p>
<lb n="0014a17"/>二教<p id="pT57p0014a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">謂金蓮二教。非顯密兩宗。</p>
<lb n="0014a18"/>金蓮<p id="pT57p0014a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">金剛胎藏如次配之。或又金剛蓮華
<lb n="0014a19"/>之二部也。</p>
<lb n="0014a20"/>五乘<p id="pT57p0014a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">謂諸顯教。此有多說。或一乘三乘小
<lb n="0014a21"/>乘。或三乘人天。或佛二乘天梵。若據此書
<lb n="0014a22"/>意者。建．絕．相．二．一亦可名五乘。</p>
<lb n="0014a23"/>幻影<p id="pT57p0014a2303" type="inline" rend="margin-left:1em">幻化影像。意云。上從大小二牛下
<lb n="0014a24"/>迄人天兩乘。皆是權方便之心教。假施設之
<lb n="0014a25"/>人法。故舉彼兩喻之虛偽彰此五乘之非
<lb n="0014a26"/>真也。</p>
<lb n="0014a27"/>行則十四<p id="pT57p0014a2705" type="inline" rend="margin-left:1em">除題目竝故說已下及呪故。何
<lb n="0014a28"/>故不入呪。下別解脫說故。況復<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>乃至無極
<lb n="0014a29"/>是也。</p>
<lb n="0014b01"/>五藏<p id="pT57p0014b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">素哆覽。毘奈耶。阿毘達磨。般若。陀羅
<lb n="0014b02"/>尼等五藏歟。</p>
<lb n="0014b03"/>七宗<p id="pT57p0014b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">律。俱舍。成實。法相。三論。天台。華嚴
<lb n="0014b04"/>也。</p>
<lb n="0014b05"/>觀在薩埵<p id="pT57p0014b0505" type="inline" rend="margin-left:1em">此有三意。一觀在者。總通分
(ノ)
觀
<lb n="0014b06"/>自在菩薩。薩埵者。得益分
(ノ)
菩提薩埵。二薩埵
<lb n="0014b07"/>一句遍在二處。謂初觀在尾句。後菩提末言。
<lb n="0014b08"/>三四字共通初後。菩提薩埵豈異人耶。即觀
<lb n="0014b09"/>自在菩薩是也。初後雖二人。體惟一。影略
<lb n="0014b10"/>互顯。莫作異解。謂總通分讓後省提與埵
<lb n="0014b11"/>之二字。得益分與前略觀自在之三言也。
<lb n="0014b12"/>初義顯了。次意稍<anchor xml:id="fnT57p0014b01"/>廣。後說大隱。若但偏初
<lb n="0014b13"/>觀自在菩提薩埵者。正背大聖之聖意。兼失
<lb n="0014b14"/>密家之宗義歟。大師之神筆不似餘師釋。
<lb n="0014b15"/>一筆含千理。片句攝萬義。文義共神靈。宗
<lb n="0014b16"/>趣同深奧故。</p>
<lb n="0014b17"/>諸乘<p id="pT57p0014b1703" type="inline" rend="margin-left:1em">建．絕．相．二．一并真言是也。</p>
<lb n="0014b18"/>度苦涅槃<p id="pT57p0014b1805" type="inline" rend="margin-left:1em">上二字度一切苦厄。下一句究
<lb n="0014b19"/>竟涅槃。或復二句互通。謂語別義通。准上觀
<lb n="0014b20"/>在薩埵釋。</p>
<lb n="0014b21"/>諸教<p id="pT57p0014b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">准諸乘知之。</p>
<lb n="0014b22"/>得樂<p id="pT57p0014b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">得益。</p>
<lb n="0014b23"/>五蘊<p id="pT57p0014b2303" type="inline" rend="margin-left:1em">照見五蘊皆空也。能照能見則諸乘
<lb n="0014b24"/>之覺知。所空所斷則五蘊之迷境。何故唯舉
<lb n="0014b25"/>所空之境不出能證之智。此有多故。或讓
<lb n="0014b26"/>下三佛故。或舉所顯能故。或指迷境者。照
<lb n="0014b27"/>見皆空義也。若在五蘊家自不知迷故。</p>
<lb n="0014b28"/>三佛<p id="pT57p0014b2803" type="inline" rend="margin-left:1em">三世諸佛。</p>
<lb n="0014b29"/>色空<p id="pT57p0014b2903" type="inline" rend="margin-left:1em">色不異空乃至如是也。大本分流華
<lb n="0014c01"/>嚴經。只攝在此一行半。若欲讀誦彼廣言。
<lb n="0014c02"/>必須受持此略文。廣略雖不同。功德無增
<lb n="0014c03"/>減。若解深祕義。此功勝彼德。解說書寫等
<lb n="0014c04"/>亦復如是。已下諸乘准此。絕相二一等是也。</p>
<lb n="0014c05"/>普賢<p id="pT57p0014c0503" type="inline" rend="margin-left:1em">華嚴法門主。</p>
<lb n="0014c06"/>解頤<p id="pT57p0014c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">甘心之至。笑慶之極。</p>
<lb n="0014c07"/>圓融<p id="pT57p0014c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">三種之圓融。六相之無礙。</p>
<lb n="0014c08"/>不生<p id="pT57p0014c0803" type="inline" rend="margin-left:1em">是諸法之乃至不減也。是諸法空相
(ハ)
總。
<lb n="0014c09"/>不生不滅等
(ハ)
別。總別分二。理趣唯一。故舉
<lb n="0014c10"/>別兼總。又舉中攝初後六句。又不生一句。
<lb n="0014c11"/>此宗大義故。總相故。若總相故舉不生者。
<lb n="0014c12"/>是諸法空相亦是總相。何不言之。上句既
<lb n="0014c13"/>言色空。下對宜云不生。若言空相等。其文
