<p5txt n="X29n0599">
<lb n="0618a01"/>
<lb n="0618a02"/>
<head>No. 599-A
<lb n="0618a03"/> 法華文句纂要序</head>
<lb n="0618a04"/>
<lb n="0618a05"/>
<p id="pX29p0618a0501">原夫如來於法身地寂照羣機。大悲熏心。誕神演法。
<lb n="0618a06"/>一乘頓圓。非華嚴無以捷其始。五味漸熟。非法華無
<lb n="0618a07"/>以暢其終。是以佛日東升。高山大士。先蒙其照。慧輪
<lb n="0618a08"/>當午。幽谷微善。咸沐其光。三周一雨而機自低昂。九
<lb n="0618a09"/>喻一乘而緣見同異。</p>
<p id="pX29p0618a0909" type="inline">
(三周者。一為上根法說。二為中根譬說。三為下根宿世因緣說。
<lb n="0618a10"/>九喻者。一蓮華喻為總。總譬本迹兩門玅法也。二八喻為別。八喻者一火宅喻。喻三界不安隱。二窮子喻。喻小
<lb n="0618a11"/>乘無大乘功德法財。三藥草喻。喻有漏諸善。皆能除惡。而無漏之善為最。四化城喻。喻二乘真空涅槃。防見思
<lb n="0618a12"/>之非。禦生死之敵。五衣珠喻。喻王子結緣。下一乘了因之種。六鑿井。喻。喻菩薩但習法華前諸衍經。如見乾土。
<lb n="0618a13"/>去水尚遠。若聞解此經。如見溼泥。近實相水也。七髻珠喻。喻中道實相。極果所宗。以上七喻。皆喻迹門開權顯
<lb n="0618a14"/>實也。八醫子喻。喻大醫王。徧療一切眾生之病。唯此一喻。喻本門開迹顯本也。大意謂三周皆一實相之法。而
<lb n="0618a15"/>三種機宜。自見低昂耳。九喻皆喻一乘之理。而緣見同異。二者皆在機。在緣而法無差別也)
。</p>
<p id="pX29p0618a1536" type="inline">
(○七喻之說。出法
<lb n="0618a16"/>華論。前不舉蓮華。後不說鑿井。但用中間七喻。作七對治。荊溪謂一二得經旨。餘于理似不成。今依經補足九
<lb n="0618a17"/>喻。寧違論。不可違經也)
其施權也。誘其入實。其垂迹也。令其達
<lb n="0618a18"/>本。本中之本。始於無始威音
(釋見壽量品)
。迹中之本。起於
<lb n="0618a19"/>不輕菩薩。迹本本迹。互現無涯。極界塵而壽量莫窮。
<lb n="0618a20"/>竭墨點而時分無盡
(墨點見化城品)
。本迹之道既明。開顯之
<lb n="0618a21"/>意斯了。且一期大法。罄智海以敷揚。兩門流通。極多
<lb n="0618a22"/>品而勸讚。良以眾生本來是佛。秪為不覺不知。欲令
<lb n="0618a23"/>一念回機。不啻再四叮囑。一偈一句。盡入授記之中。
<lb n="0618a24"/>三德三軌。玅修說法之行
(三德者。法身。解脫。般若。乃佛之極果也。三軌者。弘法
<lb n="0618b01"/>之軌則也。法師品云。入如來室。著如來衣。坐如來座。如來室者。一切眾生中大慈悲心是。如求衣者。柔和忍辱
<lb n="0618b02"/>心是。如來座者。一切法空是。安住是中。以不懈怠心。為諸菩薩四眾。廣說是法華經。註云。入如來室。修同體慈。
<lb n="0618b03"/>即法身德。著如來衣。修寂滅忍。即解脫德。坐如來座。能坐所坐。畢竟空寂。即般若德。即一而三。即三而一。是弘
<lb n="0618b04"/>法之三軌也)
。故寶塔品云。聖主世尊。雖久滅度。在寶塔中。
<lb n="0618b05"/>尚為法來。諸人云何。不勤為法。葢此經王
(法師品頌云。決了聲
<lb n="0618b06"/>聞法。是諸經之王)
。乃一化之大本。五時之極唱。受持。讀誦。為
<lb n="0618b07"/>人解說。如說修行。究竟成佛。智士得之。自慶自幸而
<lb n="0618b08"/>
<anchor xml:id="begd1e173"/>已<anchor xml:id="endd1e173"/>矣。寧復有加於此者乎。</p>
<lb n="0618b09"/>
<p id="pX29p0618b0901">天台智者大師。靈嶽親承。大蘇玅悟。得法華三昧。發
<lb n="0618b10"/>旋陀羅尼。照了法華。若高輝之臨幽谷。達諸法相。若
<lb n="0618b11"/>長風之遊太虗。於是九旬談玅。以釋經題。次釋章句。
<lb n="0618b12"/>以解文義。復著摩訶止觀。以明玅行。葢大師以佛之
<lb n="0618b13"/>心。印<anchor xml:id="begd1e197"/>己<anchor xml:id="endd1e197"/>之心。以<anchor xml:id="begd1e203"/>己<anchor xml:id="endd1e203"/>法華。釋佛之法華。如空合空。了無
<lb n="0618b14"/>縫隙。似水投水。殊無異味。師之前。法門鉅匠。釋此經
<lb n="0618b15"/>者凡數家。皆各名世。及師言一出。如杲日麗天。而眾
<lb n="0618b16"/>景失曜矣。後代亦有不明師之言。得佛之心者。往往
<lb n="0618b17"/>別為註釋。不無一二新得。無過枝末小節。其猶捧土
<lb n="0618b18"/>益仞。究竟無所加損。余少年行脚。嘗歷講肆。親炙諸
<lb n="0618b19"/>碩德。而於台賢性相之旨。麤得其綱領。後入禪。專事
<lb n="0618b20"/>參究。而諸教乘。束置高閣。又十載。及罷參後。再取當
<lb n="0618b21"/>年所習教法讀之。方知原是自家祖翁田地。契券分
<lb n="0618b22"/>明。不爽毫髮。自是以來。復加鑽研。首事華嚴。日與毗
<lb n="0618b23"/>盧老人。文殊普賢。眉毛撕結。未嘗暫離。至年六十有
<lb n="0618b24"/>四。始纂華嚴疏論要語。註於經文之下。成一百二十
<lb n="0618c01"/>卷。刊行于世。時年<anchor xml:id="begd1e239"/>已<anchor xml:id="endd1e239"/>七十矣。彈指間。不覺八旬之年
<lb n="0618c02"/>又至。因思法華一部。乃成未了之業。釋今不為。得無
<lb n="0618c03"/>孤負此生乎。乃請文句及記。從頭溫習。即於是年歲
<lb n="0618c04"/>次甲戌冬十月朔日發筆。但纂大師釋經正義。令人
<lb n="0618c05"/>開示悟入者錄之。其正義<anchor xml:id="begd1e254"/>已<anchor xml:id="endd1e254"/>足。而滔滔雄辯。縱橫發
<lb n="0618c06"/>揮者。略錄其要。不能具錄。又破古處。長篇累牘。實當
<lb n="0618c07"/>時之藥石。乃今日之弁髦。則不須錄。其經前所立科
<lb n="0618c08"/>段。繁者略汰之。闕者備補之。又理之精深。文之簡奧
<lb n="0618c09"/>者。則引荊溪記文略釋之。又有義之未發。愚之鄙見
<lb n="0618c10"/>者。則僭補一二。葢務逗適機宜。以似同見同行而<anchor xml:id="begd1e273"/>已<anchor xml:id="endd1e273"/>。
<lb n="0618c11"/>乃命名曰法華文句纂要。但老眼昏華。精力弗迨。不
<lb n="0618c12"/>無舛誤。幸高德垂覽。不悋指示。以便改正。共相流通。
<lb n="0618c13"/>實所望也。是為序。</p>
<lb n="0618c14"/>
<p id="pX29p0618c1401">康<g ref="CB07799"/>乙亥冬復月長至日私淑比丘道霈拜書</p>
<lb n="0618c15"/>
<lb n="0618c16"/>
<lb n="0618c17"/>
<lb n="0618c18"/>
<lb n="0618c19"/>
<lb n="0618c20"/>
<lb n="0618c21"/>
<head>法華經文句纂要品目</head>
<lb n="0618c22"/>
<lb n="0618c23"/>卷第一
<lb n="0618c24"/>序品第一<lb n="0619a01"/>卷第二
<lb n="0619a02"/>方便品第二<lb n="0619a03"/>卷第三
<lb n="0619a04"/>譬喻品第三<lb n="0619a05"/>卷第四
<lb n="0619a06"/>信解品第四<lb n="0619a07"/>藥草喻品第五<lb n="0619a08"/>授記品第六<lb n="0619a09"/>卷第五
<lb n="0619a10"/>化城喻品第七<lb n="0619a11"/>五百弟子授記品第八<lb n="0619a12"/>授學無學人記品第九<lb n="0619a13"/>法師品第十<lb n="0619a14"/>見寶塔品第十一<lb n="0619a15"/>卷第六
<lb n="0619a16"/>提婆達多品第十二<lb n="0619a17"/>持品第十三<lb n="0619a18"/>安樂行品第十四<lb n="0619a19"/>從地涌出品第十五<lb n="0619a20"/>如來壽量品第十六<lb n="0619a21"/>卷第七
<lb n="0619a22"/>分別功德品第十七<lb n="0619a23"/>隨喜功德品第十八<lb n="0619a24"/>法師功德品第十九<lb n="0619b01"/>常不輕菩薩品第二十<lb n="0619b02"/>如來神力品第二十一<lb n="0619b03"/>囑累品第二十二<lb n="0619b04"/>藥王菩薩本事品第二十三<lb n="0619b05"/>玅音菩薩品第二十四<lb n="0619b06"/>觀世音菩薩普門品第二十五<lb n="0619b07"/>陀羅尼品第二十六<lb n="0619b08"/>玅莊嚴王本事品第二十七<lb n="0619b09"/>普賢菩薩勸發品第二十八<lb n="0619b10"/>
<lb n="0619b11"/>
<p id="pX29p0619b1101">法華經文句纂要品目
(終)
</p>
<lb n="0619b12"/>
<lb n="0619b13"/>
<lb n="0619b14"/>
<lb n="0619b15"/>
<lb n="0619b16"/>
<docNumber>No. 599</docNumber>
<lb n="0619b17"/>玅法蓮華經文句纂要卷第一<lb n="0619b18"/>
<lb n="0619b19"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0619b20"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0619b21"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0619b22"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0619b23"/>
<p id="pX29p0619b2301" rend="margin-left:1em">△經前有三段。</p>
<p id="pX29p0619b2307" type="inline" rend="margin-left:1em">初略釋五重玄義。</p>
<lb n="0619b24"/>
<p id="pX29p0619b2401">玅法蓮華經</p>
<lb n="0619c01"/>
<p id="pX29p0619c0101" rend="margin-left:1em">智者大師。將釋此經。先於經前。立五重玄義。申明
<lb n="0619c02"/>首題。發揚一經大旨。所謂九旬談玅是也。言五重
<lb n="0619c03"/>者。謂名體宗用教相也。因名詮體。因體會宗。依宗
<lb n="0619c04"/>有用。仍須教相。區以別之。令權實有歸。麤玅無爽。
<lb n="0619c05"/>此經以法喻為名。實相為體。一乘因果為宗。斷疑
<lb n="0619c06"/>生信為用。醍醐為教相。</p>
<p id="pX29p0619c0610" type="inline" rend="margin-left:1em">一法喻為名者。夫玅名不
<lb n="0619c07"/>可思議也。所言法者。十界十如權實之法也。此法
<lb n="0619c08"/>即玅。此玅即法。無二無別。故言玅也。所謂玅名一
<lb n="0619c09"/>舉。待絕竝彰。相待論判。出前三教四時之上。絕待
<lb n="0619c10"/>論開。開前三教四時。俱成一實也。</p>
<p id="pX29p0619c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">蓮華者喻。喻權
<lb n="0619c11"/>實法也。蓮譬於實。華譬於權。良以玅法難解。假喻
<lb n="0619c12"/>易彰。況意乃多。略擬本迹。合成六喻也。</p>
<p id="pX29p0619c1216" type="inline" rend="margin-left:1em">初迹門三
<lb n="0619c13"/>喻。一為蓮故華。譬為實施權。經云。知第一寂滅。以
<lb n="0619c14"/>方便力故。雖示種種道。其實為佛乘。二華開蓮現。
<lb n="0619c15"/>譬開權顯實。經云。開方便門。示真實相。三華落蓮
<lb n="0619c16"/>成。譬廢權立實。經云。正直捨方便。但說無上道也。</p>
<lb n="0619c17"/>
<p id="pX29p0619c1701" rend="margin-left:1em">次本門三喻。一為蓮故華。蓮譬於本。華喻於迹。從
<lb n="0619c18"/>本垂迹。迹依於本。經云。我實成佛以來。久遠若斯。
<lb n="0619c19"/>但教化眾生。作如是說。我少出家。得三菩提。二華
<lb n="0619c20"/>開蓮現。譬開迹顯本。經云。一切世間。皆謂今始得
<lb n="0619c21"/>道。我成佛以來。無量無邊那由他劫。三華落蓮成。
<lb n="0619c22"/>譬廢迹立本。經云。諸佛如來。法皆如是。為度眾生。
<lb n="0619c23"/>皆實不虗。</p>
<p id="pX29p0619c2305" type="inline" rend="margin-left:1em">是以先標玅法。次喻蓮華。蕩化城之執
<lb n="0619c24"/>教。廢艸菴之滯情。開方便之權門。示真實之妙理。
<lb n="0620a01"/>會眾善之小行。歸廣大之一乘。上中下根。皆與記
<lb n="0620a02"/>莂
(結迹門意)
。</p>
<p id="pX29p0620a0206" type="inline" rend="margin-left:1em">又發伽耶之權巧。顯本地之幽微。增道損
<lb n="0620a03"/>生。位隣大覺。一期化導。事理俱圓。蓮華之譬。意在
<lb n="0620a04"/>斯矣
(結本門意)
。</p>
<p id="pX29p0620a0407" type="inline" rend="margin-left:1em">經者。西國稱修多羅。此云契經。謂契理
<lb n="0620a05"/>契機也。具貫攝善法四義。謂貫穿所應說義。攝受
<lb n="0620a06"/>所化眾生。三世不易。千聖同遵也
(一釋名竟)
。</p>
<lb n="0620a07"/>
<p id="pX29p0620a0701" rend="margin-left:1em">二實相為體者。一切諸法。不出法性。正指實相以
<lb n="0620a08"/>為正體也。故壽量品云。不如三界見於三界。非如
<lb n="0620a09"/>非異。若三界人。見三界為異。二乘人。見三界為如。
<lb n="0620a10"/>菩薩見三界。亦如亦異。佛見三界。非如非異。雙照
<lb n="0620a11"/>如異。今取佛所見為實相正體也。體化他之權實。
<lb n="0620a12"/>即是自行之權實。如垢衣內身。實是長者。體自行
<lb n="0620a13"/>化他之權實。即是自行之權實。如衣內繫珠。即無
<lb n="0620a14"/>價寶也。自行之權即自行之實。知一切世間治生
<lb n="0620a15"/>產業。皆與實相不相違背。一色一香。無非中道。況
<lb n="0620a16"/>自行之權而非實耶
(二辨體竟)
。</p>
<lb n="0620a17"/>
<p id="pX29p0620a1701" rend="margin-left:1em">三者一乘因果為宗。宗者。要也。云何為要。無量眾
<lb n="0620a18"/>善。言因則攝。無量證得。言果則攝。如提綱維。無目
<lb n="0620a19"/>而不動。牽衣一角
(謂戒衣也)
。無縷而不來。故言宗要。</p>
<p id="pX29p0620a1921" type="inline" rend="margin-left:1em">然
<lb n="0620a20"/>諸因果。善須明識。尚不取別教因果。況餘因果。諸
<lb n="0620a21"/>經明佛往昔所行因果。咸是方便。非今經宗要。取
<lb n="0620a22"/>意為言。因窮久遠之實修。果窮久遠之實證。如此
<lb n="0620a23"/>之因。豎高七種方便。橫包十法界法。初修此實相
<lb n="0620a24"/>之行。名為佛因。道場所證。名為佛果。但可以智知。
<lb n="0620b01"/>不可言具。略舉如此因果。以為宗要耳
(三明宗竟)
。</p>
<lb n="0620b02"/>
<p id="pX29p0620b0201" rend="margin-left:1em">四斷疑生信為用。用者力用也。三種權實二智。皆
<lb n="0620b03"/>是力用。於力用中更分別。自行二智照理。理周名
<lb n="0620b04"/>為力。二種化他二智鑒機。機徧名為用。秪自行二
<lb n="0620b05"/>智。即是化他二智。化他二智。即是自行二智。照理
<lb n="0620b06"/>即鑒機。鑒機即照理。如薩婆悉達。彎祖王弓滿。名
<lb n="0620b07"/>為力。中七鐵鼓。貫一鐵圍山。洞地。徹水輪。名為用。
<lb n="0620b08"/>諸方便教。力用微弱。如凡人弓箭。何者。昔機稟化
<lb n="0620b09"/>他二智。照理不徧。生信不深。除疑不盡。今機稟自
<lb n="0620b10"/>行二智。極佛境界。起法界信。增圓玅道。斷根本惑。
<lb n="0620b11"/>損變易生。非但生身。及生身得忍兩種菩薩俱益。
<lb n="0620b12"/>法身。法身後心。兩種菩薩亦俱益。化功廣大。利潤
<lb n="0620b13"/>弘深。葢茲經之力用也
(四論用竟)
。</p>
<lb n="0620b14"/>
<p id="pX29p0620b1401" rend="margin-left:1em">五醍醐為教相。教者。聖人被下之言也。相者。分別
<lb n="0620b15"/>同異也。云何分別。如日初出。先照高山。厚植善根。
<lb n="0620b16"/>感斯頓說。頓說本不為小。小雖在座。如聾如瘂。良
<lb n="0620b17"/>由小不堪大。亦是大隔於小。此即華嚴。約法被機。
<lb n="0620b18"/>機得大益。名頓教相。約說次第。名從牛出乳味相。
<lb n="0620b19"/>次照幽谷。淺行偏明。當分漸解。此如三藏。三藏本
<lb n="0620b20"/>不為大。大雖在座。多跢婆和。小所不識。此乃小隔
<lb n="0620b21"/>於大。大隱於小。約法被機。名漸教相。約說次第。名
<lb n="0620b22"/>酪味相。</p>
<p id="pX29p0620b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">次照平地。影臨萬水。逐器方圓。隨波動靜。
<lb n="0620b23"/>示一佛土。令淨穢不同。示現一身。巨細各異。一音
<lb n="0620b24"/>說法。隨類各解。恐畏歡喜。厭離斷疑。神力不共。故
<lb n="0620c01"/>見有淨穢。聞有褒貶。嗅有薝蔔不薝蔔。華有著身
<lb n="0620c02"/>不著身。慧有若干不若干。此如淨名方等。約法被
<lb n="0620c03"/>機。猶是漸教。約說次第。生酥味相。</p>
<p id="pX29p0620c0314" type="inline" rend="margin-left:1em">復有義。大人蒙
<lb n="0620c04"/>其光用。嬰兒喪其睛明。夜遊者伏匿。作務者興成。
<lb n="0620c05"/>故文云。但為菩薩說其實事。而不為我說斯真要。
<lb n="0620c06"/>雖三人俱學。二乘取證。具如大品。若約法被機。猶
<lb n="0620c07"/>是漸教。約說次第。名熟酥味相。</p>
<p id="pX29p0620c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">復有義。日光普照。
<lb n="0620c08"/>高下悉均平。土圭測影。不縮不盈。若低頭。若小音。
<lb n="0620c09"/>若散亂。若微善。皆成佛道。不令有人獨得滅度。皆
<lb n="0620c10"/>以如來滅度而滅度之。具如今經。若約法被機。名
<lb n="0620c11"/>漸圓教。約說次第。醍醐味相。</p>
<p id="pX29p0620c1112" type="inline" rend="margin-left:1em">當知華嚴之譬。與涅
<lb n="0620c12"/>槃義同。三子三田三馬等譬。皆先菩薩。次及二乘。
<lb n="0620c13"/>後則闡提。聖凡平等。</p>
<p id="pX29p0620c1309" type="inline" rend="margin-left:1em">
(三子三田三馬等譬者。涅槃迦葉菩薩白佛。如來憐愍一
<lb n="0620c14"/>切眾生。不調能調。未脫能脫。善星是佛菩薩時子。斷欲界結。證得四禪。如來何故說是一闡提。地獄劫住。
<lb n="0620c15"/>不可治人。何不先為演說正法。後為菩薩。若不能救善星比丘。云何得名大慈悲。有大方便。佛言。善男子。
<lb n="0620c16"/>譬如有人。唯有三子。一者有信順心。恭敬父母。利根智慧。於世間事。悉能了知。其第二子。無信順心。不敬
<lb n="0620c17"/>父母。利根智慧。於世間事。能悉了知。其第三子。不敬父母。無信順心。鈍根無智。父母教告。應先教誰。迦葉
<lb n="0620c18"/>白佛。應先初。次及第二。後及第三。而彼二子。雖無信順恭敬之心。以慈念故。次復教之。如來亦爾。其三子
<lb n="0620c19"/>者。先譬菩薩。次譬聲聞。後譬闡提。如修多羅中微細之義。我先<anchor xml:id="begd1e800"/>已<anchor xml:id="endd1e800"/>為諸菩薩說。淺近之義。為聲聞說。世間
<lb n="0620c20"/>之義。為闡提說。今雖無益。作後世因。善男子。譬如三田。一者渠流便易。無諸沙鹵。瓦石棘刺。種一得百。二
<lb n="0620c21"/>者雖無沙鹵。瓦石棘刺。渠流嶮難。收實減半。三者渠流嶮難。多諸沙鹵。種一得一。又有三馬。一者調壯大
<lb n="0620c22"/>力。二者不調大力。三者羸老。王若行時。先乘何馬。合譬如前。善男子。如大師子。若殺香象。則盡其力。乃至
<lb n="0620c23"/>殺兔。亦盡其力。如來亦爾。為諸菩薩。及一闡提。功用無二。故今文中。初說華嚴。先為菩薩。次在鹿苑。為聲
<lb n="0620c24"/>聞。方等<anchor xml:id="begd1e817"/>已<anchor xml:id="endd1e817"/>後。大小普被。乃至涅槃。名為平等。故涅槃云。功用無二。經文雖列多種三譬。譬意不別。重引來
<lb n="0621a01"/>耳。日光無私。高者先照。後及平地。涅槃亦爾。佛智無偏。大機先被。後及闡提。通前後說。故云平等)
。</p>
<p id="pX29p0621a0138" type="inline" rend="margin-left:1em">問。
<lb n="0621a02"/>既以五味分別。那同稱漸。答。約漸。得明五味耳。又
<lb n="0621a03"/>若小不聞大。大一向是頓。若大不用小。小一向是
<lb n="0621a04"/>漸。若以大破小。是漸頓竝陳。若帶小明大。是漸頓
<lb n="0621a05"/>相資。若會小歸大。是漸頓泯合。故無量義云。漸頓
<lb n="0621a06"/>二法。三道四果不合。今時則合。即此義也。問。云何
<lb n="0621a07"/>相資。答。小聞於大。恥小而慕大。是為頓資漸。佛命
<lb n="0621a08"/>善吉轉教。大益菩薩。是為漸資頓。如前分別。但約
<lb n="0621a09"/>顯露明漸頓五味之相。</p>
<p id="pX29p0621a0910" type="inline" rend="margin-left:1em">若論不定。義則不然。雖高
<lb n="0621a10"/>山頓說。不動寂場而遊化鹿苑。雖說四諦生滅。而
<lb n="0621a11"/>不妨不生不滅。雖為菩薩說佛境界。而有二乘智
<lb n="0621a12"/>斷。雖五人證果。不妨八萬諸天獲無生忍。當知即
<lb n="0621a13"/>頓而漸。即漸而頓。大經云。或時說深。或時說淺。應
<lb n="0621a14"/>問即遮。應遮即問。一時一說一念之中。備有不定。
<lb n="0621a15"/>不同舊義。專判一部。味味中悉如此。此乃顯露不
<lb n="0621a16"/>定。秘密不定。其義不然。如來於法。得最自在。若智
<lb n="0621a17"/>若機。若時若處。三密四門。無妨無礙。此座說頓。十
<lb n="0621a18"/>方說漸說不定。頓座不聞十方。十方不聞頓座。或
<lb n="0621a19"/>十方說頓說不定。此座說漸。各各不相知聞。於此
<lb n="0621a20"/>是顯。於彼是密。或為一人說頓。或為多人說漸說
<lb n="0621a21"/>不定。或為一人說漸。為多人說頓。各各不相知。互
<lb n="0621a22"/>為顯密。</p>
<p id="pX29p0621a2204" type="inline" rend="margin-left:1em">或一座默。十方說。十方默。一座說。或俱默
<lb n="0621a23"/>俱說。各各不相知。互為顯密。雖復如此。未盡如來
<lb n="0621a24"/>於法自在之力。但可智知。不可言辨。雖復甚多。亦
<lb n="0621b01"/>不出漸頓不定秘密。</p>
<p id="pX29p0621b0109" type="inline" rend="margin-left:1em">今法華是顯露。非秘密。是漸
<lb n="0621b02"/>頓。非漸漸。是合。非不合。是醍醐。非四味。是定。非不
<lb n="0621b03"/>定。如此分別。此經與眾經相異也。</p>
<p id="pX29p0621b0314" type="inline" rend="margin-left:1em">又異者。餘教當
<lb n="0621b04"/>機益物。不說如來施化之意。此經明佛設教元始。
<lb n="0621b05"/>巧為眾生。作漸頓不定顯密種子。中間以漸頓五
<lb n="0621b06"/>味。調伏長養而成熟之。又以頓漸五味而度脫之。
<lb n="0621b07"/>竝脫。竝熟。竝種。番番不息。大勢威猛。三世益物。具
<lb n="0621b08"/>如信解品中說。與餘經異也。</p>
<p id="pX29p0621b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">又眾經咸云。道樹師。
<lb n="0621b09"/>實智始滿。起道樹。始施權智。今經明師之權智。在
<lb n="0621b10"/>道樹前。久久<anchor xml:id="begd1e920"/>已<anchor xml:id="endd1e920"/>滿。諸經明二乘弟子。不得入實智。
<lb n="0621b11"/>亦不能施權智。今經明弟子入實甚久。亦先解行。
<lb n="0621b12"/>權。</p>
<p id="pX29p0621b1202" type="inline" rend="margin-left:1em">又眾經尚不論道樹之前。師之與弟。近近權實。
<lb n="0621b13"/>況復遠遠。</p>
<p id="pX29p0621b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">今經明道樹之前。權實長遠。補處數世
<lb n="0621b14"/>界不知。況其塵數。經云。昔所未曾說。今皆當得聞。
<lb n="0621b15"/>殷勤稱歎。良有以也。當知此經。異諸教也。</p>
<p id="pX29p0621b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">上來所
<lb n="0621b16"/>明五時五味。及頓等化儀四教。然後出藏通別圓
<lb n="0621b17"/>化法四教。化儀。乃如來一代化物之儀式。如世藥
<lb n="0621b18"/>方。化法。乃化物之方法。如世用藥。詳如玄義。略如
<lb n="0621b19"/>四教儀。此但提其綱要云爾。</p>
<p id="pX29p0621b1912" type="inline" rend="margin-left:1em">
(五明教竟)
。</p>
<p id="pX29p0621b1916" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初五重
<lb n="0621b20"/>玄義竟)
。</p>
<lb n="0621b21"/>
<p id="pX29p0621b2101" rend="margin-left:1em">△次明翻譯弘傳之師。</p>
<lb n="0621b22"/>
<p id="pX29p0621b2201">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p>
<lb n="0621b23"/>
<p id="pX29p0621b2301" rend="margin-left:1em">師中天竺國人。父鳩摩羅琰。家世相國。棄榮出遊。
<lb n="0621b24"/>龜茲王以女妻之。生師。名鳩摩羅什。此云童壽。師
<lb n="0621c01"/>生而神靈。七歲隨母入寺。見大鐵鉢。即取頂戴。俄
<lb n="0621c02"/>念此鉢甚鉅。我何能頂。即不勝重。將壓焉。遂悟萬
<lb n="0621c03"/>法唯心。博學強記。人莫能及。以冲齡高德。故云童
<lb n="0621c04"/>壽。出家博通三藏。龜茲王以金師子座處之。</p>
<p id="pX29p0621c0418" type="inline" rend="margin-left:1em">符堅
<lb n="0621c05"/>據秦。見異星現於西域。太史奏。當有大德智人。入
<lb n="0621c06"/>輔中國。遣將呂光伐龜茲。迎羅什。中途聞堅為姚
<lb n="0621c07"/>萇所害。萇欲迎之不果。萇亡。子姚興立。迎師入關。
<lb n="0621c08"/>奉為國師。</p>
<p id="pX29p0621c0805" type="inline" rend="margin-left:1em">師閱舊經。譯多參差。不與梵本相應。乃
<lb n="0621c09"/>集沙門。生肇融睿等八百餘人。於逍遙園。新譯經
<lb n="0621c10"/>論。凡三百九十餘部。竝暢神源。發揮幽致。姚秦弘
<lb n="0621c11"/>始五年。四月二十三日。譯大品竟。至八年夏。於草
<lb n="0621c12"/>堂寺譯此玅法蓮華經。命僧睿講之。睿開為九轍。
<lb n="0621c13"/>世不傳。</p>
<p id="pX29p0621c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">師將終。集眾曰。願所宣譯。傳之後世。咸共
<lb n="0621c14"/>流通。今於眾前。發誠實誓。若所傳無謬。當使焚身
<lb n="0621c15"/>之後。舌不焦爛。以弘始十一年八月二十日。卒于
<lb n="0621c16"/>長安。闍維。薪盡形滅。舌根儼然不壞。如紅蓮華色。
<lb n="0621c17"/>南山感應傳云。師位證三賢。七佛以來譯經之師
<lb n="0621c18"/>也。譯者。翻字翻音。易梵語為華言也。其鉅功茂德。
<lb n="0621c19"/>詳本傳。</p>
<lb n="0621c20"/>
<p id="pX29p0621c2001">陳隋國師天台智者大師傳</p>
<lb n="0621c21"/>
<p id="pX29p0621c2101" rend="margin-left:1em">天台智者大師。諱智顗。字德安。姓陳氏。世為穎川
<lb n="0621c22"/>人。晉朝避亂。止於荊州之華容。父諱起祖。梁元帝
<lb n="0621c23"/>時。為散騎常侍。封益陽侯。母徐氏。夢香煙五彩。縈
<lb n="0621c24"/>迴入懷。遂覺體重。誕靈之夕。神光發屋。旦有二僧
<lb n="0622a01"/>過門曰。此兒道德所鍾。必當出家證果。言畢而隱。
<lb n="0622a02"/>師眉分八彩。目耀重瞳。有古帝者之相。父母每藏
<lb n="0622a03"/>護之。不令人見。在襁褓中。臥即合掌。坐即面西。七
<lb n="0622a04"/>歲喜往伽藍。蒙僧授普門品一徧成誦。師於佛前。
<lb n="0622a05"/>誓為沙門。夜夢瑞像。舒金色手。從牕而入。三摩其
<lb n="0622a06"/>頂。由是深厭家獄。每求出家。二親不許。乃刻旃檀
<lb n="0622a07"/>像。披藏尋經。當拜時。恍焉如夢。見高山頂。有僧舉
<lb n="0622a08"/>手招之。須臾伸臂。接至山麓。入伽藍。見所造像在
<lb n="0622a09"/>焉。即悲泣自陳。願學得三世佛法。對千部論師。說
<lb n="0622a10"/>之無礙。用報四恩。僧復指像謂曰。汝當居此。汝當
<lb n="0622a11"/>終此。是年父母。相繼傾喪。年十八。即辭兄。依本郡
<lb n="0622a12"/>果願寺舅氏法緒出家。二十進具。初從慧曠學律。
<lb n="0622a13"/>兼通方等。復詣大賢山。誦法華。無量義。普賢觀。歷
<lb n="0622a14"/>涉二旬。誦通三部。進修方等。勝相現前。見道場廣
<lb n="0622a15"/>博莊嚴。而諸經像。縱橫紛錯。身在高座。足躡繩床。
<lb n="0622a16"/>口誦法華。手正經像。既精通經律。常樂禪悅。怏怏
<lb n="0622a17"/>湘東。無足可問。</p>
<p id="pX29p0622a1707" type="inline" rend="margin-left:1em">陳文帝天嘉元年。時思大禪師。止
<lb n="0622a18"/>光州大蘇山。即往頂拜。思一見。即曰。昔日靈山同
<lb n="0622a19"/>聽法華。宿緣所追。今復來矣。即示以普賢道場四
<lb n="0622a20"/>安樂行。昏曉苦倒。如教研心。切栢為香。栢盡繼之
<lb n="0622a21"/>以栗。捲簾進月。月沒繼之以松。經二七日。誦經至
<lb n="0622a22"/>藥王本事品。是真精進。是名真法供養如來。身心
<lb n="0622a23"/>豁然。寂而入定。親見靈山一會儼然未散。照了法
<lb n="0622a24"/>華。若高輝之臨幽谷。達諸法相。如長風之避太虗。
<lb n="0622b01"/>將證白師。南嶽更為開演。凡自心所悟。及從師咨
<lb n="0622b02"/>受。四夜加進。功逾百年。南嶽歎曰。非汝莫證。非我
<lb n="0622b03"/>莫識。所入定者。法華三昧前方便。所發持者。初旋
<lb n="0622b04"/>陀羅尼也。縱令文字之師。千羣萬眾。尋汝之辯。不
<lb n="0622b05"/>可窮矣。當於說法人中。最為第一。南嶽手持如意。
<lb n="0622b06"/>臨席讚之曰。可謂法付法臣。法王無事矣。復謂師
<lb n="0622b07"/>曰。吾久羨南嶽。恨法無所委。汝既得其門。當傳燈
<lb n="0622b08"/>化物。莫作最後斷佛種人也。</p>
<p id="pX29p0622b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">師既奉訓。不獲從往
<lb n="0622b09"/>南嶽。以陳光大元年。同法喜等二十七人。初至金
<lb n="0622b10"/>陵。朝野欽風。咸來請益。儀同沈君理。請居瓦官寺。
<lb n="0622b11"/>開法華經題。帝停朝一日。敕羣臣同往。聽法稟戒。
<lb n="0622b12"/>一夏開釋大義。金陵諸大法匠。咸趨座下。盡北面
<lb n="0622b13"/>之敬。九旬談玅。即此時也。</p>
<p id="pX29p0622b1311" type="inline" rend="margin-left:1em">師止瓦官凡八載。大注
<lb n="0622b14"/>法雨。舉國傾心。乃謝遣門人曰。吾初年共坐者四
<lb n="0622b15"/>十人。皆得法。次百餘人。得法者不滿十人。其後徒
<lb n="0622b16"/>眾轉多。得法轉少。吾聞天台幽勝。昔人見稱。將息
<lb n="0622b17"/>緣茲嶺。以展平生之志。夏四月。宣帝敕留訓物。徐
<lb n="0622b18"/>陵泣勸勿往。師勉留度夏。秋九月。遂入天台。此山
<lb n="0622b19"/>先是神僧定光。菴居三十載。師至一見。即曰。頗憶
<lb n="0622b20"/>招手相引時否。師即悟禮像之徵。夜聞空中鐘磬
<lb n="0622b21"/>之聲。光曰。此犍椎集僧。得住之相。此處金地。吾<anchor xml:id="begd1e1175"/>已<anchor xml:id="endd1e1175"/>
<lb n="0622b22"/>居。北山銀地。汝宜居焉。即佛隴也。乃於此創立伽
<lb n="0622b23"/>藍。植松引流。宛若昔夢。一日見神僧謂之曰。能制
<lb n="0622b24"/>敵勝怨。乃可為勇。復為說法。師問曰。大聖所說。是
<lb n="0622c01"/>何法門。當云何學。云何弘宣。答曰。此名一實諦。學
<lb n="0622c02"/>之以般若。宣之以大悲。從今以後。自行兼人。吾皆
<lb n="0622c03"/>影響。</p>
<p id="pX29p0622c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">九年二月。帝下詔曰。禪師佛法雄傑。時匠所
<lb n="0622c04"/>宗。訓兼道俗。國之望也。宜割始豐縣調
(天台在六朝時。縣名
<lb n="0622c05"/>始豐。調去聲。稅賦也)
。以充眾費。蠲兩戶民。用給薪水。十年。左
<lb n="0622c06"/>僕射徐陵。以禪師創寺啟于朝。賜號修禪。</p>
<p id="pX29p0622c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">天台瀕
<lb n="0622c07"/>海。民業漁捕。師以身衣勸人。贖<g ref="CB05443"/>一所。為放生之
<lb n="0622c08"/>池。時臨海內史計詡。請講金光明經。漁者聞法。皆
<lb n="0622c09"/>好生去殺。捨江溪<g ref="CB05443"/>梁六十三所。三百餘里。俱成
<lb n="0622c10"/>法池。詡後還都。坐事被縈。臨當伏法。遙想禪師。冀
<lb n="0622c11"/>垂一救。夜夢羣魚巨億。吐沫相濡。明旦有詔。特原
<lb n="0622c12"/>詡罪。至德元年
(陳少主)
。敕國子祭酒徐孝克。樹<g ref="CB15156"/>為
<lb n="0622c13"/>銘。以頌功德。三年正月。前後三遣使。詔請至金陵。
<lb n="0622c14"/>弘宣大法。師辭以疾。更敕州郡為之勸請曰。主上
<lb n="0622c15"/>虗<anchor xml:id="begd1e1240"/>己<anchor xml:id="endd1e1240"/>思敬。願師一往。若一言有益。則四生永賴。師
<lb n="0622c16"/>不獲<anchor xml:id="begd1e1248"/>已<anchor xml:id="endd1e1248"/>而起。既至。暫安置靈曜。四月詔赴太極殿。
<lb n="0622c17"/>開大智度論題。及仁王般若經題。還寺就講。時百
<lb n="0622c18"/>高座居左
(諸高座法師也)
。五等在右
(五爵。公侯伯予男也)
。慧曠。慧辯。
<lb n="0622c19"/>皆奉敕問難。天子臨莚聽法。百僚莫不盡敬。禎明
<lb n="0622c20"/>元年。於光宅講法華。時章安預次
(文句題注。二十七歲。聽受金陵。
<lb n="0622c21"/>六十九歲。於丹丘添削)
。</p>
<p id="pX29p0622c2110" type="inline" rend="margin-left:1em">二年正月。隋伐陳。國破。江南皆歸於
<lb n="0622c22"/>隋。師以時喪亂。遂杖䇿荊湘。隋開皇十年正月。文
<lb n="0622c23"/>帝下詔曰。皇帝敬問光宅禪師。朕於佛教。敬信惟
<lb n="0622c24"/>重。往者周武毀棄佛法。朕曾發心立願。必許護持。
<lb n="0623a01"/>及受命於天。遂即興復。師<anchor xml:id="begd1e1290"/>已<anchor xml:id="endd1e1290"/>離世網。修<anchor xml:id="begd1e1296"/>己<anchor xml:id="endd1e1296"/>化人。必
<lb n="0623a02"/>希獎進僧倫。用光大道十一年。晉王
(楊廣)
遣使奉迎。
<lb n="0623a03"/>師曰。我與晉王。深有緣契。即束裝順流。不日而至。
<lb n="0623a04"/>王設千僧齋。製疏請授菩薩戒。師曰。王紆遒佛戒。
<lb n="0623a05"/>宜立法名總持。王贊師曰。大師傳佛心燈。宜稱智
<lb n="0623a06"/>者。授戒畢。即欲西上。王固請留。師不允。王命有司。
<lb n="0623a07"/>具裝發遣。</p>
<p id="pX29p0623a0705" type="inline" rend="margin-left:1em">師往衡山。營建功德。酬師恩也。十二月。
<lb n="0623a08"/>師至荊州。旋鄉。將建福庭。以答地德。乃於當陽山
<lb n="0623a09"/>創立精舍。道俗稟戒聽法者。五千餘人。初至當陽。
<lb n="0623a10"/>望沮漳山色。堆藍積翠。欲卜清溪以為道場。意嫌
<lb n="0623a11"/>迫隘。遂上金龍池北百餘步。有一大樹。婆娑偃葢。
<lb n="0623a12"/>中虗如菴。乃於其處。趺坐入定。一夕雲開月明。見
<lb n="0623a13"/>二人。儀從如王。長者美髯而豐厚。少者冠帽而秀
<lb n="0623a14"/>發。前致敬曰。予即關羽。漢末紛亂。九州瓜裂。曹操
<lb n="0623a15"/>不仁。孫權自保。予義臣蜀漢。期復帝室。時事相違。
<lb n="0623a16"/>有志不遂。死有餘烈。故王此山。大德聖師。何枉神
<lb n="0623a17"/>足。師曰。欲於此建立道場。以報生身之德耳。神曰。
<lb n="0623a18"/>願哀憫我愚。特垂攝受。此去一舍。山如覆船。其土
<lb n="0623a19"/>深厚。弟子當興子平。建寺化供。護持佛法。願師安
<lb n="0623a20"/>禪七日。以須其成。師期滿出定。見湫潭千丈。化為
<lb n="0623a21"/>平址。棟字煥麗。巧奪人目。神運鬼工。其速若此。師
<lb n="0623a22"/>領眾入居。晝夜演法。一日神啟師曰。弟子獲聞大
<lb n="0623a23"/>法。更願稟戒。永為菩提根本。師即秉爐焚香。授神
<lb n="0623a24"/>皈戒訖。神歡喜信受。再拜騰空而去。於是神之威
<lb n="0623b01"/>德。昭布千里。遠近瞻禱。莫不肅敬。晉王啟奏。當陽
<lb n="0623b02"/>造寺。事出神心。理生望表。宜賜嘉名。帝可其請。賜
<lb n="0623b03"/>名玉泉。</p>
<p id="pX29p0623b0304" type="inline" rend="margin-left:1em">師將還天台。晉王留居棲霞。庶獲咨決。師
<lb n="0623b04"/>堅辭。王不敢留。遂行。吳越之民。掃巷以迎。沿道令
<lb n="0623b05"/>牧。旛華交接。至會稽寓古寺。一夕皎月暎床。獨坐
<lb n="0623b06"/>說法。如人問難。侍者智晞。明旦啟曰。未審夜來見
<lb n="0623b07"/>何因緣。師曰。吾初夢大風忽起。吹壞寶塔。次見梵
<lb n="0623b08"/>僧謂我曰。機緣如薪。照用如火。傍助如風。三事備
<lb n="0623b09"/>矣。化道乃行。華頂之夜。許相影響。機用將盡。傍助
<lb n="0623b10"/>亦息。故相告耳。此死相現也。吾憶少時之夢。當終
<lb n="0623b11"/>此地。所以每欲歸山。吾終後。當藏屍於西南峯。累
<lb n="0623b12"/>石為龕。植松覆坎。立二白塔。使見者發菩提心。次
<lb n="0623b13"/>日啟行。至石城。乃稱有疾。謂智越曰。吾終期在此。
<lb n="0623b14"/>不須前進。石城是天台西門。大佛是當來靈像處
<lb n="0623b15"/>所既好。宜最後用心。衣鉢道具。一分奉彌勒。一分
<lb n="0623b16"/>充羯磨。語<anchor xml:id="begd1e1405"/>已<anchor xml:id="endd1e1405"/>。右脇西向而臥。專念彌陀觀音。及般
<lb n="0623b17"/>若名訖。令侍者唱二部經名。唱法華名竟。曰。法門
<lb n="0623b18"/>父母。慧解由生。本迹曠大。微玅難測。四十餘年。蘊
<lb n="0623b19"/>之知誰。唯獨自明了。餘人所不能見。輟斤絕絃。于
<lb n="0623b20"/>此日矣。唱無量壽經竟。曰。四十八願。莊嚴淨土。華
<lb n="0623b21"/>池寶樹。易往無人。火車相現。能改悔稱名。尚得往
<lb n="0623b22"/>生。況戒慧熏修。行道力故。實不唐捐。弟子智朗請
<lb n="0623b23"/>曰。不審師入何位。沒此何生。誰可宗仰。師曰。汝等
<lb n="0623b24"/>懶種善根。問他功德。如盲問乳。告實何益。吾今當
<lb n="0623c01"/>為破除汝疑。吾不領眾。必淨六根。為他損<anchor xml:id="begd1e1438"/>己<anchor xml:id="endd1e1438"/>。只登
<lb n="0623c02"/>五品耳。吾諸師友。侍從觀音。皆來迎我。波羅提木
<lb n="0623c03"/>又。是汝之師。吾常說四種三昧。是汝明導。我與汝
<lb n="0623c04"/>等。因法相遇。以法為親。傳通佛燈。是為眷屬。又誡
<lb n="0623c05"/>維那曰。人命將終。聞鐘磬聲。增其正念惟長惟久。
<lb n="0623c06"/>氣盡為期。云何身冷。方乃聲磬耶。示誨大眾訖乃
<lb n="0623c07"/>唱三寶名。如入三昧。實開皇十七年。十一月二十
<lb n="0623c08"/>四日。未時也。春秋六十。僧夏四十。安坐在外。經歷
<lb n="0623c09"/>十日。道俗奔赴。哭泣遶拜。如喪考妣。將舁龕歸佛
<lb n="0623c10"/>隴。連雨不休。弟子等呪願。乞加神力。纔舉靈龕。應
<lb n="0623c11"/>時開霽。乃於寺西南峯起塔奉藏。從先囑也。</p>
<p id="pX29p0623c1118" type="inline" rend="margin-left:1em">傳法
<lb n="0623c12"/>弟子三十二人。得法自行者。不可稱數。造寺三十
<lb n="0623c13"/>六所。棲霞。靈巖。天台。玉泉。天下四絕。造大藏經十
<lb n="0623c14"/>五處。旃檀金銅畵像八十萬軀。度僧一萬四千。師
<lb n="0623c15"/>三十年唯著一納。冬夏不易。凡所受施。一果一縷。
<lb n="0623c16"/>悉以入眾。凡所弘通。不畜章疏。安無礙辯。契理符
<lb n="0623c17"/>文。有大機感。乃親著述。</p>
<p id="pX29p0623c1710" type="inline" rend="margin-left:1em">煬帝大業元年。十一月二
<lb n="0623c18"/>十四日。值師忌辰。遣通事舍人盧正方入山。度四
<lb n="0623c19"/>十九僧。設千僧齋。啟師靈塔視之。開龕不見遺體。
<lb n="0623c20"/>唯空座虗帳而<anchor xml:id="begd1e1497"/>已<anchor xml:id="endd1e1497"/>。使者反命。帝乃謂羣臣曰。智者
<lb n="0623c21"/>是朕之師。先多靈異。朕仁壽元年。令張乾威往視
<lb n="0623c22"/>龕室。法身端坐。如入禪定。今盧正方往。則靈體不
<lb n="0623c23"/>見。唯空座而<anchor xml:id="begd1e1512"/>已<anchor xml:id="endd1e1512"/>。至人得道非虗。真不可思議也。</p>
<lb n="0623c24"/>
<p id="pX29p0623c2401">隋章安尊者灌頂傳</p>
<lb n="0624a01"/>
<p id="pX29p0624a0101" rend="margin-left:1em">師諱灌頂。字章安。臨海章安人。以地目人。尊之也。
<lb n="0624a02"/>始生三月。能隨母稱三寶名。七歲入攝靜寺依慧
<lb n="0624a03"/>拯為驅烏。日記萬言。二十進具。天縱慧解。一聞不
<lb n="0624a04"/>忘陳至德初
(陳後主)
。謁智者於修禪。稟受教觀。研繹
<lb n="0624a05"/>既久。頓蒙印可。因為侍者。隨所住處。所說法門。即
<lb n="0624a06"/>能領受。佛法大海水。流入阿難心。師受法智者。亦
<lb n="0624a07"/>若是也。</p>
<p id="pX29p0624a0704" type="inline" rend="margin-left:1em">禎明元年。隨智者止金陵光宅。聽講法華
<lb n="0624a08"/>
(文句云。年二十七。聽愛金陵)
。隋開皇十三年夏。受玄義於江陵。
<lb n="0624a09"/>十四年夏。受圓頓止觀於玉泉。凡大師平日講說。
<lb n="0624a10"/>悉為結集。大小部袟。百有餘卷。傳之百世。師之力
<lb n="0624a11"/>也。</p>
<p id="pX29p0624a1102" type="inline" rend="margin-left:1em">煬帝大業十年。著涅槃玄義二卷。疏二十卷。時
<lb n="0624a12"/>隋末兵興。寇盜羣起。師自序云。推度聖文。凡歷五
<lb n="0624a13"/>載。何年不見兵火。何月不見干戈。菜食水齋。冰床
<lb n="0624a14"/>雪被。其勞苦有若此。疏成。烈火焚之不爇。晚年於
<lb n="0624a15"/>會稽稱心精舍講說法華。時人讚之。有跨朗籠基。
<lb n="0624a16"/>起雲邁印之語。郡中有嘉祥吉藏。先曾疏解法華。
<lb n="0624a17"/>聞師之說。廢講散眾。投足請業。深悔前作之妄。</p>
<p id="pX29p0624a1719" type="inline" rend="margin-left:1em">唐
<lb n="0624a18"/>貞觀六年八月七日。終於國清。壽七十二。臘五十
<lb n="0624a19"/>二。初示疾。有異香。臨終命弟子曰。彌勒經說。世尊
<lb n="0624a20"/>入滅。多爇名香。其煙如雲。汝今可多焚香。吾將去
<lb n="0624a21"/>矣。因委曲遺誡。辭理甚切。忽起合掌。稱淨土佛菩
<lb n="0624a22"/>薩名。奄然而化。</p>
<p id="pX29p0624a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">先是貞觀元年。同學智晞臨終曰。
<lb n="0624a23"/>吾生兜率。見師智者。左右寶座行列。皆悉有人。唯
<lb n="0624a24"/>一座空。彼天人曰。却後六年。頂法師來升此座。計
<lb n="0624b01"/>歲論期。審晞不謬。是月九日。窆於寺之南山。</p>
<p id="pX29p0624b0118" type="inline" rend="margin-left:1em">師居
<lb n="0624b02"/>攝靜寺講涅槃經。羣盜突至。見寺門旌旗耀日。神
<lb n="0624b03"/>兵執仗。皆長丈餘。賊眾驚奔潰散。師每誦經晏坐。
<lb n="0624b04"/>常有天華飄墜其側。</p>
<p id="pX29p0624b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">所著有八教大意。智者別傳。
<lb n="0624b05"/>各一卷。觀心論疏二卷。國清百錄五卷。真觀法師
<lb n="0624b06"/>傳。南嶽記。各一卷。吳越王請<anchor xml:id="begd1e1617"/>諡<anchor xml:id="endd1e1617"/>總持尊者。</p>
<lb n="0624b07"/>
<p id="pX29p0624b0701">唐荊溪尊者湛然傳</p>
<lb n="0624b08"/>
<p id="pX29p0624b0801" rend="margin-left:1em">師諱湛然。號荊溪。姓戚氏。世居晉陵荊溪。時人尊
<lb n="0624b09"/>其道。因以為號。家世習儒。故幼學夙成。在兒童中。
<lb n="0624b10"/>超然有邁俗之志。年十七
(睿宗景雲二年生。玄宗十五年。當十七歲)
。訪
<lb n="0624b11"/>道淅石。遇金華方巖。授以止觀之法。開元十八年。
<lb n="0624b12"/>始從學左溪
(時年二十)
。溪與之語。知為法器。一日夢披
<lb n="0624b13"/>僧服。掖二輪。游大河中。覺而白溪。溪曰。嘻。豈當以
<lb n="0624b14"/>止觀二法。度眾生於生死之淵乎。遂以。處士服。受
<lb n="0624b15"/>教觀之道。天寶七年。始解縫掖。著僧伽黎
(時年三十八歲)
。
<lb n="0624b16"/>尋詣會稽一律師。愽究律部。久之演止觀於吳門。
<lb n="0624b17"/>左溪既沒。師挈密藏。獨運東南。一日謂門弟子曰。
<lb n="0624b18"/>道之難行也。我知之矣。古之人。靜以觀其復。動以
<lb n="0624b19"/>應其物。二俱不住。乃蹈乎大方。今之人。或蕩於空。
<lb n="0624b20"/>或膠於有。自病病人。道用不振。將欲取正。舍余誰
<lb n="0624b21"/>歸。於是大啟玅法。旁羅萬行。盡攝諸相。入於無間。
<lb n="0624b22"/>即文字以達觀。導語嘿以還源。乃祖述所傳。著為
<lb n="0624b23"/>記文。凡數十萬言。一家三大部之旨。皆為之鈔釋。
<lb n="0624b24"/>玄義有釋籤。文句有記。摩訶止觀有輔行。其著述
<lb n="0624c01"/>甚多。具本傳。天台章安之道。至師而大備。天寶大
<lb n="0624c02"/>曆間。朝廷三詔。皆辭以疾。師始居蘭陵。嘗與江淮
<lb n="0624c03"/>名僧四十人。同禮五臺。有不空三藏門人含光。白
<lb n="0624c04"/>師曰。頃從吾師不空遊天竺。見梵僧云。聞大唐有
<lb n="0624c05"/>天台教迹。可以識偏圓。簡邪正。明止觀。可能譯之
<lb n="0624c06"/>至西土耶。師聞之歎曰。可謂中國失法。求之四維
<lb n="0624c07"/>
(中國謂夫竺四維謂震旦)
晚歸台嶺。大布而衣。一床以居。以身
<lb n="0624c08"/>誨人。耆年不倦。大兵大饑之際。學者愈蕃。瞻望堂
<lb n="0624c09"/>室。以為依怙。建中三年二月五日。示疾於佛隴。語
<lb n="0624c10"/>門人曰。道無方。性無體。生歟死歟。其旨一貫。吾歸
<lb n="0624c11"/>骨此山。報盡今夕。要與汝等談道而訣。夫一念無
<lb n="0624c12"/>相謂之空。無法不備謂之假。不一不異謂之中。在
<lb n="0624c13"/>凡為三因。在聖為三德。熱炷。則初後同相。涉海。則
<lb n="0624c14"/>淺深一流。自利利人。在此而<anchor xml:id="begd1e1717"/>已<anchor xml:id="endd1e1717"/>。汝其志之。言訖。隱
<lb n="0624c15"/>凡而化。壽七十二。夏四十三。門人奉全身塔於智
<lb n="0624c16"/>者<anchor xml:id="begd1e1727"/>塋<anchor xml:id="endd1e1727"/>域之西南隅。吳越王請<anchor xml:id="begd1e1734"/>諡<anchor xml:id="endd1e1734"/>圓通尊者。</p>
<p id="pX29p0624c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">
(翻譯弘
<lb n="0624c17"/>傳師竟)
。</p>
<p id="pX29p0624c1704" type="inline" rend="margin-left:1em">△後總判三分大科。</p>
<lb n="0624c18"/>
<p id="pX29p0624c1801" rend="margin-left:1em">仰惟我佛。赴眾機緣。作散華貫華兩說。結集者。按
<lb n="0624c19"/>說傳之。論者。依經申之。皆不節目。古講師但敷弘
<lb n="0624c20"/>義理。不分章段。如什師釋維摩經例也。若純用此
<lb n="0624c21"/>意。後生始不識起盡。天親作法華經論。以七功德
<lb n="0624c22"/>分序品。五示現分方便品。其餘品。各有處分。昔河
<lb n="0624c23"/>西憑。江東瑤。取此意節目經文。自是漸煩。光宅轉
<lb n="0624c24"/>細。重雰翳於太清。三光為之戢耀。問津者所不貴。
<lb n="0625a01"/>曇鸞云。細科煙颺。雜礪塵飛。葢若過若不及。斯乃
<lb n="0625a02"/>人情蘭菊。各擅其美。後生不應是非諍競。無三益。
<lb n="0625a03"/>喪一道。三益者。世界等三悉檀也。一道者。第一義
<lb n="0625a04"/>悉檀也。唯序正流通三分。彌天高判。今古同遵。此
<lb n="0625a05"/>經一部。二十八品。</p>
<lb n="0625a06"/>
<p id="pX29p0625a0601" rend="margin-left:1em">智者大師。依之分文。初品為序。方便品。訖分別功
<lb n="0625a07"/>德十九行偈。凡十五品半名正。從偈後盡經。凡十
<lb n="0625a08"/>一品半。名流通。又一時分為二。從序品。至安樂行
<lb n="0625a09"/>十四品。約迹門開權顯實。從涌出。訖經十四品。約
<lb n="0625a10"/>本門開迹顯本。本迹各序正流通。迹門初品為序。
<lb n="0625a11"/>方便。訖授學無學人記八品為正。法師。訖安樂行
<lb n="0625a12"/>五品為流通。本門涌出。訖彌勒<anchor xml:id="begd1e1808"/>已<anchor xml:id="endd1e1808"/>問斯事。佛今答
<lb n="0625a13"/>之。半品名序。佛告阿逸多下。訖分別功德品十九
<lb n="0625a14"/>行偈。名為正。偈後盡經。十一品半為流通。前三段
<lb n="0625a15"/>乃合兩門為正宗。其後又分迹本兩門各三分者。
<lb n="0625a16"/>正明二門開顯權實本迹之旨。令脉絡分明。知起
<lb n="0625a17"/>盡也。今依此消文。一經云何二序。答。華嚴處處集
<lb n="0625a18"/>眾。阿含篇篇如是。大品前後付囑。皆不乖。一部兩
<lb n="0625a19"/>序何妨。今本門不安五義者。以本門非次首也。迹
<lb n="0625a20"/>門但單流通。謂有勸持。無囑累。以說法未竟故也。
<lb n="0625a21"/>有無之意云爾。</p>
<p id="pX29p0625a2107" type="inline" rend="margin-left:1em">
(總判三分大科竟)
。</p>
<p id="pX29p0625a2114" type="inline" rend="margin-left:1em">
(經前三段竟)
。</p>
<lb n="0625a22"/>
<p id="pX29p0625a2201" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0625a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0625a23"/>
<p id="pX29p0625a2301">玅法蓮華經序品第一</p>
<lb n="0625a24"/>
<p id="pX29p0625a2401" rend="margin-left:1em">經題略如前釋。今釋品題。序品者。序義有三。謂次。
<lb n="0625b01"/>由。述。如是等五事。冠於經首。次序也。放光六瑞。起
<lb n="0625b02"/>發之端。由序也。問答釋疑。正說弄引。敘述也。具此
<lb n="0625b03"/>三義。故稱為序。品者。梵語䟦渠。此翻為品。義類同
<lb n="0625b04"/>者。聚在一處。故名品也。或佛自唱品。如梵網心地。
<lb n="0625b05"/>或結集所置。如大論所述。或譯人添足。如羅什譯
<lb n="0625b06"/>摩訶般若成九十品。今藥王本事品。是佛唱。玅音
<lb n="0625b07"/>觀音等。是結集家。譯人未聞。諸品之始。故言第一。</p>
<lb n="0625b08"/>
<p id="pX29p0625b0801" rend="margin-left:1em">△次釋經文二。初明四釋。一因緣。二約教。三本迹。
<lb n="0625b09"/>四觀心。始從如是。終於而退。皆以四意消文。而今
<lb n="0625b10"/>略書。或三二一。貴在得意。不煩筆墨。問。若略則一。
<lb n="0625b11"/>若廣匪四。所以云何。答。廣則令智退。略則意不周。
<lb n="0625b12"/>我今處中說。令義易明了。</p>
<p id="pX29p0625b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">因緣者。亦名感應。眾生
<lb n="0625b13"/>無機。雖近不見。慈善根力。感而自通。感應道交。故
<lb n="0625b14"/>用因緣釋。四悉意也。</p>
<p id="pX29p0625b1409" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。應機設教。自有權實
<lb n="0625b15"/>淺深不同。今經開前四味。同歸醍醐。令見月亡指。
<lb n="0625b16"/>故用約教釋也。</p>
<p id="pX29p0625b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。久成為本。近成為迹。中間
<lb n="0625b17"/>本迹。展轉相望。今唯論開今日之迹。顯初成之本。
<lb n="0625b18"/>故用本迹釋也。</p>
<p id="pX29p0625b1807" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。夫尋迹迹廣。徒自疲勞。尋
<lb n="0625b19"/>本本高。高不可極。如數他寶。自無半錢。但觀<anchor xml:id="begd1e1939"/>己<anchor xml:id="endd1e1939"/>心
<lb n="0625b20"/>之高廣。扣無窮之聖應。機成致感。逮得<anchor xml:id="begd1e1947"/>己<anchor xml:id="endd1e1947"/>利。故用
<lb n="0625b21"/>觀心釋也。</p>
<p id="pX29p0625b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">然前四教。各有觀心法門。開顯之後。同
<lb n="0625b22"/>歸圓乘。其大旨即不思議境。所謂介爾一念之心。
<lb n="0625b23"/>三千具足。即空假中。更有各具互具之義。以趣舉
<lb n="0625b24"/>一法。即法界之大都。互具各具。互融互攝。參而不
<lb n="0625c01"/>雜。離而不分。一多自在。不相留礙。故輔行云。學者
<lb n="0625c02"/>縱知內心具三千
(各具義也)
。不知我心徧彼三千。彼彼
<lb n="0625c03"/>三千。互徧亦爾
(互具義也。彼彼者。一彼彼佛。一彼彼生。心佛眾生。皆有各具互具之義)
。
<lb n="0625c04"/>如帝網珠。交徹融攝。重重無盡也。然此一念所以
<lb n="0625c05"/>能爾者。以全性起修。全修即性。故四明云。法界圓
<lb n="0625c06"/>融不思議體。作我一念之心。亦復舉體作生
(九界也)
。
<lb n="0625c07"/>作佛
(佛界也)
。作依
(器世間也)
。作正
(五蘊世間也)
。摩訶止觀一部。
<lb n="0625c08"/>具詮此理。此段節要。學者不可不留心。是為法華
<lb n="0625c09"/>三昧也
(初明四釋義竟)
。</p>
<lb n="0625c10"/>
<p id="pX29p0625c1001" rend="margin-left:1em">△二正釋經。大科序正流通三分。初序品為序分。
<lb n="0625c11"/>釋序分。有通有別。從如是去。至却坐一面。是通序。
<lb n="0625c12"/>以諸經通有如是等五事故。從爾時世尊去。至品
<lb n="0625c13"/>盡。是別序。以別序一經故。今初通序二。一如是等
<lb n="0625c14"/>四事。二聞持之眾。</p>
<p id="pX29p0625c1408" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0625c15"/>
<p id="pX29p0625c1501">如是。我聞。一時。佛住王舍城耆闍崛山中。</p>
<lb n="0625c16"/>
<p id="pX29p0625c1601" rend="margin-left:1em">四事中。一如是者。舉所聞之法體。二我聞者。能持
<lb n="0625c17"/>之人。三一時者。聞持和合。非異時也。四佛者。時從
<lb n="0625c18"/>佛聞也。王城耆山者。聞持之所也。下文與大比丘
<lb n="0625c19"/>等。第五聞持之眾。故云五事。冠經首也。諸經皆爾。
<lb n="0625c20"/>故云通序。</p>
<p id="pX29p0625c2005" type="inline" rend="margin-left:1em">○四釋中。一因緣釋如是者。三世佛經
<lb n="0625c21"/>初。皆安如是諸佛道同。不與世諍。世界悉檀也。大
<lb n="0625c22"/>論云。舉時方。令人生信者。為人悉檀也。又對破外
<lb n="0625c23"/>道阿歐二字。不如不是。對治悉檀也
(阿無歐有。一切外經。以二
<lb n="0625c24"/>字為首。以其所計。此二為本。部內所明。不出所計)
。又如是者。信順之辭。信
<lb n="0626a01"/>則所聞之理會。順則師資之道成。即第一義悉檀
<lb n="0626a02"/>也。</p>
<p id="pX29p0626a0202" type="inline" rend="margin-left:1em">二約教釋者。諸經不同。如是亦異。不應一匙。開
<lb n="0626a03"/>於眾戶。又佛阿難二文不異為如。能詮詮所詮為
<lb n="0626a04"/>是。今阿難傳佛何等文。詮何等是。不可以漸文傳
<lb n="0626a05"/>頓是。以偏文詮圓是。傳詮若謬。則文不如。文不如
<lb n="0626a06"/>則理不是。此義難明。須加詳審。若云佛明俗有文
<lb n="0626a07"/>字。真無文字。阿難傳佛俗諦文字。與佛說不異。故
<lb n="0626a08"/>名如。因此俗文。會真諦理。故名為是。此則三藏經
<lb n="0626a09"/>初明如是也。</p>
<p id="pX29p0626a0906" type="inline" rend="margin-left:1em">若云佛明即色是空。空即是色。色空
<lb n="0626a10"/>空色。無二無別。空色不異為如。即事而真為是。阿
<lb n="0626a11"/>難傳佛文不異為如。能詮即所詮為是。此則通教
<lb n="0626a12"/>經初明如是也。</p>
<p id="pX29p0626a1207" type="inline" rend="margin-left:1em">若云佛明生死是有邊。涅槃是無
<lb n="0626a13"/>邊。出生死有邊。入涅槃無邊。出涅槃無邊。入於中
<lb n="0626a14"/>道。阿難傳此出有入無。出無入中。與佛說不異為
<lb n="0626a15"/>如。從淺至深。無非曰是。此則別教經初如是也。</p>
<p id="pX29p0626a1519" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0626a16"/>云佛明生死即涅槃。亦即中道。況復涅槃。寧非中
<lb n="0626a17"/>道。真如。法界。實性。實際。徧一切處無非佛法。阿難
<lb n="0626a18"/>傳此。與佛說不異。故名為如。如如不動。故名為是。
<lb n="0626a19"/>是則圓經初如是也。</p>
<p id="pX29p0626a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">三約本迹釋如是者。三世十
<lb n="0626a20"/>方。橫豎皆爾。過去遠遠。現在漫漫。未來永永。皆悉
<lb n="0626a21"/>如是。何處是本。何處是迹。且約釋尊最初成道經
<lb n="0626a22"/>初如是者。本也。中間作佛說經。今日所說經初如
<lb n="0626a23"/>是者。皆迹也。又阿難所傳如是者。迹也。佛所說如
<lb n="0626a24"/>是者。本也。又師弟通達如是。非始今日。亦非中間
<lb n="0626b01"/>者。本也。而中間。而今日者。迹也。</p>
<p id="pX29p0626b0113" type="inline" rend="margin-left:1em">四觀心釋者。觀前
<lb n="0626b02"/>悉檀教迹等諸如是義。悉是行人一念心中因緣
<lb n="0626b03"/>生法。即空假中。圓融三觀。圓教如是也
(四番釋如
<lb n="0626b04"/>是竟)
。</p>
<p id="pX29p0626b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">○因緣釋我聞者。大論云。耳根不壞。聲在可
<lb n="0626b05"/>聞處。作心欲聞。眾緣和合。故言我聞。問。應言耳聞。
<lb n="0626b06"/>那云我聞。答。我是耳主。舉我攝眾緣。此世界釋也。
<lb n="0626b07"/>阿難登座稱我聞。大眾皆悲號。適見如來。今稱我
<lb n="0626b08"/>聞。又文殊結集。先唱題。次稱如是我聞。時眾悲號。
<lb n="0626b09"/>二竝生戀慕善。此為人釋也。</p>
<p id="pX29p0626b0912" type="inline" rend="margin-left:1em">阿難身與佛相似。短
<lb n="0626b10"/>佛僅三指
(一指二寸)
。眾疑釋尊重出。或他方佛來。或阿
<lb n="0626b11"/>難成佛。今唱我聞。三疑皆遣。此對治釋也。阿難學
<lb n="0626b12"/>人。隨俗稱我聞。第一義中。無我無聞。即第一義也。
<lb n="0626b13"/>次約教者。釋論明凡夫三種稱我。謂我見。我慢。及
<lb n="0626b14"/>世流布名字我。學人無我見。但二種。無學并無我
<lb n="0626b15"/>慢。但一種。今阿難聞法時。是學人。無我見。能伏我
<lb n="0626b16"/>慢。但隨世名字。稱我無咎。此用三藏意釋我也。十
<lb n="0626b17"/>住毗婆沙云。四句稱我。皆墮邪見。佛正法中。無我
<lb n="0626b18"/>誰聞。此用通教意也。大經云。阿難多聞士。知我無
<lb n="0626b19"/>我而不二。雙分別我無我。此用別教意也
(不二是登地。雙
<lb n="0626b20"/>照是地前)
。又阿難知我無我而不二。方便為侍者。傳持
<lb n="0626b21"/>如來無礙智慧。以自在音聲。傳權傳實。有何不可。
<lb n="0626b22"/>此用圓教釋我也。又正法念經。明三阿難。阿難陀。
<lb n="0626b23"/>此云歡喜。持小乘藏。阿難䟦陀。此云歡喜賢。受持
<lb n="0626b24"/>雜藏。阿難娑伽。此云歡喜海。持佛藏。阿含經有典
<lb n="0626c01"/>藏阿難。持菩薩藏。葢指一人具四德。傳持四法門。
<lb n="0626c02"/>其義自顯。</p>
<p id="pX29p0626c0205" type="inline" rend="margin-left:1em">三本迹者。若未會入。可言阿難隨世名
<lb n="0626c03"/>我。若發迹顯本。空王佛所。同時發心。方便示為傳
<lb n="0626c04"/>法之人。何所不能。</p>
<p id="pX29p0626c0408" type="inline" rend="margin-left:1em">四觀心者。觀因緣所生法。即空
<lb n="0626c05"/>即假即中。即空者。我無我也。即假者。分別我與無
<lb n="0626c06"/>我也。即中者。真玅我也
(四番釋我竟)
。</p>
<p id="pX29p0626c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">○次釋聞。一
<lb n="0626c07"/>因緣者。阿難佛得道夜生。侍佛僅二十餘年。未侍
<lb n="0626c08"/>佛時。應是不聞。大論云。阿難集法時。自云。佛初轉
<lb n="0626c09"/>法輪。我爾時不見。如是展轉聞。當知不悉聞也。展
<lb n="0626c10"/>轉從他。自他別故。聞不聞異。未聞者樂欲。<anchor xml:id="begd1e2250"/>已<anchor xml:id="endd1e2250"/>得聞
<lb n="0626c11"/>者生喜。即世界悉也。舊解云。阿難得佛覺三昧力。
<lb n="0626c12"/>自能聞。即為人悉。報恩經云。阿難求四願。所未聞
<lb n="0626c13"/>經。願佛重說。又云。佛口密為說也。胎經云。佛從金
<lb n="0626c14"/>棺出金臂。重為阿難現入胎之相。未聞諸經皆聞。
<lb n="0626c15"/>即對治悉。以聞治不聞也。此經云。阿難得記。即憶
<lb n="0626c16"/>本願。持先佛法。皆如今也。即第一義悉。</p>
<p id="pX29p0626c1616" type="inline" rend="margin-left:1em">二約教者。
<lb n="0626c17"/>歡喜阿難。面如淨滿月。眼若青蓮華。親承佛旨。如
<lb n="0626c18"/>仰完器。傳以化人。如瀉異瓶。此傳聞聞法也。歡喜
<lb n="0626c19"/>賢。住學地。得空無相願。眼耳鼻舌諸根不漏。傳持
<lb n="0626c20"/>聞不聞法也。典藏阿難。多所含受。如大雲持雨。此
<lb n="0626c21"/>傳持不聞聞法也。阿難海是多聞士。自然能解了。
<lb n="0626c22"/>是常與無常。若知如來常不說法。是名菩薩具足
<lb n="0626c23"/>多聞。佛法大海水。流入阿難心。此傳持不聞不聞
<lb n="0626c24"/>法也。今經是海阿難。持不聞不聞之玅法。</p>
<p id="pX29p0626c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">三本迹
<lb n="0627a01"/>者。如上四聞。皆迹引。而本地不可思議。以本事高
<lb n="0627a02"/>難量故。本理深難思故。本迹化莫測故。</p>
<p id="pX29p0627a0216" type="inline" rend="margin-left:1em">四觀心釋
<lb n="0627a03"/>者。一念因觀緣法。是觀聞聞。觀空。是觀聞不聞。觀
<lb n="0627a04"/>假。是觀不聞聞。觀中。是觀不聞不聞。一念觀者。玅
<lb n="0627a05"/>觀也
(四番釋聞竟)
。</p>
<p id="pX29p0627a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">○因緣釋一時者。肇法師云。法
<lb n="0627a06"/>王啟運。嘉會之時。此世界悉也。論云迦羅。是實時。
<lb n="0627a07"/>示內弟子時食。時著衣者。為人也。三摩耶。是假時。
<lb n="0627a08"/>破外道邪見者。對治也。若時與道合者。第一義也。
<lb n="0627a09"/>約教者。若見諦<anchor xml:id="begd1e2324"/>已<anchor xml:id="endd1e2324"/>上。無學<anchor xml:id="begd1e2331"/>已<anchor xml:id="endd1e2331"/>下。名下一時。若三人
<lb n="0627a10"/>同入第一義。名中一時。若登地<anchor xml:id="begd1e2339"/>已<anchor xml:id="endd1e2339"/>上。名上一時。若
<lb n="0627a11"/>初住<anchor xml:id="begd1e2347"/>已<anchor xml:id="endd1e2347"/>上。名上上一時。今經是上上一時也。</p>
<p id="pX29p0627a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹
<lb n="0627a12"/>者。前諸一時。迹也。久遠實得之一時。本也。</p>
<p id="pX29p0627a1217" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。
<lb n="0627a13"/>觀心先空次假後中。次第觀心也。觀心即空即假
<lb n="0627a14"/>即中。圓玅觀心也。此之麤玅。各有觀與境合。名為
<lb n="0627a15"/>一時。相即觀者。乃今經觀也
(四番釋一時竟)
。</p>
<p id="pX29p0627a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">○一
<lb n="0627a16"/>因緣釋佛者。劫初無病。劫盡多病。長壽時樂。短壽
<lb n="0627a17"/>時苦。東天下富而壽。西天下多珠寶。多牛羊。北天
<lb n="0627a18"/>下無我所。無臣屬。如此時處。不感佛出。八萬歲時。
<lb n="0627a19"/>乃至百歲時。南天下未見果而修因。故佛出其地。
<lb n="0627a20"/>此世界釋也。日若不出。池中未生生<anchor xml:id="begd1e2385"/>已<anchor xml:id="endd1e2385"/>等華。翳死
<lb n="0627a21"/>無疑。佛若出世。則有剎利。婆羅門。居士。四天王。乃
<lb n="0627a22"/>至有頂。此就為人釋也。三乘根性。感佛出世。餘不
<lb n="0627a23"/>能感。善斷有頂種。永度生死流。此就對治說也。佛
<lb n="0627a24"/>於法性。無動無出。能令眾生。感見動出。而於如來
<lb n="0627b01"/>實無動出。此就第一義說也。</p>
<p id="pX29p0627b0112" type="inline" rend="margin-left:1em">次約教者。佛名覺者。
<lb n="0627b02"/>知者。於道場樹下。三十四心。斷正使習氣
(三十四心者。輔
<lb n="0627b03"/>行引大論云。下八地諸惑。因時未斷。至樹下時。乃以九地九品思惑。通名為九。以九無礙。九解脫。合為十
<lb n="0627b04"/>八。見道中八忍八智。合為十六心。總合成三十四心聲聞見思。前後各斷。支佛雖見思頓斷。習猶未盡。故
<lb n="0627b05"/>皆不得論三十四心。三藏菩薩。至樹王下。正習俱盡。方得論也)
。知覺世間出世間。
<lb n="0627b06"/>總相別相。覺世即苦集。覺出世即道滅。亦能覺他。
<lb n="0627b07"/>身長丈六。壽八十老比丘像。即三藏佛自覺覺他。
<lb n="0627b08"/>帶比丘像。現尊特身。一念相應。斷餘殘習者。即通
<lb n="0627b09"/>佛自覺覺他。單現尊特相。坐蓮華臺。受佛職者。即
<lb n="0627b10"/>別佛自覺覺他。隱前三相。唯示不可思議。如虗空
<lb n="0627b11"/>相。即圓佛自覺覺他。故像法決疑經云。或見如來
<lb n="0627b12"/>丈六之身
(藏)
。或見大身小身
(通)
。或見坐蓮華臺。為
<lb n="0627b13"/>千百億釋迦說心地法門
(別)
。或見身同虗空。徧於
<lb n="0627b14"/>法界。無有分別
(圖)
。即此義也
(科註云。今經正彰開顯。開前三教果頭之
<lb n="0627b15"/>佛。即是圓教法身之佛。故三十二相。相相無邊。即是尊特。亦即法身。所以龍女讚云。微玅淨法身。具相三
<lb n="0627b16"/>十二)
。三本迹者。一佛為本。三佛三迹
(此寄本中體用)
。中間示
<lb n="0627b17"/>現。數數唱生唱滅。皆是迹也。唯本地四佛。皆是本
<lb n="0627b18"/>也
(迹中體用俱迹。本中體用俱本)
。四觀心釋者。觀因緣所生心。先
<lb n="0627b19"/>空次假後中。皆偏覺也。觀心即空即假即中。是圓
<lb n="0627b20"/>覺也
(四番釋佛竟)
。</p>
<p id="pX29p0627b2008" type="inline" rend="margin-left:1em">○一因緣釋住者。能住住所住。
<lb n="0627b21"/>所住即忍土王城。能住即四威儀住世未滅。此世
<lb n="0627b22"/>界也。又住者。往十善道。住四禪中。此為人也。又住
<lb n="0627b23"/>者。住三三昧。即對治也。又住者。住首楞嚴。即第一
<lb n="0627b24"/>義也。</p>
<p id="pX29p0627b2403" type="inline" rend="margin-left:1em">次約教者。三藏佛。從析門發真無漏。住有餘
<lb n="0627c01"/>無餘涅槃。通佛。從體門發真無漏。住有餘無餘涅
<lb n="0627c02"/>槃。別佛。從次第門。入住秘密藏。圓佛。從不次第門。
<lb n="0627c03"/>入住秘密藏。前三佛住。能所皆麤。後一佛住。能所
<lb n="0627c04"/>皆玅。今經是圓佛。住於玅住也。</p>
<p id="pX29p0627c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">三本迹者。三藏佛。
<lb n="0627c05"/>應涅槃。慈悲垂迹。生身住世。通佛。誓願慈悲。扶餘
<lb n="0627c06"/>習度眾生。作佛事。別圓佛。皆慈悲熏法性。愍眾生
<lb n="0627c07"/>故。垂應法界。當知四佛。住本佛住。以慈悲故。住于
<lb n="0627c08"/>忍土王城。威儀住世。是名迹住。</p>
<p id="pX29p0627c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">四觀心者。觀住於
<lb n="0627c09"/>境。或住無常境。即空即假即中等境。以無住法。住
<lb n="0627c10"/>於境中。故名為住
(無住之言。通于四教。麤智謂住。於理實無。若在圓中。便成絕待
<lb n="0627c11"/>四番釋住竟)
。</p>
<p id="pX29p0627c1106" type="inline" rend="margin-left:1em">○一因緣釋王舍城者。天竺稱羅閱
<lb n="0627c12"/>祗伽羅。羅閱祗。此云王舍。伽羅此云城。國名摩伽
<lb n="0627c13"/>陀。此云不害。有罪者。送入陰林中。無刑殺法也。亦
<lb n="0627c14"/>名摩竭提。此云天羅。開國王名。以王名國也。耆闍
<lb n="0627c15"/>崛山。此翻靈鷲。前佛後佛。皆居此山。若佛滅後。羅
<lb n="0627c16"/>漢住。法滅。支佛住。無支佛。鬼神住。</p>
<p id="pX29p0627c1614" type="inline" rend="margin-left:1em">次約教者。像法
<lb n="0627c17"/>決疑經云。一切大眾。所見不同。或見娑羅林地。悉
<lb n="0627c18"/>是土沙。艸木石壁。或見七寶清淨莊嚴。或見此林
<lb n="0627c19"/>是三世諸佛所遊行處。或見此林。即是不可思議
<lb n="0627c20"/>諸佛真實法體。例知此義。四見不同。所住既然。能
<lb n="0627c21"/>住亦爾。</p>
<p id="pX29p0627c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">三本迹者。本住三德大涅槃山。迹居靈鷲。
<lb n="0627c22"/>又本迹各有靈鷲。壽量云。常在靈鷲山本也。示現
<lb n="0627c23"/>出沒。迹也。</p>
<p id="pX29p0627c2305" type="inline" rend="margin-left:1em">四觀心釋山者。若觀色陰無知。如山。識
<lb n="0627c24"/>陰如靈。三陰如鷲。觀此靈鷲無常。即析觀也。觀此
<lb n="0628a01"/>靈鷲即空。體觀也。觀靈即智性了因。智慧莊嚴也。
<lb n="0628a02"/>鷲即聚集緣因。福德莊嚴也。山即法性正因。不動
<lb n="0628a03"/>三法。名秘密藏。自住其中。亦用度人。下文云。佛自
<lb n="0628a04"/>住大乘。即別圓二觀也
(四番釋佛住王舍城等竟)
。</p>
<lb n="0628a05"/>
<p id="pX29p0628a0501" rend="margin-left:1em">○中者。佛無住住中道。升中天。中日降中國。中夜
<lb n="0628a06"/>滅。皆表中道。今處山中。說中道也
(一釋如是等四
<lb n="0628a07"/>事竟)
。</p>
<p id="pX29p0628a0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋第五聞持之眾二。初列眾。二總結。列
<lb n="0628a08"/>眾三。初聲聞眾。二菩薩眾。三天龍等眾。諸經多爾。
<lb n="0628a09"/>舊云。有事有義。事者。逐形迹親疎。聲聞形出俗網。
<lb n="0628a10"/>迹近如來。證經為親。故前列。天人形乘服異。迹非
<lb n="0628a11"/>侍奉。證經為疎。故後列。菩薩形不檢節。迹無定處。
<lb n="0628a12"/>既不同俗。復異於僧。故居中。義者。聲聞欣涅槃。天
<lb n="0628a13"/>人著生死。各有所偏。菩薩不欣不著。居中求宗。故
<lb n="0628a14"/>在兩間。釋論意亦爾。今初聲聞眾二。初比丘眾。二
<lb n="0628a15"/>比丘尼眾。初又二。初多知識。二少知識。初又三。一
<lb n="0628a16"/>舉類明數。二明位歎德。三列名總結。</p>
<p id="pX29p0628a1615" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0628a17"/>
<p id="pX29p0628a1701">與大比丘眾。萬二千人俱。</p>
<lb n="0628a18"/>
<p id="pX29p0628a1801" rend="margin-left:1em">與大比丘眾。是舉其氣類。萬二千人。是明其大數。
<lb n="0628a19"/>與者共義。釋論以七一解共。謂一時。一處
(世界悉)
。一
<lb n="0628a20"/>戒
(為人)
。一心。一見
(對治)
。一道。一解脫
(第一義)
。</p>
<p id="pX29p0628a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">○大者。梵語
<lb n="0628a21"/>摩訶。此言大。亦言多。亦言勝。器量尊重。為天王等
<lb n="0628a22"/>大人所敬。故言大。升出九十五種之上。故言勝。徧
<lb n="0628a23"/>知內外經書。故言多。又數至一萬二千。故言多。又
<lb n="0628a24"/>直就中。觀心性廣博。猶若虗空。故名大。雙遮二邊。
<lb n="0628b01"/>入寂滅海。故名勝。雙照二諦。多所含融。一心一切
<lb n="0628b02"/>心。故名多也。</p>
<p id="pX29p0628b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">○比丘。秦言乞士。破煩惱。能持戒。怖
<lb n="0628b03"/>魔等。天竺一名。含此四義。秦無以翻。故存本稱。怖
<lb n="0628b04"/>魔者。魔樂生死。此人出家。復化餘人。俱離三界。乖
<lb n="0628b05"/>於魔意魔用力制。翻被五縛。但愁懼而<anchor xml:id="begd1e2700"/>已<anchor xml:id="endd1e2700"/>。故言怖
<lb n="0628b06"/>魔。破惡者。出家人。必破身口七惡。故言破惡。乞士
<lb n="0628b07"/>者。在家三種如法養命。一田。二商。三仕。出家人。佛
<lb n="0628b08"/>不許此。唯乞自濟。身安道存。福利檀越。故名乞士。
<lb n="0628b09"/>三義相成。即比丘義也。初受戒。修定修慧。<anchor xml:id="begd1e2715"/>已<anchor xml:id="endd1e2715"/>有破
<lb n="0628b10"/>惡怖魔乞士三義。非獨後心。依經家。皆歎後心比
<lb n="0628b11"/>丘耳。</p>
<p id="pX29p0628b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">○眾者。梵語僧伽。此翻和合眾。一人二人三
<lb n="0628b12"/>人。皆不名僧。四人以上。乃名為僧。事和無別眾。法
<lb n="0628b13"/>和無別理。佛常與千二百五十人俱。諸經或多少
<lb n="0628b14"/>不定。今經云萬二千者。本是一萬二千菩薩。迹為
<lb n="0628b15"/>萬二千聲聞也。觀心者。觀十二入。一入具十法界。
<lb n="0628b16"/>界界具十界。即百界。一界十如。即千如。一入具千
<lb n="0628b17"/>如。十二入。即萬二千法門也。</p>
<p id="pX29p0628b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明位歎德。</p>
<lb n="0628b18"/>
<p id="pX29p0628b1801">皆是阿羅漢
(至)
盡諸有結心得自在。</p>
<lb n="0628b19"/>
<p id="pX29p0628b1901" rend="margin-left:1em">阿羅漢。是明位。諸漏下。是歎德也。阿羅漢。或言無
<lb n="0628b20"/>翻。而含三義。一無生義。不受後有故。二殺賊義。斷
<lb n="0628b21"/>盡見思故。三應供義。堪為福田故。此藏通二教意
<lb n="0628b22"/>耳。若別圓者。非但殺賊。亦殺不賊。不賊者。涅槃是。
<lb n="0628b23"/>是亦須破。是殺賊義
(言不賊者。猶從二乘得名。若於圓別。尚名為賊。是故須破)
。
<lb n="0628b24"/>不生於生。亦不生不生。無漏是不生
(取無為證。生于界外。不生
<lb n="0628c01"/>是生。故不令生)
。非但應供。亦是供應
(供彼所應。名為供應。如佛化為道人。送供
<lb n="0628c02"/>于阿蘭若比丘等)
。觀心者。空觀是般若。假觀是解脫。中觀
<lb n="0628c03"/>是法身。又從假入空觀。乃至中道觀。殺無明賊。不
<lb n="0628c04"/>生二邊心。供養此人。如供養世尊。方等經云。供佛
<lb n="0628c05"/>及文殊。不如施行方等者一食充軀。此經云。毀讚
<lb n="0628c06"/>佛。罪福猶輕。毀讚持經者。罪福甚重。何以故。佛無
<lb n="0628c07"/>食想。久離八風。不為損益。施持經者。全肉身。續報
<lb n="0628c08"/>命。生法身。增慧命。故有益。毀之。憂惱退悔。若失好
<lb n="0628c09"/>時。則不可救。故大損也。</p>
<p id="pX29p0628c0910" type="inline" rend="margin-left:1em">○諸漏<anchor xml:id="begd1e2801"/>已<anchor xml:id="endd1e2801"/>盡無復煩惱兩
<lb n="0628c10"/>句。歎殺賊德。漏即三漏也。逮得<anchor xml:id="begd1e2809"/>己<anchor xml:id="endd1e2809"/>利句。歎應供德。
<lb n="0628c11"/>三界因果。皆名為他。智斷功德。皆名<anchor xml:id="begd1e2817"/>己<anchor xml:id="endd1e2817"/>利。<anchor xml:id="begd1e2824"/>己<anchor xml:id="endd1e2824"/>利具
<lb n="0628c12"/>足。故成應供。盡諸有結心得自在兩句。歎不生德。
<lb n="0628c13"/>諸有。即二十五有生處。結。即二十五有生因。心自
<lb n="0628c14"/>在。則慧必自在。定慧具足。乃俱解脫人也。</p>
<p id="pX29p0628c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△三列
<lb n="0628c15"/>名總結。</p>
<lb n="0628c16"/>
<p id="pX29p0628c1601">其名曰阿若憍陳如
(至)
大阿羅漢等。</p>
<lb n="0628c17"/>
<p id="pX29p0628c1701" rend="margin-left:1em">先列名。略舉二十一尊者。佛諸弟子。皆備眾行。而
<lb n="0628c18"/>隱其圓能。各從一德標名。欲引偏好故耳。</p>
<lb n="0628c19"/>
<p id="pX29p0628c1901" rend="margin-left:1em">憍陳如。姓也。此翻火器。婆羅門種。其先事火。從此
<lb n="0628c20"/>命族。增一阿含云。我佛法中。寬仁博識。初受法味
<lb n="0628c21"/>者。憍陳如為第一
(世界悉檀)
。夫巨夜長寢。無人能覺。日
<lb n="0628c22"/>光未出。明星前現。憍陳如初得無生智。譬若明星。
<lb n="0628c23"/>在眾明之始。一切人智明。無前陳如。最先破暗。莫
<lb n="0628c24"/>過明星。一切人暗滅。無前陳如。故名阿若
(對治悉檀)
。太
<lb n="0629a01"/>子入山學道。父王遣五人追侍。二是母黨。三是父
<lb n="0629a02"/>黨。二人以欲為淨。三人以苦行為淨。太子苦行時。
<lb n="0629a03"/>二人捨去。太子捨苦行。受飲食酥油煖水。三人又
<lb n="0629a04"/>捨去。太子得道。先為五人說四諦。陳如最初稱解。
<lb n="0629a05"/>故名阿若
(第一義悉)
。僭補註曰。首楞嚴經云。時憍陳如。
<lb n="0629a06"/>起立白佛。我今長老。於大眾中。獨得解名。因悟客
<lb n="0629a07"/>塵二字成果。世尊。譬如行客。投寄旅亭。或宿或食。
<lb n="0629a08"/>宿食事畢。俶裝前途。不遑安住。若實主人。自無攸
<lb n="0629a09"/>往。如是思惟。不住名客。住名主人。以不住者。名為
<lb n="0629a10"/>客義。又如新霽。清晹升天。光入隙中。發明空中諸
<lb n="0629a11"/>有塵相。塵質搖動。虗空寂然。如是思惟。澄寂名空。
<lb n="0629a12"/>搖動名塵。以搖動者。名為塵義佛言如是
(客。塵。主空。即四
<lb n="0629a13"/>諦也。客苦。塵集。主道。空滅也)
。昔智者大師。望西禮拜。求見楞嚴
<lb n="0629a14"/>而不得。故出於此。</p>
<lb n="0629a15"/>
<p id="pX29p0629a1501" rend="margin-left:1em">摩訶迦葉。此翻大龜氏。亦翻光波。亦翻飲光。名畢
<lb n="0629a16"/>鉢羅。婦名婆陀。其家大富。千倍勝瓶沙王。十六大
<lb n="0629a17"/>國。無以為隣。畏勝王得罪。減一耕犁。但用九百九
<lb n="0629a18"/>十九雙牛金犂。又經云。其家有氎。最下品者。直百
<lb n="0629a19"/>千兩金。以釘釘入地七尺。氎不穿破。如本不異。付
<lb n="0629a20"/>法藏言。毗婆尸佛滅後。塔像金色缺壞。時有貧女。
<lb n="0629a21"/>丐得金珠。倩匠為薄。金師歡喜。治瑩佛畢。立誓為
<lb n="0629a22"/>無姻夫婦。九十一劫。人中天上。身恒金色。心恒受
<lb n="0629a23"/>樂。故諸天請結集時讚言。耆年欲恚慢<anchor xml:id="begd1e2948"/>已<anchor xml:id="endd1e2948"/>除。其形
<lb n="0629a24"/>譬如紫金柱。上下端嚴玅無比。目明清淨如蓮華。
<lb n="0629b01"/>捨家業。及金色婦出家。身披無價寶衣。截為僧伽
<lb n="0629b02"/>黎。四疊。奉佛為座。如是三捨。世無倫匹。</p>
<p id="pX29p0629b0216" type="inline" rend="margin-left:1em">佛授糞掃
<lb n="0629b03"/>大衣。此衣是大聖大衣。又大麤重。故迦葉云。我受
<lb n="0629b04"/>佛衣。師想。塔想。未曾頭枕。況以覆臥。增一阿含云。
<lb n="0629b05"/>佛法中行十二頭陀難行苦行。大迦葉第一。梵語
<lb n="0629b06"/>頭陀。此云抖擻。以抖擻十二種過。一者在阿蘭若
<lb n="0629b07"/>處。離憒閙過。二者常行乞食。離僧中食。及受請過。
<lb n="0629b08"/>三次第乞食。離揀擇過。四者受一食法。離多求過。
<lb n="0629b09"/>五者節量食。離貪味過。六者中後不飲果蜜等漿。
<lb n="0629b10"/>離求欲過。七者糞掃衣。離好衣過。八者但三衣。離
<lb n="0629b11"/>增減過。九者塚間住。離常樂倒計過。十者樹下止。
<lb n="0629b12"/>離怖畏過。十一者露地坐。離貪樹過。十二者常坐
<lb n="0629b13"/>不臥。離煩惱賊過。具如十二頭陀經廣明。五是住
<lb n="0629b14"/>處法。五是食法。二是衣法。</p>
<p id="pX29p0629b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">佛臨涅槃。付以正法眼
<lb n="0629b15"/>藏。囑其傳持。毋令斷絕。為西天第一祖。又傳金縷
<lb n="0629b16"/>僧伽黎。法付阿難畢。乃持此衣入雞足山入定。俟
<lb n="0629b17"/>慈氏下生。</p>
<lb n="0629b18"/>
<p id="pX29p0629b1801" rend="margin-left:1em">優樓頻螺。此翻木瓜林。</p>
<p id="pX29p0629b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">○那提。此翻河。亦翻江。</p>
<p id="pX29p0629b1819" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0629b19"/>伽耶。此翻城。兄弟三人。竝是事火外道。因緣出瑞
<lb n="0629b20"/>應經。及諸部律。約教者。如增一阿含云。優樓頻螺
<lb n="0629b21"/>能將護四眾。供給四事。令無所乏。最為第一。那提。
<lb n="0629b22"/>心意寂然。降伏諸結。精進第一。伽耶。觀了諸法。都
<lb n="0629b23"/>無所著。善能教化第一。是為酪中教意。若轉入生
<lb n="0629b24"/>酥。即應恥小慕大。例則可知。若轉入熟酥。即應委
<lb n="0629c01"/>業領教。若轉入醍醐。如此經中得記作佛也。</p>
<lb n="0629c02"/>
<p id="pX29p0629c0201" rend="margin-left:1em">舍利弗。此翻身子。亦名珠子。名優波提舍。彰父德
<lb n="0629c03"/>也。此翻論義。智慧第一。年十六。究盡閻浮提典籍。
<lb n="0629c04"/>無事不閑。十六大國。論義無雙。五天竺地。最為第
<lb n="0629c05"/>一。師事沙然梵志。沙然道術。身子皆得。一日見頞
<lb n="0629c06"/>
<g ref="CB15153"/>比丘。威儀庠序。因問師法。頞<g ref="CB15153"/>答云。諸法從緣
<lb n="0629c07"/>生。是故說因緣。是法緣及盡。我師如是說。一聞即
<lb n="0629c08"/>得須陀洹果。來至佛所。七日徧達佛法淵海。又云。
<lb n="0629c09"/>十五日後。得阿羅漢。為羅云和尚。憍梵作師。聲聞
<lb n="0629c10"/>眾中。右面弟子。</p>
<p id="pX29p0629c1007" type="inline" rend="margin-left:1em">調達破僧。引五百比丘去。身子往
<lb n="0629c11"/>化五百歸。中阿含云。身子是四眾所生母。目連是
<lb n="0629c12"/>所養母身子問滿慈。賢名何等。梵行人云何稱汝。
<lb n="0629c13"/>答。我父名滿。我母名慈。梵行人稱我為滿慈子。身
<lb n="0629c14"/>子稱嗟。善哉賢者滿慈子。為如來弟子。智辯聰明
<lb n="0629c15"/>決定。安隱無畏。逮大辯才。得甘露幢。於甘露自作
<lb n="0629c16"/>證。值汝者得大饒益。諸梵行人。應縈衣頂戴。</p>
<p id="pX29p0629c1618" type="inline" rend="margin-left:1em">滿慈
<lb n="0629c17"/>問身子。賢者何名。梵行人云何稱。答。我父字優波
<lb n="0629c18"/>提舍。我母名舍利。故稱我為舍利子。滿慈子嗟曰。
<lb n="0629c19"/>今與佛等弟子共論而不知。興第二世尊共論而
<lb n="0629c20"/>不知。興法將共論而不知。興轉法輪復轉弟子共
<lb n="0629c21"/>論而不知。若我知尊者。不能答一句。況復深論。善
<lb n="0629c22"/>哉善哉。為如來弟子。乃至縈衣頂戴。</p>
<p id="pX29p0629c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">佛說一句。身
<lb n="0629c23"/>子以一為本。七日七夜作師子吼。更出異句異味。
<lb n="0629c24"/>使無窮盡。況佛多說。而身子智辯。寧可盡耶。</p>
<p id="pX29p0629c2418" type="inline" rend="margin-left:1em">約教
<lb n="0630a01"/>者。若三藏智慧。即是無學十智。斷結證真。輔佛揚
<lb n="0630a02"/>化。釋論稱為右面大將也。通教智慧者。如般若中
<lb n="0630a03"/>自說。所以為摩訶薩。謂我見。眾生見。佛見。菩提見。
<lb n="0630a04"/>轉法輪見。破如此等見。故名摩訶薩。此慧異初教
<lb n="0630a05"/>也。若從元初。但聞牛食忍艸。即出醍醐。若能服者。
<lb n="0630a06"/>眾病皆除。一切諸藥。悉入其中。為修此行。即是圓
<lb n="0630a07"/>教智慧也。</p>
<p id="pX29p0630a0705" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。本住實相。智度為母。從境生智
<lb n="0630a08"/>慧。境即是身。智慧即是子。悲愍眾生。迹為五味身
<lb n="0630a09"/>子。欲轉煩惱惡血。令成善乳。示為外道智慧。作大
<lb n="0630a10"/>論師。欲烹乳為酪。示三藏智慧。為第二世尊。欲引
<lb n="0630a11"/>酪為生酥。訥大現小。受淨名之屈。欲引生酥為熟
<lb n="0630a12"/>酥。安慰饒益同梵行者。於般若領教。欲引熟酥為
<lb n="0630a13"/>醍醐。於法華初悟得記。斯皆迹中外現。而本地內
<lb n="0630a14"/>祕。其實久矣。</p>
<p id="pX29p0630a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。一心三觀。攝得一切智慧。觀
<lb n="0630a15"/>心即空故。攝得酪智慧。觀心即假故。攝得兩酥智
<lb n="0630a16"/>慧。及世智慧。觀心即中故。攝得醍醐智慧。是名觀
<lb n="0630a17"/>心中一慧一切慧。一切慧一慧。非一慧非一切慧。</p>
<lb n="0630a18"/>
<p id="pX29p0630a1801" rend="margin-left:1em">大目犍連。姓也。翻讚誦。文殊問經。翻萊茯根。真諦
<lb n="0630a19"/>云。勿伽羅。此翻胡豆。二物古仙所嗜。因以命族。釋
<lb n="0630a20"/>論云。舍利弗。才明見貴。目犍連。豪爽取重。智藝相
<lb n="0630a21"/>比。德行互同。增一阿含云。我弟子中。神通輕舉。飛
<lb n="0630a22"/>到十方者。大目連第一。釋論四十一。稱左面弟子。</p>
<lb n="0630a23"/>
<p id="pX29p0630a2301" rend="margin-left:1em">外道師徒五百。用呪移山。經一月日。簸峨<anchor xml:id="begd1e3159"/>已<anchor xml:id="endd1e3159"/>動。目
<lb n="0630a24"/>連念言。此山若移。多所損害。即於山頂虗空中結
<lb n="0630b01"/>跏。山還不動。外道相謂。我法山動。計日必移。云何
<lb n="0630b02"/>安固。還若於初。必是沙門使爾。自知力弱。歸心佛
<lb n="0630b03"/>道。令無量人。正法出家也。</p>
<p id="pX29p0630b0311" type="inline" rend="margin-left:1em">耆域。此翻固活。生忉利
<lb n="0630b04"/>天。目連弟子病。乘通往問。值諸天出園遊戲。耆域
<lb n="0630b05"/>乘車不下。</p>
<p id="pX29p0630b0505" type="inline" rend="margin-left:1em">但合掌而<anchor xml:id="begd1e3186"/>已<anchor xml:id="endd1e3186"/>。目連駐之。域即云。諸天受
<lb n="0630b06"/>樂忽遽。不暇相看。尊者欲何所求。具說來意。答云。
<lb n="0630b07"/>斷食為要。目連放之。車乃得前。</p>
<p id="pX29p0630b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">帝釋與修羅戰勝。
<lb n="0630b08"/>造得勝堂。七寶樓觀。莊嚴奇特。梁柱支節。皆容一
<lb n="0630b09"/>綖。不相著而能相持。天福之玅力能如此。目連飛
<lb n="0630b10"/>往。帝釋將目連看堂。諸天女皆羞見目連。悉隱逃
<lb n="0630b11"/>不出。目連念帝釋著樂。不修道本。即變化燒得勝
<lb n="0630b12"/>堂。赫然崩壞。仍為帝釋廣說無常。帝釋歡喜。後堂
<lb n="0630b13"/>儼然。無<g ref="CB01926"/>煙色。</p>
<p id="pX29p0630b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">往昔曾助辟支佛剃頭。浣染。縫袈
<lb n="0630b14"/>裟。發願得神通。本迹者。本住真際首楞嚴定。能於
<lb n="0630b15"/>一念。徧應十方。種種示現。施作佛事。以慈悲故。迹
<lb n="0630b16"/>為五味神通。引令入極。</p>
<p id="pX29p0630b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。觀於一心。倐有一
<lb n="0630b17"/>切心。觀一切心。倐無諸心。心非有無。通至實相。</p>
<lb n="0630b18"/>
<p id="pX29p0630b1801" rend="margin-left:1em">摩訶迦旃延。此翻為文飾。應言扇繩。亦好肩。皆從
<lb n="0630b19"/>姓為名。僧一阿含云。善分別義。敷演道教者。迦旃
<lb n="0630b20"/>延最為第一。</p>
<p id="pX29p0630b2006" type="inline" rend="margin-left:1em">如長阿含云。有外道。執斷見。謂無他
<lb n="0630b21"/>世。凡有十番問答。外道言。無有他世。答言。若無他
<lb n="0630b22"/>世。則無明日。又問我見人死不還。云何說其受苦。
<lb n="0630b23"/>故知無他世。答云。如罪人被駐。寧得歸不。又問。若
<lb n="0630b24"/>生天。何故不歸。故知無他世。答云。如人墮廁得出。
<lb n="0630c01"/>寧肎更入廁不。又天上一日。當此百年。生彼三五
<lb n="0630c02"/>日。未遑歸心。設有歸者。而汝<anchor xml:id="begd1e3264"/>已<anchor xml:id="endd1e3264"/>化。寧得知之。又問
<lb n="0630c03"/>我鑊煑罪人。密葢其上。伺之不見神出。故知無他
<lb n="0630c04"/>世。答云。汝晝眠時。傍人在邊。見汝神出否。又問。我
<lb n="0630c05"/>剝死人皮。臠肉碎骨。求神不得。故知無他世。答云。
<lb n="0630c06"/>如小兒析薪。寸寸分裂。求火寧有可得不。又問。我
<lb n="0630c07"/>秤死人更重。若神去應輕。若無神去。則無他世。答
<lb n="0630c08"/>云。如火與鐵合。鐵則輕。鐵失火則重。人生有神則
<lb n="0630c09"/>輕。死失神則重。又問。我見臨死人。反轉求神不得。
<lb n="0630c10"/>故知無他世。答云。如人反轉。求於貝聲。寧得聲耶。
<lb n="0630c11"/>又問。汝雖重重破。我執此甚久。而不能捨。答云。如
<lb n="0630c12"/>人採穭。初見麻取麻。次捨麻取麻皮。次捨麻皮取
<lb n="0630c13"/>縷。次捨縷取布。次捨布取絹。次捨絹取銀。次捨銀
<lb n="0630c14"/>取金。捨劣取勝。云何不能捨。又問。非但我如是說。
<lb n="0630c15"/>諸人亦如是說。云何謂我非。答云。兩商人逢鬼。鬼
<lb n="0630c16"/>為人像。語言。前路豐米足艸。載之何為。一商人便
<lb n="0630c17"/>棄前路。人牛皆饑。遂為鬼所噉。一商人云。若得新
<lb n="0630c18"/>米艸。可棄故米艸。人牛皆不為鬼所食。諸人妄說。
<lb n="0630c19"/>如鬼誑言。汝不納我言。如棄故米艸。今既得新。何
<lb n="0630c20"/>不棄故。又問。我不能捨。勸我則瞋。答曰。汝如養豬
<lb n="0630c21"/>人。路上遇糞。頭擎將還。在路逢雨。汗下汙頭。傍人
<lb n="0630c22"/>令棄。倒更瞋他。謂汝不養豬。故令我棄。反瞋勸者。
<lb n="0630c23"/>如是番番析破。廣演諸義。外道便伏。而讚歎言。尊
<lb n="0630c24"/>者前說明日。而我<anchor xml:id="begd1e3322"/>已<anchor xml:id="endd1e3322"/>解。欲聞智辯。故番番執難。善
<lb n="0631a01"/>哉玅說。迦旃延善論義相。亦復如是。律中云。善能
<lb n="0631a02"/>教化歸戒。令屠受夜戒。婬者受晝戒。後受報時。各
<lb n="0631a03"/>於晝夜見前樂相
(云云)
。約教者。依無常苦空無我。
<lb n="0631a04"/>破斷常見等。是初教論義。依空無所有不可得。破
<lb n="0631a05"/>斷常見等。是通教論義。依總持四辯。觀機照假。以
<lb n="0631a06"/>藥逗病。破斷常見等。是別教論義。依實相畢竟不
<lb n="0631a07"/>有不無。破斷常見等。是圓教論義。</p>
<lb n="0631a08"/>
<p id="pX29p0631a0801" rend="margin-left:1em">阿耨樓䭾。亦云阿那律。亦阿泥盧豆。皆梵音奢切
<lb n="0631a09"/>耳。此翻無貧。亦如意。佛之堂弟。賢愚經云。弗沙佛
<lb n="0631a10"/>末法。時世饑饉。有支佛名利吒。行乞。空鉢無獲。有
<lb n="0631a11"/>一貧人。見而悲悼。白言勝士。能受稗不。即以所噉
<lb n="0631a12"/>奉之。食<anchor xml:id="begd1e3366"/>已<anchor xml:id="endd1e3366"/>。作十八變。後更採稗。有兔跳抱其背。變
<lb n="0631a13"/>為死人。無伴得脫。待闇還家。委地即成金人。拔指
<lb n="0631a14"/>隨生。用脚更出。取之無盡。惡人惡王。欲來奪之。但
<lb n="0631a15"/>見死尸。而其所覩。純是金寶。九十一劫。果報充足。
<lb n="0631a16"/>故號無貧。出家<anchor xml:id="begd1e3385"/>已<anchor xml:id="endd1e3385"/>後。隨所至處。人見歡喜。欲有所
<lb n="0631a17"/>須。如<anchor xml:id="begd1e3393"/>己<anchor xml:id="endd1e3393"/>家無異。阿那律精進。七日七夜。眼睫不交。
<lb n="0631a18"/>眠是眼食。既七日不眠。眼則喪睛。失肉眼<anchor xml:id="begd1e3402"/>已<anchor xml:id="endd1e3402"/>。佛令
<lb n="0631a19"/>求天眼。繫心在緣。四大淨色。半頭而發。徹障內外。
<lb n="0631a20"/>明暗悉覩。對梵王曰。吾見釋迦大千世界。如覩掌
<lb n="0631a21"/>果。增一云。我佛法中。天眼徹視者。阿那律比丘第
<lb n="0631a22"/>一。</p>
<p id="pX29p0631a2202" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。依世禪發天眼。凡夫外道也。依無漏事
<lb n="0631a23"/>禪發天眼。三藏意。依體法無漏慧發諸行。依諸行
<lb n="0631a24"/>發天眼。通教意。依散善發肉眼。依禪發天眼。依真
<lb n="0631b01"/>發慧眼。依俗發法眼。依中發佛眼。別教意。依實相
<lb n="0631b02"/>發天眼。天眼即佛眼。圓教意。</p>
<lb n="0631b03"/>
<p id="pX29p0631b0301" rend="margin-left:1em">劫賓那。此翻房宿。父母禱房星感子。故用房星以
<lb n="0631b04"/>名生身也。是比丘初出家。未見佛。始向佛所。夜值
<lb n="0631b05"/>雨。寄宿陶師房中。以艸為座。晚又一比丘隨後而
<lb n="0631b06"/>來。亦寄宿。前比丘即推艸與之。在地而坐。中夜相
<lb n="0631b07"/>問。欲何所之。答見佛。後比丘即為說法。豁然得道。
<lb n="0631b08"/>後比丘即佛也。辭在阿含。可撿取。共佛房宿。得見
<lb n="0631b09"/>法身。從得道處為名。故言劫賓那。毗沙門持葢。隨
<lb n="0631b10"/>賓那後。毗沙門是宿主。主既侍奉。星宿亦然。此比
<lb n="0631b11"/>丘善占星宿。明識圖象。從解得名。名劫賓那。增一
<lb n="0631b12"/>阿含云。我佛法中。善知星宿日月者。劫賓那比丘
<lb n="0631b13"/>第一。</p>
<p id="pX29p0631b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。析破根塵之舍。同佛棲真諦之房。三
<lb n="0631b14"/>藏意。體達根塵之舍即空。是共如來同宿真諦之
<lb n="0631b15"/>房。通教意。分別十法界根塵房舍。悉得見佛。別教
<lb n="0631b16"/>意。於一根塵房舍。即見一切房舍。見一切佛。圓教
<lb n="0631b17"/>意。</p>
<lb n="0631b18"/>
<p id="pX29p0631b1801" rend="margin-left:1em">憍梵波提。此翻牛呞。無量壽經。稱牛王。增一云。牛
<lb n="0631b19"/>迹。昔五百世曾為牛王。牛若食後。恒事虗哨。餘報
<lb n="0631b20"/>未夷。唼唼常嚼。時人稱為牛呞。樂在天上。不樂人
<lb n="0631b21"/>間者。牛迹比丘第一。又云。人但觀形。不知有德。若
<lb n="0631b22"/>笑羅漢即得罪。避人笑故。常居天上。天知有德。不
<lb n="0631b23"/>笑其形。故居天也。</p>
<p id="pX29p0631b2308" type="inline" rend="margin-left:1em">佛滅度後。迦葉集千大羅漢。遣
<lb n="0631b24"/>下座僧使。追憍梵。憍梵問佛及和尚。答言皆滅。即
<lb n="0631c01"/>言。佛出我出。佛住我住。佛滅我滅。憍梵般提稽首
<lb n="0631c02"/>禮。玅眾第一大德僧。聞佛滅度我隨去。如大象去
<lb n="0631c03"/>象子隨。</p>
<p id="pX29p0631c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。住天園是示善。有牛嚼是示惡。三
<lb n="0631c04"/>藏意也以牛嚼身得道。示惡非惡。居天園而牛嚼。
<lb n="0631c05"/>示善非善通教意也。示界內外善惡者。別教意。示
<lb n="0631c06"/>善惡實相者。圓教意。</p>
<lb n="0631c07"/>
<p id="pX29p0631c0701" rend="margin-left:1em">離婆多。亦云離越。此翻星宿。或室宿。或假和合。文
<lb n="0631c08"/>殊問經。稱常作聲。父母從星宿乞子。既其感獲。因
<lb n="0631c09"/>星作名。雖得出家。猶隨本字。假和合者。釋論云。空
<lb n="0631c10"/>亭中宿。見二鬼爭屍。告其分判。設依理枉理。俱不
<lb n="0631c11"/>免害。故隨實而答。大鬼拔其手足。小鬼取屍補之。
<lb n="0631c12"/>食竟。拭口而去。常作聲者。其疑此事。若我本身。眼
<lb n="0631c13"/>見拔去。若是他身。復隨我行住。疑惑猶豫。逢人即
<lb n="0631c14"/>問。汝見我身不。故言常作聲。眾僧云。此人易度。語
<lb n="0631c15"/>云。汝身本是他遺體。非<anchor xml:id="begd1e3536"/>己<anchor xml:id="endd1e3536"/>有也。即得道。增一云。坐
<lb n="0631c16"/>禪入定。心不倒亂者。離越比丘第一。</p>
<p id="pX29p0631c1615" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。析破
<lb n="0631c17"/>五陰非我所有。三藏意。體達五陰本非我有。通教
<lb n="0631c18"/>意。分別十法界五陰皆非我有。別教意。達五陰非
<lb n="0631c19"/>我有。非他有。見陰實相。圓教意。</p>
<p id="pX29p0631c1913" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。觀心念佛。
<lb n="0631c20"/>見十方佛多。如夜觀星。</p>
<lb n="0631c21"/>
<p id="pX29p0631c2101" rend="margin-left:1em">畢陵伽婆蹉。此翻餘習。五百世為婆羅門。餘習猶
<lb n="0631c22"/>高。過恒水。咄。小婢駐流。恒神為之兩派。神往訴佛。
<lb n="0631c23"/>佛令懺悔。即合手。小婢莫瞋。大眾笑之。懺而更罵。
<lb n="0631c24"/>佛言。本習如此。實無高心。增一云。樹下苦坐。不避
<lb n="0632a01"/>風雨者。婆蹉比丘第一。</p>
<p id="pX29p0632a0110" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。滅慢故無慢。三藏
<lb n="0632a02"/>意。即慢無慢通意。分別十法界高下。別意。八自在
<lb n="0632a03"/>我。具足佛法。圓意。</p>
<lb n="0632a04"/>
<p id="pX29p0632a0401" rend="margin-left:1em">薄拘羅者。此翻善容。或偉形。或大肥盛。色貌端正。
<lb n="0632a05"/>故言善容也。年一百六十歲。無病無夭。有五不死
<lb n="0632a06"/>報。後母置熬槃。釜中。水中。魚食。刀破。皆不死。昔持
<lb n="0632a07"/>不殺戒故。九十一劫。命不中夭。昔施僧一訶梨勒
<lb n="0632a08"/>果。故身常無病。能持一戒。四戒莊嚴。堅持不犯。不
<lb n="0632a09"/>避水火。餘人雖持五戒。多毀犯也。身樂寂靜。獨處
<lb n="0632a10"/>閒居。不樂眾中。眼不樂玄黃等色。耳不樂聞世間
<lb n="0632a11"/>之聲。鼻不嗅世間香。舌不曾為人說一兩句話。意
<lb n="0632a12"/>常在禪定。不散亂。</p>
<p id="pX29p0632a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">阿育王禮諸羅漢塔。次至其塔
<lb n="0632a13"/>而說偈言。雖自練無明。於世少利益。供二十貝子。
<lb n="0632a14"/>增一云。施一錢。而貝子從塔飛出。來著王足。諸臣
<lb n="0632a15"/>驚恠。閒靜少欲。乃至其塔。猶有是力。故增一云。壽
<lb n="0632a16"/>命極長。終不中夭。常樂閒居。不處眾中。拘羅第一。</p>
<lb n="0632a17"/>
<p id="pX29p0632a1701" rend="margin-left:1em">約教者。滅喧入真。三藏寂靜。即喧而真。通教寂靜。
<lb n="0632a18"/>離二邊入中。別寂靜。即邊而中。圓寂靜。觀心者。心
<lb n="0632a19"/>性中道。即空即假即中。常樂我淨觀也。</p>
<lb n="0632a20"/>
<p id="pX29p0632a2001" rend="margin-left:1em">摩訶拘絺羅。此翻大膝。舍利弗母舅。由來論勝姊。
<lb n="0632a21"/>姊孕。論則不勝。知所懷者智。寄辯尚爾。何況出胎。
<lb n="0632a22"/>即棄家。往南天竺。讀十八經。時人笑之。累世難通。
<lb n="0632a23"/>一生非冀。喟然歎曰。在家為姊所勝。出路為他所
<lb n="0632a24"/>輕。誓讀不休。無暇剪爪。時人呼為長爪梵志。</p>
<p id="pX29p0632a2418" type="inline" rend="margin-left:1em">學訖
<lb n="0632b01"/>還家。問甥所在。人云。為佛弟子。即大憍慢。我甥八
<lb n="0632b02"/>歲。聲震五竺。彼沙門者。有何道術。誘我姉子。徑往
<lb n="0632b03"/>佛所。思惟良久。不得一法入心。語佛言。一切法不
<lb n="0632b04"/>忍。忍即安義。此言一切法。我皆能破。使不得安。故
<lb n="0632b05"/>言一切法不忍。佛問。汝見是忍不。此墮兩負處。若
<lb n="0632b06"/>我見忍。前<anchor xml:id="begd1e3650"/>已<anchor xml:id="endd1e3650"/>云一切不忍。若我見不忍。無以勝佛。
<lb n="0632b07"/>即低頭得法眼淨。身子扇佛。聞舅論。得阿羅漢果。
<lb n="0632b08"/>增一云。得四辯才。觸難能答。拘絺羅第一。南方天
<lb n="0632b09"/>王。毗留匐叉。常來隨侍。</p>
<p id="pX29p0632b0910" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。觀心即空即定。即
<lb n="0632b10"/>假即慧。以嚴其心。</p>
<lb n="0632b11"/>
<p id="pX29p0632b1101" rend="margin-left:1em">難陀。亦云放牛難陀。此翻善歡喜。亦翻欣樂。有言
<lb n="0632b12"/>是律中䟦難陀。大論云。頻婆娑羅王。請佛及比丘
<lb n="0632b13"/>僧。三月安居。語放牛人。令近處住。令日日送乳酪
<lb n="0632b14"/>酥等。終竟三月。王甚憐之。令其見佛。其乃與諸同
<lb n="0632b15"/>輩議云。曾聞一切智人。即淨飯王子。彼生在王宮。
<lb n="0632b16"/>頗知放牛事不。乃入竹園。端坐問佛。佛為說十一
<lb n="0632b17"/>事等。具如止觀第二記。因發心出家。成無學果。從
<lb n="0632b18"/>本為名。故言放牛。言善歡喜者。從初慕道為名。</p>
<p id="pX29p0632b1819" type="inline" rend="margin-left:1em">約
<lb n="0632b19"/>教者。事歡喜。理無歡喜。三藏意。即事歡喜。是理歡
<lb n="0632b20"/>喜。通教意。歡喜地。即別教。歡喜住。即圓教。</p>
<lb n="0632b21"/>
<p id="pX29p0632b2101" rend="margin-left:1em">孫陀羅難陀。孫陀羅。此翻好愛。亦翻端正。難陀如
<lb n="0632b22"/>前。種姓如那律中說。四月九日生。短佛四指。容儀
<lb n="0632b23"/>挺特。與世殊異。若入眾中。有不識者。謂言佛來。彌
<lb n="0632b24"/>沙塞律云。摩竭有裸形外道。大聰明。國人號為智
<lb n="0632c01"/>者。見者。共身子論議結舌。善心生。欲於佛法出家。
<lb n="0632c02"/>見難陀。色貌姝偉。歎云。短小比丘。智慧難槩。況堂
<lb n="0632c03"/>堂者乎。求出家。難陀即度之。</p>
<p id="pX29p0632c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。俗諦有法喜。
<lb n="0632c04"/>真諦無喜。三藏意。即俗喜是真喜。通教意。從通法
<lb n="0632c05"/>喜。有俗法喜。中法喜。別教意。即通喜具一切法喜。
<lb n="0632c06"/>圓教意。</p>
<lb n="0632c07"/>
<p id="pX29p0632c0701" rend="margin-left:1em">富樓那。增一云。我父名滿。我母名慈。諸梵行人。呼
<lb n="0632c08"/>我為滿慈子。此從父母兩緣得名。故云滿慈子。是
<lb n="0632c09"/>人善知內外經書。靡所不知。就知滿故。復名滿。善
<lb n="0632c10"/>能廣說。分別義理。滿願子最第一。下文云。於說法
<lb n="0632c11"/>人中。最為第一。第一者。說滿字也。</p>
<p id="pX29p0632c1114" type="inline" rend="margin-left:1em">欲還本國利益。
<lb n="0632c12"/>佛言。彼國弊惡。汝云何。答。我當修忍。若毀辱我。我
<lb n="0632c13"/>當自幸。不得拳毆。拳毆時。自幸不得木杖。木杖時
<lb n="0632c14"/>自幸不得刀刃。刀刃時。自幸離五陰毒器。是為行
<lb n="0632c15"/>忍滿。故名滿。七車喻經中說。為大智舍利弗所稱
<lb n="0632c16"/>歎。一切梵行人。皆當縈衣。頂戴於汝。若見汝者。得
<lb n="0632c17"/>大利益。是為歎滿。故名滿。</p>
<p id="pX29p0632c1711" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。殷勤析法。所作
<lb n="0632c18"/>
<anchor xml:id="begd1e3754"/>已<anchor xml:id="endd1e3754"/>辦。三藏願滿。體達即空。於空法得證。通教願滿。
<lb n="0632c19"/>法眼具足。別教願滿。住秘密藏。圓教願滿。</p>
<p id="pX29p0632c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。
<lb n="0632c20"/>本願久滿。迹為說法第一。示眾生知識也。觀心。如
<lb n="0632c21"/>止觀中。人行理等善知識觀
(人是佛。菩薩。羅漢。行是六度道品。理是法
<lb n="0632c22"/>性實際)
。</p>
<lb n="0632c23"/>
<p id="pX29p0632c2301" rend="margin-left:1em">須菩提。此翻空生。生時家中倉庫筐篋器皿。一切
<lb n="0632c24"/>皆空。問占者。占者言吉。因空而生。字曰空生。亦云
<lb n="0633a01"/>善吉。常樂遊止閒林石窟寂靜之處。所修行業。以
<lb n="0633a02"/>空為本。常入空定。住無諍三昧。將護眾生。不令起
<lb n="0633a03"/>礙。嫌行即住。嫌住即行。約教者。滅色空智生。藏教
<lb n="0633a04"/>意。體色空智生。通教意。從有智生空智。從空智生
<lb n="0633a05"/>俗智。從俗智生中智。別教意。空生即有智。亦即俗
<lb n="0633a06"/>智。中智。圓教意。</p>
<lb n="0633a07"/>
<p id="pX29p0633a0701" rend="margin-left:1em">阿難。此云歡喜。或無染。淨飯王冀太子為金輪。霸
<lb n="0633a08"/>其宗社。忽棄國捐王。憂惱殆絕。魔來誑之。汝子<anchor xml:id="begd1e3805"/>已<anchor xml:id="endd1e3805"/>
<lb n="0633a09"/>死。王哭云。阿夷語既虗。瑞相亦無驗。復有天來云。
<lb n="0633a10"/>汝子成佛。王疑未決。須臾信報。昨夜天地大動。太
<lb n="0633a11"/>子成佛。王大歡喜。白飯王奏云生兒。舉國欣欣。因
<lb n="0633a12"/>名歡喜。是為父母作字。</p>
<p id="pX29p0633a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">阿難端正。人見皆悅。中阿
<lb n="0633a13"/>含云。四眾若聞阿難所說。若多若少。無不歡喜。欲
<lb n="0633a14"/>發問時。先為謦欬。大眾皆歡喜。四眾若觀其默。行
<lb n="0633a15"/>住坐臥。指撝處分。進止動轉。皆歡喜。</p>
<p id="pX29p0633a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">阿難臘月八
<lb n="0633a16"/>日。佛成道日生。侍佛得二十五年。推此。佛年五十
<lb n="0633a17"/>五。阿難年二十五。佛時求侍。五百請為。如前說。眾
<lb n="0633a18"/>勸阿難。阿難順從。五百皆歡喜。目連騰阿難三願。
<lb n="0633a19"/>佛言。預知譏嫌。求不受故衣食。欲自利益。求出入
<lb n="0633a20"/>無時。佛印而許。佛言。阿難勝過去侍。過去侍聞說
<lb n="0633a21"/>乃解。今佛未發言。阿難<anchor xml:id="begd1e3845"/>已<anchor xml:id="endd1e3845"/>解如來意。須是不須是。
<lb n="0633a22"/>皆悉能知。故以法付阿難。如來歡喜。四天王各奉
<lb n="0633a23"/>佛鉢。佛累而按。合成一鉢。四緣宛然。而此鉢大重。
<lb n="0633a24"/>阿難歡喜。荷持無倦。</p>
<p id="pX29p0633a2409" type="inline" rend="margin-left:1em">中阿含第七云。阿難侍佛二
<lb n="0633b01"/>十五年。所聞八十千犍度。皆誦不遺。不重問一句。
<lb n="0633b02"/>念力歡喜。</p>
<p id="pX29p0633b0205" type="inline" rend="margin-left:1em">阿難隨佛入天人龍宮。見天人龍女。心
<lb n="0633b03"/>無染著。雖未盡殘思。而不能染。一切天人龍神。無
<lb n="0633b04"/>不歡喜。</p>
<p id="pX29p0633b0404" type="inline" rend="margin-left:1em">佛滅度後。坐師子床。迦葉大眾讚曰。面如
<lb n="0633b05"/>淨滿月。眼若青蓮華。佛法大海水。流入阿難心。自
<lb n="0633b06"/>誓坐入涅槃。住恐離車有怨。進恐闍王有怨。於恒
<lb n="0633b07"/>河中。入風奮迅三昧。分身為四分。一與天。一與龍。
<lb n="0633b08"/>一毗舍離。一阿闍世。</p>
<p id="pX29p0633b0809" type="inline" rend="margin-left:1em">阿育王禮阿難塔。奉千萬兩
<lb n="0633b09"/>金。偈歎曰。能攝持法身。法燈故法住。念盛佛智海。
<lb n="0633b10"/>故設上供養。念持多所聞。口出微玅語。世尊所讚
<lb n="0633b11"/>歎。天人之所愛。</p>
<p id="pX29p0633b1107" type="inline" rend="margin-left:1em">增一云。知時明物。所至無疑。所憶
<lb n="0633b12"/>不忘。多聞廣達。堪任奉持。阿難第一。</p>
<p id="pX29p0633b1215" type="inline" rend="margin-left:1em">約教者。歡喜
<lb n="0633b13"/>阿難。三藏也。賢阿難。通也。典藏阿難。別也。海阿難。
<lb n="0633b14"/>圓也。</p>
<lb n="0633b15"/>
<p id="pX29p0633b1501" rend="margin-left:1em">羅睺羅。此言覆障。太子求出家。父王不許。殷勤不
<lb n="0633b16"/>
<anchor xml:id="begd1e3914"/>已<anchor xml:id="endd1e3914"/>。王言。汝若有子。聽汝出家。菩薩指妃腹。却後六
<lb n="0633b17"/>年。汝當生男。在胎六年。故言覆障。真諦三藏云。羅
<lb n="0633b18"/>睺。本名修羅。能手障日月。翻此。應言障月。佛言。我
<lb n="0633b19"/>法如月。此兒障我。不即出家。世世障我。我世世能
<lb n="0633b20"/>捨。故言覆障。佛出家後。耶輸有娠。諸釋咸瞋。何因
<lb n="0633b21"/>有此。欲治欲殺。惡聲盈路。寶女劬毗羅。證之小差。
<lb n="0633b22"/>因焚火坑。發大誓願。我若為非。子母俱滅。若真遺
<lb n="0633b23"/>體。天當為證。因抱子投坑。坑變為池。蓮華捧體。王
<lb n="0633b24"/>及國人。始復不疑。後佛還國。耶輸令羅睺奉佛歡
<lb n="0633c01"/>喜丸。羅云以幼稚之年。於大眾中。逕持上佛。耶輸
<lb n="0633c02"/>以此息謗。謗由有子。故言覆障。祖王歡喜。雖失其
<lb n="0633c03"/>子而獲其孫。為金輪。吾亦何恨。想其長大。冀神寶
<lb n="0633c04"/>至。而佛索令出家。父王不許。耶輸將上高樓。目連
<lb n="0633c05"/>飛空來取。佛度出家。付舍利弗為弟子。既出家<anchor xml:id="begd1e3956"/>已<anchor xml:id="endd1e3956"/>。
<lb n="0633c06"/>王位亦失。故言覆障。</p>
<p id="pX29p0633c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">後時修道。殷勤不獲。以問佛。
<lb n="0633c07"/>佛言。汝為人說五陰未。答言未。當為他說。說竟。又
<lb n="0633c08"/>問。汝說十二入未。說十八界未。說法是得道之門。
<lb n="0633c09"/>若欲得道。當為他說法。因廣說法竟。然後得道既。
<lb n="0633c10"/>
<anchor xml:id="begd1e3973"/>已<anchor xml:id="endd1e3973"/>得道。見愛皆除。三界生盡。</p>
<p id="pX29p0633c1012" type="inline" rend="margin-left:1em">佛敕四大羅漢不得
<lb n="0633c11"/>滅度。待我法滅盡。由是住世。于今未得入無餘涅
<lb n="0633c12"/>槃。</p>
<lb n="0633c13"/>
<p id="pX29p0633c1301" rend="margin-left:1em">二總結云。如是眾所知識者。或言知秪是識。或言
<lb n="0633c14"/>聞名為知。見形為識。見形為知。見心為識。本迹者。
<lb n="0633c15"/>本為眾生作滿字知識。迹為半字知識
(上來多知
<lb n="0633c16"/>識眾竟)
。</p>
<p id="pX29p0633c1604" type="inline" rend="margin-left:1em">△二少知識。</p>
<lb n="0633c17"/>
<p id="pX29p0633c1701">復有學無學二千人。</p>
<lb n="0633c18"/>
<p id="pX29p0633c1801" rend="margin-left:1em">次列少知識眾。有學無學二千人者。但舉位明數。
<lb n="0633c19"/>而不歎德。亦不列名。呼此為少知識眾耳。聖與凡
<lb n="0633c20"/>絕交。亦不分別多識少識。特以希高慕遠者。以多
<lb n="0633c21"/>識引之。藏名隱德退讓者。以少識引之。隨順眾生。
<lb n="0633c22"/>故有若干。不可以多少之迹失其本。學無學者。三
<lb n="0633c23"/>藏中十八種學人。九種無學人。通教五地皆名學。
<lb n="0633c24"/>六地名無學。又通教九地名為學。佛地為無學。別
<lb n="0634a01"/>圓中。或就功用無功用。或就具足未具足。明學無
<lb n="0634a02"/>學
(三藏十八種學人等者。具如止觀第六記。通教學無學位。兩節判者。前約二乘。後約菩薩。又前約三
<lb n="0634a03"/>乘共位。後約獨菩薩。約別圓中亦兩節判者。前云功用無功用。即約地住前後。次具不具。即等覺妙覺。初
<lb n="0634a04"/>入無功用。亦得名為無學。但是分得。故更約具足)
。本迹者。本法身大士。居
<lb n="0634a05"/>滿字學無學位。眾生應以半字學無學人。莊嚴雙
<lb n="0634a06"/>樹也。觀中道。不緣二邊。中間即是無學。能如是觀。
<lb n="0634a07"/>是名為學。若就觀門明數者。觀一心具十法界十
<lb n="0634a08"/>如。界如互論。即具二千。</p>
<p id="pX29p0634a0810" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。界如互論者。以界論如。則有百界千如。以如
<lb n="0634a09"/>論界。則有萬如千界。是謂界如互論。以足二千之數也)
。</p>
<p id="pX29p0634a0922" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初比丘眾竟)
。</p>
<p id="pX29p0634a0927" type="inline" rend="margin-left:1em">△二比
<lb n="0634a10"/>丘尼眾。</p>
<lb n="0634a11"/>
<p id="pX29p0634a1101">摩訶波闍波提比丘尼
(至)
亦與眷屬俱。</p>
<lb n="0634a12"/>
<p id="pX29p0634a1201" rend="margin-left:1em">波闍波提。此翻大愛道。亦云憍曇彌。此翻眾主。尼
<lb n="0634a13"/>者。天竺女人通名也。本住智度法門。迹為千佛之
<lb n="0634a14"/>母。生育導師。大報恩經云。佛姨母憍曇彌。求於佛
<lb n="0634a15"/>法中出家。佛不聽許。心懷悵恨。憂悲苦惱。即出祇
<lb n="0634a16"/>洹。悲淚滿目。阿難見之。乃白佛言。憍曇彌母人者。
<lb n="0634a17"/>乳哺養育如來色身。至今得佛。母人於如來有大
<lb n="0634a18"/>恩分。如來尚許一切人入佛法中。況於母人而不
<lb n="0634a19"/>聽許。佛言。若聽女人入佛法。正法當漸微漸減於
<lb n="0634a20"/>五百歲。故不聽許。阿難重白佛言。過去諸佛。皆具
<lb n="0634a21"/>四眾。而世尊獨不具耶。佛告阿難。若憍曇彌愛樂
<lb n="0634a22"/>佛法。能修八敬之法。聽入佛法。憍曇彌聞是語<anchor xml:id="begd1e4105"/>已<anchor xml:id="endd1e4105"/>。
<lb n="0634a23"/>心大歡喜。如來即為宣說八敬之法。憍曇彌言。世
<lb n="0634a24"/>尊。願不有慮。當令奉行。假使喪失身命。亦不退失。
<lb n="0634b01"/>
(八敬法者。一尼百歲禮初夏比丘足。二不得罵謗比丘。三不得舉比丘過。四從僧受具戒。五有過從僧懺
<lb n="0634b02"/>六半月從僧請教誡。七依僧三月安居。八夏訖。從僧自恣)
又以大悲熏心。請云。
<lb n="0634b03"/>未來惡世之中。有善女人。信樂佛法者。惟願聽許。
<lb n="0634b04"/>入佛法中。佛言善哉。若有女人。護持佛法。漸次修
<lb n="0634b05"/>學。戒施多聞。及諸善法者。皆悉聽許。</p>
<p id="pX29p0634b0515" type="inline" rend="margin-left:1em">觀釋者。中觀
<lb n="0634b06"/>廣博名大。無緣慈名愛。中理虗通名道。大即自行。
<lb n="0634b07"/>愛即化他。如以愛故受生。慈故涉有。道即通自行
<lb n="0634b08"/>化他也。六千者。數也。觀門者。觀六根清淨。各具千
<lb n="0634b09"/>功德。雖眼鼻身各八百。耳舌意各千二百。以多足
<lb n="0634b10"/>少。數滿六千。亦是觀行意也。</p>
<p id="pX29p0634b1012" type="inline" rend="margin-left:1em">○羅睺羅母耶輸陀
<lb n="0634b11"/>羅者。以子標母。此翻華色。亦曰名聞。溫良恭儉。德
<lb n="0634b12"/>齊太子。然在家為菩薩之妻。天人知識。出家為尼
<lb n="0634b13"/>眾之主。位居無學。豈是無名聞眾耶。十二遊經出
<lb n="0634b14"/>三夫人。第一瞿夷。二耶輸。三鹿野。未曾有。及瑞應。
<lb n="0634b15"/>皆云羅睺是瞿夷子。涅槃。及法華。皆云是耶輸子。
<lb n="0634b16"/>二義云何通。或可彼經舉大母。此處舉所生。釋論
<lb n="0634b17"/>云。瞿毗陀。是寶女不孕。即是瞿夷。此翻明女。故知
<lb n="0634b18"/>定是耶輸子也。</p>
<p id="pX29p0634b1807" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。妻則齊也。豈有博地。為太
<lb n="0634b19"/>子妻。故知本住寂定微玅法喜。迹為佛妻。悲華云。
<lb n="0634b20"/>寶藏佛所。誓願為妻耳。</p>
<p id="pX29p0634b2010" type="inline" rend="margin-left:1em">上來當分。各明本迹觀心。
<lb n="0634b21"/>更有總論。顯善權曲巧。明觀行精微。茲不具錄。樂
<lb n="0634b22"/>多聞者。宜自撿之
(初聲聞眾竟)
。</p>
<p id="pX29p0634b2213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩眾者。釋
<lb n="0634b23"/>論云。菩薩為出家在家四眾攝。何故別列。答。有菩
<lb n="0634b24"/>薩墮四眾中。有四眾不墮菩薩中。為其不發心作
<lb n="0634c01"/>佛故。今別列同發心求作佛者。名菩薩眾。文為三。
<lb n="0634c02"/>初氣類大數。二明位歎德。三列名總結。</p>
<p id="pX29p0634c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0634c03"/>
<p id="pX29p0634c0301">菩薩摩訶薩八萬人。</p>
<lb n="0634c04"/>
<p id="pX29p0634c0401" rend="margin-left:1em">氣類者。即是菩薩摩訶薩也。若具存應言菩提薩
<lb n="0634c05"/>埵。摩訶薩埵。什師嫌煩。略提埵二字。菩提。此言道。
<lb n="0634c06"/>薩埵。此言心。摩訶。此言大。此諸人等。皆求廣博大
<lb n="0634c07"/>道。又成熟眾生故。道心大道心之氣類也。</p>
<p id="pX29p0634c0717" type="inline" rend="margin-left:1em">菩薩多
<lb n="0634c08"/>種。謂偏通別圓。如釋論引迦旃延子。明六度齊限
<lb n="0634c09"/>而滿者。此欲調血眾生為乳也。若大品。明有菩薩
<lb n="0634c10"/>發心。與薩婆若相應者。此欲調乳入酪也。若大品。
<lb n="0634c11"/>明有菩薩發心。遊戲神通。淨佛國土。又如淨名中
<lb n="0634c12"/>得不思議解脫者。皆能變身登座而復受屈被訶
<lb n="0634c13"/>者。此欲調酪為生熟酥也。若大品。明有菩薩發心。
<lb n="0634c14"/>即坐道樹。成正覺。轉法輪。度眾生者。此是調酥為
<lb n="0634c15"/>醍醐也。故下文云。菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="begd1e4239"/>已<anchor xml:id="endd1e4239"/>除。又云。
<lb n="0634c16"/>若菩薩不聞法華。非善行菩薩道。若聞此經。即善
<lb n="0634c17"/>行菩薩道。又涅槃云。菩薩不聞涅槃。常有希望。若
<lb n="0634c18"/>聞涅槃。希望都息。故略有四種也。</p>
<p id="pX29p0634c1814" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。本地難
<lb n="0634c19"/>測。或居等覺。或齊法王。如善財入法界。見文殊色
<lb n="0634c20"/>像無邊。法門深遠。本隣諸佛。迹輔釋迦為菩薩。普
<lb n="0634c21"/>現色身三昧力。散影垂容。以口輪不思議化。隨宜
<lb n="0634c22"/>廣說。可以智知。不可以言辯也
(或齊法王者。如文殊本是龍種上尊
<lb n="0634c23"/>王佛。餘竝準知)
所以迹引四味。歸乎一實。譬如鎚鍖。器諸
<lb n="0634c24"/>淳樸
(譬中云。槌砧者。化主為槌。輔者為砧。乃至互為。皆為成器。本為古質為淳朴。今以未治為
<lb n="0635a01"/>淳朴。令其成器。故名為器。淳朴不一。故名為諸)
。成醍醐<anchor xml:id="begd1e4288"/>已<anchor xml:id="endd1e4288"/>。一期化息。然其
<lb n="0635a02"/>本地。究竟成就。豈是今日。始入大乘。亦非寂滅道
<lb n="0635a03"/>場。高山先照。若頓若漸。皆迹所為耳。觀解者。中道
<lb n="0635a04"/>觀心。雙照二諦名大。通至菩提果名道。破五住塵
<lb n="0635a05"/>勞。名成眾生。八萬人者。數也。餘經集眾甚多。此經
<lb n="0635a06"/>何少。或是語其大數。或譬王論密事。不可率土同
<lb n="0635a07"/>謀。觀心者。約八正道。一道觀十善。一善具百界千
<lb n="0635a08"/>如。十善具千界萬如。是一萬眾。一道既爾。餘七道
<lb n="0635a09"/>亦然。共成八萬。是為觀心不思議也。</p>
<p id="pX29p0635a0915" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明位歎
<lb n="0635a10"/>德。</p>
<lb n="0635a11"/>
<p id="pX29p0635a1101">皆於阿耨多羅三藐三菩提
(至)
能度無數百千眾生。</p>
<lb n="0635a12"/>
<p id="pX29p0635a1201" rend="margin-left:1em">皆於阿耨三菩提不退轉者。明位也。阿耨菩提。此
<lb n="0635a13"/>云無上正等正覺。不退轉者。地師云。十住是證不
<lb n="0635a14"/>退。十行是位不退。十迴向是行不退。十地是念不
<lb n="0635a15"/>退。此是別教義。不會此經。今所不用。瓔珞云。初地
<lb n="0635a16"/>三觀現前。心心寂滅。自然流入。此亦別教不退。今
<lb n="0635a17"/>亦不用。若華嚴。明初住得如來一身無量身。具三
<lb n="0635a18"/>不退。此圓教不退。此是一實事。今用此判位也。本
<lb n="0635a19"/>迹者。本地寂滅。尚非十地。況是初住。尚非初住不
<lb n="0635a20"/>退。況復別通。別通之位。宜釋餘經列眾。圓教之位。
<lb n="0635a21"/>正在今經。諸經論師。既不識迹。安能知本。所歎既
<lb n="0635a22"/>謬。毀在其中。還成增減兩謗。何謂歎德。</p>
<p id="pX29p0635a2216" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心者。三
<lb n="0635a23"/>觀即三不退。又一心三觀。即一心三不退。舊云。皆
<lb n="0635a24"/>得陀羅尼。始是歎德。今取不退轉。即具兩意。成上
<lb n="0635b01"/>屬明位。起後屬歎德。歎德作十二句。分為四意。初
<lb n="0635b02"/>三句歎現德。次三句歎往行。次四句歎內體。後兩
<lb n="0635b03"/>句歎外名。四意不同。而德居於初。故稱歎德。今以
<lb n="0635b04"/>十三句作橫豎消文。一豎約十地義便。二橫約初
<lb n="0635b05"/>住義便。</p>
<p id="pX29p0635b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">○不退轉者。成前即是明位。起後即是歎
<lb n="0635b06"/>德。以對初地。初地名歡喜。喜其不退墮二邊。入中
<lb n="0635b07"/>道。獲三不退。故知歎初歡喜地也。</p>
<p id="pX29p0635b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">○皆得陀羅尼。
<lb n="0635b08"/>歎二地。二地名離垢。亦名離達。離遮諸惡。達持眾
<lb n="0635b09"/>善。即陀羅尼義。故知歎離垢地也。</p>
<p id="pX29p0635b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">○樂說辯才。歎
<lb n="0635b10"/>三地。三地名明地。內智明。外說辯。欲知智在說。說
<lb n="0635b11"/>有種種。樂說最勝。故知歎第三明地也。</p>
<p id="pX29p0635b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">○轉不退
<lb n="0635b12"/>轉法輪。歎四地。四地名𦦨。𦦨能破暗。又能焦炷。轉
<lb n="0635b13"/>法輪。自害<anchor xml:id="begd1e4402"/>己<anchor xml:id="endd1e4402"/>惑如焦炷。破迷他如除暗。故知歎第
<lb n="0635b14"/>四𦦨地也。</p>
<p id="pX29p0635b1405" type="inline" rend="margin-left:1em">○供養百千諸佛。歎五地。五地名難勝
<lb n="0635b15"/>地。此地得深禪定。用神通力。難勝難及。於一念頃。
<lb n="0635b16"/>徧至十方。供養諸佛。故知歎第五地也。</p>
<p id="pX29p0635b1616" type="inline" rend="margin-left:1em">○於諸佛
<lb n="0635b17"/>所。植眾德本。歎六地。六地名現前。由得禪。能供養
<lb n="0635b18"/>諸佛。福資種智。種智現前。智是德本。如植種於地
<lb n="0635b19"/>故知歎第六地也。</p>
<p id="pX29p0635b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">○常為諸佛之所稱歎。歎第七
<lb n="0635b20"/>遠行地。此地二智方便。出過一切。廣修利益。稱會
<lb n="0635b21"/>佛心。故知歎第七地也。</p>
<p id="pX29p0635b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">○以慈修身。歎第八不動
<lb n="0635b22"/>地。正智不動。不出三界。但以慈熏身。應入五道。熏
<lb n="0635b23"/>口為說法。熏心為設方便。正法華具熏三業。故知
<lb n="0635b24"/>歎第八地也。</p>
<p id="pX29p0635b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">○善入佛慧。歎第九地。九地名善慧。
<lb n="0635c01"/>深入實際。玅徹本源。此名義最合。故知歎第九地。
<lb n="0635c02"/>也。</p>
<p id="pX29p0635c0202" type="inline" rend="margin-left:1em">○通達大智。歎第十地。十地名法雲。法身如虗
<lb n="0635c03"/>空。禪定如大雲。智慧如大雨。善入佛法名慧。巧用
<lb n="0635c04"/>佛法名智。互舉耳。</p>
<p id="pX29p0635c0408" type="inline" rend="margin-left:1em">○到於彼岸。歎十地內德。到三
<lb n="0635c05"/>諦之彼岸。因中說果。又到在不久也。</p>
<p id="pX29p0635c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">○名稱普聞
<lb n="0635c06"/>歎十地外德。由內德深廣。致令聲名普聞。內外相
<lb n="0635c07"/>稱。若開等覺位者。此二句擬之。</p>
<p id="pX29p0635c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">○能度百千眾生
<lb n="0635c08"/>者。餘地度人。或一界至九界。不名能度。十地勝前。
<lb n="0635c09"/>故稱能度。諸地悉具眾功德。而今出沒釋者。為人
<lb n="0635c10"/>情好異故。依十地名便故。又豎義易解故。作此一
<lb n="0635c11"/>途消文耳。</p>
<p id="pX29p0635c1105" type="inline" rend="margin-left:1em">○次橫歎者。直約初住說之。餘位位例
<lb n="0635c12"/>可解。</p>
<p id="pX29p0635c1203" type="inline" rend="margin-left:1em">初發心住。一發一切發。出過二邊。革凡超聖。
<lb n="0635c13"/>入於中道。其心寂滅。念念流入薩婆若海。故言得
<lb n="0635c14"/>不退轉。</p>
<p id="pX29p0635c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">初住遮離取相無知無明等障。持達般若
<lb n="0635c15"/>解脫法身等德。故言得陀羅尼。</p>
<p id="pX29p0635c1513" type="inline" rend="margin-left:1em">十信似解。尚能以
<lb n="0635c16"/>一音徧滿三千界。何況初住真解口密功德。故言
<lb n="0635c17"/>樂說辯才。</p>
<p id="pX29p0635c1705" type="inline" rend="margin-left:1em">初住能分身百世界作佛。論其實處。無
<lb n="0635c18"/>量無邊。以能作佛。說法教化。故言能轉不退法輪。</p>
<lb n="0635c19"/>
<p id="pX29p0635c1901" rend="margin-left:1em">初住得不思議神力。徧能承事法界諸佛。故言供
<lb n="0635c20"/>養百千諸佛。</p>
<p id="pX29p0635c2006" type="inline" rend="margin-left:1em">初住得實相本。能植眾德也。</p>
<p id="pX29p0635c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">初住開
<lb n="0635c21"/>佛知見。知見<anchor xml:id="begd1e4520"/>己<anchor xml:id="endd1e4520"/>法與諸佛同。故為佛之所稱歎。</p>
<p id="pX29p0635c2119" type="inline" rend="margin-left:1em">初
<lb n="0635c22"/>住無緣慈。普現色身。徧應法界。故言以慈修身。</p>
<p id="pX29p0635c2219" type="inline" rend="margin-left:1em">初
<lb n="0635c23"/>住入秘密藏。故言善入佛慧。</p>
<p id="pX29p0635c2312" type="inline" rend="margin-left:1em">初住一心三智。無能
<lb n="0635c24"/>障礙。故云通達大智。</p>
<p id="pX29p0635c2409" type="inline" rend="margin-left:1em">初住事理分究竟。故言到於
<lb n="0636a01"/>彼岸。</p>
<p id="pX29p0636a0103" type="inline" rend="margin-left:1em">初住圓德真實。與名相稱。故言名稱普聞諸
<lb n="0636a02"/>佛世界。</p>
<p id="pX29p0636a0204" type="inline" rend="margin-left:1em">初住能為十法界而作依止。安立救護。故
<lb n="0636a03"/>言能度百千眾生。</p>
<p id="pX29p0636a0308" type="inline" rend="margin-left:1em">初住更有無量無邊不可思議
<lb n="0636a04"/>種種功德。略言十三句耳。</p>
<p id="pX29p0636a0411" type="inline" rend="margin-left:1em">二住去。乃至等覺。亦復
<lb n="0636a05"/>如是。故大品云。初阿字門。具四十一字功德。後荼
<lb n="0636a06"/>亦具諸字功德。中間亦爾。字等。語等。功德亦等。</p>
<p id="pX29p0636a0619" type="inline" rend="margin-left:1em">問。
<lb n="0636a07"/>此中歎斷惑德。三藏不斷惑。可不被歎。迹為通別。
<lb n="0636a08"/>何不歎德。答。今經正明圓人。不歎方便耳。</p>
<p id="pX29p0636a0817" type="inline" rend="margin-left:1em">△三列
<lb n="0636a09"/>名總結。</p>
<lb n="0636a10"/>
<p id="pX29p0636a1001">其名曰文殊師利
(至)
如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。</p>
<lb n="0636a11"/>
<p id="pX29p0636a1101" rend="margin-left:1em">列名者。大士大名。或從法門。或從行德。或從本願。
<lb n="0636a12"/>雖是一名。備無量義。今依經依觀。銷十八菩薩名。</p>
<lb n="0636a13"/>
<p id="pX29p0636a1301" rend="margin-left:1em">○文殊師利。此云玅德。大經云。了了見佛性。猶如
<lb n="0636a14"/>玅德等。無行經云。滿殊尸利。普超云。濡首。思益云。
<lb n="0636a15"/>雖說諸法而不起法相。不起非法相。故名玅德。悲
<lb n="0636a16"/>華云。願我行菩薩道。所化眾生。皆於十方先成正
<lb n="0636a17"/>覺。令我天眼。悉皆見之。我之國土。皆一生菩薩。悉
<lb n="0636a18"/>令從我勸發道心。我行菩薩道。無有齊限。寶藏佛
<lb n="0636a19"/>言。汝作功德。甚深甚深。願取玅土。今故號汝名文
<lb n="0636a20"/>殊師利。在北方歡喜世界作佛。號歡喜藏摩尼寶
<lb n="0636a21"/>積佛。今猶現在。聞名滅四重罪。為菩薩像。影響釋
<lb n="0636a22"/>迦耳。觀心性理。三德秘密。不縱不橫。故名玅德。</p>
<p id="pX29p0636a2219" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0636a23"/>觀世音者。無量壽經。梵語廅婁亘。思益云。若眾生
<lb n="0636a24"/>見者。即時畢定得於菩提。稱名者。得免眾苦。故名
<lb n="0636b01"/>觀音。悲華云。若有眾生受苦。稱我名者。念我者。為
<lb n="0636b02"/>我天耳天眼所見聞。不得免苦。不取正覺。寶藏佛
<lb n="0636b03"/>云。汝觀一切眾生。生大悲心。今當字汝。為觀世音。
<lb n="0636b04"/>此下文自釋名
(下文指普門品)
。觀心釋者。三智名觀。三諦
<lb n="0636b05"/>名世。三觀是語本。故名音。</p>
<p id="pX29p0636b0511" type="inline" rend="margin-left:1em">○得大勢者。無量壽經
<lb n="0636b06"/>梵語摩訶那鉢。思益云。我投足之處。震動三千大
<lb n="0636b07"/>千世界。及魔宮殿。故名大勢至。悲華云。願我世界。
<lb n="0636b08"/>如觀世音。等無有異。寶藏佛言。由汝願取大千世
<lb n="0636b09"/>界故。今當字汝。為大勢至。觀心釋者。三止為足。投
<lb n="0636b10"/>三諦地。動十法界。一切見愛所住之處。皆悉傾動。</p>
<lb n="0636b11"/>
<p id="pX29p0636b1101" rend="margin-left:1em">○常精進者。大寶積云。是菩薩為一眾生。經無量
<lb n="0636b12"/>劫。隨逐不捨。猶不受化。無一念棄捨。以身心俱進
<lb n="0636b13"/>故。</p>
<p id="pX29p0636b1302" type="inline" rend="margin-left:1em">○不休息者。思益云。恒河沙劫。為一日夜。是三
<lb n="0636b14"/>十日為月。十二月為歲。過百千萬億劫。得值一佛。
<lb n="0636b15"/>如是值恒河沙佛。行諸梵行。修習功德。然後授記。
<lb n="0636b16"/>心不休息。故名不休息。觀心者。觀空不住空。出假
<lb n="0636b17"/>不住假。而入中不住中。雙照二諦。名不休息。</p>
<p id="pX29p0636b1718" type="inline" rend="margin-left:1em">○寶
<lb n="0636b18"/>掌者。普超云。被上德鎧。乃至佛。無能沮敗。今是大
<lb n="0636b19"/>乘。若於夢中。不志二乘。常以實心。諸通慧心。為人
<lb n="0636b20"/>講宣。於諸珍寶。心無所貪惜。故名寶掌。觀心者。不
<lb n="0636b21"/>思議三諦。名之為寶。一心三觀。名之為掌。以此觀
<lb n="0636b22"/>掌。執此諦寶。自利利他。故云寶掌。</p>
<p id="pX29p0636b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">○藥王者。悲華
<lb n="0636b23"/>云。願賢劫一千四佛初成道。我皆供養。諸佛入滅。
<lb n="0636b24"/>我皆起塔。劫盡苦惱。我皆救護。刀兵疾疫。作大醫
<lb n="0636c01"/>王。然後作佛。寶藏佛言。今當字汝為火淨。藥王在
<lb n="0636c02"/>後作佛。即樓至如來
(火淨者。從燒身立名。文中且以世治。表出世治)
。</p>
<p id="pX29p0636c0227" type="inline" rend="margin-left:1em">○勇
<lb n="0636c03"/>施者。出世法寶。徧施眾生。而無疲厭。故名勇施。</p>
<p id="pX29p0636c0319" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0636c04"/>寶月者。所證三諦。可尊如寶。能證三智。圓照如月。
<lb n="0636c05"/>故名寶月。</p>
<p id="pX29p0636c0505" type="inline" rend="margin-left:1em">○月光者。圓玅三智。能除昏煩熱惱。猶
<lb n="0636c06"/>如月光。清涼破暗。故名月光。</p>
<p id="pX29p0636c0612" type="inline" rend="margin-left:1em">○滿月者。三智圓明。
<lb n="0636c07"/>無有缺減。猶如滿月。故名滿月。</p>
<p id="pX29p0636c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">○大力者。智境冥
<lb n="0636c08"/>合。有大力用。故名大力。</p>
<p id="pX29p0636c0810" type="inline" rend="margin-left:1em">○無量力者。以大力用。徧
<lb n="0636c09"/>應眾緣。徧拔眾苦。故名無量力。</p>
<p id="pX29p0636c0913" type="inline" rend="margin-left:1em">○越三界者。以一
<lb n="0636c10"/>心三觀。超越分段變易二種生死。故名越三界也。
<lb n="0636c11"/>
(勇施至越三界。此七位菩薩。文句未檢經。闕疑未釋。今依科注。引補注。略釋於此)
。</p>
<p id="pX29p0636c1132" type="inline" rend="margin-left:1em">○跋陀
<lb n="0636c12"/>婆羅者。此言善守。亦云賢守。思益云。若眾生聞名
<lb n="0636c13"/>者。畢定得三菩提。故名善守。觀解者。中道正觀。於
<lb n="0636c14"/>諸善中。最為上首。故言善守。</p>
<p id="pX29p0636c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">○彌勒者。此云慈氏。
<lb n="0636c15"/>思益云。若眾生見者。即得慈心三昧。故名慈氏。賢
<lb n="0636c16"/>愚云。國王見象師調象。即慈心生。從是得名慈氏。
<lb n="0636c17"/>悲華云。發願於刀火劫中。擁護眾生。觀解者。中道
<lb n="0636c18"/>正觀。即是無緣大慈。慈善根力。令諸心數。皆入同
<lb n="0636c19"/>體大慈法中。離諸不善。故名慈氏。又云。慈乃姓也。
<lb n="0636c20"/>名阿逸多。此翻無勝。下文
(云云)
。</p>
<p id="pX29p0636c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">○寶積者。積聚一
<lb n="0636c21"/>心三智之寶。</p>
<p id="pX29p0636c2106" type="inline" rend="margin-left:1em">○導師者。思益云。於墮邪道眾生生
<lb n="0636c22"/>大悲心。令入正道。不求恩報。故名導師。觀解者。三
<lb n="0636c23"/>觀玅智。導一切行。不墜二邊。皆入正觀。故名導師。</p>
<lb n="0636c24"/>
<p id="pX29p0636c2401" rend="margin-left:1em">○如是下。是結數也
(二菩薩眾竟)
。</p>
<p id="pX29p0636c2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△三天龍等眾
<lb n="0637a01"/>八。一欲界天眾。</p>
<lb n="0637a02"/>
<p id="pX29p0637a0201">爾時釋提桓因
(至)
與其眷屬三萬天子俱。</p>
<lb n="0637a03"/>
<p id="pX29p0637a0301" rend="margin-left:1em">釋提桓因因陀羅者。或云栴提羅。此翻能作。作忉
<lb n="0637a04"/>利天主。忉利。此翻三十三。四面各八城。就喜見城。
<lb n="0637a05"/>合三十三。共居須彌頂。須彌。此翻安明。四寶所成。
<lb n="0637a06"/>高廣三百三十六萬里。此是欲天之主故前列。雜
<lb n="0637a07"/>阿含四十云。有一比丘問佛。何故名釋提桓因。答
<lb n="0637a08"/>本為人時。行於頓施。堪能作主。故名釋提桓因。何
<lb n="0637a09"/>故名富蘭陀羅。本為人時。數數行施故。何故名摩
<lb n="0637a10"/>伽婆。本為人時名故。何故名娑婆羅。本為人時。此
<lb n="0637a11"/>衣布施故。何故名憍尸迦。本為人時姓故。何故名
<lb n="0637a12"/>舍脂鉢底。舍脂是婦。鉢底是夫。何故名千眼。本為
<lb n="0637a13"/>人時聰明。於一時坐。思千種義。觀察稱量。故名千
<lb n="0637a14"/>眼。何故名因提利。為三十二天主。瓔珞第三云。天
<lb n="0637a15"/>帝名拘翼。</p>
<p id="pX29p0637a1505" type="inline" rend="margin-left:1em">教門者。阿含中。帝釋是阿那含。般若明
<lb n="0637a16"/>十方難問般若者。皆名釋提桓因。別圓中明釋提
<lb n="0637a17"/>桓因。得首楞嚴三昧。內證不同。過賢劫二千二十
<lb n="0637a18"/>四劫作佛。號無著世尊。</p>
<p id="pX29p0637a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹者。十住行向即三十。
<lb n="0637a19"/>十地為一。等覺為二。玅覺為主。同棲第一義天。共
<lb n="0637a20"/>服實相甘露即本也。居須彌頂。迹也。</p>
<p id="pX29p0637a2015" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心解者。自
<lb n="0637a21"/>行十善。勸他。隨喜。此三十善。皆空皆假皆中。即是
<lb n="0637a22"/>三十三觀門也
(共服甘露者。大經第六四依品云。如三十三天。有妙甘露不死之藥。
<lb n="0637a23"/>譬初住<anchor xml:id="begd1e4863"/>已<anchor xml:id="endd1e4863"/>上理同也)
。</p>
<p id="pX29p0637a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">○明月等三天子是內臣。如卿相。</p>
<p id="pX29p0637a2322" type="inline" rend="margin-left:1em">或云
<lb n="0637a24"/>是三光天子。明月是寶吉祥月天子。大勢至應作。
<lb n="0637b01"/>普香是明星天子。虗空藏應作。寶光是寶意日天
<lb n="0637b02"/>子。觀世音應作。此即本迹釋也。</p>
<p id="pX29p0637b0213" type="inline" rend="margin-left:1em">觀解者。三觀即三
<lb n="0637b03"/>智。三智即三光。從三諦生三智。諦即天。智即子
(明月
<lb n="0637b04"/>等本迹。竝出正法華)
。</p>
<p id="pX29p0637b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">○四大天王者。帝釋外臣。如武將也。居
<lb n="0637b05"/>四寶山。高半須彌。廣二十四萬里。東提頭賴吒。此
<lb n="0637b06"/>云持國。亦言安民。居黃金山。領二鬼。犍闥婆。富單
<lb n="0637b07"/>那。南毗留勒叉。此云增長。亦云免離。居瑠璃山。領
<lb n="0637b08"/>二鬼。薜茘多。鳩槃茶。西毗留博叉。此云非好報。亦
<lb n="0637b09"/>云惡眼。亦云雜語。居白銀山。領二鬼。毒龍。毗舍闍。
<lb n="0637b10"/>北毗沙門。此云種種聞。亦云多聞。居水精山。領二
<lb n="0637b11"/>鬼。羅剎。夜叉。各領二鬼。不令惱人。故稱護世。</p>
<p id="pX29p0637b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">本迹
<lb n="0637b12"/>者。本為常樂我淨四王。護持佛法。不令外人取其
<lb n="0637b13"/>枝葉。斫截破壞。常王護東方常無常雙樹。樂王護
<lb n="0637b14"/>南方樂無樂雙樹。我王護西方我無我雙樹。淨王
<lb n="0637b15"/>護北方淨不淨雙樹。枝幹喻常。華喻於我。果喻於
<lb n="0637b16"/>樂。茂葉喻淨。護此華果。常能利益一切眾生故。迹
<lb n="0637b17"/>為四王而護世也。</p>
<p id="pX29p0637b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">觀解者。觀四諦智。即是四王。一
<lb n="0637b18"/>諦下除愛見二惑。即是護八愛見也。</p>
<p id="pX29p0637b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">次忉利上有
<lb n="0637b19"/>𦦨摩。此翻善時。大論云玅善。去忉利三百三十六
<lb n="0637b20"/>萬里。善時上有兜率陀。此翻玅足。去𦦨摩如前地
<lb n="0637b21"/>遠。而不列者。略耳。何者。下天鈍。上天著樂。尚知來
<lb n="0637b22"/>集。況不著不鈍而不來耶。</p>
<p id="pX29p0637b2211" type="inline" rend="margin-left:1em">○自在即第五。大自在
<lb n="0637b23"/>即第六。自化五欲。他化五欲
(云云)
。有人言。是色界
<lb n="0637b24"/>頂大自在。此不應超至彼也。觀心者。入空是自在
<lb n="0637c01"/>觀。入中是大自在觀。</p>
<p id="pX29p0637c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二色界天眾。</p>
<lb n="0637c02"/>
<p id="pX29p0637c0201">娑婆世界主梵天王
(至)
與其眷屬萬二千天子俱。</p>
<lb n="0637c03"/>
<p id="pX29p0637c0301" rend="margin-left:1em">娑婆。此翻忍。其土眾生。安於十惡。不肎出離。從人
<lb n="0637c04"/>名土。故稱為忍。悲華經云。云何名娑婆。是諸眾生
<lb n="0637c05"/>忍受三毒。及諸煩惱。故名忍土。亦名雜。雜九道共
<lb n="0637c06"/>居。</p>
<p id="pX29p0637c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">○梵者。此翻離欲。除下地繫。上升色界。故名離
<lb n="0637c07"/>欲。亦稱高淨。</p>
<p id="pX29p0637c0706" type="inline" rend="margin-left:1em">○尸棄者。此翻為頂髻。又外國喚火
<lb n="0637c08"/>為樹提尸棄。此王本修火光定。破欲界惑。從德立
<lb n="0637c09"/>名。然經標梵王。復舉尸棄。似如兩人。依釋論。正以
<lb n="0637c10"/>尸棄為王。今經舉位顯名。恐目一人耳。住禪中間。
<lb n="0637c11"/>內有覺觀。外有言說。得主領為王。單修禪為梵民。
<lb n="0637c12"/>加四無量心為王也。初禪有梵眾。梵輔。大梵。今舉
<lb n="0637c13"/>王攝諸也。</p>
<p id="pX29p0637c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">○光明者。二禪也。此有少光。無量光。光
<lb n="0637c14"/>音。</p>
<p id="pX29p0637c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">○三禪有少淨。無量淨。徧淨。</p>
<p id="pX29p0637c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">○四禪有密身。亦
<lb n="0637c15"/>無罣礙。無量密。亦受福。密果。亦廣果。無想密。亦無
<lb n="0637c16"/>想。又有五那含。不煩。不熱。善見。善現。及色究竟。亦
<lb n="0637c17"/>大自在。即摩醯首羅。經文存略不具。但等。等此諸
<lb n="0637c18"/>天也。例有教門。本迹觀心。思之。</p>
<p id="pX29p0637c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△三龍眾。</p>
<lb n="0637c19"/>
<p id="pX29p0637c1901">有八龍王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0637c20"/>
<p id="pX29p0637c2001" rend="margin-left:1em">難陀名歡喜。䟦名善。兄弟常護摩竭提。雨澤以時。
<lb n="0637c21"/>國無饑年。瓶沙王年為一會。百姓聞皆歡喜。從此
<lb n="0637c22"/>得名。即目連所降者也。居海中。本迹解者。本住歡
<lb n="0637c23"/>喜地。迹居海間。觀解者。三觀即中道生法喜也。</p>
<p id="pX29p0637c2319" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0637c24"/>娑伽羅。從居海受名。華嚴所稱。舊云。因國得名。本
<lb n="0638a01"/>住智度大海。迹處滄溟。</p>
<p id="pX29p0638a0110" type="inline" rend="margin-left:1em">○和修吉。此云多頭。亦云
<lb n="0638a02"/>寶稱。居於水中。本住普現色身三昧。迹示多頭也。
<lb n="0638a03"/>顴者。入假之顴。分別無量法門也。</p>
<p id="pX29p0638a0314" type="inline" rend="margin-left:1em">○德叉迦。此云
<lb n="0638a04"/>現毒。亦云多舌。或云雨舌。本住樂說無礙辯法門。
<lb n="0638a05"/>迹示多舌。</p>
<p id="pX29p0638a0505" type="inline" rend="margin-left:1em">○阿那婆達多。從池得名。此云無熱。長
<lb n="0638a06"/>阿含十八云。雪山頂有池。名阿耨達。池中有五住
<lb n="0638a07"/>堂。從池為名。龍王常處其中。閻浮提諸龍有三患。
<lb n="0638a08"/>一熱風熱沙著身。燒皮肉及骨髓。以為苦惱。二惡
<lb n="0638a09"/>風暴起。吹其宮殿。失寶飾衣等。龍身自現。以為苦
<lb n="0638a10"/>惱。三諸龍娛樂時。金翅鳥入宮。搏撮始生龍子食
<lb n="0638a11"/>之。怖懼熱惱。此池無三患。若鳥起心欲往。即便命
<lb n="0638a12"/>終。故名無熱惱池也。本住清涼常樂我淨。迹處涼
<lb n="0638a13"/>池。觀者。三觀玅慧。淨五住之煩唼。免二死之熱沙。</p>
<lb n="0638a14"/>
<p id="pX29p0638a1401" rend="margin-left:1em">○摩那斯。此云大身。或大意。大力等。修羅排海。淹
<lb n="0638a15"/>喜見城。此龍縈身。以遏海水。本住無邊身法門。迹
<lb n="0638a16"/>為大體。觀者。中道正觀。其性廣博。</p>
<p id="pX29p0638a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">○優鉢羅。此云
<lb n="0638a17"/>黛色蓮華池。龍依住。從池得名。本住法華三昧。迹
<lb n="0638a18"/>居此池。觀者。三觀即是修因。因即蓮華也。正法念
<lb n="0638a19"/>經云。龍為諸天保境。修羅興兵。前與龍鬬。故知為
<lb n="0638a20"/>天所管也。</p>
<p id="pX29p0638a2005" type="inline" rend="margin-left:1em">△四緊那羅眾。</p>
<lb n="0638a21"/>
<p id="pX29p0638a2101">有四緊那羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0638a22"/>
<p id="pX29p0638a2201" rend="margin-left:1em">亦云真陀羅。此云疑神。似人而有一角。故號人非
<lb n="0638a23"/>人。天帝法樂神。居十寶山。身有異相。即上奏樂。</p>
<p id="pX29p0638a2319" type="inline" rend="margin-left:1em">佛
<lb n="0638a24"/>時說法。諸天弦歌。般遮于瑟而頌法門。舊云。法緊
<lb n="0638b01"/>奏四諦。玅緊奏十二因緣。大緊奏六度。持緊總奏
<lb n="0638b02"/>前三。今言奏四教法門也。本住不可思議。不起滅
<lb n="0638b03"/>定。安禪合掌。以千萬偈。讚諸法王。迹寄弦管。歌詠
<lb n="0638b04"/>十力。</p>
<p id="pX29p0638b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">觀者。觀音聲即空即假即中。隨順三諦。即是
<lb n="0638b05"/>讚佛也。</p>
<p id="pX29p0638b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△五乾闥婆眾。</p>
<lb n="0638b06"/>
<p id="pX29p0638b0601">有四乾闥婆王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0638b07"/>
<p id="pX29p0638b0701" rend="margin-left:1em">乾闥婆。此云嗅香。以香為食。亦云香陰。其身出香。
<lb n="0638b08"/>此是天帝俗樂之神也。樂者。幢倒伎也。樂音者。鼓
<lb n="0638b09"/>節弦管也。美者。幢倒中勝品者。美音者。弦管中勝
<lb n="0638b10"/>者也
(幢。謂緣幢。即竿木也。倒。謂擲倒等也)
。</p>
<p id="pX29p0638b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△六阿修羅眾。</p>
<lb n="0638b11"/>
<p id="pX29p0638b1101">有四阿修羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0638b12"/>
<p id="pX29p0638b1201" rend="margin-left:1em">阿修羅者。此云無酒。四天下採華。醞於大海。魚龍
<lb n="0638b13"/>業力。其味不變。瞋妒誓斷。故言無酒神。亦云不端。
<lb n="0638b14"/>彌天安師云質諒。質諒。直信也。此神諂曲。不與名
<lb n="0638b15"/>相稱。有二種。鬼道攝者。居大海邊。畜生道攝者。居
<lb n="0638b16"/>大海底。</p>
<p id="pX29p0638b1604" type="inline" rend="margin-left:1em">○婆稚者。此云被縛。或云五處被縛。或云
<lb n="0638b17"/>五惡物繫頸不得脫。故云被縛。亦云有縛。為帝釋
<lb n="0638b18"/>所縛。本能五繫繫魔外道。迹為此像耳。正法華云。
<lb n="0638b19"/>最勝。觀者。以三觀智。縛五住惑。入實際中。</p>
<p id="pX29p0638b1917" type="inline" rend="margin-left:1em">○佉羅
<lb n="0638b20"/>騫䭾。此云廣肩胛。亦云惡陰。涌海水者。正本云。寶
<lb n="0638b21"/>錦。本住權實二智。慈荷眾生故。迹為廣肩胛。觀者。
<lb n="0638b22"/>三觀能鼓覆五住生死大海也
(正本者。正法華耳)
。</p>
<p id="pX29p0638b2220" type="inline" rend="margin-left:1em">○毗摩
<lb n="0638b23"/>質多。此云淨心。亦云種種疑。波海水出聲。名毗摩
<lb n="0638b24"/>質多。即舍脂父也。觀佛三昧云。光音天生此地。地
<lb n="0638c01"/>使有欲。入海洗不淨。墮泥變為卵。八千歲生一女。
<lb n="0638c02"/>千頭少一。二十四手。此女戲于水。水精入身。八千
<lb n="0638c03"/>歲生一男。二十四頭。千手少一。海水波音。名為毗
<lb n="0638c04"/>摩質多。索乾闥婆女生舍脂。帝釋業力。令其父居
<lb n="0638c05"/>七寶殿。納為妻。後讒其父。遂交兵。脚波海水。手攻
<lb n="0638c06"/>喜見。帝釋以般若呪力。不能為害。正本云。燕居。本
<lb n="0638c07"/>者。色心本淨。迹為此名。觀者。正觀中道。即是淨心。</p>
<lb n="0638c08"/>
<p id="pX29p0638c0801" rend="margin-left:1em">○羅睺羅。此云障持。障持日月者也。是畜生種。身
<lb n="0638c09"/>長八萬四千由旬。口廣千由旬。寶珠嚴身。觀天女
<lb n="0638c10"/>天園林。若四天下人孝養父母。供養沙門者。諸天
<lb n="0638c11"/>有威力。上空雨刀。若不爾。諸天入宮不出。又日放
<lb n="0638c12"/>光照其眼。不能得見。舉手掌障日。世人咸言日蝕。
<lb n="0638c13"/>掩月亦如是。或作大聲。世人言天獸吼。怖日月時。
<lb n="0638c14"/>倍大其身。氣呵日月。日月失光。來訴佛。佛告羅睺。
<lb n="0638c15"/>莫吞日月。羅睺支節戰動。身流白汗。即放日月。日
<lb n="0638c16"/>月力。眾生力。佛力。眾因緣故。不能為害。昔有婆羅
<lb n="0638c17"/>門。聰明廣施。四千車載食。於曠野施。有一佛塔。惡
<lb n="0638c18"/>人所燒。即以四千車載水。滅火救塔。歡喜發願。願
<lb n="0638c19"/>得大身。欲界第一。既無正信。好鬪愛戰。喜施故生
<lb n="0638c20"/>光明城。作羅睺羅修羅王也。正本云。吸氣。本觀云
<lb n="0638c21"/>云
(本觀云云者。本住第一義天。而迹示非天。觀者。一心三觀。即空即假即中。常住寂光。而示非天之天)
。</p>
<lb n="0638c22"/>
<p id="pX29p0638c2201" rend="margin-left:1em">△七迦樓羅王。</p>
<lb n="0638c23"/>
<p id="pX29p0638c2301">有四迦樓羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0638c24"/>
<p id="pX29p0638c2401" rend="margin-left:1em">迦樓羅。此云金翅。翅翮金色。居四天下大樹上。兩
<lb n="0639a01"/>翅相去三百三十六萬里。有人言。莊子呼為鵬。鵬
<lb n="0639a02"/>行眾鳥翼之。亦稱為鳳凰。私謂鳳不踐生草。噉竹
<lb n="0639a03"/>實。棲乳桐。金翅噉龍。云何是類。</p>
<p id="pX29p0639a0313" type="inline" rend="margin-left:1em">○大威德者。威勝
<lb n="0639a04"/>羣輩。又威攝諸龍也。正本云。具足。</p>
<p id="pX29p0639a0414" type="inline" rend="margin-left:1em">○大身者。大羣
<lb n="0639a05"/>輩也。</p>
<p id="pX29p0639a0503" type="inline" rend="margin-left:1em">○大滿者。龍恒充滿<anchor xml:id="begd1e5364"/>己<anchor xml:id="endd1e5364"/>意也。</p>
<p id="pX29p0639a0514" type="inline" rend="margin-left:1em">○如意者。頸有
<lb n="0639a06"/>此珠也。正本云。不可動。迦樓鳥有神力。雄化為天
<lb n="0639a07"/>子。雌變為天女。化<anchor xml:id="begd1e5376"/>己<anchor xml:id="endd1e5376"/>住處有寶宮。亦有百珠。而報
<lb n="0639a08"/>須食龍。胎能噉胎。不能噉三。卵能噉二。濕能噉三。
<lb n="0639a09"/>化能噉四。觀佛三昧經云。正音迦樓。一日山東噉
<lb n="0639a10"/>一龍王。五百小龍。三方亦爾。周而復始。壽八千年。
<lb n="0639a11"/>臨終失勢。欲噉龍子。龍母嘇<g ref="CB04504"/>之。不得食即瞋。從
<lb n="0639a12"/>金剛山。透海穿地輪過。不能過風輪。風彈之。從故
<lb n="0639a13"/>孔涌到金剛山。如是七返。還山頂命終。肉裂火起。
<lb n="0639a14"/>將燒寶山。難陀雨雨滅之。肉爛。以衝風輪亦七返。
<lb n="0639a15"/>墮山上。成如意珠。龍得之。即為王。人王亦有感此
<lb n="0639a16"/>珠者。</p>
<p id="pX29p0639a1603" type="inline" rend="margin-left:1em">△八人眾。</p>
<lb n="0639a17"/>
<p id="pX29p0639a1701">韋提希子阿闍世王。與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0639a18"/>
<p id="pX29p0639a1801" rend="margin-left:1em">韋提希。母也。翻思惟。頻婆娑羅。此翻模實。父也。阿
<lb n="0639a19"/>闍世。云未生怨。大經云。阿闍名不生。世名怨。以不
<lb n="0639a20"/>生佛性故。則煩惱怨生。煩惱怨生故。不見佛性。不
<lb n="0639a21"/>生煩惱。即見佛性。又阿闍名不生。世名世法。以世
<lb n="0639a22"/>八法所不汙
(八風)
。故名阿闍世。此是本義也。普超經
<lb n="0639a23"/>云。阿闍世。從文殊懺悔。得柔順忍。命終入賓吒羅
<lb n="0639a24"/>地獄。即入即出。生上方佛土。得無生忍。彌勒出時。
<lb n="0639b01"/>復來此界。名不動菩薩。後當作佛。號淨界如來。其
<lb n="0639b02"/>迹既爾。本豈可量。</p>
<p id="pX29p0639b0208" type="inline" rend="margin-left:1em">觀解者。貪愛母。無明父。害此故
<lb n="0639b03"/>稱逆。逆即順也。行於非道。通達佛道。</p>
<p id="pX29p0639b0315" type="inline" rend="margin-left:1em">問。佛在人中
<lb n="0639b04"/>說法。列人眾何少。答。文略不載。人實不少。文云。及
<lb n="0639b05"/>諸小王。轉輪聖王等。無量義中。列四輪王。國王國
<lb n="0639b06"/>臣。國民士女。其眾則廣。</p>
<p id="pX29p0639b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">問。天人龍鬼。皆見佛聞法。
<lb n="0639b07"/>地獄一道。無色一界。何意不列。答。此義今當辯。夫
<lb n="0639b08"/>諸道升沉。由戒有持毀。見佛不見佛。由乘有緩急。
<lb n="0639b09"/>然持戒有麤細。故報有優劣。持乘有大小。見佛有
<lb n="0639b10"/>權實。且略判戒乘。各為三品。依涅槃一句。開為四
<lb n="0639b11"/>句釋之。其義則顯。</p>
<p id="pX29p0639b1108" type="inline" rend="margin-left:1em">一戒乘俱急。二戒緩乘急。三戒
<lb n="0639b12"/>急乘緩。四戒乘俱緩。若通論戒乘。一切善法。一切
<lb n="0639b13"/>觀慧。皆得稱戒。亦皆是乘。人天五乘。即是其義。道
<lb n="0639b14"/>共等戒。悉是通意也。今就別判。三歸。五戒。十善。八
<lb n="0639b15"/>齋。出家律儀。乃至定共。能防身口。遮惡道果。得人
<lb n="0639b16"/>天報者。名之為戒。若聞經生解。觀智推尋。四諦。十
<lb n="0639b17"/>二緣。六度。生滅。無生滅等智。能破煩惱。運出三界
<lb n="0639b18"/>者。名之為乘。故大品云。有相之善。不動不出。無相
<lb n="0639b19"/>之善。能動能出。即此義也。</p>
<p id="pX29p0639b1911" type="inline" rend="margin-left:1em">若戒乘俱急者。持下品
<lb n="0639b20"/>戒戒急。報在人中。持小乘乘急。以人中身。於三藏
<lb n="0639b21"/>教時。見佛聞法。持中乘乘急。以人報身。於通教大
<lb n="0639b22"/>乘。乃至帶方便諸大乘經時。見佛聞法。持上乘乘
<lb n="0639b23"/>急。以人報身。於華嚴法華等教。及諸教中圓。見佛
<lb n="0639b24"/>聞法。預列為同聞眾者是也。</p>
<p id="pX29p0639b2412" type="inline" rend="margin-left:1em">若持中品戒急。報在
<lb n="0639c01"/>欲界天。持小乘乘急。以欲界天身。於三藏時。見佛
<lb n="0639c02"/>聞法。餘如上說。</p>
<p id="pX29p0639c0207" type="inline" rend="margin-left:1em">若持上品戒急。加修禪定。報在色
<lb n="0639c03"/>無色天等。持小乘乘急。以色無色天身。於三藏中。
<lb n="0639c04"/>見佛聞法。餘如上說。釋第一句竟。</p>
<p id="pX29p0639c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">若戒緩乘急者。
<lb n="0639c05"/>三品戒皆緩報墮三途。持小乘乘急。以三途身。於
<lb n="0639c06"/>三藏中。見佛聞法。餘如上說。釋第二句竟。</p>
<p id="pX29p0639c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">若戒急
<lb n="0639c07"/>乘緩者。三戒急故。受欲界人天。及色無色天身。三
<lb n="0639c08"/>乘緩故。佛雖出世。說三乘法。愛著樂報。耽荒五欲。
<lb n="0639c09"/>不見佛。不聞法。舍衛三億家。及諸不見聞者。三界
<lb n="0639c10"/>著樂諸天等。是也。釋第三句竟。</p>
<p id="pX29p0639c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">若戒乘俱緩者。受
<lb n="0639c11"/>三途報。不見佛不聞法也。釋第四句竟。</p>
<p id="pX29p0639c1116" type="inline" rend="margin-left:1em">此文不列
<lb n="0639c12"/>地獄者。以其戒緩。苦重報隔。上乘又緩。不能於法
<lb n="0639c13"/>華見佛聞法。餘經有列者。餘乘急耳。</p>
<p id="pX29p0639c1315" type="inline" rend="margin-left:1em">又不列無色
<lb n="0639c14"/>天者。上戒急故。受天身。著定味。上乘緩故。不能於
<lb n="0639c15"/>法華見佛聞法。餘經有列者。有餘乘急耳。</p>
<p id="pX29p0639c1517" type="inline" rend="margin-left:1em">若得此
<lb n="0639c16"/>意。一一勘天龍八部。皆識本緣緩急。來不來義悉
<lb n="0639c17"/>可解。將此勘<anchor xml:id="begd1e5549"/>己<anchor xml:id="endd1e5549"/>觀行。三世因果。朗然可識。</p>
<p id="pX29p0639c1717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總
<lb n="0639c18"/>結眾集。</p>
<lb n="0639c19"/>
<p id="pX29p0639c1901">各禮佛足。退坐一面。</p>
<lb n="0639c20"/>
<p id="pX29p0639c2001" rend="margin-left:1em">各禮佛足者。總結眾集也
(通序<anchor xml:id="begd1e5571"/>已<anchor xml:id="endd1e5571"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0639c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">△爾時世尊
<lb n="0639c21"/>下訖品。名別序。別序本經也。文為五。一眾集。二現
<lb n="0639c22"/>瑞。三疑念。四發問。五答問。此五序序正中四一。眾
<lb n="0639c23"/>集敘人一。現瑞敘理一。疑念敘行一。問答敘教一。
<lb n="0639c24"/>此則因緣釋也。約教者。此序序正。非三藏。非通。非
<lb n="0640a01"/>別。乃是序於圓正耳。約本迹者。若以序序壽量中
<lb n="0640a02"/>本地四一者。此義自可知。不復記
(此序顯表迹四。密表本四。久成
<lb n="0640a03"/>不逾此四故也。久近雖殊。四一理等)
。觀心可解。云云
(觀心云云者。以皆表一。理觀易
<lb n="0640a04"/>彰。一心三諦。理一也。一心三觀。行一也。作是觀者。人一也。能詮觀境教一也。約六即位。位位四一。於念念
<lb n="0640a05"/>中。念念四一。一色一香。無非四一。如此觀行。真法華三昧也)
今初眾集序。</p>
<lb n="0640a06"/>
<p id="pX29p0640a0601">爾時世尊。四眾圍繞。供養恭敬。尊重讚歎。</p>
<lb n="0640a07"/>
<p id="pX29p0640a0701" rend="margin-left:1em">上二句。是眾集威儀。下二句。是眾集供養。爾時者。
<lb n="0640a08"/>即眾雲集時也。四眾者。舊云。出家在家各二。合為
<lb n="0640a09"/>四眾。此名局意不周。今約一眾。更開為四。謂發起
<lb n="0640a10"/>眾。當機眾。影響眾。結緣眾。發起者。權謀智鑒。知機
<lb n="0640a11"/>知時。擊揚發動。成辦利益。如大象躃樹。使象子得
<lb n="0640a12"/>飽。所謂發起令集。發起瑞相。乃至發起問答等。皆
<lb n="0640a13"/>名發起眾
(舉喻者。大權象王。躃法身樹。至起應地。演一乘之實唱。飽抄行之機緣)
。當
<lb n="0640a14"/>機者。宿植德本。緣合時熟。如癰欲潰。不起于座。聞
<lb n="0640a15"/>即得道。此名當機眾。影響者。古往諸佛。法身菩薩。
<lb n="0640a16"/>隱其圓極。匡輔法王。如眾星繞月。雖無為作。而有
<lb n="0640a17"/>巨益。此名影響眾
(影響眾者。然化主形聲。必資伴以影響。方令發起。擊動事遂。如
<lb n="0640a18"/>響之應聲。影之隨形)
。結緣者。力無引導擊動之能。德非伏物
<lb n="0640a19"/>鎮嚴之用。而過去根淺。覆漏汙雜。三慧不生。現世
<lb n="0640a20"/>雖見佛聞法。無四悉檀益。但作未來得度因緣。此
<lb n="0640a21"/>名結緣眾
(覆漏等者。覆字入聲。無聞慧故。如器現覆。無思慧故。如器<anchor xml:id="begd1e5664"/>已<anchor xml:id="endd1e5664"/>漏。無修慧故。如器
<lb n="0640a22"/>汙雜。如器雖仰而全。以汙雜故。為用者棄。故總結云。三慧不生。現世等者。現雖得聞。而不名慧。聞慧尚無。
<lb n="0640a23"/>思修安有。此即五千起去之流。雖無三慧。然納種在性。得為繫珠。故知亦無觀行位中世界益也。故云無
<lb n="0640a24"/>四悉檀益。準此分位。四悉俱得。名為當機。故五品<anchor xml:id="begd1e5676"/>已<anchor xml:id="endd1e5676"/>來。世界益也。六根<anchor xml:id="begd1e5683"/>已<anchor xml:id="endd1e5683"/>來。為人對治益也。初住<anchor xml:id="begd1e5689"/>已<anchor xml:id="endd1e5689"/>來。第
<lb n="0640b01"/>一義益。是故下文隨喜品末。尚成當機。一句一偈。結緣眾耳。然聞略說。則有過於一句一偈。是則不論聞
<lb n="0640b02"/>之多寡。但未入品。俱名結緣。故五品前。無復三慧四悉益也)
。比丘眾既爾。餘三
<lb n="0640b03"/>眾亦然。合十六眾。類如大通智勝佛時。王子覆講。
<lb n="0640b04"/>即彼時發起眾。聞法得道。即彼時當機眾。聞法未
<lb n="0640b05"/>度。而世世相值。于今有住聲聞地者。即彼時結緣
<lb n="0640b06"/>眾。彼佛世時。尚有四四十六眾。今佛道同。寧得無
<lb n="0640b07"/>耶。此是圓教十六眾。約三教。亦例可知。本迹可解。
<lb n="0640b08"/>
(本迹可解者。若且約體用。則本住尊極。或深位法身。迹為四教一十六眾)
觀心者。研境
<lb n="0640b09"/>作觀。在名字位中。即成結緣眾。入觀行相似位。即
<lb n="0640b10"/>成當機眾。入分真位。即成發起影響眾。圍繞者。佛
<lb n="0640b11"/>初出世。人未知法。淨居天人。化為人像。到<anchor xml:id="begd1e5730"/>已<anchor xml:id="endd1e5730"/>右旋。
<lb n="0640b12"/>旋<anchor xml:id="begd1e5739"/>已<anchor xml:id="endd1e5739"/>敬禮。禮<anchor xml:id="begd1e5745"/>已<anchor xml:id="endd1e5745"/>。却坐聽法。因於天敬。人以為楷。此
<lb n="0640b13"/>因緣解也。圍繞者。行旋威儀也。表四門機動。俱見
<lb n="0640b14"/>圓理。以圓對偏。例有四義。即教門解也。又佛身周
<lb n="0640b15"/>匝。相好莊嚴。四旋瞻仰。增念佛定。即觀心解也。若
<lb n="0640b16"/>觀佛色身。得見法身。即本迹解
(約觀解者。三教觀行猶如行旋。皆成
<lb n="0640b17"/>圓觀。即如念佛。三身一身也)
。供養者。通三業。皆是供養。別論。卑
<lb n="0640b18"/>謹虔禮名恭敬。至念專注名尊重。發言稱美名讚
<lb n="0640b19"/>歎。施其依報名供養。此中文略。具辨應如無量義
<lb n="0640b20"/>經。廣說天厨天香天鉢等。即是供養。大莊嚴菩薩。
<lb n="0640b21"/>及八萬大士。合掌叉手。即是恭敬。一心瞻仰。即是
<lb n="0640b22"/>尊重。說七言偈。即是讚歎。今論眾集。指彼文者。彼
<lb n="0640b23"/>經眾集說法竟。儼然不散。即彼座席。仍說法華。故
<lb n="0640b24"/>知三業供養。不得有異。用彼廣。釋此略。於義無咎。
<lb n="0640c01"/>
(第一眾集序竟)
。</p>
<p id="pX29p0640c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二現瑞序。文云。今相如本瑞。
<lb n="0640c02"/>瑞秪是相耳。分二。初此土六瑞。二他土六瑞。初中
<lb n="0640c03"/>六。初說法瑞。二入定瑞。三雨華瑞。四地動瑞。五眾
<lb n="0640c04"/>喜瑞。六放光瑞。</p>
<p id="pX29p0640c0407" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0640c05"/>
<p id="pX29p0640c0501">為諸菩薩。說大乘經。名無量義。教菩薩法。佛所護念。</p>
<lb n="0640c06"/>
<p id="pX29p0640c0601" rend="margin-left:1em">說大乘經者。善戒經有七大。一法大。謂十二部毗
<lb n="0640c07"/>佛略也
(毗佛略。方等也)
。二心大。謂求於菩提也。三解大。謂
<lb n="0640c08"/>解菩薩藏也。四淨大。謂見道淨心。五莊嚴大。謂禪
<lb n="0640c09"/>德智慧也。六時大。謂三僧祗行行也。七具足大。謂
<lb n="0640c10"/>以相好自嚴。得菩提也。六是因大。七是果大。大因
<lb n="0640c11"/>大果。合為大乘經也。無量義者。法華論列十七種。
<lb n="0640c12"/>皆法華之異名。無量義。即法華之一名也。今申論
<lb n="0640c13"/>意。佛直說此名而入此定。故得為序。大品。金光明。
<lb n="0640c14"/>涅槃。皆先唱名於序。無妨。今經文殊引古佛。亦名
<lb n="0640c15"/>無量義。又云。當說大乘經。名玅法蓮華。此亦序中
<lb n="0640c16"/>唱名。與論意同也。今按彼經。釋無量義者。從一法
<lb n="0640c17"/>生。其一法者。所謂無相。無相不相。名為實相。從此
<lb n="0640c18"/>實相。生無量法。所謂二法。三道。四果。今釋此文。無
<lb n="0640c19"/>相者。無生死相也。不相者。不涅槃相也。涅槃亦無。
<lb n="0640c20"/>故言不相無相。指中道為實相也。二法。即頓漸。頓
<lb n="0640c21"/>謂華嚴。頓中一切法也。漸謂三藏。方等。般若。一切
<lb n="0640c22"/>法也。三道。即三乘。四果。即羅漢支佛菩薩佛。此等
<lb n="0640c23"/>諸法。名為無量。實相為義處。從一義處。出無量法。
<lb n="0640c24"/>從無量法。入一義處作序。譬如算師。從一算。下諸
<lb n="0641a01"/>算。除諸算。歸一算。由下故除。下為除序。從一派諸。
<lb n="0641a02"/>收諸歸一。開為合序。亦復如是。如此消釋。不違彼
<lb n="0641a03"/>經論。亦與此經合。教菩薩法者。無量義處。用教菩
<lb n="0641a04"/>薩也。義處。即諦理也。下文普令一切眾。亦同得此
<lb n="0641a05"/>道。又云。若我遇眾生。盡教以佛道。即此意焉。佛所
<lb n="0641a06"/>護念者。無量義處。是佛自所證得。是故如來之所
<lb n="0641a07"/>護念。下文云。佛自住大乘也。雖欲開示。眾生根鈍。
<lb n="0641a08"/>久默斯要。不務速說。故言護念。</p>
<p id="pX29p0641a0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二入定瑞。</p>
<lb n="0641a09"/>
<p id="pX29p0641a0901">佛說此經<anchor xml:id="begd1e5883"/>已<anchor xml:id="endd1e5883"/>
(至)
身心不動。</p>
<lb n="0641a10"/>
<p id="pX29p0641a1001" rend="margin-left:1em">佛說經<anchor xml:id="begd1e5897"/>已<anchor xml:id="endd1e5897"/>。入無量義處三昧者。慧定相成。非禪不
<lb n="0641a11"/>智須先入定。非智不禪。故先說法。即智而定。即定
<lb n="0641a12"/>而智。先後入出。無有隔礙。疑者云。若未說無量義。
<lb n="0641a13"/>而入斯定。說此經<anchor xml:id="begd1e5909"/>已<anchor xml:id="endd1e5909"/>。何故入定。答。先入此定。後說
<lb n="0641a14"/>此經。常途可解。說此經竟。而更入者。是為法華作
<lb n="0641a15"/>序耳。何者。若不先開。則後無所合。先入開定。為合
<lb n="0641a16"/>定作序。稱為瑞相。即此義焉。身心不動者。與所緣
<lb n="0641a17"/>之處相應也。身之本源。湛若虗空。心之理性。畢竟
<lb n="0641a18"/>常寂。大通智勝。身體及手足。靜然安不動。其心常
<lb n="0641a19"/>憺怕。未曾有散亂。身若金剛。不可動轉。心若虗空。
<lb n="0641a20"/>無有分別。問。瑞相本論奇異。說法入定佛之恒儀。
<lb n="0641a21"/>何得為瑞。答。說法雖竟。時眾不散。肅有所待。故知
<lb n="0641a22"/>前之說法。舉眾來集。待於後聞。此事奇特。與常說
<lb n="0641a23"/>異。何意非瑞。雖入開定。意在合定。與常入定有異。
<lb n="0641a24"/>何意非瑞相耶。又文殊引古佛六瑞。皆有此事。若
<lb n="0641b01"/>昔非瑞相。何以證今。今古同然。豈可以凡情而非
<lb n="0641b02"/>之耶。</p>
<p id="pX29p0641b0203" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雨華瑞。</p>
<lb n="0641b03"/>
<p id="pX29p0641b0301">是時天雨曼陀羅華
(至)
及諸大眾。</p>
<lb n="0641b04"/>
<p id="pX29p0641b0401" rend="margin-left:1em">四華。舊翻白。大白。赤。大赤。戒翻適意。大適意。柔輭。
<lb n="0641b05"/>大柔輭。今言雨華。明其昔因非佛因。三藏中因。是
<lb n="0641b06"/>二乘因。通中因。是共因。別因。是菩薩因。皆非佛因。
<lb n="0641b07"/>今天雨華。報其當獲佛因。佛因者。即四輪因也。小
<lb n="0641b08"/>白。表銅輪習種性。十住開佛知見也。大白。表銀輪
<lb n="0641b09"/>性種性。十行示佛知見也。小赤。表金輪道種性。十
<lb n="0641b10"/>迴向悟佛知見也。大赤。表琉璃輪聖種性。十地入
<lb n="0641b11"/>佛知見也。四輪皆同是因。是因由中而生。故從天
<lb n="0641b12"/>而雨。由是因位。故以華表之。但因有趣果之義。故
<lb n="0641b13"/>而散佛上。如此因果。誰當感尅。秪是此會時眾。故
<lb n="0641b14"/>言及諸大眾也。下文殊釋疑。次大法蠡等四句。又
<lb n="0641b15"/>正說中開示悟入。又與大車中遊於四方。節節相
<lb n="0641b16"/>承。皆是位義。故知華表因位也。問。四輪是別位義。
<lb n="0641b17"/>那得釋圓位耶。答。名通義圓。尚無所失。況名別義
<lb n="0641b18"/>圓。而不得耶
(問答中意者。借別顯圓。言借別者。圓非無位。借於次第高下。以顯不次平
<lb n="0641b19"/>等耳。此之借義。請後學在心。以此宗學者。或時亦迷瓔珞四輪。是借別義。若論圓位。六即亦足。何須更列
<lb n="0641b20"/>四十二耶。以分真位長。故借別位。分其品秩。譬虗空體一。而飛者淺深。玄文尚用名通義圓。況名別義圓
<lb n="0641b21"/>耶)
。</p>
<p id="pX29p0641b2102" type="inline" rend="margin-left:1em">△四地動瑞。</p>
<lb n="0641b22"/>
<p id="pX29p0641b2201">普佛世界。六種震動。</p>
<lb n="0641b23"/>
<p id="pX29p0641b2301" rend="margin-left:1em">釋地六種動。表圓家六番破無明。無明盤<g ref="CB16612"/>。未曾
<lb n="0641b24"/>侵毀。方將破壞。故動地以表之。無明若轉。即變為
<lb n="0641c01"/>明。故普佛世界。六種震動也。六種。表住行向地等
<lb n="0641c02"/>玅六番也。優婆塞清淨行經云。菩薩生時動地。示
<lb n="0641c03"/>此生<anchor xml:id="begd1e6039"/>已<anchor xml:id="endd1e6039"/>盡。無復煩惱。一切眾生應得道者。煩惱將
<lb n="0641c04"/>滅故動。即此義也。本迹解者。如文殊釋疑。引古佛
<lb n="0641c05"/>為答。密得此意。即是識本。非謂他佛昔現斯瑞。而
<lb n="0641c06"/>我世尊本亦斯瑞。非今一反也。觀行者。動六根也。
<lb n="0641c07"/>地相堅固。如六根冰執。未曾入大乘之道。動難動
<lb n="0641c08"/>之地。表淨未淨之根。東涌西沒者。東方青主肝。肝
<lb n="0641c09"/>主眼。西方白主肺。肺主鼻。此表眼根功德生。鼻根
<lb n="0641c10"/>煩惱互滅。鼻根功德生。眼中頌惱互滅。餘方涌沒。
<lb n="0641c11"/>表餘根生滅。亦復如是。六動者。動。起。涌。震。吼。覺。一
<lb n="0641c12"/>一中又有三。謂動。徧動。等徧動。直動為動。四天下
<lb n="0641c13"/>動為徧動。大千動為等徧動。餘五亦如是。合十八
<lb n="0641c14"/>種動。此即表淨十八界也
(言表根者。眼鼻<anchor xml:id="begd1e6082"/>已<anchor xml:id="endd1e6082"/>表於東西。耳舌理對於南北。
<lb n="0641c15"/>中央心也。四方身也。身具四根。心徧緣四。故以心對身。而為涌沒。謂中涌邊沒。邊涌中沒。可表六根。及十
<lb n="0641c16"/>二入也。復有六動者。義兼十八。於六中。前三是形。後三是聲。形實聲虗。六根亦似。搖𩗺不安名動。自下升
<lb n="0641c17"/>高名起。<g ref="CB01411"/>壟凹凸名涌。六方出沒亦名涌。隱隱有聲名震。評磕發響名吼。令物覺悟名覺)
。</p>
<p id="pX29p0641c1735" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0641c18"/>眾喜瑞。</p>
<lb n="0641c19"/>
<p id="pX29p0641c1901">爾時會中比丘比丘尼
(至)
一心觀佛。</p>
<lb n="0641c20"/>
<p id="pX29p0641c2001" rend="margin-left:1em">次明大眾心喜瑞者。眾見雨華地動。知甘露將降。
<lb n="0641c21"/>欣躍內充。表大機當發。感於勝應。問。喜怒人之常
<lb n="0641c22"/>情。何得為瑞。答。天華悅眼。地動震心。大經云。動時
<lb n="0641c23"/>能令眾生心動。華地是外瑞。心喜是內瑞。非常之
<lb n="0641c24"/>喜。昔雖曾有。而不為喜所動。一心觀佛。何得非瑞。
<lb n="0642a01"/>若言歡喜動陰心者。人天義也。若喜動真諦無漏
<lb n="0642a02"/>心者。藏通義也。若喜動即假心者。別義也。喜動實
<lb n="0642a03"/>相心者。圓義也。</p>
<p id="pX29p0642a0307" type="inline" rend="margin-left:1em">△六放光瑞。</p>
<lb n="0642a04"/>
<p id="pX29p0642a0401">爾時佛放眉間白毫相光
(至)
上至阿迦尼吒天。</p>
<lb n="0642a05"/>
<p id="pX29p0642a0501" rend="margin-left:1em">放光。表應機設教。破惑除疑。白毫具種種功德。觀
<lb n="0642a06"/>佛海三昧經云。佛初生時。牽長五尺。苦行時。長一
<lb n="0642a07"/>丈四尺。得佛時。長一丈五尺。其毫。中表俱空。如白
<lb n="0642a08"/>琉璃筒。內外清淨。從初發心。中間行行種種相貌。
<lb n="0642a09"/>乃至入涅槃。一切功德。皆現毫中。毫在二眉之間。
<lb n="0642a10"/>即表中道常也。其相柔輭表樂。卷舒自在表我。白
<lb n="0642a11"/>即表淨。放光破闇。表中道生智慧光。照此土他土。
<lb n="0642a12"/>表自覺覺他。復次二乘。雖達二諦。不知中道。如有
<lb n="0642a13"/>二眉。而無白毫。別教雖知三諦。不能毫中具一切
<lb n="0642a14"/>法。當知從初至後。法界中事。悉現毫內者。即表圓
<lb n="0642a15"/>教之意。</p>
<p id="pX29p0642a1504" type="inline" rend="margin-left:1em">○會義云。復次眾經。明放光不一。華嚴經
<lb n="0642a16"/>現相品。齒間放光。出頌集眾。是表欲說法。又眉間
<lb n="0642a17"/>放光。從足下入。是表以極果而為真因。普賢三昧
<lb n="0642a18"/>品。毛孔放光。頌讚普賢。是表普賢行徧。光明覺品。
<lb n="0642a19"/>放兩足輪光。是表十信法門。須彌山頂品。放兩足
<lb n="0642a20"/>指光。是表十住。夜摩宮品。放兩足上光。是表十行。
<lb n="0642a21"/>兜率宮品。放兩膝輪光。是表十迴向。十地品。放眉
<lb n="0642a22"/>間光。是表十地。正證中道。次第而放。故云兼別。如
<lb n="0642a23"/>來出現品。放白毫相光。入玅德頂。是令問圓玅佛
<lb n="0642a24"/>法。放口光入普賢口。是令說圓玅佛法。入法界品。
<lb n="0642b01"/>放白毫相光。令諸菩薩普見法界佛事。是欲令其
<lb n="0642b02"/>安住師子嚬申三昧。大品般若經。從足下千輻輪
<lb n="0642b03"/>相。乃至頂髻。一一各放六萬億光明。是以身輪表
<lb n="0642b04"/>般若徧。大涅槃經。面門放光。是表佛口密。說於秘
<lb n="0642b05"/>藏。今經白毫放光。正表中道實相。故文殊云。今佛
<lb n="0642b06"/>放光明。助發實相義。又光照此土他土十法界事。
<lb n="0642b07"/>正表十法界。無非一實相印所印。約教者。丈六佛
<lb n="0642b08"/>放光。三藏義。帶劣勝應身放光。通教義。尊特身放
<lb n="0642b09"/>光。別教義。即丈六是毗盧遮那法身放光。圓教義。
<lb n="0642b10"/>龍女讚云。微玅淨法身。具相三十二。正屬開顯圓
<lb n="0642b11"/>也。東方者。諸方之始。表十住是始位。迹門說法。令
<lb n="0642b12"/>生身菩薩朗然見理。入於圓住。開佛知見。舉初即
<lb n="0642b13"/>知中後。故云靡不周徧。當知諸方亦然。諸位亦然。
<lb n="0642b14"/>若本門說法。四方佛集。即表法身菩薩增道損生。
<lb n="0642b15"/>四位增長也。萬八千世界者。如華嚴所照。動以剎
<lb n="0642b16"/>塵數計。此何其少。特表十八界。各具百界千如。為
<lb n="0642b17"/>萬八千。此等無非佛慧境界耳。彌勒問云。放一淨
<lb n="0642b18"/>光。照無量國。當知方不局東。數不止于萬八千也
<lb n="0642b19"/>明矣。夫光照東方。因光得見他土六瑞。所謂六趣
<lb n="0642b20"/>眾生。諸佛說法。三乘修得。涅槃起塔等。如此十界。
<lb n="0642b21"/>若相若性。若體若力若作。若因若緣。若果若報。從
<lb n="0642b22"/>本至末。炳然齊現於一光中。橫該無際。豎徹始終。
<lb n="0642b23"/>如鏡中像。如水中月。言有不有。言空不空。光外無
<lb n="0642b24"/>土。土外無光。所謂空等。假等。中等。上根利智。正可
<lb n="0642c01"/>向此處頓了同體權實。非權非實。為未了者。更作
<lb n="0642c02"/>三周巧說耳。昔人云。一光東照。玅體全彰。庶幾得
<lb n="0642c03"/>之。阿鼻。此云無間。最在世界之下。阿迦尼吒。此云
<lb n="0642c04"/>色究竟。最在世界之上。無不盡于光中顯現也
(初
<lb n="0642c05"/>此土六瑞竟)
。</p>
<p id="pX29p0642c0506" type="inline" rend="margin-left:1em">△二他土六瑞。即是此土第六放光
<lb n="0642c06"/>瑞中所見境界。為令易解。兼欲引同。故分為六。初
<lb n="0642c07"/>見六趣瑞。二見諸佛瑞。是上聖下凡一雙。三聞說
<lb n="0642c08"/>法瑞。四見四眾得道瑞。是人法一雙。五見菩薩行
<lb n="0642c09"/>行瑞。六見諸佛涅槃瑞。是始終一雙。既有可化眾
<lb n="0642c10"/>生。即有能化之佛。有佛即有說法。說法即有弟子。
<lb n="0642c11"/>弟子即是行始。行始必致終也。又此土六瑞。總表
<lb n="0642c12"/>眾生當獲自覺。彼土六瑞。總表眾生當獲覺他。又
<lb n="0642c13"/>此彼六瑞。表此彼諸佛道同。今前五瑞。是現彼土
<lb n="0642c14"/>
<anchor xml:id="begd1e6297"/>已<anchor xml:id="endd1e6297"/>與此同。第六瑞。是現此土當與彼同也。</p>
<p id="pX29p0642c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">今初
<lb n="0642c15"/>見六趣瑞。</p>
<lb n="0642c16"/>
<p id="pX29p0642c1601">於此世界。盡見彼土。六趣眾生。</p>
<lb n="0642c17"/>
<p id="pX29p0642c1701" rend="margin-left:1em">時會大眾。即於此界。盡見彼土六趣眾生。與此土
<lb n="0642c18"/>同。無別異也。</p>
<p id="pX29p0642c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△二見諸佛瑞。</p>
<lb n="0642c19"/>
<p id="pX29p0642c1901">又見彼土。現在諸佛。</p>
<lb n="0642c20"/>
<p id="pX29p0642c2001" rend="margin-left:1em">此見彼土諸佛。為五濁故。出現於世。與此土釋迦
<lb n="0642c21"/>佛出世意同。</p>
<p id="pX29p0642c2106" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞說法瑞。</p>
<lb n="0642c22"/>
<p id="pX29p0642c2201">及聞諸佛所說經法。</p>
<lb n="0642c23"/>
<p id="pX29p0642c2301" rend="margin-left:1em">此聞彼佛。初從無相一法。非頓而頓。演大華嚴。與
<lb n="0642c24"/>此土釋迦佛說華嚴經意同。</p>
<p id="pX29p0642c2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△四見四眾得道瑞。</p>
<lb n="0643a01"/>
<p id="pX29p0643a0101">并見彼諸比丘比丘尼
(至)
諸修行得道者。</p>
<lb n="0643a02"/>
<p id="pX29p0643a0201" rend="margin-left:1em">此見彼佛非漸而漸。為鈍根人說三藏法。四眾依
<lb n="0643a03"/>之。得出世四果辟支佛道。與此土釋迦佛說三藏
<lb n="0643a04"/>教意同。</p>
<p id="pX29p0643a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">△五見菩薩行行瑞。</p>
<lb n="0643a05"/>
<p id="pX29p0643a0501">復見諸菩薩摩訶薩
(至)
行菩薩道。</p>
<lb n="0643a06"/>
<p id="pX29p0643a0601" rend="margin-left:1em">此見彼佛。非漸而漸。為大乘人。說方等般若諸大
<lb n="0643a07"/>乘經。與此土釋迦佛說二酥教意同。昔種四教善
<lb n="0643a08"/>根為因。今稟四教法門為緣。四教各有信解以為
<lb n="0643a09"/>能感。修行四教。復各四門。故云種種相貌。</p>
<p id="pX29p0643a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△六見
<lb n="0643a10"/>諸佛涅槃瑞。</p>
<lb n="0643a11"/>
<p id="pX29p0643a1101">復見諸佛般涅槃者
(至)
起七寶塔。</p>
<lb n="0643a12"/>
<p id="pX29p0643a1201" rend="margin-left:1em">此見彼佛施化事畢。收無量法還歸一法。示滅息
<lb n="0643a13"/>化。乃至起塔而作佛事。是則始從出世。終于像法。
<lb n="0643a14"/>一代所作權實利益。光照彼土。炳然在目。以彼例
<lb n="0643a15"/>此。前五既同。今一豈別。當知釋迦從初成道。于一
<lb n="0643a16"/>無相法出無量法。非頓而頓。非漸而漸。其事<anchor xml:id="begd1e6417"/>已<anchor xml:id="endd1e6417"/>竟。
<lb n="0643a17"/>今日必當收無量法。還入一法。開權顯實。唱言入
<lb n="0643a18"/>滅。與彼土同也。復次種種因緣者。昔善為因。今教
<lb n="0643a19"/>為緣。又別說者。正是三藏之後。明共不共般若為
<lb n="0643a20"/>因。助道戒定慧等為緣。約三人。即有種種因緣。又
<lb n="0643a21"/>就共不共人。種種因緣。種種相貌者。共不共各四
<lb n="0643a22"/>門。一一門復有無量相貌。五百比丘各說身因。即
<lb n="0643a23"/>其義也。不共四門。亦如是。故知因緣相貌。還入一
<lb n="0643a24"/>因一緣一相一貌。當知此土亦與彼同
(二現瑞序
<lb n="0643b01"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0643b0102" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三疑念序。文為二。一彌勒疑念。二大眾疑
<lb n="0643b02"/>念。</p>
<p id="pX29p0643b0202" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0643b03"/>
<p id="pX29p0643b0301">爾時彌勒菩薩作是念
(至)
我今當問。</p>
<lb n="0643b04"/>
<p id="pX29p0643b0401" rend="margin-left:1em">文中彌勒有三念。一正念六瑞。二念問誰。三念文
<lb n="0643b05"/>殊。文殊念起。第二念除。唯初念在。但成一疑也。神
<lb n="0643b06"/>變者。神內也。變外也。神名天心。即是天然內慧。變
<lb n="0643b07"/>名變動。即是六瑞外彰。首楞嚴云。佛住不二法。能
<lb n="0643b08"/>作神通。法王法力。超葢一切。彌勒迹示不測外變。
<lb n="0643b09"/>亦不知內慧。故興念至此。</p>
<p id="pX29p0643b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△二大眾疑念。</p>
<lb n="0643b10"/>
<p id="pX29p0643b1001">爾時比丘。比丘尼
(至)
今當問誰。</p>
<lb n="0643b11"/>
<p id="pX29p0643b1101" rend="margin-left:1em">文中眾有兩念。一正念六瑞。二念問誰。或問曰。文
<lb n="0643b12"/>殊彌勒。德位相亞。何故一問一答。答夫機有在無。
<lb n="0643b13"/>位雖齊等。賓主異宜。聖人承機。非問者不能答也
<lb n="0643b14"/>
(因緣)
。法門有權實。權補處須問。實者須答
(約教)
。又迹有
<lb n="0643b15"/>久近。近問。久答
(本迹)
。又名有便易。彌勒名慈。慈為眾
<lb n="0643b16"/>生應須問。文殊名妙德。德應須答
(觀解)
。此即四種消
<lb n="0643b17"/>文意
(三疑念序竟)
。</p>
<p id="pX29p0643b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">△四發問序二。初長行。二偈頌。
<lb n="0643b18"/>初中二。初經家述。</p>
<lb n="0643b19"/>
<p id="pX29p0643b1901">爾時彌勒菩薩
(至)
及諸天龍鬼神等眾會之心。</p>
<lb n="0643b20"/>
<p id="pX29p0643b2001" rend="margin-left:1em">△二正發問。</p>
<lb n="0643b21"/>
<p id="pX29p0643b2101">而問文殊師利言
(至)
悉見彼佛國界莊嚴。</p>
<lb n="0643b22"/>
<p id="pX29p0643b2201" rend="margin-left:1em">△二偈頌二。初頌上問。二頌請答。何意有偈頌耶。
<lb n="0643b23"/>龍樹毗婆沙云。一隨國土。天竺有散華貫華之說。
<lb n="0643b24"/>如此間序後銘也。二隨樂欲不同。有樂散說。有樂
<lb n="0643c01"/>章句。三隨生解不同。或於散說得解。或於章句得
<lb n="0643c02"/>解。四隨利鈍。利者一聞即悟。鈍者再說方悟。又表
<lb n="0643c03"/>佛殷勤重說。又為眾集前後。故有偈也。偈有六十
<lb n="0643c04"/>二行。文為兩。初五十四行頌上問。後八行請答。就
<lb n="0643c05"/>問為兩。前四行問此土。後五十行問他土。</p>
<p id="pX29p0643c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0643c06"/>
<p id="pX29p0643c0601">於是彌勒菩薩。欲重宣此義。以偈問曰。</p>
<lb n="0643c07"/>
<p id="pX29p0643c0701">文殊師利
(至)
得未曾有。</p>
<lb n="0643c08"/>
<p id="pX29p0643c0801" rend="margin-left:1em">長行總問此土六瑞。偈中長有香風地淨。無說法
<lb n="0643c09"/>入定。觀文謂言盈縮。尋義不然。說法是慧性。入定
<lb n="0643c10"/>是天心。由天心慧性。能作動地放光。舉末即能知
<lb n="0643c11"/>本。故縮非縮也
(但舉放光動地之末。則知說法入定之本。若無定慧。安能現變)
。他
<lb n="0643c12"/>不見此意。謂彌勒不問兩事。便不以為瑞。今反難
<lb n="0643c13"/>之。若彌勒不問。文殊何故而答。又問。指何處為問。
<lb n="0643c14"/>今指長行總問是也。若更顯其別問。秪導師兩字
<lb n="0643c15"/>是也。良以說法入定。能導於人。既稱導師。即是問
<lb n="0643c16"/>說法入定也。是故非縮。</p>
<p id="pX29p0643c1610" type="inline" rend="margin-left:1em">他云風由檀林故香。地加
<lb n="0643c17"/>之嚴淨。盈長兩事。今謂非盈。風本無香。而香為奇
<lb n="0643c18"/>特。故以成瑞。夫天華至玅。豈有色而無香。此表因
<lb n="0643c19"/>運至果。如華有香風。華既集地。地則嚴淨。因若趣
<lb n="0643c20"/>果。果則嚴淨。金光明云。聚集功德。莊嚴佛身。故以
<lb n="0643c21"/>二事。顯成四華。盈非盈也
(以果上二事。顯因功也。由華有香。非獨風耳。由
<lb n="0643c22"/>香風故。其地必淨。言二事者。謂功德。法身。功德因也。法身果也。由至果故。成就二義。一至果。二果淨。由因
<lb n="0643c23"/>至果。故令果淨。次二句地動瑞。次一行眾喜。雖不依前次第。六瑞宛足)
。</p>
<p id="pX29p0643c2328" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問他土
<lb n="0643c24"/>六瑞為六。初問六趣眾生。二問見彼佛。及聞說法。
<lb n="0644a01"/>三問他土四眾。四結前開後。五問他土修菩薩行。
<lb n="0644a02"/>六問他土供養舍利。即是問佛涅槃。</p>
<p id="pX29p0644a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">今初三行
<lb n="0644a03"/>問六趣眾生。</p>
<lb n="0644a04"/>
<p id="pX29p0644a0401">眉間光明
(至)
於此悉見。</p>
<lb n="0644a05"/>
<p id="pX29p0644a0501" rend="margin-left:1em">驗此頌。知上文光照東方。是總照他土意也。此頌
<lb n="0644a06"/>頌上總問。六趣眾生。是能趣之人。生死。是所趣之
<lb n="0644a07"/>處。善惡業緣是趣因。好醜是趣果也。</p>
<p id="pX29p0644a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二四行。問
<lb n="0644a08"/>見彼佛說頓教。</p>
<lb n="0644a09"/>
<p id="pX29p0644a0901">又覩諸佛
(至)
開悟眾生。</p>
<lb n="0644a10"/>
<p id="pX29p0644a1001" rend="margin-left:1em">此廣明說法之相。謂說頓教。逗大根性。聖主師子。
<lb n="0644a11"/>即如此土現盧舍那像也。演說經法微玅第一者。
<lb n="0644a12"/>即如此土先照高山。演華嚴教也。教諸菩薩者。即
<lb n="0644a13"/>如此土七處等會。無聲聞人也。照明佛法開悟眾
<lb n="0644a14"/>生者。即如此土始見佛身。入如來慧也。</p>
<p id="pX29p0644a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三行。
<lb n="0644a15"/>問他土說三乘。</p>
<lb n="0644a16"/>
<p id="pX29p0644a1601">若人遭苦
(至)
為說淨道。</p>
<lb n="0644a17"/>
<p id="pX29p0644a1701" rend="margin-left:1em">若人遭苦者。設聲聞乘也。此頌具明四諦。在文分
<lb n="0644a18"/>明。若人遭苦而造惡業。苦不得盡。底下眾生是也。
<lb n="0644a19"/>若人遭苦而造善業。苦亦不盡。厭下攀上。如難陀
<lb n="0644a20"/>為欲故持戒等是也。若人遭苦。於外道法中求解
<lb n="0644a21"/>脫。增見長非者。苦亦不盡。若人遭苦厭集。復厭依
<lb n="0644a22"/>果。感佛說涅槃者。此人能盡諸苦際也。他土亦設
<lb n="0644a23"/>此乘也。</p>
<p id="pX29p0644a2304" type="inline" rend="margin-left:1em">若人有福下一行。是說中乘也。若供養佛
<lb n="0644a24"/>少。遭苦致惱。若供佛多。雖遭苦而福。故云聲聞三
<lb n="0644b01"/>生種福。支佛百劫種福。形彼聲聞。故言有福。志求
<lb n="0644b02"/>勝法者。聲聞厭苦而修行。支佛求道故修行。深求
<lb n="0644b03"/>緣起勝玅之理。即是他土說中乘也。</p>
<p id="pX29p0644b0315" type="inline" rend="margin-left:1em">若有佛子下。
<lb n="0644b04"/>是說六度大乘也。真慈悲能紹佛種。故言佛子。修
<lb n="0644b05"/>於六度。故言種種行。上求。故言無上慧。六度中無
<lb n="0644b06"/>六弊。如藥中無病。故言淨道。非究竟也。</p>
<p id="pX29p0644b0616" type="inline" rend="margin-left:1em">又聲聞苦
<lb n="0644b07"/>諦為觀門。緣覺集諦為門。六度菩薩道諦為門。故
<lb n="0644b08"/>言淨道。</p>
<p id="pX29p0644b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行半結前開後。</p>
<lb n="0644b09"/>
<p id="pX29p0644b0901">文殊師利
(至)
今當略說。</p>
<lb n="0644b10"/>
<p id="pX29p0644b1001" rend="margin-left:1em">見聞若斯。即是結前。如是眾多。即是開後。</p>
<p id="pX29p0644b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△五問
<lb n="0644b11"/>他方修菩薩行。正與此土方等般若諸大乘教意
<lb n="0644b12"/>同。文分為三。初總問。二次第問。三雜問。次第擬同
<lb n="0644b13"/>此土漸教。雜問擬同此土不定教也。</p>
<p id="pX29p0644b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">今初一行
<lb n="0644b14"/>總問。</p>
<lb n="0644b15"/>
<p id="pX29p0644b1501">我見彼土。恒沙菩薩。種種因緣。而求佛道。</p>
<lb n="0644b16"/>
<p id="pX29p0644b1601" rend="margin-left:1em">總問中經云。恒沙者。阿耨達池。四面各出一河。東
<lb n="0644b17"/>銀牛口。出殑伽河。南金象口。出信度河。西瑠璃馬
<lb n="0644b18"/>口。出縛芻河。北頗胝迦師子口。出徙多河。各繞池
<lb n="0644b19"/>一帀。流入四海。於中殑伽。沙細而多。外人所計以
<lb n="0644b20"/>為福河。入洗滅罪。佛亦順俗。故常指之。又佛說法。
<lb n="0644b21"/>多近此河。故以為喻。此下六度。但略指大體。若依
<lb n="0644b22"/>二味。具出其相。具如止觀第二第七記所引。問。既
<lb n="0644b23"/>云方等般若。亦應具有兩教二乘。何得總問唯求
<lb n="0644b24"/>佛道。答。實如所問。但避繁文。還同鹿苑。故略不說。</p>
<lb n="0644c01"/>
<p id="pX29p0644c0101" rend="margin-left:1em">△二次第問為六。初問施。二問戒。三問忍。四問進。
<lb n="0644c02"/>五問禪。六問慧。</p>
<p id="pX29p0644c0207" type="inline" rend="margin-left:1em">今初六行問施。</p>
<lb n="0644c03"/>
<p id="pX29p0644c0301">或有行施
(至)
求佛智慧。</p>
<lb n="0644c04"/>
<p id="pX29p0644c0401" rend="margin-left:1em">珍寶奴婢。貴賤共能此施。駟馬寶車。豪俠者所施。
<lb n="0644c05"/>駟馬者。四疋共乘。故云駟也。妻子等。是外身。身肉
<lb n="0644c06"/>等。是內身。捨頭目。即捨命。而不言法施者。讓後般
<lb n="0644c07"/>若也。又約身命財。與生死後際等。得不壞常住。即
<lb n="0644c08"/>是法施。故不別說也。</p>
<p id="pX29p0644c0809" type="inline" rend="margin-left:1em">△二兩行問戒。</p>
<lb n="0644c09"/>
<p id="pX29p0644c0901">文殊師利
(至)
而被法服。</p>
<lb n="0644c10"/>
<p id="pX29p0644c1001" rend="margin-left:1em">約比丘論持戒者。在家施易戒難。出家施難戒易。
<lb n="0644c11"/>故約比丘明戒。此中引五王經云云
(五王經者。此是一卷小經
<lb n="0644c12"/>經云。昔有五王。鄰國無兢。互為親友。有一大王。名曰普安。習菩薩行。以餘四王。邪見熾盛。普安愍之。呼來
<lb n="0644c13"/>殿上。七日七夜。娛樂受樂。四王曰。國事眾多。請退還家。大王自送。并命左右而隨送之。至於半道而問之
<lb n="0644c14"/>言。各何所樂。一云。願春陽之日。遊戲原野。一云。願常作王。種種嚴飾。人民侍從。道路傾目。一云。願得好婦
<lb n="0644c15"/>兒。端正無雙。一云。願父母常在。多有兄弟。美食音樂。共相娛樂。各各說<anchor xml:id="begd1e6869"/>已<anchor xml:id="endd1e6869"/>。迴白大王。王何所願。答。我先說
<lb n="0644c16"/>卿所願不常。若樂春遊。冬則彫朽。若樂為王。福盡相伐。若樂婦兒。一朝疾病。受苦無量。若樂父母常在等。
<lb n="0644c17"/>一旦有事。為他所執。四王又問。大王如何所樂。答言。我所樂者。不生不滅。不苦不樂。不饑不渴。不寒不熱。
<lb n="0644c18"/>存亡自在。四王問曰。如此之樂。何處有耶。何處有師。大王曰。吾師號佛。近在祗洹。諸王歡喜。各詣佛所。却
<lb n="0644c19"/>坐一面。白佛自責。佛說八苦。王及侍從。百千萬人。得須陀洹。捨國入道)
。</p>
<p id="pX29p0644c1928" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行問
<lb n="0644c20"/>忍。</p>
<lb n="0644c21"/>
<p id="pX29p0644c2101">或見菩薩。而作比丘。獨處間靜。樂誦經典。</p>
<lb n="0644c22"/>
<p id="pX29p0644c2201" rend="margin-left:1em">忍有三種。間林邃谷。惡人惡獸。忍耐無瞋。即生忍。
<lb n="0644c23"/>自節守志。即苦行忍。為求佛道。即第一義忍。又而
<lb n="0644c24"/>作比丘。即苦行忍。獨處間靜。即生忍。樂誦經典。即
<lb n="0645a01"/>第一義忍。</p>
<p id="pX29p0645a0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行問精進。</p>
<lb n="0645a02"/>
<p id="pX29p0645a0201">又見菩薩。勇猛精進。入於深山。思惟佛道。</p>
<lb n="0645a03"/>
<p id="pX29p0645a0301" rend="margin-left:1em">夫深山可畏。非窳怯者可居。勇進者能安之傍若
<lb n="0645a04"/>無物。思惟實相。念念不休。進求佛道也
(窳者。如瓜。在穴病也)
。</p>
<lb n="0645a05"/>
<p id="pX29p0645a0501" rend="margin-left:1em">△五二行問禪。</p>
<lb n="0645a06"/>
<p id="pX29p0645a0601">又見離欲
(至)
讚諸法王。</p>
<lb n="0645a07"/>
<p id="pX29p0645a0701" rend="margin-left:1em">前一行。問修根本禪。後一行。問修出世上上禪。通
<lb n="0645a08"/>途皆得有根本之修也。離欲者。若離欲得五通。通
<lb n="0645a09"/>教定也。又根本本離欲。背捨亦修不淨等離欲。別
<lb n="0645a10"/>教兼離二乘欲。中道又離順道法愛欲。深修禪定
<lb n="0645a11"/>者。發初禪一品。此定未深。乃至九品。傳傳為深。又
<lb n="0645a12"/>背捨。九定。八勝。十一切入等。傳傳為深。此定轉變
<lb n="0645a13"/>自在。能發諸通。凡夫但五通。二乘具六通。別教菩
<lb n="0645a14"/>薩讓佛。分有無漏。亦但稱五通也。圓教初後皆具
<lb n="0645a15"/>六通。安禪萬偈下。第二一行。明上上禪。此是別圓
<lb n="0645a16"/>之禪。靜散不相妨。不起滅定。現諸威儀。如修羅琴。
<lb n="0645a17"/>不撫而韻。無緣無念。有感則形。故能安禪讚佛也。</p>
<lb n="0645a18"/>
<p id="pX29p0645a1801" rend="margin-left:1em">△六三行問慧。</p>
<lb n="0645a19"/>
<p id="pX29p0645a1901">復見菩薩
(至)
而擊法鼓。</p>
<lb n="0645a20"/>
<p id="pX29p0645a2001" rend="margin-left:1em">智深者。慧窮理本也。志固者。誓願廣大也。此即二
<lb n="0645a21"/>種莊嚴。能問能持也。定慧具足者。二乘定多。菩薩
<lb n="0645a22"/>慧多。佛則等。又空觀定多。假觀慧多。中觀則等。無
<lb n="0645a23"/>量喻。即是種種方便。助顯第一義也。破魔兵者。空
<lb n="0645a24"/>觀破四魔。假觀次第破八魔。中觀圓破八魔十魔。
<lb n="0645b01"/>擊鼓者。初發心住。便成正覺。百佛世界作佛。圓擊
<lb n="0645b02"/>梵輪法鼓
(二次第問竟)
。</p>
<p id="pX29p0645b0210" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雜問為七。初問禪。二
<lb n="0645b03"/>問進。三問戒。四問忍。五更問禪。六問施。七問慧。</p>
<lb n="0645b04"/>
<p id="pX29p0645b0401" rend="margin-left:1em">今初二行問禪。</p>
<lb n="0645b05"/>
<p id="pX29p0645b0501">又見菩薩
(至)
令入佛道。</p>
<lb n="0645b06"/>
<p id="pX29p0645b0601" rend="margin-left:1em">初一偈問入捨禪。即是自行。次一偈問入悲禪。即
<lb n="0645b07"/>是化他。菩薩入定放光。種種利益。具出華嚴思益。</p>
<lb n="0645b08"/>
<p id="pX29p0645b0801" rend="margin-left:1em">△二一行問進。</p>
<lb n="0645b09"/>
<p id="pX29p0645b0901">又見佛子。未嘗睡眠。經行林中。勤求佛道。</p>
<lb n="0645b10"/>
<p id="pX29p0645b1001" rend="margin-left:1em">此如般舟念佛等法門也。般舟。此云佛立。九十日
<lb n="0645b11"/>中常行。不坐不臥。除睡為最。部在方等。亦通四教
<lb n="0645b12"/>今云勤求佛道。揀兩二乘。</p>
<p id="pX29p0645b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行問戒。</p>
<lb n="0645b13"/>
<p id="pX29p0645b1301">又見具戒。威儀無缺。淨如寶珠。以求佛道。</p>
<lb n="0645b14"/>
<p id="pX29p0645b1401" rend="margin-left:1em">威儀無缺。即是初不缺戒。淨如寶珠。即是第十究
<lb n="0645b15"/>竟戒。中間可解。十戒如玄義中說
(無缺。乃至究竟。此十戒名。出大
<lb n="0645b16"/>論。具如止觀玄文)
。</p>
<p id="pX29p0645b1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行半問忍。</p>
<lb n="0645b17"/>
<p id="pX29p0645b1701">又見佛子
(至)
以求佛道。</p>
<lb n="0645b18"/>
<p id="pX29p0645b1801" rend="margin-left:1em">力者。阿含云。力有六種。小兒啼為力。女人嗔為力。
<lb n="0645b19"/>國王憍為力。羅漢進為力。諸佛悲為力。比丘忍為
<lb n="0645b20"/>力。</p>
<p id="pX29p0645b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">△五二行更問禪。</p>
<lb n="0645b21"/>
<p id="pX29p0645b2101">又見菩薩
(至)
以求佛道。</p>
<lb n="0645b22"/>
<p id="pX29p0645b2201" rend="margin-left:1em">離戲笑。是却掉悔葢。離癡眷屬。即除嗔葢。近智者。
<lb n="0645b23"/>除疑葢。一心除亂。是却貪葢。攝念山林。除睡葢
(如寶
<lb n="0645b24"/>積經迦葉云。有四法。急走捨離百由旬外。一利養。二惡友。三惡眾。四同住多戲笑。或嗔鬬等)
。</p>
<p id="pX29p0645b2436" type="inline" rend="margin-left:1em">△六
<lb n="0645c01"/>五行問施。</p>
<lb n="0645c02"/>
<p id="pX29p0645c0201">或見菩薩
(至)
求無上道。</p>
<lb n="0645c03"/>
<p id="pX29p0645c0301" rend="margin-left:1em">前三行。正具四事。初行二事。謂飲食湯藥。次行衣
<lb n="0645c04"/>服。次行臥具房舍。諸教之中。或復橋梁。義井。園林。
<lb n="0645c05"/>浴池。今無橋等。</p>
<p id="pX29p0645c0507" type="inline" rend="margin-left:1em">△七三行問慧。</p>
<lb n="0645c06"/>
<p id="pX29p0645c0601">或有菩薩
(至)
求無上道。</p>
<lb n="0645c07"/>
<p id="pX29p0645c0701" rend="margin-left:1em">初一行。不可說而說般若。二一行。不可觀而觀般
<lb n="0645c08"/>若。三一行。言語道斷。心行處滅。即是說不可說觀
<lb n="0645c09"/>不可觀而論般若也
(五問他土修菩薩行竟)
。</p>
<p id="pX29p0645c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△六
<lb n="0645c10"/>有七行。明佛滅後。以舍利起塔者。正頌上他土佛
<lb n="0645c11"/>出五濁。從無相一法。開漸頓教。故有二法。三道。種
<lb n="0645c12"/>種行類。相貌不同。如上所見也。今見他土佛般涅
<lb n="0645c13"/>槃。佛子慕德。為樹墳塔。即表無量。悉歸入一。一出
<lb n="0645c14"/>無量。前相<anchor xml:id="begd1e7179"/>已<anchor xml:id="endd1e7179"/>表。無量歸一。正是入於涅槃。就文為
<lb n="0645c15"/>六。初一行。總標佛滅起塔。第二一行明塔數。第三
<lb n="0645c16"/>一行明塔量。第四一行明塔相。第五一行明供養。
<lb n="0645c17"/>第六兩行結。如文。</p>
<lb n="0645c18"/>
<p id="pX29p0645c1801">文殊師利
(至)
其華開敷。</p>
<lb n="0645c19"/>
<p id="pX29p0645c1901" rend="margin-left:1em">塔婆。此云方墳。又云殿堂。如此土靈宇。崇臺峻階。
<lb n="0645c20"/>承露干雲。長表淨域。歸心上聖耳。樹王者。即波利
<lb n="0645c21"/>質多。正供舍利。傍嚴佛國土
(樹王者。即忉利天波利質多羅樹。具如釋
<lb n="0645c22"/>籤引大經文)
。</p>
<p id="pX29p0645c2206" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初頌上問竟)
。</p>
<p id="pX29p0645c2211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌請答二。初舉疑述請。
<lb n="0645c23"/>二釋四伏難。</p>
<p id="pX29p0645c2306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初三行舉疑述請。</p>
<lb n="0645c24"/>
<p id="pX29p0645c2401">佛放一光
(至)
願決眾疑。</p>
<lb n="0646a01"/>
<p id="pX29p0646a0101" rend="margin-left:1em">白毫為本故先舉。次及諸事。故言種種。又諸佛為
<lb n="0646a02"/>本。即總攝他土餘五瑞也。</p>
<p id="pX29p0646a0211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二五行四伏難。</p>
<lb n="0646a03"/>
<p id="pX29p0646a0301">四眾欣仰
(至)
為說何等。</p>
<lb n="0646a04"/>
<p id="pX29p0646a0401" rend="margin-left:1em">言伏難者。文殊內心搆難。不肎時答。其意有三。一
<lb n="0646a05"/>此瑞希奇。不可倉卒輕爾有判。二智眾如海。謙光
<lb n="0646a06"/>推高。三靳固前却。生眾渴仰。故以伏難。潛而拒之。
<lb n="0646a07"/>彌勒彰灼釋難。意亦有三。一瑞大故疑大。若不為
<lb n="0646a08"/>釋。憂兕在懷。妨聞正說。二眾海乃多。機在仁者。三
<lb n="0646a09"/>闔眾瞻仁。故知注誠殷重。所以彰言釋難。請令時
<lb n="0646a10"/>答。</p>
<p id="pX29p0646a1002" type="inline" rend="margin-left:1em">初伏難者。因正請生。請云。佛子文殊。願決眾疑。
<lb n="0646a11"/>文殊仍此。起初伏難。汝云眾疑。眾未曾疑。若疑應
<lb n="0646a12"/>問。眾既不疑。我何所決。彌勒即以第一偈釋云。四
<lb n="0646a13"/>眾欣仰。瞻仁及我。及我。欲令我問。瞻仁。欲得仁答。
<lb n="0646a14"/>文殊因此起第二難。眾同有疑。不易可答。待佛出
<lb n="0646a15"/>定。然後決疑。彌勒即用第二偈釋。若有疑住懷。憂
<lb n="0646a16"/>兕不泰。應以時答。復知如來何時起定。故言佛子
<lb n="0646a17"/>時答。決疑令喜
(言時答者。催促之詞。令其即答)
。</p>
<p id="pX29p0646a1719" type="inline" rend="margin-left:1em">文殊因此起第三
<lb n="0646a18"/>難。我與仁者。同居學地。欲測佛意。微共籌量。獨令
<lb n="0646a19"/>我答。於理不可。彌勒即以第三偈釋。我亦微心下
<lb n="0646a20"/>思。躊躇兩楹。為說玅法。為當授記。故言佛坐道場。
<lb n="0646a21"/>所得玅法。為欲說此。為當授記。</p>
<p id="pX29p0646a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">文殊因此起第四
<lb n="0646a22"/>難。若如汝說。即是釋疑。何煩我答。彌勒即以第四
<lb n="0646a23"/>偈釋。安得以我猶豫之心而判大事。故言示諸佛
<lb n="0646a24"/>土。此非小緣。文殊伏難既窮。謙光亦止。</p>
<p id="pX29p0646a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">後一偈結
<lb n="0646b01"/>請答也。</p>
<p id="pX29p0646b0104" type="inline" rend="margin-left:1em">此四伏難。光宅受於次師。次師受于江北
<lb n="0646b02"/>釗師。既是先賢文外巧思。今用之
(四發問序竟)
。</p>
<p id="pX29p0646b0219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0646b03"/>第五答問序。有長偈頌。長行文為四。一惟忖答。二
<lb n="0646b04"/>略曾見答。三廣曾見答。四分明判答。夫以下測上。
<lb n="0646b05"/>止可岡像卜度。惟昔儔今。不可頓決。所以初從髣髴。
<lb n="0646b06"/>次引略見。略見未周。更引廣見。以多證一。爾乃
<lb n="0646b07"/>分判。惟忖答。答上此土問。略曾見答。答上他土問。
<lb n="0646b08"/>廣曾見答。雙答此土他土問。判當答。雙判此土他
<lb n="0646b09"/>土問也。</p>
<p id="pX29p0646b0904" type="inline" rend="margin-left:1em">今初惟忖答。</p>
<lb n="0646b10"/>
<p id="pX29p0646b1001">爾時文殊師利
(至)
演大法義。</p>
<lb n="0646b11"/>
<p id="pX29p0646b1101" rend="margin-left:1em">惟者。思惟也。忖者。忖量。惟今如昔。忖昔如今。然文
<lb n="0646b12"/>殊古佛。豈應不知。迹示思惟也。欲說大法者。答說
<lb n="0646b13"/>法瑞。雨大法雨。答雨華瑞。吹大法蠡。答大眾心喜
<lb n="0646b14"/>瑞。擊大法鼓。答地動瑞。演大法義。答放光瑞。</p>
<p id="pX29p0646b1418" type="inline" rend="margin-left:1em">欲說
<lb n="0646b15"/>大法者。惟昔諸佛。說無量義後。則開權顯實。收無
<lb n="0646b16"/>量歸一。忖於今佛。既說法<anchor xml:id="begd1e7374"/>已<anchor xml:id="endd1e7374"/>。亦應開權顯實。會無
<lb n="0646b17"/>量以歸一。一者。即大法也。</p>
<p id="pX29p0646b1711" type="inline" rend="margin-left:1em">雨大法雨者。惟昔諸佛。
<lb n="0646b18"/>天雨四華之後。普入圓因。住行向地。忖於今佛。雨
<lb n="0646b19"/>華之後。皆成佛因。住行向地。故言雨大法雨也。</p>
<p id="pX29p0646b1919" type="inline" rend="margin-left:1em">吹
<lb n="0646b20"/>大法蠡者。惟昔四眾。見瑞歡喜。得未曾有。障除機
<lb n="0646b21"/>動。即改人教行理。忖今眾喜。亦應障除機動。改人
<lb n="0646b22"/>教行理。所改既深。故言吹大法蠡也。</p>
<p id="pX29p0646b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">擊大法鼓者。
<lb n="0646b23"/>惟昔地動<anchor xml:id="begd1e7400"/>已<anchor xml:id="endd1e7400"/>後。即有六番破無明賊。忖於今佛。地
<lb n="0646b24"/>動<anchor xml:id="begd1e7408"/>已<anchor xml:id="endd1e7408"/>後。亦應六番破無明惑。聲教極玅。故言擊大
<lb n="0646c01"/>法鼓。</p>
<p id="pX29p0646c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">演大法義者。惟昔諸佛。放白毫光後。說法華。
<lb n="0646c02"/>彼此道同。忖於今佛放光<anchor xml:id="begd1e7423"/>已<anchor xml:id="endd1e7423"/>後。廣明五佛道同。既
<lb n="0646c03"/>是佛道。故言演大法義
(故以一光。俱照彼此。此表釋迦。彼表四佛)
。</p>
<p id="pX29p0646c0326" type="inline" rend="margin-left:1em">如是
<lb n="0646c04"/>五句。悉是惟昔判今。忖今類昔。會文附義。唯少入
<lb n="0646c05"/>定一瑞。而雨華動地放光等。皆由入定故爾。意則
<lb n="0646c06"/>兼具。無勞疑也。闕此一條。故稱略答耳。</p>
<p id="pX29p0646c0616" type="inline" rend="margin-left:1em">今更別解。
<lb n="0646c07"/>初一句總。後四句別。總者。大法是也。別者。雨吹擊
<lb n="0646c08"/>演。開示悟入是也。如天非小大。非赤白。而雨赤白
<lb n="0646c09"/>之華。如第一義。非開示悟入。見此理時。即證開示
<lb n="0646c10"/>悟入。譬如種子。得雨萌開。今聞大法雨。潤法性種。
<lb n="0646c11"/>破無明糠。開於十住佛知見也。譬如吹蠡。知是改
<lb n="0646c12"/>號。今之與先。<anchor xml:id="begd1e7457"/>已<anchor xml:id="endd1e7457"/>得十住。今從十住聞法。更改入十
<lb n="0646c13"/>行。示佛知見也。譬如擊鼓。知是誡兵。今之與先。<anchor xml:id="begd1e7465"/>已<anchor xml:id="endd1e7465"/>
<lb n="0646c14"/>在十行。今從十行聞法。誡入迴向。悟佛知見也。演
<lb n="0646c15"/>之言布。橫濶豎深。乃是演義。今之與先。<anchor xml:id="begd1e7478"/>已<anchor xml:id="endd1e7478"/>在十向。
<lb n="0646c16"/>今從十迴向。入於十地。入佛知見。窮源盡邊。深廣
<lb n="0646c17"/>備足也。惟昔六瑞<anchor xml:id="begd1e7488"/>已<anchor xml:id="endd1e7488"/>後。即開示悟入。忖今瑞後。亦
<lb n="0646c18"/>應如是
(一惟忖答竟)
。</p>
<p id="pX29p0646c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">△二略舉曾見以答。</p>
<lb n="0646c19"/>
<p id="pX29p0646c1901">諸善男子。我於過去諸佛
(至)
故現斯瑞。</p>
<lb n="0646c20"/>
<p id="pX29p0646c2001" rend="margin-left:1em">初以<anchor xml:id="begd1e7515"/>己<anchor xml:id="endd1e7515"/>智惟忖。今以略曾。小分明於前。舉此答他
<lb n="0646c21"/>土問也。此土五瑞。不通他土。唯放光一瑞。徧照東
<lb n="0646c22"/>方。略曾見答。專答放光。故如是答他土之問也。今
<lb n="0646c23"/>見如昔。昔秪如今。欲令眾生咸得聞知者。即聞思
<lb n="0646c24"/>兩慧。亦信法兩行。收無量歸一。改三乘教理。六番
<lb n="0647a01"/>破無明等。諸佛道同。開示悟入佛之知見。故言一
<lb n="0647a02"/>切世間難信之法也
(二略曾見答竟)
。</p>
<p id="pX29p0647a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">△三廣舉曾
<lb n="0647a03"/>見以答。即雙答此土他土問也。彌勒因光。橫見東
<lb n="0647a04"/>方以為問。文殊引昔。豎見多佛以為答。正顯十方
<lb n="0647a05"/>三世諸佛道同。文為三。初引一佛同。次引二萬佛
<lb n="0647a06"/>同。三引最後佛同。初中三。初時節。二標名。三說法。</p>
<lb n="0647a07"/>
<p id="pX29p0647a0701" rend="margin-left:1em">今初時節同。</p>
<lb n="0647a08"/>
<p id="pX29p0647a0801">諸善男子。如過去無量無邊不可思議阿僧祇劫。</p>
<lb n="0647a09"/>
<p id="pX29p0647a0901" rend="margin-left:1em">△二標名同。</p>
<lb n="0647a10"/>
<p id="pX29p0647a1001">爾時有佛。號日月燈明
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0647a11"/>
<p id="pX29p0647a1101" rend="margin-left:1em">標名同者。通號與今佛可同。別名云何同。此當以
<lb n="0647a12"/>緣別義同為釋。何者。日是慧。月是定。定慧是自行
<lb n="0647a13"/>德。燈明是化他德。能仁。能定慧。能自他。又日月燈
<lb n="0647a14"/>是三智。今佛亦三智。隨緣稱別。義則不殊。故言名
<lb n="0647a15"/>同。</p>
<p id="pX29p0647a1502" type="inline" rend="margin-left:1em">△三說法同。</p>
<lb n="0647a16"/>
<p id="pX29p0647a1601">演說正法
(至)
成一切種智。</p>
<lb n="0647a17"/>
<p id="pX29p0647a1701" rend="margin-left:1em">說法同者。昔佛先頓後漸。與今佛初頓後漸同也。
<lb n="0647a18"/>演說正法。初中後善者。即是頓教也。夫七善之語。
<lb n="0647a19"/>乃通大小。尋文是大乘七善。初中後善者。即是頓
<lb n="0647a20"/>教序正流通。名為時節善。其義深遠。即是頓教了
<lb n="0647a21"/>義之理。二乘不測其邊底。故言深遠。是名義善。其
<lb n="0647a22"/>語巧玅。即是頓教八音所吐。會理直說。悅菩薩心。
<lb n="0647a23"/>即頓教之文。名為語善。純一無雜。不與二乘共。即
<lb n="0647a24"/>是頓教獨一善。具足者。具明界內界外滿字之法。
<lb n="0647b01"/>即是頓教圓滿善。清白。無二邊瑕穢。即是頓教調
<lb n="0647b02"/>柔善。師云行善。梵行之相者。梵即頓教無緣慈善。
<lb n="0647b03"/>
(次說法同中。即五時同也。如華嚴四諦品云。文殊告諸菩薩。四聖諦。此娑婆。及十方世界。一一各有四百
<lb n="0647b04"/>萬億十千名號。大集亦爾。故知諸大乘經。多為辨異。唯有今經。特為顯同。非但今佛與他佛法同。亦乃<anchor xml:id="begd1e7630"/>己<anchor xml:id="endd1e7630"/>
<lb n="0647b05"/>他。皆入一味。故下文云。因緣譬喻。皆至種智)
又初中後善。解者不同。今
<lb n="0647b06"/>且依一途。若小乘。以戒定慧為三善。大乘以初中
<lb n="0647b07"/>後心為三善。金光明云。前心如來。不可思議。中心
<lb n="0647b08"/>如來。種種莊嚴。後心如來。不可破壞。此亦三善之
<lb n="0647b09"/>意也。文殊引古佛頓教七善。與今佛頓說七善同。
<lb n="0647b10"/>亦與他土初頓說同。所以用此為答者。酬上彌勒
<lb n="0647b11"/>據光橫問他土佛云。聖主師子。演說經法。微玅第
<lb n="0647b12"/>一。文殊豎引昔。舉此為答。即是初佛說頓法同也。
<lb n="0647b13"/>為求聲聞人。說應四諦法者。即是古佛次頓之後。
<lb n="0647b14"/>開漸教法同也。上問若人遭苦。為說涅槃。今引古
<lb n="0647b15"/>佛亦開此漸。以答斯問也。為求辟支佛。說應十二
<lb n="0647b16"/>因緣法。答上若人有福。志求勝法之問也。為諸菩
<lb n="0647b17"/>薩。說應六波羅蜜。答上佛子修種種行之問也。皆
<lb n="0647b18"/>引古佛開漸教同也。廣引曾見佛答他土之問也。</p>
<lb n="0647b19"/>
<p id="pX29p0647b1901" rend="margin-left:1em">令得三菩提成一切種智者。此明古佛開頓漸後。
<lb n="0647b20"/>即顯實之說。始終究竟。此答彌勒見他土佛般涅
<lb n="0647b21"/>槃。涅槃後起塔之問也。</p>
<p id="pX29p0647b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">若引古佛說法。至六波羅
<lb n="0647b22"/>蜜者。明今佛<anchor xml:id="begd1e7679"/>已<anchor xml:id="endd1e7679"/>與昔同。</p>
<p id="pX29p0647b2210" type="inline" rend="margin-left:1em">從令得三菩提去。明今佛
<lb n="0647b23"/>當與昔同
(今佛當與昔同者。今分別三同相狀。今佛正在於定。故以法華為當。古佛<anchor xml:id="begd1e7691"/>已<anchor xml:id="endd1e7691"/>說
<lb n="0647b24"/>法華。故以三皆在昔。所以古佛六瑞。及以爾前四味。而為今同<anchor xml:id="begd1e7699"/>已<anchor xml:id="endd1e7699"/>同。唯說法華。名為當同。古師不以六瑞
<lb n="0647c01"/>而為今同。具如下破)
。</p>
<p id="pX29p0647c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">△次引二萬佛同。</p>
<lb n="0647c02"/>
<p id="pX29p0647c0201">次復有佛。亦名日月燈明
(至)
所可說法。初中後善。</p>
<lb n="0647c03"/>
<p id="pX29p0647c0301" rend="margin-left:1em">初引一佛。備舉頓漸說法同。中舉二萬佛。但舉說
<lb n="0647c04"/>頓同。故言初中後善也。後引一佛。但舉開漸同。所
<lb n="0647c05"/>以然者。指前一佛。則後二可知。而不引二萬之前
<lb n="0647c06"/>佛者。正為名字說法皆同。據義為便耳。姓頗羅墮
<lb n="0647c07"/>者。此翻捷疾。亦云利根。亦云滿語也。</p>
<p id="pX29p0647c0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△三引最後
<lb n="0647c08"/>佛同又三。初曾見事與今<anchor xml:id="begd1e7737"/>已<anchor xml:id="endd1e7737"/>同。二曾見事與今今
<lb n="0647c09"/>同。三曾見事與今當同。曾謂昔之所更。<anchor xml:id="begd1e7745"/>已<anchor xml:id="endd1e7745"/>謂謝在
<lb n="0647c10"/>過去。曾之與<anchor xml:id="begd1e7754"/>已<anchor xml:id="endd1e7754"/>。俱謝俱更。今取久遠者為曾。小近
<lb n="0647c11"/>者為<anchor xml:id="begd1e7762"/>已<anchor xml:id="endd1e7762"/>。取六瑞等為今。取佛出定去為當也。第一
<lb n="0647c12"/>從其最後佛有八子者。是曾與<anchor xml:id="begd1e7770"/>已<anchor xml:id="endd1e7770"/>同。</p>
<lb n="0647c13"/>
<p id="pX29p0647c1301">其最後佛。未出家時
(至)
<anchor xml:id="begd1e7783"/>已<anchor xml:id="endd1e7783"/>於千萬佛所。植諸善本。</p>
<lb n="0647c14"/>
<p id="pX29p0647c1401" rend="margin-left:1em">昔佛八子。今佛一子。數雖不等。竝出同居之土。土
<lb n="0647c15"/>有見思。俱示有子。有子事同。一八赴緣。別有所表。
<lb n="0647c16"/>一子總表一道清淨。八子表八正道。數異。有子義
<lb n="0647c17"/>同也。又昔佛子出家。發大乘意。今佛子住小乘果。
<lb n="0647c18"/>此云何同。昔化道<anchor xml:id="begd1e7806"/>已<anchor xml:id="endd1e7806"/>竟。顯本事彰。故言發大乘意。
<lb n="0647c19"/>今未發迹。猶言羅漢。至下文發本。即是菩薩。其義
<lb n="0647c20"/>則同。</p>
<p id="pX29p0647c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">△二曾見事與今今同二。初現瑞同。二疑念
<lb n="0647c21"/>同。初又二。初此土六瑞同。二他土六瑞同。</p>
<p id="pX29p0647c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0647c22"/>
<p id="pX29p0647c2201">是時日月燈明佛
(至)
靡不周徧。</p>
<lb n="0647c23"/>
<p id="pX29p0647c2301" rend="margin-left:1em">△二他土六瑞同。</p>
<lb n="0647c24"/>
<p id="pX29p0647c2401">如今所見。是諸佛土。</p>
<lb n="0648a01"/>
<p id="pX29p0648a0101" rend="margin-left:1em">昔佛他土六瑞。總云如今所見。則知昔佛他土六
<lb n="0648a02"/>瑞。亦與今同
(初現瑞同竟)
。</p>
<p id="pX29p0648a0211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二疑念同。</p>
<lb n="0648a03"/>
<p id="pX29p0648a0301">彌勒當知
(至)
欲知此光所為因緣。</p>
<lb n="0648a04"/>
<p id="pX29p0648a0401" rend="margin-left:1em">昔明別序。既有現瑞懷疑二序同。而無集眾發問
<lb n="0648a05"/>答問三序者。義推則有。既言說法。知必集眾。既道
<lb n="0648a06"/>懷疑。知應有問。若問必答。例二必兼。得三序同也。
<lb n="0648a07"/>又若述昔答。則不俟文殊費辭。既不言答。亦不出
<lb n="0648a08"/>問。其義可解。</p>
<p id="pX29p0648a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">△三曾見事與今當同五。初因人說
<lb n="0648a09"/>法同。二時節同。三唱滅同。四授記同。五滅後通經
<lb n="0648a10"/>同。</p>
<p id="pX29p0648a1002" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0648a11"/>
<p id="pX29p0648a1101">時有菩薩。名曰玅光
(至)
教菩薩法。佛所護念。</p>
<lb n="0648a12"/>
<p id="pX29p0648a1201" rend="margin-left:1em">昔佛定起。因玅光菩薩說經。今佛定起。因聲聞身
<lb n="0648a13"/>子說經。此云何同。昔因玅光。今因身子。正是所因
<lb n="0648a14"/>人同。昔佛八子。師於玅光。如來起定。對告玅光。又
<lb n="0648a15"/>付託玅光。今佛子羅云。亦師身子。佛從定起。亦對
<lb n="0648a16"/>告身子。迹門竟。又付託身子。今古孱齊。疑者言。玅
<lb n="0648a17"/>光是菩薩。身子是聲聞。云何是同。昔事<anchor xml:id="begd1e7915"/>已<anchor xml:id="endd1e7915"/>彰。譚為
<lb n="0648a18"/>菩薩。今事未發。道是聲聞。比及發迹。身子是大菩
<lb n="0648a19"/>薩。非同何謂。昔玅光垂迹。何必不作聲聞。特是文
<lb n="0648a20"/>殊巧說。方便隱顯耳。</p>
<p id="pX29p0648a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">△二時節同。</p>