<lb n="0014c14"/>不嚴故。又不生
(ハ)
總相
(ノ)
義理
(ヲモテ)
。顯證於彼故。
<lb n="0014c15"/>又若取二字者。其義難顯。若舉五字者。其
<lb n="0014c16"/>文有失故。十六會廣言六百軸繁文。皆攝此
<lb n="0014c17"/>七句。無漏其眾義
(云云)
。</p>
<lb n="0014c18"/>文殊<p id="pT57p0014c1803" type="inline" rend="margin-left:1em">三論法門主也。</p>
<lb n="0014c19"/>破顏<p id="pT57p0014c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">極喜悅義。</p>
<lb n="0014c20"/>絕戲<p id="pT57p0014c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">絕八種之戲論。證四中之真實。</p>
<lb n="0014c21"/>識界<p id="pT57p0014c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">有三意。一無意識界。二識者心識。界
<lb n="0014c22"/>者境界。謂以此三科且分心境故。若依此
<lb n="0014c23"/>者。是故空中
(ヨリ)
至無意識界是也。三二義竝
<lb n="0014c24"/>具故。法相所依諸經論皆入此中。</p>
<lb n="0014c25"/>簡持<p id="pT57p0014c2503" type="inline" rend="margin-left:1em">唯識即法相。若名人則彌勒。簡
(ハ)
簡
<lb n="0014c26"/>去。持
(ハ)
持取。即唯識之唯義。此有數義。或遣
<lb n="0014c27"/>遍計一執存依圓二性故。或遮外境留內
<lb n="0014c28"/>識故。或遣相證性故
(云云)
。</p>
<lb n="0014c29"/>拍手<p id="pT57p0014c2903" type="inline" rend="margin-left:1em">此歡喜義。非除障驚覺等意。</p>
<lb n="0015a01"/>泯之境智<p id="pT57p0015a0105" type="inline" rend="margin-left:1em">無智亦無得等。泯能證智故云
<lb n="0015a02"/>無智。泯所達境故云無得。法華涅槃等之
<lb n="0015a03"/>諸經。只在此十字。</p>
<lb n="0015a04"/>歸一<p id="pT57p0015a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">會三歸一。即天台法華宗。若名人則
<lb n="0015a05"/>觀音。破三入一遮末歸本故云歸一。</p>
<lb n="0015a06"/>十二因緣<p id="pT57p0015a0605" type="inline" rend="margin-left:1em">無無明乃至死盡也。</p>
<lb n="0015a07"/>驎角<p id="pT57p0015a0703" type="inline" rend="margin-left:1em">緣覺名也。又云麟喻也。</p>
<lb n="0015a08"/>四諦<p id="pT57p0015a0803" type="inline" rend="margin-left:1em">無苦集滅道也。諸部小乘經等。皆攝
<lb n="0015a09"/>入此一句五字。</p>
<lb n="0015a10"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>二字<p id="pT57p0015a1005" type="inline" rend="margin-left:1em">略有四義。一呪初二字。何故不
<lb n="0015a11"/>解餘<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。舉最初攝中後。二呪初四字。何
<lb n="0015a12"/>不舉後二<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。舉初句顯後。又讓此<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<lb n="0015a13"/>兩言等句故。三第四<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。何非餘顯教三<g ref="SD-A458"/>
<lb n="0015a14"/>
<g ref="SD-A55D"/>。彼皆狹劣不吞密藏故。又舉勝攝劣故。
<lb n="0015a15"/>又舉後顯初中故。四總顯四<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。此義為
<lb n="0015a16"/>勝。若爾何云二字。隨在何處皆二字故。</p>
<lb n="0015a17"/>
<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<p id="pT57p0015a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">略有三意。一第四句<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。若爾
<lb n="0015a18"/>二失。一違下配釋。彼言真言不言顯故。二
<lb n="0015a19"/>不讚第三句之失。答。彼且約淺略配當門。
<lb n="0015a20"/>此又於總持多含義各舉一義。竝不相違。
<lb n="0015a21"/>又大能攝小。勝能兼劣。猶能有孕三密。豈
<lb n="0015a22"/>又無攝諸教。故無初過。舉深密之本攝淺
<lb n="0015a23"/>顯之末。隱劣權之顯顯勝實之密。又舉後
<lb n="0015a24"/>顯中。故無後失。二<g ref="SD-AABC"/>。第三<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。<g ref="SD-E0BC"/>第四
<lb n="0015a25"/>
<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。三<g ref="SD-AABC"/>一字通第三四之二句。<g ref="SD-E0BC"/>如
<lb n="0015a26"/>前。初義文顯易配。次意隱難悟。次善巧。後
<lb n="0015a27"/>深廣。</p>
<lb n="0015a28"/>名實<p id="pT57p0015a2803" type="inline" rend="margin-left:1em">名與實也。實謂實相。即所詮理智義
<lb n="0015a29"/>趣等。</p>
<lb n="0015b01"/>塵滴<p id="pT57p0015b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">剎塵海滴。俱表無數。</p>