<lb n="0648a21"/>
<p id="pX29p0648a2101">六十小劫。不起於座
(至)
而生懈倦。</p>
<lb n="0648a22"/>
<p id="pX29p0648a2201" rend="margin-left:1em">時節同者。如下文云。五十小劫。謂如半日。即是同
<lb n="0648a23"/>也
(僭補曰。時會聽眾。符文會理。亡身心相。觀行相應。六十小劫。謂如食頃。佛境現前也。既至出觀。只一
<lb n="0648a24"/>座席耳)
。</p>
<p id="pX29p0648a2404" type="inline" rend="margin-left:1em">△三唱滅同。</p>
<lb n="0648b01"/>
<p id="pX29p0648b0101">日月燈明佛
(至)
當入無餘涅槃。</p>
<lb n="0648b02"/>
<p id="pX29p0648b0201" rend="margin-left:1em">昔說法華。即唱入滅。亦如迦葉佛。今佛說寶塔品
<lb n="0648b03"/>中。明如來不久。當入涅槃。化道<anchor xml:id="begd1e7974"/>已<anchor xml:id="endd1e7974"/>足。唱滅事齊也。</p>
<lb n="0648b04"/>
<p id="pX29p0648b0401" rend="margin-left:1em">△四授記同。</p>
<lb n="0648b05"/>
<p id="pX29p0648b0501">時有菩薩名曰德藏
(至)
多陀阿伽度
(如來)
。阿羅訶
(應供)
。三
<lb n="0648b06"/>藐三佛陀
(正徧知。如來十號。三號攝足)
。</p>
<lb n="0648b07"/>
<p id="pX29p0648b0701" rend="margin-left:1em">昔授德藏菩薩記。今經授聲聞記。豈得是同。昔事
<lb n="0648b08"/>
<anchor xml:id="begd1e8012"/>已<anchor xml:id="endd1e8012"/>成。故言授菩薩記。然正是會三歸一。聲聞得記
<lb n="0648b09"/>也。若說昔授聲聞記者。佛從定起。更何所論。文殊
<lb n="0648b10"/>巧譚。故不發迹耳。</p>
<p id="pX29p0648b1008" type="inline" rend="margin-left:1em">△五滅後通經同三。初正明入
<lb n="0648b11"/>滅。二明滅後通經利益。三結會古今。</p>
<p id="pX29p0648b1115" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0648b12"/>
<p id="pX29p0648b1201">佛授記<anchor xml:id="begd1e8035"/>已<anchor xml:id="endd1e8035"/>。便於中夜。入無餘涅槃。</p>
<lb n="0648b13"/>
<p id="pX29p0648b1301" rend="margin-left:1em">△二明滅後通經利益。</p>
<lb n="0648b14"/>
<p id="pX29p0648b1401">佛滅度後
(至)
恭敬供養尊重讚歎。</p>
<lb n="0648b15"/>
<p id="pX29p0648b1501" rend="margin-left:1em">通經者。出其人。即玅光也。久近。即八十小劫也。所
<lb n="0648b16"/>化之眾。即八子八百也。結會古今。即求名玅德等
<lb n="0648b17"/>也。所化之人。八子行成。久<anchor xml:id="begd1e8064"/>已<anchor xml:id="endd1e8064"/>得佛。八百之一方成。
<lb n="0648b18"/>今住補處。所以引此八子八百者。近則釋疑。密開
<lb n="0648b19"/>壽量。釋疑者。或謂彌勒補處為大。文殊非補處為
<lb n="0648b20"/>小。小不應答。大不應問。故舉八百。宜應有問。玅光
<lb n="0648b21"/>昔親對佛。先復為師。故釋疑非謬。密開壽量者。八
<lb n="0648b22"/>子最小。佛號然燈。然燈是定光。玅光是釋迦九世
<lb n="0648b23"/>祖師。孫今成佛。師祖為弟子。師弟無定。將密顯生
<lb n="0648b24"/>非生。滅非滅之意。問。彌勒昔見諸佛。曾聞法華。何
<lb n="0648c01"/>故疑問。答。時眾宜應。須扣發耳
(僭補曰。釋疑非謬者。彌勒八百之一。
<lb n="0648c02"/>宜應有問。文殊八百之師。宜應有答。由迷本疑迹。故為釋疑不謬也。玅光九代祖師。於釋迦會中。影響法
<lb n="0648c03"/>化者。明師弟更互。本無定性。密表今日伽耶生非生。昔日伽耶滅非滅。故云密開壽量)
。</p>
<p id="pX29p0648c0334" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0648c04"/>結會古今。</p>
<lb n="0648c05"/>
<p id="pX29p0648c0501">彌勒當知
(至)
求名菩薩汝身是也。</p>
<lb n="0648c06"/>
<p id="pX29p0648c0601" rend="margin-left:1em">
(三廣曾見答竟)
。</p>
<p id="pX29p0648c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">△四分明判答。</p>
<lb n="0648c07"/>
<p id="pX29p0648c0701">今見此瑞
(至)
教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0648c08"/>
<p id="pX29p0648c0801" rend="margin-left:1em">今昔六瑞既同。惟忖決定不謬。略曾廣曾。皆決定
<lb n="0648c09"/>也。當說大乘。決定前說法瑞也。名玅法蓮華。決定
<lb n="0648c10"/>前。雨華瑞也。教菩薩法。決定前眾喜瑞也。佛所護
<lb n="0648c11"/>念。決定前地動瑞也。兼入定瑞悉在其中。有人作
<lb n="0648c12"/>
<anchor xml:id="begd1e8141"/>已<anchor xml:id="endd1e8141"/>同當同。不作今同。尋文云。今見此瑞。與本無異。
<lb n="0648c13"/>此正語於今。云何喚六瑞作<anchor xml:id="begd1e8150"/>已<anchor xml:id="endd1e8150"/>。據此文為今。故作
<lb n="0648c14"/>三同之釋也
(四分明判答竟)
。</p>
<p id="pX29p0648c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二。初頌廣
<lb n="0648c15"/>舉曾見以答。二頌分明判答。初中二。初頌一佛同。
<lb n="0648c16"/>二頌最後佛同。不頌惟忖及略舉。但頌廣舉。就廣
<lb n="0648c17"/>舉中。但頌初後而略中間。足可顯義。不俟繁文。</p>
<lb n="0648c18"/>
<p id="pX29p0648c1801" rend="margin-left:1em">今初二行頌一佛同。</p>
<lb n="0648c19"/>
<p id="pX29p0648c1901">爾時文殊師利。於大眾中。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0648c20"/>
<p id="pX29p0648c2001">我念過去世
(至)
令入佛智慧。</p>
<lb n="0648c21"/>
<p id="pX29p0648c2101" rend="margin-left:1em">此頌上時節名號。及說法等同也。</p>
<p id="pX29p0648c2114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌最後佛
<lb n="0648c22"/>同為三。初頌曾見事與今<anchor xml:id="begd1e8194"/>已<anchor xml:id="endd1e8194"/>同。二頌曾見事與今
<lb n="0648c23"/>現同。三頌曾見事與今當同。</p>
<p id="pX29p0648c2312" type="inline" rend="margin-left:1em">今初一行。頌曾見
<lb n="0648c24"/>事與今<anchor xml:id="begd1e8206"/>已<anchor xml:id="endd1e8206"/>同。</p>
<lb n="0649a01"/>
<p id="pX29p0649a0101">佛未出家時。所生八王子。見大聖出家。亦隨修梵行。</p>
<lb n="0649a02"/>
<p id="pX29p0649a0201" rend="margin-left:1em">△二頌曾見事與今現同。又二。初頌現瑞同。二頌
<lb n="0649a03"/>疑念同。初又二。初頌此土六瑞同。二頌他土六瑞
<lb n="0649a04"/>同。</p>
<p id="pX29p0649a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">今初四行頌此土六瑞同。</p>
<lb n="0649a05"/>
<p id="pX29p0649a0501">時佛說大乘
(至)
現諸希有事。</p>
<lb n="0649a06"/>
<p id="pX29p0649a0601" rend="margin-left:1em">偈長出天鼓自鳴。表無問自說也。現諸希有事者。
<lb n="0649a07"/>即總頌諸瑞也。</p>
<p id="pX29p0649a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌他土六瑞同。長行但云。如
<lb n="0649a08"/>今所見。是諸佛土。其文則略。此頌廣也。文為五。初
<lb n="0649a09"/>三行。頌見六趣眾生。及諸佛土。次一行半。頌見佛
<lb n="0649a10"/>同。第三兩句。頌聞佛說頓教七善法同也。第四三
<lb n="0649a11"/>行。頌見聲聞等三乘。即是昔佛開漸教法同也。第
<lb n="0649a12"/>五二行。頌見菩薩種種因緣。即是頌開方等般若
<lb n="0649a13"/>教同。</p>
<p id="pX29p0649a1303" type="inline" rend="margin-left:1em">今初如文。</p>
<lb n="0649a14"/>
<p id="pX29p0649a1401">此光照東方
(至)
各供養其佛。</p>
<lb n="0649a15"/>
<p id="pX29p0649a1501" rend="margin-left:1em">△第二一行半頌見佛同。</p>
<lb n="0649a16"/>
<p id="pX29p0649a1601">又見諸如來
(至)
內現真金像。</p>
<lb n="0649a17"/>
<p id="pX29p0649a1701" rend="margin-left:1em">自然成佛道者。方便道。則加心修習。發真道。即是
<lb n="0649a18"/>自然。任運與理合也。約四教可知
(四機既徧於諸趣。四佛徧赴於
<lb n="0649a19"/>物機。是故四教。各有真道)
。問。發真自然者。何須諸佛說法。答。如
<lb n="0649a20"/>舡順流。若遇風加棹。疾有所至。風喻見佛聞法。棹
<lb n="0649a21"/>喻修行。例如初果。任運七生。若值佛加修。或一生
<lb n="0649a22"/>二生。得至無學。自然成佛道。是報身。瑠璃。是法身
<lb n="0649a23"/>本淨。金像。是應物現形。</p>
<p id="pX29p0649a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三兩句頌頓教同。</p>
<lb n="0649a24"/>
<p id="pX29p0649a2401">世尊在大眾。敷演深法義。</p>
<lb n="0649b01"/>
<p id="pX29p0649b0101" rend="margin-left:1em">此將法約人。法既深玄。當知必運大機。開頓教也。
<lb n="0649b02"/>此頌上純一無雜七善之文。</p>
<p id="pX29p0649b0212" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四三行頌漸教
<lb n="0649b03"/>同。</p>
<lb n="0649b04"/>
<p id="pX29p0649b0401">一一諸佛土
(至)
斯由佛光照。</p>
<lb n="0649b05"/>
<p id="pX29p0649b0501" rend="margin-left:1em">此即將人約法。人既二乘。必知說三藏教也。即上
<lb n="0649b06"/>為聲聞人。說應四諦等也。雖不頌出緣覺兼攝在
<lb n="0649b07"/>中。行施忍辱等。等於四度耳。此一行。頌上六度大
<lb n="0649b08"/>乘也。</p>
<p id="pX29p0649b0803" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五兩行。頌上見他土菩薩與二酥同。</p>
<lb n="0649b09"/>
<p id="pX29p0649b0901">又見諸菩薩
(至)
說法求佛道。</p>
<lb n="0649b10"/>
<p id="pX29p0649b1001" rend="margin-left:1em">但頌上見他土菩薩種種因緣。信解相貌。略不答
<lb n="0649b11"/>上起塔也。上不見他土法華相故。此後見起塔。今
<lb n="0649b12"/>答出法華相故。起塔入滅。事在後答也。</p>
<p id="pX29p0649b1216" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二一
<lb n="0649b13"/>行半頌疑念同。</p>
<lb n="0649b14"/>
<p id="pX29p0649b1401">爾時四部眾
(至)
是事何因緣。</p>
<lb n="0649b15"/>
<p id="pX29p0649b1501" rend="margin-left:1em">
(二曾見事與今現同竟)
。</p>
<p id="pX29p0649b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌曾見事與今當同
<lb n="0649b16"/>五。初頌因人說法。二頌時節。三頌唱滅。四頌授記。
<lb n="0649b17"/>五頌滅後通經。</p>
<p id="pX29p0649b1707" type="inline" rend="margin-left:1em">今初兩行三句頌因人說法。</p>
<lb n="0649b18"/>
<p id="pX29p0649b1801">天人所奉尊
(至)
說是法華經。</p>
<lb n="0649b19"/>
<p id="pX29p0649b1901" rend="margin-left:1em">因人同者。經云從三昧起。即讚玅光。讚後方始說
<lb n="0649b20"/>經。說是法華經即此一句。頌上說法同。</p>
<p id="pX29p0649b2016" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行
<lb n="0649b21"/>一句頌時節。</p>
<lb n="0649b22"/>
<p id="pX29p0649b2201">滿六十小劫
(至)
悉皆能受持。</p>
<lb n="0649b23"/>
<p id="pX29p0649b2301" rend="margin-left:1em">六十小劫。約不思議延促劫智也。玅光皆悉受持
<lb n="0649b24"/>昔佛法者。亦如身子。受佛付囑也。</p>
<p id="pX29p0649b2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三行頌唱
<lb n="0649c01"/>滅。</p>
<lb n="0649c02"/>
<p id="pX29p0649c0201">佛說是法華
(至)
億劫時一遇。</p>
<lb n="0649c03"/>
<p id="pX29p0649c0301" rend="margin-left:1em">就此文有唱滅。有囑累。囑累如遺教也。</p>
<p id="pX29p0649c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">△四三行
<lb n="0649c04"/>半頌授記。</p>
<lb n="0649c05"/>
<p id="pX29p0649c0501">世尊諸子等
(至)
亦度無量眾。</p>
<lb n="0649c06"/>
<p id="pX29p0649c0601" rend="margin-left:1em">文中有悲泣。如涅槃。有慰諭。亦如遺教。其得度者。
<lb n="0649c07"/>悉皆得度。未度者。作得度因緣。例如今佛。將付彌
<lb n="0649c08"/>勒也。</p>
<p id="pX29p0649c0803" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌滅後通經又三。初頌示滅供養精進。
<lb n="0649c09"/>二頌滅後通經利益。三頌結會古今。</p>
<p id="pX29p0649c0915" type="inline" rend="margin-left:1em">今初二行
<lb n="0649c10"/>頌示滅。</p>
<lb n="0649c11"/>
<p id="pX29p0649c1101">佛此夜滅度
(至)
以求無上道。</p>
<lb n="0649c12"/>
<p id="pX29p0649c1201" rend="margin-left:1em">如薪盡火滅者。小乘佛以果報身為薪。智慧為火。
<lb n="0649c13"/>慧依報身。身滅智亡。大乘佛以機為薪。逗應為火。
<lb n="0649c14"/>眾生機盡。應形亦滅。倍加精進者。應以滅度度者
<lb n="0649c15"/>也
(僭補曰。倍復加精進半偈。其二眾久發大心。後因見佛滅度而倍加精進。求無上道。故疏云。應以滅
<lb n="0649c16"/>度度者是也)
。</p>
<p id="pX29p0649c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△二九行頌滅後通經利益。</p>
<lb n="0649c17"/>
<p id="pX29p0649c1701">是玅光法師
(至)
其數無有量。</p>
<lb n="0649c18"/>
<p id="pX29p0649c1801" rend="margin-left:1em">△三一行頌結會古今。</p>
<lb n="0649c19"/>
<p id="pX29p0649c1901">彼佛滅度後。懈怠者汝是。玅光法師者。今則我身是。</p>
<lb n="0649c20"/>
<p id="pX29p0649c2001" rend="margin-left:1em">
(初頌廣舉曾見以答竟)
。</p>
<p id="pX29p0649c2010" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌分明判答三。初頌
<lb n="0649c21"/>說法華經。二頌教菩薩法。三頌佛所護念。</p>
<p id="pX29p0649c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">今初
<lb n="0649c22"/>一行頌說經。</p>
<lb n="0649c23"/>
<p id="pX29p0649c2301">我見燈明佛。本光瑞如此。以是知今佛。欲說法華經。</p>
<lb n="0649c24"/>
<p id="pX29p0649c2401" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。本光者。靈光獨耀。實相玅光也)
。</p>
<p id="pX29p0649c2416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二二行頌教菩薩法。</p>
<lb n="0650a01"/>
<p id="pX29p0650a0101">今相如本瑞
(至)
充足求道者。</p>
<lb n="0650a02"/>
<p id="pX29p0650a0201" rend="margin-left:1em">頌云。佛當雨法雨等。頌上教菩薩法。故知上之六
<lb n="0650a03"/>句。但明欲說之由。誡眾令生渴慕耳。</p>
<p id="pX29p0650a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行頌
<lb n="0650a04"/>佛所護念。</p>
<lb n="0650a05"/>
<p id="pX29p0650a0501">諸求三乘人。若有疑悔者。佛當為除斷。令盡無有餘。</p>
<lb n="0650a06"/>
<p id="pX29p0650a0601" rend="margin-left:1em">又前彌勒釋四伏難。令文殊必定有答。此中末後
<lb n="0650a07"/>四偈。是文殊斷四伏疑。使彌勒莫復更問。</p>
<p id="pX29p0650a0717" type="inline" rend="margin-left:1em">初第一
<lb n="0650a08"/>疑。因文殊廣引先佛曾說法華。故彌勒潛疑欲問。
<lb n="0650a09"/>諸佛赴緣。人時各異。古佛雖名法華。今佛何必如
<lb n="0650a10"/>此。文殊即以第一偈斷云。我見燈明佛。本光瑞如
<lb n="0650a11"/>此。以是知今佛。欲說法華經。此斷其疑名之問也。
<lb n="0650a12"/>彌勒因此又疑。自有名同義同。自有名同義異。此
<lb n="0650a13"/>名何所顯召。文殊即以第二偈斷云。今相如本瑞。
<lb n="0650a14"/>是諸佛方便。今佛放光明。助發實相義。此是斷其
<lb n="0650a15"/>疑體之問。</p>
<p id="pX29p0650a1505" type="inline" rend="margin-left:1em">彌勒因此又疑。實相無相。何人會之。文
<lb n="0650a16"/>殊即以第三偈斷云。諸人今當知。合掌一心待。佛
<lb n="0650a17"/>當雨法雨。充足求道者。此斷其疑宗之問。</p>
<p id="pX29p0650a1717" type="inline" rend="margin-left:1em">彌勒因
<lb n="0650a18"/>此又疑。佛雨法雨。止洽菩薩。亦潤二乘。文殊即以
<lb n="0650a19"/>第四偈斷云。諸求三乘人。若有疑悔者。佛當為除
<lb n="0650a20"/>斷。令盡無有餘。此即斷其疑用之問。</p>
<p id="pX29p0650a2015" type="inline" rend="margin-left:1em">彌勒聯翩構
<lb n="0650a21"/>疑。文殊頻煩為斷。既事窮理盡。即得之於懷。可謂
<lb n="0650a22"/>善於問答。具二莊嚴。</p>
<p id="pX29p0650a2209" type="inline" rend="margin-left:1em">光宅但知述於釗師。釋四種
<lb n="0650a23"/>伏難。使文殊必答。顯彌勒之美。不見文殊釋四伏
<lb n="0650a24"/>疑。令彌勒不問。抑玅德之能。此義出自天台。非傳
<lb n="0650b01"/>他疏。</p>
<p id="pX29p0650b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">
(序品<anchor xml:id="begd1e8645"/>已<anchor xml:id="endd1e8645"/>竟)
。</p>
<lb n="0650b02"/>
<lb n="0650b03"/>玅法蓮華經文句纂要卷第一<lb n="0650b04"/>
<lb n="0650b05"/>
<lb n="0650b06"/>玅法蓮華經文句纂要卷第二<lb n="0650b07"/>
<lb n="0650b08"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0650b09"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0650b10"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0650b11"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0650b12"/>
<p id="pX29p0650b1201" rend="margin-left:1em">△先申品目次釋經文。</p>
<p id="pX29p0650b1210" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0650b13"/>
<p id="pX29p0650b1301">玅法蓮華經方便品第二</p>
<lb n="0650b14"/>
<p id="pX29p0650b1401" rend="margin-left:1em">方者法也。便者用也。法有方圓。用有差會
(雖俱法用。以偏
<lb n="0650b15"/>望圓。偏差圓。會。會雖勝差。然會<anchor xml:id="begd1e8701"/>已<anchor xml:id="endd1e8701"/>非差。用亦成玅)
三權是矩是方。一實是
<lb n="0650b16"/>規是圓。若智詣於矩。則善用偏法逗會眾生。若智
<lb n="0650b17"/>詣於規。則善用圓法逗會眾生。譬如偏舉一指以
<lb n="0650b18"/>目偏處。是舉偏法以目智。宜用法以釋方。將用以
<lb n="0650b19"/>釋便。若總舉指以目圓處。宜將秘以釋方。玅以釋
<lb n="0650b20"/>便也
(用偏法。如以一指。偏目一方。若用圓法。如以五指。徧示諸方)
。舉偏法釋方
<lb n="0650b21"/>便。葢隨眾生欲。非佛本懷。如經。令離諸著。出三界
<lb n="0650b22"/>苦。是故如來殷勤。稱歎方便。</p>
<p id="pX29p0650b2212" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。以三權對一實共論。以未開故。秪
<lb n="0650b23"/>論於權。是體外方便。非今品意)
。</p>
<p id="pX29p0650b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">又方便者門也。門名能通。通於所
<lb n="0650b24"/>通
(如世之門。本為能通。三皆入實。故名為門)
。方便權略。皆是弄引。為真
<lb n="0650c01"/>實作門。真實得顯。功由方便。從能顯得名。故以門
<lb n="0650c02"/>釋方便。如經。開方便門。示真實相。此義但是入實
<lb n="0650c03"/>之門。非今品意。</p>
<p id="pX29p0650c0307" type="inline" rend="margin-left:1em">又方者秘也。便者玅也
(於昔成秘。彼秘被開。
<lb n="0650c04"/>於今成玅)
。玅達於方。即是真秘
(達即是開。用玅之便。以開秘方。玅外無法。故云
<lb n="0650c05"/>即是)
。點內衣裏無價之珠。與王頂上唯有一珠。無二
<lb n="0650c06"/>無別。指客作人。是長者子。亦無二無別
(眾生身中有昔種緣。
<lb n="0650c07"/>名為衣珠。自退<anchor xml:id="begd1e8770"/>已<anchor xml:id="endd1e8770"/>來。於彼醉客偏門。尚為偏門之名。何況圓所。若不開之。三權未顯。如衣覆珠。今經開之。
<lb n="0650c08"/>與果智一。作人亦爾。思之可知)
。如斯之言。是秘是玅。如經。唯我知
<lb n="0650c09"/>是相。十方佛亦然。止止不須說。我法玅難思。故以
<lb n="0650c10"/>秘釋方。以玅釋便。正是今品之意。故言方便品也。</p>
<lb n="0650c11"/>
<p id="pX29p0650c1101" rend="margin-left:1em">○初番釋者。是體外方便。化物之權。隨他意語。次
<lb n="0650c12"/>釋亦是體外方便。自行化他之權。亦是隨自他意
<lb n="0650c13"/>語。後釋是同體方便。即是自行權。隨自意語。</p>
<p id="pX29p0650c1318" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初釋者。自
<lb n="0650c14"/>有三文。簡初文者。三教一向名他名權。權隔實故。釋次文者。以三教之他。與圓自對辨。釋第三文者。三俱
<lb n="0650c15"/>體內。無非真實。但名為自。自外無他。他即自也)
。</p>
<p id="pX29p0650c1519" type="inline" rend="margin-left:1em">又初釋方便。非能入。非所
<lb n="0650c16"/>入。次釋方便。是能入。非所入。後釋方便。是所入。非
<lb n="0650c17"/>能入。故知名同。其義大異。</p>
<p id="pX29p0650c1711" type="inline" rend="margin-left:1em">世人多不見此意。浪釋
<lb n="0650c18"/>方便品。</p>
<p id="pX29p0650c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">
(釋初文者。且指三教。但是法用。尚非能通。況是所通。是故三教。非能非所。故三方便。
<lb n="0650c19"/>悉皆為麤。釋次意者。門是三教。得是能通。不云三教即是圓。故非所通。既其不即。故猶是麤。釋第三文者。
<lb n="0650c20"/>亦開前二。初非能非所。次則能通。竝開成所。所中善巧。名為方便。故玅方便。異於方法。及能通門。故知下
<lb n="0650c21"/>結斥)
。</p>
<p id="pX29p0650c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">故正法華。名善權品。權即方便。無二無別。低頭
<lb n="0650c22"/>舉手。皆成佛道。方便善權。皆真實也。當知今品。乃
<lb n="0650c23"/>是如來方便。攝一切法。如空包色。若海納流。豈可
<lb n="0650c24"/>以一枝一派。釋法界之大都耶。</p>
<p id="pX29p0650c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">今明權實。先作四
<lb n="0651a01"/>句。謂一切法皆權。一切法皆實。一切法亦權亦實。
<lb n="0651a02"/>一切法非權非實。一切法權者。如文云。諸法如是
<lb n="0651a03"/>相性體力本末等。介爾有言。皆是權也。</p>
<p id="pX29p0651a0316" type="inline" rend="margin-left:1em">一切法實
<lb n="0651a04"/>者。如文。如來巧說諸法。悅可眾心。眾心以入實為
<lb n="0651a05"/>悅。又諸法從本來。常自寂滅相。又云。如來所說。皆
<lb n="0651a06"/>悉到於一切智地。又云。皆實不虗。又大經四句。皆
<lb n="0651a07"/>不可說也。</p>
<p id="pX29p0651a0705" type="inline" rend="margin-left:1em">一切法亦權亦實者。如文所謂諸法如
<lb n="0651a08"/>實相。是雙明一切亦權亦實。例如不淨觀。亦實亦
<lb n="0651a09"/>虗。云云
(不淨下引例。假想故虗。治欲故實。秪此一觀。是實是虗。何妨一法。亦權亦實)
。</p>
<p id="pX29p0651a0933" type="inline" rend="margin-left:1em">一
<lb n="0651a10"/>切法非權非實者。文云非如非異。又云。亦復不行
<lb n="0651a11"/>上中下法。有為無為。實不實法。非虗非實。如實相
<lb n="0651a12"/>也。</p>
<p id="pX29p0651a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">若一切法皆權。何所不破。縱令百千種師。一一
<lb n="0651a13"/>師作百千種說。無不是權。如來有所說。尚復是權。
<lb n="0651a14"/>況復人師。寧得非權。如前所出。悉皆權也。</p>
<p id="pX29p0651a1417" type="inline" rend="margin-left:1em">若一切
<lb n="0651a15"/>法皆實者。何所不破。唯此一事實。餘二則非真。但
<lb n="0651a16"/>一究竟道。寧得眾多究竟道耶。</p>
<p id="pX29p0651a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">若一切法亦權亦
<lb n="0651a17"/>實者。復何所不破。一切悉有權有實。那得自是一
<lb n="0651a18"/>途。一一法中。皆有權實。不得一向權。一向實也。</p>
<p id="pX29p0651a1819" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0651a19"/>一切法非權非實。復何所不破。何復紛紜。強生建
<lb n="0651a20"/>立。佛雖能於此不可說法。方便能說。而眾生不堪。
<lb n="0651a21"/>若發軫單說此法取眾生者。即不能得也。故言不
<lb n="0651a22"/>可說不可說也。</p>
<p id="pX29p0651a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">且置此事。以自行權實。共別教權
<lb n="0651a23"/>實。共取眾生者。大機利者直得。鈍者曲得。小機利
<lb n="0651a24"/>鈍俱不得。葢華嚴意也。</p>
<p id="pX29p0651a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">復置此事。單用三藏權實
<lb n="0651b01"/>取眾生者。大機利鈍者密得。顯不得
(佛初成道。第二轉法輪。陳
<lb n="0651b02"/>如一人證初果。八萬諸天證無生法忍。二乘不知。故云密得)
。小機利鈍者。但保
<lb n="0651b03"/>於證。取亦不得。葢三藏意也。</p>
<p id="pX29p0651b0312" type="inline" rend="margin-left:1em">復置是事。合用四種
<lb n="0651b04"/>權實共取眾生者。大機利鈍者曲直俱得。小機利
<lb n="0651b05"/>鈍者保證。俱不得。葢方等意也。</p>
<p id="pX29p0651b0513" type="inline" rend="margin-left:1em">復置是事。捨三藏
<lb n="0651b06"/>權實。用三種權實共取眾生者。大機利鈍俱得。小
<lb n="0651b07"/>機利鈍保證。俱不得。葢般若意也。</p>
<p id="pX29p0651b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">復置是事。捨三
<lb n="0651b08"/>種權實。單用圓教自行權實取眾生者。大小機利
<lb n="0651b09"/>鈍俱得。葢法華意也。如來智慧。靡所不達。明照時
<lb n="0651b10"/>宜。用與可否。故釋品云。方者。諸方法也。便者。善巧
<lb n="0651b11"/>用也。巧用方法取眾生皆得。是故殷勤。稱歎方便
<lb n="0651b12"/>
(此約前四時三種法用。不能至實。故但成於初義釋品。若至法華。縱名法用。亦成秘玅之法用也。即可以
<lb n="0651b13"/>用釋今經品。則方法之名。昔日通四。今無復三)
。</p>
<lb n="0651b14"/>
<p id="pX29p0651b1401" rend="margin-left:1em">又華嚴論教。但是滿字。論時。但是乳。論法。是一自
<lb n="0651b15"/>行。一化他。若對人。但是菩薩。二乘聾啞。若依今經
<lb n="0651b16"/>文。未曾向人說如此事。</p>
<lb n="0651b17"/>
<p id="pX29p0651b1701" rend="margin-left:1em">約三藏者。若論教。唯是半字。若論法。是一種化他。
<lb n="0651b18"/>若論時。即是酪。若依今文。住立門外。著弊垢衣。執
<lb n="0651b19"/>除糞器。二乘人耳。</p>
<lb n="0651b20"/>
<p id="pX29p0651b2001" rend="margin-left:1em">約方等。若論教。對半論滿。若論時。竝酪明酥。若論
<lb n="0651b21"/>法。有三種化他。一種自行。若依今文。心相體信。入
<lb n="0651b22"/>出無難。</p>
<lb n="0651b23"/>
<p id="pX29p0651b2301" rend="margin-left:1em">約般若。若論教。帶半論滿。若依時。挾生而熟。若依
<lb n="0651b24"/>法。則有二種化他。一種自行。若依今文。出內取與。
<lb n="0651c01"/>皆使令知。</p>
<lb n="0651c02"/>
<p id="pX29p0651c0201" rend="margin-left:1em">約法華論教。廢半論滿。若論時。純是醍醐。若論法。
<lb n="0651c03"/>唯有自行。若依今文。開權顯實。此實我子。我之所
<lb n="0651c04"/>生。我實是父。付以家業。授記作佛。前教不說者。今
<lb n="0651c05"/>皆發之。正直捨方便。但說無上道。故是自行之權。
<lb n="0651c06"/>故言方便品
(僭補曰。經前品旨。文句有略解。廣解。料揀等。此但撮其要。不能具錄。智力
<lb n="0651c07"/>有餘者。宜自撿之)
。</p>
<lb n="0651c08"/>
<p id="pX29p0651c0801" rend="margin-left:1em">△二正釋經文。從此品下。訖分別功德品十九行
<lb n="0651c09"/>偈。或至偈後現在四信弟子文盡。凡十五品半。是
<lb n="0651c10"/>正說分。若作兩正說。從此下。訖授學無學人記。凡
<lb n="0651c11"/>八品。是迹門正說。今且逐近。就迹門正說八品中。
<lb n="0651c12"/>初方便品。更為兩。一略開三顯一。二廣開三顯一。</p>
<lb n="0651c13"/>
<p id="pX29p0651c1301" rend="margin-left:1em">○略更為二。初略開三顯一。二騰疑致請。略中有
<lb n="0651c14"/>長行。有偈頌。長行中又為二。一寄言歎二智。二絕
<lb n="0651c15"/>言歎二智。若不措言。則無能知者。雖復稱揚。言不
<lb n="0651c16"/>能盡。寄言為二。一歎諸佛權實。二歎釋迦權實。諸
<lb n="0651c17"/>佛道同。是故俱歎。上光照他土。彌勒橫問。文殊引
<lb n="0651c18"/>古。大眾豎聞。正表於此。故發軫定起。即明諸佛道
<lb n="0651c19"/>同也。就歎諸佛文為三。一雙歎。二雙釋。三雙結。就
<lb n="0651c20"/>雙歎中。先經家提起。次正歎。</p>
<p id="pX29p0651c2012" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0651c21"/>
<p id="pX29p0651c2101">爾時世尊。從三昧安詳而起。告舍利弗。</p>
<lb n="0651c22"/>
<p id="pX29p0651c2201" rend="margin-left:1em">爾時者。文殊問答<anchor xml:id="begd1e9068"/>已<anchor xml:id="endd1e9068"/>竟。佛從定起之時也。佛常在
<lb n="0651c23"/>定。何故言起。此有所示。往古諸佛說此經時。必前
<lb n="0651c24"/>入無量義。即入法華。今佛亦爾。此示世界悉檀。哀
<lb n="0652a01"/>從定起。冥真達俗。二俱審諦。說必不謬。增長物信。
<lb n="0652a02"/>此示為人悉檀。哀從定起。佛寂而常照。尚須入定。
<lb n="0652a03"/>方乃說法。況復散心。妄有所說。此是對治悉檀。哀
<lb n="0652a04"/>從定起。入定緣理。安心實相。出定令他。安心實相。
<lb n="0652a05"/>此是第一義悉檀。哀從定起。安此四法。故言安詳
<lb n="0652a06"/>而起也。</p>
<p id="pX29p0652a0604" type="inline" rend="margin-left:1em">告舍利弗者。小乘中智慧第一。將欲因其
<lb n="0652a07"/>破小智。顯大智。開權顯實。此乃經家提起之文。法
<lb n="0652a08"/>華論云。佛入甚深三昧。正念不動。如實智觀。從三
<lb n="0652a09"/>昧而起。現如來得自在力故。如來入定。無能驚忤
<lb n="0652a10"/>故。論與今義相應。第一義悉檀。出過世間。故無能
<lb n="0652a11"/>驚忤。四悉檀無障礙。故得自在。</p>
<p id="pX29p0652a1113" type="inline" rend="margin-left:1em">跏趺坐者。古往微
<lb n="0652a12"/>塵恒沙諸佛。及弟子。盡行此法故。又跏趺起惡覺。
<lb n="0652a13"/>尚生他敬心。況入深境界而不適悅天人耶。又非
<lb n="0652a14"/>世受用法。不與外道共。能破魔軍煩惱故。又能生
<lb n="0652a15"/>三種菩提道故也
(三種菩提者。一性淨菩提。二離垢淨菩提。三究竟菩提)
。</p>
<lb n="0652a16"/>
<p id="pX29p0652a1601" rend="margin-left:1em">△次正歎二智中二。先歎實。</p>
<lb n="0652a17"/>
<p id="pX29p0652a1701">諸佛智慧甚深無量。</p>
<lb n="0652a18"/>
<p id="pX29p0652a1801" rend="margin-left:1em">實者。諸佛智慧也。非三種化他權實。故言諸佛。顯
<lb n="0652a19"/>自行之實。故言智慧。此智慧體。即一心三智。甚深
<lb n="0652a20"/>無量者。即稱歎之辭也。明佛實智。豎徹如理之底。
<lb n="0652a21"/>故言甚深。橫窮法界之邊。故言無量。譬如根深則
<lb n="0652a22"/>條茂。源遠則流長。實智既然。權智例爾。</p>
<lb n="0652a23"/>
<p id="pX29p0652a2301" rend="margin-left:1em">△次歎權。</p>
<lb n="0652a24"/>
<p id="pX29p0652a2401">其智慧門。難解難入。一切聲聞辟支佛所不能知。</p>
<lb n="0652b01"/>
<p id="pX29p0652b0101" rend="margin-left:1em">權智者。葢是自行道前方便。有進趣之力。故名為
<lb n="0652b02"/>門
(等覺<anchor xml:id="begd1e9163"/>已<anchor xml:id="endd1e9163"/>下是道前)
。從門入到道中
(玅覺道中)
。道中稱實。道前
<lb n="0652b03"/>謂權也
(此約四十二位因果。論權實也)
。難解難入者。歎權之辭也。
<lb n="0652b04"/>不謀而了。無方大用。七種方便。不能測度。十住始
<lb n="0652b05"/>解。十地為入。舉初與後。中間難示難悟可知。而別
<lb n="0652b06"/>舉聲聞緣覺所不能知者。執重。故別破之耳。法身
<lb n="0652b07"/>本意。元以自行權實擬之。無機逃走。故言不知。華
<lb n="0652b08"/>嚴頓照。聾啞瞽聵。故言不知。方等彈斥。保住艸菴。
<lb n="0652b09"/>故言不知。般若轉教。無心悕取一䬸之意。故言不
<lb n="0652b10"/>知。今大機啟發。放光動地。彼此今古。諸佛道同。由
<lb n="0652b11"/>懷疑惑。故言不知。利根菩薩。節節能知。鈍同二乘。
<lb n="0652b12"/>是亦不知也。又方便智慧為門。得入方便智。即是
<lb n="0652b13"/>三教。各各四門。齊教入證也。自有佛智為門。得入
<lb n="0652b14"/>佛智慧。如上說圓因。稱方便品。即是自行觀智為
<lb n="0652b15"/>門。即今經所歎。其智慧門。圓教四門。即其一也
(圓教
<lb n="0652b16"/>四門者。具如止觀。即教智行理。言即其一者。謂智慧為門也)
。自有實為門。入方
<lb n="0652b17"/>便智。雙照二諦。即其義也
(以實為門。入方便智。雙照二諦者。即此經開顯
<lb n="0652b18"/>之後。從體起用。即權即實也)
。</p>
<p id="pX29p0652b1812" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙釋諸佛二智。</p>
<lb n="0652b19"/>
<p id="pX29p0652b1901">所以者何佛曾親近
(至)
名稱普聞。</p>
<lb n="0652b20"/>
<p id="pX29p0652b2001" rend="margin-left:1em">佛曾親近。至盡行道法。是釋諸佛實智。良由外值
<lb n="0652b21"/>佛多。稟承至要。故實智甚深。良由內行純厚。盡行
<lb n="0652b22"/>道法。故實智無量。無量。則釋橫廣。甚深。則釋豎高
<lb n="0652b23"/>也。</p>
<p id="pX29p0652b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">勇猛精進二句。是釋諸佛權智。其智慧門。難解
<lb n="0652b24"/>難入。良由勇猛精進。能入難入之門。既入門<anchor xml:id="begd1e9244"/>已<anchor xml:id="endd1e9244"/>。澤
<lb n="0652c01"/>被無疆。物欽勝德。故名稱普聞。</p>
<p id="pX29p0652c0113" type="inline" rend="margin-left:1em">亦可分句。勇猛精
<lb n="0652c02"/>進能入法門。即釋權智深。名稱普聞。即釋權智廣。
<lb n="0652c03"/>觀權文。無深廣之語。例實智。此義則成
(例實智此義則成者。
<lb n="0652c04"/>以即實之權。權即實也)
。</p>
<p id="pX29p0652c0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙結諸佛二智。</p>
<lb n="0652c05"/>
<p id="pX29p0652c0501">成就甚深未曾有法。隨宜所說。意趣難解。</p>
<lb n="0652c06"/>
<p id="pX29p0652c0601" rend="margin-left:1em">稱理究竟。故言成就。到彼岸底。故言甚深。此結成
<lb n="0652c07"/>實智也。稱機適會。故言隨宜。非七方便所知。故言
<lb n="0652c08"/>難解。此結成權智也。</p>
<p id="pX29p0652c0809" type="inline" rend="margin-left:1em">有時解成就甚深未曾有法。
<lb n="0652c09"/>結自行權實。隨宜所說意趣難解。結化他權實
(歎
<lb n="0652c10"/>諸佛權實二智竟)
。</p>
<p id="pX29p0652c1008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎釋迦權實二智。文亦為
<lb n="0652c11"/>三。初雙歎。次雙釋。後雙結。</p>
<p id="pX29p0652c1111" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0652c12"/>
<p id="pX29p0652c1201">舍利弗吾從成佛<anchor xml:id="begd1e9302"/>已<anchor xml:id="endd1e9302"/>來
(至)
引導眾生令離諸著。</p>
<lb n="0652c13"/>
<p id="pX29p0652c1301" rend="margin-left:1em">吾從成佛<anchor xml:id="begd1e9316"/>已<anchor xml:id="endd1e9316"/>來。歎實智。若實智不圓。佛道不成。既
<lb n="0652c14"/>云成佛。一成一切成。即是歎實智也。</p>
<p id="pX29p0652c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">種種因緣下。
<lb n="0652c15"/>是歎權智。四十餘年。以三種化他權實。逗會眾生。
<lb n="0652c16"/>故言種種因緣也。譬喻者。小乘中以芭蕉水沫為
<lb n="0652c17"/>譬。大乘中以乾城鏡幻等譬。依諸論者。以小乘譬
<lb n="0652c18"/>乳。大乘譬醍醐也。廣演者。能於一法。出無量義也。
<lb n="0652c19"/>無數方便者。即七種方便也。引導眾生令離諸著
<lb n="0652c20"/>者。說散十善。離三途著。說淨十善。離欲界著。說三
<lb n="0652c21"/>藏。離見思著。說菩薩法。離涅槃著。說佛法。離順道
<lb n="0652c22"/>法愛著。</p>
<p id="pX29p0652c2204" type="inline" rend="margin-left:1em">△次雙釋二智。</p>
<lb n="0652c23"/>
<p id="pX29p0652c2301">所以者何。如來方便。知見波羅蜜。皆<anchor xml:id="begd1e9351"/>已<anchor xml:id="endd1e9351"/>具足。</p>
<lb n="0652c24"/>
<p id="pX29p0652c2401" rend="margin-left:1em">如來半句。即是釋實智。從真如實相中來而得成
<lb n="0653a01"/>佛道。故名如來。即釋成實智也。</p>
<p id="pX29p0653a0113" type="inline" rend="margin-left:1em">方便。即是釋權智。
<lb n="0653a02"/>由於方便善巧。故能種種因緣。</p>
<p id="pX29p0653a0213" type="inline" rend="margin-left:1em">知見波羅蜜者。即
<lb n="0653a03"/>是雙舉權實知見也。一切種智名實知。佛眼名實
<lb n="0653a04"/>見。道種智名權知。法眼名權見。悉到事理邊底。故
<lb n="0653a05"/>名波羅蜜。</p>
<p id="pX29p0653a0505" type="inline" rend="margin-left:1em">皆<anchor xml:id="begd1e9380"/>已<anchor xml:id="endd1e9380"/>具足者。權實悉究竟也。若不作雙
<lb n="0653a06"/>釋之意。那忽言皆<anchor xml:id="begd1e9388"/>已<anchor xml:id="endd1e9388"/>。皆<anchor xml:id="begd1e9394"/>已<anchor xml:id="endd1e9394"/>者。雙釋意顯也。</p>
<p id="pX29p0653a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙
<lb n="0653a07"/>結二智。</p>
<lb n="0653a08"/>
<p id="pX29p0653a0801">舍利弗如來知見
(至)
成就一切未曾有法。</p>
<lb n="0653a09"/>
<p id="pX29p0653a0901" rend="margin-left:1em">如來知見。如前說。廣大明橫。深遠明豎。如此實智。
<lb n="0653a10"/>非橫非豎。寄言往歎。論其橫豎。照無限極。如函大
<lb n="0653a11"/>葢大也。</p>
<p id="pX29p0653a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">無量無礙下。即是結權智也。自行之權。道
<lb n="0653a12"/>前方便。約諸法門。故知是結權智明矣。實智無若
<lb n="0653a13"/>干也。無量。即佛地四等也。無礙。即佛地四辯也。能
<lb n="0653a14"/>於一辭一義。旋出無量。樂說不窮。比別通菩薩。如
<lb n="0653a15"/>甲上土方地。力。即十力。畏。即四無所畏。禪。盡禪之
<lb n="0653a16"/>實相。定。即首楞嚴定。三昧。即王三昧。深入無際者。
<lb n="0653a17"/>結成豎深。成就一切未曾有法。結成橫廣
(一寄言
<lb n="0653a18"/>歎竟)
。</p>
<p id="pX29p0653a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△二絕言歎三。</p>
<p id="pX29p0653a1809" type="inline" rend="margin-left:1em">初舉絕歎之由。</p>
<lb n="0653a19"/>
<p id="pX29p0653a1901">舍利弗。如來能種種分別
(至)
悅可眾心。</p>
<lb n="0653a20"/>
<p id="pX29p0653a2001" rend="margin-left:1em">如來能種種分別巧說諸法者。即舉權也。</p>
<p id="pX29p0653a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">言辭柔
<lb n="0653a21"/>輭悅可眾心者。舉實也。何以得知。上見他土說頓
<lb n="0653a22"/>云。其聲清淨。出柔輭音。下身子領解云。聞佛柔輭
<lb n="0653a23"/>音。深遠甚微玅。據前後兩文。知是舉實智也。</p>
<p id="pX29p0653a2318" type="inline" rend="margin-left:1em">前歎
<lb n="0653a24"/>中。前實後權。今何意前權後實。明前欲寄言。故從
<lb n="0653b01"/>實而舒權。今欲絕言。須卷權歸實耳。</p>
<p id="pX29p0653b0115" type="inline" rend="margin-left:1em">△次指絕言
<lb n="0653b02"/>之境。</p>
<lb n="0653b03"/>
<p id="pX29p0653b0301">舍利弗。取要言之。無量無邊未曾有法。佛悉成就。</p>
<lb n="0653b04"/>
<p id="pX29p0653b0401" rend="margin-left:1em">取要言之。是指實境。要者。莫過于實也。無量無邊
<lb n="0653b05"/>未曾有法。是指權境。</p>
<p id="pX29p0653b0509" type="inline" rend="margin-left:1em">又舉要是創指之端。無量無
<lb n="0653b06"/>邊。是指權。未曾有法。是指實。言此二法。佛悉成就。
<lb n="0653b07"/>修道得故。此那可說。若單明一事。不應言悉。既雙
<lb n="0653b08"/>指權實。其意明矣。</p>
<p id="pX29p0653b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正絕言歎為二。</p>
<p id="pX29p0653b0816" type="inline" rend="margin-left:1em">初絕言
<lb n="0653b09"/>歎。</p>
<lb n="0653b10"/>
<p id="pX29p0653b1001">止。舍利弗。不須復說。</p>
<lb n="0653b11"/>
<p id="pX29p0653b1101" rend="margin-left:1em">明此法深寂。言語道斷。體不可說。故止而歎之。設
<lb n="0653b12"/>慈悲為說。聞不能解。傷其善根。是故止也。</p>
<p id="pX29p0653b1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋
<lb n="0653b13"/>止歎之意為兩。一就佛是無上人。成就修得無上
<lb n="0653b14"/>法故。不可說。</p>
<lb n="0653b15"/>
<p id="pX29p0653b1501">所以者何
(至)
唯佛與佛乃能究盡。</p>
<lb n="0653b16"/>
<p id="pX29p0653b1601" rend="margin-left:1em">就佛成就下。明上人權實橫滿不可說。從唯佛與
<lb n="0653b17"/>佛下。明上人權實豎深不可說。</p>
<p id="pX29p0653b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">成就對不成就。乃
<lb n="0653b18"/>至難解對不難解。即是橫明成就修道得故。故不
<lb n="0653b19"/>可說。</p>
<p id="pX29p0653b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">唯佛與佛乃能究盡者。初中分獲。未盡其源。
<lb n="0653b20"/>如十四夜月。光用未普。獨佛與佛。究竟邊底。如十
<lb n="0653b21"/>五夜月。體無不圓。光無不徧。如此豎深。修道得故。
<lb n="0653b22"/>故不可說。</p>
<p id="pX29p0653b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明甚深境界不可思議故不可說。
<lb n="0653b23"/>有二。初一句略標權實章。如文。</p>
<lb n="0653b24"/>
<p id="pX29p0653b2401">諸法實相。</p>
<lb n="0653c01"/>
<p id="pX29p0653c0101" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。諸法實相一句兩向。向前。即屬前科。唯佛與佛。乃能究盡諸法實相也。向下。即是標權實章門。所
<lb n="0653c02"/>謂諸法如是相等十如之文。釋此一句也)
。</p>
<p id="pX29p0653c0217" type="inline" rend="margin-left:1em">△次十句廣釋權實相。</p>
<lb n="0653c03"/>
<p id="pX29p0653c0301">所謂諸法如是相
(至)
如是本末究竟等。</p>
<lb n="0653c04"/>
<p id="pX29p0653c0401" rend="margin-left:1em">今作四番釋。一約十法界。二約佛法界。三約離合。
<lb n="0653c05"/>四約位。經云諸法。故用十法界釋也。經云佛所成
<lb n="0653c06"/>就第一希有之法。故用佛法界釋也。經云止止不
<lb n="0653c07"/>須說。我法玅難思。故用離合釋也。經云唯佛與佛
<lb n="0653c08"/>乃能究盡。故用位釋也。</p>
<lb n="0653c09"/>
<p id="pX29p0653c0901" rend="margin-left:1em">一約十法界者。四聖六凡。是為十界。世出世間。數
<lb n="0653c10"/>不出十。一一界中。雖復多派。不出十如。十如者。謂
<lb n="0653c11"/>如是相性體力作因緣果報本末究竟等。三塗。表
<lb n="0653c12"/>苦為相。定惡聚為性。摧折色心為體。登刀入鑊為
<lb n="0653c13"/>力。起十惡為作。有漏惡業為因。惡愛取等為緣。惡
<lb n="0653c14"/>習為果。三惡趣為報。本末皆癡為等。三善道。表樂
<lb n="0653c15"/>為相。定善聚為性。升出色心為體。樂受為力。起五
<lb n="0653c16"/>戒十善為作。白業為因。善愛取為緣。善習為果。人
<lb n="0653c17"/>天趣為報。初後相在為等。二乘界。表涅槃為相。解
<lb n="0653c18"/>脫為性。五分為體。無繫為力。道品為作。無漏慧行
<lb n="0653c19"/>為因。修出世善法為緣。四果為果。方便土為報。前
<lb n="0653c20"/>後相在為等。菩薩佛界者。緣因為相。了因為性。正
<lb n="0653c21"/>因為體。四弘為力。六度萬行為作。智慧莊嚴為因。
<lb n="0653c22"/>福德莊嚴為緣。三菩提為果。大涅槃為報。圓融無
<lb n="0653c23"/>礙為等。又如地獄界。當地自具相性本末。亦具畜
<lb n="0653c24"/>生界相性本末。乃至具佛法界相性本末。無有缺
<lb n="0654a01"/>減。阿毗曇毗婆沙第七云。地獄道。成就他化天法。
<lb n="0654a02"/>即是其例。餘九法界亦如是。當知一一界。皆有九
<lb n="0654a03"/>界十如。若照自位九界十如。皆名為權。照其自位
<lb n="0654a04"/>佛界十如。名之為實。一中具無量。無量中具一。所
<lb n="0654a05"/>以名不可思議。</p>
<p id="pX29p0654a0507" type="inline" rend="margin-left:1em">
(言自位者。雖明十界。界界各十。且照當界。以九為權。以一為實。故須
<lb n="0654a06"/>結云。一中無量。一界具十。一一十如。若自若他。若因若果。在一心故。故云無量中一。一中無量。不可以一
<lb n="0654a07"/>說。不可以多說。不可以權說。不可以實說。因果。善惡。空有。大小。凡聖。漸頓。開合。心法。依正。一多自在。一切
<lb n="0654a08"/>諸法悉皆如是。是知譚法界者。未窮斯玅。致使惑果事而迷因理)
。</p>
<p id="pX29p0654a0826" type="inline" rend="margin-left:1em">
(○僭補曰。若照自位九界為權。佛界為
<lb n="0654a09"/>實者。心佛眾生。三無差別。各具三千法門。但佛法太高。眾生法太廣。為易修觀故。但觀心法三千。故云自
<lb n="0654a10"/>位也)
。</p>
<p id="pX29p0654a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">須知一中無量。凡夫雖具。絕理情迷。二乘雖具。
<lb n="0654a11"/>捨離求脫。菩薩雖具。照則不周。名不了了。如來洞
<lb n="0654a12"/>覽。橫豎具足。</p>
<p id="pX29p0654a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">
(先重立境云。一中無量。凡夫絕理等者。自鄙無分。故云絕理。隨想異見。故
<lb n="0654a13"/>云情迷。既絕且迷。徒具何益。二乘等者。即二教二乘。煩惱即真。捨而不觀。避空求空。反資小脫。菩薩等者。
<lb n="0654a14"/>藏通照六。別照次第。故云不周。皆迷<anchor xml:id="begd1e9686"/>己<anchor xml:id="endd1e9686"/>界。不達佛界。不了了言。尚該十地。故今應指別地及因。橫豎具足
<lb n="0654a15"/>者。一中無量為橫。無量即一為豎。多一相即。故云具足)
。</p>
<p id="pX29p0654a1522" type="inline" rend="margin-left:1em">唯獨自明了。餘人所
<lb n="0654a16"/>不見。不可宣示。止止絕言。其在此耳。</p>
<lb n="0654a17"/>
<p id="pX29p0654a1701" rend="margin-left:1em">二約佛法界釋者。佛界非相非不相。而名如是相。
<lb n="0654a18"/>指萬善緣因。故下文云。眾寶莊校。即其義也。佛界
<lb n="0654a19"/>非性非不性。而名如是性。指智慧了因。故下文云。
<lb n="0654a20"/>有大白牛也。佛界非體非不體。而名如是體。指實
<lb n="0654a21"/>相正因。故下文云。其車高廣也。佛界非力非不力。
<lb n="0654a22"/>而名為力。指菩提道心。慈善根力等。故下文云。又
<lb n="0654a23"/>於其上。張設幰葢也。佛界非作非不作。而名如是
<lb n="0654a24"/>作。指任運無功用道。故下文云。其疾如風也。佛界
<lb n="0654b01"/>非因非不因。而名如是因。指四十一位。故下文云。
<lb n="0654b02"/>乘是寶乘。遊於四方也。佛界非緣非不緣。而名如
<lb n="0654b03"/>是緣。指一切助菩提道。故下文云。又多僕從。而侍
<lb n="0654b04"/>衛之。佛界非果非不果。而名如是果。指玅覺朗然。
<lb n="0654b05"/>圓因所尅。故下文云。直至道場也。佛界非報非不
<lb n="0654b06"/>報。而名如是報。指大般涅槃。故下文云。得無量無
<lb n="0654b07"/>漏。清淨之果報也。佛界非本非末。而言本末。本即
<lb n="0654b08"/>佛相。末即佛報。是自行權也。佛界非等。非不等。而
<lb n="0654b09"/>名究竟等。指於實相。故標章云實相。是自行之實
<lb n="0654b10"/>也。即實而權。故言本末。即權而實。故言為等
(問。此中佛
<lb n="0654b11"/>界。與前十中佛界何別。答。前則在迷在因。通悟通果。今乃唯果。不通因迷。故一一法。皆用雙非。非相非不
<lb n="0654b12"/>相。雖出雙非。意存三諦。下九準知。乃至本末究竟等也。如是方名究竟佛乘。是故皆以大車文結。此則於
<lb n="0654b13"/>今品文。是佛果家之諸法實相。於彼譬說。即至道場之莊嚴大車。於彼宿世。即極果佛之開權寶渚。於彼
<lb n="0654b14"/>本門。即久成佛之所契玅法。若正宗可識。豈迷流通。一句一偈之言。彌可信也。三德三軌之說。皎若目前。
<lb n="0654b15"/>若得此意。廣演於八年。不出乎一念。經五十小劫。詎動於剎那。例知一代逗機。居于心性。十方佛事。宛然
<lb n="0654b16"/>矚目。法界根性。覽而易通。隨宜所說。咸指藏理)
。此是如來自行權實。最為
<lb n="0654b17"/>無上無上相。乃至無上果報。橫廣豎深。而無有上。
<lb n="0654b18"/>故標章云。諸法實相也。例亦應言諸法實性。實體。
<lb n="0654b19"/>實力。乃至應言實究竟等。但略舉一而蔽諸耳。如
<lb n="0654b20"/>來徧照。橫豎悉周。如觀掌果。秖為凡夫如雙盲。二
<lb n="0654b21"/>乘如眇目。菩薩夜視<g ref="CB15167"/>朧不曉。不可得說。止止絕
<lb n="0654b22"/>言。其意在此耳。</p>
<lb n="0654b23"/>
<p id="pX29p0654b2301" rend="margin-left:1em">三約離合者。若佛心中所觀十界十如。皆無上相。
<lb n="0654b24"/>乃至無上果報。唯是一佛法界。如海總萬流。千車
<lb n="0654c01"/>一轍。此即自行權實。若隨他意。則有九法界十如
<lb n="0654c02"/>相性等。即是化他權實。化他雖復有實。皆束為權。
<lb n="0654c03"/>自行雖復有權皆束為實。此即自行化他權實。隨
<lb n="0654c04"/>他則開。隨自則合。橫豎周照。開合自在。雖開無量。
<lb n="0654c05"/>無量而一。雖合為一。一而無量。雖無量一。而非一
<lb n="0654c06"/>非無量。雖非一非無量。而一而無量。唯佛與佛。乃
<lb n="0654c07"/>能究盡。凡夫則誹謗不信。二乘則迷悶不受。菩薩
<lb n="0654c08"/>則塵<g ref="CB14466"/>未明。為此義故。止止絕言。</p>
<lb n="0654c09"/>
<p id="pX29p0654c0901" rend="margin-left:1em">四約位者。如是相者。一切眾生皆有實相。本自有
<lb n="0654c10"/>之。乃是如來藏之相貌也。如是性。即是性德智慧。
<lb n="0654c11"/>第一義空也。如是體。即是中道法性之理也。是為
<lb n="0654c12"/>三德。通十法界。位位皆有。</p>
<p id="pX29p0654c1211" type="inline" rend="margin-left:1em">若研此三德。入於十信
<lb n="0654c13"/>位。則名如是力。如是作。入四十一地。名如是因。如
<lb n="0654c14"/>是緣。若至佛地。名如是果。如是報。</p>
<p id="pX29p0654c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">初三名本。後三
<lb n="0654c15"/>名末。初後同是三德。故言究竟等。</p>
<p id="pX29p0654c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">初位三德。通惡
<lb n="0654c16"/>通善。通賢通聖。通小通大。通始通極。雖在惡而不
<lb n="0654c17"/>沉。雖在善而不升。雖在賢而不下。雖在聖而不高。
<lb n="0654c18"/>雖在小而不窄。雖在大而不寬。雖在始而非新。雖
<lb n="0654c19"/>在極而非故。故是不可思議。不可得說。止止絕言
<lb n="0654c20"/>耳。</p>
<lb n="0654c21"/>
<p id="pX29p0654c2101" rend="margin-left:1em">復次三德究竟等者。十界相性。權實開合。差別若
<lb n="0654c22"/>干。以平等大慧。如實觀之。究竟皆等。</p>
<p id="pX29p0654c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">若迷此境。即
<lb n="0654c23"/>有六界相性。名為世諦。若解此境。即有二乘相性。
<lb n="0654c24"/>名為真諦。達此非迷非解。即有菩薩佛界性相。中
<lb n="0655a01"/>道第一義諦。若以此慧等於俗諦。俗諦非迷。等於
<lb n="0655a02"/>真諦。真諦非解。非解非迷。雙非迷解。但名平等。若
<lb n="0655a03"/>雙照者。權即是實。實即是權。雖二而不二。亦名究
<lb n="0655a04"/>竟等也。</p>
<p id="pX29p0655a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">○又權實不二之境。七種方便。不能以不
<lb n="0655a05"/>二智。等不二境。唯有諸佛。以不二智。等不二境。故
<lb n="0655a06"/>言究竟等。</p>
<p id="pX29p0655a0605" type="inline" rend="margin-left:1em">○又今大乘機動。不明九界性相。直說
<lb n="0655a07"/>一切性相。悉入佛界性相。昔教不說。謂昔不與今
<lb n="0655a08"/>等。今教說。知昔與今等。故言究竟等。</p>
<p id="pX29p0655a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">○初約惑解
<lb n="0655a09"/>等。次約人等。後約教等。說此甚廣。記者不能委悉
<lb n="0655a10"/>耳。</p>
<lb n="0655a11"/>
<p id="pX29p0655a1101" rend="margin-left:1em">南嶽讀此文。皆云如。故呼為十如也。天台依義讀
<lb n="0655a12"/>文。凡有三轉。一云是相如。是性如。乃至是報如。二
<lb n="0655a13"/>云如是相。如是性。乃至如是報。三云相如是。性如
<lb n="0655a14"/>是。乃至報如是。若皆稱為如者。如名不異。即空義
<lb n="0655a15"/>也。若作如是相等。點空相性。名字施設。即假義也。
<lb n="0655a16"/>若作相如是等。如於中道實相之是。即是中義也。
<lb n="0655a17"/>分別令易解。故明空假中。得意為言。空即假中。約
<lb n="0655a18"/>如明空。一空一切空。點如明相。一假一切假。就是
<lb n="0655a19"/>論中。一中一切中。非一二三。而一二三。不縱不橫。
<lb n="0655a20"/>名為實相。此之十如。乃十界上因果之法。一法界
<lb n="0655a21"/>具十如是。十法界具百如是。又一法界具九法界。
<lb n="0655a22"/>則百法界。千如是。九界為權。佛界為實。細論各具
<lb n="0655a23"/>權實。然此權實。不可思議。乃是三世諸佛二智所
<lb n="0655a24"/>依之境。何法不收。此境發智。何智不發。故荊溪云。
<lb n="0655b01"/>的指玅境。出自法華。正指此也
(初歎二佛二智長
<lb n="0655b02"/>行竟)
。</p>
<p id="pX29p0655b0203" type="inline" rend="margin-left:1em">△次偈頌。有二十一行為兩。初十七行半。頌
<lb n="0655b03"/>長行歎二智。後三行半。頌略開三顯一。動執生疑。</p>
<lb n="0655b04"/>
<p id="pX29p0655b0401" rend="margin-left:1em">前又二。初四行頌寄言歎。後十三行半。頌絕言歎。
<lb n="0655b05"/>夫偈頌長行。互有廣略者。令義易顯耳。長行二佛
<lb n="0655b06"/>權實各歎。表化緣異故。頌中二佛合歎。示二智理
<lb n="0655b07"/>同故。</p>
<p id="pX29p0655b0703" type="inline" rend="margin-left:1em">初寄言中又二。初兩行合頌二佛二智。後二
<lb n="0655b08"/>行。合頌二佛釋歎結歎等也。</p>
<p id="pX29p0655b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0655b09"/>
<p id="pX29p0655b0901">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0655b10"/>
<p id="pX29p0655b1001">世雄不可量
(至)
無能測量者。</p>
<lb n="0655b11"/>
<p id="pX29p0655b1101" rend="margin-left:1em">初世雄不可量一句。合頌上二佛實智。</p>
<p id="pX29p0655b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">次諸天下
<lb n="0655b12"/>三句揀人。</p>
<p id="pX29p0655b1205" type="inline" rend="margin-left:1em">次佛力無所畏下一偈。合頌上二佛權
<lb n="0655b13"/>智也。力無畏等。頌諸功德是頌權智。餘法者。即指
<lb n="0655b14"/>化他之權。是實智之餘助耳。正頌上種種因緣
(云
<lb n="0655b15"/>云)
。言頌開合者。此有三異。一上舉人。又標法。故云
<lb n="0655b16"/>諸佛智慧。今但頌人。將人以美法。故云世雄。二者。
<lb n="0655b17"/>上開歎。今合歎。以法別故須開。以人總故須合。三
<lb n="0655b18"/>者。上云一切二乘不知。今言一切眾生類不知。</p>
<p id="pX29p0655b1819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0655b19"/>後二行。合頌二佛釋歎結歎之意也。</p>
<lb n="0655b20"/>
<p id="pX29p0655b2001">本從無數佛
(至)
我<anchor xml:id="begd1e9994"/>已<anchor xml:id="endd1e9994"/>悉知見。</p>
<lb n="0655b21"/>
<p id="pX29p0655b2101" rend="margin-left:1em">本從無數佛。具足行諸道。頌上諸佛釋歎。佛曾親
<lb n="0655b22"/>近百千諸佛。盡行道法之文也。</p>
<p id="pX29p0655b2213" type="inline" rend="margin-left:1em">甚深微玅法。頌上
<lb n="0655b23"/>結歎實。成就甚深未曾有法也。</p>
<p id="pX29p0655b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">難見難可了。頌上
<lb n="0655b24"/>結歎權。意趣難解也。</p>
<p id="pX29p0655b2409" type="inline" rend="margin-left:1em">於無量億劫。行此諸道<anchor xml:id="begd1e10018"/>已<anchor xml:id="endd1e10018"/>。頌
<lb n="0655c01"/>上釋迦釋歎知見波羅蜜。皆<anchor xml:id="begd1e10028"/>已<anchor xml:id="endd1e10028"/>得具足。上二句舉
<lb n="0655c02"/>因具足。次道場得成果一句。舉果具足。</p>
<p id="pX29p0655c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">我<anchor xml:id="begd1e10038"/>已<anchor xml:id="endd1e10038"/>悉知
<lb n="0655c03"/>見一句。頌上結釋迦二智。如來知見廣大之文也。
<lb n="0655c04"/>
(初四行頌寄言歎竟)
。</p>
<p id="pX29p0655c0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十三行半。頌上絕
<lb n="0655c05"/>言。文為五。初半行如是大果報。即頌不思議境。</p>
<lb n="0655c06"/>
<p id="pX29p0655c0601">如是大果報。種種性相義。</p>
<lb n="0655c07"/>
<p id="pX29p0655c0701" rend="margin-left:1em">但舉初後。中間略可知。義字。兼頌究竟等也。大與
<lb n="0655c08"/>種種。如玄義中說
(但舉初後者。仍先舉後二。却舉初二。故先云大果報。次云性相
<lb n="0655c09"/>義也。義字等者。義謂義理。秪一究竟之言。有三諦三觀義理也。大與種種等者。具如玄文)
。</p>
<p id="pX29p0655c0935" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0655c10"/>二半行。追頌取要言之佛悉成就也。</p>
<lb n="0655c11"/>
<p id="pX29p0655c1101">我及十方佛。乃能知是事。</p>
<lb n="0655c12"/>
<p id="pX29p0655c1201" rend="margin-left:1em">△第三半行。追頌上止不須說也。</p>
<lb n="0655c13"/>
<p id="pX29p0655c1301">是法不可示。言辭相寂滅。</p>
<lb n="0655c14"/>
<p id="pX29p0655c1401" rend="margin-left:1em">實相非方所。故不可示。非言語道。故云言辭相寂
<lb n="0655c15"/>滅。</p>
<p id="pX29p0655c1502" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四頌舉不知之人。有十行半。文為八。初半
<lb n="0655c16"/>偈總揀不入者。即七方便也。</p>
<lb n="0655c17"/>
<p id="pX29p0655c1701">諸餘眾生類。無有能得解。</p>
<lb n="0655c18"/>
<p id="pX29p0655c1801" rend="margin-left:1em">△次二句。揀能入者。即圓教十信。故云信力堅固
<lb n="0655c19"/>者。</p>
<lb n="0655c20"/>
<p id="pX29p0655c2001">除諸菩薩眾。信力堅固者。</p>
<lb n="0655c21"/>
<p id="pX29p0655c2101" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。七方便。借藏教七賢位。名法華七方便。一兩教二乘。二兩教菩薩。三別教十信。四十住。五十行。六
<lb n="0655c22"/>十迴向。七圓五品是也。問。圓十信。未證法身。何以非方便。答。此品初。佛從定起。即歎二佛二智。無有知者。
<lb n="0655c23"/>今偈云。諸餘眾生類。無有能得解。除諸菩薩眾。信力堅固者。即圓教十信。故言信力堅固者。長行唯佛與
<lb n="0655c24"/>佛知。頌中明十信知。互舉耳。據此偈。佛金口親許圓十信知。豈可雷同前三教。判入方便耶。以信隣初住。
<lb n="0656a01"/>即斷惑證真故也。華嚴經云。一切世界諸羣生。少有欲求聲聞乘。求獨覺者轉復少。趣大乘者甚難遇。趣
<lb n="0656a02"/>大乘者猶為易。能信此法倍甚難。法華舉七方便。與圓十信較量。華嚴舉三乘。與圓十信較量。皆許十信
<lb n="0656a03"/>能信此法。其義一揆。可互相印證也)
。</p>
<p id="pX29p0656a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行半。揀二乘不知。</p>
<lb n="0656a04"/>
<p id="pX29p0656a0401">諸佛弟子眾
(至)
其力所不堪。</p>
<lb n="0656a05"/>
<p id="pX29p0656a0501" rend="margin-left:1em">△四一行。舉身子不知。</p>
<lb n="0656a06"/>
<p id="pX29p0656a0601">假使滿世間。皆如舍利弗。盡思共度量。不能測佛智。</p>
<lb n="0656a07"/>
<p id="pX29p0656a0701" rend="margin-left:1em">△五一行半。舉諸大弟子。</p>
<lb n="0656a08"/>
<p id="pX29p0656a0801">正使滿十方
(至)
亦復不能知。</p>
<lb n="0656a09"/>
<p id="pX29p0656a0901" rend="margin-left:1em">△六二行舉支佛。</p>
<lb n="0656a10"/>
<p id="pX29p0656a1001">辟支佛利智
(至)
莫能知少分。</p>
<lb n="0656a11"/>
<p id="pX29p0656a1101" rend="margin-left:1em">△七二行半。舉發心菩薩不入。</p>
<lb n="0656a12"/>
<p id="pX29p0656a1201">新發意菩薩
(至)
不能知佛智。</p>
<lb n="0656a13"/>
<p id="pX29p0656a1301" rend="margin-left:1em">發心語通。或可六度菩薩。三僧祗未斷惑。名為發
<lb n="0656a14"/>心。或可指上人天中。自攝得六度。而發心之語。別
<lb n="0656a15"/>擬通別等發心也。</p>
<p id="pX29p0656a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">△八一行。揀不退菩薩亦不知
<lb n="0656a16"/>也。</p>
<lb n="0656a17"/>
<p id="pX29p0656a1701">不退諸菩薩。其數如恒沙。一心共思求。亦復不能知。</p>
<lb n="0656a18"/>
<p id="pX29p0656a1801" rend="margin-left:1em">通教不退。斷界內惑。是故不知。別教地前。亦有證
<lb n="0656a19"/>位不退。行不退等。亦所不知也
(第四八段竟)
。</p>
<p id="pX29p0656a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0656a20"/>五一行半。頌上難解法。佛能知實相境。</p>
<lb n="0656a21"/>
<p id="pX29p0656a2101">又告舍利弗
(至)
十方佛亦然。</p>
<lb n="0656a22"/>
<p id="pX29p0656a2201" rend="margin-left:1em">無漏不思議者。頌上結要。舉權實所止之境也。甚
<lb n="0656a23"/>深微玅法一句。頌上第一希有難解之法。我今<anchor xml:id="begd1e10258"/>已<anchor xml:id="endd1e10258"/>
<lb n="0656a24"/>具得三句。頌上唯佛與佛乃能究盡也。明諸佛道
<lb n="0656b01"/>同。同皆究竟。故云唯我知是相。十方佛亦然。釋不
<lb n="0656b02"/>思議者。如如意珠。無毫釐之有。能雨眾寶。實相不
<lb n="0656b03"/>生。能生般若也。</p>
<p id="pX29p0656b0307" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第二十三行半。頌絕言歎竟)
。</p>
<p id="pX29p0656b0318" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初
<lb n="0656b04"/>十七行半頌長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0656b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△後三行半。頌略開三顯一。
<lb n="0656b05"/>文二。初略開三顯一。二騰疑致請。就略開顯為二。
<lb n="0656b06"/>初行半。頌諸佛顯實。次頌釋迦開三。互明一邊耳
<lb n="0656b07"/>今初。</p>
<lb n="0656b08"/>
<p id="pX29p0656b0801">舍利弗當知
(至)
要當說真實。</p>
<lb n="0656b09"/>
<p id="pX29p0656b0901" rend="margin-left:1em">諸佛語無異者。此論諸佛化道是同。次兩句勸信。
<lb n="0656b10"/>後兩句世尊法久後。要當說真實。即顯實也。動昔
<lb n="0656b11"/>之執。生今之疑。將非魔作佛。正由聞此語也。佛既
<lb n="0656b12"/>如實語勸信。何事翻疑。為防因疑起謗者。故須勸
<lb n="0656b13"/>信耳。</p>
<p id="pX29p0656b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">△次頌釋迦開三。文為三。初一行正明開三。</p>
<lb n="0656b14"/>
<p id="pX29p0656b1401">告諸聲聞眾。及求緣覺乘。我令脫苦縛。逮得涅槃者。</p>
<lb n="0656b15"/>
<p id="pX29p0656b1501" rend="margin-left:1em">將明二乘之非。故言逮得涅槃者。</p>
<p id="pX29p0656b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">又解。我令脫苦
<lb n="0656b16"/>縛。逮得涅槃。即擬六度菩薩乘。何以知之。修六度
<lb n="0656b17"/>行。即免四趣縛。未能入滅度。三僧祗百劫。乃得涅
<lb n="0656b18"/>槃。逮之言。遠乃及耳。</p>
<p id="pX29p0656b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">又六度行。前度他。故言我令
<lb n="0656b19"/>脫苦縛。後取無漏。故言逮得涅槃。此義推之。知是
<lb n="0656b20"/>六度乘也。</p>
<p id="pX29p0656b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">又以數推之。下句云。佛以方便力。示以
<lb n="0656b21"/>三乘教。若不指此。將何為三。不應重數二乘為三
<lb n="0656b22"/>乘也。</p>
<p id="pX29p0656b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">△次半行。正明三乘是方便。</p>
<lb n="0656b23"/>
<p id="pX29p0656b2301">佛以方便力。示以三乘教。</p>
<lb n="0656b24"/>
<p id="pX29p0656b2401" rend="margin-left:1em">△次兩句出立三之意。</p>
<lb n="0656c01"/>
<p id="pX29p0656c0101">眾生處處著。引之令得出。</p>
<lb n="0656c02"/>
<p id="pX29p0656c0201" rend="margin-left:1em">意是權引。離諸苦故。非為真實。但是方便門耳
(初
<lb n="0656c03"/>略開顯竟)
。</p>
<p id="pX29p0656c0305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二騰疑致請。由聞三是方便。故執動
<lb n="0656c04"/>疑生
(是諸聲聞。聞三乘是方便。所以疑於方便。又聞要當說真實。所以疑於真實)
。文為
<lb n="0656c05"/>二。一敘疑。二正請決。敘疑又二。一經家敘。二正生
<lb n="0656c06"/>疑。初二。先敘千二百疑。</p>
<lb n="0656c07"/>
<p id="pX29p0656c0701">爾時大眾中有諸聲聞
(至)
千二百人。</p>
<lb n="0656c08"/>
<p id="pX29p0656c0801" rend="margin-left:1em">△次敘四眾疑。</p>
<lb n="0656c09"/>
<p id="pX29p0656c0901">及發聲聞辟支佛心比丘。比丘尼。優婆塞。優婆夷。</p>
<lb n="0656c10"/>
<p id="pX29p0656c1001" rend="margin-left:1em">上云三乘皆是方便。敘疑但在二乘者。以其執重
<lb n="0656c11"/>疑深。故偏舉。若至下陳疑中。即云求佛諸菩薩。大
<lb n="0656c12"/>數有八萬。亦皆有疑。故知三乘僉疑。偏舉二乘耳。</p>
<lb n="0656c13"/>
<p id="pX29p0656c1301" rend="margin-left:1em">△二正生疑二。一疑佛二智。</p>
<lb n="0656c14"/>
<p id="pX29p0656c1401">各作是念
(至)
一切聲聞辟支佛所不能及。</p>
<lb n="0656c15"/>
<p id="pX29p0656c1501" rend="margin-left:1em">從何故殷勤稱歎方便。即是總疑權實二智。從而
<lb n="0656c16"/>作是言。佛所得法甚深者。是疑實智。有所言說。意
<lb n="0656c17"/>趣難知下。是疑權智。以聞諸佛語無異。要當說真
<lb n="0656c18"/>實。從此生疑。何者。佛昔說三乘智慧。同證不差。但
<lb n="0656c19"/>餘習有盡不盡耳。今忽稱歎如來二智。非我所及。
<lb n="0656c20"/>是故疑佛二智也。</p>
<p id="pX29p0656c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二疑<anchor xml:id="begd1e10445"/>己<anchor xml:id="endd1e10445"/>所得。</p>
<lb n="0656c21"/>
<p id="pX29p0656c2101">佛說一解脫義
(至)
而今不知是義所趣。</p>
<lb n="0656c22"/>
<p id="pX29p0656c2201" rend="margin-left:1em">從佛說一解脫義。我等亦得此法下。此是自疑所
<lb n="0656c23"/>得三乘聖道。是真出要。我修此理。亦到涅槃。而今
<lb n="0656c24"/>忽言皆是方便。未知何者真實。故言不知是義所
<lb n="0657a01"/>趣。此從上斥三為方便。而生是疑
(一敘疑竟)
。</p>
<p id="pX29p0657a0118" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0657a02"/>正請決。文有三請二止。就前為三止。佛預知三周
<lb n="0657a03"/>得益。前後不俱。故三抑。俟其三請也。</p>
<p id="pX29p0657a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">就初請為二。
<lb n="0657a04"/>一長行。二偈頌。長行為二。一陳疑。</p>
<lb n="0657a05"/>
<p id="pX29p0657a0501">爾時舍利弗知四眾心疑
(至)
今者四眾咸皆有疑。</p>
<lb n="0657a06"/>
<p id="pX29p0657a0601" rend="margin-left:1em">△二正請。</p>
<lb n="0657a07"/>
<p id="pX29p0657a0701">惟願世尊。敷演斯事
(至)
甚深微妙難解之法。</p>
<lb n="0657a08"/>
<p id="pX29p0657a0801" rend="margin-left:1em">△二偈頌中。有十一行偈。文為六。初二句頌疑實
<lb n="0657a09"/>智。</p>
<lb n="0657a10"/>
<p id="pX29p0657a1001">爾時舍利弗。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb n="0657a11"/>
<p id="pX29p0657a1101">慧日大聖尊。久乃說是法。</p>
<lb n="0657a12"/>
<p id="pX29p0657a1201" rend="margin-left:1em">△第二三行。頌疑權智。</p>
<lb n="0657a13"/>
<p id="pX29p0657a1301">自說得如是
(至)
諸佛之所得。</p>
<lb n="0657a14"/>
<p id="pX29p0657a1401" rend="margin-left:1em">△第三三行。明三乘四眾有疑。</p>
<lb n="0657a15"/>
<p id="pX29p0657a1501">無漏諸羅漢
(至)
願佛為解說。</p>
<lb n="0657a16"/>
<p id="pX29p0657a1601" rend="margin-left:1em">初一行。上句明羅漢。次句明菩薩。既云涅槃。何以
<lb n="0657a17"/>言菩薩。上云逮得涅槃者。此中稱及。及者。此菩薩
<lb n="0657a18"/>自求涅槃。又以及他。故異二乘。知是菩薩。後二行
<lb n="0657a19"/>明緣覺。出家二眾。及八部等。皆中乘之機也。</p>
<p id="pX29p0657a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0657a20"/>四一行半。明身子疑。</p>
<lb n="0657a21"/>
<p id="pX29p0657a2101">於諸聲聞眾
(至)
為是所行道。</p>
<lb n="0657a22"/>
<p id="pX29p0657a2201" rend="margin-left:1em">△第五一行。明佛子疑。</p>
<lb n="0657a23"/>
<p id="pX29p0657a2301">佛口所生子。合掌瞻仰待。願出微玅音。時為如實說。</p>
<lb n="0657a24"/>
<p id="pX29p0657a2401" rend="margin-left:1em">△第六二行。總明同疑請也。</p>
<lb n="0657b01"/>
<p id="pX29p0657b0101">諸天龍神等
(至)
欲聞具足道。</p>
<lb n="0657b02"/>
<p id="pX29p0657b0201" rend="margin-left:1em">夫偈頌長行。可以意推。如其非頌。即是長出。於義
<lb n="0657b03"/>非急者。不能煩文分擘。故略耳。</p>
<p id="pX29p0657b0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明二止。恐驚
<lb n="0657b04"/>疑故。</p>
<lb n="0657b05"/>
<p id="pX29p0657b0501">爾時佛告舍利弗
(至)
一切世間諸天及人皆當驚疑。</p>
<lb n="0657b06"/>
<p id="pX29p0657b0601" rend="margin-left:1em">△二舍利弗騰宿根利。是故更請。</p>
<lb n="0657b07"/>
<p id="pX29p0657b0701">舍利弗重白佛言
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0657b08"/>
<p id="pX29p0657b0801">法王無上尊。惟說願勿慮。是會無量眾。有能敬信者。</p>
<lb n="0657b09"/>
<p id="pX29p0657b0901" rend="margin-left:1em">△次佛三止之。護上慢故。</p>
<lb n="0657b10"/>
<p id="pX29p0657b1001">佛復止舍利弗
(至)
重說偈言。</p>
<lb n="0657b11"/>
<p id="pX29p0657b1101">止止不須說。我法玅難思。諸增上慢者。聞必不敬信。</p>
<lb n="0657b12"/>
<p id="pX29p0657b1201" rend="margin-left:1em">△三身子述慧益多。牒疑三請。有二。初長行。</p>
<lb n="0657b13"/>
<p id="pX29p0657b1301">爾時舍利弗重白佛言
(至)
長夜安隱多所饒益。</p>
<lb n="0657b14"/>
<p id="pX29p0657b1401" rend="margin-left:1em">△次偈頌。</p>
<lb n="0657b15"/>
<p id="pX29p0657b1501">爾時舍利弗。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0657b16"/>
<p id="pX29p0657b1601">無上兩足尊
(至)
則生大歡喜。</p>
<lb n="0657b17"/>
<p id="pX29p0657b1701" rend="margin-left:1em">
(一略開三顯一騰疑致請竟)
。</p>
<p id="pX29p0657b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣開三顯一。斷
<lb n="0657b18"/>疑生信。有三周。共八品。一從此文。至第二卷。盡迴
<lb n="0657b19"/>向佛道偈止。為上根法說周。二從爾時舍利弗。我
<lb n="0657b20"/>今無復疑悔下。乃至授記。凡四品。為中根譬說周。
<lb n="0657b21"/>三化城喻等三品。為下根因緣說周。亦名理事行。
<lb n="0657b22"/>問。三周為三根人。云何一周。通有三說。若爾。一說
<lb n="0657b23"/>應具三根。答。法說非止逗上中之上。又有中下。從
<lb n="0657b24"/>正略傍。故言逗上耳。餘二周亦如是
(答意者。許各具三根。法說
<lb n="0657c01"/>自被法說中三。餘二亦爾。但說三根。攝九即足。從正略旁者。上根中上根為正。中下是旁。亦應云。具論有
<lb n="0657c02"/>三。且言上耳。若逗上根。上三俱被。但上根為多為正。中下是略是旁。中下三根。為正為旁。亦復如是)
。夫
<lb n="0657c03"/>眾生心神不定。遇惡緣。轉利為鈍。遇善緣。轉鈍為
<lb n="0657c04"/>利。先世值佛聞法。自有轉下中為上。俱於法說得
<lb n="0657c05"/>悟。自有轉下為中。聞譬說得解。下者不轉。三周乃
<lb n="0657c06"/>了。如此轉根。譬三刀斫木。利一。中二。鈍者三下。利
<lb n="0657c07"/>鈍之名不失。木斷之處是同
(譬者。刀如根。木如惑。執者如機。佛令其斫。
<lb n="0657c08"/>受教如聞法。運斫如用觀。木斷如證。曾磨如轉。遇磨不同。故有利鈍)
。問。三根入初住。
<lb n="0657c09"/>有利鈍不。答。真修體顯。則無差降。問。若爾。初住<anchor xml:id="begd1e10738"/>已<anchor xml:id="endd1e10738"/>
<lb n="0657c10"/>上。更起緣修。有優劣不。答。此同位人。無復勝負。真
<lb n="0657c11"/>修體融。寧得有異耶。</p>
<lb n="0657c12"/>
<p id="pX29p0657c1201" rend="margin-left:1em">問。經中多明菩薩為上根。緣覺中根。聲聞下根。若
<lb n="0657c13"/>言菩薩上根。應併在法說中得悟。緣覺併在譬說
<lb n="0657c14"/>中得解。聲聞併在於因緣中得悟耶。然經中一往。
<lb n="0657c15"/>判出三根。至於悟解。義未必然。今經但見聲聞得
<lb n="0657c16"/>解。不見支佛者。支佛是中根。既值佛出世。入聲聞
<lb n="0657c17"/>數。隨根得悟。故不別標緣覺耳。故身子請偈云。其
<lb n="0657c18"/>求緣覺者。比丘比丘尼。依此文。即知緣覺入四眾
<lb n="0657c19"/>中攝也。又法師品云。比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。
<lb n="0657c20"/>求聲聞者。求支佛者。豈無緣覺得解耶。舊云。菩薩
<lb n="0657c21"/>是上根。不必皆利。從多為上。而執心易轉。原其域
<lb n="0657c22"/>懷求佛。但執過三百<anchor xml:id="begd1e10774"/>已<anchor xml:id="endd1e10774"/>。即求近果。此疑易悟。三根
<lb n="0657c23"/>菩薩。同在法說得解。上者或在略說。中者或在廣
<lb n="0657c24"/>說之初。下者與身子齊。今明菩薩語通。但使發大
<lb n="0658a01"/>心。悉是菩薩。何必併是利根。及身子尚少。豈得初
<lb n="0658a02"/>周之初。<anchor xml:id="begd1e10791"/>已<anchor xml:id="endd1e10791"/>併得悟。若爾。流通壽量。何意有諸菩薩。
<lb n="0658a03"/>節節得悟無生忍者。發菩提心者。舊云。壽量中悟。
<lb n="0658a04"/>皆是法身。增道損生。今言不爾。有六百八十萬億
<lb n="0658a05"/>那由他恒河沙人。得無生法忍。此人始得此忍。當
<lb n="0658a06"/>知壽量之前。未是法身。故知菩薩得悟。不可局在
<lb n="0658a07"/>初周之初也。</p>
<lb n="0658a08"/>
<p id="pX29p0658a0801" rend="margin-left:1em">問。菩薩得悟。通於始終。二乘得悟。亦應至後。答。三
<lb n="0658a09"/>周定父子天性<anchor xml:id="begd1e10814"/>已<anchor xml:id="endd1e10814"/>竟。則皆名菩薩。設在後悟。同名
<lb n="0658a10"/>菩薩悟也。</p>
<lb n="0658a11"/>
<p id="pX29p0658a1101" rend="margin-left:1em">問。若三乘同悟。何意但見聲聞領解。其二則無。答
<lb n="0658a12"/>今明無佛出世。名獨覺。聞佛說十二因緣法。名緣
<lb n="0658a13"/>覺。既入聲聞數中。得悟領解。皆不別出。大意可見。
<lb n="0658a14"/>身子迦葉等。悉是中乘根性。故聲聞領解。兼得緣
<lb n="0658a15"/>覺。無勞別出也。又四眾中。有發緣覺心者。其人得
<lb n="0658a16"/>悟。即不一也。信解品云。密遣二人。追捉將還。即是
<lb n="0658a17"/>其義。菩薩不領解者。聲聞之教。不明得佛。今經開
<lb n="0658a18"/>其歸大之路。自恐解謬。故對佛述解菩薩不爾。故
<lb n="0658a19"/>無領解。又其意有二。一菩薩本意求佛。設有異執
<lb n="0658a20"/>而執輕。終歸取佛。無有不得之慮。今聞三周之說。
<lb n="0658a21"/>但是正其觀慧。故不須領解。二菩薩悟大。處處有
<lb n="0658a22"/>文。二乘作佛。始自今教。逐要流傳。故略菩薩領解。
<lb n="0658a23"/>梵文或有。漢略不書耳。</p>
<lb n="0658a24"/>
<p id="pX29p0658a2401" rend="margin-left:1em">問。若同皆領解。何故聲聞得記。不見緣覺菩薩受
<lb n="0658b01"/>記。此亦三意。一者。昔明二乘入正位。不能發心。何
<lb n="0658b02"/>由得記。今既悟大。欣斯別決。故為記劫國也。菩薩
<lb n="0658b03"/>發心求佛。行成自滿。故不欣急求佛。亦不促授。又
<lb n="0658b04"/>前教處處授菩薩記。此是恒說。逐要傳譯。如前云
<lb n="0658b05"/>云。</p>
<p id="pX29p0658b0502" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。逐要傳譯。如前云云者。即此三意中第一意。為聲聞授劫國記。即是逐要。菩薩授記。乃是恒
<lb n="0658b06"/>說。非此所急。況迹門流通。調達龍女皆授記。何云不授。即如次所引)
二菩薩亦有別
<lb n="0658b07"/>記。調達龍女。豈非記耶。又法師品云。求聲聞者。求
<lb n="0658b08"/>辟支佛者。求佛道者。如是等類。咸於佛前。聞法華
<lb n="0658b09"/>經。我皆與授記。當得三菩提。此豈非皆記耶。三二
<lb n="0658b10"/>乘昔來未曾得八相記。故記其劫國。菩薩先<anchor xml:id="begd1e10886"/>已<anchor xml:id="endd1e10886"/>曾
<lb n="0658b11"/>記。故不重明耳。淺近之記。初住<anchor xml:id="begd1e10895"/>已<anchor xml:id="endd1e10895"/>得。非菩薩所欣。
<lb n="0658b12"/>菩薩所期。乃是圓極玅覺遠記耳。故壽量品中。始
<lb n="0658b13"/>從發心。訖一生得。玅因斯滿。極果頓圓。此乃授法
<lb n="0658b14"/>身記莂。何謂無記耶。</p>
<lb n="0658b15"/>
<p id="pX29p0658b1501" rend="margin-left:1em">問。若小悟大。應同授法身記。那得授八相記耶。答
<lb n="0658b16"/>八相是應記。既得應記。知必有本。欲使物知聞。共
<lb n="0658b17"/>結來緣。故與應記耳。又此二乘。若聞壽量。即同損
<lb n="0658b18"/>生。得法身記也。</p>
<lb n="0658b19"/>
<p id="pX29p0658b1901" rend="margin-left:1em">又明待時不待時。爾前不悟。必待法華悟者。名為
<lb n="0658b20"/>待時。法華前教<anchor xml:id="begd1e10925"/>已<anchor xml:id="endd1e10925"/>解者。名不待時。何故爾。佛有顯
<lb n="0658b21"/>密二說。若顯說為論。法華之前。二乘未悟大道。要
<lb n="0658b22"/>須五味調熟。會在法華。故云。說時未至故。今正是
<lb n="0658b23"/>其時。決定說大乘。此即待時也。若密教為論。未必
<lb n="0658b24"/>具待五味。在法華方會。爾前密有入者。故名不待
<lb n="0658c01"/>時。此乃大判時不時。若就三周。亦是待時不待時。
<lb n="0658c02"/>迹本二門。亦是待時。不侍時。致有前後悟入。即此
<lb n="0658c03"/>意也
(僭補曰。應在三周前後得記者。是待時也。不在三周之數。前後密得者。是不待時也。又迹
<lb n="0658c04"/>門是待時。本門是不待時也)
。</p>
<lb n="0658c05"/>
<p id="pX29p0658c0501" rend="margin-left:1em">問。有一種根性。非密非顯。二時不攝者。應是失時。
<lb n="0658c06"/>永不得悟耶。答。餘經或謂此為失時。今經不爾。此
<lb n="0658c07"/>人雖於密顯兩時不悟。雖生滅度之想。而於彼土。
<lb n="0658c08"/>得聞是經。故無失時。乃是待彼土之時耳。問。五千
<lb n="0658c09"/>起去。應是失時。答。此等應以如來滅度後。弘經人
<lb n="0658c10"/>受益也。</p>
<lb n="0658c11"/>
<p id="pX29p0658c1101" rend="margin-left:1em">問。身子初周。為四眾三根請。譬周為中下請。云何
<lb n="0658c12"/>言佛各為三根人。三周說法耶。答。此語不便。請則
<lb n="0658c13"/>普請。說亦普說。但上根智利。聞法得悟。中根處中。
<lb n="0658c14"/>聞譬得悟。下根居下。聞三得悟。汝當隨義。云何隨
<lb n="0658c15"/>語。</p>
<lb n="0658c16"/>
<p id="pX29p0658c1601" rend="margin-left:1em">問。宿世是過去事。法譬是當現事不。答。經無文。義
<lb n="0658c17"/>推應爾。引三歸一。三望一。一則是當。舉事為譬。譬
<lb n="0658c18"/>即是現。準後望前。應如所問。</p>
<p id="pX29p0658c1812" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。三周差別之義。文句有十種料揀。
<lb n="0658c19"/>廣大精微。無疑不破。此但略撮其要。以便好略之機。不能具錄。有志樂多聞者。宜自撿之)
。</p>
<lb n="0658c20"/>
<p id="pX29p0658c2001" rend="margin-left:1em">△初周法說。文為五。一從殷勤三請下。訖卷。正是
<lb n="0658c21"/>法說。二從第二卷初。訖偈頌。是身子領解。三從吾
<lb n="0658c22"/>今於天人下。訖佛所護念。是佛述成。四從汝於來
<lb n="0658c23"/>世。訖宜應自欣慶。是與授記。五從四眾。訖盡迴向
<lb n="0658c24"/>佛道。是四眾歡喜。今初法說。有長行偈頌。長行為
<lb n="0659a01"/>三。一許。二受旨。三正說。許文為三。一順許。二誡許。
<lb n="0659a02"/>三揀許。</p>
<p id="pX29p0659a0204" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0659a03"/>
<p id="pX29p0659a0301">爾時世尊。告舍利弗。汝<anchor xml:id="begd1e11025"/>已<anchor xml:id="endd1e11025"/>殷勤三請。豈得不說。</p>
<lb n="0659a04"/>
<p id="pX29p0659a0401" rend="margin-left:1em">△二誡許。</p>
<lb n="0659a05"/>
<p id="pX29p0659a0501">汝今諦聽。善思念之。吾當為汝分別解說。</p>
<lb n="0659a06"/>
<p id="pX29p0659a0601" rend="margin-left:1em">諦聽是聞慧。善思是思慧。念之是修慧。大經明四
<lb n="0659a07"/>善法。為大涅槃因。一善知識如來也。餘者可解
(大經
<lb n="0659a08"/>四善法者。德王品釋十功德中云。一者親近善友。二者聽聞正法。三者思惟其義。四者如說修行。唯此四
<lb n="0659a09"/>法。是涅槃因。若言苦行是涅槃因。無有是處)
。</p>
<p id="pX29p0659a0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△三揀眾許。</p>
<lb n="0659a10"/>
<p id="pX29p0659a1001">說此語時
(至)
汝今善聽當為汝說。</p>
<lb n="0659a11"/>
<p id="pX29p0659a1101" rend="margin-left:1em">五千在座。故如來三止。今將許說。威神遣去。故名
<lb n="0659a12"/>揀眾。五濁障多名罪重。執小翳大名根深。未得謂
<lb n="0659a13"/>得。名上慢。未得三果。未證無學。有如此失者。謂障
<lb n="0659a14"/>執。慢。三種之失也。而不制止者。上聞開三顯一。言
<lb n="0659a15"/>略義隱。猶未生謗。足作繫珠因緣。去則有益。若聞
<lb n="0659a16"/>廣開三顯一。乖情起謗。住則有損。是故不制止也。
<lb n="0659a17"/>此眾無復枝葉者。枝葉細末。不任器用。此等執方
<lb n="0659a18"/>便之方便
(方便之方便者。四果是方便。更於煖頂妄計為極。是執方便之方便也)
。於
<lb n="0659a19"/>大非器。大品云。攀拊枝葉。棄於根本。是人為不黠。
<lb n="0659a20"/>即是此義也。退亦佳矣者。既以小自翳。復妨他大
<lb n="0659a21"/>光。今退無謗法之愆。復無障他之過。故云佳矣。上
<lb n="0659a22"/>枝葉未去。如來三止。貞實願聞。故身子三請。師弟
<lb n="0659a23"/>鑒機。非徒靳固也。</p>
<lb n="0659a24"/>
<p id="pX29p0659a2401" rend="margin-left:1em">問。佛大慈悲。何不神力使其住而不聞。如華嚴中
<lb n="0659b01"/>聾啞。何不增狀毒鼓。如喜根勝意。答。各有所以。華
<lb n="0659b02"/>嚴末席。始開於漸。未破小執。故在座而隔。今諸佛
<lb n="0659b03"/>法久後。要當說真實。正欲滅化城。破艸菴。宜須揀
<lb n="0659b04"/>遣。若去住俱謗。宜如喜根強說。今去則有益。那忽
<lb n="0659b05"/>令住。住則有損。那忽不遣。喜根以慈故強說。如來
<lb n="0659b06"/>以悲故發遣。問。五千在座。即不蒙益。去有何益。答。
<lb n="0659b07"/>此非當機。是結緣人耳。<anchor xml:id="begd1e11121"/>已<anchor xml:id="endd1e11121"/>如上說。昔大通佛時。亦
<lb n="0659b08"/>有無量眾生。心生疑惑。世世與師俱生。今皆得度。
<lb n="0659b09"/>此人亦爾。說大經時。萬五千億人。於是經中。不生
<lb n="0659b10"/>信心。是人於未來。亦當得信。例此。益在不久。金光
<lb n="0659b11"/>明中。時閻浮提有二種人。亦斯例意。</p>
<p id="pX29p0659b1115" type="inline" rend="margin-left:1em">○汝今善聽。
<lb n="0659b12"/>即結許也。</p>
<p id="pX29p0659b1205" type="inline" rend="margin-left:1em">
(毒鼓者。大經云。譬如有人。以毒塗鼓。於大眾中。擊令出聲。聞者皆死。鼓者。平等
<lb n="0659b13"/>法身。毒者。無緣慈悲。打者。發起眾也。聞者。當機眾也。死者。無明破也。今世惑破近死。正當當機人也。來世
<lb n="0659b14"/>惑破遠死。此五千等。雖非當機。亦聊作繫珠因緣耳。金光明第七云。二種人者。一者深信大乘方等。二者
<lb n="0659b15"/>毀訾。不生信樂不生信樂者。亦得結緣。故引為例)
。</p>
<p id="pX29p0659b1520" type="inline" rend="margin-left:1em">
(○喜根勝意者。諸法無行經云。爾時文殊師利言。世尊。
<lb n="0659b16"/>師子吼鼓音王如來滅度之後。爾時有菩薩比丘。名曰喜根。時為法師。質直端正。不壞威儀。不捨世法。爾
<lb n="0659b17"/>時眾生。普皆利根。樂聞深論。其喜根法師。於眾人前。不稱讚少欲知足。細行獨處。但教眾人諸法實相。所
<lb n="0659b18"/>謂一切法性。即是貪欲之性。貪欲性。即是諸法性。嗔恚性。即是諸法性。愚癡性。即是諸法性。其喜根法師。
<lb n="0659b19"/>以是方便。教化眾生。眾生所行。皆是一相。各不相是非。所行之道。心無嗔癡。以無嗔癡因緣故。逮得法忍。
<lb n="0659b20"/>於佛法中。決定不壞。世尊。爾時復有比丘法師。行菩薩道。名曰勝意。其勝意比丘。護持禁戒。得四禪四無
<lb n="0659b21"/>色定。行十二頭陀。世尊。是勝意比丘。有諸弟子。其心輕動。樂見他過。世尊。後於一時。勝意菩薩。入聚落乞
<lb n="0659b22"/>食。悞至喜根弟子家。見舍主居士子。即到其所。敷座而坐。為居士子。稱讚少欲知足細行。說無利語過。讚
<lb n="0659b23"/>歎遠眾。樂獨行者。又於居士子前。復說喜根法師過失。是比丘不實。以邪見道。教化眾生。是雜行者。說婬
<lb n="0659b24"/>欲無障礙。嗔恚無障礙。愚癡無障礙。一切諸法。皆無障礙。是居士子。利根。得無生法忍。即語勝意比丘。大
<lb n="0659c01"/>德。汝知貪欲。為是何法。勝意言。居士。我知貪欲。是煩惱。居士子言。大德。是煩惱。為在內。在外耶。勝意比丘
<lb n="0659c02"/>言。不在內。不在外。大德。若貪欲不在內。不在外。不在東西南北。四維上下十方。即是無生。若無生者。云何
<lb n="0659c03"/>說若垢若淨。爾時勝意比丘。瞋恚不喜。從座起去。作如是言。是喜根比丘。以妄語法。多惑眾人。是人以不
<lb n="0659c04"/>學入音聲法門故。聞佛音聲則喜。聞外道音聲則瞋。於梵行音聲則喜。於非梵行音聲則瞋。以不學入音
<lb n="0659c05"/>聲法門故。乃至爾時喜根菩薩。於眾僧前。說是諸偈云。貪欲是涅槃。恚癡亦如是。如此三事中。有無量佛
<lb n="0659c06"/>道。若有人分別。貪欲瞋恚癡。是人去佛遠。譬如天與地。菩提與貪欲。是一而非二。皆入一法門。平等無有
<lb n="0659c07"/>異。凡夫聞怖畏。去佛道甚遠。貪欲不生滅。不能令心惱。若人有我心。及有得見者。是人為貪欲。將入於地
<lb n="0659c08"/>獄。貪欲之實性。即是佛法性。佛法之實性。亦是貪欲性。是二法一相。所謂是無相。若能如是知。則為世間
<lb n="0659c09"/>導。乃至說是諸偈法時。三萬諸天子。得無生法忍。萬八千人。漏盡解脫。即時地裂。勝意比丘。墮大地獄。以
<lb n="0659c10"/>是業障罪因緣故。百千億那由他劫。於大地獄。受諸苦毒。從地獄出。七十四萬世。常被誹謗。若干百千劫。
<lb n="0659c11"/>乃至不聞佛之名字。自是<anchor xml:id="begd1e11200"/>已<anchor xml:id="endd1e11200"/>後。還得值佛。出家學道。而無志樂。於六十二萬世。常返道入俗。亦以業障餘
<lb n="0659c12"/>罪故。於若干百千世。諸根闇鈍。世尊。爾時喜根法師。於今東方過十萬億佛土。有國名寶莊嚴。於中得阿
<lb n="0659c13"/>耨多羅三藐三菩提。號曰勝光明威德王如來。應供。正徧知。今現在彼。其勝意比丘。今我身是。世尊。我未
<lb n="0659c14"/>入如是法相門時。受如是苦。分別苦。顛倒苦。是故若發菩薩心者。若發小乘心者。不欲起如是業障罪不
<lb n="0659c15"/>欲受如是苦惱者。不應拒逆佛法。無有處所。可生瞋癡。佛告文殊師利。汝聞是諸偈。得何等利。世尊。我畢
<lb n="0659c16"/>是業障罪<anchor xml:id="begd1e11220"/>已<anchor xml:id="endd1e11220"/>。聞是偈因緣故。所在生處。利根智慧。得深法忍。巧說深法。文殊師利。為誰力故。能憶如是無
<lb n="0659c17"/>量阿僧祇劫罪業因緣。世尊。諸菩薩有所念。有所說。有所思惟。皆是佛之神力。所以者何。一切諸法。皆從
<lb n="0659c18"/>佛出故)
。</p>
<lb n="0659c19"/>
<p id="pX29p0659c1901" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。按諸法無行經。喜根勝意二菩薩所說之法。勝意是藏教事六度菩薩。斷煩惱而證菩提。喜根是
<lb n="0659c20"/>一乘圓教大菩薩。以三毒之性。即諸法實性。一相無相。是諸法實相。勝意以著相故謗喜根。即是謗法華
<lb n="0659c21"/>經。是法住法位。世間相常住。亦是謗治世語言。資生業等。皆與實相不相違背。亦是謗十法界十如因果
<lb n="0659c22"/>權實之法。本末究竟。皆與實相等。以謗大法故。生身陷地獄。從地獄出。復得人身。又若干劫。受諸罪報。謗
<lb n="0659c23"/>法之罪。經有明文。所謂謗斯經故。獲罪如是。讀之。令人心悸毛豎。所以佛稱種智。修假多聞。雖學三乘權
<lb n="0659c24"/>教。依之修證。而一乘大法。不可不學。所謂自行權。本為實也。凡業是經者。喜根所說之法。當深究研窮。而
<lb n="0660a01"/>即之於心。勝意著相謗法。前車既覆。後之來者。宜痛誡也)
。</p>
<lb n="0660a02"/>
<p id="pX29p0660a0201" rend="margin-left:1em">△第二受旨。</p>
<lb n="0660a03"/>
<p id="pX29p0660a0301">舍利弗言。唯然世尊。願樂欲聞。</p>
<lb n="0660a04"/>
<p id="pX29p0660a0401" rend="margin-left:1em">如文
(一許二受旨竟)
。</p>
<p id="pX29p0660a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三正法說。文為二。一明
<lb n="0660a05"/>四佛章。廣上諸佛權實。二明釋迦章。廣上釋迦權
<lb n="0660a06"/>實。上句逗少。是文略。總云諸佛。是人略。但開三顯
<lb n="0660a07"/>一。是義略。此中章句多。是文廣。明五佛。是人廣。明
<lb n="0660a08"/>六番。是義廣。六者。一歎法希有。二說無虗妄。三開
<lb n="0660a09"/>方便。四示真實。五為五濁施權。六揀偽敦實。歎法。
<lb n="0660a10"/>令生尊重。說無虗謬。止其誹謗。開方便。使莫執小。
<lb n="0660a11"/>示真實。使其悟大。舉五濁。示必施三。揀偽。要顯真
<lb n="0660a12"/>實。於五佛章中。一一應備六義。而前後互出不具
<lb n="0660a13"/>足者。葢如來巧說。使略而無闕。詣而不煩文耳。初
<lb n="0660a14"/>四佛章二。一總明諸佛。二列三世。總章應具六。今
<lb n="0660a15"/>但四。一歎法。二無虗妄。三開方便。四示真實。闕二
<lb n="0660a16"/>義者。指後文也。</p>
<p id="pX29p0660a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0660a17"/>
<p id="pX29p0660a1701">佛告舍利弗
(至)
如優曇鉢華時一現耳。</p>
<lb n="0660a18"/>
<p id="pX29p0660a1801" rend="margin-left:1em">歎法中。法譬雙歎。時乃說之者。諸佛同出五濁。必
<lb n="0660a19"/>前施三。如今世尊。四十餘年。始顯真實。久久稀疎。
<lb n="0660a20"/>故言時乃說之。久不說者。為人不堪故。時未至故。
<lb n="0660a21"/>五千未遣故。今人<anchor xml:id="begd1e11332"/>已<anchor xml:id="endd1e11332"/>堪。時<anchor xml:id="begd1e11339"/>已<anchor xml:id="endd1e11339"/>至。五千<anchor xml:id="begd1e11345"/>已<anchor xml:id="endd1e11345"/>去。決定說
<lb n="0660a22"/>大乘。故言時乃說之。優曇華者。此言靈瑞。三千年
<lb n="0660a23"/>一現。現則金輪王出。表三乘調熟<anchor xml:id="begd1e11355"/>已<anchor xml:id="endd1e11355"/>後。方說玅法。
<lb n="0660a24"/>授法王記。又隔跨酪生酥熟酥三味<anchor xml:id="begd1e11364"/>已<anchor xml:id="endd1e11364"/>後。乃說醍
<lb n="0660b01"/>醐。觀心者。觀心即中名為瑞。此觀通一切法至實
<lb n="0660b02"/>相名為靈
(法譬雙歎者。法喻蓮華。此云優曇者。乃是優曇蓮華。非尋常蓮華也)
。</p>
<p id="pX29p0660b0231" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0660b03"/>二勸信無虗妄法。</p>
<lb n="0660b04"/>
<p id="pX29p0660b0401">舍利弗。汝等當信佛之所說。言不虗妄。</p>
<lb n="0660b05"/>
<p id="pX29p0660b0501" rend="margin-left:1em">不虗妄者。此理至深。理與昔異。此言至玅。言與昔
<lb n="0660b06"/>反。此行至普。行與昔乖。此人至勝。勝於昔劣。還指
<lb n="0660b07"/>客作四種之麤。而今皆玅。恐物生謗。故勸信也。信
<lb n="0660b08"/>無虗妄人。說無虗妄法。</p>
<p id="pX29p0660b0810" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三施方便文三。謂標。
<lb n="0660b09"/>釋。結。</p>
<p id="pX29p0660b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0660b10"/>
<p id="pX29p0660b1001">舍利弗。諸佛隨宜說法。意趣難解。</p>
<lb n="0660b11"/>
<p id="pX29p0660b1101" rend="margin-left:1em">初明佛道隨三種機宜說方便。故言隨宜。而佛意
<lb n="0660b12"/>在實。物莫能解。故言意趣難解也。</p>
<p id="pX29p0660b1214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0660b13"/>
<p id="pX29p0660b1301">所以者何。我以無數方便
(至)
演說諸法。</p>
<lb n="0660b14"/>
<p id="pX29p0660b1401" rend="margin-left:1em">釋者。舉今佛之權能。釋諸佛之方便。巧慧同故。借
<lb n="0660b15"/>此釋彼。云我以無數方便。謂諸佛施權。亦如我也。</p>
<lb n="0660b16"/>
<p id="pX29p0660b1601" rend="margin-left:1em">△三是法非思量三句。有兩義。或作結施權。謂佛
<lb n="0660b17"/>意難知。唯佛與佛能了。稟教者謂三。諸佛知一耳。
<lb n="0660b18"/>或作顯實。即是次文。</p>
<p id="pX29p0660b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四顯真實。文為五。一標
<lb n="0660b19"/>勝人法。二標出世意。三重徵起。四正顯實。五總結。</p>
<lb n="0660b20"/>
<p id="pX29p0660b2001" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0660b21"/>
<p id="pX29p0660b2101">是法非思量分別之所能解。唯有諸佛。乃能知之。</p>
<lb n="0660b22"/>
<p id="pX29p0660b2201" rend="margin-left:1em">標人法者。舉無分別法。唯是佛所知佛以無分別
<lb n="0660b23"/>智。解知無分別法。即是顯實法也。</p>
<p id="pX29p0660b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二標出世意。</p>
<lb n="0660b24"/>
<p id="pX29p0660b2401">所以者何。諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現於世。</p>
<lb n="0660c01"/>
<p id="pX29p0660c0101" rend="margin-left:1em">出世意者。為兩。初總。次分字。總者。諸佛覺如實之
<lb n="0660c02"/>相。乘此實道。出應於世。秖令眾生。得此實相。唯為
<lb n="0660c03"/>此事。出現於世。曾無他事。除諸法實相。餘皆名魔
<lb n="0660c04"/>事。分字釋者。一。則一實相也。非五非三。非七非九。
<lb n="0660c05"/>故言一也。其性廣博。博五三七九。故名為大。諸佛
<lb n="0660c06"/>出世之儀式。故名為事。眾生有此機感佛。故名為
<lb n="0660c07"/>因。佛乘機而應。故名為緣。是為出世之本意。而今
<lb n="0660c08"/>說三者。為一弄引耳。如人欲取。先當與之。雖說種
<lb n="0660c09"/>種道。其實為一乘。即此義也。</p>
<p id="pX29p0660c0912" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重徵起。</p>
<lb n="0660c10"/>
<p id="pX29p0660c1001">舍利弗。云何名諸佛世尊
(至)
出現於世。</p>
<lb n="0660c11"/>
<p id="pX29p0660c1101" rend="margin-left:1em">重示者。將欲分別。更重提起。為解釋之端。又此大
<lb n="0660c12"/>事。佛所尊重。如釋論中明。父王欲多聞太子名。數
<lb n="0660c13"/>數說之。無有厭足。云云
(如釋論等者。文初適云。諸佛大事今復徵。云何名諸
<lb n="0660c14"/>佛大事等者。佛所尊重。故數言之。故引為例。云云者。論更有文。亦云如王好施。所生太子。名數數與等
<lb n="0660c15"/>一標勝人法。二標出世意。三重徵起竟)
。</p>
<p id="pX29p0660c1516" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正顯
<lb n="0660c16"/>實。為令眾生開示悟入佛之知見也。法華論有四
<lb n="0660c17"/>義。一者無上義。除一切智。更無餘事。如經。開佛知
<lb n="0660c18"/>見。為令眾生得清淨故。出現於世。二同義。聲聞。辟
<lb n="0660c19"/>支佛。佛性法身平等故。如經。欲示眾生佛知見故。
<lb n="0660c20"/>出現於世。三不知義。謂二乘人。不知究竟唯一佛
<lb n="0660c21"/>乘故。如經。欲悟佛知見故。出現於世。四為令證不
<lb n="0660c22"/>退轉地。現與無量智業故。如經。欲令眾生入佛知
<lb n="0660c23"/>見故。出現於世。論言次第。初開佛知見為無上。次
<lb n="0660c24"/>示三乘同有佛性法身。雖明佛智無上。但恐佛獨
<lb n="0661a01"/>有。故第二明三乘同有。雖三乘同有。而二乘不悟。
<lb n="0661a02"/>示其令悟。雖悟而不得不退。故第四令得不退。今
<lb n="0661a03"/>師作四解。不乖論。論句句釋。今一句作四釋。論明
<lb n="0661a04"/>證不退轉地。今作四位釋。論知如來能證實。今作
<lb n="0661a05"/>四智釋。論明同義。今作觀心釋。論明不知究竟處。
<lb n="0661a06"/>今作四門釋。今為顯實。無量法皆一也。一色一香。
<lb n="0661a07"/>無非中道。此義可知。玄義中十玅。則是十種一也。
<lb n="0661a08"/>十玅者。一境玅。境即理境也。謂十如是等境。心佛
<lb n="0661a09"/>眾生。三無差別。不可思議。經云。唯佛與佛。乃能究
<lb n="0661a10"/>盡諸法實相。所謂諸法如是相等是也。二智玅。智
<lb n="0661a11"/>即全境所發之智也。以境玅故。智亦隨玅。函葢相
<lb n="0661a12"/>應。不可思議。經云。我所得智慧。微玅最第一是也。
<lb n="0661a13"/>三行玅。行即所修之行也。以智玅故。智導於行。行
<lb n="0661a14"/>亦隨玅。不可思議。經云。行此諸道<anchor xml:id="begd1e11589"/>已<anchor xml:id="endd1e11589"/>。道場得成果
<lb n="0661a15"/>是也。四位玅位即修行所歷之位次也。謂十住。十
<lb n="0661a16"/>行。十迴向。十地等諸位。以行玅故。所證之位亦玅。
<lb n="0661a17"/>不可思議。經云。乘是寶乘。遊於四方是也。五三法
<lb n="0661a18"/>玅。三法。即真性。觀照。資成之三法也。真性是理。觀
<lb n="0661a19"/>照是慧。資成是定。此之三法。是佛所證。不可思議。
<lb n="0661a20"/>經云。佛自住大乘。如其所得法。定慧力莊嚴是也。
<lb n="0661a21"/>六感應玅。感即眾生。應即佛也。謂眾生能以圓機
<lb n="0661a22"/>感佛。佛即以玅應應之。如水不上升。月不下降。而
<lb n="0661a23"/>一月普現眾水。不可思議。經云。一切眾生。皆是吾
<lb n="0661a24"/>子是也。七神通玅天心名神。慧性名通。天然慧性。
<lb n="0661b01"/>徹照無礙。名為神通。謂如來無謀之應。善權方便。
<lb n="0661b02"/>稱適機宜。變現自在。不可思議。經云。今佛世尊。入
<lb n="0661b03"/>于三昧。是不可思議。現希有事是也。八說法玅。謂
<lb n="0661b04"/>說大小乘偏圓之法。咸令眾生悟入佛之知見。一
<lb n="0661b05"/>音宣演。不可思議。經云。如來能種種分別。巧說諸
<lb n="0661b06"/>法。言辭柔輭。悅可眾心是也。九眷屬玅。謂佛出世。
<lb n="0661b07"/>十方諸大菩薩。皆來贊輔。或以神通而來生者。或
<lb n="0661b08"/>以宿願而來生者。或以應現而來生者。皆名眷屬。
<lb n="0661b09"/>俱不可思議。經云。但教化菩薩。無聲聞弟子是也。
<lb n="0661b10"/>十利益玅。謂佛說法。一切眾生。咸得開悟本性。入
<lb n="0661b11"/>佛知見。猶如時雨普洽。大地蒙益。不可思議。經云。
<lb n="0661b12"/>現在未來。若聞一句一偈。我皆與授阿耨多羅三
<lb n="0661b13"/>藐三菩提記是也。佛為一事。依經。且作四一消文。
<lb n="0661b14"/>一者理一。二人一。三行一。四教一。理一有二。一正
<lb n="0661b15"/>釋。二結成。</p>
<p id="pX29p0661b1505" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0661b16"/>
<p id="pX29p0661b1601">諸佛世尊
(至)
欲令眾生入佛知見道故出現於世。</p>
<lb n="0661b17"/>
<p id="pX29p0661b1701" rend="margin-left:1em">理一復為四意。一約四位。二約四智。三約四門。四
<lb n="0661b18"/>約觀心。</p>
<p id="pX29p0661b1804" type="inline" rend="margin-left:1em">一四位者。諦境不可知見。約於智眼。乃能
<lb n="0661b19"/>知見。二智四眼。不能知見。唯一切種智。佛眼。則能
<lb n="0661b20"/>知見。經云。為令眾生。開佛知見。不論佛果。自知自
<lb n="0661b21"/>見。若偏語佛果。即失眾生。若語眾生。則無佛知見
<lb n="0661b22"/>故。不可偏取。三教行人。雖是眾生。未有佛眼佛智
<lb n="0661b23"/>故。不能知見實相。圓教四位。亦是眾生。又分得佛
<lb n="0661b24"/>眼佛智。則眾生義成。知見義亦成。故寄此四位。以
<lb n="0661c01"/>釋理一。如瑞相中。天雨四華。表萬善同歸。得入四
<lb n="0661c02"/>位。乘四位華。以趣佛果。故約位顯理也。開者。即是
<lb n="0661c03"/>十住。初破無明。開如來藏。見實相理。何者。性德之
<lb n="0661c04"/>理。而為通別兩惑之所染著。難可了知
(通惑謂見思。別惑謂
<lb n="0661c05"/>無明。通別兩惑。同在一念)
。初心能圓信圓受圓伏。而未能斷。不
<lb n="0661c06"/>名為開
(隨喜之前。初心圓信。名字位也。圓受。五品位也。圓伏。六根位也。將此凡心。即為伏斷。
<lb n="0661c07"/>故云能也)
。內加觀行。外藉法雨。助破通別惑藏。顯出真
<lb n="0661c08"/>修性。知見朗然開發。如日出暗滅。眼目有用。故名
<lb n="0661c09"/>為開。緣修破惑。故名使得清淨
(問。若入初住。方名開者。當知此經。凡
<lb n="0661c10"/>夫絕分。何故論文云為凡夫。答。四釋之中。約智約位唯聖方開。約觀約門。乃通名字。況為令之語。令凡入
<lb n="0661c11"/>聖。結緣之益。準此可知。所以四釋。方顯今意。不妨高位。不棄凡夫)
。仁王云。入理般
<lb n="0661c12"/>若名為住
(入理之言。義通深淺。從初立稱。故且云住)
。住於十住小白華
<lb n="0661c13"/>位也。</p>
<p id="pX29p0661c1303" type="inline" rend="margin-left:1em">示者。惑障既除。知見體顯。體備萬德。顯示分
<lb n="0661c14"/>明。故名為示。即是十行大白位也。</p>
<p id="pX29p0661c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">悟者。障除體顯。