<lb n="0015b02"/>甚深<p id="pT57p0015b0203" type="inline" rend="margin-left:1em">行深般若之深歟。</p>
<lb n="0015b03"/>五分<p id="pT57p0015b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">人法總通分等。各各名義如下。</p>
<lb n="0015b04"/>般若至顯之經<p id="pT57p0015b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">法相立三時教。初時小乘。
<lb n="0015b05"/>第二般若經等。第三深密經等。前二未了義
<lb n="0015b06"/>權教。第三顯了之實經。故問意云。大般若是
<lb n="0015b07"/>第二時未了義教。何能吞入彼第三時之顯
<lb n="0015b08"/>了諸經。</p>
<lb n="0015b09"/>五乘<p id="pT57p0015b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">如前。</p>
<lb n="0015b10"/>三藏<p id="pT57p0015b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">經律論等。</p>
<lb n="0015b11"/>圓滿覺者<p id="pT57p0015b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">
<g ref="SD-A65A"/>
<g ref="SD-D9F9"/>翻云覺者。自覺覺他覺行
<lb n="0015b12"/>圓滿故。圓滿三覺具足種智。竪達三世。橫
<lb n="0015b13"/>遍十方。故云圓滿。</p>
<lb n="0015b14"/>開悟密藏施甘露<p id="pT57p0015b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">開悟三密之寶藏。施與
<lb n="0015b15"/>四曼之甘露。</p>
<lb n="0015b16"/>大<p id="pT57p0015b1602" type="inline" rend="margin-left:1em">普廣周遍無邊際限量。包含常總滿虛
<lb n="0015b17"/>空法界。</p>
<lb n="0015b18"/>多<p id="pT57p0015b1802" type="inline" rend="margin-left:1em">無量過數之稱。具足不闕之語。</p>
<lb n="0015b19"/>勝<p id="pT57p0015b1902" type="inline" rend="margin-left:1em">最勝尊妙無比類。殊特深奧無與等。最
<lb n="0015b20"/>勝者十最十勝。</p>
<lb n="0015b21"/>約定慧<p id="pT57p0015b2104" type="inline" rend="margin-left:1em">
<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0A4"/>此云智慧。今謂定慧略有
<lb n="0015b22"/>五意。一定之慧故。謂三昧門之深智。三摩地
<lb n="0015b23"/>之妙慧故。二有定慧故。具三昧之智名之。
<lb n="0015b24"/>大慧。持禪那之慧稱之
(ヲ)
圓智。無智定非
<lb n="0015b25"/>定。無定智非智故。三定智者三摩地門之
<lb n="0015b26"/>智。謂常居三等之禪宮。鎮住一如之定殿。
<lb n="0015b27"/>永止六塵妄風。遠離四相之迷波故。慧者
<lb n="0015b28"/>勝義菩提之慧。遍遊十種之心宅。兼行九界
<lb n="0015b29"/>之意地。分別淺深於千殊。簡擇邪正於萬
<lb n="0015c01"/>品故。又定
(ハ)
正體智。無分別故。慧
(ハ)
後得智。能
<lb n="0015c02"/>簡擇故。又定
(ハ)
涅槃理。慧
(ハ)
菩提智。又定者胎
<lb n="0015c03"/>藏九識。寂靜禪那故。慧者金剛五智。舉悟了
<lb n="0015c04"/>別故。可知同體之別相。一法之二義。四約
<lb n="0015c05"/>字義故。謂<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0A4"/>二字俱具足定慧。<g ref="SD-AABC"/>
(ハ)
二字
<lb n="0015c06"/>也。<g ref="SD-A5B5"/>
(ハ)
智也。<g ref="SD-A5FD"/>
(ハ)
定也。字體
(ハ)
智慧。點畫
(ハ)
三昧
<lb n="0015c07"/>故。又以<g ref="SD-A5F1"/>
<g ref="SD-A5FD"/>等八字皆為涅槃點。涅槃者
<lb n="0015c08"/>寂靜不動。是即定故。<g ref="SD-E0A4"/>亦二字。亦具定慧。
<lb n="0015c09"/>且明定義。<g ref="SD-A4B6"/>
(ハ)
第二句末
(ノ)
<g ref="SD-E357"/>字。<g ref="SD-DA57"/>
(ハ)
第三句末
<lb n="0015c10"/>
<g ref="SD-A54B"/>字。此等皆名三昧字故。密察密意深入
<lb n="0015c11"/>深祕。於<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0A4"/>二字顯定慧兩義。五梵語多
<lb n="0015c12"/>含之旨。真言總持之理。道俗共許。古今僉聞。
<lb n="0015c13"/>誰疑於<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0A4"/>一句有定慧二義
(云云)
。但亦可
<lb n="0015c14"/>見證本。</p>
<lb n="0015c15"/>所作已辨<p id="pT57p0015c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">到彼岸義。行華已開。佛果斯顯。
<lb n="0015c16"/>證無為無事覺位。受不生不滅法樂。</p>
<lb n="0015c17"/>處中<p id="pT57p0015c1703" type="inline" rend="margin-left:1em">中實中心表義離邪離邊受名。</p>
<lb n="0015c18"/>貫線攝持<p id="pT57p0015c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">又云貫串不散之義。以語密為
<lb n="0015c19"/>經。以心密為緯。織三業之絲為海會之
<lb n="0015c20"/>錦。錦文千殊。同名為錦。佛相萬差。等得稱
<lb n="0015c21"/>佛。或云常法攝貫義。</p>
<lb n="0015c22"/>照空<p id="pT57p0015c2203" type="inline" rend="margin-left:1em">照見五蘊皆空。</p>
<lb n="0015c23"/>度苦<p id="pT57p0015c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">度一切苦厄。</p>
<lb n="0015c24"/>三生<p id="pT57p0015c2403" type="inline" rend="margin-left:1em">華嚴行者所經之時。</p>
<lb n="0015c25"/>三劫<p id="pT57p0015c2503" type="inline" rend="margin-left:1em">三阿僧祇劫絕相所歷。若依妄執義。
<lb n="0015c26"/>兼通建一密三。</p>
<lb n="0015c27"/>六十<p id="pT57p0015c2703" type="inline" rend="margin-left:1em">聲聞時劫。</p>
<lb n="0015c28"/>百<p id="pT57p0015c2802" type="inline" rend="margin-left:1em">緣覺時劫。</p>
<lb n="0015c29"/>妄執<p id="pT57p0015c2903" type="inline" rend="margin-left:1em">有二。且一義云。妄執
(ハ)
一及密人所經
<lb n="0016a01"/>時。又云。兼通建．一．密三。三妄執謂麁細極
<lb n="0016a02"/>細。若一生超此三妄執。不經劫數一生中
<lb n="0016a03"/>即身成佛。</p>
<lb n="0016a04"/>觀人<p id="pT57p0016a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">觀自在菩薩。此即行人故云人。</p>
<lb n="0016a05"/>修智慧<p id="pT57p0016a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">行深般若。修行般若智慧。</p>
<lb n="0016a06"/>深照五眾空<p id="pT57p0016a0606" type="inline" rend="margin-left:1em">照見五蘊皆空。深者下於上
<lb n="0016a07"/>深字用也。通能所觀法故。照者照見。眾者
<lb n="0016a08"/>蘊也。空者皆空也。</p>
<lb n="0016a09"/>歷劫<p id="pT57p0016a0903" type="inline" rend="margin-left:1em">時也。劫跛有二義。一時分。絕．相二
<lb n="0016a10"/>所經劫。二妄執義。建．一．密三人一生即身
<lb n="0016a11"/>所經劫。</p>
<lb n="0016a12"/>離煩<p id="pT57p0016a1203" type="inline" rend="margin-left:1em">度一切苦厄也。離者度也。煩者煩惱
<lb n="0016a13"/>也。即一切苦厄。</p>
<lb n="0016a14"/>一心通<p id="pT57p0016a1404" type="inline" rend="margin-left:1em">有三義。一重明度苦義。謂度二
<lb n="0016a15"/>死苦海達一心寶處。二表波羅蜜多義。通
<lb n="0016a16"/>者到也達也。一心者亦二。一真言祕密不二
<lb n="0016a17"/>一心。二諸乘亦各有一如真理故。大意云。
<lb n="0016a18"/>度脫分段變易之生死。證得菩提涅槃之安
<lb n="0016a19"/>樂。遠離動靜迷悟之異執。通達理智定慧之
<lb n="0016a20"/>一心。三上二義竝具。何故不云通一心。一
<lb n="0016a21"/>心通能所二通故。又心字與空字不同韻
<lb n="0016a22"/>故。</p>
<lb n="0016a23"/>建絕相二一<p id="pT57p0016a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">如次普賢．文殊．彌勒．二乘．
<lb n="0016a24"/>觀音。</p>
<p id="pT57p0016a2403" type="inline" rend="margin-left:1em">問。何故次第如此。答。為表四行次
<lb n="0016a25"/>第。謂大疏等列四行菩薩次第。云普賢．文
<lb n="0016a26"/>殊．彌勒．觀音。以二乘屬法相。即彌勒宗三
<lb n="0016a27"/>乘兼學等故。故諸宗判名三乘教。</p>
<p id="pT57p0016a2714" type="inline" rend="margin-left:1em">問。南宗
<lb n="0016a28"/>亦名三乘教。何不屬之耶。答。破五性各別
<lb n="0016a29"/>立悉有佛性故。乃至
(云云)
。如此諸乘竪論則
<lb n="0016b01"/>能寂應機之權術。橫觀則大日隨自之實行。</p>
<lb n="0016b02"/>圓融三法<p id="pT57p0016b0205" type="inline" rend="margin-left:1em">三種圓融。謂事理圓融。理理圓
<lb n="0016b03"/>融。事事圓融。</p>
<lb n="0016b04"/>從色空至來同<p id="pT57p0016b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">有六意。一上一句
(ハ)
色不異
<lb n="0016b05"/>空空不異色。下五言
(ハ)
色即是空空即是色。如
<lb n="0016b06"/>次配知事事理理理事三種。二上五字
(ハ)
。色即
<lb n="0016b07"/>是空空即是色。下一句
(ハ)
色不異空空不異色。
<lb n="0016b08"/>三兩句共從色不至是色。事者色也。理者
<lb n="0016b09"/>空也。四上一句
(ハ)
從色不至是色。下五字從
<lb n="0016b10"/>受想至如是。事者四蘊。理者如前。五上五
<lb n="0016b11"/>言從色不至是色。下一句從色不至如是。
<lb n="0016b12"/>事者蘊。理者空。非唯顯下四蘊并空。兼又
<lb n="0016b13"/>釋上一色及空。六二句十字共從色不至
<lb n="0016b14"/>如是。事者五蘊。理者一空。但上句唯舉一
<lb n="0016b15"/>色不云四蘊。舉初顯後故。又云。色不異
<lb n="0016b16"/>空
(ハ)
事事圓融。空
(ハ)
無礙等義。空不異色
(ハ)
理理
<lb n="0016b17"/>圓融。色即是空
(ハ)
以事融理。空即是色
(ハ)
以理
<lb n="0016b18"/>融事。已上八字
(ハ)
總明一種事理之圓融。</p>
<lb n="0016b19"/>無礙融三種<p id="pT57p0016b1906" type="inline" rend="margin-left:1em">三種圓融。或圓融三種世間
<lb n="0016b20"/>等歟。</p>
<lb n="0016b21"/>金水<p id="pT57p0016b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">金師子等喻。水波等喻歟。</p>