<lb n="0661c15"/>法界行明。事理融通。更無二趣。攝大乘師云。如理
<lb n="0661c16"/>智。如量智。今理量不二。故名為悟。即十迴向小赤
<lb n="0661c17"/>位也。</p>
<p id="pX29p0661c1703" type="inline" rend="margin-left:1em">入者。事理既融。自在無礙。自在流注。任運從
<lb n="0661c18"/>阿到茶。入薩婆若海。如攝大乘師云。如理如量。通
<lb n="0661c19"/>達自在。如量知見。能持眾德。如理知見。能遮眾惑
<lb n="0661c20"/>
(於釋悟入。竝引攝大乘者。借別成圓故。釋悟中云。理量不二。釋入中云。理量自在。當知別中無此事也。若
<lb n="0661c21"/>爾。前釋住中。引仁王云。入理名住者。準例借別。亦可十住如理。十行如量。量即理故名住。理即量故名行)
。
<lb n="0661c22"/>即是十地大赤位也。</p>
<p id="pX29p0661c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">然圓道玅位。一位之中。即具
<lb n="0661c23"/>四十一地功德。秪開。即具示悟入等。更非異心。但
<lb n="0661c24"/>如理知見。無有分別淺深之相。欲顯如量知見故。
<lb n="0662a01"/>分別四位耳。發心畢竟二不別。如是二心前心難。
<lb n="0662a02"/>既云難易。即知初心與畢竟心。應有明晦淺深之
<lb n="0662a03"/>別。猶如月體。初後俱圓。而有朔望之殊
(先開中云朔望者。朔。
<lb n="0662a04"/>明也。謂月初明。望。謂相望。即圓滿時。日月相望。月非朔望。寄於朔望。則有虧盈)
。四位知見。
<lb n="0662a05"/>皆明照實相。而說開入之異耳。</p>
<lb n="0662a06"/>
<p id="pX29p0662a0601" rend="margin-left:1em">二約四智者。今欲以圓教四智。對於四位。不如般
<lb n="0662a07"/>若中通教釋也。</p>
<p id="pX29p0662a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。四智之名。出般若通教。通於三教。今歸一實。則三教俱圓。以
<lb n="0662a08"/>示無淺深故引用也)
一道慧。見道實性。實性中得開佛知見
<lb n="0662a09"/>也。二道種慧。知十法界。諸道種別解惑之相。一一
<lb n="0662a10"/>皆示佛知見也。三一切智。知一切法。一相寂滅。即
<lb n="0662a11"/>悟佛知見也。四一切種智。知一切法。一相。寂滅相。
<lb n="0662a12"/>種種行類相貌皆識。即入佛知見也
(初文者。慧因智果。各具別
<lb n="0662a13"/>圓。因果之上。各加種者。故得別名。各加一切。故受果稱。所謂因該果海。果徹因源是也)
。又道
<lb n="0662a14"/>慧如理名開。道種慧如量名示。一切智。理量不二
<lb n="0662a15"/>稱悟。一切種智。理量雙照為入。此亦約實理無淺
<lb n="0662a16"/>深中。而淺深分別也。</p>
<lb n="0662a17"/>
<p id="pX29p0662a1701" rend="margin-left:1em">三約圓教四門橫釋四句者。空門。一空一切空。即
<lb n="0662a18"/>開佛知見也。有門。一有一切有。即示佛知見也。亦
<lb n="0662a19"/>空亦有門。一切亦空亦有。即悟佛知見也。非空非
<lb n="0662a20"/>有門。一切非空非有。即入佛知見也。能通則四。所
<lb n="0662a21"/>通則一。開示悟入。是能通之門。所知所見。是所通
<lb n="0662a22"/>之理也。</p>
<lb n="0662a23"/>
<p id="pX29p0662a2301" rend="margin-left:1em">四約觀心釋者。觀於心性三諦之理。不可思議。此
<lb n="0662a24"/>觀明淨。名為開。雖不可思議。而能分別空假中心。
<lb n="0662b01"/>宛然無濫。名為示。空假中心。即三而一。即一而三。
<lb n="0662b02"/>名為悟。空假中心。非空假中。而齊照空假中。名為
<lb n="0662b03"/>入。是為一心三觀。而分開示悟入之殊也。</p>
<p id="pX29p0662b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">所以四
<lb n="0662b04"/>種釋者。見理由位。位立由智。智發由門。門通由觀。
<lb n="0662b05"/>觀故則門通。門通故智成。智成故位立。位立故見
<lb n="0662b06"/>理。見理故。名為理一也。</p>
<p id="pX29p0662b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結成。</p>
<lb n="0662b07"/>
<p id="pX29p0662b0701">舍利弗。是為諸佛以一大事因緣故出現於世。</p>
<lb n="0662b08"/>
<p id="pX29p0662b0801" rend="margin-left:1em">如文
(初理一竟)
。</p>
<p id="pX29p0662b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明人一。</p>
<lb n="0662b09"/>
<p id="pX29p0662b0901">佛告舍利弗。諸佛如來。但教化菩薩。</p>
<lb n="0662b10"/>
<p id="pX29p0662b1001" rend="margin-left:1em">就昔方便。謂教化三乘。理實而言。但化菩薩。如彼
<lb n="0662b11"/>窮子。自謂客作賤人。長者所觀。實為<anchor xml:id="begd1e11877"/>己<anchor xml:id="endd1e11877"/>子。即是人
<lb n="0662b12"/>一也。</p>
<p id="pX29p0662b1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明行一。</p>
<lb n="0662b13"/>
<p id="pX29p0662b1301">諸有所作。常為一事。唯以佛之知見。示悟眾生。</p>
<lb n="0662b14"/>
<p id="pX29p0662b1401" rend="margin-left:1em">三乘眾行。名之為諸。為圓故諸。即是一事。此行何
<lb n="0662b15"/>所至到。唯趣佛之知見。即是行一也。</p>
<p id="pX29p0662b1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明教一。</p>
<lb n="0662b16"/>
<p id="pX29p0662b1601">舍利弗。如來但以一佛乘故
(至)
無有餘乘若二若三。</p>
<lb n="0662b17"/>
<p id="pX29p0662b1701" rend="margin-left:1em">圓頓之教。名一佛乘。故序品云。說大乘經。即是教
<lb n="0662b18"/>義也。自別教<anchor xml:id="begd1e11917"/>已<anchor xml:id="endd1e11917"/>去。皆名有餘之說。即不了義。非佛
<lb n="0662b19"/>一乘。今言但以一佛乘者。純說佛法之圓教乘也。
<lb n="0662b20"/>無餘乘者。無別教帶方便有餘之說。無二者。無般
<lb n="0662b21"/>若中之帶二。無三者。無方等中所對之三也。如此
<lb n="0662b22"/>二三皆無。況三藏中三耶
(四正顯實竟)
。</p>
<p id="pX29p0662b2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△五總結。</p>
<lb n="0662b23"/>
<p id="pX29p0662b2301">舍利弗。一切十方諸佛。法亦如是。</p>
<lb n="0662b24"/>
<p id="pX29p0662b2401" rend="margin-left:1em">如文
(初總明諸佛章竟)
。</p>
<p id="pX29p0662b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">△次三世佛章。各明教一
<lb n="0662c01"/>行一。後總論人一理一。在文可見。若當章自作四
<lb n="0662c02"/>一者亦得。而不及總文顯也。菩薩瓔珞經第十三。
<lb n="0662c03"/>明九世佛。過去三世佛。現未亦爾。未來過去佛者。
<lb n="0662c04"/>古佛慈悲。入未來作種種形度眾生者是。未來現
<lb n="0662c05"/>在佛者。當受未來記者是。未來未來佛者。當佛轉
<lb n="0662c06"/>次受記者是。過去準此可知。現在現在佛者。當化
<lb n="0662c07"/>主者是。現在未來佛。次補者是。現在過去佛。古佛
<lb n="0662c08"/>垂迹者是。</p>
<p id="pX29p0662c0805" type="inline" rend="margin-left:1em">△一過去諸佛章又二。初開權。</p>
<lb n="0662c09"/>
<p id="pX29p0662c0901">舍利弗過去諸佛
(至)
而為眾生演說諸法。</p>
<lb n="0662c10"/>
<p id="pX29p0662c1001" rend="margin-left:1em">以無量無數方便者。明開權也。</p>
<p id="pX29p0662c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△次顯實。</p>
<lb n="0662c11"/>
<p id="pX29p0662c1101">是法皆為一佛乘故
(至)
究竟皆得一切種智。</p>
<lb n="0662c12"/>
<p id="pX29p0662c1201" rend="margin-left:1em">是法皆為一佛乘故。明顯實也。例上一佛乘。即是
<lb n="0662c13"/>教一。從諸佛聞法。法被眾生。兼得人一。究竟皆得
<lb n="0662c14"/>一切種智。種智所知。即是理一。能知即是行一。雖
<lb n="0662c15"/>不次第。四一兼足也。</p>
<p id="pX29p0662c1509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二未來佛章開顯如文。</p>
<lb n="0662c16"/>
<p id="pX29p0662c1601">舍利弗未來諸佛
(至)
究竟皆得一切種智。</p>
<lb n="0662c17"/>
<p id="pX29p0662c1701" rend="margin-left:1em">△三現在佛章。正是化主。又三。初標佛出之意。</p>
<lb n="0662c18"/>
<p id="pX29p0662c1801">舍利弗現在十方
(至)
安樂眾生。</p>
<lb n="0662c19"/>
<p id="pX29p0662c1901" rend="margin-left:1em">如諸佛章中。唯以一大事因緣。出現於世。此亦如
<lb n="0662c20"/>是。唯為饒益安樂眾生。而出於世也。</p>
<p id="pX29p0662c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">△次開權。</p>
<lb n="0662c21"/>
<p id="pX29p0662c2101">是諸佛亦以無量無數方便
(至)
而為眾生演說諸法。</p>
<lb n="0662c22"/>
<p id="pX29p0662c2201" rend="margin-left:1em">△三顯實。</p>
<lb n="0662c23"/>
<p id="pX29p0662c2301">是法皆為一佛乘故
(至)
欲令眾生入佛之知見故。</p>
<lb n="0662c24"/>
<p id="pX29p0662c2401" rend="margin-left:1em">舍利下。總顯人理也
(現在佛章。從初即量開權顯實。經舍利弗是諸佛下。即當
<lb n="0663a01"/>總文。故前料簡中云。三世佛章。各明教行。後總明人理。若爾。何不秪合著現佛章中為四一文。而用為總
<lb n="0663a02"/>耶。以經文初自云。舍利弗。是諸佛等。故知是總)
。</p>
<p id="pX29p0663a0219" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一明四佛章竟)
。</p>
<p id="pX29p0663a0225" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二廣
<lb n="0663a03"/>釋迦章。於六義中。無歎法希有。但有五。一開權。二
<lb n="0663a04"/>顯實。三為五濁施方便。四揀偽敦實。五無虗妄。</p>
<lb n="0663a05"/>
<p id="pX29p0663a0501" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0663a06"/>
<p id="pX29p0663a0601">舍利弗我今復如是
(至)
方便力而為說法。</p>
<lb n="0663a07"/>
<p id="pX29p0663a0701" rend="margin-left:1em">我今亦如是。我即釋迦現在。先三後一。如四佛不
<lb n="0663a08"/>異。故言亦復如是。知諸眾生有種種欲者。即是五
<lb n="0663a09"/>乘根性欲。過去名根。現在名欲。未來名性。深心所
<lb n="0663a10"/>著者。即是根也。方便者。即隨宜開三乘權法也。</p>
<p id="pX29p0663a1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0663a11"/>二顯實。</p>
<lb n="0663a12"/>
<p id="pX29p0663a1201">舍利弗。如此皆為一佛乘。一切種智故。</p>
<lb n="0663a13"/>
<p id="pX29p0663a1301" rend="margin-left:1em">佛乘是教一。一切是行一。種智所知是理一。</p>
<p id="pX29p0663a1318" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0663a14"/>三為五濁故施權。有二。先標意。</p>
<lb n="0663a15"/>
<p id="pX29p0663a1501">舍利弗。十方世界中。尚無二乘。何況有三。</p>
<lb n="0663a16"/>
<p id="pX29p0663a1601" rend="margin-left:1em">將舉五濁。先標其意。上<anchor xml:id="begd1e12144"/>已<anchor xml:id="endd1e12144"/>說諸佛開權顯實。未明
<lb n="0663a17"/>隱實施權。其玅法清淨。湛一如空。尚無帶二帶三
<lb n="0663a18"/>之權。況有單三單五之權。秪為五濁障重。實不得
<lb n="0663a19"/>宣須施單五單三之權。亦施帶二帶三之權。故言
<lb n="0663a20"/>於一佛乘。分別說三。分別說於帶二帶三之三。及
<lb n="0663a21"/>單五單三之三。</p>
<p id="pX29p0663a2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋五濁之相有三。初唱數列
<lb n="0663a22"/>名。</p>
<lb n="0663a23"/>
<p id="pX29p0663a2301">舍利弗。諸佛出於五濁惡世
(至)
見濁命濁。</p>
<lb n="0663a24"/>
<p id="pX29p0663a2401" rend="margin-left:1em">△二明體相。</p>
<lb n="0663b01"/>
<p id="pX29p0663b0101" rend="margin-left:1em">如是。</p>
<lb n="0663b02"/>
<p id="pX29p0663b0201" rend="margin-left:1em">如是者。明體相也。體者。劫濁無別體。劫是長時。剎
<lb n="0663b03"/>那是短時。但約四濁。立此假名。文云。劫濁亂時。即
<lb n="0663b04"/>此義也。眾生濁亦無別體。攬見慢果報上立此假
<lb n="0663b05"/>名。文云。眾生垢重。即此義也。煩惱濁。指五鈍使為
<lb n="0663b06"/>體。見濁指五利使為體。命濁。指連持色心為體。</p>
<p id="pX29p0663b0619" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0663b07"/>相者。四濁增劇。聚在此時。瞋恚增劇。刀兵起。貪欲
<lb n="0663b08"/>增劇。饑餓起。愚癡增劇。疾疫起。三灾起故。煩惱倍
<lb n="0663b09"/>隆。諸見轉熾。麤弊色心。惡名穢稱。摧年減壽。眾濁
<lb n="0663b10"/>交湊。如水奔昏。風波鼓努。魚龍攪撓。無一憀賴。時
<lb n="0663b11"/>使之然。如劫初光音天墮地。地使有欲。如忉利天
<lb n="0663b12"/>入麤澀園。園生鬭心。是名劫濁相
(如水奔昏。謂水濁也。光音等者。
<lb n="0663b13"/>世界初成時。此天初下。即第二禪初天。初下人間。身有光明。猶能飛行。無男女根。無所食噉。如是乃至食
<lb n="0663b14"/>林藤。地膚。至粳米等。男女根生。具如俱舍劫章中明。地是惡緣。從緣而說。故云使然。如忉利等者。亦是舉
<lb n="0663b15"/>例。更顯地生欲惡故也。帝釋城外有四園苑。謂眾車麤。雜。喜。諸天欲戰。從麤澀園出諸戰具。須車。出車苑。
<lb n="0663b16"/>若歡喜園。入中生喜。欲界生欲。亦復如是)
。煩惱濁者。貪海納流。未曾飽
<lb n="0663b17"/>足。瞋蚖吸毒。撓諸世間。癡暗頑<anchor xml:id="begd1e12228"/>嚚<anchor xml:id="endd1e12228"/>。過於漆墨。慢高
<lb n="0663b18"/>下視。陵忽無度。疑網無信。不可告實。是為煩惱濁
<lb n="0663b19"/>相。</p>
<p id="pX29p0663b1902" type="inline" rend="margin-left:1em">見濁者。無人謂有人。有道謂無道。十六知見。六
<lb n="0663b20"/>十二等。猶如羅網。又似稠林。纏縛屈曲。不能得出。
<lb n="0663b21"/>是見濁相。</p>
<p id="pX29p0663b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">眾生濁者。攬於色心。立一主宰。譬如黐
<lb n="0663b22"/>膠。無物不著。流宕六道。處處受生。如貧如短。名長
<lb n="0663b23"/>名富。是為眾生濁相。</p>
<p id="pX29p0663b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">命濁者。朝生暮殞。晝出夕沒。
<lb n="0663b24"/>波轉煙迴。瞬息不住。是命濁相。濁相眾多。不能具
<lb n="0663c01"/>說。次第者。煩惱見為根本。從此二濁。成於眾生。從
<lb n="0663c02"/>眾生有連持命。此四經時。謂為劫濁也。</p>
<lb n="0663c03"/>
<p id="pX29p0663c0301" rend="margin-left:1em">料揀者。問。五濁若障大。華嚴中未除濁而聞法者。
<lb n="0663c04"/>何也。答。此應四句分別。一大乘根利障重。以根利
<lb n="0663c05"/>故。重障不能障。此土華嚴。初聞大乘者是也。二根
<lb n="0663c06"/>利障輕。三根鈍障輕。他方淨土。聞大乘者是也。四
<lb n="0663c07"/>根鈍障重。如此土身子等。除濁方聞大乘者是也。
<lb n="0663c08"/>問。五濁障小不。答。此就小乘。應四句分別。小乘根
<lb n="0663c09"/>利遮輕。障不能障。身子是也。根利遮重。障亦不能
<lb n="0663c10"/>障。央掘是也。根鈍遮輕。亦不為障。槃特是也。根鈍
<lb n="0663c11"/>遮重此則成障。不聞小乘。不得度者是。</p>
<p id="pX29p0663c1116" type="inline" rend="margin-left:1em">
(央堀魔羅。此云一切
<lb n="0663c12"/>世間現。婆羅門子。母䟦陀羅。幼失父。年十二。色力人相具足。慧辨聰明。師摩尼䟦陀羅婆羅門。通達四毗
<lb n="0663c13"/>陀經。時師暫受王請。留世間現守舍。婆羅門婦。年少端正。於世間現。生愛染心。前執其衣。世間現言。仁今
<lb n="0663c14"/>便是我之母。如何尊處。而行非法。內懷愧悚。捨衣遠避。其婦懷慚。以繩自縊。足未離地。摩尼䟦陀羅。事畢
<lb n="0663c15"/>還家。見婦自懸。以刀截繩。高聲大叫。誰為此事。時婦答言。是世間現。欲行非法。強見凌逼。作如是事。䟦陀
<lb n="0663c16"/>先知此人。有大功德。思惟是<anchor xml:id="begd1e12305"/>已<anchor xml:id="endd1e12305"/>。語世間現。汝是惡人。毀辱所尊。汝今非復真婆羅門。當殺千人。可得除罪。
<lb n="0663c17"/>世間現奉命。即殺千人。還禮師足。師復告言。更當殺千人。一人一指作鬘。冠首而還。然後得成婆羅門。央
<lb n="0663c18"/>掘即殺千人指少一。見母。即欲殺母。世尊現其前。捨母欲殺佛。佛示現避去。世間現說偈云。住住大沙門。
<lb n="0663c19"/>白淨王太子。我是央掘魔。今當稅一指。世尊答偈云。住住央掘魔。輸汝慧劒稅。我住無生際。而汝不覺知。
<lb n="0663c20"/>乃至世尊向央掘說偈言。汝來央掘魔。出家受三皈。央掘說偈答言。此乘是大乘。說名無礙智。是故我今
<lb n="0663c21"/>日。歸依於如來。乃至世尊歎言。善哉央掘。善來比丘。即成沙門。威儀具足。如舊比丘。爾時十方諸佛。遣大
<lb n="0663c22"/>菩薩曰。今釋迦牟尼佛。與大法將戰。降大師子。度無量眾。乃至央掘問佛。如來言。我住無生際。住解脫地。
<lb n="0663c23"/>云何而復住此娑婆世界。願說因緣。佛告央掘。汝當與文殊師利俱。往十方各過恒河沙世界。一一界中
<lb n="0663c24"/>諸佛。問如是義。猶如鴈王。從此而去。彼一一佛。皆答言。釋迦牟尼佛。即是我身。汝還。當為汝說。央掘與文
<lb n="0664a01"/>殊師利。即還本國。具述上事。請佛為答。佛即告言。央掘魔羅。涅槃無生際。即是如來。如來即是涅槃無生
<lb n="0664a02"/>際。云云。此經有四卷。劉宋求那䟦陀羅譯。但錄其大概耳)
。</p>
<p id="pX29p0664a0223" type="inline" rend="margin-left:1em">
(○槃特比丘。無多聞性。佛令誦苕帚二字。誦帚
<lb n="0664a03"/>忘苕。誦苕忘帚。一日連誦出曰苕帚。豁然心開。證阿羅漢果)
。</p>
<lb n="0664a04"/>
<p id="pX29p0664a0401" rend="margin-left:1em">問。自有不在華嚴。不在三藏。而得聞大聞小乘者。
<lb n="0664a05"/>何也。答。此就四教。教教中作四門分別。根利遮輕
<lb n="0664a06"/>者。聞非空非有門入也。根利遮重者。聞亦空亦有
<lb n="0664a07"/>門入也。根鈍遮輕者。聞空門入也。根鈍遮重者。聞
<lb n="0664a08"/>有門入也。兩教四門。約小乘分別。兩教四門。約大
<lb n="0664a09"/>乘分別。細推可解。</p>
<lb n="0664a10"/>
<p id="pX29p0664a1001" rend="margin-left:1em">若論因果。則二因三果
(二因。謂煩惱及見。餘三是果。義兼依正)
。論人
<lb n="0664a11"/>法。一人四法。人謂眾生。法即餘四。</p>
<p id="pX29p0664a1114" type="inline" rend="margin-left:1em">論三障。二報障。
<lb n="0664a12"/>二煩惱障。業在其間
(二報者。即眾生命。二煩惱者。見亦通得名煩惱故。業在其
<lb n="0664a13"/>間者。煩惱潤業。業能招報。故云其間)
。</p>
<lb n="0664a14"/>
<p id="pX29p0664a1401" rend="margin-left:1em">論三假。眾生是因成假。命是相續假。相待假可知
<lb n="0664a15"/>
(眾生下。中論三假門。相待可知者。即劫煩惱見也。劫即長短相待。煩惱違順等相待。見即有無等相待。若
<lb n="0664a16"/>通論各具三假。依正二報。莫不皆從三假而成。今從分別。且別說也。故別對之)
。</p>
<lb n="0664a17"/>
<p id="pX29p0664a1701" rend="margin-left:1em">問。既言五濁。何者是五清。答。準例邪正。三毒邪是
<lb n="0664a18"/>五濁。正是五清。他方淨土。無邪三毒。則五濁障輕。
<lb n="0664a19"/>此義可知
(言正三毒者。他方淨土。如阿閦國。亦有女人。無邪欲故。舉一準餘。諸可例識)
。</p>
<lb n="0664a20"/>
<p id="pX29p0664a2001" rend="margin-left:1em">△三結釋。</p>
<lb n="0664a21"/>
<p id="pX29p0664a2101">舍利弗劫濁亂時
(至)
於一佛乘分別說三。</p>
<lb n="0664a22"/>
<p id="pX29p0664a2201" rend="margin-left:1em">
(第三為五濁釋施權竟)
。</p>
<p id="pX29p0664a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四揀偽敦真文二。初
<lb n="0664a23"/>揀真偽。二開除釋疑。初又為二。一若不聞知。非真
<lb n="0664a24"/>弟子。二聞不信受。成增上慢。</p>
<p id="pX29p0664a2412" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0664b01"/>
<p id="pX29p0664b0101">舍利弗若我弟子
(至)
非辟支佛。</p>
<lb n="0664b02"/>
<p id="pX29p0664b0201" rend="margin-left:1em">如世弟子。隨順師法。繼嗣傳燈。若不聞不知師之
<lb n="0664b03"/>正法。則無法可順。何謂弟子。如來昔為五濁說三。
<lb n="0664b04"/>汝隨順得涅槃。得聞得知。名為弟子。今五濁既除。
<lb n="0664b05"/>為汝說一。何意不聞不知。不聞者。即不聞教一。不
<lb n="0664b06"/>知者。即不知行一。非真。即非理一。非弟子。即非人
<lb n="0664b07"/>一也。</p>
<p id="pX29p0664b0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞不信受成增上慢。</p>
<lb n="0664b08"/>
<p id="pX29p0664b0801">又舍利弗
(至)
若不信此法無有是處。</p>
<lb n="0664b09"/>
<p id="pX29p0664b0901" rend="margin-left:1em">不信成慢者。此敦其使信。何者。汝自謂是後身。身
<lb n="0664b10"/>尚無量。實非後身。汝自謂究竟。猶餘二百由旬。實
<lb n="0664b11"/>非究竟。未得謂得。豈非增上慢耶。真羅漢者。濁除
<lb n="0664b12"/>根利。知非究竟。信真實法。未是後身。不起上慢。知
<lb n="0664b13"/>非究竟。信於究竟。即信理一。無增上慢。即成行一。
<lb n="0664b14"/>信則信教。是為教一。是佛弟子。則人一也。</p>
<p id="pX29p0664b1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0664b15"/>開除釋疑。又二。先開除。</p>
<lb n="0664b16"/>
<p id="pX29p0664b1601">除佛滅度後
(至)
受持讀誦解義者是人難得。</p>
<lb n="0664b17"/>
<p id="pX29p0664b1701" rend="margin-left:1em">除佛滅後。不成增上慢。次所以者何佛滅下。明好
<lb n="0664b18"/>人難得。深經難解。亦不成上慢。若佛在世。正說此
<lb n="0664b19"/>經。不信不受。非真羅漢。成增上慢。若佛滅後。方得
<lb n="0664b20"/>羅漢者。偏執權經。不信圓法。聽許非增上慢。又佛
<lb n="0664b21"/>雖入滅。此經尚在。不信不受。應是上慢耶。即得開
<lb n="0664b22"/>除。佛滅度後。雖有此經。解其文義者。此人難遇。羅
<lb n="0664b23"/>漢不信不解。亦聽許非增上慢。</p>
<p id="pX29p0664b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋疑。</p>
<lb n="0664b24"/>
<p id="pX29p0664b2401">若遇餘佛。於此法中。便得決了。</p>
<lb n="0664c01"/>
<p id="pX29p0664c0101" rend="margin-left:1em">若佛滅後。解經人難遇。得羅漢者。即永入涅槃耶。
<lb n="0664c02"/>即釋云。是人雖生滅度之想。捨命<anchor xml:id="begd1e12529"/>已<anchor xml:id="endd1e12529"/>後。便生界外
<lb n="0664c03"/>有餘之國。值遇餘佛。得聞此經。即便決了。釋論第
<lb n="0664c04"/>九十三。釋畢定品云。羅漢受先世身。身必應滅。住
<lb n="0664c05"/>在何處而具足佛道。答。羅漢三界漏因緣盡。更不
<lb n="0664c06"/>復生三界。出三界外。有淨佛土。無煩惱名。於是國
<lb n="0664c07"/>土佛所。聞法華經。具足佛道。即引法華云。有羅漢。
<lb n="0664c08"/>若不聞法華。自謂得滅度。我於餘國。為說是事。汝
<lb n="0664c09"/>皆作佛。論既引經為證。今釋經還將論解。南嶽師
<lb n="0664c10"/>云。餘佛者。四依也。羅漢遇之。聞經決了。又羅漢修
<lb n="0664c11"/>念佛定。見十方佛。為說此經。便得決了。又凡夫行
<lb n="0664c12"/>人。苦到懺悔。見十方佛為說。亦得決了
(第四揀偽
<lb n="0664c13"/>敦真竟)
。</p>
<p id="pX29p0664c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五明無虗妄。止物謗心。</p>
<lb n="0664c14"/>
<p id="pX29p0664c1401">舍利弗汝等當一心信解
(至)
唯一佛乘。</p>
<lb n="0664c15"/>
<p id="pX29p0664c1501" rend="margin-left:1em">文三。初勸信釋迦實說。次諸佛如來下。勸信諸佛。
<lb n="0664c16"/>三無有餘乘下。結成不虗也
(初法說周長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0664c1619" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0664c17"/>第二偈頌。有一百二十一行。分二。初四行一句。頌
<lb n="0664c18"/>上許答。後一百十六行三句。頌上正答。上許答有
<lb n="0664c19"/>三。謂順。誡。揀。今不頌順。但頌揀誡。</p>
<lb n="0664c20"/>
<p id="pX29p0664c2001">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0664c21"/>
<p id="pX29p0664c2101">比丘比丘尼
(至)
舍利弗善聽。</p>
<lb n="0664c22"/>
<p id="pX29p0664c2201" rend="margin-left:1em">初三行半。頌上五千退。上慢。我慢。不信。四眾通有。
<lb n="0664c23"/>但出家二眾。多修道得禪。謬謂聖果。偏起上慢。在
<lb n="0664c24"/>俗矜高。多起我慢。女人智淺。多生邪僻。不自見其
<lb n="0665a01"/>過者。三失覆心。藏玼揚德。不能自省。是無慚人也。
<lb n="0665a02"/>若自見過。是有羞僧也。於戒有缺漏者。律儀有失
<lb n="0665a03"/>名缺。定共道共有失名漏。無道定等故。內起惡覺。
<lb n="0665a04"/>如玉含瑕。無律儀故。外動身口。如玉露瑕。覆罪自
<lb n="0665a05"/>得。故名護惜。小智者。不得學無學智。而有世間小
<lb n="0665a06"/>智。妄謂有漏以為無漏。小中之小。故言小智也。糟
<lb n="0665a07"/>糠者。無無漏禪定潤故如糟。無理慧故如糠。是五
<lb n="0665a08"/>千等。有世間禪如糟。有文字解如糠。封文失旨。如
<lb n="0665a09"/>糠無米。又糟糠譬其無大機。枝葉譬其非好器。悉
<lb n="0665a10"/>不任用。故須遣之。</p>
<p id="pX29p0665a1008" type="inline" rend="margin-left:1em">此眾無枝葉二句。頌上眾<anchor xml:id="begd1e12642"/>已<anchor xml:id="endd1e12642"/>清
<lb n="0665a11"/>淨。舍利弗善聽一句。即頌上誡許。誡令善聽也。</p>
<p id="pX29p0665a1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0665a12"/>後一百十六行三句。頌上正答。又為二。初從諸佛
<lb n="0665a13"/>所得法下。有七十三行一句。頌四佛章門。</p>
<p id="pX29p0665a1317" type="inline" rend="margin-left:1em">二從今
<lb n="0665a14"/>我亦如是下。有四十三行半。頌上釋迦章門。</p>
<p id="pX29p0665a1418" type="inline" rend="margin-left:1em">就初
<lb n="0665a15"/>又為四。初三十四行三句。頌上諸佛門。第二有二
<lb n="0665a16"/>十七行半。頌過去佛門。第三有六行半。頌未來佛
<lb n="0665a17"/>門。第四有四行半。頌現在佛門。</p>
<p id="pX29p0665a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">今就初頌諸佛章
<lb n="0665a18"/>門中文為五。初五行三句。頌諸佛施權。第二十三
<lb n="0665a19"/>行。頌諸佛顯實。第三四行半。頌上勸信。第四九行
<lb n="0665a20"/>半。舉五濁。第五兩行。頌上不虗。今初二。初四行一
<lb n="0665a21"/>句。頌施權。</p>
<lb n="0665a22"/>
<p id="pX29p0665a2201">諸佛所得法
(至)
優波提舍經。</p>
<lb n="0665a23"/>
<p id="pX29p0665a2301" rend="margin-left:1em">諸佛所得法者。修道得於諸權法也。無量方便力
<lb n="0665a24"/>下。頌上無數方便。種種因緣。演說諸法也。眾生心
<lb n="0665b01"/>念者。頌上隨宜說法也。頌中廣出隨宜之相。即是
<lb n="0665b02"/>照九法界機。說七方便。總言九七。不可定判。故言
<lb n="0665b03"/>若干。隨欲之宜。應用世界悉檀。隨性之宜。應用為
<lb n="0665b04"/>人悉檀。隨惡業宜。應用對治悉檀。現起希望名念。
<lb n="0665b05"/>法門不同名種種。過去所習名性。現在欣樂名欲。
<lb n="0665b06"/>或可習欲成性。成性生習欲。善惡業者。七方便傳
<lb n="0665b07"/>傳為善惡
(云云)
。佛以權智。照諸方便性欲。然後以
<lb n="0665b08"/>諸因緣譬喻隨其所宜。說九部經。十二部。如玄義
<lb n="0665b09"/>中說
(九部經者。九部法為二乘說。從十二部經出九部修多羅。闕大乘方等。授記。及無問自說
<lb n="0665b10"/>也。優波提舍。此云論議。餘名可解。十二部頌云。長行重頌。并授記。孤起。無問而自說。因緣譬喻。及本事。本
<lb n="0665b11"/>生。方廣。未曾有。論議。俱成十二名。廣如大論三十三)
。</p>
<p id="pX29p0665b1121" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行半。結施權之
<lb n="0665b12"/>意。</p>
<lb n="0665b13"/>
<p id="pX29p0665b1301">鈍根樂小法
(至)
為是說涅槃。</p>
<lb n="0665b14"/>
<p id="pX29p0665b1401" rend="margin-left:1em">前世根鈍。今世無機。不堪聞大。故言不行深玅道。
<lb n="0665b15"/>前世貪著障重。今世眾苦所惱。唯可聞小。故言為
<lb n="0665b16"/>是說涅槃也
(初五行三句頌諸佛施權竟)
。</p>
<p id="pX29p0665b1617" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0665b17"/>十三行。頌諸佛顯實。文四。初三行頌理一。</p>
<lb n="0665b18"/>
<p id="pX29p0665b1801">我設是方便
(至)
以故說是經。</p>
<lb n="0665b19"/>
<p id="pX29p0665b1901" rend="margin-left:1em">令得入佛慧。頌上一大事因緣也。決定說大乘。總
<lb n="0665b20"/>頌開示悟佛知見。入大乘為本。頌上入佛知見也。</p>
<lb n="0665b21"/>
<p id="pX29p0665b2101" rend="margin-left:1em">△二四行半。頌上諸佛但教化菩薩。以明人一。</p>
<lb n="0665b22"/>
<p id="pX29p0665b2201">有佛子心淨
(至)
皆成佛無疑。</p>
<lb n="0665b23"/>
<p id="pX29p0665b2301" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。此四行半偈。總頌人一。然更有三周差別之意。前三行半。明為上根法說及授記。與舍利弗同也。
<lb n="0665b24"/>後一行。為三乘人作譬說因緣說及授記。與四大弟子等同也。初分為五。初一行。三軌行道。心淨是入慧
<lb n="0665c01"/>悲室。柔輭是著忍辱衣。利根是坐法空座。無量諸佛所二句。是安住三法中。於無量佛所。上求下化。故云
<lb n="0665c02"/>而行深玅道。謂修行實相玅法也。二為此佛子下一行。說法授記。明為說實相玅法。授記作佛。正與舍利
<lb n="0665c03"/>弗初周聞法得記同也。三以深心下半偈。念佛修戒。深心念佛者。心佛一如。法界一相。繫緣法界。是文殊
<lb n="0665c04"/>一行三昧。念實相佛也。修持淨戒。兼得六度。是深心修六波羅蜜。度度到彼岸也。四此等聞得佛半偈。得
<lb n="0665c05"/>記大喜。謂聞授記得佛。而得如來無量大喜。充滿法身也。五佛知彼心下半偈。稱機法說。明為大機。直說
<lb n="0665c06"/>大乘實相。雖則為實施權。究竟開權顯實也。初三行半竟。後一行明為三乘人。作譬說因緣說。一句偈皆
<lb n="0665c07"/>為授記。與四大弟子等同也)
。</p>
<p id="pX29p0665c0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行三句。頌上教一。</p>
<lb n="0665c08"/>
<p id="pX29p0665c0801">十方佛土中
(至)
說佛智慧故。</p>
<lb n="0665c09"/>
<p id="pX29p0665c0901" rend="margin-left:1em">假名引導。即方便教也。牒假名三教。顯佛慧一教。
<lb n="0665c10"/>無二者。無通教中半滿相對之二也。無三者。無三
<lb n="0665c11"/>藏中之三。如此等二三。皆是假名字。引導諸眾生。
<lb n="0665c12"/>令入一佛乘也。</p>
<p id="pX29p0665c1207" type="inline" rend="margin-left:1em">△四有三行三句。頌上諸有所作。
<lb n="0665c13"/>常為一事。行一文也。</p>
<lb n="0665c14"/>
<p id="pX29p0665c1401">諸佛出於世
(至)
此事為不可。</p>
<lb n="0665c15"/>
<p id="pX29p0665c1501" rend="margin-left:1em">事即是行。終不以小乘。濟度於眾生。即是頌上常
<lb n="0665c16"/>為一大事之意也。佛自住大乘。以此度眾生。頌上
<lb n="0665c17"/>唯以佛之知見示悟眾生。後一行。釋不以小度之
<lb n="0665c18"/>意
(第二十三行頌諸佛顯實竟)
。</p>
<p id="pX29p0665c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三四行半。頌
<lb n="0665c19"/>上勸信。有二。初二行半。舉果勸信。舉果中。初行半
<lb n="0665c20"/>明內心。</p>
<lb n="0665c21"/>
<p id="pX29p0665c2101">若人信歸佛
(至)
而獨無所畏。</p>
<lb n="0665c22"/>
<p id="pX29p0665c2201" rend="margin-left:1em">若人信歸佛。如來不欺誑者。明佛心清淨。無明慳
<lb n="0665c23"/>垢。眾惡<anchor xml:id="begd1e12882"/>已<anchor xml:id="endd1e12882"/>斷。淨心中說。故是可信。</p>
<p id="pX29p0665c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行明外
<lb n="0665c24"/>色。</p>
<lb n="0666a01"/>
<p id="pX29p0666a0101">我以相嚴身。光明照世間。無量眾所尊。為說實相印。</p>
<lb n="0666a02"/>
<p id="pX29p0666a0201" rend="margin-left:1em">身相炳著。光色端嚴。內無闇惑。外有光明。則口無
<lb n="0666a03"/>欺誑。為眾所尊。說大乘印。則可信受。</p>
<p id="pX29p0666a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△後二行舉
<lb n="0666a04"/>因勸信。此亦為二。一明昔誓。</p>
<lb n="0666a05"/>
<p id="pX29p0666a0501">舍利弗當知。我本立誓願。欲令一切眾。如我等無異。</p>
<lb n="0666a06"/>
<p id="pX29p0666a0601" rend="margin-left:1em">我昔誓願。非但自誓菩提。亦誓眾生。同入佛慧。今
<lb n="0666a07"/>酬誓故說。是亦可信。</p>
<p id="pX29p0666a0709" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明願滿。</p>
<lb n="0666a08"/>
<p id="pX29p0666a0801">如我昔所願。今者<anchor xml:id="begd1e12930"/>已<anchor xml:id="endd1e12930"/>滿足。化一切眾生。皆令入佛道。</p>
<lb n="0666a09"/>
<p id="pX29p0666a0901" rend="margin-left:1em">今菩提既滿。眾生亦入。汝既自證佛慧。亦驗我誓
<lb n="0666a10"/>不虗。結成舉因勸信也。問。本誓既普。今眾生尚多。
<lb n="0666a11"/>願云何滿。答。佛三世益物。今明現在。論願滿也
(第
<lb n="0666a12"/>三四行半頌上勸信竟)
。</p>
<p id="pX29p0666a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四九行半。舉五濁。上
<lb n="0666a13"/>明五濁在釋迦章後。今頌文在總佛門末。釋迦門
<lb n="0666a14"/>中。又更重出。此明諸佛同出五濁。皆先三後一也。
<lb n="0666a15"/>此文為四。初一行。總明五濁障大。</p>
<lb n="0666a16"/>
<p id="pX29p0666a1601">若我遇眾生。盡教以佛道。無智者錯亂。迷惑不受教。</p>
<lb n="0666a17"/>
<p id="pX29p0666a1701" rend="margin-left:1em">若我遇眾生者。中阿含十二云。劫初光音天下生
<lb n="0666a18"/>世間。無男女尊卑。眾共生世。故言眾生。此據最初
<lb n="0666a19"/>也。若攬眾陰而有假名眾生。此據一期受報也。若
<lb n="0666a20"/>言處處受生。故名眾生者。此據業力五道流轉也。
<lb n="0666a21"/>正法念云。十種眾生。謂長短方圓三角青黃赤白
<lb n="0666a22"/>紫。云何眾生生死長。在地獄時。身受不可思議苦。
<lb n="0666a23"/>心念無量無邊惡。在畜生時。身迭相吞噉。心迭相
<lb n="0666a24"/>逼惱。在於鬼時。身若燒山。心如沸鑊。邪見熾盛。觝
<lb n="0666b01"/>突癡兇。在人時。身口意常作不饒益事。以自勞苦。
<lb n="0666b02"/>身口意常念不饒益事。以自牽纏。在天時。耽染六
<lb n="0666b03"/>塵。縱逸嬉戲。不聞正法。杜塞福源。是名眾生生死
<lb n="0666b04"/>長。</p>
<p id="pX29p0666b0402" type="inline" rend="margin-left:1em">云何眾生生死短。在地獄時。能一念寂靜心取
<lb n="0666b05"/>戒。在畜生時。能一念靜心皈依三寶。在餓鬼時。能
<lb n="0666b06"/>一念靜心靜諸根。在人時。能修六度。養父母。敬三
<lb n="0666b07"/>寶。以善嚴身口意。在天時。能捨天樂。持戒樂禪。教
<lb n="0666b08"/>化讀誦。梵行少語。是為眾生生死短
(言梵行少語者。欲界諸地。
<lb n="0666b09"/>法爾多語。以有言語。皆由覺觀。以少語故。覺觀少。煩惱漸薄。故云短也)
。云何眾生方
<lb n="0666b10"/>生死。如<g ref="CB15106"/>單越。於一切物無我所。捨身必上天。從
<lb n="0666b11"/>天上又上天。唯向升善處。是名生死方楞
(方者。猶如方物
<lb n="0666b12"/>動靜定故。於此死<anchor xml:id="begd1e13023"/>已<anchor xml:id="endd1e13023"/>。定生天上)
。云何眾生圓生死。唯在三途四趣
<lb n="0666b13"/>中。團圞圓轉。如旋火煙迴是也。云何三角生死。謂
<lb n="0666b14"/>善業。不善業。無記等是也
(角者。聚也。諸律論文。多以聚名角)
。云何
<lb n="0666b15"/>眾生青生死。恒入闇地獄。常怖怕是也。云何眾生
<lb n="0666b16"/>黃生死。餓鬼饑羸萎黃是也。云何眾生赤生死。畜
<lb n="0666b17"/>生迭相食噉。流血赫然是也。云何眾生白生死。謂
<lb n="0666b18"/>人中天中。白業善道。如諸天臨死時。餘天語言。汝
<lb n="0666b19"/>生人道去。南閻浮提是汝作福處。若人臨死。知識
<lb n="0666b20"/>語言。汝向天中去。當知兩處。是白生死。又第五云。
<lb n="0666b21"/>心畫地獄黑色。鬼鴿色。畜生黃。人赤。天白。此義云
<lb n="0666b22"/>何。答。上說五道果報。今說五道造業。故其不同耳。
<lb n="0666b23"/>如是等眾生。若與佛相遇。眾生以苦惱自煎。諸佛
<lb n="0666b24"/>以大悲濟物。悲與苦相對。故言相遇。又佛如。眾生
<lb n="0666c01"/>如。一如無二。天性相關。故言相遇。夫大悲恒愍眾
<lb n="0666c02"/>生。若以人天教。我則墮闇惑。止免青黃赤紫等生
<lb n="0666c03"/>死非教佛道。若遇眾生。令修小乘。我則墮慳貪。此
<lb n="0666c04"/>事為不可。秖出二十五有。若遇眾生。教令通別。我
<lb n="0666c05"/>則墮偏僻。失佛知見。今皆令眾生得實相玅慧。體
<lb n="0666c06"/>達一切。皆是佛法。無非正道。此則盡教以佛道。生
<lb n="0666c07"/>死苦永盡。我常如是說。但眾生根鈍罪重。不可如
<lb n="0666c08"/>願。過去有佛。號住無住。發願使<anchor xml:id="begd1e13079"/>己<anchor xml:id="endd1e13079"/>國眾生。同日同
<lb n="0666c09"/>時成佛。即日滅度。又賢劫前有佛。號平等。亦願<anchor xml:id="begd1e13087"/>己<anchor xml:id="endd1e13087"/>
<lb n="0666c10"/>國。及十方眾生。亦同一日成佛。即日滅度。今日有
<lb n="0666c11"/>佛。復有眾生。云何耶。佛言。止止。我前所言。得人身
<lb n="0666c12"/>者耳。頗有發願。令五道同日成佛不。佛言。不可以
<lb n="0666c13"/>非器之身。成無上道。要先化三趣。令得人天。然後
<lb n="0666c14"/>乃可如願。三趣非善道。何能成佛。如人求寶聚。不
<lb n="0666c15"/>於空中求。</p>
<p id="pX29p0666c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">△二六行。別明五濁為五。初二行明眾
<lb n="0666c16"/>生濁。</p>
<lb n="0666c17"/>
<p id="pX29p0666c1701">我知此眾生
(至)
備受諸苦毒。</p>
<lb n="0666c18"/>
<p id="pX29p0666c1801" rend="margin-left:1em">善本者。真如實相也。不依此種善根。故不感大也。
<lb n="0666c19"/>堅著五欲者。即諸惡之本。從癡有愛。則我病生。</p>
<p id="pX29p0666c1919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0666c20"/>二一行別明命濁。</p>
<lb n="0666c21"/>
<p id="pX29p0666c2101">受胎之微形。世世常增長。薄德少福人。眾苦所逼迫。</p>
<lb n="0666c22"/>
<p id="pX29p0666c2201" rend="margin-left:1em">觀心釋者。一念心起。即為未來作業。業即胎。胎業
<lb n="0666c23"/>無窮。世世不斷。不斷即是增長也。受胎之形。形即
<lb n="0666c24"/>五陰。陰名世。壽命連持諸陰入世。初從薄酪<anchor xml:id="begd1e13144"/>已<anchor xml:id="endd1e13144"/>至
<lb n="0667a01"/>老死。故名世世增長。是命濁受陰身經說。凡夫受
<lb n="0667a02"/>身。初七未轉異。二七有生相如薄酪。三七如厚酪。
<lb n="0667a03"/>四七如凝酥。五七如坏。六七如肉摶。七七於肉摶
<lb n="0667a04"/>生五疱頭手脚等。八七又五疱。一頭。兩膊。兩腕。九
<lb n="0667a05"/>七續生二十四疱。四疱作眼耳鼻舌。二十疱為二
<lb n="0667a06"/>十指。十七轉現腹相。漸漸皮骨分解。作諸異相。生
<lb n="0667a07"/>七百筋。七千脉。隨所須相。用一風染之。須白相。白
<lb n="0667a08"/>風染。乃至餘風亦如是。香風故。安隱端正。臭風故。
<lb n="0667a09"/>不安隱。則醜陋邪戾。後出胎食五穀。則生八萬戶
<lb n="0667a10"/>蟲也。</p>
<p id="pX29p0667a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行是見濁。</p>
<lb n="0667a11"/>
<p id="pX29p0667a1101">入邪見稠林。若有若無等。依止此諸見。具足六十二。</p>
<lb n="0667a12"/>
<p id="pX29p0667a1201" rend="margin-left:1em">五見交加。如稠林密茂。若有是常見。若無是斷見。
<lb n="0667a13"/>因此二見。生六十二。或云。外道計我有四句。色即
<lb n="0667a14"/>是我。離色是我。色大我小。我住色中。我大色小。色
<lb n="0667a15"/>住我中。四陰亦爾。是為二十。三世為六十。并根本
<lb n="0667a16"/>為六十二。如大品中說。</p>
<p id="pX29p0667a1610" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行頌煩惱濁。</p>
<lb n="0667a17"/>
<p id="pX29p0667a1701">深著虗妄法。堅受不可捨。我慢自矜高。諂曲心不實。</p>
<lb n="0667a18"/>
<p id="pX29p0667a1801" rend="margin-left:1em">△五一行頌劫濁。</p>
<lb n="0667a19"/>
<p id="pX29p0667a1901">於千萬億劫。不聞佛名字。亦不聞正法。如是人難度。</p>
<lb n="0667a20"/>
<p id="pX29p0667a2001" rend="margin-left:1em">長時無佛法。即是劫濁。又上來四濁。集在時中。故
<lb n="0667a21"/>名劫濁。如是人難度者。五濁障故。不信一乘。則不
<lb n="0667a22"/>可度也。觀解者。念念惡覺。永無正觀自覺。即不見
<lb n="0667a23"/>佛。心無八正。即不聞法。此心難度。</p>
<p id="pX29p0667a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行。為五
<lb n="0667a24"/>濁故。即權為說小。</p>
<lb n="0667b01"/>
<p id="pX29p0667b0101">是故舍利弗。我為設方便。說諸盡苦道。示之以涅槃。</p>
<lb n="0667b02"/>
<p id="pX29p0667b0201" rend="margin-left:1em">△四一行半。即是終令入大。</p>
<lb n="0667b03"/>
<p id="pX29p0667b0301">我雖說涅槃
(至)
來世得作佛。</p>
<lb n="0667b04"/>
<p id="pX29p0667b0401" rend="margin-left:1em">析三界妄盡。滅色取空。則非真滅。若體達無明本
<lb n="0667b05"/>無常寂。即是真滅。雖本無常寂。若不修道。無由契
<lb n="0667b06"/>會。故言佛子行道<anchor xml:id="begd1e13275"/>已<anchor xml:id="endd1e13275"/>。來世得作佛也
(第四九行半
<lb n="0667b07"/>舉五濁竟)
。</p>
<p id="pX29p0667b0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五兩行。頌上不虗。上云。汝等當信
<lb n="0667b08"/>佛之所說。言不虗妄。勸信前<anchor xml:id="begd1e13294"/>已<anchor xml:id="endd1e13294"/>頌訖。不虗今更頌。</p>
<lb n="0667b09"/>
<p id="pX29p0667b0901" rend="margin-left:1em">初二句。先明釋迦先開三。</p>
<lb n="0667b10"/>
<p id="pX29p0667b1001">我有方便力。開示三乘法。</p>
<lb n="0667b11"/>
<p id="pX29p0667b1101" rend="margin-left:1em">△次兩句。明諸佛後顯實。互現耳。</p>
<lb n="0667b12"/>
<p id="pX29p0667b1201">一切諸世尊。皆說一乘道。</p>
<lb n="0667b13"/>
<p id="pX29p0667b1301" rend="margin-left:1em">△後一行正明不虗。</p>
<lb n="0667b14"/>
<p id="pX29p0667b1401">今此諸大眾。皆應除疑惑。諸佛語無異。唯一無二乘。</p>
<lb n="0667b15"/>
<p id="pX29p0667b1501" rend="margin-left:1em">前權後實。誠言不虗。勿生疑也
(<anchor xml:id="begd1e13342"/>已<anchor xml:id="endd1e13342"/>上三十四行三
<lb n="0667b16"/>句頌上諸佛門竟)
。</p>
<p id="pX29p0667b1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二二十七行半。頌上過去
<lb n="0667b17"/>佛章。文為二。初二行頌說三。</p>
<lb n="0667b18"/>
<p id="pX29p0667b1801">過去無數劫
(至)
演說諸法相。</p>
<lb n="0667b19"/>
<p id="pX29p0667b1901" rend="margin-left:1em">△二有二十五行半。頌顯一。上文顯實。兼有四一。
<lb n="0667b20"/>今偈具頌。於中又二。初一行。略頌上三一。</p>
<lb n="0667b21"/>
<p id="pX29p0667b2101">是諸世尊等。皆說一乘法。化無量眾生。令入於佛道。</p>
<lb n="0667b22"/>
<p id="pX29p0667b2201" rend="margin-left:1em">皆說一乘法。即是頌教一。化無量眾生。頌人一。令
<lb n="0667b23"/>入於佛道。即頌理一。兼得行一。</p>
<p id="pX29p0667b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二有二十四行
<lb n="0667b24"/>半。約五乘廣頌顯一。就文為二。初一行半。總約五
<lb n="0667c01"/>乘以顯一。</p>
<lb n="0667c02"/>
<p id="pX29p0667c0201">又諸大聖主
(至)
助顯第一義。</p>
<lb n="0667c03"/>
<p id="pX29p0667c0301" rend="margin-left:1em">天人羣生類。是舉諸乘以明人一。更以異方便。舉
<lb n="0667c04"/>諸行以顯行一。兼得教一。第一義是正因佛性。即
<lb n="0667c05"/>是理一。又異方便者。若用圓玅正觀。此即實相方
<lb n="0667c06"/>便。不名為異。若用七方便觀。助顯第一義者。名異
<lb n="0667c07"/>方便。</p>
<p id="pX29p0667c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二有二十三行。別約五乘以顯真實。即為
<lb n="0667c08"/>三。初二行明菩薩乘。</p>
<lb n="0667c09"/>
<p id="pX29p0667c0901">若有眾生類
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e13427"/>已<anchor xml:id="endd1e13427"/>成佛道。</p>
<lb n="0667c10"/>
<p id="pX29p0667c1001" rend="margin-left:1em">若作五乘釋者。但是六度菩薩乘。若作七方便釋
<lb n="0667c11"/>者。兼得通別菩薩乘。何者。三教大乘。皆行六度。而
<lb n="0667c12"/>運心有異。相心行六度。即三藏菩薩。無相。即通教。
<lb n="0667c13"/>非相非無相。次第行六度。即別教。今但列六度。未
<lb n="0667c14"/>知定判屬誰。尋上文云。更以異方便者。非獨六度
<lb n="0667c15"/>菩薩。即三教菩薩方便。昔聞法。皆<anchor xml:id="begd1e13449"/>已<anchor xml:id="endd1e13449"/>成教一。昔六
<lb n="0667c16"/>度行。皆<anchor xml:id="begd1e13457"/>已<anchor xml:id="endd1e13457"/>成行一。如是諸人等。皆<anchor xml:id="begd1e13463"/>已<anchor xml:id="endd1e13463"/>成人一。皆<anchor xml:id="begd1e13469"/>已<anchor xml:id="endd1e13469"/>
<lb n="0667c17"/>成佛道。皆<anchor xml:id="begd1e13478"/>已<anchor xml:id="endd1e13478"/>理一也。</p>
<p id="pX29p0667c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行明二乘。</p>
<lb n="0667c18"/>
<p id="pX29p0667c1801">諸佛滅度後。若人善輭心。如是諸眾生。皆<anchor xml:id="begd1e13494"/>已<anchor xml:id="endd1e13494"/>成佛道。</p>
<lb n="0667c19"/>
<p id="pX29p0667c1901" rend="margin-left:1em">從諸佛滅度後。若人善輭心一行。開聲聞緣覺。皆
<lb n="0667c20"/>入一乘。何以得知。大品歎阿羅漢。心調柔輭。又淨
<lb n="0667c21"/>名云。住調伏心。是賢聖行。是以知之。昔善輭心皆
<lb n="0667c22"/>成行一。諸人等是人一。成佛道是理一。</p>
<p id="pX29p0667c2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二十
<lb n="0667c23"/>行明人天乘。不彰是人天。但明造像起塔。專至散
<lb n="0667c24"/>亂。故知是天人業。問。人天小善。應住果報云何皆
<lb n="0668a01"/>言<anchor xml:id="begd1e13528"/>已<anchor xml:id="endd1e13528"/>成佛道。答。此應明三佛性義。大經言。復有佛
<lb n="0668a02"/>性。善根人有。闡提人無者。即是人天小善。低頭舉
<lb n="0668a03"/>手。為山始簣。合抱初毫。昔方便未開。謂住果報。今
<lb n="0668a04"/>開方便行。即是緣因佛性。能趣菩提。成顯實之義
<lb n="0668a05"/>也。就此為二。前十九行。約天人小善。成緣因種子
<lb n="0668a06"/>以明顯實。後一行。約了因種子以明顯實。尋文可
<lb n="0668a07"/>解。前十九行為十。初三行半。約造塔明天乘。</p>
<lb n="0668a08"/>
<p id="pX29p0668a0801">諸佛滅度<anchor xml:id="begd1e13552"/>已<anchor xml:id="endd1e13552"/>
(至)
積土成佛廟。</p>
<lb n="0668a09"/>
<p id="pX29p0668a0901" rend="margin-left:1em">因時至心。傾財捨寶。果時任運。自然受樂。故是天
<lb n="0668a10"/>乘也。木樒者。長安有木名樒。亦任造像。金光明云。
<lb n="0668a11"/>以佛舍利。如芥粟許。置小塔中。三十三天。<anchor xml:id="begd1e13573"/>已<anchor xml:id="endd1e13573"/>有自
<lb n="0668a12"/>然果報。即其義也。</p>
<p id="pX29p0668a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行。童子戲砂作塔。即是
<lb n="0668a13"/>人業。</p>
<lb n="0668a14"/>
<p id="pX29p0668a1401">乃至童子戲。聚沙為佛塔。如是諸人等。皆<anchor xml:id="begd1e13592"/>已<anchor xml:id="endd1e13592"/>成佛道。</p>
<lb n="0668a15"/>
<p id="pX29p0668a1501" rend="margin-left:1em">因時汎汎。悠然作善。果時作意。勤求得樂。故是人
<lb n="0668a16"/>業。成佛道。則是理一人一。</p>
<p id="pX29p0668a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">△三四行。約志心造像
<lb n="0668a17"/>明天業。</p>
<lb n="0668a18"/>
<p id="pX29p0668a1801">若人為佛故
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e13617"/>已<anchor xml:id="endd1e13617"/>成佛道。</p>
<lb n="0668a19"/>
<p id="pX29p0668a1901" rend="margin-left:1em">優婆塞戒經。不許用膠。得失意罪。而此經用者。古
<lb n="0668a20"/>師云。外國用樹膠耳。光宅言。或有處必須於像。聽
<lb n="0668a21"/>許用牛皮膠。若有他物。即不得用也。有言。大豆汁。
<lb n="0668a22"/>可代膠清。然牛皮終是不淨物。後得不淨果報。不
<lb n="0668a23"/>淨錢不任造像。可換取如法淨錢造像。地持不用
<lb n="0668a24"/>雌黃臭物。戒經不許造半身像。得失意罪。善相不
<lb n="0668b01"/>起墮落生死中。然造像各有所擬。若當堂佛。必須
<lb n="0668b02"/>坐。消息佛。或坐或臥。行動佛。必應立。而弟子於塔
<lb n="0668b03"/>殿立像前不得坐。此處定屬佛故。若白衣舍。餘處
<lb n="0668b04"/>坐像前。不能久立。乞坐者得。立像前。即不得坐也。
<lb n="0668b05"/>造像功德經。略明十一功德。一者世世眼目清潔。
<lb n="0668b06"/>二者生處無惡。三者常生貴家。四者身如紫磨金
<lb n="0668b07"/>色。五者豐饒珍寶。六者生賢善家。七者生得為王。
<lb n="0668b08"/>八者作金輪王。九者生梵天。壽命一劫。十者不墮
<lb n="0668b09"/>惡道。十一者後生還能敬重三寶。又云。若人臨終。
<lb n="0668b10"/>發言造像。乃至如麥<g ref="CB00931"/>。能除三世八十億劫生死
<lb n="0668b11"/>之罪。當知此等功德。竝是華報。果在佛地也。</p>
<p id="pX29p0668b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0668b12"/>一行明人業。</p>
<lb n="0668b13"/>
<p id="pX29p0668b1301">乃至童子戲。若草木及茟。或以指爪甲。而畵作佛像。</p>
<lb n="0668b14"/>
<p id="pX29p0668b1401" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。茟音委。艸木華始生者。謂用草。木。茟。指爪。以畵佛像。雖是童戱。皆成佛道)
。</p>
<p id="pX29p0668b1432" type="inline" rend="margin-left:1em">△五一
<lb n="0668b15"/>行半結成顯實。</p>
<lb n="0668b16"/>
<p id="pX29p0668b1601">如是諸人等
(至)
度脫無量眾。</p>
<lb n="0668b17"/>
<p id="pX29p0668b1701" rend="margin-left:1em">諸人。皆成人一。漸漸積功德。即成行一。佛道即成
<lb n="0668b18"/>理一。但化菩薩。即成教一。說法教化也。</p>
<p id="pX29p0668b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">△六三行
<lb n="0668b19"/>半。約諸塵供養明天業。</p>
<lb n="0668b20"/>
<p id="pX29p0668b2001">若人於塔廟
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e13730"/>已<anchor xml:id="endd1e13730"/>成佛通。</p>
<lb n="0668b21"/>
<p id="pX29p0668b2101" rend="margin-left:1em">△七一行。約散心用塵供養明人業。</p>
<lb n="0668b22"/>
<p id="pX29p0668b2201">若人散亂心。乃至以一華。供養於畵像。漸見無數佛。</p>
<lb n="0668b23"/>
<p id="pX29p0668b2301" rend="margin-left:1em">△八一行。約身業供養明天人業。</p>
<lb n="0668b24"/>
<p id="pX29p0668b2401">或有人禮拜。或復但合掌。乃至舉一手。或復小低頭。</p>
<lb n="0668c01"/>
<p id="pX29p0668c0101" rend="margin-left:1em">禮拜一句。五體著地。是上禮。即天業。合掌低頭。是
<lb n="0668c02"/>中禮。即人業。</p>
<p id="pX29p0668c0206" type="inline" rend="margin-left:1em">△九一行半結成。</p>
<lb n="0668c03"/>
<p id="pX29p0668c0301">以此供養像
(至)
如薪盡火滅。</p>
<lb n="0668c04"/>
<p id="pX29p0668c0401" rend="margin-left:1em">非但顯實。自成佛道。亦能施權。薪盡涅槃也。</p>
<p id="pX29p0668c0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△十
<lb n="0668c05"/>有一行。約口業。例上應具天人。今但出人業。</p>
<lb n="0668c06"/>
<p id="pX29p0668c0601">若人散亂心。入於塔廟中。一稱南無佛。皆<anchor xml:id="begd1e13793"/>已<anchor xml:id="endd1e13793"/>成佛道。</p>
<lb n="0668c07"/>
<p id="pX29p0668c0701" rend="margin-left:1em">南無。或言度我。又云歸命畢命。歸佛耳。調達臨終
<lb n="0668c08"/>稱南無。未得稱佛。便墮地獄。佛記其從地獄出。當
<lb n="0668c09"/>作辟支佛。字曰南無。外國事天像者。以金為像頭。
<lb n="0668c10"/>賊來盜之。取不能得。即稱南無佛。便得頭。明日眾
<lb n="0668c11"/>聚云。天像失頭。便是無天來著耳。著者。云何失頭。
<lb n="0668c12"/>天即降一人云。賊來取頭。即稱南無佛。諸天皆驚
<lb n="0668c13"/>動。是故得我便。是故失頭。眾人云。天不如佛耶。既
<lb n="0668c14"/>不如者。何不事佛。賊稱南無佛尚得天頭。況賢者
<lb n="0668c15"/>稱南無佛。十方尊神不可當。但精進勿懈怠。那先
<lb n="0668c16"/>經云。人臨死。稱南無佛。得免泥黎者。云何。如人持
<lb n="0668c17"/>一石置水。石必沒無疑。若能持百石子置船上者。
<lb n="0668c18"/>必不沒。若直爾死。必入泥黎。如石置水。若臨死稱
<lb n="0668c19"/>南無佛。佛力故。令不入泥黎。般力故。使石不沒也。
<lb n="0668c20"/>胎經。報恩經云。華林園第三大會。九十二億人者。
<lb n="0668c21"/>是釋尊遺法中一稱南無佛人。得見彌勒也
(上十
<lb n="0668c22"/>九行頌緣因種子竟)
。</p>
<p id="pX29p0668c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有一行。明了因種子。</p>
<lb n="0668c23"/>
<p id="pX29p0668c2301">於諸過去佛。在世或滅後。若有聞是法。皆<anchor xml:id="begd1e13846"/>已<anchor xml:id="endd1e13846"/>成佛道。</p>
<lb n="0668c24"/>
<p id="pX29p0668c2401" rend="margin-left:1em">問。何以約過去章廣明五乘。答。三世皆有。但未來
<lb n="0669a01"/>未起。現在始行。於證義弱。過去開權<anchor xml:id="begd1e13862"/>已<anchor xml:id="endd1e13862"/>久。受化之
<lb n="0669a02"/>人。皆成四一。證義事強。搆之虗言。不如驗之實事。
<lb n="0669a03"/>故於過去廣說五乘也。</p>
<p id="pX29p0669a0310" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。經中散心念佛。聚沙為塔。指爪畵佛。合掌低
<lb n="0669a04"/>頭等。雖是人天小善。當時諸人。皆於過去劫中。成佛<anchor xml:id="begd1e13882"/>已<anchor xml:id="endd1e13882"/>竟。譬如毫末微芽。能成參天大樹。膚寸纖雲。能注
<lb n="0669a05"/>滂沱大雨。眾生亦爾。雖一念微善。皆從真如實相中流出。是為緣因佛性。終得菩提。譬如三艸二木。雖大
<lb n="0669a06"/>小有殊。皆一地所生。一雨所潤。究竟成就。理自然耳。過去既爾。現未亦然。此文既明。故後三佛章中。不重
<lb n="0669a07"/>出<anchor xml:id="begd1e13895"/>已<anchor xml:id="endd1e13895"/>上二十七行半頌過去佛門竟也)
。</p>
<p id="pX29p0669a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有六
<lb n="0669a08"/>行半。頌上未來佛章。文為二。初一行半頌說三。</p>
<lb n="0669a09"/>
<p id="pX29p0669a0901">未來諸世尊
(至)
以無量方便。</p>
<lb n="0669a10"/>
<p id="pX29p0669a1001" rend="margin-left:1em">△後五行頌顯一為四。初一行頌人一。</p>
<lb n="0669a11"/>
<p id="pX29p0669a1101">度脫諸眾生。入佛無漏智。若有聞法者。無一不成佛。</p>
<lb n="0669a12"/>
<p id="pX29p0669a1201" rend="margin-left:1em">△二一行頌行一。</p>
<lb n="0669a13"/>
<p id="pX29p0669a1301">諸佛本誓願。我所行佛道。普欲令眾生。亦同得此道。</p>
<lb n="0669a14"/>
<p id="pX29p0669a1401" rend="margin-left:1em">△三兩行頌教一。</p>
<lb n="0669a15"/>
<p id="pX29p0669a1501">未來世諸佛
(至)
是故說一乘。</p>
<lb n="0669a16"/>
<p id="pX29p0669a1601" rend="margin-left:1em">知法常無性者。實相常住。無自性。乃至無無因性。
<lb n="0669a17"/>無性亦無性。是名無性
(知法常無性等者。一實理上。性相二空。無性性空。即
<lb n="0669a18"/>無四性。既云實相。無自性等。故知即是理性性空。性空既爾。和空準知。無性亦無。即是相空。故知經中一
<lb n="0669a19"/>無性言。具二無性。即是無性性。無相性也。本自有之。故曰常無。知者。照也。具如止觀第五不思議境中。一
<lb n="0669a20"/>念三千。非自他等。既無四性。一念亦無。即是性空。既無一念。無念亦無。即是相空。即是不思議之二空也。
<lb n="0669a21"/>若不了今家。依於智論中論等。準理準義。緣於心性。立此二空。諸無可準。非用法相者之所逮也。故於實
<lb n="0669a22"/>道。須閑修性。若本自二空。即是性德。若推檢入空。即是修德。推而不成。須修萬行。正助合行。行中具足一
<lb n="0669a23"/>切諸行。方名緣因。聞斯義<anchor xml:id="begd1e13971"/>已<anchor xml:id="endd1e13971"/>。方乃名閑。問。世間因緣。可以四句。了生無生。今性本淨。非關緣起。何須以此
<lb n="0669a24"/>四句推之。答。世緣起法。亦本無生。但由情計。謂之為生。理性亦爾。由謂自他等。故須推之。二空不顯。尚須
<lb n="0669b01"/>更約續待推檢。況因緣耶)
。佛種從緣起者。中道無性。即是佛種。
<lb n="0669b02"/>迷此理者。由無明為緣。則有眾生起。解此理者。由
<lb n="0669b03"/>教行為緣。則有正覺起。欲起佛種。須一乘教。此即
<lb n="0669b04"/>頌教一也。</p>
<p id="pX29p0669b0405" type="inline" rend="margin-left:1em">又無性者。即正因佛性也。佛種從緣起
<lb n="0669b05"/>者。即是緣了。以緣資了。正種得起。一起一切起。如
<lb n="0669b06"/>此三性。名為一乘也。</p>
<p id="pX29p0669b0609" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行頌理一也。</p>
<lb n="0669b07"/>
<p id="pX29p0669b0701">是法住法位。世間相常住。於道場知<anchor xml:id="begd1e14003"/>已<anchor xml:id="endd1e14003"/>。導師方便說。</p>
<lb n="0669b08"/>
<p id="pX29p0669b0801" rend="margin-left:1em">是法者。是十界十如染淨之法。住法位者。佛如眾
<lb n="0669b09"/>生如。皆住於如。如為法位也。世間相常住者。出世
<lb n="0669b10"/>正覺以如為位。亦以如為相。位相常住。世間眾生。
<lb n="0669b11"/>亦以如為位。亦以如為相。豈不常住。世間相既常
<lb n="0669b12"/>住。豈非理一
(理一中云。是法等者。正示理一。其染淨之法。皆名是法。染謂眾生。是九界。
<lb n="0669b13"/>淨即正覺。是佛界。眾生正覺。是能住法。染淨一如。是所住位。位無二稱。同立一如。不出真如也)
。又
<lb n="0669b14"/>釋。世間者。即是陰界入也。常住者。即正因也。正因
<lb n="0669b15"/>常故。緣了亦常。故言世間相常住也。於道場知<anchor xml:id="begd1e14032"/>已<anchor xml:id="endd1e14032"/>。
<lb n="0669b16"/>此舉果釋成開權顯實。道場朗然。斯理久暢。物情
<lb n="0669b17"/>障重。方便施三
(<anchor xml:id="begd1e14043"/>已<anchor xml:id="endd1e14043"/>上六行半頌未來佛門竟)
。</p>
<p id="pX29p0669b1718" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0669b18"/>四有四行半。頌現在佛章為三。初一行半。頌為化
<lb n="0669b19"/>之意。正為安隱眾生。</p>
<lb n="0669b20"/>
<p id="pX29p0669b2001">天人所供養
(至)
亦說如是法。</p>
<lb n="0669b21"/>
<p id="pX29p0669b2101" rend="margin-left:1em">△二一行頌上顯實。</p>
<lb n="0669b22"/>
<p id="pX29p0669b2201">知第一寂滅。以方便力故。雖示種種道。其實為佛乘。</p>
<lb n="0669b23"/>
<p id="pX29p0669b2301" rend="margin-left:1em">知第一寂滅。即頌理一。雖施方便。其實為佛乘。或
<lb n="0669b24"/>頌教一。或頌行一。</p>
<p id="pX29p0669b2408" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二行正頌開權。</p>
<lb n="0669c01"/>
<p id="pX29p0669c0101">知眾生諸行
(至)
隨應方便說。</p>
<lb n="0669c02"/>
<p id="pX29p0669c0201" rend="margin-left:1em">
(四行半現在佛竟)
。</p>
<p id="pX29p0669c0208" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第一有七十三行一句頌四佛
<lb n="0669c03"/>章門竟)
。</p>
<p id="pX29p0669c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有四十三行半。頌釋迦章。凡兩意。
<lb n="0669c04"/>一頌上。二本下。法說。上根<anchor xml:id="begd1e14112"/>已<anchor xml:id="endd1e14112"/>悟。中根未了。故須作
<lb n="0669c05"/>喻還譬上法。譬不孤起。承躡有由。故言譬本。若以
<lb n="0669c06"/>義判。則有六義。一長者。二見火。三一乘化不得。四
<lb n="0669c07"/>三乘化得。五還說一乘。六不虗。自餘攝入六義之
<lb n="0669c08"/>內。</p>
<p id="pX29p0669c0802" type="inline" rend="margin-left:1em">論總別者。初開三顯一。總敘釋迦一化教門。從五
<lb n="0669c09"/>濁去。皆屬別譬也。</p>
<p id="pX29p0669c0908" type="inline" rend="margin-left:1em">次本迹者。總敘佛教。總含本迹。
<lb n="0669c10"/>從五濁去。別明本迹。五濁一章。正明居法身本。見
<lb n="0669c11"/>眾生苦。起大悲心。從一乘化不得者垂迹耳。大分
<lb n="0669c12"/>為二。初從今我亦如是下兩行偈。略頌上權實。為
<lb n="0669c13"/>下總譬作本。第二從我以佛眼觀見下。有四十一
<lb n="0669c14"/>行半偈。廣頌上六義。為下別譬作本。</p>
<p id="pX29p0669c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0669c15"/>
<p id="pX29p0669c1501">今我亦如是
(至)
皆令得歡喜。</p>
<lb n="0669c16"/>
<p id="pX29p0669c1601" rend="margin-left:1em">此二偈。略頌上權實者。初一偈。頌上顯實。具四一。
<lb n="0669c17"/>今我亦如是。如於諸佛之是。同以一實。教化眾生。
<lb n="0669c18"/>此是總頌顯實也。安隱者。涅槃秘藏。是安隱處。佛
<lb n="0669c19"/>自住其中。亦安置眾生入秘密藏。安隱處。即頌理
<lb n="0669c20"/>一。眾生即頌人一。種種法門入於佛道。即頌行一。
<lb n="0669c21"/>宣示即教一。</p>
<p id="pX29p0669c2106" type="inline" rend="margin-left:1em">後一偈。頌上施權。智慧力者。即權智。
<lb n="0669c22"/>力也。知眾生性欲者。鑒小機也。方便說諸法者。正
<lb n="0669c23"/>施權也。皆令得歡喜者。隨宜稱機也。</p>
<p id="pX29p0669c2315" type="inline" rend="margin-left:1em">○又二偈為
<lb n="0669c24"/>下總譬作本者。初偈云。今我亦如是。我即釋迦。是
<lb n="0670a01"/>一化之主。為下有大長者譬作本。次句安隱眾生
<lb n="0670a02"/>者。安隱。即大涅槃常樂住處。此處寂靜。無五濁障。
<lb n="0670a03"/>故名安隱。安隱。即對不安隱。不安隱。即三界生死
<lb n="0670a04"/>行化之所。有五濁障。名不安隱。即為下火宅譬作
<lb n="0670a05"/>本。眾生。即是五道受化之徒。為下五百人譬作本。
<lb n="0670a06"/>又安隱者。即是安隱法。還對不安隱法。不安隱法。
<lb n="0670a07"/>即五濁法也。為下火起譬作本。第三句種種法門。
<lb n="0670a08"/>即對不種種。為下唯有一門譬作本。次偈知眾生
<lb n="0670a09"/>性欲者。即是五道中。別有三乘根性。為下三十子
<lb n="0670a10"/>譬作本。</p>
<p id="pX29p0670a1004" type="inline" rend="margin-left:1em">向上即是略頌。向下即是總譬本。本末相
<lb n="0670a11"/>承。文義整足。譬中當更引上證下
(云云)
。二偈雖略。
<lb n="0670a12"/>收佛一化開權顯實。原始要終。罄無不盡。故稱略
<lb n="0670a13"/>頌為下總譬本也
(初兩行偈。頌上權實。為下總譬
<lb n="0670a14"/>作本竟)
。</p>
<p id="pX29p0670a1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二我以佛眼觀見下。有四十一行半
<lb n="0670a15"/>偈。廣頌上六義。為下別譬作本。文分為六。初我以
<lb n="0670a16"/>佛眼下四行。頌上五濁設三。為下見火譬作本。</p>
<p id="pX29p0670a1619" type="inline" rend="margin-left:1em">第
<lb n="0670a17"/>二從我始坐道場下十七行半。頌施方便化。為下
<lb n="0670a18"/>捨几用車譬作本。</p>
<p id="pX29p0670a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">第三從我見佛子等下六行。頌
<lb n="0670a19"/>上顯實。為下等賜大車譬作本。</p>
<p id="pX29p0670a1913" type="inline" rend="margin-left:1em">第四如三世諸佛
<lb n="0670a20"/>下五行半。頌上歎法希有。釋迦章雖無。指諸佛章
<lb n="0670a21"/>中也。第五汝等勿有疑下二行半。頌上不虗。第六
<lb n="0670a22"/>以五濁惡世下六行。揀眾敦信。此三意。合為下不
<lb n="0670a23"/>虗譬作本。大槩如此。</p>
<p id="pX29p0670a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">今初四行頌五濁。上云。為五
<lb n="0670a24"/>濁故說三。今為五濁故出世。出世本應說大。障不
<lb n="0670b01"/>獲<anchor xml:id="begd1e14269"/>已<anchor xml:id="endd1e14269"/>。故前說小。今初四行頌五濁說三。</p>
<lb n="0670b02"/>
<p id="pX29p0670b0201">舍利弗當知。我以佛眼觀見。</p>
<p id="pX29p0670b0212" type="inline">六道眾生
(眾生濁)
。貧窮無
<lb n="0670b03"/>福慧
(劫濁)
。入生死險道。相續苦不斷
(命濁)
。深著於五欲。如
<lb n="0670b04"/>犛牛愛尾。以貪愛自蔽。盲瞑無所見
(煩惱濁)
。不求大勢
<lb n="0670b05"/>佛。及與斷苦法。深入諸邪見。以苦欲捨苦
(見濁)
。為是眾
<lb n="0670b06"/>生故。而起大悲心。</p>
<lb n="0670b07"/>
<p id="pX29p0670b0701" rend="margin-left:1em">文分三。初我以佛眼觀見者。頌佛能見。佛在法身
<lb n="0670b08"/>之地。以常寂佛眼。圓照羣機。若根利濁輕。則以盧
<lb n="0670b09"/>舍那像。說一乘法。若根鈍濁重。則脫瓔珞。以老比
<lb n="0670b10"/>丘像驚入火宅。方便說三。秪是于時鑒機。故言我
<lb n="0670b11"/>以佛眼觀見也。若觀色法。應用天眼。若分別根機。
<lb n="0670b12"/>應用法眼。云何言以佛眼見耶。佛眼圓通。舉勝兼
<lb n="0670b13"/>劣。又四眼入佛眼。皆名佛眼。</p>
<p id="pX29p0670b1312" type="inline" rend="margin-left:1em">六道眾生下。第二有
<lb n="0670b14"/>二行三句四字。明所見五濁。六道眾生。頌眾生濁。
<lb n="0670b15"/>貧窮無福慧一句。頌劫濁。入生死險道。相續苦不
<lb n="0670b16"/>斷。此頌命濁。深著於五欲一行。頌煩惱濁。不求大
<lb n="0670b17"/>勢佛一行。頌見濁。以外道不求正法。深入邪見。以
<lb n="0670b18"/>苦欲捨苦。此正頌見濁。或云五熱炙身。欲望捨苦。
<lb n="0670b19"/>反得苦報。或云。諸見即是受。受即是苦。行此苦因。
<lb n="0670b20"/>望欲捨苦。豈可得耶。</p>
<p id="pX29p0670b2009" type="inline" rend="margin-left:1em">普曜經云。五道源來。五戒為
<lb n="0670b21"/>人。十善生天。慳貪墮餓鬼。觝突墮畜生。十惡墮地
<lb n="0670b22"/>獄。無五趣。五陰六衰。則是泥洹。不處生死。不住泥
<lb n="0670b23"/>洹。便受菩提決
(五道源來者。五道因也。從一至一故名為趣。衰秪是賊。能損耗故)
。
<lb n="0670b24"/>毗曇毗婆沙第七云。地獄中人。初生時念云。昔聞
<lb n="0670c01"/>沙門說。貪欲是地獄過惡。大可畏處。我昔不斷貪
<lb n="0670c02"/>欲。今受此劇惱。此舉貪欲是地獄因也。又云。五道
<lb n="0670c03"/>各有自爾法。地獄色斷還續。畜生能飛虗空。餓鬼
<lb n="0670c04"/>施摶食時。能來到人中。人中有勇徤。念力。梵行。勇
<lb n="0670c05"/>徤者。不見果而廣能修因。念力者。久遠所作而能
<lb n="0670c06"/>憶。梵行者。能得解脫達分。得正決定。天中有自然。
<lb n="0670c07"/>隨意。所須即得
(解脫達分者。涅槃名解脫。所修善根。不住生死。名之為達。聲聞三生。
<lb n="0670c08"/>支佛百劫。解脫之分。名解脫分。得正決定者。初果也)
。地獄中。成就他化自在
<lb n="0670c09"/>天煩惱業及善。而不現前行。他化自在。成就地獄
<lb n="0670c10"/>煩惱業及不善。而不現前行。舉上舉下。中間可知。
<lb n="0670c11"/>地獄此方名。胡稱泥棃者。秦言無有。無有喜樂。無
<lb n="0670c12"/>氣味。無歡無利。故云無有。或言卑下。或言墮落。中
<lb n="0670c13"/>陰倒懸。諸根皆毀壞故。或言無者。更無赦處。獄卒
<lb n="0670c14"/>是變化令見。非眾生數。初將罪人縛至閻王所者。
<lb n="0670c15"/>是眾生數。若受苦時。非眾生數。初皆正語。若受苦
<lb n="0670c16"/>痛聲。不復可分別。畜生者。形傍行傍。故名畜生。又
<lb n="0670c17"/>畜生者。名徧有。徧五道中。四天。三十三天。悉有。而
<lb n="0670c18"/>上天所乘象馬等。是福業化作。非眾生數也。又畜
<lb n="0670c19"/>生者。名盲冥。盲冥者。無明多故。名畜生。劫初時。皆
<lb n="0670c20"/>解聖語。後飲食異。心諂而語皆變。不復能語
(劫初時等
<lb n="0670c21"/>者。諸教相中。畜生能言。皆此時也)
。鬼者。胡言闍棃哆。秦言祖父。眾
<lb n="0670c22"/>生最初生彼道。名祖父。後生者。亦名祖父。又慳貪
<lb n="0670c23"/>墮此趣。此趣多饑渴。故名餓鬼。亦被諸天驅使。亦
<lb n="0670c24"/>希望飲食。故名餓鬼。人者。胡言摩<g ref="CB00145"/>奢。此云意。昔
<lb n="0671a01"/>頂生王初化。諸有所作。善思惟。善籌量。善憶念。人
<lb n="0671a02"/>民如王教。諸有所作。先思量憶念。故名人為意。又
<lb n="0671a03"/>人能息意。能修道。得達分。又云。人名慢。五道中多
<lb n="0671a04"/>慢者。稱人趣也。阿修羅者。修羅名天。阿言非。非天。
<lb n="0671a05"/>故稱阿修羅。又修羅名端正。彼不端正。故言阿修
<lb n="0671a06"/>羅。修羅名酒。阿之言無。彼無酒。故言阿修羅也。天
<lb n="0671a07"/>者。天然自然。樂勝身勝。眾事悉勝餘趣。常以光自
<lb n="0671a08"/>照。故名為天。</p>
<p id="pX29p0671a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">阿含云。眾生是假名。界是法。五趣眾
<lb n="0671a09"/>生。與法界和合。若眾生行不善心時。與不善界俱。
<lb n="0671a10"/>行善心時。與善界俱。行勝心時。與勝界俱。行鄙心
<lb n="0671a11"/>時。與鄙界俱。是故比丘。當作是學善種種界。前是
<lb n="0671a12"/>因緣釋六趣。後觀心釋六趣也。</p>
<p id="pX29p0671a1213" type="inline" rend="margin-left:1em">為是眾生故下。第
<lb n="0671a13"/>三有半行。明起大悲。而起大悲心者。上舉能見。次
<lb n="0671a14"/>明所見。今明大悲熏心。應入三界。施設方便。引趣
<lb n="0671a15"/>佛慧也
(初四行為下見火譬作本竟)
。</p>
<p id="pX29p0671a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二十七
<lb n="0671a16"/>行半。頌施方便化。為下捨几用車譬作本。就此為
<lb n="0671a17"/>二。初有六行半。明念用大乘擬不得。次尋念下十
<lb n="0671a18"/>一行。明念同諸佛。用三乘化。稱宜可得。就初念用
<lb n="0671a19"/>大化又為三。初一行半。明用大擬宜。次眾生下三
<lb n="0671a20"/>行。明眾生無機。三我即下二行。明念息大化。</p>
<p id="pX29p0671a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0671a21"/>初。</p>
<lb n="0671a22"/>
<p id="pX29p0671a2201">我始坐道場
(至)
微玅最第一。</p>
<lb n="0671a23"/>
<p id="pX29p0671a2301" rend="margin-left:1em">始坐道場者。至理無時。假時化物。為化之初。故言
<lb n="0671a24"/>始也。事釋者。初在此處修治得道。故言道場。坐此
<lb n="0671b01"/>樹下。得三菩提。故名道樹。感樹恩故觀樹。念地德
<lb n="0671b02"/>故經行。道成賽澤之時。欲以大法擬宜眾生也。觀
<lb n="0671b03"/>心釋者。樹即十二因緣之大樹也。深觀緣起。自成
<lb n="0671b04"/>菩提。欲以無漏法林樹。蔭益眾生。故言觀樹。經行
<lb n="0671b05"/>者。大乘三十七品。是行道法。自以道品。履一切地。
<lb n="0671b06"/>得成佛道。欲以此法。化度眾生。是故起行。樹地無
<lb n="0671b07"/>有分別。豈須報恩。未曾有經云。秖以通化傳法。名
<lb n="0671b08"/>報恩耳。過去因果經云。佛成道初一七日。思惟我
<lb n="0671b09"/>法玅。無能受者。二七日。思眾生上中下根。三七日。
<lb n="0671b10"/>思惟誰應先聞法。即至波羅柰。為五人說四諦。陳
<lb n="0671b11"/>如得法眼淨。頞<g ref="CB16014"/>拔提。十力迦葉。摩訶男。拘利。未
<lb n="0671b12"/>得道。佛重說四諦。四人得法眼淨。佛又說五陰。無
<lb n="0671b13"/>常。苦。空。非我。五人得阿羅漢。佛為佛寶。四諦為法
<lb n="0671b14"/>寶。五人及佛。是六阿羅漢。即是僧寶。五比丘者。諸
<lb n="0671b15"/>女聽僊人說法。惡生王瞋。割兩臂耳鼻等。血變為
<lb n="0671b16"/>乳。惡生王者。拘隣是。僊人者佛是。佛誓令得甘露。
<lb n="0671b17"/>令初聞法音也。問。何故初為五人轉法輪。答。人先
<lb n="0671b18"/>見諦故。人是現見故。人為證故。佛所行事業。與人
<lb n="0671b19"/>同故。諸天從人中得善利故。人中有四眾故。輪王
<lb n="0671b20"/>出世。聲至他化自在。憍陳如得道聲至梵天。佛得
<lb n="0671b21"/>道。聲至首陀會
(首陀會。即摩醯首羅。色究竟天也)
。何故爾。答。善業
<lb n="0671b22"/>名譽業。稱讚父母師長業。有上中下故爾也。若使
<lb n="0671b23"/>有頂
(有頂。三有之頂。非非想天)
。有耳識者。佛聲亦至彼。輪王行
<lb n="0671b24"/>十善。生欲天。欲天喜我眷屬增多故。陳如離欲。故
<lb n="0671c01"/>徹梵。佛最勝至尼吒。若依大乘。佛得道。聲徧至百
<lb n="0671c02"/>億尼吒。又徧十方無量世界尼吒
(尼吒。即色究竟。上又言有頂者。
<lb n="0671c03"/>為顯佛聲。彼無耳識。非聲不及)
。瑤師云。事之至深。至聖猶思而後
<lb n="0671c04"/>行。一七思佛智微玅。二七思眾生根性不同。三七
<lb n="0671c05"/>思法藥萬品。即舉偈證之。我所得智慧。微玅最第
<lb n="0671c06"/>一。眾生諸根鈍。云何而可度。今明佛在法身之地。
<lb n="0671c07"/>寂而常照。恒以佛眼。洞覽無遺。豈始至道場。淹留
<lb n="0671c08"/>三七。方思此事。言三七者。明有所表也。表佛初欲
<lb n="0671c09"/>三周說法。故假言三七耳。初七思法說。次七思譬
<lb n="0671c10"/>說。後七思因緣說。皆無機不得。是故息大施小也。
<lb n="0671c11"/>此偏就圓教大乘為釋耳。若通途約大乘釋者。初
<lb n="0671c12"/>七思惟。欲說圓教大乘。次七思惟。欲說別教。後七
<lb n="0671c13"/>思惟。欲說通教大乘。皆無機不得。是故息大。說三
<lb n="0671c14"/>藏三乘。為方便之化也。觀心釋者。初欲觀中道。中
<lb n="0671c15"/>道玅難觀不得。次欲觀即假。即假觀分別。智難生
<lb n="0671c16"/>不得。後欲觀即空。即空巧度。又不得。方觀方便析
<lb n="0671c17"/>法小觀也。</p>
<p id="pX29p0671c1705" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二三行明無機。又為三。初半行明
<lb n="0671c18"/>障重。</p>
<lb n="0671c19"/>
<p id="pX29p0671c1901">眾生諸根鈍。著樂癡所盲。</p>
<lb n="0671c20"/>
<p id="pX29p0671c2001" rend="margin-left:1em">△二半行明不堪聞。</p>
<lb n="0671c21"/>
<p id="pX29p0671c2101">如斯之等類。云何而可度。</p>
<lb n="0671c22"/>
<p id="pX29p0671c2201" rend="margin-left:1em">△三二行明諸梵雖請說大。佛知無機。所以不說。</p>
<lb n="0671c23"/>
<p id="pX29p0671c2301">爾時諸梵王
(至)
請我轉法輪。</p>
<lb n="0671c24"/>
<p id="pX29p0671c2401" rend="margin-left:1em">△第三有二行。明念欲息化又二。初一行半。明無
<lb n="0672a01"/>機強說。聞則有損。</p>
<lb n="0672a02"/>
<p id="pX29p0672a0201">我即自思惟
(至)
墜於三惡道。</p>
<lb n="0672a03"/>
<p id="pX29p0672a0301" rend="margin-left:1em">△後半行正明息化。</p>
<lb n="0672a04"/>
<p id="pX29p0672a0401">我寧不說法。疾入於涅槃。</p>
<lb n="0672a05"/>
<p id="pX29p0672a0501" rend="margin-left:1em">
(一念用大乘擬不得竟)
。</p>
<p id="pX29p0672a0510" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十一行。頌上於
<lb n="0672a06"/>一佛乘。方便說三也。就此為二。初十行正明化得。
<lb n="0672a07"/>後一行釋疑。就前十行有四。初一行明三乘擬
<lb n="0672a08"/>宜。</p>
<lb n="0672a09"/>
<p id="pX29p0672a0901">尋念過去佛。所行方便力。我今所得道。亦應說三乘。</p>
<lb n="0672a10"/>
<p id="pX29p0672a1001" rend="margin-left:1em">尋念者。念彼雖無大機。不容永捨。要以方便而濟
<lb n="0672a11"/>度之。非都不知設三。欲引同諸佛。故云尋念也。</p>
<p id="pX29p0672a1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0672a12"/>第二六行半。明有小機。此又為二。初四行半。明諸
<lb n="0672a13"/>佛歎。後二行。明釋迦酬順。上欲大化。於彼無機。故
<lb n="0672a14"/>諸佛不歎。今欲說小。曲會根緣。則始終得度。所以
<lb n="0672a15"/>佛歎也。就初佛歎為五。初三句。釋迦自敘諸佛現。</p>
<lb n="0672a16"/>
<p id="pX29p0672a1601">作是思惟時。十方佛皆現。梵音慰喻我。</p>
<lb n="0672a17"/>
<p id="pX29p0672a1701" rend="margin-left:1em">佛現者。由念佛方便力。故佛現。由擬法會機二義。
<lb n="0672a18"/>故佛現。</p>
<p id="pX29p0672a1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行一句。明諸佛正歎釋迦。</p>
<lb n="0672a19"/>
<p id="pX29p0672a1901">善哉釋迦文
(至)
而用方便力。</p>
<lb n="0672a20"/>
<p id="pX29p0672a2001" rend="margin-left:1em">歎釋迦能隱實設權。故云善哉。為一施三。引入佛
<lb n="0672a21"/>慧。即是第一導師。得是無上法者。即是得實智微
<lb n="0672a22"/>玅第一。而用方便力者。隨諸佛隱實用權也。</p>
<p id="pX29p0672a2218" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0672a23"/>一行。明諸佛亦隱實用權。</p>
<lb n="0672a24"/>
<p id="pX29p0672a2401">我等亦皆得。最玅第一法。為諸眾生類。分別說三乘。</p>
<lb n="0672b01"/>
<p id="pX29p0672b0101" rend="margin-left:1em">△四一行雙釋二義。</p>
<lb n="0672b02"/>
<p id="pX29p0672b0201">少智樂小法。不自信作佛。是故以方便。分別說諸果。</p>
<lb n="0672b03"/>
<p id="pX29p0672b0301" rend="margin-left:1em">為眾生少智。不堪聞大。所以隱實。而復樂小。所以
<lb n="0672b04"/>施權。</p>
<p id="pX29p0672b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">△五半行雙結二義。</p>
<lb n="0672b05"/>
<p id="pX29p0672b0501">雖復說三乘。但為教菩薩。</p>
<lb n="0672b06"/>
<p id="pX29p0672b0601" rend="margin-left:1em">雖復說三。終為顯實也。</p>
<p id="pX29p0672b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有二行。明釋迦酬
<lb n="0672b07"/>順二。初一行。發言酬順。</p>
<lb n="0672b08"/>
<p id="pX29p0672b0801">舍利弗當知。我聞聖師子。深淨微玅音。稱南無諸佛。</p>
<lb n="0672b09"/>
<p id="pX29p0672b0901" rend="margin-left:1em">既聞諸佛歎。對曰南無。南無。此云敬從也。</p>
<p id="pX29p0672b0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一
<lb n="0672b10"/>行念順物機。</p>
<lb n="0672b11"/>
<p id="pX29p0672b1101">復作如是念。我出濁惡世。如諸佛所說。我亦隨順行。</p>
<lb n="0672b12"/>
<p id="pX29p0672b1201" rend="margin-left:1em">
(第二六行半明有小機竟)
。</p>
<p id="pX29p0672b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三一行半正明施
<lb n="0672b13"/>教。</p>
<lb n="0672b14"/>
<p id="pX29p0672b1401">思惟是事<anchor xml:id="begd1e14829"/>已<anchor xml:id="endd1e14829"/>
(至)
為五比丘說。</p>
<lb n="0672b15"/>
<p id="pX29p0672b1501" rend="margin-left:1em">諸法寂滅相。不可以言宣下。即是前說中道無性
<lb n="0672b16"/>佛種之理。此理非數。又不可說。今以方便作三乘
<lb n="0672b17"/>說。又非生非滅。而以方便作生滅說。又偏真之理。
<lb n="0672b18"/>亦非示說。以方便故。作四門說。初為五人。說無常
<lb n="0672b19"/>有門也
(諸法寂滅等者。問。此中三釋。義有何別。答。然初一說。以權實相對。即實不可說。說屬
<lb n="0672b20"/>於權。三權是數故。一實非數。次生滅不生滅相對。即不生滅。不可言宣。此小衍相對也。亦是事理相對。第
<lb n="0672b21"/>三即是偏真之理。亦不可宣。是則大小兩理。俱不可說。方便為物。俱可得說。雖俱可說。佛意在大。眾生於
<lb n="0672b22"/>實。竝非其宜。故思方便。作生滅說)
。</p>
<p id="pX29p0672b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四一行。明受行悟入也。</p>
<lb n="0672b23"/>
<p id="pX29p0672b2301">是名轉法輪。便有涅槃音。及以阿羅漢。法僧差別名。</p>
<lb n="0672b24"/>
<p id="pX29p0672b2401" rend="margin-left:1em">轉佛心中化他之法。度入他心。名轉法輪。陳如初
<lb n="0672c01"/>得見諦。即斷見惑。分證滅諦。亦是分得有餘涅槃。
<lb n="0672c02"/>涅槃之音。起自於此。由此得成無學。便有羅漢之
<lb n="0672c03"/>名。能說三乘法者名佛。所說三乘即法。見諦羅漢
<lb n="0672c04"/>等名僧。三寶於是現世間
(一上十行明化得竟)
。</p>
<p id="pX29p0672c0419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0672c05"/>第二一行是釋疑。</p>
<lb n="0672c06"/>
<p id="pX29p0672c0601">從久遠劫來。讚示涅槃法。生死苦永盡。我常如是說。</p>
<lb n="0672c07"/>
<p id="pX29p0672c0701" rend="margin-left:1em">疑師云。佛初未能鑒機。尋念諸佛。始知根性。即釋
<lb n="0672c08"/>云。非我不知用於方便。特欲引同。故念諸佛。非始
<lb n="0672c09"/>念方知。從久遠劫來。見其樂小。<anchor xml:id="begd1e14907"/>已<anchor xml:id="endd1e14907"/>為讚示。令盡眾
<lb n="0672c10"/>苦。所以聞小。即得解脫也。疑弟子云。云何眾生。一
<lb n="0672c11"/>世暫聞。即證羅漢。即釋云。從久遠劫來。為其讚示。
<lb n="0672c12"/>稱於本習。故速得道
(從久遠劫來者。久遠之言。準下宿世。乃指大通之後。以小
<lb n="0672c13"/>熟故。故以一文。釋其二疑第二十七行半頌上施權為下捨几用
<lb n="0672c14"/>車譬作本竟)
。</p>
<p id="pX29p0672c1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有六行。頌上顯實。為下等賜
<lb n="0672c15"/>大車譬作本。文具四一。初二行頌人一。</p>
<lb n="0672c16"/>
<p id="pX29p0672c1601">舍利弗當知
(至)
方便所說法。</p>
<lb n="0672c17"/>
<p id="pX29p0672c1701" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。既<anchor xml:id="begd1e14945"/>已<anchor xml:id="endd1e14945"/>曾從諸佛。聞方便法。則知開顯後。久發大心。志求佛道。不特一佛二佛而<anchor xml:id="begd1e14951"/>已<anchor xml:id="endd1e14951"/>。故成人一)
。</p>
<p id="pX29p0672c1739" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0672c18"/>二一行頌理一。</p>
<lb n="0672c19"/>
<p id="pX29p0672c1901">我即作是念。如來所以出。為說佛慧故。今正是其時。</p>
<lb n="0672c20"/>
<p id="pX29p0672c2001" rend="margin-left:1em">為說佛慧。即是上一切種智佛知見也。</p>
<p id="pX29p0672c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二行
<lb n="0672c21"/>頌教一。</p>
<lb n="0672c22"/>
<p id="pX29p0672c2201">舍利弗當知
(至)
但說無上道。</p>
<lb n="0672c23"/>
<p id="pX29p0672c2301" rend="margin-left:1em">鈍根不信者皆信。佛喜無畏。說無上道。即教一。</p>
<p id="pX29p0672c2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0672c24"/>四一行頌行一。</p>
<lb n="0673a01"/>
<p id="pX29p0673a0101">菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="begd1e15002"/>已<anchor xml:id="endd1e15002"/>除。千二百羅漢。悉亦當作佛。</p>
<lb n="0673a02"/>
<p id="pX29p0673a0201" rend="margin-left:1em">悉亦當作佛。是行一也。又上六偈有四意。初二行。
<lb n="0673a03"/>明大乘機發。亦云索果。次兩行一句。明佛歡喜。眾
<lb n="0673a04"/>生得大乘益故。次三句。正明顯實。次一行。受行悟
<lb n="0673a05"/>人也。</p>
<p id="pX29p0673a0503" type="inline" rend="margin-left:1em">明由機發故索果。索果由於機發。此應有四
<lb n="0673a06"/>句。自有障除機未發。如諸羅漢。在三藏時。以樂小
<lb n="0673a07"/>故。濁障雖除。大根鈍故。玅機未發。</p>
<p id="pX29p0673a0714" type="inline" rend="margin-left:1em">自有大機發。障
<lb n="0673a08"/>未除。如法華中諸凡夫人等。雖未斷結。以大根利
<lb n="0673a09"/>故機發。自有障即除。機即發。如說無量義時。證二
<lb n="0673a10"/>乘果。即於此座。大機即發。自有障未除。大機未發。
<lb n="0673a11"/>即五千等是也志求佛道者。即是索大。非求小果
<lb n="0673a12"/>也。索有三意。一大機有感果之義。機中論索。二情
<lb n="0673a13"/>中密求。為得為不得。即此意。三發言索。即是殷勤
<lb n="0673a14"/>三請也。昔教之中。<anchor xml:id="begd1e15042"/>已<anchor xml:id="endd1e15042"/>有二求。但未發言。至於今日。
<lb n="0673a15"/>具此三索。問。昔出宅索三。是機情索者。文云。如先
<lb n="0673a16"/>所許。此乃求三。何關求一。答。出外不見。必有異途。
<lb n="0673a17"/>將昔許三。以求異意耳。亦得是索一也
(第三六行
<lb n="0673a18"/>頌上顯實為下等賜大車譬作本竟)
。</p>
<p id="pX29p0673a1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四五行
<lb n="0673a19"/>半。頌上歎法希有。就此為二。初一行。頌上如是玅
<lb n="0673a20"/>法。玅法者。權實也。</p>
<lb n="0673a21"/>
<p id="pX29p0673a2101">如三世諸佛。說法之儀式。我今亦如是。說無分別法。</p>
<lb n="0673a22"/>
<p id="pX29p0673a2201" rend="margin-left:1em">如三世者。引同諸佛用權。權是引物之儀式也。說
<lb n="0673a23"/>無分別法。引同諸佛顯實。實則言語道斷。豈存儀
<lb n="0673a24"/>式。又權實本無分別。為鈍根小智。分別權實。今還
<lb n="0673b01"/>悟入一三不二。即知佛說三一無分別也。諸佛皆
<lb n="0673b02"/>爾。何獨我耶。</p>
<p id="pX29p0673b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">△二四行半。頌上時乃說之。</p>
<lb n="0673b03"/>
<p id="pX29p0673b0301">諸佛興出世
(至)
過於優曇華。</p>
<lb n="0673b04"/>
<p id="pX29p0673b0401" rend="margin-left:1em">上<anchor xml:id="begd1e15102"/>已<anchor xml:id="endd1e15102"/>舉曇華。頌中還說。</p>
<p id="pX29p0673b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">諸佛興出世兩句。久久懸
<lb n="0673b05"/>遠。時有佛出。此舉值佛難。</p>
<p id="pX29p0673b0511" type="inline" rend="margin-left:1em">正使出於世兩句。此舉
<lb n="0673b06"/>說法華難。如今佛出世。四十餘年。始顯真實。</p>
<p id="pX29p0673b0618" type="inline" rend="margin-left:1em">無量
<lb n="0673b07"/>無數劫兩句。此舉聞法華難。如五千之流。梵音盈
<lb n="0673b08"/>耳。越席而去。聞豈不難乎。</p>
<p id="pX29p0673b0811" type="inline" rend="margin-left:1em">能聽是法者兩句。舉能
<lb n="0673b09"/>信解者難。普眾唯身子前達。中下雖聽。猶未能了。
<lb n="0673b10"/>舉曇華。譬上四難。但合聞者。餘可解。</p>
<p id="pX29p0673b1015" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。曇華喻四難。更有
<lb n="0673b11"/>聞法喜讚一言。過於優曇之喻。謂末法聞經。喜讚一言。達於佛心。斯人稀有。過於佛在世說法也)
。</p>
<p id="pX29p0673b1138" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0673b12"/>第五二行半。頌上不虗。又二。初一行半。勿於可信
<lb n="0673b13"/>人生疑。</p>
<lb n="0673b14"/>
<p id="pX29p0673b1401">汝等勿有疑
(至)
無聲聞弟子。</p>
<lb n="0673b15"/>
<p id="pX29p0673b1501" rend="margin-left:1em">法王者。夫為人王。言則不二。佛為法王。豈容虗說。
<lb n="0673b16"/>夫方便可是權假。真實寧應是妄。聞法王說法。勿
<lb n="0673b17"/>生疑也
(夫方便可是權假者。意明前教。可是權施。據佛本懷。雖非虗妄。以實望權。故云權假。
<lb n="0673b18"/>施<anchor xml:id="begd1e15167"/>已<anchor xml:id="endd1e15167"/>復廢。終歸真實。今<anchor xml:id="begd1e15173"/>已<anchor xml:id="endd1e15173"/>說實。故勸莫疑)
。</p>
<p id="pX29p0673b1817" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行。勿於可信法起疑。</p>
<lb n="0673b19"/>
<p id="pX29p0673b1901">汝等舍利弗。聲聞及菩薩。當知是玅法。諸佛之祕要。</p>
<lb n="0673b20"/>
<p id="pX29p0673b2001" rend="margin-left:1em">可信法者。此經四十餘年。蘊在佛心。他無知者。名
<lb n="0673b21"/>為秘。一乘直道。總攝萬途。故言要也。今日開顯。正
<lb n="0673b22"/>直分明。何疑之有。</p>
<p id="pX29p0673b2208" type="inline" rend="margin-left:1em">△第六六行。頌上揀眾敦信。又
<lb n="0673b23"/>二。初三行頌揀眾。</p>
<lb n="0673b24"/>
<p id="pX29p0673b2401">以五濁惡世
(至)
廣讚一乘道。</p>
<lb n="0673c01"/>
<p id="pX29p0673c0101" rend="margin-left:1em">五濁一行。頌上揀非佛弟子。何者。若樂諸欲。是行
<lb n="0673c02"/>魔業。故須揀之。上文著涅槃。尚非佛弟子。此文著
<lb n="0673c03"/>生死。那是佛弟子耶。</p>
<p id="pX29p0673c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">當來世惡人下一行。頌上揀
<lb n="0673c04"/>增上慢。上慢者。未得上法。謂得上法。不信受一乘。
<lb n="0673c05"/>毀墮惡道。故揀也。</p>
<p id="pX29p0673c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">有慚愧清淨一行。頌上如來滅
<lb n="0673c06"/>後解義者。是人難得。雖現前無佛。為讚一乘。若遇
<lb n="0673c07"/>餘佛。便得決了也。</p>
<p id="pX29p0673c0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△次三行頌敦信。</p>
<lb n="0673c08"/>
<p id="pX29p0673c0801">舍利弗當知
(至)
自知當作佛。</p>
<lb n="0673c09"/>
<p id="pX29p0673c0901" rend="margin-left:1em">初一行半。敦信於權。</p>
<p id="pX29p0673c0909" type="inline" rend="margin-left:1em">次一行半。敦信於實。</p>
<p id="pX29p0673c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">實權無
<lb n="0673c10"/>疑。自知作佛。</p>
<p id="pX29p0673c1006" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。汝等既<anchor xml:id="begd1e15257"/>已<anchor xml:id="endd1e15257"/>知者。知佛為世之導師。人天眼目其設權隨宜方便之
<lb n="0673c11"/>事。本為顯實。無復疑惑。心大歡喜。自知作佛也)
。</p>
<p id="pX29p0673c1119" type="inline" rend="margin-left:1em">
(四五六三段。合為下不虗譬
<lb n="0673c12"/>作本竟)
。</p>
<p id="pX29p0673c1204" type="inline" rend="margin-left:1em">
(法說周五段中。初法說竟)
。</p>
<lb n="0673c13"/>
<lb n="0673c14"/>玅法蓮華經文句纂要卷第二<lb n="0673c15"/>
<lb n="0673c16"/>
<lb n="0673c17"/>玅法蓮華經文句纂要卷第三<lb n="0673c18"/>
<lb n="0673c19"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0673c20"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0673c21"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0673c22"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0673c23"/>
<p id="pX29p0673c2301" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0673c2310" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0673c24"/>
<p id="pX29p0673c2401">妙法蓮華經譬喻品第三</p>
<lb n="0674a01"/>
<p id="pX29p0674a0101" rend="margin-left:1em">釋譬喻品。先總釋。譬者。比況也。喻者。曉訓也。託此
<lb n="0674a02"/>譬彼。寄淺訓深。前品廣明五佛長行偈頌。上根利
<lb n="0674a03"/>智。圓聞獲悟。中下之流。抱迷未遣。大悲不<anchor xml:id="begd1e15333"/>已<anchor xml:id="endd1e15333"/>。巧智
<lb n="0674a04"/>無邊。動樹訓風。舉扇類月。使其悟解。故言譬喻。</p>
<lb n="0674a05"/>
<p id="pX29p0674a0501" rend="margin-left:1em">別釋者。以世法。比出世法。因於曾有。聞未會有。踊
<lb n="0674a06"/>躍歡喜。如經。世間父子。譬出世師弟
(世界悉)
。又以世
<lb n="0674a07"/>生法。比出世生法。使蒙佛音教。不失大乘。如經。父
<lb n="0674a08"/>知諸子先心。各有所好珍元之具
(為人悉。世生法者。即三車也。故
<lb n="0674a09"/>云珍玩。出世生法。三乘法。引歸一乘。故云不失)
。又以世滅。比出世滅。我<anchor xml:id="begd1e15360"/>已<anchor xml:id="endd1e15360"/>
<lb n="0674a10"/>得漏盡。聞亦除憂惱。如經。我為其父。應拔其苦難。
<lb n="0674a11"/>令免燒煑
(對治悉。世滅法者。三界業火。滅報身。喻引實相火。滅無明也)
。又以世
<lb n="0674a12"/>不生不滅。比出世不生不滅。令其安住實智中。我
<lb n="0674a13"/>定當作佛。如經。乘是寶乘。直至道場。當知佛以一
<lb n="0674a14"/>音。說於譬喻。巧令中下。得四悉檀益。故言譬喻品
<lb n="0674a15"/>也
(第一義悉。世不生滅者。即大車也。父之本有故不生。至處不壞。故不滅。出世不生不滅者。性德本有
<lb n="0674a16"/>故不生。修德果常。故不滅。以信解中。聞譬歡喜等。是故四悉。俱譬父子。然前之三悉。寄以施權。第一義悉。
<lb n="0674a17"/>方約顯實。當知三悉。即第一義之弄引也)
。</p>
<lb n="0674a18"/>
<p id="pX29p0674a1801" rend="margin-left:1em">約教解者。佛意本讚佛乘。為物不堪。尋念先佛。大
<lb n="0674a19"/>悲方便。趣於鹿苑。稱讚三車。二乘以中下自濟。恩
<lb n="0674a20"/>不及人。菩薩駕牛。運他出火。故名摩訶薩。此三藏
<lb n="0674a21"/>教中譬喻也。</p>
<p id="pX29p0674a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">○又三人同畏燒煑。聲聞如麞。直去
<lb n="0674a22"/>不迴。緣覺如鹿母。竝馳立顧。菩薩如大象。身扞刀
<lb n="0674a23"/>箭。全群而出。涅槃云。兔。馬。象。此通教中譬喻也。</p>
<p id="pX29p0674a2319" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0674a24"/>又三乘發心近。緣理淺。智慧弱。斷通惑。不能盡邊
<lb n="0674b01"/>到底。非波羅蜜。菩薩發心久達。理深智強。斷別惑。
<lb n="0674b02"/>窮源盡性。大品云。二乘如螢火。菩薩如日光。此別
<lb n="0674b03"/>教中譬喻也。</p>
<p id="pX29p0674b0306" type="inline" rend="margin-left:1em">○又始見我身。聞我所說。即皆信受。
<lb n="0674b04"/>入如來慧。如斯之人。易可化度。不令如來。生於疲
<lb n="0674b05"/>苦。如華嚴中即事而真。不須譬喻。為未入者。四十
<lb n="0674b06"/>餘年。更以異方便。助顯第一義。今日王城。決定說
<lb n="0674b07"/>大乘。普令一切。開示悟入佛之智慧。不令一人。獨
<lb n="0674b08"/>得滅度。如今如始
(法華即華嚴)
。如始如今
(華嚴即法華)
。無二
<lb n="0674b09"/>無別。上根利智。聞即能解。不令如來。生於疲苦。亦
<lb n="0674b10"/>不須譬喻。秪為中下。動執生疑。躊躇岐道。故須今
<lb n="0674b11"/>日大車譬喻而得利益。是名圓教中譬喻也。</p>
<p id="pX29p0674b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。華
<lb n="0674b12"/>嚴即事而真。法華世相常住。同明佛慧。但化儀有始終之異。恐惑者不了。故大師自會云。如今如始。如始
<lb n="0674b13"/>如今。無二無別。如是。則華嚴法華。為如來一朝大化之始終關鍵。究竟平等。故後文云。若華嚴中能受。不
<lb n="0674b14"/>俟鹿苑。開一為三。後代有於二經分優劣者。不唯不明佛心。抑亦不明智者之心也)
。</p>
<lb n="0674b15"/>
<p id="pX29p0674b1501" rend="margin-left:1em">本迹觀心例可解。不復記
(本迹譬。具釋名中本迹蓮華三喻。觀心譬者。空
<lb n="0674b16"/>如白牛。假如具度。中如車體。及至三一圓融。是圓觀心也先申品目竟)
。</p>
<lb n="0674b17"/>
<p id="pX29p0674b1701" rend="margin-left:1em">△次釋經文。前品法說有五段。一法說。二領解。三
<lb n="0674b18"/>述成。四授記。五四眾歡喜。法說一段始竟四猶未
<lb n="0674b19"/>了以前品文多。寄於譬喻品題之後耳。</p>
<p id="pX29p0674b1916" type="inline" rend="margin-left:1em">○今初第
<lb n="0674b20"/>二身子領解段。領其所聞。述其所解。長行隨與解
<lb n="0674b21"/>合說。偈中領與解各陳。故言領解段。文有二。初經
<lb n="0674b22"/>家敘。二身子自陳。初為二。初內解。</p>
<lb n="0674b23"/>
<p id="pX29p0674b2301">爾時舍利弗。踊躍歡喜。</p>
<lb n="0674b24"/>
<p id="pX29p0674b2401" rend="margin-left:1em">內解在心名喜。喜動於形名踊躍。從玅佛。聞玅法。
<lb n="0674c01"/>得玅解。若值一喜。尚復欣忭。況三喜具足。寧不踊
<lb n="0674c02"/>躍。文云。今從世尊。聞此法音。心懷踊躍。內外和合。
<lb n="0674c03"/>致此歡喜。即世界釋也。又改小學大。棄貧事草菴。
<lb n="0674c04"/>受富豪家業。文云。今日乃知真是佛子。是故歡喜。
<lb n="0674c05"/>此為人釋也。又憂悔雙遣。疑難竝除。內外妨障。廓
<lb n="0674c06"/>然大朗。文云。我<anchor xml:id="begd1e15519"/>已<anchor xml:id="endd1e15519"/>得漏盡。聞亦除憂惱。是故歡喜。
<lb n="0674c07"/>此對治釋也。又佛子所應得者。皆<anchor xml:id="begd1e15527"/>已<anchor xml:id="endd1e15527"/>得之。文云。安
<lb n="0674c08"/>住實智中。我定當作佛。此第一義釋也。本迹釋者。
<lb n="0674c09"/>身子久成佛。號金龍陀。迹助釋迦。為右面智慧弟
<lb n="0674c10"/>子。始從外道。拔邪歸正。示乳味歡喜。利益凡夫。次
<lb n="0674c11"/>示酪味歡喜。利益賢聖。次示生酥熟酥歡喜。利益
<lb n="0674c12"/>菩薩。今作醍醐。入佛知見歡喜。利益學佛道者。如
<lb n="0674c13"/>此等歡喜。皆迹所為也。</p>
<p id="pX29p0674c1310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二外儀。</p>
<lb n="0674c14"/>
<p id="pX29p0674c1401">即起合掌。瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0674c15"/>
<p id="pX29p0674c1501" rend="margin-left:1em">敘外儀者。即起合掌。名身領解。昔權實為二。如掌
<lb n="0674c16"/>不合。今解權即實。如二掌合。向佛者。昔權非佛因。
<lb n="0674c17"/>實非佛果。今解權即實。成大圓因。因必趣果。故言
<lb n="0674c18"/>合掌向佛。瞻仰尊顏者。表其解實。實即佛境。非方
<lb n="0674c19"/>便法。瞻仰尊顏。無餘思念。表開佛知見。意解於實。
<lb n="0674c20"/>亦即解權。身領於權。亦解於實。互舉一邊。</p>
<p id="pX29p0674c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二身
<lb n="0674c21"/>子自陳。文為二。初長行。二偈頌。初文為三。一標三
<lb n="0674c22"/>喜章。二釋。三結成。</p>
<p id="pX29p0674c2208" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0674c23"/>
<p id="pX29p0674c2301">而白佛言。今從世尊聞此法音。心懷踊躍。得未曾有。</p>
<lb n="0674c24"/>
<p id="pX29p0674c2401" rend="margin-left:1em">今從世尊。標我身見佛身。故名身喜。聞此法音。依。
<lb n="0675a01"/>於佛口。聞而歡喜。故言口喜。得未曾有。是我意解
<lb n="0675a02"/>佛意。故名意喜。是標三喜也。</p>
<p id="pX29p0675a0212" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二釋者。提昔之
<lb n="0675a03"/>失。顯今之得。有三。初明昔不見佛失。</p>
<lb n="0675a04"/>
<p id="pX29p0675a0401">所以者何
(至)
失於如來無量知見。</p>
<lb n="0675a05"/>
<p id="pX29p0675a0501" rend="margin-left:1em">昔佛為菩薩授記。我不預斯事。見佛義遠。既不見
<lb n="0675a06"/>佛。故無身喜。聞如是法者。若日照高山時。密有聞
<lb n="0675a07"/>義。顯如聾啞。不得道聞如是法也。秖是方等教中。
<lb n="0675a08"/>聞大乘實慧。與今不殊。故言聞如是法也。受記者。
<lb n="0675a09"/>亦是方等中。與菩薩記。二乘不預斯事。甚自感傷。
<lb n="0675a10"/>思益淨名中。聞褒大折小。內疑而外鄙。名為感傷。
<lb n="0675a11"/>失一切知見者。失佛眼之見。失佛智之知也。</p>
<p id="pX29p0675a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0675a12"/>明昔不聞法失。</p>
<lb n="0675a13"/>
<p id="pX29p0675a1301">世尊。我常獨處山林樹下
(至)
是我等咎非世尊也。</p>
<lb n="0675a14"/>
<p id="pX29p0675a1401" rend="margin-left:1em">良以身處山林。心執小道。則不聞法。故無口喜。我
<lb n="0675a15"/>常獨處者。思過之所也。同入法性者。正出其過。執
<lb n="0675a16"/>所入之一理。疑於三教之能門。一理既同。而我失
<lb n="0675a17"/>知見。三教既異。而菩薩受莂。受莂則如來有偏。所
<lb n="0675a18"/>以成過。今述此失。故言悔過。是我等咎者。由我迷
<lb n="0675a19"/>權。何關理教。由我惑實。何關佛偏。追述昔非。仰謝
<lb n="0675a20"/>如來。是為引過自歸也
(僭補曰。同入法性者。華嚴經云。法性真常離心念。二
<lb n="0675a21"/>乘於此亦能得。不以此故為世尊。但以甚深無礙智此偈前二句。明二乘同入法性。後二句。明二乘保證
<lb n="0675a22"/>偏真。不得無礙智。從空出假。淨佛國土。教化眾生。圓滿菩提也。身子至此。始知自悔引咎耳)
。</p>
<p id="pX29p0675a2236" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0675a23"/>三明意無解之失。</p>
<lb n="0675a24"/>
<p id="pX29p0675a2401">所以者何
(至)
終日竟夜每自尅責。</p>
<lb n="0675b01"/>
<p id="pX29p0675b0101" rend="margin-left:1em">良以不待說所因。則無實解。又不識方便。故無權
<lb n="0675b02"/>解。解無故。故無意喜。昔失既彰。今得自顯。不待說
<lb n="0675b03"/>所因者。自責不解實也。不解方便者。自責不解權
<lb n="0675b04"/>也。所因二義。一不受待對於前
(華嚴)
。二不停待於後
<lb n="0675b05"/>
(法華)
。初照高山。明三諦之慧。是得佛因。以此待對於
<lb n="0675b06"/>我。而我不受。失之於前
(釋不受華嚴)
。世尊法久後。要當
<lb n="0675b07"/>說真實。我不停待於此
(釋不待法華)
。兩楹問。怱怱取小
<lb n="0675b08"/>不解實權
(僭補曰。初聞佛法。遇便信受。思惟取證者。是身子自述其過。謂中途取證。猶如
<lb n="0675b09"/>豌豆。收之太早也。維摩詰經云。若見無為入正位者。不能復發菩提心。譬如高原陸地。不生蓮華。𢍉溼淤
<lb n="0675b10"/>泥。乃生此華。如是。見無為法入正位者。終不能生於佛法。煩惱泥中。乃有眾生。起佛法耳。何者。以此是學
<lb n="0675b11"/>位。非證位也。華嚴第八不動地菩薩證無生忍。以此菩薩。本願力故。諸佛世尊。親現其前。三加七勸。與無
<lb n="0675b12"/>量起智門。若諸佛不與此菩薩起智門者。彼時即入究竟涅槃。棄捨一切利眾生業。以諸佛與。如是等無
<lb n="0675b13"/>量無邊。起智門故。於一念頃。所生智業。從初發心。乃至第七地所修諸行。百分不及一。乃至百千億那由
<lb n="0675b14"/>他分不及一等。政與此同。但華嚴圓頓。鹿苑三藏異耳)
。</p>
<p id="pX29p0675b1422" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三結成三喜二。
<lb n="0675b15"/>先結。</p>
<lb n="0675b16"/>
<p id="pX29p0675b1601">而今從佛聞所未聞未曾有法
(至)
快得安隱。</p>
<lb n="0675b17"/>
<p id="pX29p0675b1701" rend="margin-left:1em">從佛。結身喜。聞法。結口喜。斷諸疑悔。結意喜也。</p>
<p id="pX29p0675b1719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0675b18"/>二成。</p>
<lb n="0675b19"/>
<p id="pX29p0675b1901">今日乃知真是佛子。從佛口生。從法化生。得佛法分。</p>
<lb n="0675b20"/>
<p id="pX29p0675b2001" rend="margin-left:1em">乃知真是佛子。是近佛。結身成也。從佛口生。結口
<lb n="0675b21"/>成也。從法化生。是結意成。如此消文。文盡理彰也。
<lb n="0675b22"/>
(初長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0675b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有二十五行半。為三。一標三
<lb n="0675b23"/>喜。二釋三喜。三結成。</p>
<p id="pX29p0675b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">今初一行。頌標三喜。</p>
<lb n="0675b24"/>
<p id="pX29p0675b2401">爾時舍利弗。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0675c01"/>
<p id="pX29p0675c0101">我聞是法音。得所未曾有。心懷大歡喜。疑網皆<anchor xml:id="begd1e15797"/>已<anchor xml:id="endd1e15797"/>除。</p>
<lb n="0675c02"/>
<p id="pX29p0675c0201" rend="margin-left:1em">舉我聞。兼得佛。謂親從佛聞也。</p>
<p id="pX29p0675c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二二十二行。
<lb n="0675c03"/>頌釋三喜。又為三。今初一行半。頌見佛喜。</p>
<lb n="0675c04"/>
<p id="pX29p0675c0401">昔來蒙佛教
(至)
聞亦除憂惱。</p>
<lb n="0675c05"/>
<p id="pX29p0675c0501" rend="margin-left:1em">長行明失知見。頌中明不失大乘。上論失論遠頌
<lb n="0675c06"/>論近論得。互現耳。</p>
<p id="pX29p0675c0608" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十一行。頌上不聞法。
<lb n="0675c07"/>又為二。初九行。頌上身遠故不聞。</p>
<lb n="0675c08"/>
<p id="pX29p0675c0801">我處於山谷
(至)
令眾至道場。</p>
<lb n="0675c09"/>
<p id="pX29p0675c0901" rend="margin-left:1em">我常於日夜者。生死為夜。涅槃為日。為生死中有
<lb n="0675c10"/>涅槃。為生死外有耶。若得悟時。二疑雙遣。又生死
<lb n="0675c11"/>涅槃俱為夜。此疑得除名為日。日出時。二疑雙遣。
<lb n="0675c12"/>又世人二種。一草創學大。二習小入大。捔其事相。
<lb n="0675c13"/>直入者劣。例如從阿毗曇中入者勝。菩薩亦應爾。
<lb n="0675c14"/>於華嚴中入者。化道應弱。五味洮汰入者勝。</p>
<p id="pX29p0675c1418" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0675c15"/>二兩行。頌著邪保證。故不聞法。邪見是凡人著。保
<lb n="0675c16"/>證是二乘著。俱不聞法。</p>
<lb n="0675c17"/>
<p id="pX29p0675c1701">我本著邪見
(至)
得至於滅度。</p>
<lb n="0675c18"/>
<p id="pX29p0675c1801" rend="margin-left:1em">△第三九行半。頌上心得玅解喜。</p>
<lb n="0675c19"/>
<p id="pX29p0675c1901">而今乃自覺
(至)
謂是魔所為。</p>
<lb n="0675c20"/>
<p id="pX29p0675c2001" rend="margin-left:1em">上明不待所因。不解方便。頌中明得所因。又解方
<lb n="0675c21"/>便。聞當作佛。是所因。聞五佛道同。是解方便。互顯
<lb n="0675c22"/>一邊。五佛章。即是領文也
(二釋三喜竟)
。</p>
<p id="pX29p0675c2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三二
<lb n="0675c23"/>行半。頌上結成。</p>
<lb n="0675c24"/>
<p id="pX29p0675c2401">聞佛柔輭音
(至)
教化諸菩薩。</p>
<lb n="0676a01"/>
<p id="pX29p0676a0101" rend="margin-left:1em">
(第二領解段竟)
。</p>
<p id="pX29p0676a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三述成段。上身子自陳得悟。
<lb n="0676a02"/>今如來述解非虗。文有三。一昔曾教大。二中忘取
<lb n="0676a03"/>小。三還為說大。所以引昔曾教。述其見佛之緣。若
<lb n="0676a04"/>中忘取小。述其憂悔聞法之緣。還為說大。述其悟
<lb n="0676a05"/>解不虗。成上三意也。</p>
<p id="pX29p0676a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0676a06"/>
<p id="pX29p0676a0601">爾時佛告舍利弗
(至)
我以方便引導汝故生我法中。</p>
<lb n="0676a07"/>
<p id="pX29p0676a0701" rend="margin-left:1em">無上道者。十住毗婆沙論。有七無上。兩重釋之。初
<lb n="0676a08"/>釋者。一身無上。謂相好。二受持無上。謂自利利他。
<lb n="0676a09"/>三具足無上。謂命見戒。四智慧無上。謂四無礙。五
<lb n="0676a10"/>不思議無上。謂六波羅蜜。六解脫無上。能壞二障。
<lb n="0676a11"/>七行無上。謂聖行梵行。次釋者。謂身無上。名大丈
<lb n="0676a12"/>夫。受持無上。名大慈悲。具足無上。名到彼岸。智無
<lb n="0676a13"/>上。名一切智。不思議無上。名阿羅訶。解脫無上。名
<lb n="0676a14"/>大涅槃。行無上。名三藐三佛陀。菩薩瓔珞十三云。
<lb n="0676a15"/>道當清淨。穢濁非道。道當一心。多想非道。道當知
<lb n="0676a16"/>足。多欲非道。道當恭敬。憍慢非道。道當檢意。放逸
<lb n="0676a17"/>非道。道當顯曜。自隱非道。道當連屬。無行非道。道
<lb n="0676a18"/>當覺悟。愚惑非道。道當教化。矜悋非道。道近善友。
<lb n="0676a19"/>習惡非道。如是等種種明無上道。今經以圓通為
<lb n="0676a20"/>無上道。若偏若次。皆他經所論
(今經以圓通為無上道者。即是圓無
<lb n="0676a21"/>上家之道。名無上道。一一無上。皆具諸道之無上也。若偏若次者。偏是藏通。次是別教也)
。長夜
<lb n="0676a22"/>隨我受學者。昔雖大化。未破無明。惑闇心中。隨佛
<lb n="0676a23"/>受學。了因雖遠。猶尚不滅。況今真悟寧虗。故舉曾
<lb n="0676a24"/>教。述見佛不謬也
(昔雖大化等者。界內無明。亦未曾破。故云惑暗。若初心圓修。縱
<lb n="0676b01"/>未破見思。所聞一句。納種在識。永劫不失。以暗望明。暗尚非謬。真悟寧慮。惑暗者。指六根<anchor xml:id="begd1e15999"/>已<anchor xml:id="endd1e15999"/>前。六根雖即
<lb n="0676b02"/>未破無明。似位不退。且名不暗)
。我以方便。生我法中者。此義有兩
<lb n="0676b03"/>牽。若昔以大化。今生大解。此屬初意。若令免惡道。
<lb n="0676b04"/>權以小引。此是第二意。</p>
<p id="pX29p0676b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二中忘取小。</p>
<lb n="0676b05"/>
<p id="pX29p0676b0501">舍利弗。我昔教汝志願佛道
(至)
而便自謂<anchor xml:id="begd1e16023"/>已<anchor xml:id="endd1e16023"/>得滅度。</p>
<lb n="0676b06"/>
<p id="pX29p0676b0601" rend="margin-left:1em">從我昔教汝志願佛道。汝今悉忘者。自有中途廢
<lb n="0676b07"/>大習小。名中途悉忘。而便自謂<anchor xml:id="begd1e16036"/>已<anchor xml:id="endd1e16036"/>得滅度。亦是而
<lb n="0676b08"/>今悉忘。由汝忘大願。即習小。致有憂悔。而得聞法
<lb n="0676b09"/>不虗也。</p>
<p id="pX29p0676b0904" type="inline" rend="margin-left:1em">△三還為說大。</p>
<lb n="0676b10"/>
<p id="pX29p0676b1001">我今還欲令汝憶念
(至)
教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0676b11"/>
<p id="pX29p0676b1101" rend="margin-left:1em">我今還欲令汝憶念本願。即是述其得解不虗。先
<lb n="0676b12"/>施權教。成其中途小善。後顯真實。遂其本願大心
<lb n="0676b13"/>也
(第三述成段竟)
。</p>
<p id="pX29p0676b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四授記段。前自陳佛印竟。
<lb n="0676b14"/>是故與記。若得大解。自知得佛。何俟須記。記有四
<lb n="0676b15"/>意。一昔未記二乘。而今須記。二中下未悟。以記勉
<lb n="0676b16"/>勵之。三令聞者結緣。四滿其本願。是故記也。有長
<lb n="0676b17"/>行偈頌。長行為十。一時節。</p>
<lb n="0676b18"/>
<p id="pX29p0676b1801">舍利弗。汝於未來世。過無量無邊不可思議劫。</p>
<lb n="0676b19"/>
<p id="pX29p0676b1901" rend="margin-left:1em">△二行因。</p>
<lb n="0676b20"/>
<p id="pX29p0676b2001">供養若干千萬億佛。奉持正法。具足菩薩所行之道。</p>
<lb n="0676b21"/>
<p id="pX29p0676b2101" rend="margin-left:1em">△三得果。</p>
<lb n="0676b22"/>
<p id="pX29p0676b2201">當得作佛號曰華光如來
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0676b23"/>
<p id="pX29p0676b2301" rend="margin-left:1em">釋十號甚多。且記一種。無虗妄。名如來。良福田。名
<lb n="0676b24"/>應供。知法界。名正徧知。具三明。名明行足。不還來。
<lb n="0676c01"/>名善逝。知眾生國土。名世間解。無與等。名無上士。
<lb n="0676c02"/>調他心。名丈夫。為眾生眼。名天人師。知三聚。名為
<lb n="0676c03"/>佛
(一正定聚。二邪定聚。三不定聚)
具十號。名婆伽婆
(此云世尊)
。</p>
<p id="pX29p0676c0325" type="inline" rend="margin-left:1em">△四國土。</p>
<lb n="0676c04"/>
<p id="pX29p0676c0401">國名離垢
(至)
其傍各有七寶行樹常有華果。</p>
<lb n="0676c05"/>
<p id="pX29p0676c0501" rend="margin-left:1em">△五說法。</p>
<lb n="0676c06"/>
<p id="pX29p0676c0601">華光如來
(至)
以本願故說三乘法。</p>
<lb n="0676c07"/>
<p id="pX29p0676c0701" rend="margin-left:1em">會義云。準同釋迦。故云亦以。舍利弗下。釋疑也。疑
<lb n="0676c08"/>曰。如上所明。佛出五濁。事不獲<anchor xml:id="begd1e16169"/>已<anchor xml:id="endd1e16169"/>。方便說三。今華
<lb n="0676c09"/>光佛土。清淨若此。胡亦以三乘化耶。釋曰。以本願
<lb n="0676c10"/>故。本願者。據大悲空藏經云。舍利弗曾於六十劫
<lb n="0676c11"/>行菩薩道。因婆羅門乞眼退時。願成佛日。開三乘
<lb n="0676c12"/>法也。又極樂國土彌陀。亦以三乘施化。良由悲願
<lb n="0676c13"/>深重。攝取帶業往生之人。非藉三乘。不能漸入。大
<lb n="0676c14"/>約凡聖同居土中。不論是淨是穢。施三者多。純一
<lb n="0676c15"/>者少也。</p>
<p id="pX29p0676c1504" type="inline" rend="margin-left:1em">△六劫名。</p>
<lb n="0676c16"/>
<p id="pX29p0676c1601">其劫名大寶莊嚴
(至)
其國中以菩薩為大寶故。</p>
<lb n="0676c17"/>
<p id="pX29p0676c1701" rend="margin-left:1em">△七眾數。</p>
<lb n="0676c18"/>
<p id="pX29p0676c1801">彼諸菩薩無量無邊不可思議
(至)
充滿其國。</p>
<lb n="0676c19"/>
<p id="pX29p0676c1901" rend="margin-left:1em">△八壽量。</p>
<lb n="0676c20"/>
<p id="pX29p0676c2001">舍利弗華光佛壽
(至)
其國人民壽八小劫。</p>
<lb n="0676c21"/>
<p id="pX29p0676c2101" rend="margin-left:1em">△九補處。</p>
<lb n="0676c22"/>
<p id="pX29p0676c2201">華光如來
(至)
其佛國土亦復如是。</p>
<lb n="0676c23"/>
<p id="pX29p0676c2301" rend="margin-left:1em">△十法住久近。</p>
<lb n="0676c24"/>
<p id="pX29p0676c2401">舍利弗是華光佛滅度之後
(至)
亦三十二小劫。</p>
<lb n="0677a01"/>
<p id="pX29p0677a0101" rend="margin-left:1em">大論四十八云。舍利弗正法三十二小劫者。三灾
<lb n="0677a02"/>饑病刀滅眾生者。名小劫。又直是時節名小劫。如
<lb n="0677a03"/>說法華經六十小劫。亦是時節數耳。非三灾滅外
<lb n="0677a04"/>物為小劫也
(初長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0677a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十一行半。為
<lb n="0677a05"/>二。初十行。頌上九意。略不頌補處。長有供養舍利。
<lb n="0677a06"/>後一行半結歎。初一行超頌得果。</p>
<lb n="0677a07"/>
<p id="pX29p0677a0701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0677a08"/>
<p id="pX29p0677a0801">舍利弗來世。成佛普智尊。號名曰華光。當度無量眾。</p>
<lb n="0677a09"/>
<p id="pX29p0677a0901" rend="margin-left:1em">△第二一行追頌行因。</p>
<lb n="0677a10"/>
<p id="pX29p0677a1001">供養無數佛。具足菩薩行。十力等功德。證於無上道。</p>
<lb n="0677a11"/>
<p id="pX29p0677a1101" rend="margin-left:1em">十力等者。即指佛果。方名為力。初住分得。名為功
<lb n="0677a12"/>德。所言等者。非唯供佛。兼淨土行。或可由得十力
<lb n="0677a13"/>功德分故。成初住記。若引大論菩薩有十種力分
<lb n="0677a14"/>者。此明入住菩薩。具足十力因耳。</p>
<p id="pX29p0677a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三半行。超
<lb n="0677a15"/>頌劫名。</p>
<lb n="0677a16"/>
<p id="pX29p0677a1601">過無量劫<anchor xml:id="begd1e16322"/>已<anchor xml:id="endd1e16322"/>。劫名大寶嚴。</p>
<lb n="0677a17"/>
<p id="pX29p0677a1701" rend="margin-left:1em">△第四一行半。頌國淨。</p>
<lb n="0677a18"/>
<p id="pX29p0677a1801">世界名離垢
(至)
常有華果實。</p>
<lb n="0677a19"/>
<p id="pX29p0677a1901" rend="margin-left:1em">△第五一行半。頌菩薩眾數。</p>
<lb n="0677a20"/>
<p id="pX29p0677a2001">彼國諸菩薩
(至)
善學菩薩道。</p>
<lb n="0677a21"/>
<p id="pX29p0677a2101" rend="margin-left:1em">△第六半行。頌說法。</p>
<lb n="0677a22"/>
<p id="pX29p0677a2201">如是等大士。華光佛所化。</p>
<lb n="0677a23"/>
<p id="pX29p0677a2301" rend="margin-left:1em">△第七二行。頌壽量。</p>
<lb n="0677a24"/>
<p id="pX29p0677a2401">佛為王子時
(至)
壽命八小劫。</p>
<lb n="0677b01"/>
<p id="pX29p0677b0101" rend="margin-left:1em">△第八一行半。頌法住久近。</p>
<lb n="0677b02"/>
<p id="pX29p0677b0201">佛滅度之後
(至)
像法三十二。</p>
<lb n="0677b03"/>
<p id="pX29p0677b0301" rend="margin-left:1em">△第九半行供養舍利。</p>
<lb n="0677b04"/>
<p id="pX29p0677b0401">舍利廣流布。天人普供養。</p>
<lb n="0677b05"/>
<p id="pX29p0677b0501" rend="margin-left:1em">△第二一行半結歎。</p>
<lb n="0677b06"/>
<p id="pX29p0677b0601">華光佛所為
(至)
宜應自欣慶。</p>
<lb n="0677b07"/>
<p id="pX29p0677b0701" rend="margin-left:1em">宜應自欣慶者。成初入歡喜位之解也。初住能百
<lb n="0677b08"/>佛世界作佛。行地倍是
(第四授記段竟)
。</p>
<p id="pX29p0677b0816" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五四
<lb n="0677b09"/>眾領解段。有長行偈頌。長行三。初經家敘眾喜。</p>
<lb n="0677b10"/>
<p id="pX29p0677b1001">爾時四部眾
(至)
心大歡喜踊躍無量。</p>
<lb n="0677b11"/>
<p id="pX29p0677b1101" rend="margin-left:1em">△次陳供養。</p>
<lb n="0677b12"/>
<p id="pX29p0677b1201">各各脫身所著上衣
(至)
雨眾天華。</p>
<lb n="0677b13"/>
<p id="pX29p0677b1301" rend="margin-left:1em">云各各脫衣等者。通語四眾八部。言上衣者。即出
<lb n="0677b14"/>家二眾大衣也。若論三衣。俱不可捨。以西方法。多
<lb n="0677b15"/>但三衣。如大品中。三百比丘。聞般若<anchor xml:id="begd1e16464"/>已<anchor xml:id="endd1e16464"/>。皆以僧伽
<lb n="0677b16"/>黎而用供養。論中或云。亡相為法。或云當日更得。
<lb n="0677b17"/>經云而自迴轉者。表聞身子得記。法性自然而轉。
<lb n="0677b18"/>因果依正。自他悉轉。</p>
<p id="pX29p0677b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正領解二。初領開權。</p>
<lb n="0677b19"/>
<p id="pX29p0677b1901">而作是言。佛昔於波羅奈。初轉法輪。</p>
<lb n="0677b20"/>
<p id="pX29p0677b2001" rend="margin-left:1em">△次領顯實。</p>
<lb n="0677b21"/>
<p id="pX29p0677b2101">今乃復轉無上最大法輪。</p>
<lb n="0677b22"/>
<p id="pX29p0677b2201" rend="margin-left:1em">經言最大法輪者。最。是今經圓中開也。大。是人等
<lb n="0677b23"/>四種玅也
(四一)
。或境等十
(十玅)
。或佛等三
(二軌)
。玅法之輪。
<lb n="0677b24"/>名玅法輪。此略對初後。不述中間方等般若。具如
<lb n="0677c01"/>玄文
(初長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0677c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有六行半。為二。初二行。
<lb n="0677c02"/>頌上開權顯實。</p>
<lb n="0677c03"/>
<p id="pX29p0677c0301">爾時諸天子。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0677c04"/>
<p id="pX29p0677c0401">昔於波羅奈
(至)
少有能信者。</p>
<lb n="0677c05"/>
<p id="pX29p0677c0501" rend="margin-left:1em">△後四行半。自述得解。隨喜迴向。</p>
<lb n="0677c06"/>
<p id="pX29p0677c0601">我等從昔來
(至)
盡迴向佛道。</p>
<lb n="0677c07"/>
<p id="pX29p0677c0701" rend="margin-left:1em">我等亦如是者。如身子之領解。如身子被述成。如
<lb n="0677c08"/>身子得記也。問。迦葉善吉。諸大聲聞尚未得解。四
<lb n="0677c09"/>眾何人。而先獲悟。答。四眾天人。亦具三品。上根同
<lb n="0677c10"/>身子。中下可知。又解。身子迦葉。竝是權行。中下未
<lb n="0677c11"/>開。故迦葉滿願。示同不解。淨名云。眾生未愈。菩薩
<lb n="0677c12"/>亦未愈也
(法說周竟僭補曰。譬喻品題。應立在此。譯師立前者。所謂調卷是也)
。</p>
<lb n="0677c13"/>
<p id="pX29p0677c1301" rend="margin-left:1em">△第二大段。為中根譬說周。文有四品。此一品正
<lb n="0677c14"/>是譬喻開三顯一。信解。明四大弟子等中根得解。
<lb n="0677c15"/>藥草。如來述成。授記與決。此四番皆約譬說。下三
<lb n="0677c16"/>品皆約因緣。陳如明繫珠緣而領解。阿難引空王
<lb n="0677c17"/>緣而獲記。又例法說。應有中根四眾歡喜。而今無
<lb n="0677c18"/>者。一謂經家存略。二例前後可知。後文在法師品
<lb n="0677c19"/>中
(云云)
。</p>
<p id="pX29p0677c1904" type="inline" rend="margin-left:1em">譬說文為二。一請。二答。請為三。一自述
<lb n="0677c20"/>無疑。二述同輩有惑。三普為四眾。自述如文。同輩
<lb n="0677c21"/>是同行。四眾是化境。今新運大悲。則普為請。</p>
<p id="pX29p0677c2118" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0677c22"/>初自述。</p>
<lb n="0677c23"/>
<p id="pX29p0677c2301">爾時舍利弗
(至)
得受阿耨多羅三藐三菩提記。</p>
<lb n="0677c24"/>
<p id="pX29p0677c2401" rend="margin-left:1em">△二述同輩。</p>
<lb n="0678a01"/>
<p id="pX29p0678a0101">是諸千二百心自在者
(至)
皆墮疑惑。</p>
<lb n="0678a02"/>
<p id="pX29p0678a0201" rend="margin-left:1em">佛常教化下。執昔三教
(三乘)
也。而今於世尊前下。執
<lb n="0678a03"/>昔一理也。昔說三是究竟。今又說一是真實。矛盾
<lb n="0678a04"/>致迷。故言皆墮疑惑。</p>
<p id="pX29p0678a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△三為四眾普請。</p>
<lb n="0678a05"/>
<p id="pX29p0678a0501">善哉世尊。願為四眾。說其因緣。令離疑悔。</p>
<lb n="0678a06"/>
<p id="pX29p0678a0601" rend="margin-left:1em">因緣者。前三後一之因緣也
(第一請竟)
。</p>
<p id="pX29p0678a0616" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二佛
<lb n="0678a07"/>答。文為二。一發起。二譬喻。發起為二。一抑。二引
(抑令
<lb n="0678a08"/>憤勇。引令速進)
。</p>
<p id="pX29p0678a0807" type="inline" rend="margin-left:1em">今初抑。</p>
<lb n="0678a09"/>
<p id="pX29p0678a0901">爾時佛告舍利弗
(至)
是諸所說皆為化菩薩故。</p>
<lb n="0678a10"/>
<p id="pX29p0678a1001" rend="margin-left:1em">我先不言下。指上明權。皆為菩提。指上顯實。皆為
<lb n="0678a11"/>化菩薩。無有二乘。若權若實。皆入佛道。無住涅槃。
<lb n="0678a12"/>上<anchor xml:id="begd1e16682"/>已<anchor xml:id="endd1e16682"/>明言。云何執教。迷闇不解。如此責是抑也。</p>
<p id="pX29p0678a1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0678a13"/>二引。復立譬喻。發明前義以引接之。</p>
<lb n="0678a14"/>
<p id="pX29p0678a1401">然舍利弗
(至)
諸有智者以譬喻得解。</p>
<lb n="0678a15"/>
<p id="pX29p0678a1501" rend="margin-left:1em">然舍利弗今當下。是引接安慰。前斥既切。恐鄙懟
<lb n="0678a16"/>自沉。今許其譬喻。更明此義。若能解者。猶稱智也。
<lb n="0678a17"/>
(第一發起竟)
。</p>
<p id="pX29p0678a1706" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正譬說。有長行偈頌。長行有開
<lb n="0678a18"/>譬。合譬。開譬為二。一總。二別。總譬。譬釋迦章中今
<lb n="0678a19"/>我亦如是兩行偈。略頌上開權顯實。為此總譬作。
<lb n="0678a20"/>本。別譬。譬釋迦章中我以佛眼觀見下。四十一行
<lb n="0678a21"/>半偈。廣頌上開權顯實六意。為此別譬作本。總譬
<lb n="0678a22"/>有六。一長者。二舍宅。三一門。四五百人。五火起。六
<lb n="0678a23"/>三十子。長者譬於我。即釋迦一化之主也。舍宅。譬
<lb n="0678a24"/>上處所。安隱對上三界不定隱也。一門。譬上宣示
<lb n="0678b01"/>佛道門也。五百人。譬上五道眾生也。火起。譬上對
<lb n="0678b02"/>不安隱法。五濁八苦也。三十子。譬上知眾生性欲。
<lb n="0678b03"/>三乘行人也。初長者譬有三。一名行。二位號。三德
<lb n="0678b04"/>業。</p>
<p id="pX29p0678b0402" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0678b05"/>
<p id="pX29p0678b0501">舍利弗若國邑聚落。</p>
<lb n="0678b06"/>
<p id="pX29p0678b0601" rend="margin-left:1em">名如賓。行如主。行有親疎。名有近遠。故舉處所。以
<lb n="0678b07"/>顯名行也。封疆為國最遠。宰治為邑居中。聚落是
<lb n="0678b08"/>鄰閭最近。長者名行。徧此三處。近不見其細陋。遠
<lb n="0678b09"/>但挹其高風。口無擇言。身無擇行。意無擇法。名行
<lb n="0678b10"/>相稱。真實大人。</p>
<p id="pX29p0678b1007" type="inline" rend="margin-left:1em">內合如來三業隨智慧行。稱機施
<lb n="0678b11"/>化。名稱普聞。德周法界也。又國邑聚落。皆如來果
<lb n="0678b12"/>德。實報土為國。有餘土為邑。同居士為聚落。從本
<lb n="0678b13"/>垂迹。攝迹反本。名行相稱。無賓主之異。彪炳洋溢。
<lb n="0678b14"/>徧三土也。</p>
<p id="pX29p0678b1405" type="inline" rend="margin-left:1em">△二位號。</p>
<lb n="0678b15"/>
<p id="pX29p0678b1501">有大長者。</p>
<lb n="0678b16"/>
<p id="pX29p0678b1601" rend="margin-left:1em">位號為三。一世長者。二出世長者。三引經帖文。世
<lb n="0678b17"/>長者備十德。一姓貴。二位高。三大富。四威猛。五智
<lb n="0678b18"/>深。六年耆。七行淨。八禮備。九上歎。十下歸。姓則三
<lb n="0678b19"/>皇五帝之裔。左貂右插之家。位則輔弼丞相。鹽梅
<lb n="0678b20"/>阿衡。富則銅陵金谷。豐饒侈靡。威則嚴霜隆重。不
<lb n="0678b21"/>肅而成。智則胸如武庫。權奇超拔。年則蒼蒼稜稜。
<lb n="0678b22"/>物儀所伏。行則白珪無玷。所行如言。禮則節度庠
<lb n="0678b23"/>序。世所式瞻。上則一人所敬。下則四海所歸。十德
<lb n="0678b24"/>具。名大長者。</p>
<p id="pX29p0678b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">○二出世長者。如來。性則從真如實
<lb n="0678c01"/>際中生。位則功成道著。十號無極。富則法財萬德。
<lb n="0678c02"/>悉皆具滿。威則十力雄猛。降魔制外。智則一心三
<lb n="0678c03"/>智。無不通達。年則早成正覺。久遠若斯。行則三業
<lb n="0678c04"/>隨智。運動無失。禮則具佛威儀。心如大海。上則十
<lb n="0678c05"/>方諸佛所共稱譽。下則七種方便而來依止。是名
<lb n="0678c06"/>出世佛大長者。</p>
<p id="pX29p0678c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">○三以十德帖經。義足而闕一文
<lb n="0678c07"/>國邑聚落。有大長者。三處稱譽為大。豈非姓貴。長
<lb n="0678c08"/>者。豈非位高。衰邁。豈非耆老。財富無量。豈非豐足。
<lb n="0678c09"/>多有田宅。即分略周瞻。豈非智深。多有僮僕。豈非
<lb n="0678c10"/>勢大。其家廣大。豈非德行師之。唯有一門。豈非禮
<lb n="0678c11"/>節。訓人一路。多諸人眾。即下人所歸。但闕上人所
<lb n="0678c12"/>敬一文。今以大字兼之。大人所知。故稱大也。</p>
<p id="pX29p0678c1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0678c13"/>歎德業。</p>
<lb n="0678c14"/>
<p id="pX29p0678c1401">其年衰邁。財富無量。多有田宅。及諸僮僕。</p>
<lb n="0678c15"/>
<p id="pX29p0678c1501" rend="margin-left:1em">德業有內外。內則智略。外則貲財。年高。博達古今。
<lb n="0678c16"/>譬佛智德衰邁。根志純熟。譬佛斷德。財富。譬外德。
<lb n="0678c17"/>無量。總譬萬德也。田宅。別譬也。田能養命。譬禪定
<lb n="0678c18"/>資般若。宅可棲身。譬實境為智所託。略則十八空
<lb n="0678c19"/>門廣則無量空門。若論福德。無行而不修。若論智
<lb n="0678c20"/>慧。無境而不照。故云多有田宅也。僮僕者。給侍使
<lb n="0678c21"/>人。譬方便知見。皆<anchor xml:id="begd1e16870"/>已<anchor xml:id="endd1e16870"/>具足。和光六道。曲順萬機。即
<lb n="0678c22"/>實智之僮僕也
(一長者譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0678c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舍宅。</p>
<lb n="0678c23"/>
<p id="pX29p0678c2301">其家廣大。</p>
<lb n="0678c24"/>
<p id="pX29p0678c2401" rend="margin-left:1em">眾生穴穴。宅於三界。如來應化。統而家之。故言廣
<lb n="0679a01"/>大也。</p>
<p id="pX29p0679a0103" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一門者。譬上種種法門。宣示於佛道也。</p>
<lb n="0679a02"/>
<p id="pX29p0679a0201">唯有一門。</p>
<lb n="0679a03"/>
<p id="pX29p0679a0301" rend="margin-left:1em">光宅雲曰。三界雖曠。九十雖多。論於出要。唯是佛
<lb n="0679a04"/>教。故言一門
(九十者。文語從略。即九十六也。九十六者。眾路也。若欲出宅。唯有一門。九
<lb n="0679a05"/>十六道。雖各謂道真。如交橫馳走。經云。唯有一道是正。餘者悉邪)
。今明若單理為
<lb n="0679a06"/>門。理無通塞。何門之謂。單教為門。得經者眾。何意
<lb n="0679a07"/>不出。今取理為教所詮。文云。以佛教門。出三界苦。
<lb n="0679a08"/>得涅槃證。門又二。宅門。車門。宅者。生死也。門者。出
<lb n="0679a09"/>要路也。此方便教之詮也。車者。大乘法也。門者。圓
<lb n="0679a10"/>教之詮也。若宅門是車門。初三車救子。亦應即是
<lb n="0679a11"/>等賜大車。若所出門。非所入門。驗車宅異也
(宅是。所出
<lb n="0679a12"/>車是所入。宅門是所出之路。車門是所入之路)
。</p>
<p id="pX29p0679a1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△四五百人者。譬上眾生。
<lb n="0679a13"/>即五道也。</p>
<lb n="0679a14"/>
<p id="pX29p0679a1401">多諸人眾。一百二百。乃至五百人。止住其中。</p>
<lb n="0679a15"/>
<p id="pX29p0679a1501" rend="margin-left:1em">△五火起。譬上安隱。對不安隱法。五濁也。有二。先
<lb n="0679a16"/>出所燒之宅相。譬六道果報。次明能燒之火。譬八
<lb n="0679a17"/>苦五濁。</p>
<p id="pX29p0679a1704" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0679a18"/>
<p id="pX29p0679a1801">堂閣朽故。牆壁隤落。柱根腐敗。梁棟傾危。</p>
<lb n="0679a19"/>
<p id="pX29p0679a1901" rend="margin-left:1em">堂譬欲界。閣譬色無色界。牆壁譬四大。隤落譬減
<lb n="0679a20"/>損。傾危譬遷變。柱根譬命。梁棟譬意識。腐敗譬危
<lb n="0679a21"/>殆不久。欲令易解。作觀釋之。堂譬身之下分。閣譬
<lb n="0679a22"/>頭等上分。牆壁譬皮肉。隤落譬老朽。柱根譬兩足。
<lb n="0679a23"/>腐敗譬無常。梁棟譬脊骨。傾危譬大期。周障屈曲。
<lb n="0679a24"/>譬大小腸。又云譬心。</p>
<p id="pX29p0679a2409" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明能燒之火。</p>
<lb n="0679b01"/>
<p id="pX29p0679b0101">周帀俱時。欻然火起。焚燒舍宅。</p>
<lb n="0679b02"/>
<p id="pX29p0679b0201" rend="margin-left:1em">周帀者。八苦徧在四大四生。故言周帀。竝皆無常。
<lb n="0679b03"/>故云俱時。欻然。譬本無今有。本無此苦。無明故有。</p>
<lb n="0679b04"/>
<p id="pX29p0679b0401" rend="margin-left:1em">△六三十子譬。</p>
<lb n="0679b05"/>
<p id="pX29p0679b0501">長者諸子。若十。二十。或至三十。在此宅中。</p>
<lb n="0679b06"/>
<p id="pX29p0679b0601" rend="margin-left:1em">上知眾生性欲。曾習佛法。天性相關。則子義成。性
<lb n="0679b07"/>欲有異。若十。是菩薩子。二十。中乘子。三十。小乘子。
<lb n="0679b08"/>此機俱得出宅。故名為子。無此機。是五百人。或者
<lb n="0679b09"/>支佛。或小乘攝。出沒不同。皆言十者。悉有十智之
<lb n="0679b10"/>性。故云。內有智性。但無如實智性耳。上譬本二偈。
<lb n="0679b11"/>先頌實。後頌權。今總譬中。大意亦然
(言十智者。謂世智。他心智。
<lb n="0679b12"/>菩。集。滅。道智。法。比智。盡。無生智。略如玄文玅智中說總譬六義竟)
。</p>
<p id="pX29p0679b1226" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二別
<lb n="0679b13"/>譬。更為四。初長者見火譬。譬上佛眼觀見五濁。四
<lb n="0679b14"/>行偈為本。二捨几用車譬。譬上釋迦為五濁寢大
<lb n="0679b15"/>施小。始坐道場下十七行半偈為本。三等賜諸子
<lb n="0679b16"/>大車譬。譬上釋迦示真實相。我見佛子等。志求佛
<lb n="0679b17"/>道者。無量千萬億六行偈為本。四長者無虗妄譬。
<lb n="0679b18"/>譬上我為諸法王二行半偈為本。就初見火。其文
<lb n="0679b19"/>有四。其意但三。一能見。譬上我以佛眼觀見也。</p>
<lb n="0679b20"/>
<p id="pX29p0679b2001">長者見。</p>
<lb n="0679b21"/>
<p id="pX29p0679b2101" rend="margin-left:1em">△二所見。譬上所見六道眾生也。</p>
<lb n="0679b22"/>
<p id="pX29p0679b2201">是大火。從四面起。</p>
<lb n="0679b23"/>
<p id="pX29p0679b2301" rend="margin-left:1em">眾生身受心法。即宅之四邊。從此四邊。起淨樂等
<lb n="0679b24"/>四倒。則八苦之火。眾苦皆集。若知身不淨。苦。無常
<lb n="0679c01"/>等。即煩惱火滅。</p>
<p id="pX29p0679c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△三驚怖。譬上為是眾生故。而起
<lb n="0679c02"/>大悲心也。</p>
<lb n="0679c03"/>
<p id="pX29p0679c0301">即大驚怖。而作是念
(至)
安隱得出。</p>
<lb n="0679c04"/>
<p id="pX29p0679c0401" rend="margin-left:1em">即大驚怖者。念其退大善故驚。憂其將起重惡故
<lb n="0679c05"/>怖。驚即對慈。念其無樂。怖即對悲。憂其有苦。我雖
<lb n="0679c06"/>能於此所燒之門安隱得出者。即是釋成驚怖慈
<lb n="0679c07"/>悲之義。雖是未盡之辭。明佛以智慧力。能尋正教。
<lb n="0679c08"/>見所詮諦。不為五濁八苦所危。故名安。四倒暴風
<lb n="0679c09"/>所不能動。故名隱。蕭然累外。故名得出。而眾生不
<lb n="0679c10"/>爾。為火所燒。如來慈悲。猶為憂火所熾。故言雖也。</p>
<lb n="0679c11"/>
<p id="pX29p0679c1101" rend="margin-left:1em">經言所燒之門者。今問。教為門者。此教為燒。為不
<lb n="0679c12"/>燒。救云。教門不燒。佛教為門。能通所燒之人。所通
<lb n="0679c13"/>之人被燒。則能通門名燒。如門內人死。名門為衰。
<lb n="0679c14"/>門實不衰。</p>
<p id="pX29p0679c1405" type="inline" rend="margin-left:1em">又問。若爾。教是常住。非有為法。若不爾。
<lb n="0679c15"/>何故不燒。今解不爾。夫門有件有空。非件無以標
<lb n="0679c16"/>門。非空無以通致。件可<g ref="CB01926"/>燼。空不可燒。教有能詮
<lb n="0679c17"/>所詮。若非能詮。無以為教。若非所詮。何以得出。能
<lb n="0679c18"/>詮可是無常。所詮非復無常。得教下所詮。故名安
<lb n="0679c19"/>隱得出。能詮磨滅。故言所燒之門。不從所燒之門。
<lb n="0679c20"/>何由安隱得出。藉於言教。契於所詮。大經云。因無
<lb n="0679c21"/>常故。而果是常。如此釋者。如經於所燒之門也。</p>
<p id="pX29p0679c2119" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0679c22"/>小乘無常教門。此從所燒門出。若大乘常住教門。
<lb n="0679c23"/>文字即解脫者。此教即理。體達燒無燒而安隱得
<lb n="0679c24"/>出。若就如來權智。即是從所燒門出。若就實智。體
<lb n="0680a01"/>於所燒。安隱得出。故先作衣裓几案出之不得。後
<lb n="0680a02"/>以無常出之。即此意也。</p>
<p id="pX29p0680a0210" type="inline" rend="margin-left:1em">△四廣前所見之火。還是
<lb n="0680a03"/>釋成驚怖之意。</p>
<lb n="0680a04"/>
<p id="pX29p0680a0401">而諸子等於火宅內
(至)
心不厭患無求出意。</p>
<lb n="0680a05"/>
<p id="pX29p0680a0501" rend="margin-left:1em">此總明眾生無知。於火宅內。樂著嬉戲者。著見名
<lb n="0680a06"/>嬉。著愛名戲。又耽湎四見名嬉。唐喪其功名戲。著
<lb n="0680a07"/>愛亦爾。耽湎五塵名嬉。空無所獲名戲。空生徒死。
<lb n="0680a08"/>而無厭離。如彼兒戲也。不覺不知者。都不言有火。
<lb n="0680a09"/>名不覺。不解火是熱法。名不知。既不知火熱。不畏
<lb n="0680a10"/>傷身。名不驚。不慮斷命。故不怖。眾生全不覺五陰
<lb n="0680a11"/>八苦。不知四倒三毒。既不識惑。云何憂慮惑侵法
<lb n="0680a12"/>身。傷於慧命。如是不覺於苦。不知於集。不驚傷道。
<lb n="0680a13"/>不怖失滅。以不聞四諦教。則無聞慧。名不覺。不得
<lb n="0680a14"/>思慧。名不知。不得見解。名不覺。不得思惟解。名不
<lb n="0680a15"/>知。見諦即驚悟。思惟即厭怖。又不覺現在苦。不知
<lb n="0680a16"/>未來苦。故下文云。現受眾苦。後受地獄等苦。即此
<lb n="0680a17"/>義。逼身者。前五識身也。心者。第六意識心王也。以
<lb n="0680a18"/>六七八三識。以心為根。故第六識。亦得稱心。謂身
<lb n="0680a19"/>為八苦所逼。而心不厭患也。心不厭患者。不厭無
<lb n="0680a20"/>常之苦。不患煩惱之集也。無求出意者。不修道求
<lb n="0680a21"/>滅也。今謂火宅本譬五濁。嬉譬見濁。戲譬煩惱濁。
<lb n="0680a22"/>不覺不知不驚不怖。譬眾生濁。火來逼身。苦痛切
<lb n="0680a23"/>
<anchor xml:id="begd1e17211"/>已<anchor xml:id="endd1e17211"/>。譬命濁。心不厭患。無求出意。譬劫濁。此與五濁
<lb n="0680a24"/>相當
(第一長者見火譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0680a2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二捨几用車譬。譬
<lb n="0680b01"/>上寢大施小。上譬本我始坐道場下十七行半偈。
<lb n="0680b02"/>分二。初六行半。用大擬不得。後尋念過去佛下十
<lb n="0680b03"/>一行偈。用小擬得。初用大擬不得為二。初用勸門
<lb n="0680b04"/>擬宜。二用誡門擬宜。就勸誡各三。一擬宜。二不受。
<lb n="0680b05"/>三放捨。勸門三者。一譬上念用大乘勸門。於三七
<lb n="0680b06"/>日。思惟是事。二明諸子不受。譬上無機。眾生諸根
<lb n="0680b07"/>鈍。云何而可度。三放捨。譬上無機息化。我寧不說
<lb n="0680b08"/>法。疾入於涅槃。</p>
<p id="pX29p0680b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0680b09"/>
<p id="pX29p0680b0901">舍利弗是長者作是思惟
(至)
若以几案從舍出之。</p>
<lb n="0680b10"/>
<p id="pX29p0680b1001" rend="margin-left:1em">身手等者。引下合譬云。但以神力。及智慧力。以釋
<lb n="0680b11"/>此譬。身譬神通荷負。手譬智慧提拔。依三昧斷德。
<lb n="0680b12"/>則有神通。依智慧智德。則有說法。智斷之力。能成
<lb n="0680b13"/>法身。此之智斷。還從勸誡兩門入。勸即為人悉檀。
<lb n="0680b14"/>誡即對治悉檀。此二悉檀。為第一義悉檀而作方
<lb n="0680b15"/>便。如來初欲勸門擬宜眾生。令眾善奉行。成就十
<lb n="0680b16"/>力無畏。一切種智。而眾生不堪。次欲以誡門擬宜。
<lb n="0680b17"/>令諸惡莫作。證大涅槃。而眾生不堪。無機息化。故
<lb n="0680b18"/>知念用大乘。秪是勸誡兩悉檀定慧智斷耳
(四教善惡。
<lb n="0680b19"/>各有勸誡。今約圓說)
。故上文云。定慧力莊嚴。以此度眾生。即
<lb n="0680b20"/>其義也。前歎長者其年衰邁。即譬智斷。智斷即是
<lb n="0680b21"/>身手力也。衣裓几案者。三藏法師云。衣裓是外國。
<lb n="0680b22"/>盛華之器。貢上貴人用此貯之。今取合譬文。若我
<lb n="0680b23"/>但以神力。及智慧力。讚如來知見力無所畏者。眾
<lb n="0680b24"/>生不能以此得度。神力即是身。慧力即是手。如前
<lb n="0680c01"/>說。知見譬衣裓。無畏譬几。十力譬案。如來以神通
<lb n="0680c02"/>發動此三法。以智慧宣說此三法。無機息化。</p>
<p id="pX29p0680c0218" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。衣
<lb n="0680c03"/>械几案。約事。是避火出宅之具。約法。是一乘實相法門。身手有力。約事。能用衣械几案之人。約法。即如來
<lb n="0680c04"/>神力智慧。所以不用者。以一乘法門。微玅難知。故言狹小。謂難出也。又諸子幼稚無知。戀著嬉處。不肎出。
<lb n="0680c05"/>故捨之。用三車誘引。稱機得宜也)
。</p>
<p id="pX29p0680c0514" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明諸子不受。譬上無機。</p>
<lb n="0680c06"/>
<p id="pX29p0680c0601">復更思惟是舍唯有一門
(至)
戀著戲處。</p>
<lb n="0680c07"/>
<p id="pX29p0680c0701" rend="margin-left:1em">唯有一門而復陿小。門義如上說。今更明。一謂一
<lb n="0680c08"/>理。一道清淨
(華嚴經云。文殊法常爾。法王唯一法。一切無礙人。一道出生死)
。門謂
<lb n="0680c09"/>正教。通於所通。以理純無雜。故言一。即理能通。故
<lb n="0680c10"/>言門。微玅難知。故言狹小。教者。十方諦求。更無餘
<lb n="0680c11"/>乘。唯一佛乘。故言一。此教能通故言門。此教微玅。
<lb n="0680c12"/>凡夫不知出處。是不知權。不知入處。是不知實。二
<lb n="0680c13"/>乘因聞。少知出要。永不知入。菩薩雖自知出。亦不
<lb n="0680c14"/>知入。奪七方便。皆不知入出。上文云。若但讚佛乘。
<lb n="0680c15"/>眾生沒在苦。不能以教自通。將談無機。故言狹小。
<lb n="0680c16"/>然上根圓因自修。行大直道。無留難故。故名為一。
<lb n="0680c17"/>善行菩薩道。直至道場。故名為門。但以玅行難行。
<lb n="0680c18"/>方便無機。故言狹小耳。明二萬億佛所。教無上道。
<lb n="0680c19"/>大乘善根微弱名幼稚。若聞大乘。乃生謗毀。名未
<lb n="0680c20"/>有所識也。戀著戲處者。前明善弱。此明惡強。即是
<lb n="0680c21"/>因時深著見愛。果時深著依正。欲界著六塵。色界
<lb n="0680c22"/>著禪味。無色界著定。上文云。眾生諸根鈍。著樂癡
<lb n="0680c23"/>所盲。不堪聞大乘也。</p>
<p id="pX29p0680c2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三放捨。指此二句為放捨
<lb n="0680c24"/>善誘也。</p>
<lb n="0681a01"/>
<p id="pX29p0681a0101">或當墮落。為火所燒。</p>
<lb n="0681a02"/>
<p id="pX29p0681a0201" rend="margin-left:1em">墮落有二。一者幼稚。憶本戲處。故墮落。二都無識。
<lb n="0681a03"/>執物不堅。故墮落。一譬著五欲。墮在三途。二譬善
<lb n="0681a04"/>弱無識。謗毀大乘亦墮落三途。故放捨也
(初用
<lb n="0681a05"/>勸門竟)
。</p>
<p id="pX29p0681a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二用誡有三一用大乘誡門怖之令
<lb n="0681a06"/>出。</p>
<lb n="0681a07"/>
<p id="pX29p0681a0701">我當為說怖畏之事
(至)
具告諸子汝等速出。</p>
<lb n="0681a08"/>
<p id="pX29p0681a0801" rend="margin-left:1em">對治之相。如大品中說。四念是摩訶衍。以不可得
<lb n="0681a09"/>故。異於小乘也。既著戲處。故說怖事。令得免五濁
<lb n="0681a10"/>火。燒五陰舍。宜應捨離。若久住著。必斷善根。故云。
<lb n="0681a11"/>無令為火之所燒害。</p>
<p id="pX29p0681a1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不肎信受。</p>
<lb n="0681a12"/>
<p id="pX29p0681a1201">父雖憐愍善言誘諭
(至)
何者為舍云何為失。</p>
<lb n="0681a13"/>
<p id="pX29p0681a1301" rend="margin-left:1em">不驚不畏者。不生聞思。如上說。不識八苦五濁能
<lb n="0681a14"/>燒善根。如不知火。不識陰界入法。是諸苦器。如不
<lb n="0681a15"/>識舍。不知喪失法身之由。如不知何者為失。</p>
<p id="pX29p0681a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0681a16"/>放捨。指此二句為放捨也。</p>
<lb n="0681a17"/>
<p id="pX29p0681a1701">但東西走戲。視父而<anchor xml:id="begd1e17452"/>已<anchor xml:id="endd1e17452"/>。</p>
<lb n="0681a18"/>
<p id="pX29p0681a1801" rend="margin-left:1em">背明向暗如東西。生死住還速疾如馳走。於中起
<lb n="0681a19"/>見愛如戲。雖用大乘勸誡二門。擬之不受。故言視
<lb n="0681a20"/>父而<anchor xml:id="begd1e17468"/>已<anchor xml:id="endd1e17468"/>
(第一捨几竟)
。</p>
<p id="pX29p0681a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二用車譬。譬上尋念過
<lb n="0681a21"/>去佛。所行方便力下十一行偈。用小擬得。上文有
<lb n="0681a22"/>四。今譬亦四。一者擬宜三車譬。譬上尋念過去佛。
<lb n="0681a23"/>亦作三乘化也。二者父知先心所好譬。譬上作是
<lb n="0681a24"/>思惟時。十方佛皆現。三者歎三車譬。譬上正施三
<lb n="0681b01"/>乘。思惟是事<anchor xml:id="begd1e17491"/>已<anchor xml:id="endd1e17491"/>。即趣波羅奈。四者適子所願譬。譬
<lb n="0681b02"/>上受行悟入。是名轉法輪也。</p>
<p id="pX29p0681b0212" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0681b03"/>
<p id="pX29p0681b0301">爾時長者即作是念
(至)
令諸子等得免斯害。</p>
<lb n="0681b04"/>
<p id="pX29p0681b0401" rend="margin-left:1em">大乘化功為父命。眾生大善為子命。大善若盡。即
<lb n="0681b05"/>子命斷。子命斷。則化功亦廢。即父命斷。前言苦痛
<lb n="0681b06"/>切<anchor xml:id="begd1e17518"/>已<anchor xml:id="endd1e17518"/>。猶是未死。今云必為所焚。即有死義也。上文
<lb n="0681b07"/>於所燒之門。安隱得出。今云若不時出。必為所燒。
<lb n="0681b08"/>此義云何。前得出者。即是法身出。今言若不時出。
<lb n="0681b09"/>即是應身同疾。眾生有善。與應身時出。眾生善斷。
<lb n="0681b10"/>不與應身時出。即是俱為所焚也。今欲應身擬宜。
<lb n="0681b11"/>令其時出。從我今當設方便。欲設權也。</p>
<p id="pX29p0681b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二父知
<lb n="0681b12"/>先心所好譬。</p>
<lb n="0681b13"/>
<p id="pX29p0681b1301">父知諸子先心
(至)
情必樂著。</p>
<lb n="0681b14"/>
<p id="pX29p0681b1401" rend="margin-left:1em">其昔曾習小。是知先心。性欲不同。是知各有所好。
<lb n="0681b15"/>又知眾生昔曾習大。習大未濃。是為大弱。如舍利
<lb n="0681b16"/>弗六心中退。厭老病死。故以小接。是為小強。本曾
<lb n="0681b17"/>習大。名知先心。中厭老死。名各有所好
(六心退者。準瓔珞意。
<lb n="0681b18"/>身子於十住第六心。因婆羅門乞眼。退菩提心。是為大弱。證阿羅漢果。是為小強也)
。</p>
<p id="pX29p0681b1833" type="inline" rend="margin-left:1em">△三歎
<lb n="0681b19"/>三車希有譬。譬上三轉法輪。謂勸。示。證。</p>
<lb n="0681b20"/>
<p id="pX29p0681b2001">而告之言。汝等所可玩好希有難得。汝若不取。後必
<lb n="0681b21"/>憂悔
(一勸轉)
。如此種種羊車。鹿車。牛車。今在門外。可以
<lb n="0681b22"/>遊戲
(二示轉)
。汝等於此火宅。宜速出來。隨汝所欲。皆當
<lb n="0681b23"/>與汝
(三證轉)
。</p>
<lb n="0681b24"/>
<p id="pX29p0681b2401" rend="margin-left:1em">示應居初。隨經次第。先勸後示。亦應無失。證中皆
<lb n="0681c01"/>與之言。正當<anchor xml:id="begd1e17598"/>己<anchor xml:id="endd1e17598"/>證。亦令他證。故名為與。淨名經云。
<lb n="0681c02"/>三轉法輪於大千。其輪本來常清淨。</p>
<p id="pX29p0681c0215" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四適子
<lb n="0681c03"/>所願譬。譬上受行悟入。諸法寂滅相。不可以言宣。
<lb n="0681c04"/>以方便力故。為五比丘說。是名轉法輪。</p>
<lb n="0681c05"/>
<p id="pX29p0681c0501">爾時諸子聞父所說珍玩之物
(至)
爭出火宅。</p>
<lb n="0681c06"/>
<p id="pX29p0681c0601" rend="margin-left:1em">前偈本略。今譬事廣。廣明修因至果。依六句解義。
<lb n="0681c07"/>
(言前偈本略者。譬本但云。是名轉法輪等也。廣明至六句者。賢合為四。見修為二。賢所以合者。四念法同。
<lb n="0681c08"/>故為一。煖頂同退。故為一。忍不出觀。故為一。世第一無上。故自為一。見修道異。故各為一。廣如俱舍賢聖
<lb n="0681c09"/>品中。此但略明)
一適願者。四念機教相稱。此聞慧也。勇銳
<lb n="0681c10"/>者。即是思慧。思心動慮。正勤方便也。</p>
<p id="pX29p0681c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">二互相推排
<lb n="0681c11"/>者。推四真理。排伏見惑。邪正未決。名為互相。此入
<lb n="0681c12"/>修慧。屬煖頂位也。三競者。競取勝理也。此是忍法
<lb n="0681c13"/>位。競取勝理。初觀三十二諦。競趣真道。後縮觀趣
<lb n="0681c14"/>苦法忍也
(忍法位。初觀三十二諦者。上下各有十六行相。上下合論。故三十二。欲界苦諦
<lb n="0681c15"/>下。觀苦空無常無我。集諦下。觀集因緣生。滅諦下。觀滅盡玅離。道諦下。觀道正迹乘。共十六諦。上二界同
<lb n="0681c16"/>一定地。共一四諦。亦觀十六諦。是為上下共觀三十二諦也。其觀法在忍位中。有下中上三忍不同。下忍
<lb n="0681c17"/>初觀欲界四諦。修十六行。又類。觀上二界四諦。修十六行。共三十二行。名下忍位。中忍所觀三界上下八
<lb n="0681c18"/>諦三十二行。與下忍同。但其中有減緣減行之別。所謂減緣必減行。減行未必減緣。行即十六行。緣是所
<lb n="0681c19"/>緣四諦之境也。共有七周減緣。二十四周減行。名中忍位。唯留欲界一行。并所緣苦諦。名上忍位。故云縮
<lb n="0681c20"/>觀苦諦。趣苦法忍是也。略如四教儀集註。廣如玄文釋籤)
。四共者。是世第一法
<lb n="0681c21"/>位。同觀一諦
(苦諦)
。與苦法忍四觀不別也。</p>
<p id="pX29p0681c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">五馳走者。
<lb n="0681c22"/>入見道十五心。速疾見理
(入見道十五心速疾見理者。世第一後心。苦忍
<lb n="0681c23"/>真智。於八諦下。發八忍八智。總十六心。有門以十五心名見道。為初果。至十六心去。是修道。二三果位也)
。
<lb n="0681c24"/>譬上便有涅槃音。見道之中。分得涅槃也。</p>
<p id="pX29p0681c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">六爭出
<lb n="0682a01"/>者。思惟道也。爭出三界。成無學果。斷思惟盡。方出
<lb n="0682a02"/>火宅。即譬上偈。及以阿羅漢。法僧差別名也。</p>
<p id="pX29p0682a0218" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心
<lb n="0682a03"/>解者。中道正觀。直觀實相。心法相稱名適所願。境
<lb n="0682a04"/>無邊故。觀亦無邊。名勇。境研心利。名銳。心境相研。
<lb n="0682a05"/>名互相推排。心王心數。緣境速疾。名競共馳走。徧
<lb n="0682a06"/>歷一切陰界入等。無非實相。名為出火宅也
(第二
<lb n="0682a07"/>捨几用車譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0682a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三等賜諸子大車譬。譬上顯
<lb n="0682a08"/>真實相。此文為四。一父見子免難歡喜譬。譬上我
<lb n="0682a09"/>即作是念。如來所以出。至今我喜無畏兩行一句
<lb n="0682a10"/>偈為本。二諸子索車譬。譬上大乘機發。我見佛子
<lb n="0682a11"/>等。志求佛道者。無量千萬億。皆來至我所兩行偈
<lb n="0682a12"/>為本。三等賜諸子大車譬。譬上於諸菩薩中。正
<lb n="0682a13"/>直捨方便。但說無上道三句為本。四諸子得車歡
<lb n="0682a14"/>喜譬。譬上菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="begd1e17724"/>已<anchor xml:id="endd1e17724"/>除。千二百羅漢。
<lb n="0682a15"/>悉亦當作佛一偈為本。上法說中。先明機發。次說
<lb n="0682a16"/>障除。佛喜無畏。今譬中先明免難。後明索車。若具
<lb n="0682a17"/>足論。應作四句。有先障除。後機發。如四大聲聞等。
<lb n="0682a18"/>於三藏中障除。大品末。法華初。大機始發。二障未
<lb n="0682a19"/>除。大乘機發。如華嚴中及法華中諸凡夫眾。得入
<lb n="0682a20"/>佛慧者。餘兩句如上說
(上說者。自有障即除。機即發。如說無量義時。證二乘
<lb n="0682a21"/>果。大機即發。自有障未除。大乘機未發。如五千退席者)
。方便品明佛喜。無畏。
<lb n="0682a22"/>此中諸子歡喜。以子喜故。其父亦喜。共成一意。</p>
<lb n="0682a23"/>
<p id="pX29p0682a2301" rend="margin-left:1em">今初父見子免難歡喜譬。</p>
<lb n="0682a24"/>
<p id="pX29p0682a2401">是時長者見諸子等安隱得出
(至)
歡喜踊躍。</p>
<lb n="0682b01"/>
<p id="pX29p0682b0101" rend="margin-left:1em">就免難中具二義。謂免難。歡喜。若子未免難。父則
<lb n="0682b02"/>憂念。若得離火。心即泰然。故免難歡喜。得為一譬。
<lb n="0682b03"/>以子歡喜。其父亦喜。得譬佛喜也。四衢道中者。正
<lb n="0682b04"/>譬四諦。四諦觀異。名為四衢。四諦同會見諦。如交
<lb n="0682b05"/>路頭。見惑雖除。思惟猶在。不名露地。三界思盡。名
<lb n="0682b06"/>露地。住果不進。故云而坐。不為見思所局。故云泰
<lb n="0682b07"/>然。生滅度安隱想。故言歡喜也。</p>
<p id="pX29p0682b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二諸子索車
<lb n="0682b08"/>譬。</p>
<lb n="0682b09"/>
<p id="pX29p0682b0901">時諸子等各白父言
(至)
願時賜與。</p>
<lb n="0682b10"/>
<p id="pX29p0682b1001" rend="margin-left:1em">後偈云。願賜我等三種寶車。文無索字。義者。依此
<lb n="0682b11"/>請辭。明索車耳。譬上大乘機發。會義云。三車以譬
<lb n="0682b12"/>三乘果位。為求三乘果。所以出三界。既出三界<anchor xml:id="begd1e17804"/>已<anchor xml:id="endd1e17804"/>。
<lb n="0682b13"/>實無三乘果證可得。而又方等彈訶。般若淘汰。今
<lb n="0682b14"/>經彰言。方便非實。所以殷勤三請。名為索車。指昔
<lb n="0682b15"/>所許三權。正是請今一實。故名大乘機發也。須知
<lb n="0682b16"/>在方等時。屢被挫折。不知所云。便有機索。至般若
<lb n="0682b17"/>時。轉教付財。但自未知得與不得。便有情索。今法
<lb n="0682b18"/>華會。發言三請。更加口索也。</p>
<p id="pX29p0682b1812" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三等賜大車譬。
<lb n="0682b19"/>有二。一標兩章門。二廣兩章問。</p>
<p id="pX29p0682b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">今初標。</p>
<lb n="0682b20"/>
<p id="pX29p0682b2001">舍利弗。爾時長者。各賜諸子等一大車。</p>
<lb n="0682b21"/>
<p id="pX29p0682b2101" rend="margin-left:1em">各賜諸子者。標等子也。等一大車者。標等車也。何
<lb n="0682b22"/>者。以子等故。則心等。譬一切眾生等有佛性。佛性
<lb n="0682b23"/>同故。等是子也。第二車等者。以法等故。無非佛法。
<lb n="0682b24"/>譬一切法。皆摩訶衍。摩訶衍同故。等是大車。而言
<lb n="0682c01"/>各賜者。各隨本習四諦。六度。無量諸法。各於舊習。
<lb n="0682c02"/>開示真實。舊習不同。故言各。皆摩訶衍。故言大車
<lb n="0682c03"/>
(而言下。却以子等釋車等疑。既云車等。何以各賜。昔習不同。諸位不一。至此所說。無非一乘。何以故。若一
<lb n="0682c04"/>人不徧。不名子等。且云本習。應徧諸法。一物不與。不名賜等。所以色心。逆順。依正。行理。因果。自他。解惑。小
<lb n="0682c05"/>大。慧福。故知等賜。秪是開彼三乘六道。無非一如。故一一如。無不徧攝徧具徧入。一切眾生。誰無四方道
<lb n="0682c06"/>場之分。誰不理有大車具度。待時待緣。是故爾耳。故至今日。方云各賜)
。</p>
<p id="pX29p0682c0628" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣兩章
<lb n="0682c07"/>門。有二。一廣車。二廣心。廣車又二。一廣車體。二釋
<lb n="0682c08"/>有車之由。敘車體中三。先敘高廣。次明白牛。後明
<lb n="0682c09"/>儐從。</p>
<p id="pX29p0682c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0682c10"/>
<p id="pX29p0682c1001">其車高廣眾寶莊校
(至)
安置丹枕。</p>
<lb n="0682c11"/>
<p id="pX29p0682c1101" rend="margin-left:1em">假名車有高廣相。譬如來知見深遠。橫周法界之
<lb n="0682c12"/>邊際。豎徹三諦之源底。故言高廣也。眾寶莊校者。
<lb n="0682c13"/>譬萬行修飾也。周帀欄楯者。譬總持。持萬善。遮眾
<lb n="0682c14"/>惡。四面懸鈴者。譬四辯下化也。張設幰葢者。譬四
<lb n="0682c15"/>無量。眾德之中。慈悲最高。普覆一切也。珍奇雜寶
<lb n="0682c16"/>而嚴飾之者。真實萬善。嚴此慈悲。大經云。慈若具
<lb n="0682c17"/>足十力無畏。名如來慈。慈中行布施等。寶繩交絡
<lb n="0682c18"/>者。譬四弘誓。堅固大慈心也。垂諸華纓者。譬四攝
<lb n="0682c19"/>神通。悅動眾生。亦譬七覺玅鬘也。重敷婉筵者。譬
<lb n="0682c20"/>觀練熏修。一切諸禪。重沓柔輭也。安置丹枕者。若
<lb n="0682c21"/>車外枕。車若駕運。隨所到處。須此支昂。譬即動而
<lb n="0682c22"/>靜。即靜而動。若車內枕者。休息身首。譬一行三昧。
<lb n="0682c23"/>息一切智。一切行也。丹。赤光。譬無分別法也。</p>
<p id="pX29p0682c2318" type="inline" rend="margin-left:1em">△次
<lb n="0682c24"/>明白牛。</p>
<lb n="0683a01"/>
<p id="pX29p0683a0101">駕以白牛膚色充潔
(至)
其疾如風。</p>
<lb n="0683a02"/>
<p id="pX29p0683a0201" rend="margin-left:1em">駕以白牛者。譬無漏般若。能導諦緣度一切萬行。
<lb n="0683a03"/>到薩婆若。白是色本。即與本淨無漏相應。體具萬
<lb n="0683a04"/>德如膚充。煩惱不染如色潔。又四念處為白牛。四
<lb n="0683a05"/>正勤中二世善滿如膚充。二世惡盡如色潔。四如
<lb n="0683a06"/>意足。稱行者心。如形體姝好。筋譬五根。住立能生
<lb n="0683a07"/>義也。力譬五力。摧伏幹用義也。行步平正。以譬定
<lb n="0683a08"/>慧均等。又譬七覺調平。其疾如風者。八正道中行。
<lb n="0683a09"/>速疾到薩婆若。</p>
<p id="pX29p0683a0907" type="inline" rend="margin-left:1em">△後明儐從。</p>
<lb n="0683a10"/>
<p id="pX29p0683a1001">又多僕從而侍衛之。</p>
<lb n="0683a11"/>
<p id="pX29p0683a1101" rend="margin-left:1em">僕從者。譬方便波羅蜜能屈曲隨人。給侍使令。眾
<lb n="0683a12"/>魔外道。二乘小行。皆隨方便智用。故淨名云。皆吾
<lb n="0683a13"/>侍也。又果地神通。運役隨意。即僕從也。</p>
<p id="pX29p0683a1316" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋有
<lb n="0683a14"/>車之由。</p>
<lb n="0683a15"/>
<p id="pX29p0683a1501">所以者何。是大長者。財富無量。種種諸藏。悉皆充溢。</p>
<lb n="0683a16"/>
<p id="pX29p0683a1601" rend="margin-left:1em">由如來果地福慧圓滿。名財富無量。種種諸藏充
<lb n="0683a17"/>溢者。行藏。理藏。一切法趣檀尸。忍等。是趣不過者。
<lb n="0683a18"/>是約行為如來藏。一切法趣陰入界根塵等。是趣
<lb n="0683a19"/>不過。即是約理明如來藏。自行此行理名充。化他
<lb n="0683a20"/>名溢。實智滿名充。權智滿名溢。入中道名充。雙照
<lb n="0683a21"/>故名溢。非但藏多。又皆充溢。何法不是摩訶衍。故
<lb n="0683a22"/>大乘法財無量也
(一廣車等竟)
。</p>
<p id="pX29p0683a2213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣心等。文二。
<lb n="0683a23"/>一廣心。二釋。</p>
<p id="pX29p0683a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0683a24"/>
<p id="pX29p0683a2401">而作是念我財物無極
(至)
各各與之不宜差別。</p>
<lb n="0683b01"/>
<p id="pX29p0683b0101" rend="margin-left:1em">廣心等者。財富無量。是子無偏。是故心等。若富而
<lb n="0683b02"/>非子。是子而貧。則不得等。今七寶大車。其數無量。
<lb n="0683b03"/>若教若行。皆摩訶衍。即財多也。各各與之。不宜差
<lb n="0683b04"/>別者。不移本習。而示真實。如身子於智慧開佛知
<lb n="0683b05"/>見。具一切佛法。目連於禪定開佛知見。具一切佛
<lb n="0683b06"/>法。餘人例爾。又方等般若。念處正勤。根力覺道。種
<lb n="0683b07"/>種異名。皆開示實相。歷一切法。亦復如是。故言無
<lb n="0683b08"/>量也。</p>
<p id="pX29p0683b0803" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0683b09"/>
<p id="pX29p0683b0901">所以者何。以我此物。周給一國。猶尚不匱。何況諸子。</p>
<lb n="0683b10"/>
<p id="pX29p0683b1001" rend="margin-left:1em">初釋財多。尚周一國。況復諸子。譬大圓因。徧該善
<lb n="0683b11"/>惡。況佛知見耶。次釋子等者。非子尚充。況是子耶。
<lb n="0683b12"/>譬佛無緣者尚度。況有緣子耶。</p>
<p id="pX29p0683b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">
(二廣心等竟)
。</p>
<p id="pX29p0683b1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0683b13"/>四諸子得車歡喜譬。譬上受行悟入也。</p>
<lb n="0683b14"/>
<p id="pX29p0683b1401">是時諸子。各乘大車。得未曾有。非本所望。</p>
<lb n="0683b15"/>
<p id="pX29p0683b1501" rend="margin-left:1em">本求羊鹿水牛。期出分段。今得白牛。盡於變易。過
<lb n="0683b16"/>本所望。豈不歡喜。</p>
<p id="pX29p0683b1608" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。棗栢李長者頌云。一切眾生金色界。白淨無垢智無壞。
<lb n="0683b17"/>智珠自在內衣中。只欲長貧住門外。廣大寶乘住四衢。文殊引導普賢扶。肥壯白牛甚多力。一念徧遊無
<lb n="0683b18"/>卷舒。如是寶乘不能入。但樂勤苦門前立。不覺自身常住中。遺上恒言我不及)
。</p>
<p id="pX29p0683b1831" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第三等賜
<lb n="0683b19"/>大車譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0683b1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四長者無虗譬。譬法王不妄。文三。
<lb n="0683b20"/>一問。二答。三述歎。</p>
<p id="pX29p0683b2008" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0683b21"/>
<p id="pX29p0683b2101">舍利弗於汝意云何
(至)
寧有虗妄不。</p>
<lb n="0683b22"/>
<p id="pX29p0683b2201" rend="margin-left:1em">佛問者。本但許三。而今與一。非虗妄不。欲令身子
<lb n="0683b23"/>領實。故以虗妄問之。</p>
<p id="pX29p0683b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二答。為二。一免難不虗。
<lb n="0683b24"/>二不乖本心不虗。各為三。今初免難不虗。三一
<lb n="0683c01"/>標。</p>
<lb n="0683c02"/>
<p id="pX29p0683c0201">舍利弗言不也世尊
(至)
全其軀命非為虗妄。</p>
<lb n="0683c03"/>
<p id="pX29p0683c0301" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0683c04"/>
<p id="pX29p0683c0401">何以故。若全身命。便為<anchor xml:id="begd1e18172"/>已<anchor xml:id="endd1e18172"/>得玩好之具。</p>
<lb n="0683c05"/>
<p id="pX29p0683c0501" rend="margin-left:1em">釋者。命重身輕。全身免火。<anchor xml:id="begd1e18183"/>已<anchor xml:id="endd1e18183"/>得大寶。濟於重命。豈
<lb n="0683c06"/>應有虗
(全於小乘五分法身。入空慧命。則為<anchor xml:id="begd1e18194"/>已<anchor xml:id="endd1e18194"/>得昔來所玩。況於火宅方便濟苦。本在大耶)
。</p>
<lb n="0683c07"/>
<p id="pX29p0683c0701" rend="margin-left:1em">△三結況。</p>
<lb n="0683c08"/>
<p id="pX29p0683c0801">況復方便。於彼火宅而拔濟之。</p>
<lb n="0683c09"/>
<p id="pX29p0683c0901" rend="margin-left:1em">結免八苦之火。全五分之身。<anchor xml:id="begd1e18215"/>已<anchor xml:id="endd1e18215"/>是大寶。況二萬億
<lb n="0683c10"/>佛所。大乘慧命。圓因成就。佛知見開。寧是虗妄。</p>
<p id="pX29p0683c1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0683c11"/>第二不乖本心三。一標。</p>
<lb n="0683c12"/>
<p id="pX29p0683c1201">世尊。若是長者。乃至不與最小一車。猶不虗妄。</p>
<lb n="0683c13"/>
<p id="pX29p0683c1301" rend="margin-left:1em">初標不乖本心章。本知無三。意令不謗。不謗者。<anchor xml:id="begd1e18242"/>已<anchor xml:id="endd1e18242"/>
<lb n="0683c14"/>不乖本心
(不乖本心意者。此述長者本意。若小若大。俱有本心。大本為本。小本非本。許小
<lb n="0683c15"/>不與。尚無所乖。況更與大。寧乖本意。如許少財。與少非妄。況與大位。得過於昔。寧乖本心。信知如來本非
<lb n="0683c16"/>小化。所以財但免於分段之貧。位則超於二死之賤。二義兼備。何乖之有)
。</p>
<p id="pX29p0683c1629" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0683c17"/>
<p id="pX29p0683c1701">何以故是長者先作是意
(至)
以是因緣無虗妄也。</p>
<lb n="0683c18"/>
<p id="pX29p0683c1801" rend="margin-left:1em">本知無小。意令不毀。既無毀因。不墮惡果。不與小
<lb n="0683c19"/>車。不乖本意。</p>
<p id="pX29p0683c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結況。</p>
<lb n="0683c20"/>
<p id="pX29p0683c2001">何況長者。自知財富無量。欲饒益諸子。等與大車。</p>
<lb n="0683c21"/>
<p id="pX29p0683c2101" rend="margin-left:1em">自知財富無量。欲饒益其子。等與大車。過本所望。
<lb n="0683c22"/>是故不虗。結前章云。方便拔濟。譬於斷德神通之
<lb n="0683c23"/>力。結後章云。財富無量。譬於智德辯說之力。前是
<lb n="0683c24"/>子等故不虗。後是財等故不虗。</p>
<p id="pX29p0683c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三述歎。</p>
<lb n="0684a01"/>
<p id="pX29p0684a0101">佛告舍利弗。善哉善哉。如汝所言。</p>
<lb n="0684a02"/>
<p id="pX29p0684a0201" rend="margin-left:1em">有二善哉者。述其二不虗也。問。佛何不自說不虗。
<lb n="0684a03"/>答佛許三與一。自說為難。身子說不虗。取信為易。</p>
<lb n="0684a04"/>
<p id="pX29p0684a0401" rend="margin-left:1em">
(第四長者無虗妄譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0684a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第一開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0684a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合
<lb n="0684a05"/>譬。合上總別二譬。先合總譬中有六。今文皆合。小
<lb n="0684a06"/>不次第。今初第一。合上第一長者。名行位號德業
<lb n="0684a07"/>等。故云如來亦復如是。</p>
<lb n="0684a08"/>
<p id="pX29p0684a0801">舍利弗如來亦復如是
(至)
具足方便智慧波羅蜜。</p>
<lb n="0684a09"/>
<p id="pX29p0684a0901" rend="margin-left:1em">無量德號。略舉十義。如上說。一切世間。將處所以
<lb n="0684a10"/>定名行。上云國邑聚落。今合直云一切世間。通指
<lb n="0684a11"/>同居。有餘。實報。自體。皆是佛玅色玅心果報之處。
<lb n="0684a12"/>而徧應彼三處也。於諸怖畏等。合上歎內外德。內
<lb n="0684a13"/>是年高衰邁。識達則多。譬如來智斷。於諸怖畏。無
<lb n="0684a14"/>明永盡。合上衰邁。顯斷德也。成就無量知見。合其
<lb n="0684a15"/>年高。顯智德也。力無畏等。合上外德。財富無量也。
<lb n="0684a16"/>神力者。深修禪定。能得神通。合上田也。智慧力。智
<lb n="0684a17"/>必照境。如身之託處。合上宅也。具足方便波羅蜜
<lb n="0684a18"/>合上諸僕從也。</p>
<p id="pX29p0684a1807" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合上五百人。上云今我亦如
<lb n="0684a19"/>是。安隱眾生故。安隱即慈悲也。</p>
<lb n="0684a20"/>
<p id="pX29p0684a2001">大慈大悲。常無懈倦。恒求善事。利益一切。</p>
<lb n="0684a21"/>
<p id="pX29p0684a2101" rend="margin-left:1em">慈悲是施化之本。一切是五道。恒為慈悲所被。合
<lb n="0684a22"/>上五百人也。</p>
<p id="pX29p0684a2206" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合上其家。以慈悲故。而生三界
<lb n="0684a23"/>火宅。</p>
<lb n="0684a24"/>
<p id="pX29p0684a2401">而生三界。朽故火宅。</p>
<lb n="0684b01"/>
<p id="pX29p0684b0101" rend="margin-left:1em">△四合上第六眾生有緣。親者前度。合上三十子。
<lb n="0684b02"/>有三乘根欲也。</p>
<lb n="0684b03"/>
<p id="pX29p0684b0301">為度眾生。</p>
<lb n="0684b04"/>
<p id="pX29p0684b0401" rend="margin-left:1em">△五合上安隱。對不安隱法。欻然火起。</p>
<lb n="0684b05"/>
<p id="pX29p0684b0501">生老病死。憂悲苦惱。愚癡闇蔽。三毒之火。</p>
<lb n="0684b06"/>
<p id="pX29p0684b0601" rend="margin-left:1em">△六合上第三一門。以種種法門。宣示於佛道也。</p>
<lb n="0684b07"/>
<p id="pX29p0684b0701">教化令得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0684b08"/>
<p id="pX29p0684b0801" rend="margin-left:1em">教能詮理。尋理起行。即得菩提。故知教理共用。合
<lb n="0684b09"/>上唯有一門譬也。若講說。令前後可解。一一須提
<lb n="0684b10"/>方便品譬本。來勘合之。後去例爾
(合總譬六段竟)
。</p>
<lb n="0684b11"/>
<p id="pX29p0684b1101" rend="margin-left:1em">△第二合別譬。別譬有四。初合見火譬。二合捨几
<lb n="0684b12"/>用車譬。三合等賜大車譬。四合無虗妄譬。初合見
<lb n="0684b13"/>火譬有四。一合上我以佛眼觀見。</p>
<lb n="0684b14"/>
<p id="pX29p0684b1401">見。</p>
<lb n="0684b15"/>
<p id="pX29p0684b1501" rend="margin-left:1em">今以一見字。合上第一能見之眼。即是如來寂照
<lb n="0684b16"/>智眼能見也。</p>
<p id="pX29p0684b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合上所見之火。從四面起。</p>
<lb n="0684b17"/>
<p id="pX29p0684b1701">諸眾生為生老病死
(至)
如是等種種諸苦。</p>
<lb n="0684b18"/>
<p id="pX29p0684b1801" rend="margin-left:1em">此中明八苦為火。四苦如文。貪著追求。求不得苦。
<lb n="0684b19"/>後受地獄。天上人間。是五陰苦。愛離怨會如文。此
<lb n="0684b20"/>之八苦。從四倒四面起也。</p>
<p id="pX29p0684b2011" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合上所見火。譬諸
<lb n="0684b21"/>子不覺不知。</p>
<lb n="0684b22"/>
<p id="pX29p0684b2201">眾生沒在其中
(至)
雖遭大苦不以為患。</p>
<lb n="0684b23"/>
<p id="pX29p0684b2301" rend="margin-left:1em">不觀苦集故不厭。不觀道滅。故不求解脫。雖遭大
<lb n="0684b24"/>苦不以為患。合上心不厭患。無求出意也。</p>
<p id="pX29p0684b2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合
<lb n="0684c01"/>上起驚怖。</p>
<lb n="0684c02"/>
<p id="pX29p0684c0201">舍利弗佛見此<anchor xml:id="begd1e18526"/>已<anchor xml:id="endd1e18526"/>
(至)
令其遊戲。</p>
<lb n="0684c03"/>
<p id="pX29p0684c0301" rend="margin-left:1em">第四合上第三起驚怖。我雖能於此所燒之門。安
<lb n="0684c04"/>隱得出意也。應拔其苦難者。即大悲之力。與無量
<lb n="0684c05"/>樂者。即大慈之力也
(一合長者見火譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0684c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0684c06"/>合上捨几用車譬二。先合捨几。次合用車。今初捨
<lb n="0684c07"/>几。上文有勸誡。今但合勸。不合誡。以勸善即誡惡。
<lb n="0684c08"/>誡惡即勸善。上勸文有三。謂擬宜。無機。息化。</p>
<p id="pX29p0684c0818" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0684c09"/>初。</p>
<lb n="0684c10"/>
<p id="pX29p0684c1001">舍利弗如來復作是念
(至)
眾生不能以是得度。</p>
<lb n="0684c11"/>
<p id="pX29p0684c1101" rend="margin-left:1em">擬宜有身手衣裓等。但以神力者。合上身力。智慧
<lb n="0684c12"/>力者。合上手力也。讚如來知見。合衣裓也。力無所
<lb n="0684c13"/>畏。合几案也。若佛初出。即用此擬。眾生不能以此
<lb n="0684c14"/>得度也。</p>
<p id="pX29p0684c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△二無機不受勸。</p>
<lb n="0684c15"/>
<p id="pX29p0684c1501">所以者何是諸眾生
(至)
何由能解佛之智慧。</p>
<lb n="0684c16"/>
<p id="pX29p0684c1601" rend="margin-left:1em">正由五濁障重。未免生死等火。大乘微玅。不能得
<lb n="0684c17"/>入。故言何由能解佛之智慧。此一句。即合上唯有
<lb n="0684c18"/>一門而復狹小也。</p>
<p id="pX29p0684c1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合上放捨。無機息化。不然。
<lb n="0684c19"/>或當墮落。為火所燒也。此文無放捨語。而息化意
<lb n="0684c20"/>甚分明也。息化文二。先牒前後三譬帖合。</p>
<lb n="0684c21"/>
<p id="pX29p0684c2101">舍利弗如彼長者
(至)
然後各與珍寶大車。</p>
<lb n="0684c22"/>
<p id="pX29p0684c2201" rend="margin-left:1em">牒前一譬。正帖合息化。牒後兩譬。傍成息化也。雖
<lb n="0684c23"/>復身手有力而不用之。此牒前身手救子不得譬。
<lb n="0684c24"/>以合如來亦寢大化也。</p>
<p id="pX29p0684c2410" type="inline" rend="margin-left:1em">但以殷勤下。牒施三之譬
<lb n="0685a01"/>也。</p>
<p id="pX29p0685a0102" type="inline" rend="margin-left:1em">就然後各與下。牒第三等賜大車譬也。</p>
<p id="pX29p0685a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正
<lb n="0685a02"/>合息化。</p>
<lb n="0685a03"/>
<p id="pX29p0685a0301">如來亦復如是。雖有力無所畏。而不用之。</p>
<lb n="0685a04"/>
<p id="pX29p0685a0401" rend="margin-left:1em">此十六字。正合息化
(一合捨几譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0685a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合用
<lb n="0685a05"/>車救得譬。上文有四。此中亦四。第一合上擬宜三
<lb n="0685a06"/>車也。</p>
<lb n="0685a07"/>
<p id="pX29p0685a0701">但以智慧方便。於三界火宅。拔濟眾生。</p>
<lb n="0685a08"/>
<p id="pX29p0685a0801" rend="margin-left:1em">△二合上知子先心也。</p>
<lb n="0685a09"/>
<p id="pX29p0685a0901">為說三乘。聲聞。辟支佛。佛乘。</p>
<lb n="0685a10"/>
<p id="pX29p0685a1001" rend="margin-left:1em">△三合上歎三車希有。上有勸示證。今亦具合。但
<lb n="0685a11"/>不次第。先示。</p>
<lb n="0685a12"/>
<p id="pX29p0685a1201">而作是言。汝等莫得樂住三界火宅
(苦諦)
。勿貪麤弊色
<lb n="0685a13"/>聲香味觸也。若貪著生愛。則為所燒
(集諦)
。汝速出三界。
<lb n="0685a14"/>當得三乘。聲聞。辟支佛。佛乘
(滅道二諦)
。</p>
<lb n="0685a15"/>
<p id="pX29p0685a1501" rend="margin-left:1em">合上三車今在門外。汝等於此火宅。宜速出來。三
<lb n="0685a16"/>界是示苦諦。勿貪麤弊。乃至生愛等。示其集諦。速
<lb n="0685a17"/>出三界。示其滅道。滅道即是示其三界外有智斷
<lb n="0685a18"/>三乘之果。故令速出三界。當得三乘。三乘正取滅
<lb n="0685a19"/>道為體也。</p>
<p id="pX29p0685a1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△二證。</p>
<lb n="0685a20"/>
<p id="pX29p0685a2001">我今為汝保任此事
(至)
如來以是方便誘進眾生。</p>
<lb n="0685a21"/>
<p id="pX29p0685a2101" rend="margin-left:1em">第二合上必與證得不虗也。</p>
<p id="pX29p0685a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合上歎車希有。
<lb n="0685a22"/>即勸也。</p>
<lb n="0685a23"/>
<p id="pX29p0685a2301">復作是言汝等當知
(至)
便得無量安隱快樂。</p>
<lb n="0685a24"/>
<p id="pX29p0685a2401" rend="margin-left:1em">此三乘是諸佛方便。引物儀式。故眾聖所稱。得無
<lb n="0685b01"/>生智為自在。得盡智為無繫。我生<anchor xml:id="begd1e18749"/>已<anchor xml:id="endd1e18749"/>盡。不受後有。
<lb n="0685b02"/>名無所依。所作<anchor xml:id="begd1e18757"/>已<anchor xml:id="endd1e18757"/>辦。梵行<anchor xml:id="begd1e18764"/>已<anchor xml:id="endd1e18764"/>立。名無所求也。無漏
<lb n="0685b03"/>根力覺道等者。根。五根。力。五力。覺。七覺支。道。八正
<lb n="0685b04"/>道。禪。四禪四空。定。滅受想定。解脫。八解脫。三昧。三
<lb n="0685b05"/>三昧。以上法門。通漏無漏。此三乘果法。皆是無漏
<lb n="0685b06"/>根力覺道等也。無量安隱快樂者。證真空涅槃。離
<lb n="0685b07"/>我見有無等見。諸患永息。故云得無量安樂也。</p>
<p id="pX29p0685b0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0685b08"/>四合上適子所願譬。上有真似等四位。今合亦四。
<lb n="0685b09"/>但上總今別。三乘各為四。皆引上譬來帖合。</p>
<lb n="0685b10"/>
<p id="pX29p0685b1001">舍利弗若有眾生
(至)
為求牛車出於火宅。</p>
<lb n="0685b11"/>
<p id="pX29p0685b1101" rend="margin-left:1em">內有智性者。宿習三乘樂欲。成三乘智性。故佛施
<lb n="0685b12"/>三乘之教也。內有智。乃至從佛聞法信受。合上聞
<lb n="0685b13"/>父所說玩好之物。適其願故。合上聞慧也。</p>
<p id="pX29p0685b1317" type="inline" rend="margin-left:1em">殷勤精
<lb n="0685b14"/>進者。殷勤。合上心各勇銳思慧也。精進。合上第二
<lb n="0685b15"/>推排。推是推理。排是排惡。惡去故精。理明故進。合
<lb n="0685b16"/>上修慧也。</p>
<p id="pX29p0685b1605" type="inline" rend="margin-left:1em">欲速出下。合上第三競共馳走。</p>
<p id="pX29p0685b1617" type="inline" rend="margin-left:1em">是名聲
<lb n="0685b17"/>聞乘。合上第四爭出火宅。</p>
<p id="pX29p0685b1711" type="inline" rend="margin-left:1em">三乘修行。皆有此四。</p>
<p id="pX29p0685b1719" type="inline" rend="margin-left:1em">而
<lb n="0685b18"/>辟支佛求自然慧者。辟支是法行人。從他聞法少
<lb n="0685b19"/>自推義多。故取譬鹿。鹿不依人。自然者。從十二緣
<lb n="0685b20"/>門入。此門本自有之。非佛天人所作。名自然慧。不
<lb n="0685b21"/>從他聞。復名自然慧也。</p>
<p id="pX29p0685b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">菩薩稱一切智者。不同二
<lb n="0685b22"/>乘。乃是佛智。菩薩望此修因。即是大乘兼運之意
<lb n="0685b23"/>也
(<anchor xml:id="begd1e18837"/>已<anchor xml:id="endd1e18837"/>上合第二捨几用車譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0685b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三合等賜大
<lb n="0685b24"/>車譬。上文有四。一免難。二索車。三等賜。四歡喜。今
<lb n="0685c01"/>略不合索車歡喜。但合免難。義兼索車。合等賜。義
<lb n="0685c02"/>兼歡喜。今雙牒免難等賜二譬。然後雙合二譬。初
<lb n="0685c03"/>雙牒。</p>
<lb n="0685c04"/>
<p id="pX29p0685c0401">舍利弗如彼長者
(至)
等以大車而賜諸子。</p>
<lb n="0685c05"/>
<p id="pX29p0685c0501" rend="margin-left:1em">如彼長者下。牒免難。自惟財富下。牒等賜。</p>
<p id="pX29p0685c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△次雙
<lb n="0685c06"/>合二。先合免難。</p>
<lb n="0685c07"/>
<p id="pX29p0685c0701">如來亦復如是
(至)
得涅槃樂。</p>
<lb n="0685c08"/>
<p id="pX29p0685c0801" rend="margin-left:1em">門有入義出義。若三界為宅。五陰為舍。由迷色心
<lb n="0685c09"/>而入色心。即是入宅生死之門。若作出者。今言以
<lb n="0685c10"/>佛教門。出三界苦。正是稟藏通二教。教下之理共
<lb n="0685c11"/>為門。起三乘聖行。出三界苦。得涅槃樂也。</p>
<p id="pX29p0685c1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△次合
<lb n="0685c12"/>等賜。上等賜先標二章。次廣二章。後釋出有車之
<lb n="0685c13"/>由。今文闕略。小不次第。略分為五。一合上釋有車
<lb n="0685c14"/>之由。</p>
<lb n="0685c15"/>
<p id="pX29p0685c1501">如來爾時便作是念
(至)
力無畏等諸佛法藏。</p>
<lb n="0685c16"/>
<p id="pX29p0685c1601" rend="margin-left:1em">上云財富無量。庫藏充溢也。</p>
<p id="pX29p0685c1612" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合上廣等心。</p>
<lb n="0685c17"/>
<p id="pX29p0685c1701">是諸眾生皆是我子
(至)
皆以如來滅度而滅度之。</p>
<lb n="0685c18"/>
<p id="pX29p0685c1801" rend="margin-left:1em">上云我財物無極。不應以下劣小車。今云不令有
<lb n="0685c19"/>人獨得滅度。皆以如來滅度而滅度之。豈非合等
<lb n="0685c20"/>心義。</p>
<p id="pX29p0685c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合上標等心章門。</p>
<lb n="0685c21"/>
<p id="pX29p0685c2101">是諸眾生。脫三界者。</p>
<lb n="0685c22"/>
<p id="pX29p0685c2201" rend="margin-left:1em">上云各賜諸子等也。</p>
<p id="pX29p0685c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合上標等車章門。</p>
<lb n="0685c23"/>
<p id="pX29p0685c2301">悉與諸佛禪定解脫等。娛樂之具。</p>
<lb n="0685c24"/>
<p id="pX29p0685c2401" rend="margin-left:1em">△五正合上廣大車。</p>
<lb n="0686a01"/>
<p id="pX29p0686a0101">皆是一相。一種。聖所稱歎。能生淨玅第一之樂。</p>
<lb n="0686a02"/>
<p id="pX29p0686a0201" rend="margin-left:1em">通合上高廣。乃至僕從等。一相。是實相。即法身德。
<lb n="0686a03"/>一種。是種智般若。即般若德。能生淨玅之樂。樂即
<lb n="0686a04"/>無苦。名解脫德。三德高廣。具足莊嚴。收羅眾德。名
<lb n="0686a05"/>摩訶衍。合上大車譬也
(第三合等賜諸子大車竟)
。</p>
<lb n="0686a06"/>
<p id="pX29p0686a0601" rend="margin-left:1em">△第四合上不虗譬。上答文有二。一全身命。二不
<lb n="0686a07"/>乖本心。今但合不乖本心。兼得全身命。又為三。先
<lb n="0686a08"/>牒譬。</p>
<lb n="0686a09"/>
<p id="pX29p0686a0901">舍利弗如彼長者
(至)
無虗妄之咎。</p>
<lb n="0686a10"/>
<p id="pX29p0686a1001" rend="margin-left:1em">△次合釋不乖本心。</p>
<lb n="0686a11"/>
<p id="pX29p0686a1101">如來亦復如是
(至)
然後但以大乘而度脫之。</p>
<lb n="0686a12"/>
<p id="pX29p0686a1201" rend="margin-left:1em">△三合況。合上況出不虗也。</p>
<lb n="0686a13"/>
<p id="pX29p0686a1301">何以故如來有無量智慧
(至)
分別說三。</p>
<lb n="0686a14"/>
<p id="pX29p0686a1401" rend="margin-left:1em">即是長者自知財富無量。欲饒益諸子。故許三與
<lb n="0686a15"/>一。非是虗也。此釋小異於前。前意為令諸子得出。
<lb n="0686a16"/>意不在三。既出不與。亦不虗妄。今明如來出世。本
<lb n="0686a17"/>欲說大。但為小智樂著三界。故以方便誘引。既<anchor xml:id="begd1e19046"/>已<anchor xml:id="endd1e19046"/>
<lb n="0686a18"/>得出。還與大乘。即稱本心。故言能與眾生大乘之
<lb n="0686a19"/>法。但不盡能受也。若華嚴中能受。即<anchor xml:id="begd1e19056"/>已<anchor xml:id="endd1e19056"/>與竟。不俟
<lb n="0686a20"/>鹿苑開一為三。由不能受。故以方便力。於一佛乘。
<lb n="0686a21"/>分別說三。三由眾生。非佛本意。故用此釋成不乖
<lb n="0686a22"/>本心不虗也。前舍利弗問云。願為四眾。說其因緣。
<lb n="0686a23"/>今故答云。以是不盡能受因緣。分別說三
(初長行
<lb n="0686a24"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0686a2402" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。有一百六十五行。分為二。前有一
<lb n="0686b01"/>百行。頌上長行文中第二譬喻。後有六十五行。廣
<lb n="0686b02"/>明通經方法。勸信流通。</p>
<p id="pX29p0686b0210" type="inline" rend="margin-left:1em">上長行有開譬合譬。偈頌
<lb n="0686b03"/>亦二。初有六十五行半頌開譬。次有三十四行半
<lb n="0686b04"/>頌合譬。</p>
<p id="pX29p0686b0404" type="inline" rend="margin-left:1em">初亦二。初有三十三行頌總譬。次有三十
<lb n="0686b05"/>二行半頌別譬。</p>
<p id="pX29p0686b0507" type="inline" rend="margin-left:1em">總頌六意。六意中止頌其四。兼得
<lb n="0686b06"/>其二。頌家宅。兼得一門。頌五百人。兼得三十子。</p>
<lb n="0686b07"/>
<p id="pX29p0686b0701" rend="margin-left:1em">今初一句明長者。</p>
<lb n="0686b08"/>
<p id="pX29p0686b0801">佛欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb n="0686b09"/>
<p id="pX29p0686b0901">譬如長者。</p>
<lb n="0686b10"/>
<p id="pX29p0686b1001" rend="margin-left:1em">頌上位號。即兼得名行歎德。既有長人之德。即知
<lb n="0686b11"/>名行。徧為國邑所崇。亦知內外。年德俱高也。內合
<lb n="0686b12"/>婆伽婆。即位號。則知具足智斷慈悲萬德也。</p>
<p id="pX29p0686b1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0686b13"/>二三行一句。頌家宅譬。為二。初句頌家宅。</p>
<lb n="0686b14"/>
<p id="pX29p0686b1401">有一大宅。</p>
<lb n="0686b15"/>
<p id="pX29p0686b1501" rend="margin-left:1em">一大宅者。且指一方三界。故云一。</p>
<p id="pX29p0686b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三行廣出
<lb n="0686b16"/>宅體。</p>
<lb n="0686b17"/>
<p id="pX29p0686b1701">其宅久故
(至)
雜穢充徧。</p>
<lb n="0686b18"/>
<p id="pX29p0686b1801" rend="margin-left:1em">明所燒之相。故知此頌宅體也。三界無始為久。非
<lb n="0686b19"/>今所造為故。無常卑鄙名頓弊。</p>
<p id="pX29p0686b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">亦云。頭殿。腹堂。背
<lb n="0686b20"/>為舍。念念相續無常為高危。</p>
<p id="pX29p0686b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">一云。色界為堂。欲界
<lb n="0686b21"/>為舍。不免墮落名高危。</p>
<p id="pX29p0686b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">命根支持為柱。過去行業
<lb n="0686b22"/>為基陛也。亦云。兩足為柱根。三相所遷名摧朽也。
<lb n="0686b23"/>意識綱維。以為梁棟。諸苦所壞如傾斜。亦云。脊骨
<lb n="0686b24"/>為梁棟。髂為基陛。衰老之時為頹毀。</p>
<p id="pX29p0686b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">牆壁者。一云。
<lb n="0686c01"/>四大為牆壁。皮膚為泥塗。四威儀不正為亂墜。五
<lb n="0686c02"/>識不聰。不相主境。為差脫。亦云。牆壁圯坼。如皮膚
<lb n="0686c03"/>皴朽。壯色鮮淨。如初泥塗。老色枯悴。如後褫落。髮
<lb n="0686c04"/>髭朽老。則皆脫落。如覆苫亂墜。筋骨老弱。支節不
<lb n="0686c05"/>援。如椽梠差脫。</p>
<p id="pX29p0686c0507" type="inline" rend="margin-left:1em">周障屈曲者。印師云。三十六物。更
<lb n="0686c06"/>相隔障。故云周障。䐗膓盤迴。故云屈曲。非但無常
<lb n="0686c07"/>所遷。亦有不淨苦等。故云雜穢充徧也。今云周障
<lb n="0686c08"/>是六識。屈曲是六根。六識緣六根。取境艱關。故言
<lb n="0686c09"/>屈曲。六塵徧染六根。故言雜穢充徧。因緣觀心兩
<lb n="0686c10"/>番釋
(因緣觀心兩釋者。如云。頭殿。腹堂。即觀心也。如云。色堂。欲舍等。即因緣也。命根<anchor xml:id="begd1e19216"/>已<anchor xml:id="endd1e19216"/>下文。竝
<lb n="0686c11"/>觀心也)
。</p>
<p id="pX29p0686c1104" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三半行頌五百人。</p>
<lb n="0686c12"/>
<p id="pX29p0686c1201">有五百人。止住其中。</p>
<lb n="0686c13"/>
<p id="pX29p0686c1301" rend="margin-left:1em">譬三乘根性。為五道所攝。兼得三十子譬也。</p>
<p id="pX29p0686c1318" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0686c14"/>四有二十九行偈。正頌三界火起。</p>
<p id="pX29p0686c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">就此分四。初有
<lb n="0686c15"/>二十二偈。明地上事。譬欲界火起。次有三偈半。明
<lb n="0686c16"/>穴中事。譬色界火起。三有二行半偈。明空中事。譬
<lb n="0686c17"/>無色界火起。四有一偈。總結三界。眾難非一。</p>
<p id="pX29p0686c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">就欲
<lb n="0686c18"/>界火起復為四。初十七偈半。明所燒之類。譬眾生
<lb n="0686c19"/>十使。</p>
<p id="pX29p0686c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">次有一偈。明火起之由。譬起五濁所由。</p>
<p id="pX29p0686c1918" type="inline" rend="margin-left:1em">三有
<lb n="0686c20"/>二行。正明火起之勢。譬正起五濁。</p>
<p id="pX29p0686c2014" type="inline" rend="margin-left:1em">四有一行半。明
<lb n="0686c21"/>被燒之相。譬受八苦五濁。</p>
<p id="pX29p0686c2111" type="inline" rend="margin-left:1em">就十七行半為二。初十
<lb n="0686c22"/>六行。正明所燒。後一行半總結。</p>
<p id="pX29p0686c2213" type="inline" rend="margin-left:1em">就所燒中又二。初
<lb n="0686c23"/>六行。明禽獸被燒。譬五鈍使眾生。後十行。明鬼神
<lb n="0686c24"/>被燒。譬五利使眾生。初五鈍使為二。初五行半。明
<lb n="0687a01"/>五鈍。二半行結。初分五。初半行譬慢使。</p>
<lb n="0687a02"/>
<p id="pX29p0687a0201">鴟梟鵰鷲。烏鵲鳩鴿。</p>
<lb n="0687a03"/>
<p id="pX29p0687a0301" rend="margin-left:1em">眾生慢使。自舉輕他。如鳥為性。陵高下視。八鳥譬
<lb n="0687a04"/>八慢。文殊問經明八憍。今用配八鳥。盛壯憍如鴟。
<lb n="0687a05"/>性憍如梟。富憍如鵰。自在憍如鷲。壽命憍如烏。聰
<lb n="0687a06"/>明憍如鵲。行善憍如鳩。色憍如鴿。陵他為慢。自貴
<lb n="0687a07"/>為憍。自愛為貪。愛他為淫。自忿為恚。忿他為瞋。自
<lb n="0687a08"/>惑為愚。惑他為癡。</p>
<p id="pX29p0687a0808" type="inline" rend="margin-left:1em">△二半行譬瞋使。</p>
<lb n="0687a09"/>
<p id="pX29p0687a0901">蚖蛇蝮蝎。蜈蚣蚰蜒。</p>
<lb n="0687a10"/>
<p id="pX29p0687a1001" rend="margin-left:1em">瞋有三。蚖毒盛。不觸而吸。譬非理生瞋。蝮蝎觸則
<lb n="0687a11"/>螫。譬執理瞋。蜈蚣譬戲論瞋。世人云。赤頸者是蜈
<lb n="0687a12"/>蚣。不赤者是蚰蜓。</p>
<p id="pX29p0687a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△三有二行譬癡使。</p>
<lb n="0687a13"/>
<p id="pX29p0687a1301">守宮百足
(至)
而集其上。</p>
<lb n="0687a14"/>
<p id="pX29p0687a1401" rend="margin-left:1em">癡有獨起。相應起。守宮百足等兀然。譬獨頭無明。
<lb n="0687a15"/>鼬貍鼷鼠等。譬相應也。諸惡蟲輩下。從癡根本。備
<lb n="0687a16"/>起諸結也。明諸使相緣。或緣三界如交橫。起之速
<lb n="0687a17"/>疾如馳走。屎尿下一行。明癡。心所著之境。皆無常。
<lb n="0687a18"/>苦。無我。不淨。由癡不了。於中計淨等而生染著。故
<lb n="0687a19"/>云。𧏙蜋諸蟲。而集其上
(僭補曰。著男女。是屎尿臭處。不淨計淨。是𧏙蜋輥丸)
。</p>
<lb n="0687a20"/>
<p id="pX29p0687a2001" rend="margin-left:1em">△四有二行明貪使。</p>
<lb n="0687a21"/>
<p id="pX29p0687a2101">狐狼野干
(至)
處處求食。</p>
<lb n="0687a22"/>
<p id="pX29p0687a2201" rend="margin-left:1em">貪有二種。一有力。二無力。有力者。以威勢取。如狐
<lb n="0687a23"/>狼等。無力者。但能從他乞索麤弊。如野干等。咀嚼
<lb n="0687a24"/>下。明貪取境。引物向<anchor xml:id="begd1e19373"/>己<anchor xml:id="endd1e19373"/>如咀嚼。不以道理如踐蹋。
<lb n="0687b01"/>貪心取境。或取一城。或取一國。其有齊畔。如嚌齧
<lb n="0687b02"/>也。亦云。貪心取境。有用不用。有用而取如咀嚼。不
<lb n="0687b03"/>用而取如踐蹋。又少則咀嚼。多則踐蹋也。骨肉狼
<lb n="0687b04"/>藉者。積聚五塵。不知止足也。由是群狗。競來搏撮
<lb n="0687b05"/>者。此有力貪。搏撮無力之者。謂王威也。饑羸慞惶
<lb n="0687b06"/>者。常不知足如饑。求不能得如羸。種種營覔如慞
<lb n="0687b07"/>惶。多欲之人。雖富而貧也。愛心貪。貪五塵之肉。見
<lb n="0687b08"/>心貪。貪道理之骨。推求知見。遂多所解。即是多骨。
<lb n="0687b09"/>須骨之狗。競來撮之。諸見心中。未得正法之食名
<lb n="0687b10"/>饑。不能伏斷見名羸。處處求解。名為慞惶。一云。即
<lb n="0687b11"/>是貪人。希求念望也。</p>
<p id="pX29p0687b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△五半譬疑使。</p>
<lb n="0687b12"/>
<p id="pX29p0687b1201">鬬諍摣掣。啀喍嘷吠。</p>
<lb n="0687b13"/>
<p id="pX29p0687b1301" rend="margin-left:1em">猶豫二邊名疑。未決是非云鬬諍。意謂為是名掣。
<lb n="0687b14"/>復謂為非名摣。啀喍嘷吠者。發言論決是非之理
<lb n="0687b15"/>也
(摣者。叉也。謂五指俱取也。掣。牽也。亦云。向前<g ref="CB15565"/>。向後掣。啀喍者。喍字亦作齧。張唇露齒也。嘷吠者。出
<lb n="0687b16"/>聲大吼也)
。</p>
<p id="pX29p0687b1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二半行。結上五鈍使。</p>
<lb n="0687b17"/>
<p id="pX29p0687b1701">其舍恐怖。變狀如是。</p>
<lb n="0687b18"/>
<p id="pX29p0687b1801" rend="margin-left:1em">
(初六行明五鈍使竟)
。</p>
<p id="pX29p0687b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十行。明五利使。為
<lb n="0687b19"/>二。初半行。總明利使。</p>
<lb n="0687b20"/>
<p id="pX29p0687b2001">處處皆有。魑魅魍魎。</p>
<lb n="0687b21"/>
<p id="pX29p0687b2101" rend="margin-left:1em">利使徧緣三界五陰四諦。故言處處皆有。夫鬼神
<lb n="0687b22"/>有通有智。禽獸則無。故以利使譬鬼神。鈍使喻蟲
<lb n="0687b23"/>獸
(魑魅者。物之精也。通俗文云。山澤之怪。謂之魑也。西京賦云。山神虎形曰魑。宅神猪頭人形曰魅。魍
<lb n="0687b24"/>魎者。木石變怪。玉篇云水神)
。</p>
<p id="pX29p0687b2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二九行半。別明五利使。文為五。
<lb n="0687c01"/>初三行譬邪見。</p>
<lb n="0687c02"/>
<p id="pX29p0687c0201">夜叉惡鬼
(至)
甚可怖畏。</p>
<lb n="0687c03"/>
<p id="pX29p0687c0301" rend="margin-left:1em">邪見者。夜叉是捷疾鬼。譬邪見撥無因果。人是善
<lb n="0687c04"/>報。譬出世因果。不雜煩惱。撥無此理。如食人肉。毒
<lb n="0687c05"/>蟲之屬是惡報。如世間因果。雜諸煩惱。撥無此理。
<lb n="0687c06"/>如噉毒蟲之屬也。孚乳產生者。世間之法。從自類
<lb n="0687c07"/>因。生自類果也。各自藏護者。因能有果名藏。必得
<lb n="0687c08"/>不失名護也。又人肉是善。毒蟲是惡。邪見之心。撥
<lb n="0687c09"/>無善惡因果事。如噉食也。孚乳產生。總說善惡。竝
<lb n="0687c10"/>有因果相生之用也。食之既飽者。見心成就也。惡
<lb n="0687c11"/>心熾盛者。見心增廣也。鬬諍之聲者。內心成就。外
<lb n="0687c12"/>彰言教。宣於無因無果之法。能令聞者。墮落三塗。
<lb n="0687c13"/>故言怖畏
(鳥生曰孚。獸生曰乳。言自類等者。即同類因。得等流果。以子似父。故以喻之)
。</p>
<lb n="0687c14"/>
<p id="pX29p0687c1401" rend="margin-left:1em">△二兩行二句譬戒取。</p>
<lb n="0687c15"/>
<p id="pX29p0687c1501">鳩槃茶鬼
(至)
怖狗自樂。</p>
<lb n="0687c16"/>
<p id="pX29p0687c1601" rend="margin-left:1em">戒取者。鳩槃茶。是鬼勝者。如有漏善。能勝諸蟲也。
<lb n="0687c17"/>蹲踞土埵者。修十善戒。能生六天。六天是欲界高
<lb n="0687c18"/>處。事如土埵也。又外道持戒。能修禪定。初得欲界
<lb n="0687c19"/>定。或得未來定。未來定。未脫欲界。欲界之頂。如土
<lb n="0687c20"/>埵也。或離一尺二尺者。得色界定。如一尺。得無色
<lb n="0687c21"/>處定如二尺。得升上界為往。退墮為返。起見葢。如
<lb n="0687c22"/>縱逸嬉戲。捉狗兩足。一云。謗無苦因。如捉狗足。撥
<lb n="0687c23"/>無苦果。如脚加頸。集本得果。如狗之聲。利見撥言
<lb n="0687c24"/>無集。無得苦之理。令其失聲也
(鳩槃茶者。可畏鬼也。蹲。虗坐也。踞。實
<lb n="0688a01"/>坐也。次捉狗等者。有此一釋。故曰一云。狗足如因。捉之如謗。捉足撲之。如令絕聲。故云令其失聲。復以狗
<lb n="0688a02"/>脚。加於狗頸。謗無苦因之上。復更撥。無苦果。如脚加頸)
。</p>
<p id="pX29p0688a0222" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行半譬身見。</p>
<lb n="0688a03"/>
<p id="pX29p0688a0301">復有諸鬼
(至)
呌呼求食。</p>
<lb n="0688a04"/>
<p id="pX29p0688a0401" rend="margin-left:1em">身見者。豎入三世計我名長。橫徧五陰計我名大。
<lb n="0688a05"/>計我自在。不修善法。即無慚愧。故言躶形。以惡莊
<lb n="0688a06"/>嚴。故言黑。無功德資。故言瘦。計我者。不出三界。故
<lb n="0688a07"/>言常住其中。計我在心。發言宣說有我之相。故言
<lb n="0688a08"/>發大惡聲。冀因此說。望得道果。故言呌呼求食也。</p>
<lb n="0688a09"/>
<p id="pX29p0688a0901" rend="margin-left:1em">△四半行譬見取。</p>
<lb n="0688a10"/>
<p id="pX29p0688a1001">復有諸鬼。其咽如鍼。</p>
<lb n="0688a11"/>
<p id="pX29p0688a1101" rend="margin-left:1em">見取者。咽細命危。而保其壽。非想無常而計涅槃。
<lb n="0688a12"/>故言其咽如鍼
(言見取者。非果計果。非想非是涅槃之果。計之為常)
。</p>
<p id="pX29p0688a1227" type="inline" rend="margin-left:1em">△五兩
<lb n="0688a13"/>行譬邊見。</p>
<lb n="0688a14"/>
<p id="pX29p0688a1401">復有諸鬼
(至)
呌喚馳走。</p>
<lb n="0688a15"/>
<p id="pX29p0688a1501" rend="margin-left:1em">邊見者。推我斷常。斷常二邊。如牛頭二角。為身是
<lb n="0688a16"/>我為我是身。依我見起邊見。如頭兩角也。計常斷
<lb n="0688a17"/>之過。能斷出世善。如食人肉。能斷世善根。如或時
<lb n="0688a18"/>噉狗。或時計常。或復計斷。前後迴轉。如頭髮蓬亂。
<lb n="0688a19"/>計常即破斷。計斷即破常。如殘害兇險。無有智定
<lb n="0688a20"/>食飲自資。如饑渴所逼
(初十六行明所燒竟)
。</p>
<p id="pX29p0688a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0688a21"/>二一行半總結。</p>
<lb n="0688a22"/>
<p id="pX29p0688a2201">夜叉餓鬼
(至)
恐畏無量。</p>
<lb n="0688a23"/>
<p id="pX29p0688a2301" rend="margin-left:1em">總結欲界煩惱之相。亦是結利鈍眾生之相。竝是
<lb n="0688a24"/>有漏之心常無道味。故云饑急。窺看牕牖者。明其
<lb n="0688b01"/>邪觀空理。慕仰道味。雖復觀察。而滯著心多。不會
<lb n="0688b02"/>正理。如窺牕見空。不得無礙也
(初十七行半偈譬
<lb n="0688b03"/>十使竟)
。</p>
<p id="pX29p0688b0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二一行。明火起之由。譬五濁由起也。</p>
<lb n="0688b04"/>
<p id="pX29p0688b0401">是朽故宅。屬于一人。其人近出。未久之間。</p>
<lb n="0688b05"/>
<p id="pX29p0688b0501" rend="margin-left:1em">三界是佛化應之處。發心<anchor xml:id="begd1e19722"/>已<anchor xml:id="endd1e19722"/>來。誓願度脫。故云屬
<lb n="0688b06"/>于一人。長者在宅。能令慎火。由出去後。諸子無知。
<lb n="0688b07"/>故令火起內合。正由如來大通佛時。常化是等。令
<lb n="0688b08"/>伏五濁。眾生感盡。如來捨應。此等於後。便起五濁。
<lb n="0688b09"/>他土赴緣。非是永去。故言近出。又云。從得無生<anchor xml:id="begd1e19737"/>已<anchor xml:id="endd1e19737"/>。
<lb n="0688b10"/>不生三界。故名出。不久應來。故名近。壽量品云。數
<lb n="0688b11"/>現涅槃。即是出宅意也。</p>
<p id="pX29p0688b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三二行正明火起之
<lb n="0688b12"/>勢。勢有二種。一者勢分。二者威勢。勢分通至非想。
<lb n="0688b13"/>威勢燒無不壞。今當界二勢。亦復如是。</p>
<lb n="0688b14"/>
<p id="pX29p0688b1401">於後舍宅
(至)
牆壁崩倒。</p>
<lb n="0688b15"/>
<p id="pX29p0688b1501" rend="margin-left:1em">四面。即是處所。身受心法。等起四倒五濁八苦。故
<lb n="0688b16"/>云一時。相續漸增為熾。命根斷為<g ref="CB15090"/>。風刀解體為
<lb n="0688b17"/>裂。又云。受苦悲痛呻吟之聲為<g ref="CB15090"/>。諸根破壞為裂。
<lb n="0688b18"/>氣斷。骨離。筋絕。為摧折墮落。四大解散。為牆壁崩
<lb n="0688b19"/>倒也。</p>
<p id="pX29p0688b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四一行半。明被燒之相。</p>
<lb n="0688b20"/>
<p id="pX29p0688b2001">諸鬼神等
(至)
不能自出。</p>
<lb n="0688b21"/>
<p id="pX29p0688b2101" rend="margin-left:1em">或云。親屬為鬼神。哭泣為揚聲。今例上。利使以譬
<lb n="0688b22"/>神鬼。利使之人。或計斷常。若計常者。謂法定空。<anchor xml:id="begd1e19797"/>已<anchor xml:id="endd1e19797"/>
<lb n="0688b23"/>有還無。無即常。計斷之人。謂法定斷。唯此一死。更
<lb n="0688b24"/>無復續。皆唱言定說。其事<anchor xml:id="begd1e19807"/>已<anchor xml:id="endd1e19807"/>顯。故云揚聲大呌也。
<lb n="0688c01"/>若是鈍使。及諸戒取。本不計斷。今見無常。但生疑
<lb n="0688c02"/>怖。不知出離之方。故言慞惶不能自出
(初二十二
<lb n="0688c03"/>偈頌欲界竟)
。</p>
<p id="pX29p0688c0306" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有三行半。明穴中事。譬色界
<lb n="0688c04"/>火起。諸部解義。瞋通三界。即此文也。文為四。初一
<lb n="0688c05"/>行。明所燒之類。</p>
<lb n="0688c06"/>
<p id="pX29p0688c0601">惡獸毒蟲。藏竄孔穴。毗舍闍鬼。亦住其中。</p>
<lb n="0688c07"/>
<p id="pX29p0688c0701" rend="margin-left:1em">四禪之定。譬如孔穴也。雖復不及門外敞豁。猶得
<lb n="0688c08"/>免於猛炎。入禪定中。猶得免於欲界麤惡也。利使
<lb n="0688c09"/>眾生。亦得禪定。如毗舍闍鬼。亦住其中。</p>
<p id="pX29p0688c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一句。
<lb n="0688c10"/>是火起之由。</p>
<lb n="0688c11"/>
<p id="pX29p0688c1101">薄福德故。</p>
<lb n="0688c12"/>
<p id="pX29p0688c1201" rend="margin-left:1em">由少福故。近惡遇苦。</p>
<p id="pX29p0688c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一句。明火起之勢。</p>
<lb n="0688c13"/>
<p id="pX29p0688c1301">為火所逼。</p>
<lb n="0688c14"/>