<lb n="0016b22"/>八不<p id="pT57p0016b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">不生不滅。不斷不常。不一不異。不去
<lb n="0016b23"/>不來。即不生乃至不減。</p>
<p id="pT57p0016b2310" type="inline" rend="margin-left:1em">問。此六不相配彼
<lb n="0016b24"/>八不方何。答。初二不如文。以此不垢不淨
<lb n="0016b25"/>攝彼不去不來。此不增不減中攝餘四不。兼
<lb n="0016b26"/>不攝不去不來。</p>
<lb n="0016b27"/>獨空畢竟理<p id="pT57p0016b2706" type="inline" rend="margin-left:1em">是諸法空相。又是八不總義。
<lb n="0016b28"/>或又四中都名也。或復言亡慮絕
(ノ)
絕待
(ノ)
中道
<lb n="0016b29"/>等歟。</p>
<lb n="0016c01"/>摩訶<p id="pT57p0016c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">大也。</p>
<lb n="0016c02"/>梅多羅<p id="pT57p0016c0204" type="inline" rend="margin-left:1em">慈氏也。</p>
<lb n="0016c03"/>
<g ref="CB00155"/>地<p id="pT57p0016c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">菩提。此云智。或覺。</p>
<lb n="0016c04"/>薩怛嚩<p id="pT57p0016c0404" type="inline" rend="margin-left:1em">有情含識。或忍樂不離堅固執著
<lb n="0016c05"/>義。或云眾生群生等。但非正翻歟。</p>
<lb n="0016c06"/>二我<p id="pT57p0016c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">人我法我。即遍計所執。</p>
<lb n="0016c07"/>三祇<p id="pT57p0016c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">三阿僧祇。釋云三無數。阿
(ハ)
無也。僧
<lb n="0016c08"/>祇
(ハ)
數也。</p>
<lb n="0016c09"/>阿陀<p id="pT57p0016c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">阿陀那識即第八識。此有多名。無沒
<lb n="0016c10"/>本宅藏種無垢持依等也。</p>
<lb n="0016c11"/>識性<p id="pT57p0016c1103" type="inline" rend="margin-left:1em">圓成實性。</p>
<lb n="0016c12"/>幻影即名賓<p id="pT57p0016c1206" type="inline" rend="margin-left:1em">依他起性歟。</p>
<lb n="0016c13"/>唯蘊無我<p id="pT57p0016c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">我空法有故聲聞。</p>
<lb n="0016c14"/>拔業因種<p id="pT57p0016c1405" type="inline" rend="margin-left:1em">拔業惱株<anchor xml:id="begd1e1690"/>杌<anchor xml:id="endd1e1690"/>除無明種子故緣
<lb n="0016c15"/>覺。</p>
<lb n="0016c16"/>葉<p id="pT57p0016c1602" type="inline" rend="margin-left:1em">落葉等觀歟。</p>
<lb n="0016c17"/>因緣<p id="pT57p0016c1703" type="inline" rend="margin-left:1em">十二因緣。</p>
<lb n="0016c18"/>華<p id="pT57p0016c1802" type="inline" rend="margin-left:1em">飛華等觀門歟。</p>
<lb n="0016c19"/>種子<p id="pT57p0016c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">如前。</p>
<lb n="0016c20"/>羊<p id="pT57p0016c2002" type="inline" rend="margin-left:1em">如前。</p>
<lb n="0016c21"/>鹿<p id="pT57p0016c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">緣覺。</p>
<lb n="0016c22"/>因緣佛<p id="pT57p0016c2204" type="inline" rend="margin-left:1em">緣覺也。佛者覺也。覺悟十二因緣
<lb n="0016c23"/>故為號。</p>
<lb n="0016c24"/>依聲得道<p id="pT57p0016c2405" type="inline" rend="margin-left:1em">聲聞。依聞法之因有得道果
<lb n="0016c25"/>故以名。</p>
<lb n="0016c26"/>白骨<p id="pT57p0016c2603" type="inline" rend="margin-left:1em">九想隨一。</p>
<lb n="0016c27"/>我<p id="pT57p0016c2702" type="inline" rend="margin-left:1em">人我即自他眾生。</p>
<lb n="0016c28"/>青瘀<p id="pT57p0016c2803" type="inline" rend="margin-left:1em">第二想。</p>
<lb n="0016c29"/>人<p id="pT57p0016c2902" type="inline" rend="margin-left:1em">人我執也。我人眾生。</p>
<lb n="0017a01"/>四念<p id="pT57p0017a0103" type="inline" rend="margin-left:1em">四念處。身．受．心．法。</p>
<lb n="0017a02"/>羅漢<p id="pT57p0017a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">阿羅漢。有三翻。殺賊。不生。應供等
<lb n="0017a03"/>也。</p>
<lb n="0017a04"/>阿哩也嚩路枳帝<g ref="CB00155"/>地薩怛嚩<p id="pT57p0017a0413" type="inline" rend="margin-left:1em">大聖觀自在