<p id="pX29p0688c1401" rend="margin-left:1em">孔穴之中。雖無猛炎。猶有熱惱。四禪雖無欲界惡。
<lb n="0688c15"/>亦有愛味細苦。故言為火所逼。</p>
<p id="pX29p0688c1513" type="inline" rend="margin-left:1em">△四二行明被燒
<lb n="0688c16"/>之相。</p>
<lb n="0688c17"/>
<p id="pX29p0688c1701">共相殘害
(至)
四面充塞。</p>
<lb n="0688c18"/>
<p id="pX29p0688c1801" rend="margin-left:1em">明利鈍相奪。諸使眾生。得禪是同。所計各異。異故
<lb n="0688c19"/>互相是非。如相殘害也。既於禪中起諸見。則不能
<lb n="0688c20"/>生無漏定慧。但著默然。如飲血。又著支林。如噉肉。
<lb n="0688c21"/>野干是欲界貪。未來定<anchor xml:id="begd1e19900"/>已<anchor xml:id="endd1e19900"/>斷。故言竝<anchor xml:id="begd1e19907"/>已<anchor xml:id="endd1e19907"/>前死。亦名
<lb n="0688c22"/>食噉。禪定之貪。如大惡獸。能吞欲界貪也。欲界四
<lb n="0688c23"/>倒八苦如猛炎。色界四倒八苦如臭煙。亦通身受
<lb n="0688c24"/>心法。四大皮肉等。故言四面充塞也
(二色界竟)
。</p>
<p id="pX29p0688c2419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0689a01"/>第三二行半偈。明空中事。譬無色界火起。為二。初
<lb n="0689a02"/>一行。明所燒之類
(明空中事者。前云藏穴。以譬色界。今乃出穴。故譬無色。言空中
<lb n="0689a03"/>者。非謂虗空。既以舍內譬欲。入穴譬色。今以穴外空地為空。譬以無色)
。</p>
<lb n="0689a04"/>
<p id="pX29p0689a0401">蜈蚣蚰蜒。毒蛇之類。為火所燒。爭走出穴。</p>
<lb n="0689a05"/>
<p id="pX29p0689a0501" rend="margin-left:1em">厭色界定。出向無色。厭色麤境。觀無色法。如毒蛇
<lb n="0689a06"/>類。火燒出穴。若爾。瞋通三界也。</p>
<p id="pX29p0689a0613" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行半。明所
<lb n="0689a07"/>燒之相。</p>
<lb n="0689a08"/>
<p id="pX29p0689a0801">鳩槃茶鬼
(至)
周障悶走。</p>
<lb n="0689a09"/>
<p id="pX29p0689a0901" rend="margin-left:1em">若得無色定。必滅下緣。故云隨取而食也。非想最
<lb n="0689a10"/>頂。猶尚不免顛倒諸苦。如頭上火然。非想亦有八
<lb n="0689a11"/>苦之火。心生異念名生苦。念念不住名老苦。行心
<lb n="0689a12"/>擾擾妨定名病苦。退定是死苦。求定不得。是求不
<lb n="0689a13"/>得苦。求定不得。必有於障。即怨憎會苦。四陰心。即
<lb n="0689a14"/>五盛陰苦。不能即斷有頂種故。頭上火然也。無無
<lb n="0689a15"/>漏故。饑渴所惱。猶是輪迴。周障悶走也
(三無色界
<lb n="0689a16"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0689a1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四一行。總結三界。眾難非一。</p>
<lb n="0689a17"/>
<p id="pX29p0689a1701">其宅如是。甚可怖畏。毒害火灾。眾難非一。</p>
<lb n="0689a18"/>
<p id="pX29p0689a1801" rend="margin-left:1em">
(第一總譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0689a1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有三十二行半偈。頌別譬。別
<lb n="0689a19"/>譬有四。今頌但三。初有二行半。頌長者見火。第二
<lb n="0689a20"/>有十三行。頌捨几用車。寢大施小譬。第三有十七
<lb n="0689a21"/>行。頌等賜大車譬。初頌見火。有三。一能見。二所見。
<lb n="0689a22"/>三起驚怖。此中具頌也。</p>
<p id="pX29p0689a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">初三句。頌能見人。</p>
<lb n="0689a23"/>
<p id="pX29p0689a2301">是時宅主。在門外立。聞有人言。</p>
<lb n="0689a24"/>
<p id="pX29p0689a2401" rend="margin-left:1em">上明見。今云聞。以聞代見也。聞必從他。門外立者。
<lb n="0689b01"/>正頌上我雖能於所燒之門安隱得出也。立者。在
<lb n="0689b02"/>法身地。常懷大悲。欲救眾生。不處第一義空之座
<lb n="0689b03"/>也
(不處第一空座者。第一義空。為智理合。與悲同體。今言不住無悲之智。恒居有智之悲。故云不處。故
<lb n="0689b04"/>知無緣慈悲。方可與智同體)
。</p>
<p id="pX29p0689b0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行一句。頌所見之火。</p>
<lb n="0689b05"/>
<p id="pX29p0689b0501">汝諸子等。先因遊戲。來入此宅。稚小無知。歡娛樂著。</p>
<lb n="0689b06"/>
<p id="pX29p0689b0601" rend="margin-left:1em">問。子本未出。云何因戲來入。答。或曾發心。名出三
<lb n="0689b07"/>界。而復退還。名之為入。如人舉足欲出。至門側而
<lb n="0689b08"/>反。亦名為出。亦名還入也。又理性本淨。非三界法。
<lb n="0689b09"/>因無明故。而起戲論。便有生死。故云。先因遊戲來
<lb n="0689b10"/>入也。大善未著為稚小。無明所覆為無知。</p>
<p id="pX29p0689b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二
<lb n="0689b11"/>句。頌上即大驚怖。而起大悲心。</p>
<lb n="0689b12"/>
<p id="pX29p0689b1201">長者聞<anchor xml:id="begd1e20068"/>已<anchor xml:id="endd1e20068"/>。驚入火宅。</p>
<lb n="0689b13"/>
<p id="pX29p0689b1301" rend="margin-left:1em">
(一長者見火譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0689b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十三行。頌捨几用車。
<lb n="0689b14"/>為二。初有五行半。頌上救子不得。上開譬中有勸
<lb n="0689b15"/>誡。上合中但合勸。今但頌誡。誡文有三。初四偈半。
<lb n="0689b16"/>頌上我當說怖畏擬宜。</p>
<lb n="0689b17"/>
<p id="pX29p0689b1701">方宜救濟
(至)
況復大火。</p>
<lb n="0689b18"/>
<p id="pX29p0689b1801" rend="margin-left:1em">方宜者。擬宜大教也。告喻。即是說眾患難。誡教之
<lb n="0689b19"/>義
(惡鬼毒蟲下。皆患難之事。<anchor xml:id="begd1e20107"/>已<anchor xml:id="endd1e20107"/>如上釋。饑渴惱急者。由無定慧。是故饑渴。<anchor xml:id="begd1e20113"/>已<anchor xml:id="endd1e20113"/>可怖畏。況復更為濁
<lb n="0689b20"/>火所燒。如得上界有漏定時。無無漏定。<anchor xml:id="begd1e20121"/>已<anchor xml:id="endd1e20121"/>為小火之所焚燒。況墜下欲。大火所燒。即指饑渴惱急以為此
<lb n="0689b21"/>苦。是故應求大乘永離)
。</p>
<p id="pX29p0689b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三句頌不受誡。</p>
<lb n="0689b22"/>
<p id="pX29p0689b2201">諸子無知。雖聞父誨。猶故樂著。</p>
<lb n="0689b23"/>
<p id="pX29p0689b2301" rend="margin-left:1em">不受誡。是稚小無知。雖聞父誨。猶故樂著。既無大
<lb n="0689b24"/>志。復不習小。大小俱忘。必著三界。</p>
<p id="pX29p0689b2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一句。正頌
<lb n="0689c01"/>無知息化。</p>
<lb n="0689c02"/>
<p id="pX29p0689c0201">嬉戲不<anchor xml:id="begd1e20155"/>已<anchor xml:id="endd1e20155"/>。</p>
<lb n="0689c03"/>
<p id="pX29p0689c0301" rend="margin-left:1em">指不<anchor xml:id="begd1e20167"/>已<anchor xml:id="endd1e20167"/>一句。頌上視父而<anchor xml:id="begd1e20173"/>已<anchor xml:id="endd1e20173"/>。放捨苦言之義也。</p>
<p id="pX29p0689c0319" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第三
<lb n="0689c04"/>一句。正息化者。見思不<anchor xml:id="begd1e20184"/>已<anchor xml:id="endd1e20184"/>。故息大化。若見思不<anchor xml:id="begd1e20190"/>已<anchor xml:id="endd1e20190"/>。尚有大機。如來於時。亦不悋大。以有小機。且令出濁。先
<lb n="0689c05"/>施小耳)
。</p>
<p id="pX29p0689c0504" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初五行半救子不得竟)
。</p>
<p id="pX29p0689c0513" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行半偈。頌
<lb n="0689c06"/>上用車。上文有四。一者擬宜三車。二知子先心。三
<lb n="0689c07"/>歎三車希有。四適子所願。今頌中但有三義。略不
<lb n="0689c08"/>頌知子先心。</p>
<p id="pX29p0689c0806" type="inline" rend="margin-left:1em">今初三行頌擬宜。</p>
<lb n="0689c09"/>
<p id="pX29p0689c0901">是時長者
(至)
設諸方便。</p>
<lb n="0689c10"/>
<p id="pX29p0689c1001" rend="margin-left:1em">初一行。明擬宜意。次一行。用小之由。由著見思。故
<lb n="0689c11"/>唯施小。次半行。用小之意。若不用小。則大小竝亡。
<lb n="0689c12"/>故云將為火害。害故喪身。喪身故失命。次半行。正
<lb n="0689c13"/>思用小。故云即便思惟。設諸方便。</p>
<p id="pX29p0689c1314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二有三偈。頌
<lb n="0689c14"/>勸歎三車希有。上明勸示證三義。今頌亦三。重頌
<lb n="0689c15"/>勸成。有四。初一行頌勸。</p>
<lb n="0689c16"/>
<p id="pX29p0689c1601">告諸子等。我有種種。珍玩之具。玅寶好車。</p>
<lb n="0689c17"/>
<p id="pX29p0689c1701" rend="margin-left:1em">△二三句頌示。</p>
<lb n="0689c18"/>
<p id="pX29p0689c1801">羊車鹿車。大牛之車。今在門外。</p>
<lb n="0689c19"/>
<p id="pX29p0689c1901" rend="margin-left:1em">
(示轉中云在門外者。如示四諦。令知出世)
。</p>
<p id="pX29p0689c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一句又頌勸。</p>
<lb n="0689c20"/>
<p id="pX29p0689c2001">汝等出來。</p>
<lb n="0689c21"/>
<p id="pX29p0689c2101" rend="margin-left:1em">△四一偈頌證。</p>
<lb n="0689c22"/>
<p id="pX29p0689c2201">吾為汝等。造作此車。隨意所樂。可以遊戲。</p>
<lb n="0689c23"/>
<p id="pX29p0689c2301" rend="margin-left:1em">△三一行半偈。頌適子所願。</p>
<lb n="0689c24"/>
<p id="pX29p0689c2401">諸子聞說
(至)
離諸苦難。</p>
<lb n="0690a01"/>
<p id="pX29p0690a0101" rend="margin-left:1em">今總頌上長行適子所願六句。馳走。頌上見諦。空
<lb n="0690a02"/>地。頌上無學也
(二捨几用車譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0690a0214" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有十七
<lb n="0690a03"/>行偈。頌上長行等賜大車譬。文有四。一免難。二索
<lb n="0690a04"/>車。三等賜大車。四得車歡喜。</p>
<p id="pX29p0690a0412" type="inline" rend="margin-left:1em">今頌亦四。初五行頌
<lb n="0690a05"/>免難歡喜。第二三行。頌索車。第三七行半。頌等賜。
<lb n="0690a06"/>第四一行半。頌得車歡喜。</p>
<p id="pX29p0690a0611" type="inline" rend="margin-left:1em">就初五行。頌上諸子免
<lb n="0690a07"/>難又二。初一行頌免難。</p>
<lb n="0690a08"/>
<p id="pX29p0690a0801">長者見子。得出火宅。住於四衢。坐師子座。</p>
<lb n="0690a09"/>
<p id="pX29p0690a0901" rend="margin-left:1em">坐師子座者。有二釋。一云。諸子坐座。得出三界。故
<lb n="0690a10"/>無畏也。二云。是長者坐座。長者見子免難。即得無
<lb n="0690a11"/>畏。初在門外。猶有憂畏。故云立。今得出門。方坐無
<lb n="0690a12"/>畏。故方便品云。今我喜無畏
(初在門外者。初子猶在內。是故父立。今子
<lb n="0690a13"/>既出。是故安坐。又大機未會。是故云立。小化<anchor xml:id="begd1e20345"/>已<anchor xml:id="endd1e20345"/>周。是故安坐。故知立者冥利。坐者顯益)
。</p>
<p id="pX29p0690a1334" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0690a14"/>四行頌長者歡喜。</p>
<lb n="0690a15"/>
<p id="pX29p0690a1501">而自慶言
(至)
我今快樂。</p>
<lb n="0690a16"/>
<p id="pX29p0690a1601" rend="margin-left:1em">
(一免難歡喜竟)
。</p>
<p id="pX29p0690a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二三行頌索車。</p>
<lb n="0690a17"/>
<p id="pX29p0690a1701">爾時諸子
(至)
惟垂給與。</p>
<lb n="0690a18"/>
<p id="pX29p0690a1801" rend="margin-left:1em">
(二索車竟)
。</p>
<p id="pX29p0690a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三七行半。頌上等賜大車。有三。初
<lb n="0690a19"/>一行超頌釋大車。</p>
<lb n="0690a20"/>
<p id="pX29p0690a2001">長者大富。庫藏眾多。金銀瑠璃。硨磲碼碯。</p>
<lb n="0690a21"/>
<p id="pX29p0690a2101" rend="margin-left:1em">屋盛稱庫。地盛曰藏。行具一切法名藏。眼耳六根
<lb n="0690a22"/>具一切法名庫。</p>
<p id="pX29p0690a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">
(行具一切法約修。六根具一切法約性。庫藏皆含藏義。亦可互論也)
。</p>
<lb n="0690a23"/>
<p id="pX29p0690a2301" rend="margin-left:1em">△二六行頌廣大車。</p>
<lb n="0690a24"/>
<p id="pX29p0690a2401">以眾寶物
(至)
而侍衛之。</p>
<lb n="0690b01"/>
<p id="pX29p0690b0101" rend="margin-left:1em">
(經大車中意者。因果所有。總名眾寶。約教修得。義之如造。性修不同。權宜名造。行多子多。故車非一。是故
<lb n="0690b02"/>所造。諸而復大。又須示方知。子修名造。以性泯修。造還本有。即車體也。莊校下。即具度也)
。</p>
<p id="pX29p0690b0235" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0690b03"/>二句。頌二章門。結顯等賜之義。</p>
<lb n="0690b04"/>
<p id="pX29p0690b0401">以是玅車。等賜諸子。</p>
<lb n="0690b05"/>
<p id="pX29p0690b0501" rend="margin-left:1em">上句頌大車章門。下句頌等心章門
(三等賜竟)
。</p>
<p id="pX29p0690b0519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0690b06"/>第四一行半。頌得車歡喜。</p>
<lb n="0690b07"/>
<p id="pX29p0690b0701">諸子是時
(至)
自在無礙。</p>
<lb n="0690b08"/>
<p id="pX29p0690b0801" rend="margin-left:1em">遊於四方者。乘中道慧。橫遊四種四門。四種四諦。
<lb n="0690b09"/>豎遊四十一位。究竟常樂我淨之德。故言嬉戲自
<lb n="0690b10"/>在也。</p>
<p id="pX29p0690b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">
(四得車歡喜竟)
。</p>
<p id="pX29p0690b1009" type="inline" rend="margin-left:1em">
(<anchor xml:id="begd1e20483"/>已<anchor xml:id="endd1e20483"/>上六十五行半頌開譬竟)
。</p>
<lb n="0690b11"/>
<p id="pX29p0690b1101" rend="margin-left:1em">△第二三十四行半。頌合譬。分二。初四行。頌合總
<lb n="0690b12"/>譬。為四。初一行頌合長者。</p>
<lb n="0690b13"/>
<p id="pX29p0690b1301">告舍利弗。我亦如是。眾聖中尊。世間之父。</p>
<lb n="0690b14"/>
<p id="pX29p0690b1401" rend="margin-left:1em">上半行頌合位號。下半行頌合名行。兼歎德義。謂
<lb n="0690b15"/>七種方便賢聖中尊。九種世間之父。</p>
<p id="pX29p0690b1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行。頌
<lb n="0690b16"/>合五道義兼三十子。</p>
<lb n="0690b17"/>
<p id="pX29p0690b1701">一切眾生。皆是吾子。深著世樂。無有慧心。</p>
<lb n="0690b18"/>
<p id="pX29p0690b1801" rend="margin-left:1em">正合五百人。兼三十子。三十子。是緣因子。一切眾
<lb n="0690b19"/>生。即是正因子也
(經云。一切眾生皆吾子者。如大經中。一切眾生。無不皆至大般
<lb n="0690b20"/>涅槃。子義在因。涅槃在果。大乘宗要。莫逾此二。皆悉云有)
。</p>
<p id="pX29p0690b2023" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行。頌合家宅。
<lb n="0690b21"/>兼得一門義。</p>
<lb n="0690b22"/>
<p id="pX29p0690b2201">三界無安。猶如火宅。眾苦充滿。甚可怖畏。</p>
<lb n="0690b23"/>
<p id="pX29p0690b2301" rend="margin-left:1em">△四一行頌合火起。</p>
<lb n="0690b24"/>
<p id="pX29p0690b2401">常有生老。病死憂患。如是等火。熾然不息。</p>
<lb n="0690c01"/>
<p id="pX29p0690c0101" rend="margin-left:1em">於中初二句總標。次二句釋
(初四行合總譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0690c0119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0690c02"/>第二三十行半。頌合別譬。又分四。初三偈。合見火
<lb n="0690c03"/>譬。上文有三。今合亦三。初一偈。合頌上如來能
<lb n="0690c04"/>見。正由寂然閒居。能見五濁諸子也。即合聞有人
<lb n="0690c05"/>言。</p>
<lb n="0690c06"/>
<p id="pX29p0690c0601">如來<anchor xml:id="begd1e20575"/>已<anchor xml:id="endd1e20575"/>離。三界火宅。寂然閒居。安處林野。</p>
<lb n="0690c07"/>
<p id="pX29p0690c0701" rend="margin-left:1em">
(經云寂然等者。在王三昧用智。即是安處故也)
。</p>
<p id="pX29p0690c0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行半。合頌上所見
<lb n="0690c08"/>諸眾生。為生老病死之所燒煑。</p>
<lb n="0690c09"/>
<p id="pX29p0690c0901">今此三界
(至)
多諸患難。</p>
<lb n="0690c10"/>
<p id="pX29p0690c1001" rend="margin-left:1em">△三半偈。合頌上佛見此<anchor xml:id="begd1e20608"/>已<anchor xml:id="endd1e20608"/>。驚入火宅。</p>
<lb n="0690c11"/>
<p id="pX29p0690c1101">唯我一人。能為救護。</p>
<lb n="0690c12"/>
<p id="pX29p0690c1201" rend="margin-left:1em">
(初三偈合見火譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0690c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二四行。頌合捨几用車
<lb n="0690c13"/>譬。為二。初一行。頌合捨几等。上開譬有三。擬宜。無
<lb n="0690c14"/>機。息化。今此一偈。亦有三意。</p>
<lb n="0690c15"/>
<p id="pX29p0690c1501">雖復教詔。而不信受。於諸欲染。貪著深故。</p>
<lb n="0690c16"/>
<p id="pX29p0690c1601" rend="margin-left:1em">雖復教詔一句。頌擬宜。不信受一句。頌無機。下二
<lb n="0690c17"/>句。頌息大化。貪著深故。頌上未免生老病死憂悲
<lb n="0690c18"/>苦惱等也。</p>
<p id="pX29p0690c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三偈。頌合用車救子得譬。有二。初
<lb n="0690c19"/>一行半。合上欲擬宜。及歎車希有。</p>
<lb n="0690c20"/>
<p id="pX29p0690c2001">以是方便
(至)
出世間道。</p>
<lb n="0690c21"/>
<p id="pX29p0690c2101" rend="margin-left:1em">以是方便一句。頌合上但以智慧方便欲擬宜。從
<lb n="0690c22"/>為說三乘下一行一句。頌合上歎三車希有。</p>
<p id="pX29p0690c2218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0690c23"/>一行半。頌合第四適子所願。</p>
<lb n="0690c24"/>
<p id="pX29p0690c2401">是諸子等
(至)
不退菩薩。</p>
<lb n="0691a01"/>
<p id="pX29p0691a0101" rend="margin-left:1em">上合三乘。各有四句。今則總頌。若心決定者。從苦
<lb n="0691a02"/>法忍<anchor xml:id="begd1e20688"/>已<anchor xml:id="endd1e20688"/>上。是真決定。此之一句。總頌三乘馳走之
<lb n="0691a03"/>位。後具足下一行。各頌三乘爭出之位也。不退菩
<lb n="0691a04"/>薩者。不退義通。正明三藏
(第二頌合上捨几用車
<lb n="0691a05"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0691a0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有八行。頌合第三等賜大車譬。文二。初
<lb n="0691a06"/>五行。頌合等賜。後三行。頌合歡喜。初又四。今初一
<lb n="0691a07"/>行。頌合等車章門。上文諸佛禪定等。</p>
<lb n="0691a08"/>
<p id="pX29p0691a0801">汝舍利弗。我為眾生。以此譬喻。說一佛乘。</p>
<lb n="0691a09"/>
<p id="pX29p0691a0901" rend="margin-left:1em">△次一行。是頌合等心章門。上云。是諸眾生。脫三
<lb n="0691a10"/>界者。</p>
<lb n="0691a11"/>
<p id="pX29p0691a1101">汝等若能。信受是語。一切皆當。成得佛道。</p>
<lb n="0691a12"/>
<p id="pX29p0691a1201" rend="margin-left:1em">△三二行正頌合廣大車。上云皆是一相一種等。</p>
<lb n="0691a13"/>
<p id="pX29p0691a1301">是乘微妙
(至)
供養禮拜。</p>
<lb n="0691a14"/>
<p id="pX29p0691a1401" rend="margin-left:1em">△四一行是頌上有車之由。</p>
<lb n="0691a15"/>
<p id="pX29p0691a1501">無量億千。諸力解脫。禪定智慧。及佛餘法。</p>
<lb n="0691a16"/>
<p id="pX29p0691a1601" rend="margin-left:1em">
(初五行頌等賜竟)
。</p>
<p id="pX29p0691a1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二三偈。頌合得車歡喜。</p>
<lb n="0691a17"/>
<p id="pX29p0691a1701">得如是乘
(至)
除佛方便。</p>
<lb n="0691a18"/>
<p id="pX29p0691a1801" rend="margin-left:1em">初二偈。頌各得大車。日夜者。初得佛知見中道智
<lb n="0691a19"/>光如日分。無明在如夜。自得中道智如日。慈悲入
<lb n="0691a20"/>生死如夜。常行二法。故言遊戲。三乘之人。同入佛
<lb n="0691a21"/>智。故云與諸菩薩。及聲聞眾。又此明自行化他。自
<lb n="0691a22"/>獲是乘。故言日夜遊戲。以此化他。故言與諸菩薩。
<lb n="0691a23"/>及聲聞眾。能化三乘。同乘寶乘也。</p>
<p id="pX29p0691a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">後一偈。結勸信
<lb n="0691a24"/>所說一乘。無三因緣。於十方土。審實而求。唯一無
<lb n="0691b01"/>二。除佛方便。則不在言耳。他云菩薩不索車。若不
<lb n="0691b02"/>索車。何因乘車歡喜
(第三合等賜大車譬八行竟)
。</p>
<lb n="0691b03"/>
<p id="pX29p0691b0301" rend="margin-left:1em">△第四有十五行半。頌合上不虗譬。文為二。初三
<lb n="0691b04"/>行半。正頌合不虗章門。第二有十二行。頌合釋不
<lb n="0691b05"/>虗。今初頌合不虗章門為三。初一行。先定父子。明
<lb n="0691b06"/>本欲與大故。文云。皆是吾子。理應平等與大也。</p>
<lb n="0691b07"/>
<p id="pX29p0691b0701">告舍利弗。汝諸人等。皆是吾子。我則是父。</p>
<lb n="0691b08"/>
<p id="pX29p0691b0801" rend="margin-left:1em">△二一偈。明乃說三乘。意為除障。</p>
<lb n="0691b09"/>
<p id="pX29p0691b0901">汝等累劫。眾苦所燒。我皆濟拔。令出三界。</p>
<lb n="0691b10"/>
<p id="pX29p0691b1001" rend="margin-left:1em">△三一行半。既<anchor xml:id="begd1e20836"/>已<anchor xml:id="endd1e20836"/>除障。還遂本心。與大乘法。故云
<lb n="0691b11"/>今所應作。唯佛智慧也。</p>
<lb n="0691b12"/>
<p id="pX29p0691b1201">我雖先說
(至)
唯佛智慧。</p>
<lb n="0691b13"/>
<p id="pX29p0691b1301" rend="margin-left:1em">
(第一三行半合頌不虗章門竟)
。</p>
<p id="pX29p0691b1313" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十二行。
<lb n="0691b14"/>頌合釋。還釋前三意。初二偈。釋同皆是子。理應平
<lb n="0691b15"/>等。第二七偈。釋不能受故。乃說三乘。第三有三偈。
<lb n="0691b16"/>釋後若堪能。還與其大。</p>
<p id="pX29p0691b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0691b17"/>
<p id="pX29p0691b1701">若有菩薩
(至)
皆是菩薩。</p>
<lb n="0691b18"/>
<p id="pX29p0691b1801" rend="margin-left:1em">若有菩薩者。方便三乘所化眾生。皆是昔日結緣
<lb n="0691b19"/>佛子。亦皆同有真如佛性。故云皆是菩薩也。</p>
<p id="pX29p0691b1918" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0691b20"/>七行。以不受大。故說三乘。此文具足四諦。初二行
<lb n="0691b21"/>苦諦。次二行集諦。次一行滅諦。次半行正明道諦。
<lb n="0691b22"/>後一行半。明得解脫。但離見思虗妄。明非究竟解
<lb n="0691b23"/>脫也。</p>
<lb n="0691b24"/>
<p id="pX29p0691b2401">若人小智
(至)
名為解脫。</p>
<lb n="0691c01"/>
<p id="pX29p0691c0101" rend="margin-left:1em">此七行。明小智障重。不即信受一乘。方便說三。接
<lb n="0691c02"/>引小智。為說苦諦者。聲聞於三乘中最小。復以苦
<lb n="0691c03"/>諦為初門。眾生心喜者。稱其本習則喜。本厭生死。
<lb n="0691c04"/>自求涅槃。今聞出離。即會宿習。故歡喜。此中正明
<lb n="0691c05"/>有作四諦。但離虗妄者。無明<anchor xml:id="begd1e20925"/>已<anchor xml:id="endd1e20925"/>是不實。通惑附無
<lb n="0691c06"/>明起。故呼之為虗妄。有作四諦。但除此惑。名為解
<lb n="0691c07"/>脫。脫於分段。未脫變易。故非自在。</p>
<p id="pX29p0691c0714" type="inline" rend="margin-left:1em">△三有三偈釋
<lb n="0691c08"/>者。初一行半。以無上道法斥。次一行半。出佛本心。
<lb n="0691c09"/>還與其大。</p>
<lb n="0691c10"/>
<p id="pX29p0691c1001">其實未得
(至)
故現於世。</p>
<lb n="0691c11"/>
<p id="pX29p0691c1101" rend="margin-left:1em">第三三偈。釋障既除。情根又利。還遂本心。與大乘
<lb n="0691c12"/>法。佛本欲與一切解脫。今汝始斷分段。非大涅槃。
<lb n="0691c13"/>以其未得一切智。終是未稱本心。故言我意不欲
<lb n="0691c14"/>令至滅度。今則還令得無上道。入大涅槃。乃是究
<lb n="0691c15"/>竟。稱佛本心。一切解脫。即是無作滅諦。無上道。即
<lb n="0691c16"/>是無作道諦。用二諦。破有作苦集。昔欲說此。而此
<lb n="0691c17"/>眾生不堪。障既<anchor xml:id="begd1e20970"/>已<anchor xml:id="endd1e20970"/>除。還說此也。佛為法王。於權實
<lb n="0691c18"/>法。<anchor xml:id="begd1e20978"/>已<anchor xml:id="endd1e20978"/>得自在。開三權。顯一實。豈當有虗也。</p>
<p id="pX29p0691c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第四十
<lb n="0691c19"/>五行半合不虗譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0691c1909" type="inline" rend="margin-left:1em">
(<anchor xml:id="begd1e20996"/>已<anchor xml:id="endd1e20996"/>上一百行偈。頌長行第二
<lb n="0691c20"/>譬喻竟)
。</p>
<p id="pX29p0691c2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△後六十五行偈中。廣明通經方法。勸信
<lb n="0691c21"/>流通。信者。信佛說不說也。勸者。勸可通不可通也。
<lb n="0691c22"/>有此二義。故言勸信。文為二。一標兩章。二釋。</p>
<p id="pX29p0691c2218" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0691c23"/>初一行半標。</p>
<lb n="0691c24"/>
<p id="pX29p0691c2401">汝舍利弗
(至)
勿妄宣傳。</p>
<lb n="0692a01"/>
<p id="pX29p0692a0101" rend="margin-left:1em">初一行標說不說者。如來說此法印。為利益世間
<lb n="0692a02"/>故說也。不說者。四十餘年。未是說時。五千未去。是
<lb n="0692a03"/>故不說也。</p>
<p id="pX29p0692a0305" type="inline" rend="margin-left:1em">○次在所遊方下半行。標可通不可通
<lb n="0692a04"/>章者。勿妄宣傳也。惡者強說。令其墮苦。善者不說。
<lb n="0692a05"/>悞其失樂。若大悲愍惡。則不為通。若大慈念善。則
<lb n="0692a06"/>應為通。是名標可通不可通章也。</p>
<p id="pX29p0692a0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。又為二。
<lb n="0692a07"/>初八行。釋可說不可說。次五十五行半。釋可通不
<lb n="0692a08"/>可通。</p>
<p id="pX29p0692a0803" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0692a09"/>
<p id="pX29p0692a0901">若有聞者
(至)
非<anchor xml:id="begd1e21060"/>己<anchor xml:id="endd1e21060"/>智分。</p>
<lb n="0692a10"/>
<p id="pX29p0692a1001" rend="margin-left:1em">今初八行。明如來利益世間之相也。通論三世利
<lb n="0692a11"/>益。別論令二乘入信。阿<g ref="CB16014"/>䟦致。是觀現在益。曾見
<lb n="0692a12"/>者。觀過去善為說也。信汝見我者。觀未來善為說
<lb n="0692a13"/>也。下文云。若深信解者。見佛常住靈鷲。即其義也。
<lb n="0692a14"/>斯法華經一行。是結上開下。如來觀知三世利益。
<lb n="0692a15"/>是故為說。淺智不解。則不為說。此釋如來說不說
<lb n="0692a16"/>章也。</p>
<p id="pX29p0692a1603" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。舍利弗以信得入者。信一乘實相。究竟佛慧也。圓十信滿心。即入初住。初發心時。
<lb n="0692a17"/>即得菩提。成就慧身。不由他悟也。其餘聲聞。信佛語者。以圓住別地<anchor xml:id="begd1e21092"/>已<anchor xml:id="endd1e21092"/>前。依法力熏習。不離教法。故云信
<lb n="0692a18"/>佛語故。隨順此經。非<anchor xml:id="begd1e21100"/>己<anchor xml:id="endd1e21100"/>智分也。行者未起圓信。與信位未滿者。未起應令起。未滿應令滿。總由信佛語故。
<lb n="0692a19"/>不離聖教量。依法力熏習。至住地<anchor xml:id="begd1e21109"/>已<anchor xml:id="endd1e21109"/>上。始得亡筌。行起解絕也)
。</p>
<p id="pX29p0692a1925" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初八行竟)
。</p>
<p id="pX29p0692a1929" type="inline" rend="margin-left:1em">△次五
<lb n="0692a20"/>十五行半。釋行人可通不可通章。又二。初三十六
<lb n="0692a21"/>行半。明若用大悲門。莫為惡說。若引惡數。必起惡
<lb n="0692a22"/>謗。獲惡果報。是故大悲。不可為說。</p>
<lb n="0692a23"/>
<p id="pX29p0692a2301">又舍利弗
(至)
莫說此經。</p>
<lb n="0692a24"/>
<p id="pX29p0692a2401" rend="margin-left:1em">斷世間佛種者。淨名以煩惱為如來種。此取境界
<lb n="0692b01"/>性也。大品以一切種智學般若。此取了因性為佛
<lb n="0692b02"/>種。涅槃用心性理不斷。此取正因性為佛種。今經
<lb n="0692b03"/>明小善成佛。此取緣因為佛種。若不信小善成佛。
<lb n="0692b04"/>即斷世間佛種也
(初三十六行半竟)
。</p>
<p id="pX29p0692b0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十
<lb n="0692b05"/>九行。釋弘經時。用大慈門。善人應為宣說。令不失
<lb n="0692b06"/>樂。夫弘通之要。諧和兩門。令其得所。是善流傳。若
<lb n="0692b07"/>不得所。是妄宣傳。文為二。初十七行。有五雙十隻
<lb n="0692b08"/>善人之相。可令宣說。後二行。總結應可說也。初三
<lb n="0692b09"/>行。過現為一雙。</p>
<lb n="0692b10"/>
<p id="pX29p0692b1001">若有利根
(至)
乃可為說。</p>
<lb n="0692b11"/>
<p id="pX29p0692b1101" rend="margin-left:1em">利根是現在。植善是過去。強識是現在。見百千是
<lb n="0692b12"/>過去也。</p>
<p id="pX29p0692b1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二兩行半。上下為一雙。</p>
<lb n="0692b13"/>
<p id="pX29p0692b1301">若人精進
(至)
乃可為說。</p>
<lb n="0692b14"/>
<p id="pX29p0692b1401" rend="margin-left:1em">修慈是愍下。恭敬是尊上也。</p>
<p id="pX29p0692b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△三有三行。內外為
<lb n="0692b15"/>一雙。</p>
<lb n="0692b16"/>
<p id="pX29p0692b1601">又舍利弗
(至)
乃可為說。</p>
<lb n="0692b17"/>
<p id="pX29p0692b1701" rend="margin-left:1em">捨惡親善。是外求。持戒如珠。是內護。</p>
<p id="pX29p0692b1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△四三行半。
<lb n="0692b18"/>自行化他為一雙。</p>
<lb n="0692b19"/>
<p id="pX29p0692b1901">若人無瞋
(至)
乃可為說。</p>
<lb n="0692b20"/>
<p id="pX29p0692b2001" rend="margin-left:1em">質直敬佛是自行。譬喻說法是化他。</p>
<p id="pX29p0692b2015" type="inline" rend="margin-left:1em">△五有五行。
<lb n="0692b21"/>始終為一雙。</p>
<lb n="0692b22"/>
<p id="pX29p0692b2201">若有比丘
(至)
乃可為說。</p>
<lb n="0692b23"/>
<p id="pX29p0692b2301" rend="margin-left:1em">四方求法。請益之始。頂受專修。是歸憑之終
(次十
<lb n="0692b24"/>七行竟)
。</p>
<p id="pX29p0692b2404" type="inline" rend="margin-left:1em">△後兩行總結。</p>
<lb n="0692c01"/>
<p id="pX29p0692c0101">告舍利弗
(至)
玅法華經。</p>
<lb n="0692c02"/>
<p id="pX29p0692c0201" rend="margin-left:1em">善信甚多。略舉十相
(五雙十隻)
。示流通方法。顯慈悲兩
<lb n="0692c03"/>門。可通不可通之大要也
(譬喻品竟)
。</p>
<lb n="0692c04"/>
<lb n="0692c05"/>玅法蓮華經文句纂要卷第三<lb n="0692c06"/>
<lb n="0692c07"/>
<lb n="0692c08"/>玅法蓮華經文句纂要卷第四<lb n="0692c09"/>
<lb n="0692c10"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0692c11"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0692c12"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0692c13"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0692c14"/>
<p id="pX29p0692c1401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0692c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0692c15"/>
<p id="pX29p0692c1501">玅法蓮華經信解品第四</p>
<lb n="0692c16"/>
<p id="pX29p0692c1601" rend="margin-left:1em">釋品者。夫根有利鈍。惑有厚薄。說有法譬。悟有前
<lb n="0692c17"/>後。法華座前。猶如豌豆。文云。如來說法既久。我時
<lb n="0692c18"/>在座。身體疲懈。但念空。無相。無作。於菩薩法。都無
<lb n="0692c19"/>一念好樂之心。初聞略說。動執生疑。廣聞五佛。<g ref="CB15167"/>
<lb n="0692c20"/>朧未曉。今聞譬喻。歡喜踊躍。信發解生。疑去理明。
<lb n="0692c21"/>歡喜是世界。信生是為人。疑去是對治。理明是第
<lb n="0692c22"/>一義。以是因緣。故名信解品
(豌豆。豆名。夏收者。謂聲聞中間取證。不等
<lb n="0692c23"/>待所因也)
。又中根之人。聞說譬喻。初破疑惑。入大乘見
<lb n="0692c24"/>道。故名為信。進入大乘修道。故名為解。文云。無上
<lb n="0693a01"/>寶聚。不求自得。我等今日。真是聲聞。以佛道聲。令
<lb n="0693a02"/>一切聞。聞圓教。入圓位。故名信解品。本迹者。四大
<lb n="0693a03"/>弟子。久入大乘。成就佛法。迹引中根。示初信解。故
<lb n="0693a04"/>名信解品。</p>
<p id="pX29p0693a0405" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。此是領解段。近領火宅。遠
<lb n="0693a05"/>領方便。文為二。一經家敘歡喜。二白佛自陳。初又
<lb n="0693a06"/>二。先敘內喜。</p>
<lb n="0693a07"/>
<p id="pX29p0693a0701">爾時慧命須菩提
(至)
歡喜踊躍。</p>
<lb n="0693a08"/>
<p id="pX29p0693a0801" rend="margin-left:1em">善吉獨稱慧命。三人摩訶者。通論皆大皆慧。別論
<lb n="0693a09"/>善吉解空。空慧為命。此約行也。諸慧人中。佛慧第
<lb n="0693a10"/>一。佛於般若。命其轉教。其為慧人所命。故云慧命。
<lb n="0693a11"/>三弟子被命少。不以空為行宗。此約教也。摩訶如
<lb n="0693a12"/>前說。得喜之由。遠聞方便五段法說。經家但敘聞
<lb n="0693a13"/>希有法。聞授記二種。或可聞法敘四段。見授記是
<lb n="0693a14"/>第五段也。如此聞見。昔未曾有。歡喜之由也。發希
<lb n="0693a15"/>有心者。敘近聞譬喻四番之說。希有心發。心發故。
<lb n="0693a16"/>名之為信。以信故入。入歡喜位。即信解品意也
(譬喻
<lb n="0693a17"/>四番者。長行偈頌。各有總別。亦復各有開譬合譬。重重聞之。希有心發也)
。</p>
<p id="pX29p0693a1729" type="inline" rend="margin-left:1em">△次敘外儀。</p>
<lb n="0693a18"/>
<p id="pX29p0693a1801">即從座起整衣服
(至)
曲躬恭敬瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0693a19"/>
<p id="pX29p0693a1901" rend="margin-left:1em">如文。例身子。亦應三業領解。準前可知
(具如身子領偈)
。</p>
<p id="pX29p0693a1922" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0693a20"/>二白佛自陳。文為二。初長行。二偈頌。長行又二。初
<lb n="0693a21"/>法略說領解。二譬廣說領解。略又二。一法說。二略
<lb n="0693a22"/>舉譬。法說又二。一明昔稟三故不求。二明今會一
<lb n="0693a23"/>故自得。不求中有標。有釋。</p>
<p id="pX29p0693a2311" type="inline" rend="margin-left:1em">初標。</p>
<lb n="0693a24"/>
<p id="pX29p0693a2401">而白佛言我等居僧之首
(至)
心不喜樂。</p>
<lb n="0693b01"/>
<p id="pX29p0693b0101" rend="margin-left:1em">初居僧首者。法臘既高。晚學以我為軌。忽改途易
<lb n="0693b02"/>轍。棄小求大。為後來所嫌。自固護彼。所以不求。二
<lb n="0693b03"/>俗年<anchor xml:id="begd1e21457"/>已<anchor xml:id="endd1e21457"/>邁。若作菩薩。當專任大道。廣度眾生。今既
<lb n="0693b04"/>朽老。無所堪任。是故不求。三<anchor xml:id="begd1e21465"/>已<anchor xml:id="endd1e21465"/>得涅槃無為正位。
<lb n="0693b05"/>不能發大心。高原陸地。不生蓮華。盡無生智<anchor xml:id="begd1e21474"/>已<anchor xml:id="endd1e21474"/>立。
<lb n="0693b06"/>無所依求也。</p>
<p id="pX29p0693b0606" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋三不求。</p>
<lb n="0693b07"/>
<p id="pX29p0693b0701">所以者何。世尊令我等
(至)
不生一念好樂之心。</p>
<lb n="0693b08"/>
<p id="pX29p0693b0801" rend="margin-left:1em">先釋得涅<anchor xml:id="begd1e21497"/>槃<anchor xml:id="endd1e21497"/>不求。</p>
<p id="pX29p0693b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">次釋年邁不求。</p>
<p id="pX29p0693b0814" type="inline" rend="margin-left:1em">既言在座。復道
<lb n="0693b09"/>年朽。釋僧首不求也。</p>
<p id="pX29p0693b0909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明今會一故自得。即領
<lb n="0693b10"/>解也。</p>
<lb n="0693b11"/>
<p id="pX29p0693b1101">我等今於佛前
(至)
深自慶幸獲大善利。</p>
<lb n="0693b12"/>
<p id="pX29p0693b1201" rend="margin-left:1em">我等今於佛前下。陳得解之由。由遠聞五章。略廣
<lb n="0693b13"/>開三顯實。是故慶幸。獲大善利者。正陳得解。是近
<lb n="0693b14"/>聞四番譬喻希有之法而獲開悟。開悟善利也。</p>
<p id="pX29p0693b1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0693b15"/>第二略舉譬。</p>
<lb n="0693b16"/>
<p id="pX29p0693b1601">無量珍寶。不求自得。</p>
<lb n="0693b17"/>
<p id="pX29p0693b1701" rend="margin-left:1em">譬昔不求。而今自得希有法寶也
(無量珍寶者。昔般若領教。謂為
<lb n="0693b18"/>菩薩。豈圖於今。全蒙等賜)
。</p>
<p id="pX29p0693b1811" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初法略說領解竟)
。</p>
<p id="pX29p0693b1818" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二譬廣說領
<lb n="0693b19"/>解。有二。一開譬。二合譬。今初開譬又二。先諮發。</p>
<lb n="0693b20"/>
<p id="pX29p0693b2001">世尊。我等今者。樂說譬喻。以明斯義。</p>
<lb n="0693b21"/>
<p id="pX29p0693b2101" rend="margin-left:1em">△二正立譬。為五。一父子相失譬。近領火宅總譬。
<lb n="0693b22"/>遠領方便略頌。二父子相見譬。近領火宅見火。遠
<lb n="0693b23"/>領方便。我以佛眼觀見。三追誘譬。近領火宅捨几
<lb n="0693b24"/>用車。遠領方便寢大施小。四委知家業譬。乃追領
<lb n="0693c01"/>方等彈呵。大品轉教意。五付家業譬。近領火宅等
<lb n="0693c02"/>賜大車。遠領法說。正直捨方便。但說無上道。又合
<lb n="0693c03"/>第四第五。共為一領付譬。在下更明其意也。</p>
<p id="pX29p0693c0318" type="inline" rend="margin-left:1em">今依
<lb n="0693c04"/>文附義。若釋窮子。取二乘人半字法門銷文。若釋
<lb n="0693c05"/>長者。取盧舍那佛滿字法門銷文。何者。宅內長者。
<lb n="0693c06"/>脫瓔珞。著垢衣。衣瓔有異。人秪是一。譬盧舍那佛。
<lb n="0693c07"/>隱無量佛德。示丈六金輝。執持糞器。設三乘教。隱
<lb n="0693c08"/>顯有殊。何關體別。</p>
<p id="pX29p0693c0808" type="inline" rend="margin-left:1em">初父子相失譬。又為四。一子背
<lb n="0693c09"/>父去。二父求子中止。三子遇到父城。四其父憂喜。
<lb n="0693c10"/>四段各兩。初兩者。一捨父逃逝。領總譬中五百人。
<lb n="0693c11"/>昔結大乘子父。尋復失解。流浪五道。故言或十。二
<lb n="0693c12"/>十。至五十歲。通是佛子。子義微弱。故言幼稚。非結
<lb n="0693c13"/>緣<anchor xml:id="begd1e21609"/>己<anchor xml:id="endd1e21609"/>界。故言久住他國。</p>
<p id="pX29p0693c1310" type="inline" rend="margin-left:1em">二者向本而還。領總譬三
<lb n="0693c14"/>十子。此緣有微著之義。故言長大。緣既經苦。關佛
<lb n="0693c15"/>大悲。故言遇到本國
(非結緣<anchor xml:id="begd1e21623"/>己<anchor xml:id="endd1e21623"/>界等者。本結大緣。寂光為土。期心所契。法界為
<lb n="0693c16"/>機。退大<anchor xml:id="begd1e21631"/>已<anchor xml:id="endd1e21631"/>來。機土全失。流浪五道。望本為他。方便有餘。尚非<anchor xml:id="begd1e21637"/>己<anchor xml:id="endd1e21637"/>界。況寂光土耶。今窮子所居。現處五濁。且
<lb n="0693c17"/>以所住。望本為他。自爾<anchor xml:id="begd1e21646"/>已<anchor xml:id="endd1e21646"/>來。常在三界。故云久住。此緣至長大者。機中稍厚。且與著名。仍未復初。但云三
<lb n="0693c18"/>十。緣既下。以苦為機。故知猶在小化前也。到而不識。故名為遇。是昔曾見。故名為本)
。二父求
<lb n="0693c19"/>子中止為兩者。一父求子不得。領總譬中長者。從
<lb n="0693c20"/>眾生退大之後。伺其大機。未得其會。故言不得。二
<lb n="0693c21"/>中止一城。其家者。領總譬中宅。大富者。領總譬中
<lb n="0693c22"/>長者德業。內外財富意耳。三子到父城。為二。一到
<lb n="0693c23"/>城之由。領火起苦惱之相。從退大<anchor xml:id="begd1e21666"/>已<anchor xml:id="endd1e21666"/>後。處處遊歷。
<lb n="0693c24"/>備嬰辛苦。二遂到父城者。以苦為機。扣於大悲。故
<lb n="0694a01"/>言遂到父城。四其父憂喜為兩者。一念失子苦。二
<lb n="0694a02"/>念得子樂。領總譬中一門。子既幼稚。取門不當。動
<lb n="0694a03"/>父之憂。元以此門通之。故動父之喜。初子背父去。
<lb n="0694a04"/>有二。一捨父逃逝。</p>
<lb n="0694a05"/>
<p id="pX29p0694a0501">譬若有人年既幼稚
(至)
或十二十至五十歲。</p>
<lb n="0694a06"/>
<p id="pX29p0694a0601" rend="margin-left:1em">初譬若有人。譬二乘人。菩薩位行難知。且齊<anchor xml:id="begd1e21698"/>已<anchor xml:id="endd1e21698"/>領
<lb n="0694a07"/>耳。年既幼稚者。以無明厚重。覆障解心。解心無力。
<lb n="0694a08"/>故言幼稚。善根被熏。稍稍欲著。名為長大。捨父逃
<lb n="0694a09"/>逝者。退大為捨。無明自覆曰逃。趣向生死為逝。問。
<lb n="0694a10"/>佛捨應後。眾生起惑。是父離子。非是子捨父。答。由
<lb n="0694a11"/>眾生不感。佛則去世。還成子捨父義。久住他國者。
<lb n="0694a12"/>涅槃法界。是佛自國。生死五欲。是為他國。本求出
<lb n="0694a13"/>離而退墮不反。故云久住。或十是天道。二十人道。
<lb n="0694a14"/>五十是五道。約於一人。備輪諸道。</p>
<p id="pX29p0694a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二向本而還。</p>
<lb n="0694a15"/>
<p id="pX29p0694a1501">年既長大加復窮困
(至)
漸漸遊行遇向本國。</p>
<lb n="0694a16"/>
<p id="pX29p0694a1601" rend="margin-left:1em">上云幼稚者。幼有二義。一癡小故。二未遭苦故。則
<lb n="0694a17"/>不知還。譬結緣<anchor xml:id="begd1e21739"/>已<anchor xml:id="endd1e21739"/>後。大解未濃。如癡不反。尚有殘
<lb n="0694a18"/>福。耽迷不反。今云長大者。以習業冥熏。微知向道。
<lb n="0694a19"/>遭苦失樂。思求出要。此二為機扣佛。名為漸向父
<lb n="0694a20"/>國。上文云。若人遭苦。為說涅槃。若以人天二善。非
<lb n="0694a21"/>感佛緣。在三界中。不見佛父。不得出要之術為窮。
<lb n="0694a22"/>八苦火燒故為困。馳騁四方以求衣食者。佛既未
<lb n="0694a23"/>出。諸凡夫人。身受心法。起於四見。於中求正道如
<lb n="0694a24"/>求食。求助道如求衣。以厭苦求理。為可化之緣。佛
<lb n="0694b01"/>初出時。諸外道等。皆先得度。即此意也。大經云。諦
<lb n="0694b02"/>觀四方。喻於四諦。準此可知。漸漸遊行遇向本國
<lb n="0694b03"/>者。明其厭苦希脫。邪求涅槃。雖非本意。亦蒙值佛。
<lb n="0694b04"/>故云遇向也。本國如上說。下文明城舍。云何分別。
<lb n="0694b05"/>以斷德涅槃。防非禦惡為城。舍語又親。同體大悲
<lb n="0694b06"/>為舍也。</p>
<p id="pX29p0694b0604" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二求子中止二者。一求子不得。</p>
<lb n="0694b07"/>
<p id="pX29p0694b0701">其父先來。求子不得。</p>
<lb n="0694b08"/>
<p id="pX29p0694b0801" rend="margin-left:1em">初從退大<anchor xml:id="begd1e21787"/>已<anchor xml:id="endd1e21787"/>後。求機不會。不會故名不得。</p>
<p id="pX29p0694b0817" type="inline" rend="margin-left:1em">△二中
<lb n="0694b09"/>止一城。</p>
<lb n="0694b10"/>
<p id="pX29p0694b1001">中止一城其家大富
(至)
商估買客亦甚眾多。</p>
<lb n="0694b11"/>
<p id="pX29p0694b1101" rend="margin-left:1em">中止一城者。不為一子而廢家業。譬佛不以一處
<lb n="0694b12"/>無機。而廢餘方施化。今取方便有餘土為國。在同
<lb n="0694b13"/>居實報兩間為中。有餘涅槃為城。住此涅槃名止。
<lb n="0694b14"/>處此為家。起勝劣兩應。劣應應聲聞。勝應應菩薩。
<lb n="0694b15"/>五人斷通惑者。同生其土。皆為菩薩。佛以勝應應
<lb n="0694b16"/>之。純以大乘家業。訓令修學。中止於此。伺覓同居
<lb n="0694b17"/>子機。非但中義得合。國城家業。皆悉分明。大富者。
<lb n="0694b18"/>實相境為家。具足萬德名為富。五度福德名為財
<lb n="0694b19"/>般若智慧名為寶。導一切悉摩訶衍名無量。金銀
<lb n="0694b20"/>珠等。是大乘三十七道品也。此即領上長者大富
<lb n="0694b21"/>義也。倉庫盈溢者。在內為盈。在外為溢。盛米為倉。
<lb n="0694b22"/>盛物為庫。倉譬禪定。禪生百八三昧故。庫譬實相。
<lb n="0694b23"/>能發十八空智慧故。自資為盈外化為溢。領上多
<lb n="0694b24"/>有田宅義也。僮僕者。方便知見波羅蜜。皆悉具足。
<lb n="0694c01"/>屈曲隨機。稱事稱理。此領上又多僕從。就位為語。
<lb n="0694c02"/>二乘。及通教菩薩。別教三十心。悉如僮僕。別教圓
<lb n="0694c03"/>教十地如臣。向十如佐。十行如吏。十住為民。初入
<lb n="0694c04"/>佛境界。率土之濵。無非王民。雖得為民。比吏佐等。
<lb n="0694c05"/>猶為疎遠。十行歷別修習諸法。種種驅馳如吏。十
<lb n="0694c06"/>迴向事理稍深。職近王邊如佐。十地輔佛行化。降
<lb n="0694c07"/>魔制敵。故如臣也。一心三觀如象。運圓教大乘。次
<lb n="0694c08"/>第三觀如馬。運別教大乘。即空析空觀如水牛。運
<lb n="0694c09"/>兩教大乘。析法觀自行。如鹿羊等。運二乘之法。無
<lb n="0694c10"/>數者。權實諸法。皆名車乘。權實智觀。名象馬牛羊。
<lb n="0694c11"/>非但教法甚多。觀智亦復無數也。出入者。二而不
<lb n="0694c12"/>二是入。不二而二是出。又不二而二是入。二而不
<lb n="0694c13"/>二是出。無量還一是入。一中無量是出。化他用為
<lb n="0694c14"/>出。自行用為入。出法益眾生為息。化功歸<anchor xml:id="begd1e21876"/>己<anchor xml:id="endd1e21876"/>為利。
<lb n="0694c15"/>乃徧他國者。徧於三土。行於非道。通達佛道。即其
<lb n="0694c16"/>義也。唯法性是<anchor xml:id="begd1e21891"/>己<anchor xml:id="endd1e21891"/>國耳。商估賈客亦甚眾多者。諸
<lb n="0694c17"/>菩薩是商人。又徧入三土以求法利。故云眾多。此
<lb n="0694c18"/>土菩薩往他方聽法。他方大士來此聞經。往還採
<lb n="0694c19"/>利也。又應化二身如賈客。將實法徧入三土。化益
<lb n="0694c20"/>眾生而歸法身。故云甚多。如世間人令他捉財興
<lb n="0694c21"/>生。亦自興生也。</p>
<p id="pX29p0694c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三子到父城二者。一求衣食。</p>
<lb n="0694c22"/>
<p id="pX29p0694c2201">時貧窮子。遊諸聚落。經歷國邑。</p>
<lb n="0694c23"/>
<p id="pX29p0694c2301" rend="margin-left:1em">初內合退大乘<anchor xml:id="begd1e21924"/>已<anchor xml:id="endd1e21924"/>。備遭諸苦。深起厭患。欲求出離。
<lb n="0694c24"/>取理不中。致成邪僻。因邪慧歷心。易可入正。以求
<lb n="0695a01"/>出世。為感佛由也。觀察五陰為聚落。十二入為邑。
<lb n="0695a02"/>十八界為國。歷此求理。名求衣食。</p>
<p id="pX29p0695a0214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二到父城。</p>
<lb n="0695a03"/>
<p id="pX29p0695a0301">遂到其父所止之城。</p>
<lb n="0695a04"/>
<p id="pX29p0695a0401" rend="margin-left:1em">此是正向其父所止之城者。苦境為機。感佛大悲。
<lb n="0695a05"/>名為到城。城即涅槃。涅槃通半滿。眾生習解。可有
<lb n="0695a06"/>得涅槃之義。故言到城。</p>
<p id="pX29p0695a0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四其父憂喜二者。一
<lb n="0695a07"/>念失子之苦。</p>
<lb n="0695a08"/>
<p id="pX29p0695a0801">父每念子
(至)
是以慇懃每憶其子。</p>
<lb n="0695a09"/>
<p id="pX29p0695a0901" rend="margin-left:1em">如來自昔至今。恒思子大機。故言每念。五十餘年
<lb n="0695a10"/>者。五道也。鬼道攝修羅。故言餘也。未曾說者。未曾
<lb n="0695a11"/>向方便有餘土中臣佐吏人。說有此子機緣也。又
<lb n="0695a12"/>應世<anchor xml:id="begd1e21978"/>已<anchor xml:id="endd1e21978"/>來。自昔華嚴方等大品諸座。未曾向諸大
<lb n="0695a13"/>士。說此聲聞。本是大乘之子。既非佛子。不解佛法。
<lb n="0695a14"/>或如聾啞。或華著拜座。或棄鉢茫然。種種不逮也。
<lb n="0695a15"/>心懷悔恨者。悔昔不勤教詔。致令無訓逃逝。恨子
<lb n="0695a16"/>不惟恩義。疎我親他。內合如來悔不殷勤。令入內
<lb n="0695a17"/>凡。遂退失本解。恨子無心。不能精進固志。逃迷不
<lb n="0695a18"/>返。故言悔恨也。自念老朽者。化期將畢。無傳大法
<lb n="0695a19"/>之人。如老朽而無子也。問。法身所化諸菩薩等。悉
<lb n="0695a20"/>堪補處。何遽此憂。答。法身所化。本無興廢。誰譚老
<lb n="0695a21"/>朽。此非所論。今明化身眷屬。則有二種。一法身大
<lb n="0695a22"/>士。共相影響。迹雖弟子。本或是師。亦不約此自念
<lb n="0695a23"/>老朽也。二者同居凡夫。始從化佛初發道心者。名
<lb n="0695a24"/>此為子也。子繼父業。令胤族不斷。若身子受決。作
<lb n="0695b01"/>華光佛。則一方佛種。相續不斷。大乘家業。遞相傳
<lb n="0695b02"/>付。若身子無可化之機。則大乘法財。現無付囑。後
<lb n="0695b03"/>來眾生。佛種安寄。老朽興歎。正為此也。</p>
<p id="pX29p0695b0316" type="inline" rend="margin-left:1em">△二念得
<lb n="0695b04"/>子為樂。</p>
<lb n="0695b05"/>
<p id="pX29p0695b0501">復作是念。我若得子。委付財物。坦然快樂。無復憂慮。</p>
<lb n="0695b06"/>
<p id="pX29p0695b0601" rend="margin-left:1em">可度之機。名為得子。與受佛記。名付法財。稱於本
<lb n="0695b07"/>心。復言快樂
(第一父子相失譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0695b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二父子相
<lb n="0695b08"/>見譬。為二。一子見父。窮子傭賃。領火宅所見之火。
<lb n="0695b09"/>法說所見五濁。二父見子。領火宅長者見。法說中
<lb n="0695b10"/>佛眼見也。法譬竝明火前見子。此中明子前見父。
<lb n="0695b11"/>就佛則靈智先知。機成赴應。故言父先見子。若約
<lb n="0695b12"/>眾生。必先感而後應。故言子先見父。機應不可思
<lb n="0695b13"/>議。不後不前。故前後互舉也。文中一子見父。二父
<lb n="0695b14"/>見子。此兩段中。各復為四。初子見父四者。一見父
<lb n="0695b15"/>之由。由求衣食。二見父之處。處在門側。三見父之
<lb n="0695b16"/>相。踞師子牀。四生畏避。悔來至此。</p>
<p id="pX29p0695b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0695b17"/>
<p id="pX29p0695b1701">世尊。爾時窮子。傭賃展轉。遇到父舍。</p>
<lb n="0695b18"/>
<p id="pX29p0695b1801" rend="margin-left:1em">見父之由。由厭苦欣樂。推求理味。漸漸積習。遂成
<lb n="0695b19"/>出世善根。故言傭賃展轉。以此善根。能扣佛慈悲。
<lb n="0695b20"/>故言遇到父舍。父喻道後法身。舍喻無緣慈悲。大
<lb n="0695b21"/>小二機。雙扣此舍。有大機故。故言遙見其父。有小
<lb n="0695b22"/>機故。住在門側。若唯小無大。則應不見尊特之身。
<lb n="0695b23"/>父不應言。我財物庫藏。今有所付。若唯大無小。不
<lb n="0695b24"/>應住立門側。子不應言。非我傭力得物之處也。</p>
<p id="pX29p0695b2419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0695c01"/>二見父之處。</p>
<lb n="0695c02"/>
<p id="pX29p0695c0201">住立門側。遙見其父。</p>
<lb n="0695c03"/>
<p id="pX29p0695c0301" rend="margin-left:1em">見父之處者。即是門側。二觀為方便。即門二邊。圓
<lb n="0695c04"/>中之機。當門正見。二乘偏真。故言門側。但空三昧。
<lb n="0695c05"/>偏真慧眼。傍窺法身耳。遙見其父者。正見有二種。
<lb n="0695c06"/>一近見。二遠見。今言大機始發。扣召事遠。是故言
<lb n="0695c07"/>遙。又機微非堪應赴。名之為遙也。</p>
<p id="pX29p0695c0714" type="inline" rend="margin-left:1em">△三見父之相。</p>
<lb n="0695c08"/>
<p id="pX29p0695c0801">踞師子牀
(至)
種種嚴飾威德特尊。</p>
<lb n="0695c09"/>
<p id="pX29p0695c0901" rend="margin-left:1em">踞師子牀者。圓報法身。安處空理。無復通別二惑
<lb n="0695c10"/>八魔等畏。故云踞師子牀也。華嚴說第一義空。四
<lb n="0695c11"/>無所畏為牀也。寶几承足者。定慧為足。實諦為几。
<lb n="0695c12"/>無生定慧。依真如境也。婆羅門。舊云高良大姓。八
<lb n="0695c13"/>地<anchor xml:id="begd1e22151"/>已<anchor xml:id="endd1e22151"/>上也。剎利者。七地<anchor xml:id="begd1e22157"/>已<anchor xml:id="endd1e22157"/>還也。居士。內凡夫等。今
<lb n="0695c14"/>明勝應應菩薩。即盧舍那尊特身。大機所扣者也。
<lb n="0695c15"/>劣應應小乘。丈六弊衣。小機所扣者也。今經明常
<lb n="0695c16"/>住醍醐。與涅槃等。法身圓頓。與華嚴等。所譬長者
<lb n="0695c17"/>威德。及侍衛剎利婆羅門等。恭敬圍繞。悉指華嚴
<lb n="0695c18"/>中眷屬。皆無異也。所說法相。如彼所明。亦復無別。
<lb n="0695c19"/>婆羅門。名淨行。貴族高潔。即等覺離垢菩薩也。剎
<lb n="0695c20"/>利。即是王種。九地<anchor xml:id="begd1e22178"/>已<anchor xml:id="endd1e22178"/>下。初地<anchor xml:id="begd1e22185"/>已<anchor xml:id="endd1e22185"/>上也。居士富而不
<lb n="0695c21"/>貴。即三十心也。真珠瓔珞者。即戒定慧陀羅尼三
<lb n="0695c22"/>昧也。價直千萬者。即四十地功德以嚴法身也。吏
<lb n="0695c23"/>民僮僕者。異門明義。即是稟方便教。斷通惑者。名
<lb n="0695c24"/>為民。稟別教斷通惑者。名為吏。若同門明義者。還
<lb n="0696a01"/>是方便波羅蜜也。內與實智同。外與機緣同。喻如
<lb n="0696a02"/>吏民。有內奉外役之義也。白拂者。即是權智之用
<lb n="0696a03"/>也。左右者。右即入空智。用拂四住塵。左即入假智。
<lb n="0696a04"/>用拂無知塵。此二為中道方便。故言侍立。覆以寶
<lb n="0696a05"/>帳者。真實慈悲也。垂諸華旛者。華即四攝。旛即神
<lb n="0696a06"/>通。香水灑地者。降注法水。灑諸菩薩心地。以淹惑
<lb n="0696a07"/>塵。亦是定水灑散心地也。散眾名華者。布以七淨
<lb n="0696a08"/>華。謂戒。定。慧。斷疑。道非道。知見淨。斷知淨也。戒者。
<lb n="0696a09"/>攝律儀等三種戒也。定者。首楞嚴等也。慧者。實智
<lb n="0696a10"/>慧也。斷疑者。<anchor xml:id="begd1e22223"/>已<anchor xml:id="endd1e22223"/>度二諦之疑也。道非道淨者。行於
<lb n="0696a11"/>非道通達佛道也。知見淨者。智德圓滿。了了見佛
<lb n="0696a12"/>性也。斷知淨者。斷德成就。無明永盡也。羅列寶物
<lb n="0696a13"/>者。羅列諸地真實功德也。出內如前釋。威德特尊
<lb n="0696a14"/>者。光明無邊。色相無邊。相海巍巍堂堂。此華藏舍
<lb n="0696a15"/>那光明徧照之尊。豈可不識。而作他釋耶。</p>
<p id="pX29p0696a1517" type="inline" rend="margin-left:1em">△四見
<lb n="0696a16"/>父畏避。</p>
<lb n="0696a17"/>
<p id="pX29p0696a1701">窮子見父有大力勢
(至)
作是念<anchor xml:id="begd1e22255"/>已<anchor xml:id="endd1e22255"/>疾走而去。</p>
<lb n="0696a18"/>
<p id="pX29p0696a1801" rend="margin-left:1em">窮子見父有大力勢者。智大故。名大力。神通大故。
<lb n="0696a19"/>名大勢。如上身手有力義也。恐怖者。小機劣弱。怯
<lb n="0696a20"/>懼大道也。悔來至此者。佛本欲以大法擬之。應不
<lb n="0696a21"/>稱機。但有退大之意。故言悔來至此也。竊作是念
<lb n="0696a22"/>者。機中潛密。冥有此事。非是顯對。見勝應身也。或
<lb n="0696a23"/>是王王等者。波旬是王。徒輩為等。小機<g ref="CB01926"/>斷。無言
<lb n="0696a24"/>說道。絕於色像。既見勝應之像。非天人所及所說
<lb n="0696b01"/>法相。迥異二乘。小智薄德。未曾見聞。便謂是魔。是
<lb n="0696b02"/>魔所說。略開三顯一。身子狐疑。將非魔作佛。惱亂
<lb n="0696b03"/>我心耶。若初用大逗小。疑佛為魔。有過今日也。復
<lb n="0696b04"/>次勝應譬長者。長者即表報身佛。故是王等。法身
<lb n="0696b05"/>是報師。師即如王。諸經多名是經王。智契於法。即
<lb n="0696b06"/>是智與法等。故名報佛為等。此乃大乘法報。非是
<lb n="0696b07"/>小乘得益之處。故或是王王等也。非我傭力得物
<lb n="0696b08"/>之處者。小機不能受大化也。不如往至貧里。乃至
<lb n="0696b09"/>衣食易得者。淨名云。能以貧所得法。度斯下劣也。
<lb n="0696b10"/>但空之理。不含萬德。非如來藏。故言貧里。偏空稱
<lb n="0696b11"/>於小智。故言肆力有地也。衣食易得者。能得有餘
<lb n="0696b12"/>涅槃。無漏衣食也。若久住此。或見逼迫。強使我作
<lb n="0696b13"/>者。行大乘道。經無量劫。故言久住。我本厭怖生死。
<lb n="0696b14"/>若修大乘。必入生死。廣學萬行。故言逼迫。我本樂
<lb n="0696b15"/>小。而今令我發大乘菩提心。是為強使。捨大取小。
<lb n="0696b16"/>故言疾走也。</p>
<p id="pX29p0696b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二父見子譬。亦有四。一父見子
<lb n="0696b17"/>處。二見子便識。三見子歡喜。四見子適願。</p>
<p id="pX29p0696b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0696b18"/>
<p id="pX29p0696b1801">時富長者。於師子座。</p>
<lb n="0696b19"/>
<p id="pX29p0696b1901" rend="margin-left:1em">見子處者。即師子牀也。如來法身。居第一義空無
<lb n="0696b20"/>畏之境。明照機也。</p>
<p id="pX29p0696b2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二見子便識。</p>
<lb n="0696b21"/>
<p id="pX29p0696b2101">見子便識。</p>
<lb n="0696b22"/>
<p id="pX29p0696b2201" rend="margin-left:1em">見子便識者。知是往日結緣眾生也。</p>
<p id="pX29p0696b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△三見子歡喜。</p>
<lb n="0696b23"/>
<p id="pX29p0696b2301">心大歡喜。</p>
<lb n="0696b24"/>
<p id="pX29p0696b2401" rend="margin-left:1em">心大歡喜者。佛恒伺子機。今機來稱慈。是故歡喜。
<lb n="0696c01"/>即是領法說而起大悲。火宅即大驚怖。彼明拔苦。
<lb n="0696c02"/>故言驚怖。此明與樂。故言歡喜。</p>
<p id="pX29p0696c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四見子適願。</p>
<lb n="0696c03"/>
<p id="pX29p0696c0301">即作是念
(至)
我雖年朽猶故貪惜。</p>
<lb n="0696c04"/>
<p id="pX29p0696c0401" rend="margin-left:1em">即作是念。庫藏今有所付者。是見子適願。昔見眾
<lb n="0696c05"/>生。退大取小。貧里求食。資生艱難。常欲與財。無機
<lb n="0696c06"/>不得。今日機來。稱大慈心。故言庫藏。今有所付。我
<lb n="0696c07"/>常思念者。明其非但貧無大財。又流轉生死。眾苦
<lb n="0696c08"/>所逼。為大悲所痛。故言常思念之。雖欲救拔。無機

<lb n="0696c09"/>叵濟。故云無由見之。今有可度機生。故云而忽自
<lb n="0696c10"/>來。稱大悲心。故云甚適我願。我雖年朽。猶故貪惜
<lb n="0696c11"/>者。釋於適願之由。由一期化訖。故言年朽。未見大
<lb n="0696c12"/>機。法無委付。將來之徒。從誰得脫。為求可度者。故
<lb n="0696c13"/>言貪惜。今機自來。無此憂念。故我云甚適我願也。
<lb n="0696c14"/>
(第二父子相見譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0696c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三明追誘譬。近領火宅
<lb n="0696c15"/>捨几用車。遠領法說寢大施小。此文為二。初遣傍
<lb n="0696c16"/>人追。次遣二人誘。前追領上身手有力而不用之。
<lb n="0696c17"/>又三。一用勸門擬宜無機。</p>
<lb n="0696c18"/>
<p id="pX29p0696c1801">即遣傍人急追將還
(至)
我不相犯何為見捉。</p>
<lb n="0696c19"/>
<p id="pX29p0696c1901" rend="margin-left:1em">即遣傍人下四句。勸門擬宜也。智是能遣。教是所
<lb n="0696c20"/>遣。理義為正。教義為傍。從佛出大乘十二部。擬宜
<lb n="0696c21"/>眾生。無機不受。於其如乳。故言遣傍人也。又傍人
<lb n="0696c22"/>者。傍臣佐等也。即是遣法身菩薩。為說大乘。如華
<lb n="0696c23"/>嚴中。令四菩薩說四十地。法慧菩薩說十住。功德
<lb n="0696c24"/>林菩薩說十行。金剛幢菩薩說十迴向。金剛藏菩
<lb n="0697a01"/>薩說十地。即是遣傍人也。疾走往捉者。大乘明義。
<lb n="0697a02"/>顯露正直。用此赴機。疾趣菩提。故大車中云。其疾
<lb n="0697a03"/>如風。且菩薩自有神力。又被佛加。亦能令彼疾入
<lb n="0697a04"/>菩提。窮子驚愕下四句。即勸門無機。既現無機。縱
<lb n="0697a05"/>昔曾發。廢久不憶。卒聞大教。乖心故驚。不識故愕。
<lb n="0697a06"/>稱怨大喚者。小乘以煩惱為怨。生死為苦。若勸煩
<lb n="0697a07"/>惱即菩提。即大喚稱怨枉。若聞生死即涅槃。即大
<lb n="0697a08"/>喚稱苦痛。無機不受勸門也。我不相犯者。我不干
<lb n="0697a09"/>求。何意用大化我。此領勸門二意也。</p>
<p id="pX29p0697a0915" type="inline" rend="margin-left:1em">△二用誡門
<lb n="0697a10"/>擬宜不受。</p>
<lb n="0697a11"/>
<p id="pX29p0697a1101">使者執之逾急
(至)
轉更惶怖悶絕躃地。</p>
<lb n="0697a12"/>
<p id="pX29p0697a1201" rend="margin-left:1em">使者執之逾急。強牽將還二句。誡門擬宜。前明勸
<lb n="0697a13"/>善。猶是容與。我當為說怖畏之事。即是急切。強牽
<lb n="0697a14"/>將還。誡以苦言。令其遠惡。內既無機。外逼大化。即
<lb n="0697a15"/>是強牽將還也。</p>
<p id="pX29p0697a1507" type="inline" rend="margin-left:1em">于時窮子自念無罪六句。不受誡
<lb n="0697a16"/>門也。眾生罪故。入生死獄。菩薩以慈悲故。亦同罪
<lb n="0697a17"/>入獄。二乘人無大悲。名為無罪。令入生死。即是無
<lb n="0697a18"/>罪而被囚執也。無大方便。而入生死。必永失三乘
<lb n="0697a19"/>慧命。故言必死。思此等事。故言轉更惶怖也。強以
<lb n="0697a20"/>大乘。小智不解。故言悶絕。即起誹謗。必墮三途。故
<lb n="0697a21"/>言躃地。亦是迷悶。溺無明地。</p>
<p id="pX29p0697a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">△三放捨勸誡。息大
<lb n="0697a22"/>乘化。就此為四。一思惟息化。二釋息化。三正息化。
<lb n="0697a23"/>四息化得宜。</p>
<p id="pX29p0697a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0697a24"/>
<p id="pX29p0697a2401">父遙見之而語使言
(至)
莫復與語。</p>
<lb n="0697b01"/>
<p id="pX29p0697b0101" rend="margin-left:1em">初有兩意。一知大志弱。二知小志強。大志弱者。父
<lb n="0697b02"/>遙見小去大遠。故名為遙。是結緣子。故言為見。而
<lb n="0697b03"/>語使言者。約教為使者。智本說教。智知無機。智息
<lb n="0697b04"/>故教息。約人為使者。語諸菩薩。不須現汝尊玅之
<lb n="0697b05"/>身。令二乘見。淨名中。攝汝身香。無令彼諸眾生而
<lb n="0697b06"/>起惑著。普賢入此娑婆。促身令小。皆是其義也。勿
<lb n="0697b07"/>強將來者。既無大機。恐傷其善根。故言勿強也。私
<lb n="0697b08"/>謂不須此人者。思惟息勸門擬宜。勿強將來者。思
<lb n="0697b09"/>惟息誡門擬宜也。冷水灑面三句。知有小志。宜以
<lb n="0697b10"/>
<g ref="CB01926"/>斷理水。除見思之熱面也。厭生死名背。向涅槃
<lb n="0697b11"/>如面。言醒悟者。開小逗機。得離煩悶。悟四真諦也。
<lb n="0697b12"/>莫復與語者。決定應息大乘教也。</p>
<p id="pX29p0697b1214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋息化意。</p>
<lb n="0697b13"/>
<p id="pX29p0697b1301">所以者何父知其子
(至)
不語他人云是我子。</p>
<lb n="0697b14"/>
<p id="pX29p0697b1401" rend="margin-left:1em">釋息化意者。正厭苦欣空。親狎下劣。無慈悲心。即
<lb n="0697b15"/>畏難大法。且任其小志。抑佛本懷。所以息化也。審
<lb n="0697b16"/>知二萬億佛所。曾發道心。非都無大機。且息大化。
<lb n="0697b17"/>佛意未<anchor xml:id="begd1e22574"/>已<anchor xml:id="endd1e22574"/>。更俟後期也。不語他人者。於昔小乘教
<lb n="0697b18"/>中。隨他意語。方便覆護。稱是聲聞。不說隨自意語。
<lb n="0697b19"/>云是菩薩也。</p>
<p id="pX29p0697b1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正息化。</p>
<lb n="0697b20"/>
<p id="pX29p0697b2001">使者語之。我今放汝。隨意所趣。</p>
<lb n="0697b21"/>
<p id="pX29p0697b2101" rend="margin-left:1em">我今放汝。即是知大機弱。隨意所趣。即是知小善
<lb n="0697b22"/>強。以此二緣。故息大化也。</p>
<p id="pX29p0697b2211" type="inline" rend="margin-left:1em">△四息化得宜。</p>
<lb n="0697b23"/>
<p id="pX29p0697b2301">窮子歡喜。得未曾有。從地而起。往至貧里。以求衣食。</p>
<lb n="0697b24"/>
<p id="pX29p0697b2401" rend="margin-left:1em">息化稱機。不為大教所逼。是故歡喜。無謗大罪。得
<lb n="0697c01"/>免三途。故言從地。有小善生。故言而起。又前擬宜
<lb n="0697c02"/>大法。迷悶不解。臥無明地。今逗以小。可得醒悟。故
<lb n="0697c03"/>言從地而起。於四諦中。欲求道法。故言往至貧里。
<lb n="0697c04"/>以求衣食也
(初遣傍人追竟)
。</p>
<p id="pX29p0697c0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二密遣二人誘
<lb n="0697c05"/>引。此為二。一齊教。近領三車救子。遠領波羅奈施
<lb n="0697c06"/>權。二從又以他日下。取意領法身地。久照方便。非
<lb n="0697c07"/>道樹始知用小。早鑑眾生。故隱尊特。親狎垢衣。此
<lb n="0697c08"/>追領往前。以成今解。問。四大弟子。何因能知法身
<lb n="0697c09"/>久照。答。推近知遠。若始道樹。知無大機。不應兜率
<lb n="0697c10"/>降神。正慧託胎。乃至現有煩惱。納妃生子。三十四
<lb n="0697c11"/>心。後身斷結。驗知脫大小相海微玅瓔珞。更著麤
<lb n="0697c12"/>弊丈六垢衣。其<anchor xml:id="begd1e22645"/>已<anchor xml:id="endd1e22645"/>久矣。</p>
<p id="pX29p0697c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">今初且釋齊教領者。譬喻
<lb n="0697c13"/>品文有四。一用方便擬宜。二知先心。三歎三車。四
<lb n="0697c14"/>適其所願。爭出火宅也。方便品亦然。</p>
<p id="pX29p0697c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">今初領上
<lb n="0697c15"/>擬宜。</p>
<lb n="0697c16"/>
<p id="pX29p0697c1601">爾時長者將欲誘引其子
(至)
我等二人亦共汝作。</p>
<lb n="0697c17"/>
<p id="pX29p0697c1701" rend="margin-left:1em">將欲誘引者。既息大化。不容孤棄。欲設方便。故言
<lb n="0697c18"/>將欲。密遣二人者。四弟子齊<anchor xml:id="begd1e22677"/>己<anchor xml:id="endd1e22677"/>分領。不涉菩薩。故
<lb n="0697c19"/>言二人。約法是因緣四諦。約理是有作真俗。約人
<lb n="0697c20"/>是聲聞緣覺。初擬大乘。云即遣傍人。表一實諦。一
<lb n="0697c21"/>大乘教。一菩薩人。今明方便。隱實為密。指偏真為
<lb n="0697c22"/>遣。約教。隱滿字為密。指半字言遣。約人。內秘菩薩
<lb n="0697c23"/>行故言密。外現是聲聞故言遣。形色者。二乘教中。
<lb n="0697c24"/>不修相好。但說苦無常不淨。即是形色憔悴也。約
<lb n="0698a01"/>人。則諸菩薩隱其本色。示以迹形。非了義說。無有
<lb n="0698a02"/>十力無畏。名無威德也。汝可詣彼者。即以小教擬
<lb n="0698a03"/>小機也。大教明理直實。故言疾走往捉。小教明理
<lb n="0698a04"/>迂隱。故云徐語。此有作處者。見修兩道。是斷惑作
<lb n="0698a05"/>處也。倍與汝直者。五戒十善。止出三途。今四諦十
<lb n="0698a06"/>二因緣。能出生死。是為一倍。又外道六行。但能伏
<lb n="0698a07"/>惑。今修四諦斷惑。得至涅槃。是為二倍也。窮子若
<lb n="0698a08"/>許者。有機是許。即設教。無機是不許。不設教。欲何
<lb n="0698a09"/>所作者。二乘唯欲除惑取證。不論淨佛國土。成就
<lb n="0698a10"/>眾生。所以言僱汝除糞。我等二人亦共作者。二乘
<lb n="0698a11"/>鈍根。憑教行行。方能修業。約理者。即是智諦相資
<lb n="0698a12"/>也。約人。即權人共實人修行也。</p>
<p id="pX29p0698a1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領上先心。</p>
<lb n="0698a13"/>
<p id="pX29p0698a1301">時二使人。即求窮子。既<anchor xml:id="begd1e22733"/>已<anchor xml:id="endd1e22733"/>得之。</p>
<lb n="0698a14"/>
<p id="pX29p0698a1401" rend="margin-left:1em">即求窮子。審知有機。故言<anchor xml:id="begd1e22744"/>已<anchor xml:id="endd1e22744"/>得。領上知先心也。</p>
<p id="pX29p0698a1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0698a15"/>三領上歎三車。</p>
<lb n="0698a16"/>
<p id="pX29p0698a1601">具陳上事。</p>
<lb n="0698a17"/>
<p id="pX29p0698a1701" rend="margin-left:1em">陳說僱作。領上歎三車。除苦集之糞。取道滅之價。</p>
<lb n="0698a18"/>
<p id="pX29p0698a1801" rend="margin-left:1em">△四領上適願。爭出火宅。</p>
<lb n="0698a19"/>
<p id="pX29p0698a1901">爾時窮子。先取其價。尋與除糞。其父見子。愍而怪之。</p>
<lb n="0698a20"/>
<p id="pX29p0698a2001" rend="margin-left:1em">先取其價者。領上適願。爭出火宅。二乘慕果行因。
<lb n="0698a21"/>所以先取也。其父見子。愍而怪之者。怪不求佛道。
<lb n="0698a22"/>愍其取阿羅漢。所失者大。所得者寡。故言怪也。齊
<lb n="0698a23"/>此。領法譬中意。其文竟
(自此文後。法說但有施權。譬說唯有等賜。略中間二
<lb n="0698a24"/>味也)
。</p>
<p id="pX29p0698a2403" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一齊教領竟)
。</p>
<p id="pX29p0698a2408" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二取意領。靈智先照。久設權
<lb n="0698b01"/>謀。崎嶇隨逐。非止樹下。始見因緣。<anchor xml:id="begd1e22800"/>已<anchor xml:id="endd1e22800"/>如上說。此文
<lb n="0698b02"/>為四。一領先以權智。久欲擬宜。二久知方便。是其
<lb n="0698b03"/>玩好。三領久知。須歎三車。四親教子作。適願受行。</p>
<lb n="0698b04"/>
<p id="pX29p0698b0401" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0698b05"/>
<p id="pX29p0698b0501">又以他日。於牕牖中。遙見子身。</p>
<lb n="0698b06"/>
<p id="pX29p0698b0601" rend="margin-left:1em">又者。鄭重辭也。將欲取意領法身之地。久知大小
<lb n="0698b07"/>之機。一三施化。重述佛意。故標章稱又也。他日者。
<lb n="0698b08"/>二乘自謂方便為<anchor xml:id="begd1e22831"/>己<anchor xml:id="endd1e22831"/>。非二乘法為他。即擬法身也。
<lb n="0698b09"/>日者。時也。亦智也。依法身之時。用智照機。故言他
<lb n="0698b10"/>日。若從此義。實智照實為自。權智照方便為他。齊
<lb n="0698b11"/>教領。領化身用事為<anchor xml:id="begd1e22844"/>己<anchor xml:id="endd1e22844"/>日。非化身用事為他日。若
<lb n="0698b12"/>就如來自行權實之智。皆名為<anchor xml:id="begd1e22852"/>己<anchor xml:id="endd1e22852"/>。如來化他權實
<lb n="0698b13"/>之照。皆名為他。如來自他權實之照。照實為<anchor xml:id="begd1e22860"/>己<anchor xml:id="endd1e22860"/>。照
<lb n="0698b14"/>權為他。此之探領法身之時。用化他之權智。照於
<lb n="0698b15"/>權機。若有若無。照用權事。若可若否。皆是權智所
<lb n="0698b16"/>照。故言他日。若從此義。齊教領。領化他之權事。故
<lb n="0698b17"/>二乘稱<anchor xml:id="begd1e22875"/>己<anchor xml:id="endd1e22875"/>事。探領。領法身自他之權。此權非二乘
<lb n="0698b18"/>事。故稱為他。雖有兩意。他日俱成。今依二乘所領。
<lb n="0698b19"/>又逐他日之文。以探領。領法身中照機也。牕牖者。
<lb n="0698b20"/>偏見則小。表權智照彼偏機也。遙者。小去大懸。故
<lb n="0698b21"/>名為遙。見子者。昔曾種大。稱之為子。以大擬之。故
<lb n="0698b22"/>言為見。牕牖偏狹。未宜大化。故息大而施小也。</p>
<p id="pX29p0698b2219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0698b23"/>二領知方便。是玩好。</p>
<lb n="0698b24"/>
<p id="pX29p0698b2401">羸瘦憔悴。糞土塵坌。污穢不淨。</p>
<lb n="0698c01"/>
<p id="pX29p0698c0101" rend="margin-left:1em">羸瘦等者。修因智力少為羸。修因福力少為瘦。內
<lb n="0698c02"/>怖無常為憔。外遭八苦為悴。四住為糞土。無知為
<lb n="0698c03"/>塵坌也。</p>
<p id="pX29p0698c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△三領知須歎三車。</p>
<lb n="0698c04"/>
<p id="pX29p0698c0401">即脫纓珞細輭上服嚴飾之具
(至)
狀有所畏。</p>
<lb n="0698c05"/>
<p id="pX29p0698c0501" rend="margin-left:1em">即脫玅服者。譬隱報身無量功德。四十二地戒定
<lb n="0698c06"/>慧陀羅尼等纓珞。寂滅忍細輭上服。大小相海嚴
<lb n="0698c07"/>飾之具。容服若盛。子則驚畏。二乘不宜見此相好。
<lb n="0698c08"/>是故脫之。更著麤弊者。現丈六形是麤。生忍法忍
<lb n="0698c09"/>是弊也。塵土坌身者。現有煩惱。有為有漏也。執除
<lb n="0698c10"/>糞下。但治見思有漏之法。不論諸地清淨智慧也。
<lb n="0698c11"/>左手喻實。右手喻權。權用便易。自以此法。斷結成
<lb n="0698c12"/>佛。又用此化人。狀有所畏者。示同怖生死。又有寒
<lb n="0698c13"/>風馬麥之報也
(又有寒風等者。大論第九。佛有十惱。謂六年苦行。孫陀利謗。金鏘。馬
<lb n="0698c14"/>麥。瑠璃殺釋。乞食空鉢。旃遮女謗。調達推山。寒風索衣。加雙樹背痛為十)
。</p>
<p id="pX29p0698c1429" type="inline" rend="margin-left:1em">△四親教子
<lb n="0698c15"/>作。適願受行。即是道品中七科法門。以顯除糞之
<lb n="0698c16"/>相。領上諸子。心各勇銳。互相推排。競共馳走。爭出
<lb n="0698c17"/>火宅也。七者。一語作人。譬譬四念處是外凡位。二
<lb n="0698c18"/>令勤作。勿得懈息譬譬。四正勤。三咄男子勿復餘
<lb n="0698c19"/>去譬。譬四如意足。四好自安意下。名安慰譬。譬五
<lb n="0698c20"/>根。五所以者何下。名無五過譬。譬五力。此前四句。
<lb n="0698c21"/>是第二內凡位。六即時長者字以為子譬。譬八正。
<lb n="0698c22"/>七雖欣此遇下。名教常令除糞譬。譬七覺。此二句。
<lb n="0698c23"/>是第三聖位也。</p>
<p id="pX29p0698c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">今初語作人譬。</p>
<lb n="0698c24"/>
<p id="pX29p0698c2401">語諸作人。</p>
<lb n="0699a01"/>
<p id="pX29p0699a0101" rend="margin-left:1em">語諸作人者。即是說三藏。示四念處。是除糞之器。
<lb n="0699a02"/>斷結之境。故遺教云。常依念處行道。能破四倒。領
<lb n="0699a03"/>火宅中適願勇銳。即是聞慧也。</p>
<p id="pX29p0699a0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領勤作譬。</p>
<lb n="0699a04"/>
<p id="pX29p0699a0401">汝等勤作。勿得懈息。以方便故。得近其子。</p>
<lb n="0699a05"/>
<p id="pX29p0699a0501" rend="margin-left:1em">勿得懈息者。即是正勤。令勤修四念處也。若起懈
<lb n="0699a06"/>息。不能滅二惡。不能生二善。以二勤故。能發煖火。
<lb n="0699a07"/>對火宅互相推排。入修慧煖位也。以方便故。得近
<lb n="0699a08"/>其子者。念處未得理火溫心。猶為疎外。不可附近。
<lb n="0699a09"/>以初得煖方便。則可附近也。</p>
<p id="pX29p0699a0912" type="inline" rend="margin-left:1em">△三汝常此作譬。</p>
<lb n="0699a10"/>
<p id="pX29p0699a1001">後復告言咄男子
(至)
亦有老弊使人。須者相給。</p>
<lb n="0699a11"/>
<p id="pX29p0699a1101" rend="margin-left:1em">咄男子者。咄是驚覺。亦是責數。上正勤中紛動。即
<lb n="0699a12"/>是智法。如男子是陽性。如意足是定法。如女人是
<lb n="0699a13"/>陰性。良以正勤䇿動。不得與真相應。故咄驚責數。
<lb n="0699a14"/>令捨散入靜。故咄男子也。汝常此作。勿復餘去者。
<lb n="0699a15"/>念處正勤動不專一。不名為常。四如意中。定不異
<lb n="0699a16"/>緣。思惟則定。思惟則斷。定斷專一。故常不紛動。故
<lb n="0699a17"/>勿餘去。此猶在互相推排中。即是頂法之位也。當
<lb n="0699a18"/>加汝價者。煖法觀中。不能發真。如意觀中。能發無
<lb n="0699a19"/>漏。故言加價。若有所須者。漏無漏善。助道正道。皆
<lb n="0699a20"/>從如意觀求。欲須即得。四禪體含支林。如盆器。生
<lb n="0699a21"/>空麤如米。法空細如麵。此即正道。四諦下十六諦
<lb n="0699a22"/>觀。無常如鹽。苦如醋。此即助道。如米麵難食。須鹽
<lb n="0699a23"/>酢和之。正道難顯。須助道助之。莫自疑難者。結上
<lb n="0699a24"/>正助。審在如意觀中。故令勿疑。決定可辦。如<anchor xml:id="begd1e23070"/>己<anchor xml:id="endd1e23070"/>物
<lb n="0699b01"/>想。故言勿難。亦有老弊使人者。若欲直取通。以代
<lb n="0699b02"/>手足。如使人驅役者。如意觀中。亦有此通。但通劣
<lb n="0699b03"/>弱。事同老弊。雖不丁壯。亦堪運役。又以正道求理。
<lb n="0699b04"/>正道弱。未能發真。欲須助道。九想十想。八背捨等
<lb n="0699b05"/>助道使人。如意觀中。亦有此法。若得助助正。即成
<lb n="0699b06"/>共解脫人也
(九想。十想。八背捨等。具於法數)
。</p>
<p id="pX29p0699b0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△四好自安意譬。</p>
<lb n="0699b07"/>
<p id="pX29p0699b0701">好自安意。我如汝父。勿復憂慮。</p>
<lb n="0699b08"/>
<p id="pX29p0699b0801" rend="margin-left:1em">好自安意者。得五根。安固難壞也。我如汝父者。忍
<lb n="0699b09"/>解隣真。似像未實。故言如父。亦是如子。勿復憂慮
<lb n="0699b10"/>者。令其安意。破壞見思也。</p>
<p id="pX29p0699b1011" type="inline" rend="margin-left:1em">△五無五過譬。</p>
<lb n="0699b11"/>
<p id="pX29p0699b1101">所以者何我年老大
(至)
自今<anchor xml:id="begd1e23122"/>已<anchor xml:id="endd1e23122"/>後如所生子。</p>
<lb n="0699b12"/>
<p id="pX29p0699b1201" rend="margin-left:1em">我老汝少者。佛居道終。<anchor xml:id="begd1e23134"/>已<anchor xml:id="endd1e23134"/>具智斷。故言老大。汝居
<lb n="0699b13"/>道始。未有智斷。故名為少壯。此即忍法位也。無五
<lb n="0699b14"/>過者。得五力。離五惡法也。得信力故不欺。精進力
<lb n="0699b15"/>故不怠。念力故不瞋。定力故不恨。慧力故不怨言。
<lb n="0699b16"/>餘作人者。遠指外道。諸見求理。名餘作人。近指煖
<lb n="0699b17"/>等四位。未免五過。亦名餘作人。此文無五過。即五
<lb n="0699b18"/>力也。自今<anchor xml:id="begd1e23153"/>已<anchor xml:id="endd1e23153"/>後。如所生子者。下忍十六剎那。時節
<lb n="0699b19"/>猶長。中忍雖復縮觀。亦未是一剎那。若上忍。世間
<lb n="0699b20"/>最後一剎那心。隣真逼聖。故名此位。為如所生子。
<lb n="0699b21"/>即世第一法位也
(下忍十六剎那下。至世第一法位者。忍應上下各十六行。乃成
<lb n="0699b22"/>三十二觀。今文且以四諦言之。於三十二。漸減緣行。二十四周減行。七周減緣。乃至最後。唯留一行。觀一
<lb n="0699b23"/>剎那。入世第一。具如玄文釋籤。略引俱舍文也)
。</p>
<p id="pX29p0699b2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△六更與作字譬。</p>
<lb n="0699b24"/>
<p id="pX29p0699b2401">即時長者。更與作字。名之為兒。</p>
<lb n="0699c01"/>
<p id="pX29p0699c0101" rend="margin-left:1em">與作字名之為兒者。得八正。入見道中。競共馳走。
<lb n="0699c02"/>故言名之為兒。世第一法。與真不久。故言即時。阿
<lb n="0699c03"/>含說四果。支佛。名佛真子。菩薩不斷結。子義未成

<lb n="0699c04"/>
(僭補曰。四果支佛。務於斷結。齊教取證。菩薩不務斷結。志求佛道。是真佛子也)
。</p>
<p id="pX29p0699c0431" type="inline" rend="margin-left:1em">△七常令
<lb n="0699c05"/>傭作譬。</p>
<lb n="0699c06"/>
<p id="pX29p0699c0601">爾時窮子雖欣此遇
(至)
常令除糞。</p>
<lb n="0699c07"/>
<p id="pX29p0699c0701" rend="margin-left:1em">譬雖為子。思惑未盡。猶居學位。未得無難。故二十
<lb n="0699c08"/>年。常令除糞。亦復自知。不任紹大。正是依教修行
<lb n="0699c09"/>盡苦耳。故云。猶故自謂客作賤人。若得初果厭小
<lb n="0699c10"/>樂大。大乘機發者。即應授以大乘。又不須進斷其
<lb n="0699c11"/>餘殘結。正由不捨小志。大機不發。以是且令依教
<lb n="0699c12"/>盡漏。故言由是之故。二十年中。常令除糞。二十年
<lb n="0699c13"/>者。見諦一解脫。一無礙。思惟九無礙九解脫。故言
<lb n="0699c14"/>二十年。指此一句。即是爭出三界火宅位也
(第三
<lb n="0699c15"/>追誘譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0699c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四領付家業譬。近領火宅等賜大車。
<lb n="0699c16"/>遠領法說中但說無上道。就此為二。初領。後付。領
<lb n="0699c17"/>付二章各二。初領二者。一心相體信。即領上免難。
<lb n="0699c18"/>二委以家業。漸以通泰。成就大志。即領上索車。後
<lb n="0699c19"/>付二者。一付家業。即領等賜大車。二得付欣悅。即
<lb n="0699c20"/>領上得車歡喜也。由心相體信。故得委以家業。家
<lb n="0699c21"/>業既諳。悉備知見。則成就大志。由意志通泰。故得
<lb n="0699c22"/>付與家業。與家業故。是則歡喜。由有遠近。若不先
<lb n="0699c23"/>教傭作。與一日之價。豈得相體。委業付財。內合由
<lb n="0699c24"/>三藏斷結。堪竝聞大集。受折淨名。轉教般若。而致
<lb n="0700a01"/>付財耳。當知傭作取價。即是遠由。體信委業。即是
<lb n="0700a02"/>近由。又前誘引譬中。有齊教領。始自道樹。終訖出
<lb n="0700a03"/>宅。</p>
<p id="pX29p0700a0302" type="inline" rend="margin-left:1em">又有探領。始自法身。終訖思盡。</p>
<p id="pX29p0700a0314" type="inline" rend="margin-left:1em">今領亦二。始探
<lb n="0700a04"/>領慈悲。四味調熟。終領付財。究竟一味。遠近始終。
<lb n="0700a05"/>合論五味。</p>
<p id="pX29p0700a0505" type="inline" rend="margin-left:1em">何者。即遣傍人。傍人所說。乃譬華嚴圓
<lb n="0700a06"/>頓。此教最初。傍人譬牛。所說譬乳。內合從佛出十
<lb n="0700a07"/>二部經。即初味也。以此擬二乘人。無機不受。迷悶
<lb n="0700a08"/>躃地。於其全生。如乳味也。</p>
<p id="pX29p0700a0811" type="inline" rend="margin-left:1em">次明密遣二人。說除糞
<lb n="0700a09"/>法。此譬息大之後。鹿苑說三。於小即信。革凡成聖。
<lb n="0700a10"/>如轉乳為酪。內合從十二部出修多羅。即第二味
<lb n="0700a11"/>也。</p>
<p id="pX29p0700a1102" type="inline" rend="margin-left:1em">次明心相體信。入出無難。譬三藏之後。說方等
<lb n="0700a12"/>淨名。揚大折小。二乘聞大不謗。折小不退。良以三
<lb n="0700a13"/>藏斷結。取一日價。故得恣其褒貶。若未斷結。不堪
<lb n="0700a14"/>聞揚大。如前不受勸門。亦不堪聞折小。如前不受
<lb n="0700a15"/>誡門。而今不謗不退者。心相體信故也。親既證小。
<lb n="0700a16"/>則信大不虗。得涅槃價。故彈折不嗔。雖非<anchor xml:id="begd1e23307"/>己<anchor xml:id="endd1e23307"/>事。而
<lb n="0700a17"/>不疑謗。此心淳熟。如從酪出生酥。內合從修多羅
<lb n="0700a18"/>出方等經。第三味也。</p>
<p id="pX29p0700a1809" type="inline" rend="margin-left:1em">次明長者自知將死不久下。
<lb n="0700a19"/>譬方等心相體信。入出無難。<anchor xml:id="begd1e23321"/>已<anchor xml:id="endd1e23321"/>後委以家業。使其
<lb n="0700a20"/>領教。為大菩薩。說摩訶般若。既領知眾物。貫統法
<lb n="0700a21"/>門。心明口辯。彌益慕樂。但恨住小。非是<anchor xml:id="begd1e23331"/>己<anchor xml:id="endd1e23331"/>分。脫更
<lb n="0700a22"/>開許。豈不樂哉。於是心漸通泰。成就大志。如從生
<lb n="0700a23"/>酥。出於熟酥。是從方等出摩訶般若。第四味也。</p>
<p id="pX29p0700a2319" type="inline" rend="margin-left:1em">次
<lb n="0700a24"/>臨欲終時。而命其子者。此譬般若之後。判天性定
<lb n="0700b01"/>父子。會三歸一。付財與記。說法華之教。開佛知見
<lb n="0700b02"/>示真實相。菩薩疑除。聲聞作佛。悉以如來滅度而
<lb n="0700b03"/>滅度之。如從熟酥。出於醍醐。是從摩訶般若。出法
<lb n="0700b04"/>華涅槃。即第五味也。</p>
<p id="pX29p0700b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">四大弟子。深得佛意。探領一
<lb n="0700b05"/>化五味之教。始終次第。其文出此也。領家業文為
<lb n="0700b06"/>二。一相體信。二命領業。就體信復二。先明體信。</p>
<lb n="0700b07"/>
<p id="pX29p0700b0701">過是<anchor xml:id="begd1e23368"/>已<anchor xml:id="endd1e23368"/>後。心相體信。入出無難。</p>
<lb n="0700b08"/>
<p id="pX29p0700b0801" rend="margin-left:1em">相體信者。是互相信也。謂於三藏中。得涅槃價。此
<lb n="0700b09"/>既不虗。今為菩薩。說此大乘。亦復非虗。此即子信
<lb n="0700b10"/>父也。佛知此等。見思<anchor xml:id="begd1e23387"/>已<anchor xml:id="endd1e23387"/>斷。聞必不謗。無漏根利。聞
<lb n="0700b11"/>大生信。此即父信子也。由此見尊特身。聞大乘教。
<lb n="0700b12"/>名此為入。復被呵折。猶見丈六。說小乘法。名此為
<lb n="0700b13"/>出。大小出入而無疑難也。</p>
<p id="pX29p0700b1311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二猶居本位。</p>
<lb n="0700b14"/>
<p id="pX29p0700b1401">然其所止。猶在本處。</p>
<lb n="0700b15"/>
<p id="pX29p0700b1501" rend="margin-left:1em">猶在本處者。雖復入出無難。得聞大乘。而謂是菩
<lb n="0700b16"/>薩之事。非<anchor xml:id="begd1e23415"/>己<anchor xml:id="endd1e23415"/>智分。猶居羅漢。不言未來當得作佛。
<lb n="0700b17"/>此領大集淨名生酥之教也。</p>
<p id="pX29p0700b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二領家業。此領
<lb n="0700b18"/>大品。佛命轉教般若熟酥之教也。就此為二。一命
<lb n="0700b19"/>知家事。二受命領知。二章各為四。初四者。一明時
<lb n="0700b20"/>節。</p>
<lb n="0700b21"/>
<p id="pX29p0700b2101">世尊。爾時長者有疾。自知將死不久。</p>
<lb n="0700b22"/>
<p id="pX29p0700b2201" rend="margin-left:1em">初將死不久者。有機。則應在為生。機盡則應謝為
<lb n="0700b23"/>死。今化機將畢。應謝非久也。</p>
<p id="pX29p0700b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正命知家事。</p>
<lb n="0700b24"/>
<p id="pX29p0700b2401">語窮子言。我今多有金銀珍寶
(至)
汝悉知之。</p>
<lb n="0700c01"/>
<p id="pX29p0700c0101" rend="margin-left:1em">命知家事者。金即別教理。銀即通教理。大品所明
<lb n="0700c02"/>真諦。不出此二。而云多有者。理則非多。約種種門。
<lb n="0700c03"/>亦得言多。例如空非十八。約破十八法。名十八空
<lb n="0700c04"/>也。勸學中。明一切法門。皆是珍寶也。倉是定門。即
<lb n="0700c05"/>百八三昧。庫是慧門。十八空境也。通別兩種定慧
<lb n="0700c06"/>倉庫。包藏一切禪定智慧。無所闕少。內充外溢。故
<lb n="0700c07"/>云盈溢
(金即別教等者。問。大品有圓。何故但云不出通別。答。一者但語通別。理<anchor xml:id="begd1e23476"/>已<anchor xml:id="endd1e23476"/>攝餘。二論
<lb n="0700c08"/>能詮教。必須具四。今且從理。故云不出此二。本為二乘。至此多成通別。亦且言之通別。倉庫準此可知)
。
<lb n="0700c09"/>其中多少者。說於般若。有廣略二門。菩薩行般若。
<lb n="0700c10"/>應知略廣相。略則為少。廣則為多。自行為取。化他
<lb n="0700c11"/>為與。大品中云。汝當為菩薩說。故云汝悉知之。</p>
<p id="pX29p0700c1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0700c12"/>三誡體我心。</p>
<lb n="0700c13"/>
<p id="pX29p0700c1301">我心如是。當體此意。所以者何。今我與汝。便為不異。</p>
<lb n="0700c14"/>
<p id="pX29p0700c1401" rend="margin-left:1em">誡體我心者。佛以般若為心。汝今傳燈。當隨佛意
<lb n="0700c15"/>說也。又二乘人本解。是析法空。命當體此意者。命
<lb n="0700c16"/>轉教用誡。令同我體法空也。昔時被命。謂傳燈與
<lb n="0700c17"/>他。今乃知佛。令我識體之門。故言當體此意。今我
<lb n="0700c18"/>與汝。便為不異者。釋此有三。一被加令說。與佛不
<lb n="0700c19"/>異。二就理。以諸法皆如。故得不異。善吉如。如來如。
<lb n="0700c20"/>一如無二如。故言便為不異。三就今時。始悟父子
<lb n="0700c21"/>天性。本來不異。而二乘人。自謂被加異耳。</p>
<p id="pX29p0700c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">△四敕
<lb n="0700c22"/>無令漏失。</p>
<lb n="0700c23"/>
<p id="pX29p0700c2301">宜加用心。無令漏失。</p>
<lb n="0700c24"/>
<p id="pX29p0700c2401" rend="margin-left:1em">無令漏失者。汝為菩薩說般若教。無令漏失。二者
<lb n="0701a01"/>就理。此即汝法。後時當用。是故無令漏失也
(一
<lb n="0701a02"/>命知家事四意竟)
。</p>
<p id="pX29p0701a0208" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二受命領知為四。一正受
<lb n="0701a03"/>命。</p>
<lb n="0701a04"/>
<p id="pX29p0701a0401">爾時窮子。即受教敕。領知眾物。金銀<anchor xml:id="begd1e23553"/>珍<anchor xml:id="endd1e23553"/>寶。及諸庫藏。</p>
<lb n="0701a05"/>
<p id="pX29p0701a0501" rend="margin-left:1em">△二無悕取。</p>
<lb n="0701a06"/>
<p id="pX29p0701a0601">而無悕取一䬸之意。</p>
<lb n="0701a07"/>
<p id="pX29p0701a0701" rend="margin-left:1em">無悕取者。善吉雖說般若。自謂我無其分也。</p>
<p id="pX29p0701a0718" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0701a08"/>未捨劣心。</p>
<lb n="0701a09"/>
<p id="pX29p0701a0901">然其所止。故在本處。下劣之心。亦未能捨。</p>
<lb n="0701a10"/>
<p id="pX29p0701a1001" rend="margin-left:1em">猶居本處者。住羅漢位。雖復慕大。亦未定言欲作
<lb n="0701a11"/>菩薩也。未捨下劣心者。雖復恥小。亦未定言捨於
<lb n="0701a12"/>小證也。</p>
<p id="pX29p0701a1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△四父知子意漸以通泰。</p>
<lb n="0701a13"/>
<p id="pX29p0701a1301">復經少時。父知子意。漸以通泰。成就大志。自鄙先心。</p>
<lb n="0701a14"/>
<p id="pX29p0701a1401" rend="margin-left:1em">復經少時。父知子意下。即是領上索車譬。鄙棄先
<lb n="0701a15"/>心。欲求大道。大機發也。問。何時名少時。答。一云。說
<lb n="0701a16"/>般若竟。於異處遊觀。尋思所領大乘法門。生心貪
<lb n="0701a17"/>樂。為失為不失。如此等尋思。即是大乘機發時也。
<lb n="0701a18"/>此時去法華未遠。故言少時。又當說無量義時。大
<lb n="0701a19"/>乘機發。何以知然。無量義中。明七種方便。無量漸
<lb n="0701a20"/>頓。從一法生。既聞此說。思惟昔之三藏三乘。悉從
<lb n="0701a21"/>一法生。如是三乘。亦應入一。如是思時。漸<anchor xml:id="begd1e23623"/>已<anchor xml:id="endd1e23623"/>通泰。
<lb n="0701a22"/>大心即發。故言成就大志也
(第四領付家業中二。
<lb n="0701a23"/>初領竟)
。</p>
<p id="pX29p0701a2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二正付家業。又二。一付業。二歡喜。初
<lb n="0701a24"/>有四。一付業時。</p>
<lb n="0701b01"/>
<p id="pX29p0701b0101">臨欲終時。</p>
<lb n="0701b02"/>
<p id="pX29p0701b0201" rend="margin-left:1em">臨欲終者。是明時節。化緣將訖。靈山八載。說法華
<lb n="0701b03"/>經。唱入涅槃時也。</p>
<p id="pX29p0701b0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二命子聚眾。</p>
<lb n="0701b04"/>
<p id="pX29p0701b0401">而命其子。并會親族。國王大臣。剎利居士。皆悉<anchor xml:id="begd1e23662"/>已<anchor xml:id="endd1e23662"/>集。</p>
<lb n="0701b05"/>
<p id="pX29p0701b0501" rend="margin-left:1em">聚眾者。即是二萬億佛所。受化之徒。名之為子。大
<lb n="0701b06"/>機熟人。十方雲集。即上四眾圍遶者是也。并會親
<lb n="0701b07"/>族者。明十方法身菩薩影響者為親族。影響之眾
<lb n="0701b08"/>多是釋迦昔日同業。竝共如來於二萬億佛所。共
<lb n="0701b09"/>開化之輩。於其悉是伯叔之行。故用此為親族。國
<lb n="0701b10"/>王者。一切漸頓諸經。無不稱所詮之處為經王。當
<lb n="0701b11"/>機益物。興廢有時。部部不同。名之為國。皆言第一。
<lb n="0701b12"/>即是王義。又此經會通諸教。豈非聚集國王。故無
<lb n="0701b13"/>量義中。先<anchor xml:id="begd1e23692"/>已<anchor xml:id="endd1e23692"/>收集。彼云。初說四諦。十二緣生。次說
<lb n="0701b14"/>方等十二部經。次說摩訶般若。華嚴海空。此則普
<lb n="0701b15"/>集諸經。融通漸頓。會入此典。故名會國王也。彌勒
<lb n="0701b16"/>等諸大菩薩。皆是等覺為大臣。初地至九地為剎
<lb n="0701b17"/>利。法王種性中生。三十心為居士。此等皆從釋迦
<lb n="0701b18"/>受化。</p>
<p id="pX29p0701b1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△三會父子。</p>
<lb n="0701b19"/>
<p id="pX29p0701b1901">即自宣言諸君當知
(至)
此實我子我實其父。</p>
<lb n="0701b20"/>
<p id="pX29p0701b2001" rend="margin-left:1em">結會父子。實從我受學。實是我子。從我起解。是我
<lb n="0701b21"/>所生。我實曾於二萬億佛所。嘗教大法。故我實是
<lb n="0701b22"/>父。於某城中者。此經西國文多。度此甚少。或可說
<lb n="0701b23"/>昔名字國土。如大通智勝因緣。今簡略名字。直言
<lb n="0701b24"/>某甲。是諸眾生。背此大乘。起無明闇。遯入生死。故
<lb n="0701c01"/>言捨吾逃走。備經五道。故云五十餘年。昔在本城。
<lb n="0701c02"/>懷憂推覔者。自昔法身地中。常以二智觀。覔可化
<lb n="0701c03"/>之機也。始於今日。感應道交。故云。忽於是間。會遇
<lb n="0701c04"/>見之。</p>
<p id="pX29p0701c0403" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正付家業。</p>
<lb n="0701c05"/>
<p id="pX29p0701c0501">今我所有一切財物。皆是子有。先所出內。是子所知。</p>
<lb n="0701c06"/>
<p id="pX29p0701c0601" rend="margin-left:1em">付家業者。一切大乘萬行萬德。故云一切所有也。
<lb n="0701c07"/>先所出內。是子所知者。追指昔日大品領教。所委
<lb n="0701c08"/>有廣略般若。共不共法。是汝所知。即是汝有。故法
<lb n="0701c09"/>華但明佛之知見。不更廣說一切行相也
(一付業
<lb n="0701c10"/>四段竟)
。</p>
<p id="pX29p0701c1004" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二得付歡喜。</p>
<lb n="0701c11"/>
<p id="pX29p0701c1101">世尊是時窮子
(至)
今此寶藏自然而至。</p>
<lb n="0701c12"/>
<p id="pX29p0701c1201" rend="margin-left:1em">歡喜者。領上各乘大車。得未曾有。自顧無心希望
<lb n="0701c13"/>佛道。而今忽聞得記作佛。故云不求自得也。三藏
<lb n="0701c14"/>中本心不求。方等中恥小望絕故不求。般若中雖
<lb n="0701c15"/>領。非<anchor xml:id="begd1e23793"/>己<anchor xml:id="endd1e23793"/>分故不求。如此不求。而今自得也。</p>
<p id="pX29p0701c1517" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第四領
<lb n="0701c16"/>付家業譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0701c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第一開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0701c1611" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合譬。合文甚
<lb n="0701c17"/>略。譬中<anchor xml:id="begd1e23813"/>已<anchor xml:id="endd1e23813"/>委。但合父子。餘皆義含。貴在得意耳。文
<lb n="0701c18"/>四。初合父子相失。</p>
<lb n="0701c19"/>
<p id="pX29p0701c1901">世尊。大富長者。則是如來。我等皆似佛子。</p>
<lb n="0701c20"/>
<p id="pX29p0701c2001" rend="margin-left:1em">如來合父。似則合子。似有二義。一取大機為子。昔
<lb n="0701c21"/>未逃逝。既非真位。猶居外凡。故云似也。取小機為
<lb n="0701c22"/>子者。小機似像大乘根性耳。子既逃父。貶之言似。
<lb n="0701c23"/>問。初釋品云。<anchor xml:id="begd1e23837"/>已<anchor xml:id="endd1e23837"/>得入真。此那言似。答。此合子逃父
<lb n="0701c24"/>時。是故言似。品初明子開悟時。汝問非也。</p>
<p id="pX29p0701c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0702a01"/>父子相見。</p>
<lb n="0702a02"/>
<p id="pX29p0702a0201">如來常說。我等為子。</p>
<lb n="0702a03"/>
<p id="pX29p0702a0301" rend="margin-left:1em">△三合追誘二。初合傍人追。二合二人誘。</p>
<p id="pX29p0702a0317" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0702a04"/>
<p id="pX29p0702a0401">世尊我等以三苦故
(至)
迷惑無知樂著小法。</p>
<lb n="0702a05"/>
<p id="pX29p0702a0501" rend="margin-left:1em">三苦者。欲界苦苦。色界壞苦。無色界行苦也。受諸
<lb n="0702a06"/>熱惱。即五濁障重。迷惑無知。即不受勸誡。樂著小
<lb n="0702a07"/>法。即但有小志。不堪大化也。</p>
<p id="pX29p0702a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合二人誘。上有
<lb n="0702a08"/>齊教探領。今合二意。</p>
<p id="pX29p0702a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">初合齊教領。</p>
<lb n="0702a09"/>
<p id="pX29p0702a0901">今日世尊令我等思惟
(至)
勤精進故所得弘多。</p>
<lb n="0702a10"/>
<p id="pX29p0702a1001" rend="margin-left:1em">從蠲除下。正合齊教。具陳上事。</p>
<p id="pX29p0702a1013" type="inline" rend="margin-left:1em">從我等於中勤加
<lb n="0702a11"/>精進下。合上尋與除糞。</p>
<p id="pX29p0702a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">得至涅槃下。合上先取一
<lb n="0702a12"/>日之價。歡喜自足也。</p>
<p id="pX29p0702a1209" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合探領。</p>
<lb n="0702a13"/>
<p id="pX29p0702a1301">然世尊先知我等
(至)
汝等有如來知見寶藏之分。</p>
<lb n="0702a14"/>
<p id="pX29p0702a1401" rend="margin-left:1em">上言遙見。今言先知。</p>
<p id="pX29p0702a1409" type="inline" rend="margin-left:1em">上言羸瘦憔悴。今言心著弊
<lb n="0702a15"/>欲。</p>
<p id="pX29p0702a1502" type="inline" rend="margin-left:1em">上言即脫瓔珞。更如麤弊。今言便見棄捨。不為
<lb n="0702a16"/>分別寶藏之分
(三合追誘譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0702a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合領付家業。
<lb n="0702a17"/>有四。一合心相體信。</p>
<lb n="0702a18"/>
<p id="pX29p0702a1801">世尊以方便力。說如來智慧。</p>
<lb n="0702a19"/>
<p id="pX29p0702a1901" rend="margin-left:1em">以方便力。說如來智慧者。明帶三乘方便。說大乘
<lb n="0702a20"/>實相。故言以方便力。於我等前。說大乘法。亦是合
<lb n="0702a21"/>出入無難。以方便力。出辨二乘。以佛智力。入明實
<lb n="0702a22"/>相。若不體信。豈於我前明佛慧耶。</p>
<p id="pX29p0702a2214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合猶在本
<lb n="0702a23"/>處。</p>
<lb n="0702a24"/>
<p id="pX29p0702a2401">我等從佛得涅槃一日之價
(至)
無有志求。</p>
<lb n="0702b01"/>
<p id="pX29p0702b0101" rend="margin-left:1em">△三合領家業二。初合受命領業。</p>
<lb n="0702b02"/>
<p id="pX29p0702b0201">我等又因如來智慧。為諸菩薩。開示演說。</p>
<lb n="0702b03"/>
<p id="pX29p0702b0301" rend="margin-left:1em">△二合無希取。兼得諸也。二。一合無希取。</p>
<lb n="0702b04"/>
<p id="pX29p0702b0401">而自於此。無有志願。</p>
<lb n="0702b05"/>
<p id="pX29p0702b0501" rend="margin-left:1em">無志願者。明佛加威力。令如佛心而說。故我不志
<lb n="0702b06"/>願也。</p>
<p id="pX29p0702b0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋無希取意。</p>
<lb n="0702b07"/>
<p id="pX29p0702b0701">所以者何佛知我等
(至)
而我等不知真是佛子。</p>
<lb n="0702b08"/>
<p id="pX29p0702b0801" rend="margin-left:1em">佛知我等。心樂小法。隨小乘心。帶方便力。以實相
<lb n="0702b09"/>法。共二乘說。我等不知不共之意。故非佛子
(僭補曰。前
<lb n="0702b10"/>云似佛子。不知真是佛子。今日知之。復何疑乎)
。</p>
<p id="pX29p0702b1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四合付家業。上有二。
<lb n="0702b11"/>有付。有喜。今合亦二。一合付與無悋。</p>
<lb n="0702b12"/>
<p id="pX29p0702b1201">今我等方知世尊
(至)
然佛實以大乘教化。</p>
<lb n="0702b13"/>
<p id="pX29p0702b1301" rend="margin-left:1em">所以者何下。釋無悋之意。正由樂小。不早付大耳。
<lb n="0702b14"/>於此經中下。舉今證昔。今理唯一。故知昔三非實
<lb n="0702b15"/>但為未堪。故於大眾前。毀訾小心。欲令捨偽取真。
<lb n="0702b16"/>定知非悋。然佛之毀小時。實以大乘而教化也。</p>
<p id="pX29p0702b1619" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0702b17"/>二合歡喜。亦是合於三不求之意也。</p>
<lb n="0702b18"/>
<p id="pX29p0702b1801">是故我等說本無心
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e24063"/>已<anchor xml:id="endd1e24063"/>得之。</p>
<lb n="0702b19"/>
<p id="pX29p0702b1901" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。佛子所應得者。佛子是諸大菩薩所應得。是火宅大車。及法說無上道。謂彼得者。我皆得之。歡喜
<lb n="0702b20"/>自慶也)
。</p>
<p id="pX29p0702b2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。有八十六行半。初七十三行半。
<lb n="0702b21"/>頌長行。次十三行。歎佛恩深。</p>
<p id="pX29p0702b2112" type="inline" rend="margin-left:1em">初又二。初二行。頌法
<lb n="0702b22"/>說。後七十一行半。頌譬說。法說中不頌不求。但頌
<lb n="0702b23"/>自得。</p>
<lb n="0702b24"/>
<p id="pX29p0702b2401">爾時摩訶迦葉。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0702c01"/>
<p id="pX29p0702c0101">我等今日
(至)
不求自得。</p>
<lb n="0702c02"/>
<p id="pX29p0702c0201" rend="margin-left:1em">如文。</p>
<p id="pX29p0702c0203" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌譬說。又二。初四十一偈。頌開譬。次三
<lb n="0702c03"/>十偈半。頌合譬。上開有四。父子相失。相見。委業。付
<lb n="0702c04"/>財。今皆頌。初十三行頌父子相失。有四。第一子背
<lb n="0702c05"/>父去。第二求子不得。第三超頌第四憂念轉深。第
<lb n="0702c06"/>四漸還近父。</p>
<p id="pX29p0702c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">今初一行半。頌子背父去。</p>
<lb n="0702c07"/>
<p id="pX29p0702c0701">譬如童子
(至)
五十餘年。</p>
<lb n="0702c08"/>
<p id="pX29p0702c0801" rend="margin-left:1em">火宅中。明長者所王國邑聚落語寬。此中明窮子
<lb n="0702c09"/>輪迴三界名諸國。五道。名五十餘年也。</p>
<p id="pX29p0702c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">△二七行。
<lb n="0702c10"/>是頌父求子不得。上文有二。今頌亦二。初半行。頌
<lb n="0702c11"/>覔子不得。</p>
<lb n="0702c12"/>
<p id="pX29p0702c1201">其父憂念。四方推求。</p>
<lb n="0702c13"/>
<p id="pX29p0702c1301" rend="margin-left:1em">四方推求者。不同於上。上四方是約四諦推理。今
<lb n="0702c14"/>四方是觀四生中。覔可度之機也。</p>
<p id="pX29p0702c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△次六偈半。頌
<lb n="0702c15"/>不以失一子廢家業事。</p>
<lb n="0702c16"/>
<p id="pX29p0702c1601">求之既疲
(至)
有大力勢。</p>
<lb n="0702c17"/>
<p id="pX29p0702c1701" rend="margin-left:1em">造立舍宅者。有餘國中。有餘涅槃也。起慈悲舍。依
<lb n="0702c18"/>性空宅也。往來者眾者。諸土菩薩。來往聽法也。</p>
<p id="pX29p0702c1819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0702c19"/>三二行超頌憂念轉深。</p>
<lb n="0702c20"/>
<p id="pX29p0702c2001">而年朽邁
(至)
當如之何。</p>
<lb n="0702c21"/>
<p id="pX29p0702c2101" rend="margin-left:1em">無所委付。是故憂耳。</p>
<p id="pX29p0702c2109" type="inline" rend="margin-left:1em">△四二行半。追頌上漸還向
<lb n="0702c22"/>父。有二。初二行。頌近父之由。</p>
<lb n="0702c23"/>
<p id="pX29p0702c2301">爾時窮子
(至)
體生瘡癬。</p>
<lb n="0702c24"/>
<p id="pX29p0702c2401" rend="margin-left:1em">初近父之由。由求衣食也。從邑至邑者。根塵相涉
<lb n="0703a01"/>如邑。十八界如國。修有漏善。如有所得。修二乘善。
<lb n="0703a02"/>如無所得。不得大乘法食為饑餓。無大力用為羸。
<lb n="0703a03"/>無大功德為瘦。有無善上起見思如瘡癬
(有無善上等者
<lb n="0703a04"/>雖復時緣無所得善。未能斷結。故此體上。仍有見思)
。</p>
<p id="pX29p0703a0421" type="inline" rend="margin-left:1em">△次半行。頌正近父城。</p>
<lb n="0703a05"/>
<p id="pX29p0703a0501">漸次經歷。到父住城。</p>
<lb n="0703a06"/>
<p id="pX29p0703a0601" rend="margin-left:1em">
(初頌父子相失竟)
。</p>
<p id="pX29p0703a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行半偈。頌父子相見。
<lb n="0703a07"/>上文有二。今頌亦二。初六行半。頌子見父。次一行。
<lb n="0703a08"/>頌父見子。上子見父文有四。今頌三。初半行。頌見
<lb n="0703a09"/>父之由。由傭賃。遂至父舍也。</p>
<lb n="0703a10"/>
<p id="pX29p0703a1001">傭賃展轉。遂至父舍。</p>
<lb n="0703a11"/>
<p id="pX29p0703a1101" rend="margin-left:1em">△次二行半。頌見父之相也。上明見父之處。處是
<lb n="0703a12"/>門側。今言長者於其門內者。兼得處也。</p>
<lb n="0703a13"/>
<p id="pX29p0703a1301">爾時長者
(至)
注記<anchor xml:id="begd1e24267"/>券<anchor xml:id="endd1e24267"/>疏。</p>
<lb n="0703a14"/>
<p id="pX29p0703a1401" rend="margin-left:1em">施大寶帳等。正見父相。處。踞師子座也。法身是師
<lb n="0703a15"/>是王。報應是長者。注記<anchor xml:id="begd1e24281"/>券<anchor xml:id="endd1e24281"/>疏。即是授記。明修行也。
<lb n="0703a16"/>私謂以廣顯略為注。授決為記。四弘誓為<anchor xml:id="begd1e24289"/>券<anchor xml:id="endd1e24289"/>。修行
<lb n="0703a17"/>為疏。</p>
<p id="pX29p0703a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">△三有三行半。頌生畏避之心。</p>
<lb n="0703a18"/>
<p id="pX29p0703a1801">窮子見父
(至)
欲往傭作。</p>
<lb n="0703a19"/>
<p id="pX29p0703a1901" rend="margin-left:1em">如文。</p>
<p id="pX29p0703a1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一行。頌第二父見子。</p>
<lb n="0703a20"/>
<p id="pX29p0703a2001">長者是時。在師子座。遙見其子。默而識之。</p>
<lb n="0703a21"/>
<p id="pX29p0703a2101" rend="margin-left:1em">上半行頌見子之處。下半行。頌見子即識也
(二父
<lb n="0703a22"/>子相見譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0703a2206" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有十行半。頌上追誘譬。有二。
<lb n="0703a23"/>初三行。頌傍追。又二。初偈三句。頌初喚。無機不來。
<lb n="0703a24"/>次迷悶一句。頌再喚不來。</p>
<lb n="0703b01"/>
<p id="pX29p0703b0101">即敕使者。追捉將來。窮子驚喚。迷悶躃地。</p>
<lb n="0703b02"/>
<p id="pX29p0703b0201" rend="margin-left:1em">△次二行。頌無機。即是上釋放捨意也。</p>
<lb n="0703b03"/>
<p id="pX29p0703b0301">是人執我
(至)
不信是父。</p>
<lb n="0703b04"/>
<p id="pX29p0703b0401" rend="margin-left:1em">△第二七行半。頌密遣二人誘引。有二。初三行。頌
<lb n="0703b05"/>僱作譬。次四行半。頌教作譬。初又二。初二行。頌設
<lb n="0703b06"/>方便。</p>
<lb n="0703b07"/>
<p id="pX29p0703b0701">即以方便
(至)
倍與汝價。</p>
<lb n="0703b08"/>
<p id="pX29p0703b0801" rend="margin-left:1em">眇目是偏空。矬者豎短。不窮實相之源。陋者橫狹。
<lb n="0703b09"/>無摩訶衍眾善莊嚴也。非四無畏。名無威。異常樂
<lb n="0703b10"/>我淨。名無德。</p>
<p id="pX29p0703b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行。頌取價。淨六根房。五陰舍
<lb n="0703b11"/>也。</p>
<lb n="0703b12"/>
<p id="pX29p0703b1201">窮子聞之。歡喜隨來。為除糞穢。淨諸房舍。</p>
<lb n="0703b13"/>
<p id="pX29p0703b1301" rend="margin-left:1em">△第二四行半。頌上教作。上文有四。今頌亦四。初
<lb n="0703b14"/>半行頌牖中。</p>
<lb n="0703b15"/>
<p id="pX29p0703b1501">長者於牖。常見其子。</p>
<lb n="0703b16"/>
<p id="pX29p0703b1601" rend="margin-left:1em">△二半行頌羸瘦。</p>
<lb n="0703b17"/>
<p id="pX29p0703b1701">念子愚劣。樂為鄙事。</p>
<lb n="0703b18"/>
<p id="pX29p0703b1801" rend="margin-left:1em">△三一行頌脫玅著麤。</p>
<lb n="0703b19"/>
<p id="pX29p0703b1901">於是長者。著弊垢衣。執除糞器。往到子所。</p>
<lb n="0703b20"/>
<p id="pX29p0703b2001" rend="margin-left:1em">△四二行半頌正教作。</p>
<lb n="0703b21"/>
<p id="pX29p0703b2101">方便附近
(至)
若如吾子。</p>
<lb n="0703b22"/>
<p id="pX29p0703b2201" rend="margin-left:1em">上有七科法門。語者。即合四念處也。令勤作者。即
<lb n="0703b23"/>四正勤也。既益汝價下一行。頌四如意足也。油塗
<lb n="0703b24"/>足。能履深水。如神通。又油能除風。定是無亂也。飲
<lb n="0703c01"/>食充足。即上米麵也。薦席厚暖。即是觀練熏修。定
<lb n="0703c02"/>能除散動也。如是苦言。汝當勤作半行。總頌上第
<lb n="0703c03"/>四安慰。第五無五過。根力既成。乃堪苦言。又以輭
<lb n="0703c04"/>語半行。總頌第六作字。第七令常作。竝是子位也。
<lb n="0703c05"/>
(第三頌追誘譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0703c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四有十行。頌上領付家業。
<lb n="0703c06"/>為二。初三行半。頌付業之由。次六行半。頌正付業。
<lb n="0703c07"/>初由中半行。總頌心相體信。即入出也。</p>
<lb n="0703c08"/>
<p id="pX29p0703c0801">長者有智。漸令入出。</p>
<lb n="0703c09"/>
<p id="pX29p0703c0901" rend="margin-left:1em">△二三行。頌委領家業三。初一行半頌受命。</p>
<lb n="0703c10"/>
<p id="pX29p0703c1001">經二十年
(至)
皆使令知。</p>
<lb n="0703c11"/>
<p id="pX29p0703c1101" rend="margin-left:1em">初二十年者。不得同上。上除見思名二十。此明執
<lb n="0703c12"/>作家事。或言轉大乘教。教諸菩薩。斷大乘別惑。或
<lb n="0703c13"/>言說般若時長。凡二十年。或言住二乘位。轉大乘
<lb n="0703c14"/>教。為二十年。仁王般若云。二十八年。說摩訶般若。</p>
<lb n="0703c15"/>
<p id="pX29p0703c1501" rend="margin-left:1em">△二一行。頌猶居本位。未捨劣心。</p>
<lb n="0703c16"/>
<p id="pX29p0703c1601">猶處門外。止宿草菴。自念貧事。我無此物。</p>
<lb n="0703c17"/>
<p id="pX29p0703c1701" rend="margin-left:1em">△三半行。頌通泰大志。大乘機動。</p>
<lb n="0703c18"/>
<p id="pX29p0703c1801">父知子心。漸<anchor xml:id="begd1e24526"/>已<anchor xml:id="endd1e24526"/>曠大。</p>
<lb n="0703c19"/>
<p id="pX29p0703c1901" rend="margin-left:1em">△第二六行半。頌正付家業。有二。初四行半。頌正
<lb n="0703c20"/>付業。次二行。頌得付歡喜。</p>
<p id="pX29p0703c2011" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0703c21"/>
<p id="pX29p0703c2101">欲與財物
(至)
恣其所用。</p>
<lb n="0703c22"/>
<p id="pX29p0703c2201" rend="margin-left:1em">正付業中有三。初一行頌上集親族。第二有二行
<lb n="0703c23"/>半。頌上定父子天性。第三一行。頌上正付與也。</p>
<p id="pX29p0703c2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0703c24"/>次二行頌得付歡喜。</p>
<lb n="0704a01"/>
<p id="pX29p0704a0101">子念昔貧
(至)
得未曾有。</p>
<lb n="0704a02"/>
<p id="pX29p0704a0201" rend="margin-left:1em">
(<anchor xml:id="begd1e24576"/>已<anchor xml:id="endd1e24576"/>上頌開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0704a0207" type="inline" rend="margin-left:1em">△次三十偈半頌合譬。為二。初二
<lb n="0704a03"/>行合頌三譬。</p>
<lb n="0704a04"/>
<p id="pX29p0704a0401">佛亦如是
(至)
聲聞弟子。</p>
<lb n="0704a05"/>
<p id="pX29p0704a0501" rend="margin-left:1em">初一行中。佛亦如是一句。合第一父子相失譬。知
<lb n="0704a06"/>我樂小一句。合第二父子相見譬。未曾說下六句
<lb n="0704a07"/>合第三追誘譬。初未曾說言二句。合上即遣傍人
<lb n="0704a08"/>追譬。次而說我等一行。合上密遣二人誘譬。上合
<lb n="0704a09"/>有齊教探意二章。今此一行。總頌其意耳。</p>
<p id="pX29p0704a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△次二
<lb n="0704a10"/>十八行半。頌合第四領家業。上合有二。相信。委業。
<lb n="0704a11"/>今初十八行半。但頌合委業。次十行頌合正付。初
<lb n="0704a12"/>又二。今初一行。長頌命領知。上領所無也。</p>
<lb n="0704a13"/>
<p id="pX29p0704a1301">佛敕我等。說最上道。修習此者。當得成佛。</p>
<lb n="0704a14"/>
<p id="pX29p0704a1401" rend="margin-left:1em">最上道。即是空般若。更無過其上也。</p>
<p id="pX29p0704a1415" type="inline" rend="margin-left:1em">△次下十七
<lb n="0704a15"/>行半。正領受命。及無希取等。又二。初五行。頌正受
<lb n="0704a16"/>命。</p>
<lb n="0704a17"/>
<p id="pX29p0704a1701">我承佛教
(至)
說斯真要。</p>
<lb n="0704a18"/>
<p id="pX29p0704a1801" rend="margin-left:1em">佛子聞法得記者。明轉教益他也。爾時謂轉教。教
<lb n="0704a19"/>化菩薩。不言為我。</p>
<p id="pX29p0704a1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△次十二行半。頌第二無希取。
<lb n="0704a20"/>此文廣上也。於中又二。初一行。牒前譬帖合。</p>
<lb n="0704a21"/>
<p id="pX29p0704a2101">如彼窮子。得近其父。雖知諸物。心不希取。</p>
<lb n="0704a22"/>
<p id="pX29p0704a2201" rend="margin-left:1em">△次十一行半。正合無希取。又為三。初一行正頌
<lb n="0704a23"/>無希取。</p>
<lb n="0704a24"/>
<p id="pX29p0704a2401">我等雖說。佛法寶藏。自無志願。亦復如是。</p>
<lb n="0704b01"/>
<p id="pX29p0704b0101" rend="margin-left:1em">△二九行半。具智斷故無希取。又為三。謂標。釋。結。
<lb n="0704b02"/>初為二。初一行。標斷德具故無希取。</p>
<lb n="0704b03"/>
<p id="pX29p0704b0301">我等內滅。自謂為足。唯了此事。更無餘事。</p>
<lb n="0704b04"/>
<p id="pX29p0704b0401" rend="margin-left:1em">內即惑體。三界惑盡。故云內滅。故屬斷德也。</p>
<p id="pX29p0704b0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△次
<lb n="0704b05"/>一行。標智德具故無希取。</p>
<lb n="0704b06"/>
<p id="pX29p0704b0601">我等若聞。淨佛國土。教化眾生。都無欣樂。</p>
<lb n="0704b07"/>
<p id="pX29p0704b0701" rend="margin-left:1em">次標智德者。既云若聞。聞教屬智。故云智德。以小
<lb n="0704b08"/>智具故。不欣大智。此二竝舉失顯過。</p>
<p id="pX29p0704b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二六行。
<lb n="0704b09"/>雙釋智斷二章門。此二章中。初二行釋斷。次一行
<lb n="0704b10"/>半釋智。次一行半重釋斷。次一行重釋智。</p>
<lb n="0704b11"/>
<p id="pX29p0704b1101">所以者何
(至)
報佛之恩。</p>
<lb n="0704b12"/>
<p id="pX29p0704b1201" rend="margin-left:1em">△第三一行半。結釋自無希取。</p>
<lb n="0704b13"/>
<p id="pX29p0704b1301">我等雖為
(至)
永無願樂。</p>
<lb n="0704b14"/>
<p id="pX29p0704b1401" rend="margin-left:1em">
(二九行半竟)
。</p>
<p id="pX29p0704b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三一行。明佛見捨我。合無希取
<lb n="0704b15"/>也。</p>
<lb n="0704b16"/>
<p id="pX29p0704b1601">導師見捨。觀我心故。初不勸進。說有實利。</p>
<lb n="0704b17"/>
<p id="pX29p0704b1701" rend="margin-left:1em">
(合頌領家業竟)
。</p>
<p id="pX29p0704b1707" type="inline" rend="margin-left:1em">△次十行頌正付業。上合有二。一
<lb n="0704b18"/>正付業。二得付歡喜。亦頌亦二。初三行頌正付。次
<lb n="0704b19"/>七行頌得歡喜。初三行中初一行半。牒譬帖合。次
<lb n="0704b20"/>一行半。正頌合也。</p>
<lb n="0704b21"/>
<p id="pX29p0704b2101">如富長者
(至)
乃教大智。</p>
<lb n="0704b22"/>
<p id="pX29p0704b2201" rend="margin-left:1em">△次七行。頌第二得付歡喜也。</p>
<lb n="0704b23"/>
<p id="pX29p0704b2301">我等今日
(至)
應受供養。</p>
<lb n="0704b24"/>
<p id="pX29p0704b2401" rend="margin-left:1em">得道者。得實相道也。得果者。分得大乘習果也。此
<lb n="0704c01"/>二句明開佛知也。於無漏法。得清淨眼者。此二句
<lb n="0704c02"/>明開佛見。見實相理也。昔日見無漏。不落凡夫。今
<lb n="0704c03"/>日見無漏。不落二乘也。昔日慧眼見空。今淨眼見
<lb n="0704c04"/>中。</p>
<p id="pX29p0704c0402" type="inline" rend="margin-left:1em">持戒報者。昔持戒梵行。共顯無漏。<g ref="CB01926"/>身滅智。無
<lb n="0704c05"/>人受此果報者。今日梵行。能得無漏。即了因取果
<lb n="0704c06"/>義。持戒。即緣因義。清淨眼所見理。即正因義。</p>
<p id="pX29p0704c0618" type="inline" rend="margin-left:1em">我等
<lb n="0704c07"/>真是聲聞者。即大乘真位也。十信以一音徧滿三
<lb n="0704c08"/>千界。似道非真。入十住。即是真也。</p>
<p id="pX29p0704c0814" type="inline" rend="margin-left:1em">真阿羅漢有三
<lb n="0704c09"/>義。此中但舉應供一義也。若不生變易。殺通別惑。
<lb n="0704c10"/>是不生殺賊二義。堪為十法界福田。即應供義。應
<lb n="0704c11"/>供殺賊。互相顯也。</p>
<p id="pX29p0704c1108" type="inline" rend="margin-left:1em">
(分得大乘習果也者。得初住時。破一品無明。名為習果)
。</p>
<p id="pX29p0704c1129" type="inline" rend="margin-left:1em">
(合
<lb n="0704c12"/>頌正付歡喜竟)
。</p>
<p id="pX29p0704c1207" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初七十三行半頌長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0704c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△次下
<lb n="0704c13"/>十三行。歎佛恩深。分四。初一行半。總標世尊大恩
<lb n="0704c14"/>希有。無能報者。</p>
<lb n="0704c15"/>
<p id="pX29p0704c1501">世尊大恩
(至)
誰能報者。</p>
<lb n="0704c16"/>
<p id="pX29p0704c1601" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。大恩希有者。如來居法身地。寂照法界五乘根性。以同體大悲。垂形雨法。各得隨宜受用。無量億
<lb n="0704c17"/>劫。曾無厭倦。此恩此德。孰能報耶)
。</p>
<p id="pX29p0704c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">△次五行明供養莫報。</p>
<lb n="0704c18"/>
<p id="pX29p0704c1801">手足供給
(至)
亦不能報。</p>
<lb n="0704c19"/>
<p id="pX29p0704c1901" rend="margin-left:1em">
(供養凡十有二。一供給。二禮敬。三頂戴。四肩荷。五美膳。六寶衣。七臥具。八湯藥。九旃檀。十珍寶。十一滅後
<lb n="0704c20"/>起塔。十二寶衣布地。以如是等種種供養。經恒沙劫。亦莫能報。何者。以諸供養中。法供養最。唯法供養。能
<lb n="0704c21"/>報佛恩。以諸如來。尊重法故。以如說行。出生諸佛故)
。</p>
<p id="pX29p0704c2121" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二行半。為凡夫說
<lb n="0704c22"/>人天乘。</p>
<lb n="0704c23"/>
<p id="pX29p0704c2301">諸佛希有
(至)
隨宜為說。</p>
<lb n="0704c24"/>
<p id="pX29p0704c2401" rend="margin-left:1em">
(我佛為不思議大神通諸法之王。不於法性土中。受常寂光樂。而垂形三界。為凡夫人。忍於斯事。說人天
<lb n="0705a01"/>戒善。令不落三塗。漸入聖城。此恩此德。何能報耶)
。</p>
<p id="pX29p0705a0120" type="inline" rend="margin-left:1em">△四有四行。知根授法。
<lb n="0705a02"/>為實施權。</p>
<lb n="0705a03"/>
<p id="pX29p0705a0301">諸佛於法
(至)
隨宜說三。</p>
<lb n="0705a04"/>
<p id="pX29p0705a0401" rend="margin-left:1em">
(我佛為諸法之王。於法自在。知眾生欲樂志力。以無量喻。而為說法。又知眾生宿世善根生熟。既籌量<anchor xml:id="begd1e24930"/>已<anchor xml:id="endd1e24930"/>
<lb n="0705a05"/>於一乘道。隨宜說三。既<anchor xml:id="begd1e24938"/>已<anchor xml:id="endd1e24938"/>隱實施權。而復開權顯實。一句一偈。皆為授記。究竟成佛。此恩此德。誰能報者。
<lb n="0705a06"/>唯有弘傳玅法。壽佛慧命。庶幾仰報耳)
。</p>
<lb n="0705a07"/>
<p id="pX29p0705a0701" rend="margin-left:1em">私
(章安自稱)
謂世尊大恩者。一如來始建慈悲。拔六道
<lb n="0705a08"/>苦。與四聖樂。普十法界。入四弘中。此如來室恩。二
<lb n="0705a09"/>如來行菩薩道。示教利喜。曾教我大乘。雖復中忘。
<lb n="0705a10"/>智願不失。葢如來室。清涼溫煖。大慈與樂恩。三眾
<lb n="0705a11"/>生遭苦。視父而<anchor xml:id="begd1e24965"/>已<anchor xml:id="endd1e24965"/>。佛伺其宜。如犢逐母。備行六度。
<lb n="0705a12"/>以利眾生。葢如來室。遮寒障熱。大悲拔苦恩。四佛
<lb n="0705a13"/>成道<anchor xml:id="begd1e24977"/>已<anchor xml:id="endd1e24977"/>。應受無為寂滅之樂。而隱其神德。用貧所
<lb n="0705a14"/>樂法。五戒十善。冷水灑面。令得醒悟。葢是佛衣。遮
<lb n="0705a15"/>貪欲熱恩。五示老比丘像。方便附近。與一日價。葢
<lb n="0705a16"/>是佛衣。除見寒愛熱恩。六過是<anchor xml:id="begd1e24994"/>已<anchor xml:id="endd1e24994"/>後。心相體信。彈
<lb n="0705a17"/>呵貶斥。令恥小慕大。葢佛衣。遮醜陋恩。七命領家
<lb n="0705a18"/>業。金銀庫藏。皆悉令知。葢是佛衣。與我莊嚴恩。八
<lb n="0705a19"/>會親族。定父子。付以家業。無上寶聚。不求自得。葢
<lb n="0705a20"/>如來座恩。九十既坐座<anchor xml:id="begd1e25016"/>已<anchor xml:id="endd1e25016"/>。身意泰然。快得安隱。以
<lb n="0705a21"/>佛道聲。令一切聞。一切天人。普於其中。應受供養。
<lb n="0705a22"/>葢如來座。令我具足自行化他恩。世尊大恩。兩肩
<lb n="0705a23"/>荷負。所不能報。此之謂也。</p>
<p id="pX29p0705a2311" type="inline" rend="margin-left:1em">
(十恩文者。文中自對室衣座三。初室有三恩。次
<lb n="0705a24"/>衣有四恩。第八是授記恩。九十令我能利物恩。所以室得衣故。有覆育之恩。室有座故。成與拔之用。座假
<lb n="0705b01"/>衣室。令自他行成。衣假座室。令初後理顯。是故三義。合成大恩。此始終恩。將何以報。注家但云。物不答施
<lb n="0705b02"/>於天地。子不謝生於父母。以感報斯亡。今意正論荷恩難報。何得以亡報釋之。況復祗緣令我報亡。不得
<lb n="0705b03"/>直以亡報釋之。凡言亡者。治彼不亡。今非領亡。但領難報。二時既別。且釋荷恩)
。</p>
<p id="pX29p0705b0331" type="inline" rend="margin-left:1em">
(信解品竟)
。</p>
<lb n="0705b04"/>
<p id="pX29p0705b0401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0705b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0705b05"/>
<p id="pX29p0705b0501">玅法蓮華經藥草喻品第五</p>
<lb n="0705b06"/>
<p id="pX29p0705b0601" rend="margin-left:1em">釋藥草喻品。此中具山川雲雨。獨以藥草標名者。
<lb n="0705b07"/>土地是能生。雲雨是能潤。草木是所生所潤。所生
<lb n="0705b08"/>所潤。通皆有用。而藥草用強。有漏諸善。悉能除惡。
<lb n="0705b09"/>無漏為最。無漏眾中。四大弟子。以譬領佛譬。深會
<lb n="0705b10"/>聖心。佛讚善哉。甚為希有。述其得解。以喻其人。故
<lb n="0705b11"/>稱藥草喻品。</p>
<lb n="0705b12"/>
<p id="pX29p0705b1201" rend="margin-left:1em">夫藥草叢育日久。一蒙雲雨。扶疏暐曄。芽莖豐蔚
<lb n="0705b13"/>於外。力用充潤於內。譬諸無漏。住最後身。有餘涅
<lb n="0705b14"/>槃。更不願求無上佛道。今得聞經。自乘佛乘。兼以
<lb n="0705b15"/>運人。文云。我等今者。真是聲聞。以佛道聲。令一切
<lb n="0705b16"/>聞。內外自他。具勝力用。故稱藥草喻品。</p>
<lb n="0705b17"/>
<p id="pX29p0705b1701" rend="margin-left:1em">夫藥草者。能除四大風冷。補養五臟。還年駐色
(昔除
<lb n="0705b18"/>四住病。但養五分身。還真理年。駐變易色)
今蒙雲雨。忽成藥王。餌之徧
<lb n="0705b19"/>治眾病。變體成僊。
(今蔭以無緣慈雲。灑以無私法雨。使其遠種。獲益無偏。使無常
<lb n="0705b20"/>微草。乃成常住藥王。自行兼人。悉除三惑。故云徧治。當知自他。竝成常身佛大仙也)
。譬諸無
<lb n="0705b21"/>漏聞經。破無明惑。開佛知見。文云。我等今日。真是
<lb n="0705b22"/>佛子。無上寶聚。不求自得。佛子所應得者。皆<anchor xml:id="begd1e25117"/>已<anchor xml:id="endd1e25117"/>得
<lb n="0705b23"/>之。面於佛前。得受記莂。嘉著而稱微。故言藥草喻
<lb n="0705b24"/>品
(言嘉著等者。嘉。善也。著。滿也。稱字去聲。善始令終。名為嘉著。聞經契理。故曰稱微。且寄二乘領解以
<lb n="0705c01"/>說。故皆云無漏。此竝成於佛乘)
。前一番是師弟領述。世界悉檀意
<lb n="0705c02"/>也。次一番生善。為人意也。次一番是對治。第一義。
<lb n="0705c03"/>兩悉檀意也。是名因緣釋品。餘約教。本迹。觀心。準
<lb n="0705c04"/>例可知。不復記。</p>
<p id="pX29p0705c0407" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。準例可知者。始結緣。中追誘。終付財。即是約教。威音是本。中
<lb n="0705c05"/>間大通等皆迹。即是本迹。三惑是病。三德是藥。直觀三道。即是三德。是觀心也)
此品是譬
<lb n="0705c06"/>說中第三述成段。今言都述其周徧領解。始天性
<lb n="0705c07"/>結緣。中間追誘。終於付財。自微至著。無量無邊諸
<lb n="0705c08"/>恩德也。</p>
<p id="pX29p0705c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">
(始天性等者。天性。即指大通佛所。如十恩中初恩意也。中間下。具如<anchor xml:id="begd1e25168"/>已<anchor xml:id="endd1e25168"/>下九恩意也
<lb n="0705c09"/>天性猶通結緣。自微等者。從小之大。至第十恩。故云諸也。豈止一代教耶)
。</p>
<p id="pX29p0705c0929" type="inline" rend="margin-left:1em">
(○僭補曰。記釋疏中述其周徧
<lb n="0705c10"/>領解。始天性結緣之語。指大通智勝佛。十六王子釋迦牟尼結緣之事。竊謂若論周徧領解。大通猶是迹
<lb n="0705c11"/>中之本。最初威音王佛。始是遠本。何以知之。夫大通成佛<anchor xml:id="begd1e25191"/>已<anchor xml:id="endd1e25191"/>來。劫數久遠。只一三千界微塵之數。釋迦成
<lb n="0705c12"/>道以來。<anchor xml:id="begd1e25199"/>已<anchor xml:id="endd1e25199"/>經五百千萬億那由他阿僧祇三千界微塵之數。塵之多寡。劫之久近。何可比量耶。是知常不
<lb n="0705c13"/>輕。大通智勝。及然燈等。皆迹中之本。而威音王遠本。不可不知。若知此本。始是周徧領解。天性結緣。其中
<lb n="0705c14"/>間追誘付財等。皆迹中事也)
。</p>
<p id="pX29p0705c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文為二。一略述成。二廣
<lb n="0705c15"/>述成。略述又二。一雙述善哉。二領所不及。</p>
<p id="pX29p0705c1517" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0705c16"/>
<p id="pX29p0705c1601">爾時世尊告摩訶迦葉
(至)
誠如所言。</p>
<lb n="0705c17"/>
<p id="pX29p0705c1701" rend="margin-left:1em">雙述者。一善哉。述其兩處領實。一善哉。述其兩處
<lb n="0705c18"/>領權。善說如來真實功德者。真實是述實。功德是
<lb n="0705c19"/>述權。又華嚴之擬宜。領實也。三藏之誘引。領權也。
<lb n="0705c20"/>方等之體信。般若之領教。俱領權實也。法華之付
<lb n="0705c21"/>財。專論實也。辭致曲巧。故言善說。皆是佛法。故言
<lb n="0705c22"/>真實。誠如所言者。印定之詞也
(雙述等者。兩處。謂方便火宅也。以信
<lb n="0705c23"/>解中雙領兩處。今亦雙述二處所領。若不爾者。徒述何益)
。</p>
<p id="pX29p0705c2323" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領所不及。</p>
<lb n="0705c24"/>
<p id="pX29p0705c2401">如來復有無量無邊阿僧祇功德
(至)
說不能盡。</p>
<lb n="0706a01"/>
<p id="pX29p0706a0101" rend="margin-left:1em">領所不及者。謂退。進。橫。豎。亦橫亦豎。非橫非豎。皆
<lb n="0706a02"/>不及也。所以者何。大雲普覆。徧荷清涼。大雨俱霑。
<lb n="0706a03"/>無不蒙澤。咸令世間。皆得知見未曾有法。那忽齊
<lb n="0706a04"/>教。止領二乘得益。不道人天小草。是為退所不及。
<lb n="0706a05"/>菩薩名上草。亦名小樹大樹。敷榮<g ref="CB15106"/>茂。自他饒益。
<lb n="0706a06"/>而復不領。是為進所不及。又十法界。同成佛法界。
<lb n="0706a07"/>那忽止領二乘。餘八法界。都不涉言。是為橫所不
<lb n="0706a08"/>及。又七方便。從淺至深。皆入真實。餘五方便。都未
<lb n="0706a09"/>嘗言。是為豎所不及。又三世利益。未曾暫廢。是為
<lb n="0706a10"/>亦橫亦豎所不及
(那忽下。責其齊教。通貫諸句。不道下。正述不及。退進等。者。以二
<lb n="0706a11"/>乘位。望上為進。望下為退。十界各各自有因果。不由次第。故名為橫。一人漸起。亦得為豎。又三世名亦橫
<lb n="0706a12"/>亦豎者。世世徧於十方十界。亦名為橫。如是品類。皆從諸味。八教調熟。方於今日。與迦葉等。或同或別。亦
<lb n="0706a13"/>名為豎。未聞徧領。故佛示之)
。夫山川谿谷。總言一地。一地能生。
<lb n="0706a14"/>未嘗揀擇。攘彼受此。草木種子。皆依於地。更無餘
<lb n="0706a15"/>依。一雲靉靆。無處不密。一雨一味。不隔枯榮。普潤
<lb n="0706a16"/>既同。普得增長。如來平等。不可思議。實不先頓後
<lb n="0706a17"/>漸。初三末一。如龍興慶雲。普雨於一切。身心不降
<lb n="0706a18"/>雨。除熱得清凉。是為五乘七方便。十方三世平等
<lb n="0706a19"/>廣大。甚深博遠。不可思議。無有差別。是為非橫非
<lb n="0706a20"/>豎。領所不及
(此非橫非豎不及。如下諸文。結差無差。無差即差。差即無差。今從無差。名
<lb n="0706a21"/>非橫豎。從而差邊。如前橫等)
。不及之旨。非都頓奪。特以初心望
<lb n="0706a22"/>後心。未窮極地。故云不盡耳。又始悟初阿。亦具後
<lb n="0706a23"/>茶功德。但齊教之領。未暇進領橫豎周徧耳。又權
<lb n="0706a24"/>行大士。宜應如此也
(一略述成竟)
。</p>
<p id="pX29p0706a2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣述成二。
<lb n="0706b01"/>長行。偈頌。長行又二。初述成開三顯一。二結歎。初
<lb n="0706b02"/>有法。譬。合。法中又二。初舉法王勸信。二正述開三
<lb n="0706b03"/>顯一。</p>
<p id="pX29p0706b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0706b04"/>
<p id="pX29p0706b0401">迦葉當知。如來是諸法之王。若有所說。皆不虗也。</p>
<lb n="0706b05"/>
<p id="pX29p0706b0501" rend="margin-left:1em">夫人王外無所畏。內不二言。何況法王。眾惡<anchor xml:id="begd1e25367"/>已<anchor xml:id="endd1e25367"/>盡。
<lb n="0706b06"/>萬德皆圓。凡有所說。真實不虗也。佛法雖多。不出
<lb n="0706b07"/>權實。權實之外。更無別法。而言無量者。此意難信。
<lb n="0706b08"/>故舉法王勸信。又為下大雲譬作本。</p>
<p id="pX29p0706b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正述開
<lb n="0706b09"/>三顯一又二。一約教明開權顯實。二約智明開權
<lb n="0706b10"/>顯實。由二教。顯二智。由二智。說二教。智教相成也。</p>
<lb n="0706b11"/>
<p id="pX29p0706b1101" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0706b12"/>
<p id="pX29p0706b1201">於一切法
(至)
皆悉到於一切智地。</p>
<lb n="0706b13"/>
<p id="pX29p0706b1301" rend="margin-left:1em">一切法者。謂七方便。橫也。對一實。為豎也。若言不
<lb n="0706b14"/>爾。何故二萬億佛所。初發大心。中間取小。又流轉
<lb n="0706b15"/>五趣。又十法界。一人尚具。況七方便耶。此法雖多。
<lb n="0706b16"/>方便波羅蜜照之罄無不盡。以隨其類音說之。無
<lb n="0706b17"/>不逗會。為人天說戒善。為二乘說諦緣。為三藏說
<lb n="0706b18"/>事度。為通教說無生。為別教說次第。開如來藏。是
<lb n="0706b19"/>名述其領開三也。</p>
<p id="pX29p0706b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">從其所說法下。約教述其顯實
<lb n="0706b20"/>也。地者。實相也。究竟非二。故名一。其性廣博。故名
<lb n="0706b21"/>為切。寂而常照。故名為智。無住之本。立一切法。故
<lb n="0706b22"/>名為地。此圓教實說也。凡有所說。皆令眾生到此
<lb n="0706b23"/>智地。顯實之文。灼然如日。云何闇寱。作餘解耶。例
<lb n="0706b24"/>大品。廣歷諸法。皆摩訶衍。衍即大乘。乘即實相。實
<lb n="0706c01"/>相即一切智地。上文云。唯此一事實。指此地也。餘
<lb n="0706c02"/>二則非真。指七方便也。此約漸頓二教。述其開權
<lb n="0706c03"/>顯實也。</p>
<p id="pX29p0706c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約智開權顯實。</p>
<lb n="0706c04"/>
<p id="pX29p0706c0401">如來觀知一切諸法之所歸趣
(至)
一切智慧。</p>
<lb n="0706c05"/>
<p id="pX29p0706c0501" rend="margin-left:1em">約智開權顯實者。如來觀知一切諸法。乃至通達
<lb n="0706c06"/>無礙二句。是能照權也。又於諸法究盡明了。乃至
<lb n="0706c07"/>智慧二句。是能照實也。二智所照。偏圓兩境。通達
<lb n="0706c08"/>無礙。故能說權實二教。此舉智釋教也。開權中知
<lb n="0706c09"/>所歸趣。是識藥。深心所行。是知病。病藥俱是權法。
<lb n="0706c10"/>權法各有歸趣。戒善等。近趣人天。若作緣因。低頭
<lb n="0706c11"/>舉手。遠趣佛果。念處道品等。近趣涅槃。若作了因。
<lb n="0706c12"/>汝等所行。是菩薩道。遠趣寶所。乃至六度通別等
<lb n="0706c13"/>法。近遠歸趣。途轍不同。亦復如是。又戒善是人天
<lb n="0706c14"/>藥。諦緣度是三乘人藥。乃至通別等法門。是通別
<lb n="0706c15"/>菩薩藥。又深心所行有二種。一深心著於依正。二
<lb n="0706c16"/>深心著所執之法。著依正者。起深重十惡。障人天
<lb n="0706c17"/>乘。著所執法。起四倒。三道。六蔽。四住。五住等。障諸
<lb n="0706c18"/>聖乘。當知深心。病相不同。權智照之。通達無礙。</p>
<p id="pX29p0706c1819" type="inline" rend="margin-left:1em">顯
<lb n="0706c19"/>實中。又於諸法究盡明了者。實智所照也。一切權
<lb n="0706c20"/>法。無不入實。故言究盡。實智所知。故言了。佛眼所
<lb n="0706c21"/>見。故言明。若此智。照此藥此病。不照彼藥彼病。彼
<lb n="0706c22"/>智照彼。不能照此。種別不同者。權智照也。一智徧
<lb n="0706c23"/>照一切藥一切病。實智照也。能示眾生如此圓境
<lb n="0706c24"/>智。故言一切智慧也
(一法說竟)
。</p>
<p id="pX29p0706c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二譬說。文為
<lb n="0707a01"/>二。初譬說。後齊教稱述。譬有開合。開為二。一差別
<lb n="0707a02"/>譬。譬上述權教權智。二無差別譬。譬上述實教實
<lb n="0707a03"/>智也。三草二木。纖濃不等。故言差別。一地一雨。普
<lb n="0707a04"/>生普潤。故無差別。若觀其末派。謂各各不同。若究
<lb n="0707a05"/>其根榮。莫非地雨。內合方便智照。七五各異。實智
<lb n="0707a06"/>往照。終歸一實。一實七五。七五一實。差別無差別。
<lb n="0707a07"/>無差別差別也。一差別譬有六。一土地。二卉木。三
<lb n="0707a08"/>密雲。四注雨。五受潤。六增長。</p>
<p id="pX29p0707a0812" type="inline" rend="margin-left:1em">今初土地譬。</p>
<lb n="0707a09"/>
<p id="pX29p0707a0901">迦葉。譬如三千大千世界。山川谿谷大地。</p>
<lb n="0707a10"/>
<p id="pX29p0707a1001" rend="margin-left:1em">大千世界。譬眾生世間。山川谿谷土地。譬五陰世
<lb n="0707a11"/>間。世界無別法。為山川谿谷土地所成。眾生無別
<lb n="0707a12"/>法。為五陰所成。</p>
<p id="pX29p0707a1207" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。山川谿谷土地等配五陰。取其名數而<anchor xml:id="begd1e25542"/>已<anchor xml:id="endd1e25542"/>。不須一一局定。此
<lb n="0707a13"/>是色。此是受等。借使配得十分相似。其如情無情異何下又云。如山雖高峻。亦有洿隆等五相。乃至土地
<lb n="0707a14"/>雖平。亦有丘池等五相。可見只取其名數。不煩一一局定。貴在得意而<anchor xml:id="begd1e25552"/>已<anchor xml:id="endd1e25552"/>)
譬草木雖依
<lb n="0707a15"/>土地等。土地等非即草木。草木質榦。但名草木。草
<lb n="0707a16"/>木種子。更無別名。但取能生之功名種子。所生質
<lb n="0707a17"/>榦名草木。皆植根於地。地則本也。內合習因習果。
<lb n="0707a18"/>雖依五陰。五陰非即因果。要依於陰。得有習因。增
<lb n="0707a19"/>長成辦。名習果。果因依陰而起。譬草木種子。受潤
<lb n="0707a20"/>增長。依山川谿谷土地而成也。別譬者。山雖高峻。
<lb n="0707a21"/>亦有洿隆等五相。乃至土地雖平。亦有丘池等五
<lb n="0707a22"/>相。即譬五乘五陰。山高譬菩薩五陰。川譬支佛。谿
<lb n="0707a23"/>譬聲聞。土地譬天。谷下譬人。一一五陰。皆有習因
<lb n="0707a24"/>習果所依。猶如山川谿谷土地。皆為種子質榦等
<lb n="0707b01"/>所依也。又用三千大千世界。譬正因之理。通為一
<lb n="0707b02"/>切所依也。山川谿谷土地。譬眾生陰界入界報色
<lb n="0707b03"/>心也。草木叢林。譬眾生習因。此三法不相離。習依
<lb n="0707b04"/>陰入。陰入不出法性。如草木依山川。山川依大千
<lb n="0707b05"/>世界。</p>
<p id="pX29p0707b0503" type="inline" rend="margin-left:1em">△二所生卉木譬。</p>
<lb n="0707b06"/>
<p id="pX29p0707b0601">所生卉木叢林。及諸藥草。種類若干。名色各異。</p>
<lb n="0707b07"/>
<p id="pX29p0707b0701" rend="margin-left:1em">卉是草之都名。木是樹之總稱。眾草成叢。眾樹成
<lb n="0707b08"/>林。治病力用勝者。稱為藥。如善法中。皆能治惡。而
<lb n="0707b09"/>無漏善。治惑義勝。下卉木中。樹林枝幹。覆陰廣。器
<lb n="0707b10"/>用大。故喻二菩薩。種類若干者。五乘七善。因果種
<lb n="0707b11"/>子。故言若干。即是種類。各有稱謂。即是名也。各有
<lb n="0707b12"/>體相。即是色也。</p>
<p id="pX29p0707b1207" type="inline" rend="margin-left:1em">△三密雲譬。</p>
<lb n="0707b13"/>
<p id="pX29p0707b1301">密雲彌布。徧覆三千大千世界。</p>
<lb n="0707b14"/>
<p id="pX29p0707b1401" rend="margin-left:1em">雲有形色覆陰。下文有雷聲遠震。覆蔭譬佛慈悲。
<lb n="0707b15"/>形色譬佛應世。雷聲譬佛言教。密雲即三密也。慈
<lb n="0707b16"/>悲即意密。形色即身密。雷聲即口密。彌布者徧也
<lb n="0707b17"/>既密又徧。故言彌布也。以慈悲熏應身說法。徧十
<lb n="0707b18"/>法界。故言彌布也。</p>
<p id="pX29p0707b1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△四注雨譬。</p>
<lb n="0707b19"/>
<p id="pX29p0707b1901">一時等<g ref="CB17989"/>。</p>
<lb n="0707b20"/>
<p id="pX29p0707b2001" rend="margin-left:1em">譬用口密。八音四辯。宣注法雨。利潤眾生。</p>
<p id="pX29p0707b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△五沾
<lb n="0707b21"/>潤譬。</p>
<lb n="0707b22"/>
<p id="pX29p0707b2201">其澤普洽
(至)
大枝大葉。</p>
<lb n="0707b23"/>
<p id="pX29p0707b2301" rend="margin-left:1em">法寶普雨七種眾生心地。所有習因種子。即生聞
<lb n="0707b24"/>慧。名為沾洽。枝葉根莖者。信為根。戒為莖。定為枝。
<lb n="0707c01"/>慧為葉。次第相資。故譬此四也。小根莖等。即人天
<lb n="0707c02"/>信戒。中根莖等。即二乘信戒。大根莖等。即菩薩信
<lb n="0707c03"/>戒也。</p>
<p id="pX29p0707c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△六生長譬。</p>
<lb n="0707c04"/>
<p id="pX29p0707c0401">諸樹大小
(至)
華果敷實。</p>
<lb n="0707c05"/>
<p id="pX29p0707c0501" rend="margin-left:1em">更復略牒。明其草木。隨分受潤。習報兩因善法。既
<lb n="0707c06"/>蒙法雨。習報兩果。各得生長。稱其種性者。明施權
<lb n="0707c07"/>稱機。小者不過分。大者不減少。即是七種習報兩
<lb n="0707c08"/>因也。華果敷實者。習報二果也。又生長即三義。稱
<lb n="0707c09"/>其種性。即是生長之由。由設教稱機也。各得增長。
<lb n="0707c10"/>正明生長。華果敷榮。即生長之相也
(一差別譬竟)
。</p>
<lb n="0707c11"/>
<p id="pX29p0707c1101" rend="margin-left:1em">△第二無差別譬。顯於一實也。有三。初一地所
<lb n="0707c12"/>生。</p>
<lb n="0707c13"/>
<p id="pX29p0707c1301">雖一地生。</p>
<lb n="0707c14"/>
<p id="pX29p0707c1401" rend="margin-left:1em">道前心地所生。終因道後智地
(道前心地至智地者。此道前後之名。
<lb n="0707c15"/>名有通別。道後定在果後。道前通至凡夫。故方便品中。亦以等覺以前為道前。此中須以博地凡夫無戒
<lb n="0707c16"/>善者為道前。以五乘為道中。所以道前道後真如之理。等皆是地。地體無別。然皆能生。故知眾生道前心
<lb n="0707c17"/>地。奚嘗不有能生性耶。而不能生不能成者。必假道後極果智地。令生令成。發心<anchor xml:id="begd1e25740"/>已<anchor xml:id="endd1e25740"/>後。究竟<anchor xml:id="begd1e25746"/>已<anchor xml:id="endd1e25746"/>前。皆假智
<lb n="0707c18"/>地而成熟之)
。</p>
<p id="pX29p0707c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一雲所雨。</p>
<lb n="0707c19"/>
<p id="pX29p0707c1901">一雨所潤。</p>
<lb n="0707c20"/>
<p id="pX29p0707c2001" rend="margin-left:1em">一音所宣一乘法門。開發道中五種善根。終是一
<lb n="0707c21"/>音平等之教
(開發道中者。且以初望後。五乘居中。非謂五乘即有真如。五種善根。即五
<lb n="0707c22"/>乘也。竝如來化意邊說。故云終是一音。言終是者。終無定五。故云也。被物雖五。化意唯一。從權宜邊。須
<lb n="0707c23"/>名四味)
。</p>
<p id="pX29p0707c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三草二木稟益。不自覺知。</p>
<lb n="0707c24"/>
<p id="pX29p0707c2401">而諸草木。各有差別。</p>
<lb n="0708a01"/>
<p id="pX29p0708a0101" rend="margin-left:1em">五種善根。蒙佛法雨。隨分增長。而不自知五種之
<lb n="0708a02"/>因。皆依一佛性。亦不自知五乘之教。為如來一音
<lb n="0708a03"/>所演。皆是大乘。亦不自知究竟同歸佛慧。唯有如
<lb n="0708a04"/>來能知也
(一開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0708a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合譬二。初合差別譬
<lb n="0708a05"/>有二
(初正合。二提譬帖合)
。今初正合六。第一合上密雲譬。兼
<lb n="0708a06"/>合世界。第二合上注雨譬。第三合上世界山川谿
<lb n="0708a07"/>谷譬。第四合上草木譬。第五合上沾潤譬。第六合
<lb n="0708a08"/>上增長譬。</p>
<p id="pX29p0708a0805" type="inline" rend="margin-left:1em">今初第一合上密雲譬。</p>
<lb n="0708a09"/>
<p id="pX29p0708a0901">迦葉當知
(至)
如彼大雲徧覆三千國土。</p>
<lb n="0708a10"/>
<p id="pX29p0708a1001" rend="margin-left:1em">先舉佛身密。合雲有形。後舉佛口密。合雲有聲。如
<lb n="0708a11"/>來亦復如是。出現於世。即是正合應身出世也。</p>
<p id="pX29p0708a1119" type="inline" rend="margin-left:1em">如
<lb n="0708a12"/>大雲起。即舉譬帖合。明如來大慈現身。覆育一切
<lb n="0708a13"/>也。</p>
<p id="pX29p0708a1302" type="inline" rend="margin-left:1em">以大音聲。即是舉佛口密。合雲有聲也。天人阿
<lb n="0708a14"/>修羅。別舉三善道。即是三十子。三乘根性。別稟聲
<lb n="0708a15"/>益也。</p>
<p id="pX29p0708a1503" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合上注雨譬二。先標章門。次勸聽受。
<lb n="0708a16"/>章門有六。一十號。</p>
<lb n="0708a17"/>
<p id="pX29p0708a1701">於大眾中
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0708a18"/>
<p id="pX29p0708a1801" rend="margin-left:1em">十號。具舍利弗受記章中略釋。</p>
<p id="pX29p0708a1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二四弘。</p>
<lb n="0708a19"/>
<p id="pX29p0708a1901">未度者令度
(眾生無邊)
。未解者令解
(法門無量)
。未安者令安
(煩惱
<lb n="0708a20"/>無盡)
。未涅槃者。令得涅槃
(佛道無上)
。</p>
<lb n="0708a21"/>
<p id="pX29p0708a2101" rend="margin-left:1em">四弘者。肇云。發僧那
(弘誓)
於始心。終大悲以赴難。本
<lb n="0708a22"/>業瓔珞。具對四諦。然彼屬別。今須在圓。</p>
<p id="pX29p0708a2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三達。</p>
<lb n="0708a23"/>
<p id="pX29p0708a2301">今世後世。如實知之。</p>
<lb n="0708a24"/>
<p id="pX29p0708a2401" rend="margin-left:1em">△四一心三智。</p>
<lb n="0708b01"/>
<p id="pX29p0708b0101">我是一切知者。</p>
<lb n="0708b02"/>
<p id="pX29p0708b0201" rend="margin-left:1em">△五五眼。</p>
<lb n="0708b03"/>
<p id="pX29p0708b0301">一切見者。</p>
<lb n="0708b04"/>
<p id="pX29p0708b0401" rend="margin-left:1em">△六三不護。知道。謂意不護。開道。謂身不護。說道。
<lb n="0708b05"/>謂口不護。</p>
<lb n="0708b06"/>
<p id="pX29p0708b0601">知道者。開道者。說道者。</p>
<lb n="0708b07"/>
<p id="pX29p0708b0701" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。三不護者。凡夫隨識分別。不護三業。二乘有智。護之尤謹。如來三業。當體是三密。三輪。三德秘藏。
<lb n="0708b08"/>徧周法界。隨機應現。故云知道開道說道。不可思議。無護不護。是謂三不護法門)
六種法
<lb n="0708b09"/>門。始自十號。終至三業。諸教所明一切果地神用
<lb n="0708b10"/>法門。此六攝足。故略舉之
(先標章門竟)
。</p>
<p id="pX29p0708b1016" type="inline" rend="margin-left:1em">△次勸聽
<lb n="0708b11"/>受。</p>
<lb n="0708b12"/>
<p id="pX29p0708b1201">汝等天人阿修羅眾。皆應到此。為聽法故。</p>
<lb n="0708b13"/>
<p id="pX29p0708b1301" rend="margin-left:1em">佛八音詮吐六種法門。從多為論。勸三善道。宜應
<lb n="0708b14"/>往聽法也
(第二注雨譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0708b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三合上山川譬。</p>
<lb n="0708b15"/>
<p id="pX29p0708b1501">爾時無數千萬億種眾生。來至佛所而聽法。</p>
<lb n="0708b16"/>
<p id="pX29p0708b1601" rend="margin-left:1em">攬果報而有眾生。如依山川得有世界等。百千萬
<lb n="0708b17"/>億者。即是十法界眾生也。今正語七方便眾生差
<lb n="0708b18"/>別。配如上說
(即上山川谿谷土地。譬七方便五陰)
。</p>
<p id="pX29p0708b1820" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四合上卉木
<lb n="0708b19"/>譬。</p>
<lb n="0708b20"/>
<p id="pX29p0708b2001">如來于時。觀是眾生。諸根利鈍。精進懈怠。</p>
<lb n="0708b21"/>
<p id="pX29p0708b2101" rend="margin-left:1em">于時者。若論漸初。即是鹿苑初說三乘時。若論中
<lb n="0708b22"/>間。處處得論于時。利鈍者。總判。三途因惡果苦。不
<lb n="0708b23"/>能受道。名為鈍。七種方便。聞教得益。名為利。別判。
<lb n="0708b24"/>人天但受果報。不肎受道。名為鈍。三乘根性。斷惑
<lb n="0708c01"/>出界。名為利。又聲聞觀生滅名為鈍。菩薩觀不生
<lb n="0708c02"/>滅名為利。通別圓云云。</p>
<p id="pX29p0708c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。通別圓云云者。通體諸法緣生。本無生滅。別
<lb n="0708c03"/>從空出假。三假聚集。離諸生滅。圓觀諸法。即空假中。一色一香。無非中道。皆實相也。利鈍可知)
精進
<lb n="0708c04"/>懈怠者。三途放逸名怠。人天持五戒十善為精。人
<lb n="0708c05"/>天不厭苦為怠。二乘怖畏無常為精。二乘貪證。不
<lb n="0708c06"/>求作佛為怠。菩薩志求佛道為進。</p>
<p id="pX29p0708c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五合上受
<lb n="0708c07"/>潤譬。</p>
<lb n="0708c08"/>
<p id="pX29p0708c0801">隨其所堪。而為說法。種種無量。皆令歡喜。快得善利。</p>
<lb n="0708c09"/>
<p id="pX29p0708c0901" rend="margin-left:1em">隨其所堪。即是稱會機宜。無增減之失。</p>
<p id="pX29p0708c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">歡喜得善
<lb n="0708c10"/>利。即是各蒙法潤受益也
(隨其至無增減之失者。稱五乘機。故無增減。如
<lb n="0708c11"/>人機授以十善為增。天機授以五戒為減。如是乃至菩薩。展轉相望亦然。歡喜得善利下。隨其所宜。得四
<lb n="0708c12"/>悉益也)
。</p>
<p id="pX29p0708c1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△第六合上增長譬。</p>
<lb n="0708c13"/>
<p id="pX29p0708c1301">是諸眾生
(至)
於諸法中
(三乘一乘)
。任力所能。漸得入道。</p>
<lb n="0708c14"/>
<p id="pX29p0708c1401" rend="margin-left:1em">現世安隱。後生善處者。即是報因感報果。合華敷
<lb n="0708c15"/>增長。亦得聞法。乃至入道者。即是習因牽習果。合
<lb n="0708c16"/>上果實增長。</p>
<p id="pX29p0708c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">既聞法<anchor xml:id="begd1e26088"/>已<anchor xml:id="endd1e26088"/>離諸障礙二句。合上增長
<lb n="0708c17"/>之由。現世安隱。正合增長。後生善處。是合增長之
<lb n="0708c18"/>相也。</p>
<p id="pX29p0708c1803" type="inline" rend="margin-left:1em">佛如大雲。普覆一切。三途亦得沾潤增長。如
<lb n="0708c19"/>說般若方等。明地獄得益也。又諸經中。亦說龍鳥
<lb n="0708c20"/>鬼神等。聞法得道。若火滅湯冷。即是現世安隱。或
<lb n="0708c21"/>生天上人中。即是後生善處。於天人中修道。即是
<lb n="0708c22"/>以道受樂。若人天聞法持戒。福德扶身。鬼龍不犯。
<lb n="0708c23"/>即是現世安隱。或天還生天。人還生人。或天人互
<lb n="0708c24"/>生。即是後生善處。生能悟解。即是以道受樂。</p>
<p id="pX29p0708c2418" type="inline" rend="margin-left:1em">二乘
<lb n="0709a01"/>聞法。得有餘涅槃。是現世安隱。如下文云。是人於
<lb n="0709a02"/>所得功德。生滅度想。我於餘國作佛。更有異名。此
<lb n="0709a03"/>人于彼國。得聞是經。指方便有餘之土是善處。於
<lb n="0709a04"/>彼聞經。是得道受樂。</p>
<p id="pX29p0709a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">若生身菩薩。聞盧舍那佛說
<lb n="0709a05"/>法。得無生忍。即現世安隱。後生淨滿世界。為法身
<lb n="0709a06"/>眷屬。即是善處。以道受樂。</p>
<p id="pX29p0709a0611" type="inline" rend="margin-left:1em">離諸障礙者。即是現世
<lb n="0709a07"/>安隱。任力所堪。漸得入道。即後世以道受樂
(初正
<lb n="0709a08"/>合竟)
。</p>
<p id="pX29p0709a0803" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二提譬帖合六意。</p>
<lb n="0709a09"/>
<p id="pX29p0709a0901">如彼大雲
(至)
各得生長。</p>
<lb n="0709a10"/>
<p id="pX29p0709a1001" rend="margin-left:1em">六意者。大雲帖合第一形聲兩益。</p>
<p id="pX29p0709a1014" type="inline" rend="margin-left:1em">雨於一切。帖合
<lb n="0709a11"/>第二六章法門。</p>
<p id="pX29p0709a1107" type="inline" rend="margin-left:1em">卉木叢林。帖合第四受化眾生。利
<lb n="0709a12"/>鈍怠進。習因深淺。</p>
<p id="pX29p0709a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">如其種性。具足蒙潤。帖合第五
<lb n="0709a13"/>受潤得法利。</p>
<p id="pX29p0709a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">各得生長。帖合第六現世安隱增長
<lb n="0709a14"/>也
(帖合六章門者。六章正出注雨相故)
。</p>
<p id="pX29p0709a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一合差別譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0709a1422" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合無
<lb n="0709a15"/>差別譬為二。一正合。二提譬帖合。正合有三。一無
<lb n="0709a16"/>差別意。合上一地一雨。二差別意。合上草木差別。
<lb n="0709a17"/>三如來能知。釋成兩意。</p>
<p id="pX29p0709a1710" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0709a18"/>
<p id="pX29p0709a1801">如來說法一相一味
(至)
究竟至於一切種智。</p>
<lb n="0709a19"/>
<p id="pX29p0709a1901" rend="margin-left:1em">無差別者。謂一相一味。一相合上一地也。又一相
<lb n="0709a20"/>即無住本。立一切法。無住無相。即無差別也。立一
<lb n="0709a21"/>切法。即有差別。差別如卉木。無差別如一地。地雖
<lb n="0709a22"/>無差別。而能生桃梅卉木等差別。桃李卉木雖差。
<lb n="0709a23"/>同稟地之四微。若知四微桃李。即識實中有權。解
<lb n="0709a24"/>無差別即是差別。若知桃李四微。即識權中有實。
<lb n="0709b01"/>解差別即是無差別。以是義故。以一相合上一地
<lb n="0709b02"/>譬也。一味。即是實教。純一無雜。例一相可解。解脫
<lb n="0709b03"/>者。無分段變易二邊業縛故。名解脫相。離相者。得
<lb n="0709b04"/>中道智慧。此慧能遠離二邊。無所著故。名離相。滅
<lb n="0709b05"/>相者。二邊因滅。得有餘涅槃。二邊果滅。得無餘涅
<lb n="0709b06"/>槃。故名滅相。究竟至於一切種智者。若得二邊滅
<lb n="0709b07"/>相。即是通別二惑盡。入佛知見。以一切種智心中
<lb n="0709b08"/>行般若。初發畢竟二不別。故言究竟。此即佛之智
<lb n="0709b09"/>慧。故言一切種智也。</p>
<p id="pX29p0709b0909" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二差別意。合上草木差
<lb n="0709b10"/>別。</p>
<lb n="0709b11"/>
<p id="pX29p0709b1101">其有眾生聞如來法
(至)
所得功德不自覺知。</p>
<lb n="0709b12"/>
<p id="pX29p0709b1201" rend="margin-left:1em">眾生。是山川假實之差別。亦是種子之差別。如來
<lb n="0709b13"/>即是雲。聞法即是雨。讀誦修行即是潤。功德即增
<lb n="0709b14"/>長。如此等差別。皆不能知也。</p>
<p id="pX29p0709b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三如來能知。釋
<lb n="0709b15"/>成兩意。以無差即差。差即無差也。所知之境。略舉
<lb n="0709b16"/>十種。合為四意。一約四法知。二約三法知。三約二
<lb n="0709b17"/>法知。四約一法知。</p>
<p id="pX29p0709b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">今初約四法知。</p>
<lb n="0709b18"/>
<p id="pX29p0709b1801">所以者何。唯有如來。知此眾生。種相體性。</p>
<lb n="0709b19"/>
<p id="pX29p0709b1901" rend="margin-left:1em">一約四法者。謂種。相。體。性。種者。三道是三德種。淨
<lb n="0709b20"/>名云。一切煩惱之儔。為如來種。此明煩惱道。即般
<lb n="0709b21"/>若也。又云。五無間皆解脫相。此明不善法。即善法
<lb n="0709b22"/>解脫也。又云。一切眾生即涅槃相。不可復滅。此即
<lb n="0709b23"/>生死是法身也。直觀三道為法身般若解脫三德。
<lb n="0709b24"/>眾生不知。如來能知也。又相體性者。約十法界十
<lb n="0709c01"/>如中釋。若論差別。即十法界相體性。若論無差別。
<lb n="0709c02"/>即佛法界相體性。差別及無差別。如來能知。差即
<lb n="0709c03"/>無差。無差即差。如來亦能知。</p>
<p id="pX29p0709c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約三法明如來
<lb n="0709c04"/>能知。三法者。即是三慧。仍有三重。一三慧境。二三
<lb n="0709c05"/>慧體。三三慧因緣。</p>
<lb n="0709c06"/>
<p id="pX29p0709c0601">念何事思何事
(至)
以何法修。</p>
<lb n="0709c07"/>
<p id="pX29p0709c0701" rend="margin-left:1em">初三句。明三慧境。念即聞慧。謂念取所聞之事。</p>
<p id="pX29p0709c0719" type="inline" rend="margin-left:1em">二
<lb n="0709c08"/>云何念三句。是三慧體。謂返觀能聞等。即體也。</p>
<p id="pX29p0709c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">三
<lb n="0709c09"/>以何法念三句。即是三慧取境聞法。是其因緣也。</p>
<lb n="0709c10"/>
<p id="pX29p0709c1001" rend="margin-left:1em">如此三乘三慧。昔謂境體因緣。有異。即是差別。若
<lb n="0709c11"/>入圓玅三慧。即無差別。此有差別無差別。如來能
<lb n="0709c12"/>知。</p>
<p id="pX29p0709c1202" type="inline" rend="margin-left:1em">又差即無差。無差即差。如來亦能知。</p>
<p id="pX29p0709c1216" type="inline" rend="margin-left:1em">△三約二
<lb n="0709c13"/>法明如來能知。</p>
<lb n="0709c14"/>
<p id="pX29p0709c1401">以何法。得何法。</p>
<lb n="0709c15"/>
<p id="pX29p0709c1501" rend="margin-left:1em">以何法。即是因。得何法。即是果。五乘之因。各得其
<lb n="0709c16"/>果。即是差別。眾生如。佛如。一如無二。唯是一因一
<lb n="0709c17"/>果。即無差別。</p>
<p id="pX29p0709c1706" type="inline" rend="margin-left:1em">無差即差。差即無差。如來能知。</p>
<p id="pX29p0709c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0709c18"/>約一法如來能知。</p>
<lb n="0709c19"/>
<p id="pX29p0709c1901">眾生住於種種之地。唯有如來如實見之。明了無礙。</p>
<lb n="0709c20"/>
<p id="pX29p0709c2001" rend="margin-left:1em">七方便住於七位。故言種種之地。此即差別。如來
<lb n="0709c21"/>用如實佛眼見之。如眾流入海。失於本味。則無差
<lb n="0709c22"/>別。</p>
<p id="pX29p0709c2202" type="inline" rend="margin-left:1em">隨他意語。以智方便而演說之。則如來能知差
<lb n="0709c23"/>別。其所說法。皆悉到於一切智地。則如來能知無
<lb n="0709c24"/>差別
(一正合無差別譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0709c2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二舉譬帖合眾生
<lb n="0710a01"/>不知。有二。初正帖合。二牒前結歎如來能知。</p>
<p id="pX29p0710a0118" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0710a02"/>初。</p>
<lb n="0710a03"/>
<p id="pX29p0710a0301">如彼卉木叢林諸藥草等。而不自知上中下性。</p>
<lb n="0710a04"/>
<p id="pX29p0710a0401" rend="margin-left:1em">會義云。未開顯時。七方便人。皆同卉木。但能受潤
<lb n="0710a05"/>增長。不能自知。既開顯後。方知三草二木。若根若
<lb n="0710a06"/>莖。枝葉華果等。無非地之四微。則能全悟眾生性
<lb n="0710a07"/>德理地。而為諸佛究竟一切智地。從此智地。興大
<lb n="0710a08"/>悲雲。注權實雨。化化無盡。如來所以說法華經。欲
<lb n="0710a09"/>人悟此性修秘要而<anchor xml:id="begd1e26412"/>已<anchor xml:id="endd1e26412"/>。</p>
<p id="pX29p0710a0910" type="inline" rend="margin-left:1em">△二牒前結歎如來能知。
<lb n="0710a10"/>有二。一正明如來能知。</p>
<lb n="0710a11"/>
<p id="pX29p0710a1101">如來知是一相一味之法
(至)
終歸於空。</p>
<lb n="0710a12"/>
<p id="pX29p0710a1201" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。如來能知者。知三乘五乘七方便人。於性德理地。蒙如來一雲一雨之潤。各得隨根增長。而不自
<lb n="0710a13"/>知。唯佛能知。此一句標也。所謂解脫相下五句。是釋上一相一味之詞。其解脫離滅。<anchor xml:id="begd1e26438"/>已<anchor xml:id="endd1e26438"/>如上釋。究竟涅槃
<lb n="0710a14"/>常寂滅相者。所謂諸法從本來。常自寂滅相。終歸於空者。中道第一義空。此事向<anchor xml:id="begd1e26446"/>已<anchor xml:id="endd1e26446"/>釋竟。今復釋者。葢慇
<lb n="0710a15"/>懃珍重。指掌叮嚀。令不知者知也)
。</p>
<p id="pX29p0710a1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋疑。</p>
<lb n="0710a16"/>
<p id="pX29p0710a1601">佛知是<anchor xml:id="begd1e26466"/>已<anchor xml:id="endd1e26466"/>
(至)
是故不即為說一切種智。</p>
<lb n="0710a17"/>
<p id="pX29p0710a1701" rend="margin-left:1em">佛昔<anchor xml:id="begd1e26479"/>已<anchor xml:id="endd1e26479"/>知始末皆一。何不鹿苑即為說實。釋云。觀
<lb n="0710a18"/>眾生心欲。隨三悉檀而將護之。恐其誹謗。故不務
<lb n="0710a19"/>速說。欲識佛性義。當觀時節因緣。今日方說也
(一
<lb n="0710a20"/>譬說竟)
。</p>
<p id="pX29p0710a2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二齊教稱述。疑者聞佛無量功德。謂
<lb n="0710a21"/>四弟子齊教領解。何云是實。故佛稱述。雖未及徧
<lb n="0710a22"/>領。齊教
(領開顯不虗)
亦是引發下根。令同得悟。文為二。
<lb n="0710a23"/>一稱述。</p>
<lb n="0710a24"/>
<p id="pX29p0710a2401">汝等迦葉。甚為希有。能知如來隨宜說法能信能受。</p>
<lb n="0710b01"/>
<p id="pX29p0710b0101" rend="margin-left:1em">先歎希有者。凡夫有反復。聞能得益。菩薩是<anchor xml:id="begd1e26521"/>己<anchor xml:id="endd1e26521"/>事。
<lb n="0710b02"/>解不多奇。二乘入無為正位。又能捨證入實。甚為
<lb n="0710b03"/>希有。能知隨宜說法。述能領開三。次言能信受。即
<lb n="0710b04"/>述其領顯一也。</p>
<p id="pX29p0710b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋疑。</p>
<lb n="0710b05"/>
<p id="pX29p0710b0501">所以者何。諸佛世尊。隨宜說法。難解難知。</p>
<lb n="0710b06"/>
<p id="pX29p0710b0601" rend="margin-left:1em">明佛於一道說三。深玄難解。而汝能信也。私謂前
<lb n="0710b07"/>文云。如來復有無量功德。汝等說不能盡。後文云。
<lb n="0710b08"/>汝等甚為希有者。佛恩普被。猶如雲雨。靡不覆潤。
<lb n="0710b09"/>佛恩普載。猶如大地。靡不生成。豈有為一機一方
<lb n="0710b10"/>而<anchor xml:id="begd1e26553"/>已<anchor xml:id="endd1e26553"/>。故言汝等說不能盡。佛恩雖普。眾生日用。不
<lb n="0710b11"/>自覺知。如三草二木。植根乎地。稟潤乎雨。而不能
<lb n="0710b12"/>知。汝等能知。甚為希有
(一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0710b1214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有五
<lb n="0710b13"/>十四行半。頌上開顯。有法譬。今皆頌。初四行頌法
<lb n="0710b14"/>說。次五十行半頌譬說。法說復二。一舉法王。二明
<lb n="0710b15"/>開顯。</p>
<p id="pX29p0710b1503" type="inline" rend="margin-left:1em">今初半偈。頌法王不虗。</p>
<lb n="0710b16"/>
<p id="pX29p0710b1601">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0710b17"/>
<p id="pX29p0710b1701">破有法王。出現世間。</p>
<lb n="0710b18"/>
<p id="pX29p0710b1801" rend="margin-left:1em">△次三行半。頌開顯。上文二教二智。今亦具頌。初
<lb n="0710b19"/>一行半頌二教。後二行頌二智。</p>
<p id="pX29p0710b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">初半行頌權教。</p>
<lb n="0710b20"/>
<p id="pX29p0710b2001">隨眾生欲。種種說法。</p>
<lb n="0710b21"/>
<p id="pX29p0710b2101" rend="margin-left:1em">△二一行頌實教。</p>
<lb n="0710b22"/>
<p id="pX29p0710b2201">如來尊重。智慧深遠。久默斯要。不務速說。</p>
<lb n="0710b23"/>
<p id="pX29p0710b2301" rend="margin-left:1em">△後二行頌二智。</p>
<p id="pX29p0710b2308" type="inline" rend="margin-left:1em">今初一行頌釋權智。</p>
<lb n="0710b24"/>
<p id="pX29p0710b2401">有智若聞。則能信解。無智疑悔。則為永失。</p>
<lb n="0710c01"/>
<p id="pX29p0710c0101" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。如來久默不說。而今日為舍利弗四大弟子等作法譬雨說。述迦葉等能聞能信能解。而歎其有
<lb n="0710c02"/>智。其無智者。雖聞而反生疑悔。則永失法利。無智指前五千退席。及末世眾生。聞經而不生信解者。其失
<lb n="0710c03"/>甚大也)
。</p>
<p id="pX29p0710c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△次一行頌釋實智。</p>
<lb n="0710c04"/>
<p id="pX29p0710c0401">是故迦葉。隨力為說。以種種緣。令得正見。</p>
<lb n="0710c05"/>
<p id="pX29p0710c0501" rend="margin-left:1em">隨種種緣。說種種教。悉為令得大乘正見。此頌是
<lb n="0710c06"/>如來四悉檀意。破有法王。即對治意。隨眾生欲。即
<lb n="0710c07"/>世界意。智聞信解。疑悔永失。是為人意。令得正見。
<lb n="0710c08"/>第一義意。三悉檀。即頌上以智方便。而為演說。令
<lb n="0710c09"/>得正見。頌上到一切智地
(初頌法說竟)
。</p>
<p id="pX29p0710c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二五
<lb n="0710c10"/>十行半。頌上譬說。初十行半頌開譬。次四十行頌
<lb n="0710c11"/>合譬。上開有差別無差別二譬。今初九偈半。頌差
<lb n="0710c12"/>別譬。次一行。頌無差別譬。上差別有六。今亦頌六。
<lb n="0710c13"/>初三行頌上雲譬。</p>
<lb n="0710c14"/>
<p id="pX29p0710c1401">迦葉當知
(至)
如可承攬。</p>
<lb n="0710c15"/>
<p id="pX29p0710c1501" rend="margin-left:1em">雲譬應身。應身隨智慧行。故言慧雲。能具十二部
<lb n="0710c16"/>法。故言含潤也。若應身不說法。如須扇多佛等者。
<lb n="0710c17"/>此雲不含潤也。身放大光如電曜。口震四辯如雷
<lb n="0710c18"/>聲也。九十五種邪光不現。故言掩蔽。除九十八種
<lb n="0710c19"/>惱熱。如地上清涼也。如可承攬者。應身降世。似同
<lb n="0710c20"/>三有。有心往取。實不可得也。</p>
<p id="pX29p0710c2012" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行頌上注雨
<lb n="0710c21"/>譬。</p>
<lb n="0710c22"/>
<p id="pX29p0710c2201">其雨普等。四方俱下。流注無量。率土充洽。</p>
<lb n="0710c23"/>
<p id="pX29p0710c2301" rend="margin-left:1em">八音四辯。宣注法雨。四方俱下。一時俱聞。亦云四
<lb n="0710c24"/>等也。凡有心者。皆蒙利潤。故言率土充洽也。此則
<lb n="0711a01"/>成上。又成下山川譬也。</p>
<p id="pX29p0711a0110" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一句。頌上土地山川
<lb n="0711a02"/>譬。</p>
<lb n="0711a03"/>
<p id="pX29p0711a0301">山川險谷。</p>
<lb n="0711a04"/>
<p id="pX29p0711a0401" rend="margin-left:1em">即是七方便眾生五陰。今蒙法雨。身口柔輭。如土
<lb n="0711a05"/>地得澤也。</p>
<p id="pX29p0711a0505" type="inline" rend="margin-left:1em">△四二句。頌上卉木譬。</p>
<lb n="0711a06"/>
<p id="pX29p0711a0601">幽邃所生。卉木藥草。</p>
<lb n="0711a07"/>
<p id="pX29p0711a0701" rend="margin-left:1em">幽邃所生者。譬眾生久遠所植習因。隱在陰界入
<lb n="0711a08"/>內。故言幽邃。今蒙法雨。悉得開發。故言所生。</p>
<p id="pX29p0711a0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0711a09"/>兩行三句。頌上受潤譬。</p>
<lb n="0711a10"/>
<p id="pX29p0711a1001">大小諸樹
(至)
隨分受潤。</p>
<lb n="0711a11"/>
<p id="pX29p0711a1101" rend="margin-left:1em">百穀語通。取五穀譬五乘。能生百善也。甘蔗蒲萄
<lb n="0711a12"/>譬定慧。乾地普洽。譬未信者令信。餘譬如文。</p>
<p id="pX29p0711a1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△六
<lb n="0711a13"/>兩行。頌上生長譬。</p>
<lb n="0711a14"/>
<p id="pX29p0711a1401">一切諸樹
(至)
皆得鮮澤。</p>
<lb n="0711a15"/>
<p id="pX29p0711a1501" rend="margin-left:1em">△次一行頌上無差別譬。上文有三。此中略不頌
<lb n="0711a16"/>一地。而所生兼之。</p>
<lb n="0711a17"/>
<p id="pX29p0711a1701">如其體相。性分大小。所潤是一。而各滋茂。</p>
<lb n="0711a18"/>
<p id="pX29p0711a1801" rend="margin-left:1em">初二句二字。頌所生所潤。次是一二字。頌能潤。則
<lb n="0711a19"/>是頌無差別也。而各滋茂。頌差別不自知也
(一頌
<lb n="0711a20"/>開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0711a2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二四十行。頌上合譬有二。初三十五
<lb n="0711a21"/>偈。頌合差別。次如是迦葉下五行。頌合無差別。上
<lb n="0711a22"/>合差別譬。前正合。後舉譬帖。今頌亦先合。次便舉
<lb n="0711a23"/>譬帖。初一行。頌合雲譬。上兩句。以身合雲。下兩句。
<lb n="0711a24"/>舉譬帖合。</p>
<lb n="0711b01"/>
<p id="pX29p0711b0101">佛亦如是。出現於世。譬如大雲。普覆一切。</p>
<lb n="0711b02"/>
<p id="pX29p0711b0201" rend="margin-left:1em">△二有八行半。頌上合注雨譬。初三行。略頌十號。</p>
<lb n="0711b03"/>
<p id="pX29p0711b0301">既出于世
(至)
猶如大雲。</p>
<lb n="0711b04"/>
<p id="pX29p0711b0401" rend="margin-left:1em">此三行頌十號者。文略義含。出世。即無上士。及佛。
<lb n="0711b05"/>為說。即正徧知。明行足。世尊。即第十號。於天人中。
<lb n="0711b06"/>即調御丈夫。及天人師。如來。即第一號。來善去善。
<lb n="0711b07"/>兼於善逝。又出于世。即世間解。</p>
<p id="pX29p0711b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二六章門中。但
<lb n="0711b08"/>頌二章。初一行半。是頌四弘誓。</p>
<lb n="0711b09"/>
<p id="pX29p0711b0901">充潤一切
(至)
及涅槃樂。</p>
<lb n="0711b10"/>
<p id="pX29p0711b1001" rend="margin-left:1em">四弘者。充潤眾生。即初弘誓。皆令離苦。即第二誓。
<lb n="0711b11"/>皆令離於因果苦故。得安隱樂。即第三誓。及涅槃
<lb n="0711b12"/>樂。即第四誓。五乘咸有世間之樂。皆令得於第一
<lb n="0711b13"/>之樂。</p>
<p id="pX29p0711b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二四行頌勸聽受。於中初二行先歎佛。次
<lb n="0711b14"/>為大眾下二行。以能說人尊。故所說法玅。七善無
<lb n="0711b15"/>不皆歸一乘。故勸聽受。此舉無差以釋於差。</p>
<lb n="0711b16"/>
<p id="pX29p0711b1601">諸天人眾
(至)
而作因緣。</p>
<lb n="0711b17"/>
<p id="pX29p0711b1701" rend="margin-left:1em">
(第二合注雨譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0711b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三有四行。頌合上山川譬。</p>
<lb n="0711b18"/>
<p id="pX29p0711b1801">我觀一切
(至)
如雨普潤。</p>
<lb n="0711b19"/>
<p id="pX29p0711b1901" rend="margin-left:1em">山川譬七種五陰眾生。如雨注不擇谿谷。佛平等
<lb n="0711b20"/>說。故無彼此。有機為此。無機為彼。植善為愛。行逆
<lb n="0711b21"/>為憎。佛事為自。魔事為他。機感而來。機盡而去。入
<lb n="0711b22"/>實為坐。出權為立。佛觀眾生為若此。即是等雨山
<lb n="0711b23"/>川之意。頌上無數億種眾生。來至佛所而聽法也。</p>
<lb n="0711b24"/>
<p id="pX29p0711b2401" rend="margin-left:1em">△第四二行。頌上如來于時觀是眾生。於中初行
<lb n="0711c01"/>半。頌合上所生草木叢林。後半行。頌合上能生等
<lb n="0711c02"/>雨法雨。</p>
<lb n="0711c03"/>
<p id="pX29p0711c0301">貴賤上下
(至)
而無懈倦。</p>
<lb n="0711c04"/>
<p id="pX29p0711c0401" rend="margin-left:1em">貴賤乃至利鈍。約七方便傳傳作之也
(貴賤上下約位。持戒
<lb n="0711c05"/>毀戒約行。利根鈍根約習。亦須具歷五乘七善。展轉說之)
。</p>
<p id="pX29p0711c0523" type="inline" rend="margin-left:1em">△第五有十一行。頌
<lb n="0711c06"/>上種種無量。皆令歡喜。合受潤譬。文為三。初一行
<lb n="0711c07"/>總明受潤。次七行別明受潤。後三行結。</p>
<p id="pX29p0711c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0711c08"/>
<p id="pX29p0711c0801">一切眾生。聞我法者。隨力所受。住於諸地。</p>
<lb n="0711c09"/>
<p id="pX29p0711c0901" rend="margin-left:1em">△次七行別明受潤。文為五。初一行人天。俱未斷
<lb n="0711c10"/>惑。合為小草。</p>
<lb n="0711c11"/>
<p id="pX29p0711c1101">或處人天。轉輪聖王。釋梵諸王。是小藥草。</p>
<lb n="0711c12"/>
<p id="pX29p0711c1201" rend="margin-left:1em">△二二行明二乘。俱有斷證。合為中草。</p>
<lb n="0711c13"/>
<p id="pX29p0711c1301">知無漏法
(至)
是中藥草。</p>
<lb n="0711c14"/>
<p id="pX29p0711c1401" rend="margin-left:1em">△三有一行明六度。志求作佛度生。勝於二乘。為
<lb n="0711c15"/>上草。</p>
<lb n="0711c16"/>
<p id="pX29p0711c1601">求世尊處。我當作佛。行精進定。是上藥草。</p>
<lb n="0711c17"/>
<p id="pX29p0711c1701" rend="margin-left:1em">△四一行半明通教。<anchor xml:id="begd1e27005"/>已<anchor xml:id="endd1e27005"/>斷通惑。誓扶餘習。涉有化
<lb n="0711c18"/>他。望下為優。比上為劣。故名小樹。</p>
<lb n="0711c19"/>
<p id="pX29p0711c1901">又諸佛子
(至)
是名小樹。</p>
<lb n="0711c20"/>
<p id="pX29p0711c2001" rend="margin-left:1em">△五有一行半明別教。自行化他。高廣為勝。故名
<lb n="0711c21"/>大樹。</p>
<lb n="0711c22"/>
<p id="pX29p0711c2201">安住神通
(至)
名為大樹。</p>
<lb n="0711c23"/>
<p id="pX29p0711c2301" rend="margin-left:1em">草既有三。約三教菩薩。樹亦可作三。六度約三僧
<lb n="0711c24"/>祇。通教約七八九地。別教約三十心
(次七行明別
<lb n="0712a01"/>受潤竟)
。</p>
<p id="pX29p0712a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">△後三行結所潤能潤。又二。初一行半。
<lb n="0712a02"/>舉譬帖釋所受潤。雖明七種。七種為少。如海一
<lb n="0712a03"/>滴。</p>
<lb n="0712a04"/>
<p id="pX29p0712a0401">佛平等說
(至)
所稟各異。</p>
<lb n="0712a05"/>
<p id="pX29p0712a0501">△二一行半明能潤。佛智多如海也。</p>
<lb n="0712a06"/>
<p id="pX29p0712a0601">佛以此喻
(至)
如海一滴。</p>
<lb n="0712a07"/>
<p id="pX29p0712a0701" rend="margin-left:1em">
(第五合受潤譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0712a0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△第六八行半。頌諸眾生。聞此
<lb n="0712a08"/>法<anchor xml:id="begd1e27087"/>已<anchor xml:id="endd1e27087"/>。合歡喜增長譬。又二。前兩行總頌增長。</p>
<lb n="0712a09"/>
<p id="pX29p0712a0901">我雨法雨
(至)
漸增茂好。</p>
<lb n="0712a10"/>
<p id="pX29p0712a1001" rend="margin-left:1em">初偈總頌增長。次偈舉譬帖釋。</p>
<p id="pX29p0712a1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二有六行半。別
<lb n="0712a11"/>明增長為四。初一行半。明人天增長。</p>
<lb n="0712a12"/>
<p id="pX29p0712a1201">諸佛之法
(至)
皆得道果。</p>
<lb n="0712a13"/>
<p id="pX29p0712a1301" rend="margin-left:1em">普得具足。是頌現世安隱。漸次修行。是頌後世以
<lb n="0712a14"/>道受樂。</p>
<p id="pX29p0712a1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行半。頌二乘增長。</p>
<lb n="0712a15"/>
<p id="pX29p0712a1501">聲聞緣覺
(至)
各得增長。</p>
<lb n="0712a16"/>
<p id="pX29p0712a1601" rend="margin-left:1em">住最後身。有二解。一云。二乘<anchor xml:id="begd1e27142"/>已<anchor xml:id="endd1e27142"/>斷通惑。住最後身。
<lb n="0712a17"/>若不值佛聞法。滅壽取證。則增長義不成。二云。二
<lb n="0712a18"/>乘得有餘涅槃。住最後身。得佛五味調熟。得入法
<lb n="0712a19"/>華。聞大乘得解。即是增長也。</p>
<p id="pX29p0712a1912" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行半。是通教
<lb n="0712a20"/>增長。</p>
<lb n="0712a21"/>
<p id="pX29p0712a2101">若諸菩薩
(至)
而得增長。</p>
<lb n="0712a22"/>
<p id="pX29p0712a2201" rend="margin-left:1em">堅固。是體法慧。了達三界。是斷惑盡。</p>
<p id="pX29p0712a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△四二行。是
<lb n="0712a23"/>別教增長。</p>
<lb n="0712a24"/>
<p id="pX29p0712a2401">復有住禪
(至)
而得增長。</p>
<lb n="0712b01"/>
<p id="pX29p0712b0101" rend="margin-left:1em">問。一雲一雨。與一音同異。答。下地以一音令他聞
<lb n="0712b02"/>一法。佛以一音隨類各解。今一雲一雨。正是隨類
<lb n="0712b03"/>之一音也。毗婆沙言。佛以一音說四諦。五人聞人
<lb n="0712b04"/>語。八萬諸天聞天語。地獄夜叉。各聞同其語。唱告
<lb n="0712b05"/>至梵天是為梵音。亦是佛報得清淨音聲最玅。號
<lb n="0712b06"/>為梵音。若報得梵音。則人所不聞。聞亦不解
(初頌
<lb n="0712b07"/>合上差別譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0712b0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二五行。頌合上無差別譬。又
<lb n="0712b08"/>為二。前一行半。頌無差別之差別。</p>
<lb n="0712b09"/>
<p id="pX29p0712b0901">如是迦葉
(至)
各得成實。</p>
<lb n="0712b10"/>
<p id="pX29p0712b1001" rend="margin-left:1em">譬如大雲。以一味雨。即頌合上一味雨無差別也。
<lb n="0712b11"/>潤於人華。各得成實。即是頌上差別也。</p>
<p id="pX29p0712b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三行
<lb n="0712b12"/>半。頌差別無差別。</p>
<lb n="0712b13"/>
<p id="pX29p0712b1301">迦葉當知
(至)
悉當成佛。</p>
<lb n="0712b14"/>
<p id="pX29p0712b1401" rend="margin-left:1em">次迦葉當知以諸因緣下。即是明權。權即差別。合
<lb n="0712b15"/>上所生也。</p>
<p id="pX29p0712b1505" type="inline" rend="margin-left:1em">今為汝等者。即是顯實。實即無差別。合
<lb n="0712b16"/>上一地也。非滅度者。未度變易也。獨言二乘者。為
<lb n="0712b17"/>其保證強也。人天不許果為涅槃。菩薩不中間取
<lb n="0712b18"/>證也。是菩薩道者。菩薩行道。亦須斷通惑。汝<anchor xml:id="begd1e27254"/>已<anchor xml:id="endd1e27254"/>斷
<lb n="0712b19"/>盡。即是菩薩道。法華論。謂發心退<anchor xml:id="begd1e27263"/>已<anchor xml:id="endd1e27263"/>還發。前所修
<lb n="0712b20"/>善不滅。同後得果。二乘智斷。是菩薩道者。二乘執
<lb n="0712b21"/>其果。故斥言是菩薩道。道即因也。問。菩薩亦有果。
<lb n="0712b22"/>信解云。得道得果。大品云。有法是菩薩道。無法是
<lb n="0712b23"/>菩薩果。何故不言是菩薩果。答。此義亦應得。今言
<lb n="0712b24"/>若道若果。皆是佛因。因即是道也
(有本此文後。更有長行偈頌一
<lb n="0712c01"/>段。乃隋朝笈多所譯。名添品法華。又移囑累安勸發品後。其餘仍舊。無所改也)
。</p>
<p id="pX29p0712c0131" type="inline" rend="margin-left:1em">
(藥草喻品竟)
。</p>
<lb n="0712c02"/>
<p id="pX29p0712c0201" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0712c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0712c03"/>
<p id="pX29p0712c0301">玅法蓮華經授記品第六</p>
<lb n="0712c04"/>
<p id="pX29p0712c0401" rend="margin-left:1em">釋授記品。梵音和伽羅。此云授記。諸經破授記。淨
<lb n="0712c05"/>名云。從如生得記。從如滅得記。如無生滅。則知無
<lb n="0712c06"/>記。思益云。願不聞記名。大品云。受記是戲論。今經
<lb n="0712c07"/>云何。答。若見有記記人。此見須破。菩薩誓記。此記
<lb n="0712c08"/>須與。世諦故記。第一義故無。四悉適時。如下說。</p>
<p id="pX29p0712c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0712c09"/>通途記。如法師品初。若別與記。如三周後說。若正
<lb n="0712c10"/>因記。如常不輕。若緣因記。如法師品十種供養。若
<lb n="0712c11"/>了因記。如授三根人。若正因記則廣。若緣了記則
<lb n="0712c12"/>狹。或遲記。或速記。或佛記。如此文。或菩薩記。如不
<lb n="0712c13"/>輕。雖無劫國之定。亦得是記。復懸記。如化城品未
<lb n="0712c14"/>來弟子是也
(或遲如聲聞。或速如龍女)
。他經但記菩薩。不記二
<lb n="0712c15"/>乘。但記善。不記惡。但記男。不記女。但記人天。不記
<lb n="0712c16"/>畜。今經皆記。若首楞嚴有四種記。今經具之。未發
<lb n="0712c17"/>心與記。如常不輕品。發心現前無生。三周記是也。
<lb n="0712c18"/>
(又諸經為對菩薩。多授法身究竟果記。今此品中。秪記八相。如前後說)
原諸佛本為
<lb n="0712c19"/>大事因緣出世。令眾生開示悟入佛之知見。今大
<lb n="0712c20"/>事<anchor xml:id="begd1e27350"/>已<anchor xml:id="endd1e27350"/>顯。佛<anchor xml:id="begd1e27356"/>已<anchor xml:id="endd1e27356"/>說竟。眾生<anchor xml:id="begd1e27362"/>已<anchor xml:id="endd1e27362"/>入。暢佛本懷。眾生願滿。
<lb n="0712c21"/>法應與記。如父遇子。豈不付財。又無生現前。必由
<lb n="0712c22"/>實解。開佛知見不謬。又明了佛性。故與授記。小乘
<lb n="0712c23"/>入實。決定作佛故記。受記。亦云受決。受莂。授是與
<lb n="0712c24"/>義。受是得義。記是記事。決是決定。莂是了莂。中根
<lb n="0713a01"/>人聞法譬二周。開三顯一。具足領解。如來述成。雖
<lb n="0713a02"/>自知作佛。而時事未審。若蒙佛誠言。授其當果。劫
<lb n="0713a03"/>國決定。近遠了莂。則大歡喜。今從佛授與得名。故
<lb n="0713a04"/>言授記品。此文是譬說第四段。上三段皆以譬喻
<lb n="0713a05"/>說之。此中授記。亦用譬喻論記。無第五段。指上指
<lb n="0713a06"/>下。略不論耳。又藥草喻中。明一切受潤。各得增長。
<lb n="0713a07"/>審知四眾。皆獲利益。經家略不出耳。</p>
<p id="pX29p0713a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文
<lb n="0713a08"/>為二。一正與中根授記。二許為下根宿世之說。初
<lb n="0713a09"/>又二。先授迦葉。次授三人。竝有長行偈頌。迦葉長
<lb n="0713a10"/>行中有六。一行因。</p>
<lb n="0713a11"/>
<p id="pX29p0713a1101">爾時世尊說是偈<anchor xml:id="begd1e27418"/>已<anchor xml:id="endd1e27418"/>
(至)
廣宣諸佛無量大法。</p>
<lb n="0713a12"/>
<p id="pX29p0713a1201" rend="margin-left:1em">△二得果。</p>
<lb n="0713a13"/>
<p id="pX29p0713a1301">於最後身得成為佛
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0713a14"/>
<p id="pX29p0713a1401" rend="margin-left:1em">△三劫國名字。</p>
<lb n="0713a15"/>
<p id="pX29p0713a1501">國名光德。劫名大莊嚴。</p>
<lb n="0713a16"/>
<p id="pX29p0713a1601" rend="margin-left:1em">△四壽命。</p>
<lb n="0713a17"/>
<p id="pX29p0713a1701">佛壽十二小劫。</p>
<lb n="0713a18"/>
<p id="pX29p0713a1801" rend="margin-left:1em">△五正像久近。</p>
<lb n="0713a19"/>
<p id="pX29p0713a1901">正法住世。二十小劫。像法亦住。二十小劫。</p>
<lb n="0713a20"/>
<p id="pX29p0713a2001" rend="margin-left:1em">△六國淨。</p>
<lb n="0713a21"/>
<p id="pX29p0713a2101">國界嚴飾無諸穢惡
(至)
雖有魔及魔民皆護佛法。</p>
<lb n="0713a22"/>
<p id="pX29p0713a2201" rend="margin-left:1em">△二偈頌中。初四行行因。</p>
<lb n="0713a23"/>
<p id="pX29p0713a2301">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0713a24"/>
<p id="pX29p0713a2401">告諸比丘
(至)
無上之慧。</p>
<lb n="0713b01"/>
<p id="pX29p0713b0101" rend="margin-left:1em">△次半行得果。</p>
<lb n="0713b02"/>
<p id="pX29p0713b0201">於最後身。得成為佛。</p>
<lb n="0713b03"/>
<p id="pX29p0713b0301" rend="margin-left:1em">△三六行國淨。</p>
<lb n="0713b04"/>
<p id="pX29p0713b0401">其土清淨
(至)
不能數知。</p>
<lb n="0713b05"/>
<p id="pX29p0713b0501" rend="margin-left:1em">△四半行佛壽。</p>
<lb n="0713b06"/>
<p id="pX29p0713b0601">其佛當壽。十二小劫。</p>
<lb n="0713b07"/>
<p id="pX29p0713b0701" rend="margin-left:1em">△五一行正像。</p>
<lb n="0713b08"/>
<p id="pX29p0713b0801">正法住世。二十小劫。像法亦住。二十小劫。</p>
<lb n="0713b09"/>
<p id="pX29p0713b0901" rend="margin-left:1em">△六半行總結。略劫國名。</p>
<lb n="0713b10"/>
<p id="pX29p0713b1001">光明世尊。其事如是。</p>
<lb n="0713b11"/>
<p id="pX29p0713b1101" rend="margin-left:1em">△第二授三弟子記中復二。一請記。二與記。請記
<lb n="0713b12"/>中七偈。初一行正請。</p>
<lb n="0713b13"/>
<p id="pX29p0713b1301">爾時大目犍連
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0713b14"/>
<p id="pX29p0713b1401">大雄猛世尊。諸釋之法王。哀愍我等故。而賜佛音聲。</p>
<lb n="0713b15"/>
<p id="pX29p0713b1501" rend="margin-left:1em">△次二行半開譬。</p>
<lb n="0713b16"/>
<p id="pX29p0713b1601">若知我深心
(至)
然後乃敢食。</p>
<lb n="0713b17"/>
<p id="pX29p0713b1701" rend="margin-left:1em">△三二行半合譬。</p>
<lb n="0713b18"/>
<p id="pX29p0713b1801">我等亦如是
(至)
爾乃快安樂。</p>
<lb n="0713b19"/>
<p id="pX29p0713b1901" rend="margin-left:1em">△四一行結。</p>
<lb n="0713b20"/>
<p id="pX29p0713b2001">大雄猛世尊。常欲安世間。願賜我等記。如饑須教食。</p>
<lb n="0713b21"/>
<p id="pX29p0713b2101" rend="margin-left:1em">△第二與三人記。各有行因得果。劫國壽命。法住
<lb n="0713b22"/>數量。悉如文。</p>
<p id="pX29p0713b2206" type="inline" rend="margin-left:1em">初須菩提。</p>
<lb n="0713b23"/>
<p id="pX29p0713b2301">爾時世尊。知諸大弟子心之所念
(至)
及聲聞眾。</p>
<lb n="0713b24"/>
<p id="pX29p0713b2401" rend="margin-left:1em">△偈中初一行誡聽。</p>
<lb n="0713c01"/>
<p id="pX29p0713c0101">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0713c02"/>
<p id="pX29p0713c0201">諸比丘眾。今告汝等。皆當一心。聽我所說。</p>
<lb n="0713c03"/>
<p id="pX29p0713c0301" rend="margin-left:1em">△次二行行因。</p>
<lb n="0713c04"/>
<p id="pX29p0713c0401">我大弟子
(至)
漸具大道。</p>
<lb n="0713c05"/>
<p id="pX29p0713c0501" rend="margin-left:1em">△三一行得果。</p>
<lb n="0713c06"/>
<p id="pX29p0713c0601">最後身得。三十二相。端正姝妙。猶如寶山。</p>
<lb n="0713c07"/>
<p id="pX29p0713c0701" rend="margin-left:1em">△四六行半國淨。</p>
<lb n="0713c08"/>
<p id="pX29p0713c0801">其佛國土
(至)
聽受佛語。</p>
<lb n="0713c09"/>
<p id="pX29p0713c0901" rend="margin-left:1em">△五半行佛壽。</p>
<lb n="0713c10"/>
<p id="pX29p0713c1001">其佛當壽。十二小劫。</p>
<lb n="0713c11"/>
<p id="pX29p0713c1101" rend="margin-left:1em">△六一行正像。闕劫國。</p>
<lb n="0713c12"/>
<p id="pX29p0713c1201">正法住世。二十小劫。像法亦住。二十小劫。</p>
<lb n="0713c13"/>
<p id="pX29p0713c1301" rend="margin-left:1em">△第二大迦旃延。</p>
<lb n="0713c14"/>
<p id="pX29p0713c1401">爾時世尊復告諸比丘眾
(至)
像法亦住二十小劫。</p>
<lb n="0713c15"/>
<p id="pX29p0713c1501" rend="margin-left:1em">△偈中初一行誡聽。</p>
<lb n="0713c16"/>
<p id="pX29p0713c1601">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0713c17"/>
<p id="pX29p0713c1701">諸比丘眾。皆一心聽。如我所說。真實無異。</p>
<lb n="0713c18"/>
<p id="pX29p0713c1801" rend="margin-left:1em">△次二行行因。</p>
<lb n="0713c19"/>
<p id="pX29p0713c1901">是迦旃延
(至)
供養舍利。</p>
<lb n="0713c20"/>
<p id="pX29p0713c2001" rend="margin-left:1em">△三三句得果。</p>
<lb n="0713c21"/>
<p id="pX29p0713c2101">其最後身。得佛智慧。成等正覺。</p>
<lb n="0713c22"/>
<p id="pX29p0713c2201" rend="margin-left:1em">△四三行一句國淨。闕佛壽正像。</p>
<lb n="0713c23"/>
<p id="pX29p0713c2301">國土清淨
(至)
莊嚴其國。</p>
<lb n="0713c24"/>
<p id="pX29p0713c2401" rend="margin-left:1em">△第三大目犍連。</p>
<lb n="0714a01"/>
<p id="pX29p0714a0101">爾時世尊復告大眾
(至)
像法亦住四十小劫。</p>
<lb n="0714a02"/>
<p id="pX29p0714a0201" rend="margin-left:1em">△偈中初四行半行因。</p>
<lb n="0714a03"/>
<p id="pX29p0714a0301">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0714a04"/>
<p id="pX29p0714a0401">我此弟子
(至)
諸佛塔廟。</p>
<lb n="0714a05"/>
<p id="pX29p0714a0501" rend="margin-left:1em">△次一行半。得果兼國名。</p>
<lb n="0714a06"/>
<p id="pX29p0714a0601">漸漸具足
(至)
栴檀之香。</p>
<lb n="0714a07"/>
<p id="pX29p0714a0701" rend="margin-left:1em">△三半行佛壽。</p>
<lb n="0714a08"/>
<p id="pX29p0714a0801">其佛壽命。二十四劫。</p>
<lb n="0714a09"/>
<p id="pX29p0714a0901" rend="margin-left:1em">△四二行半國淨。</p>
<lb n="0714a10"/>
<p id="pX29p0714a1001">常為天人
(至)
皆不退轉。</p>
<lb n="0714a11"/>
<p id="pX29p0714a1101" rend="margin-left:1em">△五一行正像。</p>
<lb n="0714a12"/>
<p id="pX29p0714a1201">佛滅度後。正法當住。四十小劫。像法亦爾。</p>
<lb n="0714a13"/>
<p id="pX29p0714a1301" rend="margin-left:1em">△第二有二行半。許為下根。更說宿世。</p>
<lb n="0714a14"/>
<p id="pX29p0714a1401">我諸弟子
(至)
汝等善聽。</p>
<lb n="0714a15"/>
<p id="pX29p0714a1501" rend="margin-left:1em">此人<anchor xml:id="begd1e27875"/>已<anchor xml:id="endd1e27875"/>聞法譬。復見上中受記。而猶疑不了。深生
<lb n="0714a16"/>愧恥。欲增進其道。先許總記。更說宿緣
(云云。授記
<lb n="0714a17"/>品竟)
。</p>
<lb n="0714a18"/>
<lb n="0714a19"/>玅法蓮華經文句纂要卷第四<lb n="0714b01"/>玅法蓮華經文句纂要卷第五<lb n="0714b02"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0714b03"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0714b04"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0714b05"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0714b06"/>
<p id="pX29p0714b0601" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0714b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0714b07"/>
<p id="pX29p0714b0701">玅法蓮華經化城喻品第七</p>
<lb n="0714b08"/>
<p id="pX29p0714b0801" rend="margin-left:1em">釋化城喻品。化者。神力所為也。以神力故。無而欻
<lb n="0714b09"/>有。名之為化。防非禦敵。稱之為城。內合二乘涅槃。
<lb n="0714b10"/>乃權智所為也。以權智力。無而說有。用教為化。防
<lb n="0714b11"/>思禦見。名為涅槃。暫以蘇息。引入寶所。未究竟而
<lb n="0714b12"/>言滅度。權假施設。故言化城。喻如前說
(即動樹訓風。舉扇類
<lb n="0714b13"/>月等)
此因緣釋也。約教者。若三藏義者。於涅槃生安
<lb n="0714b14"/>隱想。生滅度想。若通教二乘。與三藏同。菩薩不爾。
<lb n="0714b15"/>釋論云。菩薩過險。一脚入城。一脚門外。憶眾生故。
<lb n="0714b16"/>從城入險。誓願扶餘習入生死。而不以空為證也。
<lb n="0714b17"/>別教不道城如化。用城防險。從城門經過。將城作
<lb n="0714b18"/>方便。斷見思惑。不道此為極也。圓教知無賊病。亦
<lb n="0714b19"/>不須城。今是圓教意。故題為化城即寶所也。</p>
<p id="pX29p0714b1918" type="inline" rend="margin-left:1em">此品
<lb n="0714b20"/>說因緣事。下根得悟。應名宿世品。答。品初廣說因
<lb n="0714b21"/>緣。末則結譬化城。若從前。應稱宿世。經從末。故言
<lb n="0714b22"/>化城。又上根疑薄。但取道樹三七思惟。以明機緣。
<lb n="0714b23"/>中根疑濃。探取二萬億佛所。教無上道。以為機緣。
<lb n="0714b24"/>下根疑復厚。則明宿世久達機緣。若從宿世之始。
<lb n="0714c01"/>明久遠因緣。語其中間。言其化城。明其究竟。言其
<lb n="0714c02"/>寶所。經家處中標品。收得初後。從此義便。故言化
<lb n="0714c03"/>城品。</p>
<p id="pX29p0714c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">問。化城是權。寶所是實。何意棄實從權。答。由
<lb n="0714c04"/>知城是化。則知寶所是實。故標化不失實也。</p>
<p id="pX29p0714c0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△次
<lb n="0714c05"/>釋經文。此品正說因緣。後兩品授記。初又二。一明
<lb n="0714c06"/>知見久遠。二明宿世結緣。此二各有長行偈頌。初
<lb n="0714c07"/>長行有三。一出所見事。</p>
<lb n="0714c08"/>
<p id="pX29p0714c0801">佛告諸比丘
(至)
彼佛滅度<anchor xml:id="begd1e28004"/>已<anchor xml:id="endd1e28004"/>來甚大久遠。</p>
<lb n="0714c09"/>
<p id="pX29p0714c0901" rend="margin-left:1em">△二舉譬明久遠。</p>
<lb n="0714c10"/>
<p id="pX29p0714c1001">譬如三千大千世界
(至)
百千萬億阿僧祇劫。</p>
<lb n="0714c11"/>
<p id="pX29p0714c1101" rend="margin-left:1em">△三結見昔如今。</p>
<lb n="0714c12"/>
<p id="pX29p0714c1201">我以如來知見力故。觀彼久遠。猶若今日。</p>
<lb n="0714c13"/>
<p id="pX29p0714c1301" rend="margin-left:1em">
(如來三達明遠。如見今日。所引往事。決定不虗)
。</p>
<p id="pX29p0714c1319" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌有七行。頌前三
<lb n="0714c14"/>義。初一行頌所見事。</p>
<lb n="0714c15"/>
<p id="pX29p0714c1501">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0714c16"/>
<p id="pX29p0714c1601">我念過去世。無量無邊劫。有佛兩足尊。名大通智勝。</p>
<lb n="0714c17"/>
<p id="pX29p0714c1701" rend="margin-left:1em">△二四行頌譬久遠。</p>
<lb n="0714c18"/>
<p id="pX29p0714c1801">如人以力磨
(至)
如是無量劫。</p>
<lb n="0714c19"/>
<p id="pX29p0714c1901" rend="margin-left:1em">△三二行頌結今昔。</p>
<lb n="0714c20"/>
<p id="pX29p0714c2001">如來無礙智
(至)
通達無量劫。</p>
<lb n="0714c21"/>
<p id="pX29p0714c2101" rend="margin-left:1em">
(一明知見久遠竟)
。</p>
<p id="pX29p0714c2108" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二正明結緣為二。初結緣
<lb n="0714c22"/>由。二正結緣。由中又二。遠由。近由。遠由又二。一大