<lb n="0017a05"/>菩薩名。若依具梵語。可有濕嚩囉之一句
<lb n="0017a06"/>歟。嚩路枳帝。此云觀。濕嚩囉。此云自在故。
<lb n="0017a07"/>又阿哩也。此云無垢。阿者無也。哩也者垢
<lb n="0017a08"/>也。今言大聖者義翻耳。</p>
<lb n="0017a09"/>蓮<p id="pT57p0017a0902" type="inline" rend="margin-left:1em">妙法心蓮。一乘心理。</p>
<lb n="0017a10"/>自淨<p id="pT57p0017a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">自心自性清淨。</p>
<lb n="0017a11"/>菓<p id="pT57p0017a1102" type="inline" rend="margin-left:1em">蓮華實歟。</p>
<lb n="0017a12"/>心德<p id="pT57p0017a1203" type="inline" rend="margin-left:1em">一心萬德。</p>
<lb n="0017a13"/>一道<p id="pT57p0017a1303" type="inline" rend="margin-left:1em">一乘一如等義。</p>
<lb n="0017a14"/>能所<p id="pT57p0017a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">無智亦無得以無所得故也。能
(ハ)
智
<lb n="0017a15"/>慧。所
(ハ)
理境。如前。</p>
<lb n="0017a16"/>三車<p id="pT57p0017a1603" type="inline" rend="margin-left:1em">羊鹿牛三乘也。</p>
<lb n="0017a17"/>歸默<p id="pT57p0017a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">歸
(ハ)
歸一歸本等也。默略有三。一止滅
<lb n="0017a18"/>義。一乘實日出。三乘權暗滅故。羊鹿斃露牛
<lb n="0017a19"/>疾者此意也。二寂靜義。一道無為
(ハ)
無為寂靜。
<lb n="0017a20"/>真如無為
(ハ)
無事義。故經云。諸法從本來常
<lb n="0017a21"/>自寂滅相
(文)
三離言義。故文云。是法不可
<lb n="0017a22"/>示言詞相寂滅
(文)
又一切聲聞辟支佛所不
<lb n="0017a23"/>能知。乃至廣說。故言語道斷心行處滅是。</p>
<lb n="0017a24"/>前六<p id="pT57p0017a2403" type="inline" rend="margin-left:1em">建．絕．相．二．一。開二故成六。</p>
<lb n="0017a25"/>後一<p id="pT57p0017a2503" type="inline" rend="margin-left:1em">真言行人。</p>
<lb n="0017a26"/>愚<p id="pT57p0017a2602" type="inline" rend="margin-left:1em">愚童。謂六道凡夫。</p>
<lb n="0017a27"/>識<p id="pT57p0017a2702" type="inline" rend="margin-left:1em">有識。謂二乘。</p>
<lb n="0017a28"/>金<p id="pT57p0017a2802" type="inline" rend="margin-left:1em">金剛薩埵。</p>
<lb n="0017a29"/>智<p id="pT57p0017a2902" type="inline" rend="margin-left:1em">菩薩。</p>
<lb n="0017b01"/>般若即能因能行<p id="pT57p0017b0108" type="inline" rend="margin-left:1em">因者淨菩提心。行者大
<lb n="0017b02"/>悲萬行。即依般若波羅蜜多故也。</p>
<lb n="0017b03"/>無礙離障<p id="pT57p0017b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">從心無罣礙至涅槃。涅槃此
<lb n="0017b04"/>云圓寂。圓
(ハ)
輪圓具足。寂
(ハ)
寂靜真如。即理皆
<lb n="0017b05"/>不二之理。</p>
<lb n="0017b06"/>能證覺知<p id="pT57p0017b0605" type="inline" rend="margin-left:1em">三世
(ヨリ)
至菩提。能證者。三世
(ヨリ)
至
<lb n="0017b07"/>得。覺智者。阿耨
(ヨリ)
至菩提。</p>
<lb n="0017b08"/>行人<p id="pT57p0017b0803" type="inline" rend="margin-left:1em">菩提薩埵。</p>
<lb n="0017b09"/>重二<p id="pT57p0017b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">四也。因．行．證．入也。從依般若至三
<lb n="0017b10"/>菩提也。</p>
<lb n="0017b11"/>圓寂<p id="pT57p0017b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">涅槃真理。</p>
<lb n="0017b12"/>正依<p id="pT57p0017b1203" type="inline" rend="margin-left:1em">依．正二報。依謂所居淨土等。正謂能
<lb n="0017b13"/>住佛身等。</p>
<lb n="0017b14"/>總持<p id="pT57p0017b1403" type="inline" rend="margin-left:1em">陀羅尼之漢號。總者總攝。持者任持。
<lb n="0017b15"/>謂一字總攝無量教文。一法任持一切教法。
<lb n="0017b16"/>一義攝持一切義理。一聲攝藏無量功德。故
<lb n="0017b17"/>名無盡藏。諸經之父母。眾教帝王。至極祕
<lb n="0017b18"/>典。甚深之奧藏。只在此門。</p>
<lb n="0017b19"/>文<p id="pT57p0017b1902" type="inline" rend="margin-left:1em">能詮文字教法。</p>
<lb n="0017b20"/>義<p id="pT57p0017b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">所詮義理宗趣。</p>
<lb n="0017b21"/>忍<p id="pT57p0017b2102" type="inline" rend="margin-left:1em">能得無生忍。又云。得悟果利。</p>
<lb n="0017b22"/>呪<p id="pT57p0017b2202" type="inline" rend="margin-left:1em">神驗加持。</p>
<lb n="0017b23"/>聲<p id="pT57p0017b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">言音聲響。語密。</p>
<lb n="0017b24"/>字<p id="pT57p0017b2402" type="inline" rend="margin-left:1em">名字。文字。身密。</p>
<lb n="0017b25"/>人<p id="pT57p0017b2502" type="inline" rend="margin-left:1em">一一文字皆法曼荼羅身佛故。</p>
<lb n="0017b26"/>法<p id="pT57p0017b2602" type="inline" rend="margin-left:1em">教理行果因行證入等。</p>
<lb n="0017b27"/>實相<p id="pT57p0017b2703" type="inline" rend="margin-left:1em">義也。理也。意密也。</p>
<lb n="0017b28"/>名<p id="pT57p0017b2802" type="inline" rend="margin-left:1em">上是大神呪等四名歟。</p>
<lb n="0017b29"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>
<p id="pT57p0017b2903" type="inline" rend="margin-left:1em">行也去也度<anchor xml:id="fnT57p0017b01"/>也。行二空一中之正
<lb n="0017c01"/>道。去四相三妄之邪途。度煩惱生死之此
<lb n="0017c02"/>海。到菩提涅槃之彼岸。行去之間
(ハ)
行也。度
<lb n="0017c03"/>到之後
(ハ)
果也。故云行果。是四<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>總合釋
<lb n="0017c04"/>之。</p>
<lb n="0017c05"/>
<g ref="SD-AABC"/>
<p id="pT57p0017c0502" type="inline" rend="margin-left:1em">彼岸也。所到之智處。能寂之理境。</p>
<lb n="0017c06"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<p id="pT57p0017c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">總也普也。自他雙度。總到覺岸。人我同
<lb n="0017c07"/>運共遊寂都。又為顯示密教則根本原初之
<lb n="0017c08"/>總體顯教則枝末流派之別相。又表密藏即
<lb n="0017c09"/>普遍深廣之圓教。顯乘是狹局淺略之片言。
<lb n="0017c10"/>又總者總攝任持義故。五種陀羅尼。四種陀
<lb n="0017c11"/>羅尼。總含圓具義故。四種曼荼羅。兩部曼荼
<lb n="0017c12"/>羅也。又總者攝藏不失義故。理也涅槃也。總
<lb n="0017c13"/>攝不亂義故。定也三昧也。又總體義故法界
<lb n="0017c14"/>體性之一智。總相義故圓平妙成之四智。上
<lb n="0017c15"/>心王之遍照。下心數之四佛。又總體故六大。
<lb n="0017c16"/>總相故四曼也。又總體故內證。總相故外用
<lb n="0017c17"/>也。又總體故法性。總相故應化。乃至無盡。又
<lb n="0017c18"/>普者普周遍滿故六大。普遍平等故三等。又
<lb n="0017c19"/>體性周遍故心王遍照。相用普遍故心數諸
<lb n="0017c20"/>尊。又普遍者賢之重如遍照之五智。如次
<lb n="0017c21"/>配知。胎金兩部定慧二種涅槃菩提福德智
<lb n="0017c22"/>慧乃至無盡。淺略句義猶既無盡。深祕字義
<lb n="0017c23"/>豈能有窮。一一深義各各密意。具如本經。
<lb n="0017c24"/>竝在御作。</p>
<lb n="0017c25"/>
<g ref="SD-A65E"/>
<g ref="SD-A57D"/>
<p id="pT57p0017c2503" type="inline" rend="margin-left:1em">菩提智也。諸乘覺智。三密之佛心。即
<lb n="0017c26"/>一如之能證。諸教之所入也。</p>
<lb n="0017c27"/>
<g ref="SD-B065"/>
<g ref="SD-A6A9"/>
<p id="pT57p0017c2703" type="inline" rend="margin-left:1em">速疾成就究竟證入等義。</p>
<lb n="0017c28"/>字相義等<p id="pT57p0017c2805" type="inline" rend="margin-left:1em">字相與字義云字相義也。等
<lb n="0017c29"/>者等取餘十四門。凡瑜伽宗意。釋一切經
<lb n="0018a01"/>教略有十六門。謂遮情表德。淺略深祕。字
<lb n="0018a02"/>相字義。一字攝多多字攝一。一字釋多多字
<lb n="0018a03"/>釋一。一字成多多字成一。一字破多多字破
<lb n="0018a04"/>一。順觀旋轉逆觀旋轉也。</p>
<lb n="0018a05"/>不思議<p id="pT57p0018a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">法爾神驗性德功能。性相不能定。
<lb n="0018a06"/>因量不得測。七宗權教言亡慮絕。五乘偽帝
<lb n="0018a07"/>閉口卷舌。</p>
<lb n="0018a08"/>一字含千理<p id="pT57p0018a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">明字義門義也。謂一一聲字
<lb n="0018a09"/>各各名實攝一百億部教理。含二十萬頌行
<lb n="0018a10"/>果。二十萬頌者。毘盧遮那十萬偈。金剛頂經
<lb n="0018a11"/>百千頌。一百億部者。一代所說之聖教。三世
<lb n="0018a12"/>能化之佛經。諸佛萬德三身種智。只在此真
<lb n="0018a13"/>言一字中。千者舉滿數。理者含眾德。</p>
<lb n="0018a14"/>法如<p id="pT57p0018a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">有二意。一法者法身法佛法界法性
<lb n="0018a15"/>法定法住等。如者雙如重如圓如真如一如
<lb n="0018a16"/>十如等。二略有十對。一人法一對。法者法身
<lb n="0018a17"/>佛。如者如理法故。二理智一對。法者能悟心
<lb n="0018a18"/>法以配菩提。如者所證真如。即屬涅槃。三
<lb n="0018a19"/>定慧一對。法者能了心智。即薩般若。如者所
<lb n="0018a20"/>達真理。是三摩地。四福智對。法謂心。心即
<lb n="0018a21"/>智。如謂理。理即福。心則中實本覺受名。覺
<lb n="0018a22"/>了識知得稱故。理亦攝持萬德樹義。不失
<lb n="0018a23"/>百福為意故。五一多對。法
(ハ)
萬法表三密無
<lb n="0018a24"/>數。如
(ハ)
一如示二德不異。六體用對法
(ハ)
三密
<lb n="0018a25"/>化用。使令行者斷惑證理生解證驗故。如
(ハ)
<lb n="0018a26"/>一心理體。使令自性平等一味不增不減故。
<lb n="0018a27"/>七依正對。法
(ハ)
能居法身心識為名故。如
(ハ)
所
<lb n="0018a28"/>依理境。攝持為義故。八教理對。法
(ハ)
教如
(ハ)
理
<lb n="0018a29"/>故。九行果對。法
(ハ)
行如
(ハ)
果故。十兩利一對。法
(ハ)
<lb n="0018b01"/>他利之事業。為物為軌則故。如自利之功
<lb n="0018b02"/>德。於我與安樂故。若廣說者。歷劫難盡。
<lb n="0018b03"/>如此種種無量功德。現生證得即身成佛。故
<lb n="0018b04"/>云即身證法如。是則即身成佛義也。具釋如
<lb n="0018b05"/>別。</p>
<lb n="0018b06"/>行行至圓寂<p id="pT57p0018b0606" type="inline" rend="margin-left:1em">初<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>也。或通後二<g ref="SD-A458"/>
<lb n="0018b07"/>
<g ref="SD-A55D"/>。上二字行。下三言果。或此下三字通經尾
<lb n="0018b08"/>一句。至者究竟義。圓寂者涅槃也。</p>
<lb n="0018b09"/>去去入原初<p id="pT57p0018b0906" type="inline" rend="margin-left:1em">
<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>
<g ref="SD-AABC"/>
<g ref="SD-E0BC"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。或通上二
<lb n="0018b10"/>
<g ref="SD-A458"/>
<g ref="SD-A55D"/>。行果准上。入者證入義。原初者菩提。
<lb n="0018b11"/>兼通涅槃。</p>
<p id="pT57p0018b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">問。何故上句舉圓寂。今兼顯
<lb n="0018b12"/>菩提。答。有二意故。一上句配小。此句屬大
<lb n="0018b13"/>故。謂小偏求涅槃。大兼欣菩提故。原初
(ノ)
言
<lb n="0018b14"/>甚有深意也。二影略互顯歟。</p>
<lb n="0018b15"/>三界至本居<p id="pT57p0018b1506" type="inline" rend="margin-left:1em">
<g ref="SD-A65E"/>
<g ref="SD-A57D"/>
<g ref="SD-B065"/>
<g ref="SD-A6A9"/>。此亦二義。一出離
<lb n="0018b16"/>三界客舍歸入一心本宅。是即究竟菩提證
<lb n="0018b17"/>入義也。一心即菩提也。二已至圓寂竝入
<lb n="0018b18"/>原初。則印可三界如客舍。決定一心是本
<lb n="0018b19"/>居。如是覺悟即菩提故。亦通究竟證入之
<lb n="0018b20"/>義。已上五句明更有五分義。審思之。</p>
<lb n="0018b21"/>能不<p id="pT57p0018b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">上
(ハ)
說也。能說故。下
(ハ)
默也。不談故。</p>
<lb n="0018b22"/>曼儒般若<p id="pT57p0018b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">有三義。一文殊之般若。二曼殊
<lb n="0018b23"/>與般苦。三曼殊即般若。初中有二。一文殊
<lb n="0018b24"/>之般若經。是為正歟。二文殊之智慧。初頌文
<lb n="0018b25"/>殊利劍絕諸戲者是也。次中又三。一文殊
<lb n="0018b26"/>與般若菩薩。初頌舉此二尊者是意也。二
<lb n="0018b27"/>文殊與般若經。是付人法。三文殊與般若
<lb n="0018b28"/>菩薩及般若經。後中又三。一文殊即般若菩
<lb n="0018b29"/>薩也。二文殊即般若經。三文殊即般若菩薩
<lb n="0018c01"/>及經也。</p>
<lb n="0018c02"/>解紛<p id="pT57p0018c0203" type="inline" rend="margin-left:1em">解
(ハ)
解脫出離為名。紛
(ハ)
紛紜迷亂立
<lb n="0018c03"/>義。謂解脫分段變易之生死。證得菩提涅
<lb n="0018c04"/>槃之安樂。故云解紛。初頌文云無邊生死何
<lb n="0018c05"/>能斷唯有禪那正思惟是也。又餘文云。動名
<lb n="0018c06"/>生死
(云云)
。或又初頌且約生死涅槃顯能
<lb n="0018c07"/>所。今偈又付煩惱菩提表斷證。影略互顯。
<lb n="0018c08"/>實無相違。</p>
<p id="pT57p0018c0805" type="inline" rend="margin-left:1em">問。且付後義。首偈稱涅槃。尾
<lb n="0018c09"/>頌揚菩提。有何意。答。表今經得益次第。</p>
<lb n="0018c10"/>灑斯甘露霑迷者<p id="pT57p0018c1008" type="inline" rend="margin-left:1em">以所解所得之眾善迴
<lb n="0018c11"/>能迷能盲群類。甘露者能解之功德。所獲之
<lb n="0018c12"/>善根。三密之教藥。萬德之法味。霑者除二執
<lb n="0018c13"/>之<anchor xml:id="fnT57p0018c01"/>渴愛消三毒之熱惱。霑心地下法種。
<lb n="0018c14"/>生覺芽開佛果也。迷者者迷眾生故。文云。
<lb n="0018c15"/>迷名眾生
(文)
狂迷動迷義。迷睡迷盲之名。</p>
<lb n="0018c16"/>同斷無明破魔軍<p id="pT57p0018c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">拔苦與樂之慈悲。利生
<lb n="0018c17"/>利物之誓願。普遍廣大平等無差故云同也。
<lb n="0018c18"/>或表同體慈悲之義。斷無明者。放大日遍照
<lb n="0018c19"/>之輝光。破無明癡闇之昏夜。破魔軍者。摧
<lb n="0018c20"/>四魔十軍之迷賊。成三身五智之覺王義也。</p>
<lb n="0018c21"/>祕鍵略註</p5txt>