<lb n="0714c23"/>通佛成道。二十方梵王請法。今初五。一佛壽長
<lb n="0714c24"/>遠。</p>
<lb n="0715a01"/>
<p id="pX29p0715a0101">佛告諸比丘
(至)
壽五百四十萬億那由他劫。</p>
<lb n="0715a02"/>
<p id="pX29p0715a0201" rend="margin-left:1em">△二成道前事有二。一佛坐道場。</p>
<lb n="0715a03"/>
<p id="pX29p0715a0301">其佛本坐道場。破魔軍<anchor xml:id="begd1e28119"/>已<anchor xml:id="endd1e28119"/>。
(至)
猶不在前。</p>
<lb n="0715a04"/>
<p id="pX29p0715a0401" rend="margin-left:1em">諸佛道同。為緣事異。釋迦苦行六年。草生攢䏶。至
<lb n="0715a05"/>肘不覺。諸天哭喚。動地不聞。移坐得道。彌勒即出
<lb n="0715a06"/>家日得道。彼佛十劫。猶不現前。非根有利鈍。道有
<lb n="0715a07"/>難易。緣宜賒促。應示長短耳。</p>
<p id="pX29p0715a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸天供養。</p>
<lb n="0715a08"/>
<p id="pX29p0715a0801">爾時忉利諸天
(至)
至於滅度亦復如是。</p>
<lb n="0715a09"/>
<p id="pX29p0715a0901" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。大通如來。雖坐道場。未曾成佛。然諸天始終供養。皆備於此時。乃是如來修成功德。亦是諸天福
<lb n="0715a10"/>力所感。遇佛成道。乃至涅槃。大申供養。曾無斷絕。是為緣因佛性也)
。</p>
<p id="pX29p0715a1027" type="inline" rend="margin-left:1em">
(二成道前事竟)
。</p>
<lb n="0715a11"/>
<p id="pX29p0715a1101" rend="margin-left:1em">△三明正成道。</p>
<lb n="0715a12"/>
<p id="pX29p0715a1201">諸比丘
(至)
成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0715a13"/>
<p id="pX29p0715a1301" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。諸佛因地。發願度生。眾生界空。方成佛道。若生界未空。則無成佛之期。大通智勝佛。十劫坐道場。
<lb n="0715a14"/>佛法不現前者。以眾生界未空。願力所持。令佛法不現前耳。過十小劫。諸佛之法乃現在前。成三菩提者。
<lb n="0715a15"/>功成道著。自然成佛。非佛本願也。古喻如撥火杖。意在撥火。撥之既久。自然而燒。本不欲燒也。撥火喻智
<lb n="0715a16"/>德。杖燒喻斷德。智斷圓滿。不期成而成也。然雖成佛而度生之願未滿。果後行因。盡未來際。無有盡也)
。</p>
<lb n="0715a17"/>
<p id="pX29p0715a1701" rend="margin-left:1em">△四明成道後眷屬供養。</p>
<lb n="0715a18"/>
<p id="pX29p0715a1801">其佛未出家時
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715a19"/>
<p id="pX29p0715a1901">大威德世尊
(至)
歸命無上尊。</p>
<lb n="0715a20"/>
<p id="pX29p0715a2001" rend="margin-left:1em">△五明請轉法輪。</p>
<lb n="0715a21"/>
<p id="pX29p0715a2101">爾時十六王子
(至)
重說偈言。</p>
<lb n="0715a22"/>
<p id="pX29p0715a2201">世雄無等倫
(至)
當轉無上輪。</p>
<lb n="0715a23"/>
<p id="pX29p0715a2301" rend="margin-left:1em">
(一大通佛成道竟)
。</p>
<p id="pX29p0715a2308" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二諸梵天請。文二。一威光
<lb n="0715a24"/>照動。</p>
<lb n="0715b01"/>
<p id="pX29p0715b0101">佛告諸比丘
(至)
勝諸天光。</p>
<lb n="0715b02"/>
<p id="pX29p0715b0201" rend="margin-left:1em">初威光者。過去因果經云。薩婆悉達處胎時。三千
<lb n="0715b03"/>國土。朗然大光。日月所不照處大明。其中眾生。各
<lb n="0715b04"/>得相見。初成道時亦如是。朝為色天。中為欲天。晡
<lb n="0715b05"/>為鬼神說法。夜亦如是。觀解。忽生眾生者。心性本
<lb n="0715b06"/>淨。陰入界覆之則暗。若修觀慧。本性理顯。又兩山
<lb n="0715b07"/>
(二鐵圍山)
是二諦。其國中間是中道。日月光是二智。佛
<lb n="0715b08"/>光是中道無分別智光。照本有三諦。洞然明現。</p>
<p id="pX29p0715b0819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0715b09"/>二十方梵請。文為二。先九方。後上方。九方為四。一
<lb n="0715b10"/>東。二東南。三南。四總明六方。前三方。梵文各有七。
<lb n="0715b11"/>一覩瑞。二驚駭。三相問決。四尋光見佛。五三業供
<lb n="0715b12"/>養。六請法。七默許。皆如文。上方梵。止有六。世尊即
<lb n="0715b13"/>說。故無默許。</p>
<p id="pX29p0715b1306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初東方。</p>
<lb n="0715b14"/>
<p id="pX29p0715b1401">爾時東方五百萬億諸國土中
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715b15"/>
<p id="pX29p0715b1501">我等諸宮殿
(至)
徧照於十方。</p>
<lb n="0715b16"/>
<p id="pX29p0715b1601">爾時五百萬億國土諸梵天王
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715b17"/>
<p id="pX29p0715b1701">世尊甚希有
(至)
惟願哀納受。</p>
<lb n="0715b18"/>
<p id="pX29p0715b1801">爾時諸梵天王
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715b19"/>
<p id="pX29p0715b1901">世雄兩足尊。惟願演說法。以大慈悲力。度苦惱眾生。</p>
<lb n="0715b20"/>
<p id="pX29p0715b2001">爾時大通智勝如來。默然許之。</p>
<lb n="0715b21"/>
<p id="pX29p0715b2101" rend="margin-left:1em">△二東南方。</p>
<lb n="0715b22"/>
<p id="pX29p0715b2201">又諸比丘東南方五百萬億國土
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715b23"/>
<p id="pX29p0715b2301">是事何因緣
(至)
度脫苦眾生。</p>
<lb n="0715b24"/>
<p id="pX29p0715b2401">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715c01"/>
<p id="pX29p0715c0101">聖主天中王
(至)
今得值世尊。</p>
<lb n="0715c02"/>
<p id="pX29p0715c0201">爾時諸梵天王
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715c03"/>
<p id="pX29p0715c0301">大聖轉法輪
(至)
忍善者增益。</p>
<lb n="0715c04"/>
<p id="pX29p0715c0401">爾時大通智勝如來。默然許之。</p>
<lb n="0715c05"/>
<p id="pX29p0715c0501" rend="margin-left:1em">△三南方。</p>
<lb n="0715c06"/>
<p id="pX29p0715c0601">又諸比丘南方五百萬億國土
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715c07"/>
<p id="pX29p0715c0701">我等諸宮殿
(至)
為佛出世間。</p>
<lb n="0715c08"/>
<p id="pX29p0715c0801">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715c09"/>
<p id="pX29p0715c0901">世尊甚難見
(至)
惟願垂納受。</p>
<lb n="0715c10"/>
<p id="pX29p0715c1001">爾時諸梵天王
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715c11"/>
<p id="pX29p0715c1101">惟願天人尊
(至)
當演深遠音。</p>
<lb n="0715c12"/>
<p id="pX29p0715c1201">爾時大通智勝如來。默然許之。</p>
<lb n="0715c13"/>
<p id="pX29p0715c1301" rend="margin-left:1em">△四總明六方
(總明六方者。一西南。二西方。三西北。四北方。五東北。六下方。以省文
<lb n="0715c14"/>故。例上三方。共九方也)
。</p>
<lb n="0715c15"/>
<p id="pX29p0715c1501">西南方。乃至下方。亦復如是。</p>
<lb n="0715c16"/>
<p id="pX29p0715c1601" rend="margin-left:1em">
(先九方竟)
。</p>
<p id="pX29p0715c1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△後明上方。</p>
<lb n="0715c17"/>
<p id="pX29p0715c1701">爾時上方五百萬億國土
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715c18"/>
<p id="pX29p0715c1801">今以何因緣
(至)
為佛出世間。</p>
<lb n="0715c19"/>
<p id="pX29p0715c1901">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
以偈頌曰。</p>
<lb n="0715c20"/>
<p id="pX29p0715c2001">善哉見諸佛
(至)
皆共成佛道。</p>
<lb n="0715c21"/>
<p id="pX29p0715c2101">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0715c22"/>
<p id="pX29p0715c2201">世尊轉法輪
(至)
無量劫習法。</p>
<lb n="0715c23"/>
<p id="pX29p0715c2301" rend="margin-left:1em">舊云。東。東南。請小。七方請大。上方請小大。若釋論
<lb n="0715c24"/>明梵本請大。佛雖說小。未遂所請。若依方便品文。
<lb n="0716a01"/>梵王請大。然佛佛道同。不應偏請。又如今佛。自始
<lb n="0716a02"/>至終。具轉五味法輪。一一皆酬梵請。彼亦應然。初
<lb n="0716a03"/>十六子請轉滿教。如今佛說華嚴。東。東南二方。請
<lb n="0716a04"/>轉半教。如今佛說三藏。後七方請轉對半明滿。如
<lb n="0716a05"/>今佛說方等。上方梵請帶半明滿。如今佛說般若。
<lb n="0716a06"/>後十六子請廢半明滿。如今佛說法華醍醐教也。
<lb n="0716a07"/>今古節目。文義相應
(一結緣遠由竟)
。</p>
<p id="pX29p0716a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">○第二結緣
<lb n="0716a08"/>近由。由佛受請說法故。後得覆講。正作結緣。文為
<lb n="0716a09"/>二。一先轉半字法輪。二諸王子。請轉廢半明滿字
<lb n="0716a10"/>法輪。初為二。一受請說法。二聞法得道。</p>
<p id="pX29p0716a1016" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0716a11"/>
<p id="pX29p0716a1101">爾時大通智勝如來
(至)
生滅則老死憂悲苦惱滅。</p>
<lb n="0716a12"/>
<p id="pX29p0716a1201" rend="margin-left:1em">此中應說三乘。如序品文。而今不說者。正為下根
<lb n="0716a13"/>論昔結緣。今日開顯。略不言六度耳。三轉者。謂示。
<lb n="0716a14"/>勸。證。亦將三轉。對示教利喜。示即示轉。教即勸轉。
<lb n="0716a15"/>利喜即證轉也。亦對見諦。思惟。無學也。為聲聞三
<lb n="0716a16"/>轉。為緣覺再轉。為菩薩一轉。何故爾。由根利鈍
(即三
<lb n="0716a17"/>刀𣂪木之意)
。此一往說耳。</p>
<p id="pX29p0716a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">通則例皆三轉。何故三轉。諸
<lb n="0716a18"/>佛語法。法至於三。為眾生有三根故。大論。及婆沙。
<lb n="0716a19"/>悉作此說。問。初為五人作下根說。今云何作三根
<lb n="0716a20"/>耶。答。當時有八萬諸天密證無生。何云無三根。為
<lb n="0716a21"/>生三慧三道故
(聲聞。緣覺菩薩)
。十二行法輪者。有二。一
<lb n="0716a22"/>教。二行。教十二者。即示勸證是也。行十二者。三轉
<lb n="0716a23"/>皆生眼智明覺。又教十二為能轉。行十二為所轉。
<lb n="0716a24"/>十二行是輪。十二教非輪
(言是輪非輪者。輪以摧碾為義。唯教為行。豈能
<lb n="0716b01"/>摧惑。若不摧惑。亦無輪名)
。若作二輪義。眼智明覺者。約四十八
<lb n="0716b02"/>法。於上下四諦。開此四心
(即眼智明覺)
。成十六心。謂苦
<lb n="0716b03"/>法忍為眼。苦法智為智。苦類忍為明。類智為覺。忍
<lb n="0716b04"/>因智果也。餘三諦亦爾。故成十六心。三根人各得
<lb n="0716b05"/>十六心。故成四十八行也。十二諦
(約三轉各四諦)
是教法
<lb n="0716b06"/>輪。十二行是行法輪。教輪則能轉。唯是一權智。所
<lb n="0716b07"/>轉。則有十二教也。若行法輪。能轉之教有十二。所
<lb n="0716b08"/>轉之行亦十二。或通三人。或約一人。今就見道三
<lb n="0716b09"/>人。利根聞示轉。即生眼智明覺。三人合舉。故言十
<lb n="0716b10"/>二行也。沙門等所不能轉者。沙門不聞。尚不能知。
<lb n="0716b11"/>何況能轉。婆羅門雖聞其名。不解其理。魔梵亦爾。
<lb n="0716b12"/>夫轉者。轉此法度入他心。令彼得悟。破六十二見。
<lb n="0716b13"/>乃名轉法輪。為無此義。魔梵等所不能轉。小乘四
<lb n="0716b14"/>諦。以生滅為體。大乘以無生為體。十二因緣者。還
<lb n="0716b15"/>是別相。細觀四諦耳。約苦集。即有無明老死。約道
<lb n="0716b16"/>滅。即有無明滅。乃至老死滅也。涅槃經云。十二因
<lb n="0716b17"/>緣。下智觀者。得聲聞菩提。中智觀者。得緣覺菩提
<lb n="0716b18"/>上智觀者。得菩薩菩提。上上智觀者。得佛菩提。</p>
<p id="pX29p0716b1819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0716b19"/>二聞法得道。</p>
<lb n="0716b20"/>
<p id="pX29p0716b2001">佛於天人大眾之中。說是法時
(初會說諦緣時)
。六百萬億那
<lb n="0716b21"/>由他人。以不受一切法故。而於諸漏。心得解脫。皆得
<lb n="0716b22"/>深玅禪定。三明六通。具八解脫。第二
(即方等大乘)
。第三
(般若)
。
<lb n="0716b23"/>第四
(即後說法華)
。說法時。千萬億恒河沙那由他等眾生。
<lb n="0716b24"/>亦以不受一切法故。而於諸漏。心得解脫。從是<anchor xml:id="begd1e28679"/>已<anchor xml:id="endd1e28679"/>後。
<lb n="0716c01"/>諸聲聞眾。無量無邊。不可稱數。</p>
<lb n="0716c02"/>
<p id="pX29p0716c0201" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。以不受一切法故。而於諸漏心得解脫者。葢受即是苦。不受。則於諸漏心得解脫。理固然耳。梵語
<lb n="0716c03"/>三昧。此云正受。不受諸受。名正受也。問。眾生根塵識念念起滅。三受熾然。何能不受。荅。首楞嚴云。見與見
<lb n="0716c04"/>緣。并所想相。如虗空華。本無所有。此見及緣。元是菩提玅淨明體。行者若能於此。如實信解。深自研窮。悟
<lb n="0716c05"/>明實相。則無受。無受者。不受亦不受。是名不受一切法。而於諸漏。心得解脫。悟明實相也。又經敘四時。不
<lb n="0716c06"/>及華嚴何也。乃是闕文。理必具也。從是<anchor xml:id="begd1e28709"/>已<anchor xml:id="endd1e28709"/>後。聲聞無量不可稱計者。明聞法得道者多。不可稱量計數。須
<lb n="0716c07"/>知此等聲聞。皆是大聲聞。與十六王子行輩。具經五昧。後同聞法華者。所謂我等今日。真是聲聞以佛道
<lb n="0716c08"/>聲。令一切聞。非齊教聲聞也一轉半字法輪竟)
。</p>
<p id="pX29p0716c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二王子重
<lb n="0716c09"/>請轉滿字法輪二。初出家等七段。二正結緣。初七
<lb n="0716c10"/>段中一出家。二請法。三所將亦出家。四佛受請。五
<lb n="0716c11"/>時眾有解不解。六說法。七說<anchor xml:id="begd1e28728"/>已<anchor xml:id="endd1e28728"/>入定。</p>
<p id="pX29p0716c1115" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0716c12"/>
<p id="pX29p0716c1201">爾時十六王子
(至)
求阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0716c13"/>
<p id="pX29p0716c1301" rend="margin-left:1em">諸根者。六根也。六根清淨。故言通利。又六根互用
<lb n="0716c14"/>故言通。入佛境界故言利。智慧明了者。開示悟入
<lb n="0716c15"/>佛知見也。</p>
<p id="pX29p0716c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">△二請法。</p>
<lb n="0716c16"/>
<p id="pX29p0716c1601">俱白佛言
(至)
深心所念佛自證知。</p>
<lb n="0716c17"/>
<p id="pX29p0716c1701" rend="margin-left:1em">彼佛初說圓頓。諸子大乘功德。悉皆具足。愍諸方
<lb n="0716c18"/>便。重請佛開權顯實也。聲聞皆<anchor xml:id="begd1e28771"/>已<anchor xml:id="endd1e28771"/>成就者。明其障
<lb n="0716c19"/>除機動。是故為請。我等志願如來知見者。此法華
<lb n="0716c20"/>經。但明佛之知見。唯志於此。即正請滿字。廢半之
<lb n="0716c21"/>文。明顯若此也。</p>
<p id="pX29p0716c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△三所將亦出家。</p>
<lb n="0716c22"/>
<p id="pX29p0716c2201">爾時轉輪聖王
(至)
王即聽許。</p>
<lb n="0716c23"/>
<p id="pX29p0716c2301" rend="margin-left:1em">△四佛受請。</p>
<lb n="0716c24"/>
<p id="pX29p0716c2401">爾時彼佛受沙彌請
(至)
皆共受持諷誦通利。</p>
<lb n="0717a01"/>
<p id="pX29p0717a0101" rend="margin-left:1em">過二萬劫者。上施三既久。不容中間無事。望下文
<lb n="0717a02"/>意。二萬劫中。必說方等般若。文云。說六波羅蜜。及
<lb n="0717a03"/>諸神通事。般若是行。神通是事。諸方等經。多明不
<lb n="0717a04"/>可思議事。行也。頌中又云。分別真實法。即是大品
<lb n="0717a05"/>明實相般若意也。</p>
<p id="pX29p0717a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">△五時眾有解不解。</p>
<lb n="0717a06"/>
<p id="pX29p0717a0601">說是經時
(至)
千萬億種皆生疑惑。</p>
<lb n="0717a07"/>
<p id="pX29p0717a0701" rend="margin-left:1em">十六沙彌信受及二乘。即信得解者。其餘千萬。皆
<lb n="0717a08"/>生疑惑。是不解眾。此不解眾。即與十六子結法華
<lb n="0717a09"/>之緣者也。</p>
<p id="pX29p0717a0905" type="inline" rend="margin-left:1em">△六八千劫說法。</p>
<lb n="0717a10"/>
<p id="pX29p0717a1001">佛說是經。於八千劫。未曾休廢。</p>
<lb n="0717a11"/>
<p id="pX29p0717a1101" rend="margin-left:1em">△七說<anchor xml:id="begd1e28854"/>已<anchor xml:id="endd1e28854"/>入定。</p>
<lb n="0717a12"/>
<p id="pX29p0717a1201">說此經<anchor xml:id="begd1e28865"/>已<anchor xml:id="endd1e28865"/>。即入靜室。住於禪定。八萬四千劫。</p>
<lb n="0717a13"/>
<p id="pX29p0717a1301" rend="margin-left:1em">明說法<anchor xml:id="begd1e28876"/>已<anchor xml:id="endd1e28876"/>入定。正是結緣之近由。由佛入定不出。
<lb n="0717a14"/>諸疑惑眾。無所諮問。十六於後。為不解者。覆講說
<lb n="0717a15"/>經也。文中明入定處所。即是靜室。正入定。即是住
<lb n="0717a16"/>於禪定。入定時節。即是八萬四千劫
(云云。云云者。此中具
<lb n="0717a17"/>明時節之意。諸佛奚嘗不與定俱。但由物機在十六子。結緣齊限。須爾許時。具如次文所述者是
<lb n="0717a18"/>一出家請法等七段竟)
。</p>
<p id="pX29p0717a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二正結緣。就此有二。
<lb n="0717a19"/>先法說結緣。次譬說結緣。就法說有三。第一明昔
<lb n="0717a20"/>日共結緣。第二明中間更相值遇。第三明今還說
<lb n="0717a21"/>法華。第一有四。一者知佛入定。二者王子覆講。三
<lb n="0717a22"/>者眾得利益。四者佛從定起。稱歎十六菩薩。由佛
<lb n="0717a23"/>入定。所以得說。佛知一化將畢。不復熟此段之人。
<lb n="0717a24"/>故令王子。共其結緣。又知此等。必由王子究竟得
<lb n="0717b01"/>度。所以入定。久而不出也。</p>
<p id="pX29p0717b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0717b02"/>
<p id="pX29p0717b0201">是時十六菩薩沙彌。知佛入室。寂然禪定。</p>
<lb n="0717b03"/>
<p id="pX29p0717b0301" rend="margin-left:1em">△二王子覆講。</p>
<lb n="0717b04"/>
<p id="pX29p0717b0401">各升法座
(至)
廣說分別玅法華經。</p>
<lb n="0717b05"/>
<p id="pX29p0717b0501">△三說法利益。</p>
<lb n="0717b06"/>
<p id="pX29p0717b0601">一一皆度六百萬億
(至)
三藐三菩提心。</p>
<lb n="0717b07"/>
<p id="pX29p0717b0701" rend="margin-left:1em">皆發菩提心。故云度。若初發心時。誓願當作佛。<anchor xml:id="begd1e28951"/>已<anchor xml:id="endd1e28951"/>
<lb n="0717b08"/>為度竟。不用於一佛乘分別說三也。</p>
<p id="pX29p0717b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△四佛從定
<lb n="0717b09"/>起。稱歎勸信。此中復二。一正稱歎十六菩薩。</p>
<lb n="0717b10"/>
<p id="pX29p0717b1001">大通智勝佛
(至)
開示眾生令入其中。</p>
<lb n="0717b11"/>
<p id="pX29p0717b1101" rend="margin-left:1em">△二勸物親近。</p>
<lb n="0717b12"/>
<p id="pX29p0717b1201">汝等皆當數數親近
(至)
三菩提如來之慧。</p>
<lb n="0717b13"/>
<p id="pX29p0717b1301" rend="margin-left:1em">
(一昔日結緣竟)
。</p>
<p id="pX29p0717b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明中間常相逢值。</p>
<lb n="0717b14"/>
<p id="pX29p0717b1401">佛告諸比丘
(至)
于今不盡。</p>
<lb n="0717b15"/>
<p id="pX29p0717b1501" rend="margin-left:1em">逢值有三種。若相逢遇。常受大乘。此輩中間。皆<anchor xml:id="begd1e29008"/>已<anchor xml:id="endd1e29008"/>
<lb n="0717b16"/>成就。不至于今。若相逢遇。遇其退大。仍接以小。此
<lb n="0717b17"/>輩中間。猶故未盡。今得還聞大乘之教。三但論遇
<lb n="0717b18"/>小。不論遇大。則中間未度。于今亦不盡。方始受大。
<lb n="0717b19"/>乃至滅後得道者是也。問。如上塵數多許時節。今
<lb n="0717b20"/>始得羅漢。當知無生法忍。何易可階。答。一云大聖
<lb n="0717b21"/>善巧。依四悉檀。作如是說。或說佛道長遠。或說佛
<lb n="0717b22"/>道易成。對治厭長者說短。生輕易想者說長。或為
<lb n="0717b23"/>發生宿善。或隨世所欲。或為聞說長短。即得入第
<lb n="0717b24"/>一義。當知皆是權行四悉。引諸實行令入道耳
(二
<lb n="0717c01"/>中間常相值竟)
。</p>
<p id="pX29p0717c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三明今日還說法華。此文復
<lb n="0717c02"/>二。一先會古今。後明還說法華。先會古今復二。一
<lb n="0717c03"/>結師之古今。二會弟子古今。</p>
<p id="pX29p0717c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0717c04"/>
<p id="pX29p0717c0401">諸比丘我今語汝
(至)
成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0717c05"/>
<p id="pX29p0717c0501" rend="margin-left:1em">十六沙彌是古。八方作佛是今也。</p>
<p id="pX29p0717c0514" type="inline" rend="margin-left:1em">△次會弟子古
<lb n="0717c06"/>今又二。一會現在弟子。</p>
<lb n="0717c07"/>
<p id="pX29p0717c0701">諸比丘我等為沙彌時
(至)
聲聞弟子是也。</p>
<lb n="0717c08"/>
<p id="pX29p0717c0801" rend="margin-left:1em">現在復四。一不退者。住三菩提也。二此諸眾生退
<lb n="0717c09"/>轉者。今住聲聞。三所以者何下。釋漸入之意。四爾
<lb n="0717c10"/>時所化下。正結古今。四段如文。不須分釋也。</p>
<p id="pX29p0717c1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0717c11"/>會佛滅度後弟子。</p>
<lb n="0717c12"/>
<p id="pX29p0717c1201">我滅後復有弟子
(至)
除諸如來方便說法。</p>
<lb n="0717c13"/>
<p id="pX29p0717c1301" rend="margin-left:1em">疑者云。現在者。得聞佛說法華。得入一道。可以入
<lb n="0717c14"/>結緣之流。未來者。不聞法華而入滅度。此豈能捨
<lb n="0717c15"/>小。得入一乘。釋云。雖云滅度。終會得聞。我於餘國
<lb n="0717c16"/>作佛。得聞是經。餘國者。三乘通教有餘國也。除諸
<lb n="0717c17"/>如來方便說者。斷疑也。三是方便說。其實無三也。
<lb n="0717c18"/>
(一會古今竟)
。</p>
<p id="pX29p0717c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明今日還說法華。又三。一時
<lb n="0717c19"/>眾清淨。二正說法華。三釋前施三意。</p>
<p id="pX29p0717c1915" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0717c20"/>
<p id="pX29p0717c2001">諸比丘若如來自知涅槃時到
(至)
深入禪定。</p>
<lb n="0717c21"/>
<p id="pX29p0717c2101" rend="margin-left:1em">涅槃時到者。諸佛出世。教道將畢之時。即說此經。
<lb n="0717c22"/>如迦葉佛。日月燈明等。說此經竟。即入涅槃。釋迦
<lb n="0717c23"/>說法華竟。仍唱當滅。眾又清淨者。得三藏教益。免
<lb n="0717c24"/>難也。信解堅固者。於方等教。心相體信也。了達空
<lb n="0718a01"/>法者。聞般若教。於空法中。心得了達。即轉教意也。</p>
<lb n="0718a02"/>
<p id="pX29p0718a0201" rend="margin-left:1em">△二正說法華。</p>
<lb n="0718a03"/>
<p id="pX29p0718a0301">便集諸菩薩及聲聞眾
(至)
唯一佛乘得滅度耳。</p>
<lb n="0718a04"/>
<p id="pX29p0718a0401" rend="margin-left:1em">集菩薩。是聚親族等說此經也。上釋親族。是法身
<lb n="0718a05"/>大士。為影響眾。以此文驗之其義明也。集諸菩薩
<lb n="0718a06"/>是會親族。及聲聞眾。是命其子也。</p>
<p id="pX29p0718a0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋施三
<lb n="0718a07"/>意。</p>
<lb n="0718a08"/>
<p id="pX29p0718a0801">比丘當知
(至)
是人若聞則便信受。</p>
<lb n="0718a09"/>
<p id="pX29p0718a0901" rend="margin-left:1em">問。若無二乘得滅度者。何故如來前說權教。謂如
<lb n="0718a10"/>來知眾生有小性欲。著五塵。弊五濁。故先說三。令
<lb n="0718a11"/>破弊免難。後說一也。一法說竟
(僭補曰。此經化城寶所之譬。為二乘
<lb n="0718a12"/>說。華嚴亦有其義。為第八不動地菩薩說。二經宜合觀之。方知權實修證之門。不滯半塗也)
。</p>
<p id="pX29p0718a1236" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0718a13"/>第二譬說結緣。有開有合。開譬為二。第一導師譬。
<lb n="0718a14"/>譬上覆講。共結大緣。第二將導譬。譬上中間相遇。
<lb n="0718a15"/>今還說法華也。若中間相逢。從我聞法。皆為三菩
<lb n="0718a16"/>提者。不為此人設譬。若中間相逢。于今有住聲聞
<lb n="0718a17"/>地者。正為此人設譬也。就初導師譬。其文有五。一
<lb n="0718a18"/>五百由旬譬。譬上未度之眾。樂著諸有輪迴處所。
<lb n="0718a19"/>二險難惡道譬。譬上未度之眾。煩惱垢重。於如來
<lb n="0718a20"/>智慧。難信難解。三若有多眾譬。正譬上百千萬億
<lb n="0718a21"/>種。皆生疑惑不解之眾生也。四欲過此道。至珍寶
<lb n="0718a22"/>處譬。譬上聞覆講法華之眾。大乘機發。欲至寶所。
<lb n="0718a23"/>五者一導師譬。譬上第十六王子也。</p>
<p id="pX29p0718a2315" type="inline" rend="margin-left:1em">今初五百
<lb n="0718a24"/>由旬譬。</p>
<lb n="0718b01"/>
<p id="pX29p0718b0101">譬如五百由旬。</p>
<lb n="0718b02"/>
<p id="pX29p0718b0201" rend="margin-left:1em">五百由旬者。三界果報處為三百。有餘國處為四
<lb n="0718b03"/>百。實報國處為五百。下文合譬云。知諸生死。生死
<lb n="0718b04"/>即是五百處所明矣。但佛旨難知。更須廣解。見惑
<lb n="0718b05"/>為一百。五下分為二百
(身見。戒取。疑。貪。嗔)
。五上分為三百。
<lb n="0718b06"/>
(掉舉。慢。無明。色染。無色染)
塵沙為四百。無明為五百。下文合譬
<lb n="0718b07"/>云。煩惱。險難。惡道。義相扶也。入空觀。能過三百。入
<lb n="0718b08"/>假觀。能過四百。入中觀。能過五百。下合文云。善知
<lb n="0718b09"/>險道通塞之相。即雙知因果二種五百。義相扶也。</p>
<lb n="0718b10"/>
<p id="pX29p0718b1001" rend="margin-left:1em">△二險難惡道譬。</p>
<lb n="0718b11"/>
<p id="pX29p0718b1101">險難惡道。曠絕無人怖畏之處。</p>
<lb n="0718b12"/>
<p id="pX29p0718b1201" rend="margin-left:1em">險難惡道者。譬生死因果也。分段變易。此即果險
<lb n="0718b13"/>難也。見思五住。即因險難也。由此因果。故言惡道
<lb n="0718b14"/>也。無人者。道有二種。一曠絕。有人可依。二無人可
<lb n="0718b15"/>依。譬生死中有涅槃。煩惱中有菩提。雖復曠絕。則
<lb n="0718b16"/>有人可依。若生死煩惱。無涅槃菩提。藥中無病。病
<lb n="0718b17"/>中無藥。此則曠絕。無人可依也。</p>
<p id="pX29p0718b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">△三多眾譬。</p>
<lb n="0718b18"/>
<p id="pX29p0718b1801">若有多眾。</p>
<lb n="0718b19"/>
<p id="pX29p0718b1901" rend="margin-left:1em">多眾者。此譬王子所化未度之眾也。</p>
<p id="pX29p0718b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">△四欲過險
<lb n="0718b20"/>道譬。</p>
<lb n="0718b21"/>
<p id="pX29p0718b2101">欲過此道。至珍寶處。</p>
<lb n="0718b22"/>
<p id="pX29p0718b2201" rend="margin-left:1em">大乘機發。欲過此險道。至於佛果。故言至珍寶處。</p>
<lb n="0718b23"/>
<p id="pX29p0718b2301" rend="margin-left:1em">△五有一導師譬。</p>
<lb n="0718b24"/>
<p id="pX29p0718b2401">有一導師。聰慧明達。善知險道通塞之相。</p>
<lb n="0718c01"/>
<p id="pX29p0718c0101" rend="margin-left:1em">導師者。即第十六王子本師釋迦也。眼耳清淨曰
<lb n="0718c02"/>聰。意清淨曰利。總而言之。即六根清淨也。智即一
<lb n="0718c03"/>心三智也。明即具足五眼也。</p>
<p id="pX29p0718c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。善知險道通塞之相者。明險無險
<lb n="0718c04"/>曰通。無險見險曰塞。迷悟通塞之相。導師皆知)
。</p>
<p id="pX29p0718c0419" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第一導師譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0718c0425" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二將
<lb n="0718c05"/>導譬。文為三。一所將人眾譬。譬本結緣未得度者。
<lb n="0718c06"/>本緣不失。而為導師所將。二中路懈退譬。譬上中
<lb n="0718c07"/>間相值。退大接小。化城止息。三滅化引至寶所譬。
<lb n="0718c08"/>譬上還為說法華經。即與火宅等賜大車。方便中
<lb n="0718c09"/>但說無上道。意同也。</p>
<p id="pX29p0718c0909" type="inline" rend="margin-left:1em">今初所將人眾譬。</p>
<lb n="0718c10"/>
<p id="pX29p0718c1001">將導眾人欲過此難。</p>
<lb n="0718c11"/>
<p id="pX29p0718c1101" rend="margin-left:1em">所將人眾者。通是結緣之眾也。若別論者。昔得大
<lb n="0718c12"/>益。被將<anchor xml:id="begd1e29360"/>已<anchor xml:id="endd1e29360"/>竟。未得大益。正是所將。若約五百人。三
<lb n="0718c13"/>十子。則未得開悟之人也。</p>
<p id="pX29p0718c1311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二中路懈退譬。文為
<lb n="0718c14"/>二。一退大。二接小。退大擬上息一。接小擬上施三。
<lb n="0718c15"/>退大文為三。一中路懈退。即擬上無大機。二白導
<lb n="0718c16"/>師言。擬上不受勸誡。我等疲極。即是不受勸門。而
<lb n="0718c17"/>復怖畏。即不受誡門。三不能復進者。即擬上息化
<lb n="0718c18"/>也。</p>
<p id="pX29p0718c1802" type="inline" rend="margin-left:1em">今初中路懈退。</p>
<lb n="0718c19"/>
<p id="pX29p0718c1901">所將人眾。中路懈退。</p>
<lb n="0718c20"/>
<p id="pX29p0718c2001" rend="margin-left:1em">中路者。非是半途名中路。但以發心為始。至佛為
<lb n="0718c21"/>終。此兩楹間而起退意。故名中路。</p>
<p id="pX29p0718c2114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二白導師。</p>
<lb n="0718c22"/>
<p id="pX29p0718c2201">白導師言。我等疲極。而復怖畏。</p>
<lb n="0718c23"/>
<p id="pX29p0718c2301" rend="margin-left:1em">白導師者。自有通途慈悲導師。如文云。有一導師。
<lb n="0718c24"/>將導眾人者是也。自有結緣導師。如文云。所將人
<lb n="0719a01"/>眾。白導師言是也。自有權智導師。如文云。導師多
<lb n="0719a02"/>諸方便者是也。自有實智導師。如文云。導師知此
<lb n="0719a03"/>人眾是也。今言白導師者。正白結緣之導師也。以
<lb n="0719a04"/>其退大則大滅。接小則小生。一生一滅。感於法身。
<lb n="0719a05"/>呼此為白。王子知其退大。即是聞其所白。善根微
<lb n="0719a06"/>弱。無明所翳。故言疲極。憚生死。名為怖畏。</p>
<p id="pX29p0719a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不
<lb n="0719a07"/>能復進。</p>
<lb n="0719a08"/>
<p id="pX29p0719a0801">不能復進。前路猶遠。今欲退還。</p>
<lb n="0719a09"/>
<p id="pX29p0719a0901" rend="margin-left:1em">不能復進。前路猶遠者。見思。塵沙無明。難可卒斷
<lb n="0719a10"/>也。然用小乘接之。不令退還人天。亦有進義
(一退
<lb n="0719a11"/>大竟)
。</p>
<p id="pX29p0719a1103" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二以小接三。一傷其失寶譬。知有小無
<lb n="0719a12"/>大也。</p>
<lb n="0719a13"/>
<p id="pX29p0719a1301">導師多諸方便
(至)
云何捨大珍寶而欲退還。</p>
<lb n="0719a14"/>
<p id="pX29p0719a1401" rend="margin-left:1em">△二化作城譬。正用方便有二。一正化作。</p>
<lb n="0719a15"/>
<p id="pX29p0719a1501">作是念<anchor xml:id="begd1e29469"/>已<anchor xml:id="endd1e29469"/>
(至)
化作一城。</p>
<lb n="0719a16"/>
<p id="pX29p0719a1601" rend="margin-left:1em">上車譬云。吾為汝等。造作此車。今城是有。故須先
<lb n="0719a17"/>作也。</p>
<p id="pX29p0719a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說化。</p>
<lb n="0719a18"/>
<p id="pX29p0719a1801">告眾人言
(至)
若能前至寶所亦可得去。</p>
<lb n="0719a19"/>
<p id="pX29p0719a1901" rend="margin-left:1em">說化城譬。擬上勸示證也。汝等勿怖。莫得退還者。
<lb n="0719a20"/>勸轉。令前進入城也。今此大城。乃至隨意所作者。
<lb n="0719a21"/>是示轉。示城可住也。若入是城。快得安隱。是證轉。
<lb n="0719a22"/>讚城安隱也。前至寶所。亦可得去者。但於今佛未
<lb n="0719a23"/>開顯之前。不得彰灼而有此語。若論宿世。應有是
<lb n="0719a24"/>言。何者。既知退意。王子教化言。汝等若畏生死。且
<lb n="0719b01"/>取涅槃消息。然後更行大道。亦可隨意。亦如今人。
<lb n="0719b02"/>欲學大乘。而畏怖生死。欲起退心。有人勸言。汝且
<lb n="0719b03"/>斷煩惱。證羅漢。然後更取大道。亦可得也。</p>
<p id="pX29p0719b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△三入
<lb n="0719b04"/>城譬。譬三乘悟入。</p>
<lb n="0719b05"/>
<p id="pX29p0719b0501">是時疲極之眾
(至)
生安隱想。</p>
<lb n="0719b06"/>
<p id="pX29p0719b0601" rend="margin-left:1em">大歡喜。即聞慧。未曾有。即煖位。免惡道。即頂位。快
<lb n="0719b07"/>安隱。即忍位。前入城。即見諦位。<anchor xml:id="begd1e29538"/>已<anchor xml:id="endd1e29538"/>度想。即無學位。
<lb n="0719b08"/>此與火宅適子願。勇銳推排出宅同也。生<anchor xml:id="begd1e29546"/>已<anchor xml:id="endd1e29546"/>度想。
<lb n="0719b09"/>如得盡智。安隱想。如得無生智。又具智德。如<anchor xml:id="begd1e29555"/>已<anchor xml:id="endd1e29555"/>度。
<lb n="0719b10"/>證斷德。如安隱也
(二退大接小化作城竟)
。</p>
<p id="pX29p0719b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三
<lb n="0719b11"/>滅化引至寶所譬。寶所者。大經有三文。一至菩提
<lb n="0719b12"/>心。二至菩提。三至大涅槃門。若至菩提心。必至菩
<lb n="0719b13"/>提。及涅槃。引此三文者。至菩提心。謂至因。菩提涅
<lb n="0719b14"/>槃謂至果。果中有智斷。菩提是智。涅槃是斷。具說
<lb n="0719b15"/>始終。具說智斷。故說三文也。然過五百有三義。一
<lb n="0719b16"/>免惡道。二得好路。三是寶所。菩提心。謂度惡道。菩
<lb n="0719b17"/>提行。如平坦路。三得佛道。如至寶所。下文云。今為
<lb n="0719b18"/>汝說實。汝所得非滅。此明度五百惡道也。為佛一
<lb n="0719b19"/>切智。當發大精進。謂行菩提好道也。汝證一切智。
<lb n="0719b20"/>十力等佛法。謂得佛道也。何故要須度五百。二乘
<lb n="0719b21"/>度三百。菩薩度四百。佛乘度五百也。此中有二。一
<lb n="0719b22"/>知息<anchor xml:id="begd1e29594"/>已<anchor xml:id="endd1e29594"/>。</p>
<lb n="0719b23"/>
<p id="pX29p0719b2301">爾時導師。知此人眾。既得止息。無復疲倦。</p>
<lb n="0719b24"/>
<p id="pX29p0719b2401" rend="margin-left:1em">既得止息。無復疲倦者。譬上涅槃時到。眾又清淨。
<lb n="0719c01"/>免難。大機發也。</p>
<p id="pX29p0719c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二向寶所。</p>
<lb n="0719c02"/>
<p id="pX29p0719c0201">即滅化城語眾人言
(至)
為止息耳。</p>
<lb n="0719c03"/>
<p id="pX29p0719c0301" rend="margin-left:1em">即滅化城。引向寶所。譬上正說法華。示真實相。寶
<lb n="0719c04"/>所有二義。若用究竟。則以極果為寶所。上文云。唯
<lb n="0719c05"/>佛與佛。乃能究盡諸法實相也。若分入。即以初發
<lb n="0719c06"/>心住為寶所。故上文云。無上寶聚。不求自得。又云。
<lb n="0719c07"/>得佛法分。佛子所應得者。皆<anchor xml:id="begd1e29638"/>已<anchor xml:id="endd1e29638"/>得之。寶處在近。向
<lb n="0719c08"/>者大城。我所化作。即舉廢權譬。以帖顯實譬也。上
<lb n="0719c09"/>云。如來智慧。難信難解。是諸人等。應以是法。漸入
<lb n="0719c10"/>佛慧。問。車城皆譬無生智。車何故無。城何故有。而
<lb n="0719c11"/>車三城一。車動城靜。答。長者道門外有車。有隔故
<lb n="0719c12"/>諸子不見。可得假設門外有車。車實無也。城在迥
<lb n="0719c13"/>地。不得假設。故城是有也。就理教者。執三教取理。
<lb n="0719c14"/>則三教皆得理。此即有義。如城也。將理取教。理既
<lb n="0719c15"/>唯一。此教即無。如車也。問。化為三車。與化城何異。
<lb n="0719c16"/>答。三車為說法輪作譬。化城為神通輪作譬。又車
<lb n="0719c17"/>約聲作譬。諸子聞而不見。城為色作譬。故諸子入
<lb n="0719c18"/>城。生安隱想也
(二將導譬竟)
。</p>
<lb n="0719c19"/>
<p id="pX29p0719c1901" rend="margin-left:1em">問。凡五處開三顯一。為有何異。答。通論無異。別論
<lb n="0719c20"/>有差。一方便品。約教開三顯一。文云。如來但以一
<lb n="0719c21"/>佛乘故。為眾生說法。無二亦無三也。二火宅。約行
<lb n="0719c22"/>開三顯一。車是運義。運則譬行。文云。各乘大車。遊
<lb n="0719c23"/>於四方。嬉戲快樂也。三信解中。約人開三顯一。結
<lb n="0719c24"/>會傭作之人。即是長者之子。我等昔來。真是佛子
<lb n="0720a01"/>也。四藥草喻中。約差別無差別明權實。不的去取。
<lb n="0720a02"/>但明眾生不知。佛令其知。若七種差別即知權。同
<lb n="0720a03"/>依一理無差別即知實。差別無差別。無差別而差
<lb n="0720a04"/>別。令知此意耳。終不說言。無一有一。此約自行權
<lb n="0720a05"/>實二智。隨自意語。故佛能知。而眾生不知也。亦是
<lb n="0720a06"/>通前通後知不知明權實也
(通前通後者。總明通前四品。通後化城。知
<lb n="0720a07"/>不知之義也)
。五今化城。正約理開三顯一。寶所化城。皆
<lb n="0720a08"/>是小大兩理。破除二乘化理。顯於寶所真實一理
<lb n="0720a09"/>也。下去五百領解。舉珠為譬。亦是約理也
(以上開
<lb n="0720a10"/>譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0720a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合譬。先正合。次舉帖合。初二。一合
<lb n="0720a11"/>導師。</p>
<lb n="0720a12"/>
<p id="pX29p0720a1201">諸比丘。如來亦復如是
(至)
應去應度。</p>
<lb n="0720a13"/>
<p id="pX29p0720a1301" rend="margin-left:1em">如來。合上導師譬。汝等。合上諸人眾譬。知諸生死
<lb n="0720a14"/>煩惱惡道險難。合上險惡道譬。長遠二字。合上五
<lb n="0720a15"/>百由旬譬。應去應度者。合上聰慧明達。欲過險
<lb n="0720a16"/>道至珍寶處譬。</p>
<p id="pX29p0720a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合將導譬有三。一合於大無
<lb n="0720a17"/>機。</p>
<lb n="0720a18"/>
<p id="pX29p0720a1801">若眾生但聞一佛乘者
(至)
久受勤苦乃可得成。</p>
<lb n="0720a19"/>
<p id="pX29p0720a1901" rend="margin-left:1em">若眾生三字。合所將人眾譬也。但聞一佛乘。不欲
<lb n="0720a20"/>見佛。乃至久受勤苦。乃可得成。合中路懈退譬也。
<lb n="0720a21"/>上譬本有退大接小。今具合之。上退大有三意。但
<lb n="0720a22"/>聞一佛乘者。合上中路懈退。無機意也。不欲見佛。
<lb n="0720a23"/>不欲聞法。合上白導師。不受誡勸也。便作是念者。
<lb n="0720a24"/>合上不能前進。息化意也。</p>
<p id="pX29p0720a2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合上退大接小。</p>
<lb n="0720b01"/>
<p id="pX29p0720b0101">佛知是心怯弱下劣
(至)
說二涅槃。</p>
<lb n="0720b02"/>
<p id="pX29p0720b0201" rend="margin-left:1em">佛知是心。合上導師多方便。擬宜意也。怯弱下劣
<lb n="0720b03"/>者。合上此等可愍。知有小機也。而於中道為止息
<lb n="0720b04"/>故者。合現作化城。眾人入城譬也。而於中道說二
<lb n="0720b05"/>涅槃者。三界惑盡。塵沙無明未破。於此兩楹。判有
<lb n="0720b06"/>餘無餘涅槃。亦是聲聞緣覺涅槃。又分段<anchor xml:id="begd1e29792"/>已<anchor xml:id="endd1e29792"/>盡。變
<lb n="0720b07"/>易未除。二死之間。判為有餘無餘。故言中道。</p>
<p id="pX29p0720b0718" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0720b08"/>合破其住小。將向寶所譬。</p>
<lb n="0720b09"/>
<p id="pX29p0720b0901">若眾生住於二地
(至)
於一佛乘分別說三。</p>
<lb n="0720b10"/>
<p id="pX29p0720b1001" rend="margin-left:1em">
(一正合竟)
。</p>
<p id="pX29p0720b1005" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二牒譬帖合。牒接退譬。來合施三。
<lb n="0720b11"/>牒滅化譬。來合顯一。如文。</p>
<lb n="0720b12"/>
<p id="pX29p0720b1201">如彼導師為止息故
(至)
此城非實我化作耳。</p>
<lb n="0720b13"/>
<p id="pX29p0720b1301" rend="margin-left:1em">
(第一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0720b1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。有四十九行半偈為二。
<lb n="0720b14"/>初二十二行半。頌結緣之由。次二十七行。頌第二
<lb n="0720b15"/>正結緣。上由有近遠。初頌上遠由。次頌近由。遠由
<lb n="0720b16"/>有二。初頌大通成道。次頌十方梵來請轉法輪。</p>
<lb n="0720b17"/>
<p id="pX29p0720b1701" rend="margin-left:1em">今初三行。頌將成道前事。</p>
<lb n="0720b18"/>
<p id="pX29p0720b1801">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0720b19"/>
<p id="pX29p0720b1901">大通智勝佛
(至)
更雨新好者。</p>
<lb n="0720b20"/>
<p id="pX29p0720b2001" rend="margin-left:1em">△二一行頌正成道。</p>
<lb n="0720b21"/>
<p id="pX29p0720b2101">過十小劫<anchor xml:id="begd1e29874"/>已<anchor xml:id="endd1e29874"/>。乃得成佛道。諸天及世人。心皆懷踊躍。</p>
<lb n="0720b22"/>
<p id="pX29p0720b2201" rend="margin-left:1em">△三二行。頌十六王子請轉法輪。兼頌成道<anchor xml:id="begd1e29886"/>已<anchor xml:id="endd1e29886"/>。眷
<lb n="0720b23"/>屬申供養。略不頌佛壽長遠也。</p>
<lb n="0720b24"/>
<p id="pX29p0720b2401">彼佛十六子
(至)
充我及一切。</p>
<lb n="0720c01"/>
<p id="pX29p0720c0101" rend="margin-left:1em">
(初大通成道竟)
。</p>
<p id="pX29p0720c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△次六行。頌十方梵請有二。今初
<lb n="0720c02"/>一行。威光動耀。</p>
<lb n="0720c03"/>
<p id="pX29p0720c0301">世尊甚難值。久遠時一現。為覺悟羣生。震動於一切。</p>
<lb n="0720c04"/>
<p id="pX29p0720c0401" rend="margin-left:1em">△二五行。頌十方梵尋光而來。此中前三行頌東
<lb n="0720c05"/>方。次二行。總頌九方也。</p>
<lb n="0720c06"/>
<p id="pX29p0720c0601">東方諸世界
(至)
轉無上法輪。</p>
<lb n="0720c07"/>
<p id="pX29p0720c0701" rend="margin-left:1em">
(一遠由竟)
。</p>
<p id="pX29p0720c0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十行半。頌近由。文二。初五行
<lb n="0720c08"/>頌轉二乘法輪。次五行半。王子重請轉大乘法輪。
<lb n="0720c09"/>初文又三。今初半行。頌第一受請。</p>
<lb n="0720c10"/>
<p id="pX29p0720c1001">無量慧世尊。受彼眾人請。</p>
<lb n="0720c11"/>
<p id="pX29p0720c1101" rend="margin-left:1em">△二一行半。頌第二正轉二乘法輪。</p>
<lb n="0720c12"/>
<p id="pX29p0720c1201">為宣種種法
(至)
汝等應當知。</p>
<lb n="0720c13"/>
<p id="pX29p0720c1301" rend="margin-left:1em">△三有三行。頌時眾聞法得道。</p>
<lb n="0720c14"/>
<p id="pX29p0720c1401">宣暢是法時
(至)
不能得其邊。</p>
<lb n="0720c15"/>
<p id="pX29p0720c1501" rend="margin-left:1em">
(初五行轉小竟)
。</p>
<p id="pX29p0720c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二五行半。王子重請轉大。中
<lb n="0720c16"/>有五。初二句頌王子出家。</p>
<lb n="0720c17"/>
<p id="pX29p0720c1701">時十六王子。出家作沙彌。</p>
<lb n="0720c18"/>
<p id="pX29p0720c1801" rend="margin-left:1em">△二一行半。頌正請轉大乘。</p>
<lb n="0720c19"/>
<p id="pX29p0720c1901">皆共請彼佛
(至)
慧眼第一淨。</p>
<lb n="0720c20"/>
<p id="pX29p0720c2001" rend="margin-left:1em">△三二行。頌二萬劫中間說方等般若。</p>
<lb n="0720c21"/>
<p id="pX29p0720c2101">佛知童子心
(至)
菩薩所行道。</p>
<lb n="0720c22"/>
<p id="pX29p0720c2201" rend="margin-left:1em">△四半行。正頌受請說法華。</p>
<lb n="0720c23"/>
<p id="pX29p0720c2301">說是法華經。如恒河沙偈。</p>
<lb n="0720c24"/>
<p id="pX29p0720c2401" rend="margin-left:1em">△五一行。頌說經<anchor xml:id="begd1e30043"/>已<anchor xml:id="endd1e30043"/>入定。</p>
<lb n="0721a01"/>
<p id="pX29p0721a0101">彼佛說經<anchor xml:id="begd1e30056"/>已<anchor xml:id="endd1e30056"/>。靜室入禪定。一心一處坐。八萬四千劫。</p>
<lb n="0721a02"/>
<p id="pX29p0721a0201" rend="margin-left:1em">
(<anchor xml:id="begd1e30068"/>已<anchor xml:id="endd1e30068"/>上頌結緣之由竟)
。</p>
<p id="pX29p0721a0209" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有二十七行。頌正結
<lb n="0721a03"/>緣為二。初八行頌法說。次十九行頌譬說。上法說
<lb n="0721a04"/>有三。初三行。頌第一昔結因緣。次一行。頌第二中
<lb n="0721a05"/>間相值。三有四行。頌第三今日還說法華。</p>
<p id="pX29p0721a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0721a06"/>
<p id="pX29p0721a0601">是諸沙彌等
(至)
恒河沙等眾。</p>
<lb n="0721a07"/>
<p id="pX29p0721a0701" rend="margin-left:1em">△二一行。頌中間相遇。</p>
<lb n="0721a08"/>
<p id="pX29p0721a0801">彼佛滅度後。是諸聞法者。在在諸佛土。常與師俱生。</p>
<lb n="0721a09"/>
<p id="pX29p0721a0901" rend="margin-left:1em">△三有四行。頌今日說法華。上文二。初結會古今。
<lb n="0721a10"/>有現在未來。</p>
<p id="pX29p0721a1006" type="inline" rend="margin-left:1em">今初三行。頌結會現在師弟也。</p>
<lb n="0721a11"/>
<p id="pX29p0721a1101">是十六沙彌
(至)
引汝趣佛慧。</p>
<lb n="0721a12"/>
<p id="pX29p0721a1201" rend="margin-left:1em">△二一行。頌還說法華。</p>
<lb n="0721a13"/>
<p id="pX29p0721a1301">以是本因緣。今說法華經。令汝入佛道。慎勿懷驚懼。</p>
<lb n="0721a14"/>
<p id="pX29p0721a1401" rend="margin-left:1em">
(頌上法說竟)
。</p>
<p id="pX29p0721a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十九行頌譬說。譬有開合。
<lb n="0721a15"/>初十一行半頌開譬。後七行半頌合譬。上開譬為
<lb n="0721a16"/>二。初三行。頌五百由旬譬。</p>
<lb n="0721a17"/>
<p id="pX29p0721a1701">譬如險惡道
(至)
在險濟眾難。</p>
<lb n="0721a18"/>
<p id="pX29p0721a1801" rend="margin-left:1em">初一行。頌上第二險惡道。二半行。頌上第三多諸
<lb n="0721a19"/>人眾。三半行。頌上第一五百由旬。次時有一導師
<lb n="0721a20"/>一句。頌上第五一導師。後三句。頌上聰慧。</p>
<p id="pX29p0721a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0721a21"/>有八行半。頌合將導譬又三。第一行初一句。頌合
<lb n="0721a22"/>所將人眾。次三句。頌合中路懈退。</p>
<lb n="0721a23"/>
<p id="pX29p0721a2301">眾人皆疲倦。而白導師言。我等今頓之。於此欲退還。</p>
<lb n="0721a24"/>
<p id="pX29p0721a2401" rend="margin-left:1em">△二五行。作化接退有二。初三行。方便設化。</p>
<lb n="0721b01"/>
<p id="pX29p0721b0101">導師作是念
(至)
男女皆充滿。</p>
<lb n="0721b02"/>
<p id="pX29p0721b0201" rend="margin-left:1em">諸舍宅者。諸空觀境也。園林者。二乘總持無漏法
<lb n="0721b03"/>林也。九次第定為渠流。八解為浴池。重門是三空
<lb n="0721b04"/>門。又是重空三昧。盡無生智為樓閣高出也。男女
<lb n="0721b05"/>是定慧也。觀心解者。智體周備如城隍。善法圓足。
<lb n="0721b06"/>如郭之圍繞。畢竟空為舍宅。直善能成自行。如男
<lb n="0721b07"/>能幹家事。慈悲化外。如女外適
(重空三昧者。大論云。空空。無相無相。
<lb n="0721b08"/>無願無願。觀心釋化。亦須約圓)
。</p>
<p id="pX29p0721b0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△次兩行。頌合上勸入城歡喜。</p>
<lb n="0721b09"/>
<p id="pX29p0721b0901">即作是化<anchor xml:id="begd1e30218"/>已<anchor xml:id="endd1e30218"/>
(至)
自謂<anchor xml:id="begd1e30226"/>已<anchor xml:id="endd1e30226"/>得度。</p>
<lb n="0721b10"/>
<p id="pX29p0721b1001" rend="margin-left:1em">初一偈頌勸。次一偈頌入城歡喜。生安隱想。</p>
<p id="pX29p0721b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0721b11"/>兩行半。頌上滅化至寶所。上文有二。今初一句。頌
<lb n="0721b12"/>第一知息<anchor xml:id="begd1e30243"/>已<anchor xml:id="endd1e30243"/>。次集眾下。第二二行一句。頌滅化。引
<lb n="0721b13"/>向寶所也。</p>
<lb n="0721b14"/>
<p id="pX29p0721b1401">導師知息<anchor xml:id="begd1e30256"/>已<anchor xml:id="endd1e30256"/>
(至)
當共至寶所。</p>
<lb n="0721b15"/>
<p id="pX29p0721b1501" rend="margin-left:1em">
(上頌開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0721b1506" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行半。頌上合二譬。初半行。
<lb n="0721b16"/>頌合第一五百譬。次七行。頌合第二將導譬。</p>
<p id="pX29p0721b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0721b17"/>初上合五百由旬者。即此半行。總頌而<anchor xml:id="begd1e30279"/>已<anchor xml:id="endd1e30279"/>。</p>
<lb n="0721b18"/>
<p id="pX29p0721b1801">我亦復如是。為一切導師。</p>
<lb n="0721b19"/>
<p id="pX29p0721b1901" rend="margin-left:1em">次七行。頌合將導譬有三。初兩行。頌合懈退譬。</p>
<lb n="0721b20"/>
<p id="pX29p0721b2001">見諸求道者
(至)
所作皆<anchor xml:id="begd1e30304"/>已<anchor xml:id="endd1e30304"/>辦。</p>
<lb n="0721b21"/>
<p id="pX29p0721b2101" rend="margin-left:1em">初一行。合中路懈退。次一行。頌合接退作化也。</p>
<p id="pX29p0721b2119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0721b22"/>二四行。頌合上滅化至寶所有二。初半行。頌上知
<lb n="0721b23"/>息化。</p>
<lb n="0721b24"/>
<p id="pX29p0721b2401">既知到涅槃。皆得阿羅漢。</p>
<lb n="0721c01"/>
<p id="pX29p0721c0101" rend="margin-left:1em">△次三行半。頌合滅化。引向寶所也。</p>
<lb n="0721c02"/>
<p id="pX29p0721c0201">爾乃集大眾
(至)
乃是真實滅。</p>
<lb n="0721c03"/>
<p id="pX29p0721c0301" rend="margin-left:1em">合息化偈中。即有三德秘密藏義。汝證一切智。即
<lb n="0721c04"/>是般若。具三十二相。即是法身。乃是真實滅。即是
<lb n="0721c05"/>解脫。三法不縱不橫。即是見佛性也。</p>
<p id="pX29p0721c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一行。頌
<lb n="0721c06"/>帖合也。</p>
<lb n="0721c07"/>
<p id="pX29p0721c0701">諸佛之導師。為息說涅槃。既知是息<anchor xml:id="begd1e30361"/>已<anchor xml:id="endd1e30361"/>。引入於佛慧。</p>
<lb n="0721c08"/>
<p id="pX29p0721c0801" rend="margin-left:1em">
(化城喻品竟)
。</p>
<p id="pX29p0721c0806" type="inline" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0721c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0721c09"/>
<p id="pX29p0721c0901">玅法蓮華經五百弟子受記品第八</p>
<lb n="0721c10"/>
<p id="pX29p0721c1001" rend="margin-left:1em">釋五百弟子受記品。此品具記千二。而標五百者
<lb n="0721c11"/>何。五百得記名同。五百口陳領解。故以標品耳。</p>
<p id="pX29p0721c1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0721c12"/>次釋經文。此品是因緣說中受記段。就得記二。一
<lb n="0721c13"/>本品授千二百。二後品授二千。千二百復二。一授
<lb n="0721c14"/>滿慈。二授千二百。滿慈復二。初序默領解。二如來
<lb n="0721c15"/>述記。初復二。先敘其得解歡喜。次敘其默念領解。
<lb n="0721c16"/>歡喜復二。一敘其得解之由。二敘其得解歡喜。得
<lb n="0721c17"/>解之由有四意。初聞法譬二周。開三顯一。二授身
<lb n="0721c18"/>子等五大弟子記。三復聞宿世結緣之事。四復聞
<lb n="0721c19"/>諸佛如來三達無礙。觀彼久遠。猶若今日。即是大
<lb n="0721c20"/>自在神通之力。斥異二乘。止齊八萬也。</p>
<p id="pX29p0721c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">今初敘
<lb n="0721c21"/>得解之由。</p>
<lb n="0721c22"/>
<p id="pX29p0721c2201">爾時富樓那
(至)
復聞諸佛有大自在神通之力。</p>
<lb n="0721c23"/>
<p id="pX29p0721c2301" rend="margin-left:1em">若從佛聞是智慧。即領方便火宅中顯實。</p>
<p id="pX29p0721c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">方便隨
<lb n="0721c24"/>宜所說。即領兩處開權。諸大弟子。即領開權。</p>
<p id="pX29p0721c2418" type="inline" rend="margin-left:1em">授菩
<lb n="0722a01"/>提記。即領顯實。</p>
<p id="pX29p0722a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">宿世因緣。即領顯實。神通之力。即
<lb n="0722a02"/>領開權也。</p>
<p id="pX29p0722a0205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二敘其得解歡喜。</p>
<lb n="0722a03"/>
<p id="pX29p0722a0301">得未曾有心淨踊躍
(至)
瞻仰尊顏目不暫捨。</p>
<lb n="0722a04"/>
<p id="pX29p0722a0401" rend="margin-left:1em">得未曾有二句。明內解歡喜。即從座起下六句。明
<lb n="0722a05"/>外形恭敬。由昔未聞開權顯實。而今得聞。故言得
<lb n="0722a06"/>未曾有。除涅槃愛。斷破別惑。故言心淨。開佛知見。
<lb n="0722a07"/>是故踊躍。得解由佛。故起恭敬。頭面禮足。瞻仰不
<lb n="0722a08"/>捨也。</p>
<p id="pX29p0722a0803" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二正明默念領解。有二。初默念領解。二
<lb n="0722a09"/>明默求發迹請記。</p>
<p id="pX29p0722a0908" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0722a10"/>
<p id="pX29p0722a1001">而作是念
(至)
我等於佛功德言不能宣。</p>
<lb n="0722a11"/>
<p id="pX29p0722a1101" rend="margin-left:1em">上二周得悟。皆發言領解。此何默念。上為下根未
<lb n="0722a12"/>悟。事須彰言勸動。今下根<anchor xml:id="begd1e30496"/>已<anchor xml:id="endd1e30496"/>悟。無所勸動。故默念
<lb n="0722a13"/>不言。又上來但領解。不求發迹。言則不嫌。今則亦
<lb n="0722a14"/>解亦發。亦解故念。避物譏嫌故默。默念允宜也。又
<lb n="0722a15"/>默念領解是大領解。如淨名默然。是真入不二法
<lb n="0722a16"/>門也。又權實不可思議。非言非念。而言而念。非言
<lb n="0722a17"/>而言故。上來口陳領解。亦非念而念故。今則默念
<lb n="0722a18"/>領解。上來何不求發迹。為下根未悟。是故不求發
<lb n="0722a19"/>迹。今下根<anchor xml:id="begd1e30523"/>已<anchor xml:id="endd1e30523"/>解。權化事足也。若下根發迹。則知中
<lb n="0722a20"/>上亦權。若約上中。則於下不便故也。世尊甚奇特。
<lb n="0722a21"/>所為希有者。領實智也。隨順世間若干種性而為
<lb n="0722a22"/>說法。即領權智也。是七種方便之根性也。此領方
<lb n="0722a23"/>便品中開權顯實意也。拔出眾生處處貪著者。即
<lb n="0722a24"/>是領火宅中開權顯實也。我等於佛功德言不能
<lb n="0722b01"/>宣者。領上藥草喻中。如來有無量功德。汝等言不
<lb n="0722b02"/>能及。既云言不能及。則念亦所不及也。</p>
<p id="pX29p0722b0216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二默念
<lb n="0722b03"/>求發迹請記。</p>
<lb n="0722b04"/>
<p id="pX29p0722b0401">唯佛世尊。能知我等深心本願。</p>
<lb n="0722b05"/>
<p id="pX29p0722b0501" rend="margin-left:1em">我等者。通念請發諸人迹也。深心是本。今現在是
<lb n="0722b06"/>迹。本願者。大慈誓願也。大慈下化。故我為誓。上求
<lb n="0722b07"/>作佛。故我有願。請上求。即是求記。請下化。即求發
<lb n="0722b08"/>迹。又從深心故。明其三世助佛宣化。從本願故。即
<lb n="0722b09"/>與授記也
(初敘默領解竟)
。</p>
<p id="pX29p0722b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二佛述而記之。有
<lb n="0722b10"/>長行偈頌。長行有二。一述本迹。二與授記。初有三。
<lb n="0722b11"/>一就釋迦世行因發迹。二約過去佛世行因顯本。
<lb n="0722b12"/>三就三世佛所修因行滿。就釋迦佛所行。因發迹
<lb n="0722b13"/>復三。一舉示其人。二總標本迹章。三別釋本迹。</p>
<lb n="0722b14"/>
<p id="pX29p0722b1401" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0722b15"/>
<p id="pX29p0722b1501">爾時佛告諸比丘。汝等見是富樓那彌多羅尼子不。</p>
<lb n="0722b16"/>
<p id="pX29p0722b1601" rend="margin-left:1em">標言汝等見不。有二意。一見其迹為小不。二見其
<lb n="0722b17"/>本功德不。眾人但見迹為聲聞。而不能知其本是
<lb n="0722b18"/>大菩薩。故問見不。</p>
<p id="pX29p0722b1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總標本迹。</p>
<lb n="0722b19"/>
<p id="pX29p0722b1901">我常稱其於說法人中
(至)
亦常歎其種種功德。</p>
<lb n="0722b20"/>
<p id="pX29p0722b2001" rend="margin-left:1em">我常稱其下。是標其迹。迹為說法人中最為第一。
<lb n="0722b21"/>若非法身玅本。無以垂於第一勝迹。此舉迹以顯
<lb n="0722b22"/>本也。亦常歎其下。標其本地福慧萬行法門。故云
<lb n="0722b23"/>種種也。本地既有種種功德。何以迹為二乘耶。此
<lb n="0722b24"/>舉本以明迹也。</p>
<p id="pX29p0722b2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△三別釋本迹。</p>
<lb n="0722c01"/>
<p id="pX29p0722c0101">精勤護持助宣我法
(至)
無能盡其言論之辯。</p>
<lb n="0722c02"/>
<p id="pX29p0722c0201" rend="margin-left:1em">助宣我法者。即是垂迹。助宣半滿之法。迹為下根
<lb n="0722c03"/>聲聞。即是護持助宣酪法。迹在方等。示受彈訶。即
<lb n="0722c04"/>是護持助宣生酥法。迹領般若。即是護持助宣熟
<lb n="0722c05"/>酥法。迹在法華得悟。即是護持助宣醍醐法。上總
<lb n="0722c06"/>標本迹中云。我常稱歎種種功德者。即此意也。具
<lb n="0722c07"/>足權實功德。而迹示五味。助佛調熟實行眾生。豈
<lb n="0722c08"/>非精勤助宣之意也。別釋本迹功德。能於四眾示
<lb n="0722c09"/>教者。分別半字教也。具足解釋者。助宣滿字般若
<lb n="0722c10"/>教也。而大饒益者。助佛饒益半滿之眾生也。同梵
<lb n="0722c11"/>行者。是迹所化半滿弟子也。自捨如來下。別述本
<lb n="0722c12"/>地功德。自捨者。等覺<anchor xml:id="begd1e30723"/>已<anchor xml:id="endd1e30723"/>降。無能盡其無礙辯才。故
<lb n="0722c13"/>歎於說法人中。最為第一也。</p>
<p id="pX29p0722c1312" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二就過去佛世
<lb n="0722c14"/>顯其本行。</p>
<lb n="0722c15"/>
<p id="pX29p0722c1501">汝等勿謂富樓那
(至)
常作佛事教化眾生。</p>
<lb n="0722c16"/>
<p id="pX29p0722c1601" rend="margin-left:1em">二就過去佛世。顯其本行。非直止於我所。助宣半
<lb n="0722c17"/>滿之法。久遠佛所。亦復助宣半滿之法。取今日助
<lb n="0722c18"/>宣為發迹。取過去助宣為顯本。顯本有二。一遠本。
<lb n="0722c19"/>二近本。遠本冥邈。為信良難。故略而不述。但舉九
<lb n="0722c20"/>十億近本。有宿命智。能知近本。故舉近而證遠。就
<lb n="0722c21"/>九十億文。具明助佛宣揚五味之教。調熟眾生。護
<lb n="0722c22"/>持明宣。即擬助宣半字酪味法。佛之正法。即擬助
<lb n="0722c23"/>宣方等生酥味法。又於空法明了者。即擬助宣熟
<lb n="0722c24"/>酥味法。亦如今佛轉教。說於般若。明六波羅蜜。互
<lb n="0723a01"/>相收攝。旋轉無礙。九十億佛所。亦助宣揚。如今無
<lb n="0723a02"/>異。彼佛世人。咸皆謂之實是聲聞。于時既未發迹。
<lb n="0723a03"/>但謂被加命轉般若。不言是大菩薩也。化無量眾
<lb n="0723a04"/>生。令立三菩提者。即是助宣醍醐味法。在文可解。</p>
<lb n="0723a05"/>
<p id="pX29p0723a0501" rend="margin-left:1em">△第三約三世佛所修因。</p>
<lb n="0723a06"/>
<p id="pX29p0723a0601">諸比丘富樓那
(至)
常勤精進教化眾生。</p>
<lb n="0723a07"/>
<p id="pX29p0723a0701" rend="margin-left:1em">三約三世佛所修因。如文。此亦例前助宣半滿五
<lb n="0723a08"/>味之法。利益大小也
(一述本迹竟)
。</p>
<p id="pX29p0723a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二與授記
<lb n="0723a09"/>文七。一漸漸具足一句。明因圓。二過無量下。明果
<lb n="0723a10"/>滿。</p>
<lb n="0723a11"/>
<p id="pX29p0723a1101">漸漸具足菩薩之道
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0723a12"/>
<p id="pX29p0723a1201" rend="margin-left:1em">△三明國土廣淨。四明國劫名字。五明佛壽量。六
<lb n="0723a13"/>明法住甚久。七明佛滅後供養舍利。就第三國土
<lb n="0723a14"/>廣淨中復五。一明國大嚴淨。</p>
<lb n="0723a15"/>
<p id="pX29p0723a1501">其佛以恒河沙等
(至)
兩得相見。</p>
<lb n="0723a16"/>
<p id="pX29p0723a1601" rend="margin-left:1em">地平如掌者。經直言如掌。不言手掌。手掌不平。則
<lb n="0723a17"/>非所引。海底有石名掌。此石無有一微塵許不平。
<lb n="0723a18"/>當是類如海掌石耳。又賢劫經。正明如佛手掌。非
<lb n="0723a19"/>引人掌也。</p>
<p id="pX29p0723a1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明純是善道。</p>
<lb n="0723a20"/>
<p id="pX29p0723a2001">無諸惡道。亦無女人。一切眾生。皆以化生。無有淫欲。</p>
<lb n="0723a21"/>
<p id="pX29p0723a2101" rend="margin-left:1em">純是善道者。於中亦有差品不同。若無女人。必無
<lb n="0723a22"/>惡道。或時有女人。亦無惡道。如阿閦佛國。雖有女
<lb n="0723a23"/>人。而無女事。無量壽國。二種俱無。所謂諸上善人
<lb n="0723a24"/>俱會一處。法明如來國土。亦復如是。</p>
<p id="pX29p0723a2415" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明人天
<lb n="0723b01"/>福慧具足。</p>
<lb n="0723b02"/>
<p id="pX29p0723b0201">得大神通
(至)
二者禪悅食。</p>
<lb n="0723b03"/>
<p id="pX29p0723b0301" rend="margin-left:1em">月藏第九。法食。喜食。禪食。經文總言法喜禪悅。別
<lb n="0723b04"/>分應有三種差別。</p>
<p id="pX29p0723b0408" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明菩薩聲聞眾數甚多。</p>
<lb n="0723b05"/>
<p id="pX29p0723b0501">有無量阿僧祇
(至)
及八解脫。</p>
<lb n="0723b06"/>
<p id="pX29p0723b0601" rend="margin-left:1em">△五總結也。</p>
<lb n="0723b07"/>
<p id="pX29p0723b0701">其佛國土。有如是等無量功德。莊嚴成就。</p>
<lb n="0723b08"/>
<p id="pX29p0723b0801" rend="margin-left:1em">
(第三國土嚴淨竟)
。</p>
<p id="pX29p0723b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四明國劫名字。</p>
<lb n="0723b09"/>
<p id="pX29p0723b0901">劫名寶明。國名善淨。</p>
<lb n="0723b10"/>
<p id="pX29p0723b1001" rend="margin-left:1em">△第五明佛壽量。</p>
<lb n="0723b11"/>
<p id="pX29p0723b1101">其佛壽命。無量阿僧祇劫。</p>
<lb n="0723b12"/>
<p id="pX29p0723b1201" rend="margin-left:1em">△第六明法住甚久。</p>
<lb n="0723b13"/>
<p id="pX29p0723b1301">法住甚久。</p>
<lb n="0723b14"/>
<p id="pX29p0723b1401" rend="margin-left:1em">△第七明佛滅後供養舍利。</p>
<lb n="0723b15"/>
<p id="pX29p0723b1501">佛滅度後。起七寶塔。徧滿其國。</p>
<lb n="0723b16"/>
<p id="pX29p0723b1601" rend="margin-left:1em">
(一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0723b1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有二十一行半。頌上發迹授
<lb n="0723b17"/>記。初有十四行頌發迹。次七行半頌授記。初復二。
<lb n="0723b18"/>前七行。總發諸聲聞迹。頌上我等之意也。後七行。
<lb n="0723b19"/>頌上發滿慈迹。總中有五。初一行總標佛子。為行
<lb n="0723b20"/>難思。<anchor xml:id="begd1e30985"/>已<anchor xml:id="endd1e30985"/>得垂迹之法。</p>
<lb n="0723b21"/>
<p id="pX29p0723b2101">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0723b22"/>
<p id="pX29p0723b2201" rend="margin-left:1em">△初一行誡聽。</p>
<lb n="0723b23"/>
<p id="pX29p0723b2301">諸比丘諦聽。佛子所行道。善學方便故。不可得思議。</p>
<lb n="0723b24"/>
<p id="pX29p0723b2401" rend="margin-left:1em">△二一行明垂迹之由。</p>
<lb n="0723c01"/>
<p id="pX29p0723c0101">知眾樂小法。而畏於大智。是故諸菩薩。作聲聞緣覺。</p>
<lb n="0723c02"/>
<p id="pX29p0723c0201" rend="margin-left:1em">△三兩行明垂迹利益。</p>
<lb n="0723c03"/>
<p id="pX29p0723c0301">以無數方便
(至)
漸當令作佛。</p>
<lb n="0723c04"/>
<p id="pX29p0723c0401" rend="margin-left:1em">小欲者。示求小乘也。懈怠。示退大乘也。</p>
<p id="pX29p0723c0416" type="inline" rend="margin-left:1em">△四兩行。
<lb n="0723c05"/>明內懷大道。外現小失。</p>
<lb n="0723c06"/>
<p id="pX29p0723c0601">內祕菩薩行
(至)
方便度眾生。</p>
<lb n="0723c07"/>
<p id="pX29p0723c0701" rend="margin-left:1em">非但示為聲聞。亦示作外道。及三毒凡夫也。身子
<lb n="0723c08"/>示瞋。難陀示貪。調達示癡。皆此類也。</p>
<p id="pX29p0723c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△五一行指
<lb n="0723c09"/>略抑廣。</p>
<lb n="0723c10"/>
<p id="pX29p0723c1001">若我具足說。種種現化事。眾生聞是者。心則懷疑惑。</p>
<lb n="0723c11"/>
<p id="pX29p0723c1101" rend="margin-left:1em">
(初總發諸聲聞迹竟)
。</p>
<p id="pX29p0723c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行。頌發滿慈迹。上
<lb n="0723c12"/>本文有三。今略頌二。初五行頌顯過去本。</p>
<lb n="0723c13"/>
<p id="pX29p0723c1301">今此富樓那
(至)
而自淨佛土。</p>
<lb n="0723c14"/>
<p id="pX29p0723c1401" rend="margin-left:1em">△二有二行。頌三世佛所行因。略不頌七佛。及現
<lb n="0723c15"/>佛也。</p>
<lb n="0723c16"/>
<p id="pX29p0723c1601">未來亦供養
(至)
成就一切智。</p>
<lb n="0723c17"/>
<p id="pX29p0723c1701" rend="margin-left:1em">
(初十四行頌發迹竟)
。</p>
<p id="pX29p0723c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行半頌授記。上文
<lb n="0723c18"/>有七。今頌其四。初半行頌因圓。次半行頌果圓。其
<lb n="0723c19"/>國名善淨下三句。超頌國劫名號。菩薩眾甚多下
<lb n="0723c20"/>五行三句。頌國土廣淨。略不頌壽命法住。滅後起
<lb n="0723c21"/>塔也。</p>
<lb n="0723c22"/>
<p id="pX29p0723c2201">供養諸如來
(至)
我今但略說。</p>
<lb n="0723c23"/>
<p id="pX29p0723c2301" rend="margin-left:1em">
(與富樓那記竟)
。</p>
<p id="pX29p0723c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二授千二百記。有長行偈頌。
<lb n="0723c24"/>長行有三。一念請。二與記。三領解。</p>
<p id="pX29p0723c2414" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0724a01"/>
<p id="pX29p0724a0101">爾時千二百阿羅漢心自在者
(至)
不亦快乎。</p>
<lb n="0724a02"/>
<p id="pX29p0724a0201" rend="margin-left:1em">△二與記。有長行偈頌。長行三。一總許千二百
<lb n="0724a03"/>記。</p>
<lb n="0724a04"/>
<p id="pX29p0724a0401">佛知此等心之所念
(至)
三菩提記。</p>
<lb n="0724a05"/>
<p id="pX29p0724a0501" rend="margin-left:1em">△二別授陳如。</p>
<lb n="0724a06"/>
<p id="pX29p0724a0601">於此眾中
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0724a07"/>
<p id="pX29p0724a0701" rend="margin-left:1em">陳如最初悟道。居僧上座。故別授記。</p>
<p id="pX29p0724a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">
(陳如等者。問。若其居首別
<lb n="0724a08"/>記。何不初周記耶。答。大小緣別。兩初不同。引物希向。二意各異。垂迹之法。不可一準)
。</p>
<p id="pX29p0724a0833" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。兩初者。法
<lb n="0724a09"/>說。初授舍利弗記。因緣說。初授陳如記也)
。</p>
<p id="pX29p0724a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△三別授記五百。</p>
<lb n="0724a10"/>
<p id="pX29p0724a1001">其五百阿羅漢
(至)
名曰普明。</p>
<lb n="0724a11"/>
<p id="pX29p0724a1101" rend="margin-left:1em">佛記五百阿羅漢。同名普明。故須別與記。而品亦
<lb n="0724a12"/>依此立名也。問。但見五百得記。不見千二百。答。此
<lb n="0724a13"/>五百。即千二百數。頌中末後一行半。總受七百。故
<lb n="0724a14"/>是千二百也。又持品云。我先總記一切聲聞。皆<anchor xml:id="begd1e31233"/>已<anchor xml:id="endd1e31233"/>
<lb n="0724a15"/>授記。即指今一行半。非是止授七百聲聞也。</p>
<p id="pX29p0724a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0724a16"/>偈頌。有十一行為二。初九行半。頌記陳如。及與五
<lb n="0724a17"/>百。後一行半。總授一切聲聞記。</p>
<lb n="0724a18"/>
<p id="pX29p0724a1801">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0724a19"/>
<p id="pX29p0724a1901">憍陳如比丘
(至)
汝當為宣說。</p>
<lb n="0724a20"/>
<p id="pX29p0724a2001" rend="margin-left:1em">
(二與記竟)
。</p>
<p id="pX29p0724a2005" type="inline" rend="margin-left:1em">△三五百領解。文有長行偈頌。長行二。
<lb n="0724a21"/>先經家敘其歡喜。次自陳領解。</p>
<p id="pX29p0724a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0724a22"/>
<p id="pX29p0724a2201">爾時五百阿羅漢
(至)
悔過自責。</p>
<lb n="0724a23"/>
<p id="pX29p0724a2301" rend="margin-left:1em">△次自陳領解有二。一法說。二譬說。</p>
<p id="pX29p0724a2315" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0724a24"/>
<p id="pX29p0724a2401">世尊我等常作是念
(至)
而便自以小智為足。</p>
<lb n="0724b01"/>
<p id="pX29p0724b0101" rend="margin-left:1em">從世尊乃至滅度。是悔責昔迷。得少為足。不知求
<lb n="0724b02"/>大。</p>
<p id="pX29p0724b0202" type="inline" rend="margin-left:1em">從今乃知之。是責根鈍。始悟不早知之。</p>
<p id="pX29p0724b0217" type="inline" rend="margin-left:1em">如無智
<lb n="0724b03"/>者下。自釋知之之意。</p>
<p id="pX29p0724b0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說有二。一開譬。二合
<lb n="0724b04"/>譬。初開譬又二。一者醉酒譬。譬法說自悔得少為
<lb n="0724b05"/>足。不知求大。領前法譬。宿世中施權意。</p>
<p id="pX29p0724b0516" type="inline" rend="margin-left:1em">二者親友
<lb n="0724b06"/>覺悟譬。譬法說自責根鈍難悟今乃知之。領前法
<lb n="0724b07"/>譬。宿世中顯實。就初復三意。一者繫珠譬。領上王
<lb n="0724b08"/>子結緣。二者醉臥不覺譬。領上遇其退大。三者起
<lb n="0724b09"/>
<anchor xml:id="begd1e31327"/>已<anchor xml:id="endd1e31327"/>遊行譬。領上接之以小。</p>
<p id="pX29p0724b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">今初繫珠譬。</p>
<lb n="0724b10"/>
<p id="pX29p0724b1001">世尊譬如有人
(至)
繫其衣裏與之而去。</p>
<lb n="0724b11"/>
<p id="pX29p0724b1101" rend="margin-left:1em">譬如有人者。即二乘人也。親友者。昔日第十六王
<lb n="0724b12"/>子也。家。即大乘教為家也。醉酒而臥者。當于爾時。
<lb n="0724b13"/>大機暫發。無明暫伏。以得聞經。內心微解。以無明
<lb n="0724b14"/>重故。還復迷失。醉有二義。一重醉都不覺知。二輕
<lb n="0724b15"/>醉。微覺尋忘。亦名不覺。雖有二義。終成繫珠。如毒
<lb n="0724b16"/>鼓耳。官事當行者。明王子餘處機興。逗緣應往。故
<lb n="0724b17"/>云當行。弘法化他。此非私務。故云官事。無價寶珠
<lb n="0724b18"/>者。一乘實相。真如至寶也。繫其衣裏者。慚愧忍辱。
<lb n="0724b19"/>能遮瞋恚。及防外惡。即是外衣。信樂之心。內裏善
<lb n="0724b20"/>根。即是內衣。于時聞法。微信樂欲。即了因智願種
<lb n="0724b21"/>子也。</p>
<p id="pX29p0724b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">△二醉臥不覺。</p>
<lb n="0724b22"/>
<p id="pX29p0724b2201">其人醉臥。都不覺知。</p>
<lb n="0724b23"/>
<p id="pX29p0724b2301" rend="margin-left:1em">醉臥不覺知者。無明心重。尋復不憶。此領中間懈
<lb n="0724b24"/>退。不受大法也。</p>
<p id="pX29p0724b2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△三起<anchor xml:id="begd1e31386"/>已<anchor xml:id="endd1e31386"/>遊行。</p>
<lb n="0724c01"/>
<p id="pX29p0724c0101">起<anchor xml:id="begd1e31399"/>已<anchor xml:id="endd1e31399"/>遊行到於他國
(至)
便以為足。</p>
<lb n="0724c02"/>
<p id="pX29p0724c0201" rend="margin-left:1em">遊行他國者。領上中間接之以小。受三乘化也。善
<lb n="0724c03"/>根欲發。厭苦求樂。故云起<anchor xml:id="begd1e31415"/>已<anchor xml:id="endd1e31415"/>遊行。無明覆解。不知
<lb n="0724c04"/>向本。求大乘衣食。故言向他國。求於小乘衣食。若
<lb n="0724c05"/>魔佛相望。生死魔界為他國。佛法大小。皆為本國。
<lb n="0724c06"/>就小大相望。小乘未免生死。猶是他國。大乘永免
<lb n="0724c07"/>生死。乃為本土。究竟還源也。明背大乘國。往小乘
<lb n="0724c08"/>土。不知從珠取給。而傭作自資。獲一日價。得少為
<lb n="0724c09"/>足也。</p>
<p id="pX29p0724c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二親友發覺譬。領上以是本因緣。今說
<lb n="0724c10"/>法華。等賜大車也。</p>
<lb n="0724c11"/>
<p id="pX29p0724c1101">於後親友會遇見之
(至)
常可如意無所乏短。</p>
<lb n="0724c12"/>
<p id="pX29p0724c1201" rend="margin-left:1em">文三。初訶責。二我昔欲令汝得安樂下示珠。三汝
<lb n="0724c13"/>今可以此寶下勸貿。訶責譬上動執生疑。示珠譬
<lb n="0724c14"/>宿世因緣。勸貿譬得記作佛。</p>
<p id="pX29p0724c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">三周皆有此三意。法
<lb n="0724c15"/>說中我令脫苦縛。即是訶責。五佛章即是開示。身
<lb n="0724c16"/>子得記。即是勸貿。</p>
<p id="pX29p0724c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">譬說中我先不言皆為菩提。即
<lb n="0724c17"/>是訶責。三車一車。即是示珠。中根得記。即是勸貿。
<lb n="0724c18"/>下根宿世因緣。汝等善聽。即是訶責。覆講結緣。還
<lb n="0724c19"/>為說大。即是示珠。下根得記。即是勸貿。</p>
<p id="pX29p0724c1916" type="inline" rend="margin-left:1em">繫珠中三
<lb n="0724c20"/>意望三周者。始在佛樹以大擬。即是繫珠。無機息
<lb n="0724c21"/>化。即是醉臥。尋施方便。即是起行。</p>
<p id="pX29p0724c2114" type="inline" rend="margin-left:1em">譬喻中二萬億
<lb n="0724c22"/>佛所。即是繫珠。遣傍人追。悶絕不受。即是醉臥。三
<lb n="0724c23"/>車引得。即是起行。</p>
<p id="pX29p0724c2308" type="inline" rend="margin-left:1em">因緣中大通智勝佛所。即是繫
<lb n="0724c24"/>珠。中路懈退。即是醉臥。接之以小。即是起行。此等
<lb n="0725a01"/>皆名領解權也。某年日月者。指大通佛所也
(一開
<lb n="0725a02"/>譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0725a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二合譬有二。初合繫珠譬。</p>
<lb n="0725a03"/>
<p id="pX29p0725a0301">佛亦如是
(至)
資生艱難得少為足。</p>
<lb n="0725a04"/>
<p id="pX29p0725a0401" rend="margin-left:1em">文有三意。從教化我等下。合初一繫珠。而尋廢忘。
<lb n="0725a05"/>合二醉不覺知。既得羅漢下。合三起遊行。</p>
<p id="pX29p0725a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0725a06"/>後親友覺示譬。</p>
<lb n="0725a07"/>
<p id="pX29p0725a0701">一切智願猶在不失
(至)
甚大歡喜得未曾有。</p>
<lb n="0725a08"/>
<p id="pX29p0725a0801" rend="margin-left:1em">文三。一智願不失者。是合訶責。二我久令汝下。合
<lb n="0725a09"/>示珠。三我今乃知下。合勸貿所須也。</p>
<p id="pX29p0725a0915" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。
<lb n="0725a10"/>有十二行半為二。初一行半。頌內心得解又二。初
<lb n="0725a11"/>一行頌慶喜。次半頌悔責也。</p>
<lb n="0725a12"/>
<p id="pX29p0725a1201">爾時阿若憍陳如等。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0725a13"/>
<p id="pX29p0725a1301">我等聞無上
(至)
自悔諸過咎。</p>
<lb n="0725a14"/>
<p id="pX29p0725a1401" rend="margin-left:1em">△二有十一行。頌自陳領解。上文有二。今初半行。
<lb n="0725a15"/>頌悔責得少為足。</p>
<lb n="0725a16"/>
<p id="pX29p0725a1601">於無量佛寶。得少涅槃分。</p>
<lb n="0725a17"/>
<p id="pX29p0725a1701" rend="margin-left:1em">△次半行。頌略舉譬。便自以為足。頌釋無智意。</p>
<lb n="0725a18"/>
<p id="pX29p0725a1801">如無智愚人。便自以為足。</p>
<lb n="0725a19"/>
<p id="pX29p0725a1901" rend="margin-left:1em">△次十行。頌譬說開合。初六行頌開。後四行頌合。
<lb n="0725a20"/>上開有二。今初四行。頌捨寶不知。次二行。頌親友
<lb n="0725a21"/>覺悟。後四行易見。</p>
<lb n="0725a22"/>
<p id="pX29p0725a2201">譬如貧窮人
(至)
五欲而自恣。</p>
<lb n="0725a23"/>
<p id="pX29p0725a2301">我等亦如是。世尊於長夜。常愍見教化。令種無上願。</p>
<lb n="0725a24"/>
<p id="pX29p0725a2401" rend="margin-left:1em">繫珠。</p>
<lb n="0725b01"/>
<p id="pX29p0725b0101">我等無智故。不覺亦不知。得少涅槃分。自足不求餘。</p>
<lb n="0725b02"/>
<p id="pX29p0725b0201" rend="margin-left:1em">醉臥。</p>
<lb n="0725b03"/>
<p id="pX29p0725b0301">今佛覺悟我。言非實滅度。得佛無上慧。爾乃為真滅。</p>
<lb n="0725b04"/>
<p id="pX29p0725b0401" rend="margin-left:1em">示珠。</p>
<lb n="0725b05"/>
<p id="pX29p0725b0501">我今從佛聞。授記莊嚴事。及轉次受決。身心徧歡喜。</p>
<lb n="0725b06"/>
<p id="pX29p0725b0601" rend="margin-left:1em">得珠歡喜
(五百弟子受記品竟)
。</p>
<lb n="0725b07"/>
<p id="pX29p0725b0701" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0725b0710" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0725b08"/>
<p id="pX29p0725b0801">玅法蓮華經授學無學人記品第九</p>
<lb n="0725b09"/>
<p id="pX29p0725b0901" rend="margin-left:1em">釋授學無學人記品。研真斷惑名為學。真窮惑盡
<lb n="0725b10"/>名無學。又研修真理。慕求勝見。在三果四向。得真
<lb n="0725b11"/>無漏慧。名為學阿羅漢果。研理<anchor xml:id="begd1e31661"/>已<anchor xml:id="endd1e31661"/>窮。勝見<anchor xml:id="begd1e31667"/>已<anchor xml:id="endd1e31667"/>極。無
<lb n="0725b12"/>所復學。名無學也。約教釋品者。析法研真。名之為
<lb n="0725b13"/>學。惑盡真窮。名為無學。三藏意也。體法研真。名之
<lb n="0725b14"/>為學。無真無惑。名為無學。通意也。自淺之深。名之
<lb n="0725b15"/>為學。通別惑盡。權實理窮。名為無學。此別意也。研
<lb n="0725b16"/>如來藏。有學與無學。法性實相。非學非無學。而學
<lb n="0725b17"/>而無學。是二千人。或是學。或是無學人。同是一流。
<lb n="0725b18"/>一時受記。同一名號。故別為一品也。</p>
<p id="pX29p0725b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。
<lb n="0725b19"/>此品是授記文中第二段也。就此文為二。一請記。
<lb n="0725b20"/>二授記。請中復二。一者二人請。二者二千人請。二
<lb n="0725b21"/>人請記復有二。</p>
<p id="pX29p0725b2107" type="inline" rend="margin-left:1em">一默念。</p>
<lb n="0725b22"/>
<p id="pX29p0725b2201">爾時阿難
(至)
設得授記不亦快乎。</p>
<lb n="0725b23"/>
<p id="pX29p0725b2301" rend="margin-left:1em">△二者發言請記復二。一者引例。亦應有分。</p>
<lb n="0725b24"/>
<p id="pX29p0725b2401">即從座起到於佛前
(至)
唯有如來我等所歸。</p>
<lb n="0725c01"/>
<p id="pX29p0725c0101" rend="margin-left:1em">△二者引望。</p>
<lb n="0725c02"/>
<p id="pX29p0725c0201">又我等為一切世間天人
(至)
我願既滿眾望亦足。</p>
<lb n="0725c03"/>
<p id="pX29p0725c0301" rend="margin-left:1em">二人最親。時眾所望。羅云是佛子。俗中親重。阿難
<lb n="0725c04"/>持佛法藏。道中親勝。勝重兩人。不蒙別記。則眾望
<lb n="0725c05"/>不足也。問。若重若勝。應同上流。何意在此。若如列
<lb n="0725c06"/>眾。二人在上數中。獲記。何意居下。答。總與千二百
<lb n="0725c07"/>記。二人<anchor xml:id="begd1e31749"/>已<anchor xml:id="endd1e31749"/>同上流。今更索別記耳。阿難是學人。羅
<lb n="0725c08"/>云弟子位。故入學無學章也
(初二人請記竟)
。</p>
<p id="pX29p0725c0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0725c09"/>二二千請記。但有默念。引例。二意同。故言如阿難
<lb n="0725c10"/>羅云願耳。無發言者。無重無勝等事也。</p>
<lb n="0725c11"/>
<p id="pX29p0725c1101">爾時學無學聲聞弟子二千人
(至)
住立一面。</p>
<lb n="0725c12"/>
<p id="pX29p0725c1201" rend="margin-left:1em">
(一請記竟)
。</p>
<p id="pX29p0725c1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二授記復二。一先記二人。後記二
<lb n="0725c13"/>千。阿難記中復五。一長行。二偈頌。三八千菩薩生
<lb n="0725c14"/>疑。四如來發迹釋疑。五阿難顯本述歎。</p>
<p id="pX29p0725c1416" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0725c15"/>
<p id="pX29p0725c1501">爾時佛告阿難
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0725c16"/>
<p id="pX29p0725c1601" rend="margin-left:1em">△二偈頌五行。</p>
<lb n="0725c17"/>
<p id="pX29p0725c1701">我今僧中說
(至)
種佛道因緣。</p>
<lb n="0725c18"/>
<p id="pX29p0725c1801" rend="margin-left:1em">△三八千菩薩生疑。</p>
<lb n="0725c19"/>
<p id="pX29p0725c1901">爾時會中新發意菩薩八千人
(至)
得如是決。</p>
<lb n="0725c20"/>
<p id="pX29p0725c2001" rend="margin-left:1em">△四如來發迹釋疑。</p>
<lb n="0725c21"/>
<p id="pX29p0725c2101">爾時世尊知諸菩薩心之所念
(至)
故獲斯記。</p>
<lb n="0725c22"/>
<p id="pX29p0725c2201" rend="margin-left:1em">佛即發迹釋疑。昔日與我同發大心。即是同學。由
<lb n="0725c23"/>我精進。前超得佛。由彼多聞。猶故持經。迹為侍者。
<lb n="0725c24"/>本地如此。今授玅記。何足可疑。</p>
<p id="pX29p0725c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">△五阿難顯本述
<lb n="0726a01"/>歎。</p>
<lb n="0726a02"/>
<p id="pX29p0726a0201">阿難面於佛前
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0726a03"/>
<p id="pX29p0726a0301">世尊甚希有
(至)
護持諸佛法。</p>
<lb n="0726a04"/>
<p id="pX29p0726a0401" rend="margin-left:1em">
(初記阿難竟)
。</p>
<p id="pX29p0726a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△次記羅睺羅。</p>
<lb n="0726a05"/>
<p id="pX29p0726a0501">爾時佛告羅睺
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0726a06"/>
<p id="pX29p0726a0601">我為太子時
(至)
以求無上道。</p>
<lb n="0726a07"/>
<p id="pX29p0726a0701" rend="margin-left:1em">△後記二千人。</p>
<lb n="0726a08"/>
<p id="pX29p0726a0801">爾時世尊見學無學二千人
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0726a09"/>
<p id="pX29p0726a0901">是二千聲聞
(至)
如甘露見灌。</p>
<lb n="0726a10"/>
<p id="pX29p0726a1001" rend="margin-left:1em">
(授學無學人記品竟)
。</p>
<lb n="0726a11"/>
<p id="pX29p0726a1101" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0726a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0726a12"/>
<p id="pX29p0726a1201">玅法蓮華經法師品第十</p>
<lb n="0726a13"/>
<p id="pX29p0726a1301" rend="margin-left:1em">釋法師品。此品五種法師。一受持。二讀。三誦。四解
<lb n="0726a14"/>說。五書寫。大論明六種法師。信力故受。念力故持。
<lb n="0726a15"/>看文為讀。不忘為誦。宣傳為說。聖人經書難解。須
<lb n="0726a16"/>解釋。成六種法師。今經合受持為一。合解說為一。
<lb n="0726a17"/>開讀誦為二。足書寫為五。別論。四人是自行。一人
<lb n="0726a18"/>是化他。通論。若自軌五法。則自行之法師。若教他
<lb n="0726a19"/>五法。則化他之法師。自軌故。通稱弟子。化他故。通
<lb n="0726a20"/>稱法師。今從通義。故名法師品。</p>
<p id="pX29p0726a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">若束為三者。受持
<lb n="0726a21"/>是意業。讀誦說是口業。書寫是身業。別論口業。是
<lb n="0726a22"/>化他。身意是自行。通論。三業自軌。即是自行之法
<lb n="0726a23"/>師。三業教詔。即化他之法師。故言法師品。</p>
<p id="pX29p0726a2317" type="inline" rend="margin-left:1em">又是三
<lb n="0726a24"/>門。行此五法。以自熏修。即福德門。弘宣五法。廣利
<lb n="0726b01"/>一切。即化他門。自修益彼。皆順佛教。即報恩門。</p>
<p id="pX29p0726b0119" type="inline" rend="margin-left:1em">又
<lb n="0726b02"/>是三法。讀誦書寫是外行。即如來衣。受持是內行。
<lb n="0726b03"/>即如來座。解說益他。是如來室。如來室。別論是匠
<lb n="0726b04"/>他。衣座。別論是自匠。通論不爾。慈悲覆物。惠利歸
<lb n="0726b05"/>
<anchor xml:id="begd1e31991"/>己<anchor xml:id="endd1e31991"/>。名之為室。遮彼惡。障<anchor xml:id="begd1e31997"/>己<anchor xml:id="endd1e31997"/>醜。名之為衣。安心於空。
<lb n="0726b06"/>方能安他。安他安<anchor xml:id="begd1e32006"/>己<anchor xml:id="endd1e32006"/>。名之為座。此則自軌三法。亦
<lb n="0726b07"/>名法師。</p>
<p id="pX29p0726b0704" type="inline" rend="margin-left:1em">又利物必以慈悲入室為首。涉有以忍辱
<lb n="0726b08"/>為基。濟他以亡我為本。能行三法。大教宣通。即世
<lb n="0726b09"/>間依止。故名法師。</p>
<p id="pX29p0726b0908" type="inline" rend="margin-left:1em">又慈悲勝一切聲聞緣覺。柔和
<lb n="0726b10"/>勝一切凡夫外道。空座勝析體偏等菩薩。故淨名
<lb n="0726b11"/>云。譬如勝怨乃可為勇。</p>
<p id="pX29p0726b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">又慈悲破天魔。柔和破陰
<lb n="0726b12"/>魔。空破煩惱魔死魔。大品云。化一切眾生。觀一切
<lb n="0726b13"/>空。魔不得便。經言。一切善法。慈為根本。忍辱第一
<lb n="0726b14"/>道。無相最上。若論圓行。說不可盡。</p>
<p id="pX29p0726b1414" type="inline" rend="margin-left:1em">稱法師者。法。軌
<lb n="0726b15"/>則也。師。訓匠也。法雖可軌。體不自弘。通之在人。五
<lb n="0726b16"/>種通經。皆得稱師。舉法成其自行。皆以玅法為師。
<lb n="0726b17"/>師於玅法。自行成就。故言法師。</p>
<p id="pX29p0726b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">又五種人。能以玅
<lb n="0726b18"/>法。訓匠於他。故舉法目師。故稱法師品也。</p>
<p id="pX29p0726b1817" type="inline" rend="margin-left:1em">若自軌
<lb n="0726b19"/>法。若法匠他。俱名法師者。則因緣釋品也。凡多種
<lb n="0726b20"/>解。皆約圓教法門釋品也。</p>
<lb n="0726b21"/>
<p id="pX29p0726b2101" rend="margin-left:1em">前三周是迹門正說。領解。受記竟。</p>
<p id="pX29p0726b2114" type="inline" rend="margin-left:1em">此下五品。是迹
<lb n="0726b22"/>門流通。非止蔭益當時。復欲津洽來世。故有五品
<lb n="0726b23"/>流通。法師寶塔兩品。明弘經功深福重流通。達多
<lb n="0726b24"/>一品。引往弘經。彼我兼益。以證功德深重。持品。八
<lb n="0726c01"/>萬大士。忍力成者。此土弘經。新得記者。他土弘經。
<lb n="0726c02"/>安樂行一品。舊云接退流通。以外凡初心。欣斯勝
<lb n="0726c03"/>福。願末法弘經。見聲聞畏憚。聞菩薩擯辱。</p>
<p id="pX29p0726c0317" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。聲聞畏
<lb n="0726c04"/>憚者。如淨名彈折。去華拜座等。故佛令問疾。皆答云。彼上人者。難為酬對。皆畏憚之意也。菩薩擯辱者。藏
<lb n="0726c05"/>通菩薩。別教地前。及圓外凡。列為七方便。不測佛智。是擯辱之意也)
顧<anchor xml:id="begd1e32086"/>己<anchor xml:id="endd1e32086"/>力弱。無益
<lb n="0726c06"/>自他。便生退沒。佛為此人。說安樂行。依之弘法。不
<lb n="0726c07"/>慮危苦。</p>
<p id="pX29p0726c0704" type="inline" rend="margin-left:1em">又法師品。釋尊自說弘經功福。命覔流通。
<lb n="0726c08"/>寶塔品。多寶分身。且證且助。勸覓流通
(言外凡至不慮危苦
<lb n="0726c09"/>者。外凡五品。欣弘通之福。見聲聞畏憚。大士被眾擯棄。自顧觀力未深。失二利之道。意欲退者。故佛為說
<lb n="0726c10"/>四安樂行。令無是患。遠彼十惱。故云不慮。且證且助者。寶塔證經故來。分身助開故集。由證由助。因募流
<lb n="0726c11"/>通)
。</p>
<lb n="0726c12"/>
<p id="pX29p0726c1201" rend="margin-left:1em">△次釋經文。法師品。初長行偈頌。歎美五種法師。
<lb n="0726c13"/>能持法人。</p>
<p id="pX29p0726c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">後長行偈頌。歎美所持之法。又示通經
<lb n="0726c14"/>方軌。</p>
<p id="pX29p0726c1403" type="inline" rend="margin-left:1em">初復二。一就稟道弟子門功深福重。二授道
<lb n="0726c15"/>師門功深福重。</p>
<p id="pX29p0726c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">弟子門又二。一佛世弟子。二滅後
<lb n="0726c16"/>弟子。</p>
<p id="pX29p0726c1603" type="inline" rend="margin-left:1em">初因藥王告八萬者。因。憑寄也。欲以玅法。憑
<lb n="0726c17"/>寄藥王。使其領受。告語八萬。皆流通也。指人問見
<lb n="0726c18"/>不者。的示持經得福之人。佛世弟子又二。一揀出
<lb n="0726c19"/>眾類。二揀出得記之緣。</p>
<p id="pX29p0726c1910" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0726c20"/>
<p id="pX29p0726c2001">爾時世尊因藥王菩薩
(至)
如是等類。</p>
<lb n="0726c21"/>
<p id="pX29p0726c2101" rend="margin-left:1em">若於佛前。當機玅悟者。是多聞深解。二千五百者
<lb n="0726c22"/>是也。皆<anchor xml:id="begd1e32156"/>已<anchor xml:id="endd1e32156"/>現前與總別記竟。今所揀類。或是八部
<lb n="0726c23"/>之類。或是四眾三乘之類。絓法華座席
(僭補曰。絓古掛字。謂
<lb n="0726c24"/>暫掛法華座席。非當機眾也。然本不可測)
。</p>
<p id="pX29p0726c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二揀出得記之緣。</p>
<lb n="0727a01"/>
<p id="pX29p0727a0101">咸於佛前
(至)
當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0727a02"/>
<p id="pX29p0727a0201" rend="margin-left:1em">咸於佛前者。明其時節。值佛在座也。一句一偈者。
<lb n="0727a03"/>聞法極少也。乃至一念者。時節最促也。皆與記。當
<lb n="0727a04"/>得菩提者。明其聞極少。時極促。隨喜之功。遂得佛
<lb n="0727a05"/>果。何況具足得聞。盡形受持。五種流通。三業供養。
<lb n="0727a06"/>
(乃至一念等者。明乘此念。必得菩提。遠因不亡。藉茲而發。不同餘善。是故簡之。究而論之。必須盡行諸佛
<lb n="0727a07"/>道法。二乘記<anchor xml:id="begd1e32197"/>已<anchor xml:id="endd1e32197"/>。尚經劫數。然曉其經旨。與具足何殊。但自行化他。令始末耳)
聞一句一
<lb n="0727a08"/>偈者。聞少解淺之類。今皆與記。少者尚記。況復多
<lb n="0727a09"/>深。以少況多。普廣若此。下周既爾。中上亦然。可以
<lb n="0727a10"/>意知。不俟更說。見實三昧經。別與四天王記。同名
<lb n="0727a11"/>火持。三十三天。同名因陀羅幢。王拘翼。同名無著。
<lb n="0727a12"/>燄天。同名淨智。兜率。同名釋法王。上兩天亦通與
<lb n="0727a13"/>記。不顯別名。梵天名大智力。此是聞多解深之類。
<lb n="0727a14"/>今記聞少解淺之類耳。一偈一句者。增一集云。隨
<lb n="0727a15"/>取經中要偈。如四諦之流者是也。十住毗婆沙云。
<lb n="0727a16"/>惡賤名厭。不求名無欲。心無垢名解脫。捨擔名涅
<lb n="0727a17"/>槃。惡賤於集。不求於苦。無垢是道。捨擔是滅。又云。
<lb n="0727a18"/>佛語滿宿。我有四句。所謂四諦。四念處等是也。若
<lb n="0727a19"/>取迹門中要句。開示悟入。乘是寶乘。遊於四方。四
<lb n="0727a20"/>安樂行。勸發四意等是也
(勸發四意者。一諸佛護念。二植眾德本。三入正
<lb n="0727a21"/>定聚。四發救一切眾生之心。下疏中亦以四法。對開示悟入。雖是迹要。若顯本<anchor xml:id="begd1e32241"/>已<anchor xml:id="endd1e32241"/>。即成本要。具如下辯)
。
<lb n="0727a22"/>一念隨喜者。自未有行。但隨喜法。及人。功報尚多。
<lb n="0727a23"/>況行到耶。隨喜心有二。若聞開權顯實。即於一念
<lb n="0727a24"/>心中。深解非權非實之理。信佛知見。又能雙解權
<lb n="0727b01"/>實。事理圓融。雖具煩惱性。能知如來秘密之藏。此
<lb n="0727b02"/>即豎論隨喜。雖未得真隨喜心。能如此解。法既如
<lb n="0727b03"/>此。人亦如是。此約橫論隨喜。即橫而豎。即豎而橫。
<lb n="0727b04"/>故大經云。寧願少聞。多解義味。即此意也。後當更
<lb n="0727b05"/>說。</p>
<p id="pX29p0727b0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明佛滅後弟子。先出弟子類。略舉於人。例
<lb n="0727b06"/>上可知。次言我亦與記。功報如前解也。</p>
<lb n="0727b07"/>
<p id="pX29p0727b0701">佛告藥王
(至)
我亦與授阿耨多羅三藐三菩提記。</p>
<lb n="0727b08"/>
<p id="pX29p0727b0801" rend="margin-left:1em">
(一弟子門竟)
。</p>
<p id="pX29p0727b0806" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二師門。有長行。偈頌。長行有二。
<lb n="0727b09"/>先別。後總。別者。人譚上下。時譚現未。總者。無論下
<lb n="0727b10"/>上。及以現未。通明逆之得罪。順之得福也。就別復
<lb n="0727b11"/>二。一明現世。二明滅後。就現世又二。先明下品師。
<lb n="0727b12"/>後明上品師。下品師為二。初明師相。次明師功報。</p>
<lb n="0727b13"/>
<p id="pX29p0727b1301" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0727b14"/>
<p id="pX29p0727b1401">若復有人受持讀誦
(至)
乃至合掌恭敬。</p>
<lb n="0727b15"/>
<p id="pX29p0727b1501" rend="margin-left:1em">師相者。即是五種法師。十種供養也
(十種供養者。一華。二香。三
<lb n="0727b16"/>瓔珞。四末香。五塗香。六燒香。七旛葢。八衣服。九技樂。十合掌也)
。</p>
<p id="pX29p0727b1625" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明下品功報
<lb n="0727b17"/>也。</p>
<lb n="0727b18"/>
<p id="pX29p0727b1801">藥王當知
(至)
廣演分別玅法華經。</p>
<lb n="0727b19"/>
<p id="pX29p0727b1901" rend="margin-left:1em">曾供養者。先因深也。愍眾生故。生此人間。明現功
<lb n="0727b20"/>大也。若有人問下。明未來報重也。</p>
<p id="pX29p0727b2014" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明上品師。
<lb n="0727b21"/>亦二。先況出上品師相。次明上品功報也。</p>
<lb n="0727b22"/>
<p id="pX29p0727b2201">何況盡能受持種種供養者
(至)
廣演此經。</p>
<lb n="0727b23"/>
<p id="pX29p0727b2301" rend="margin-left:1em">
(現世師竟)
。</p>
<p id="pX29p0727b2305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明滅後師。亦有下上。下品亦二。先
<lb n="0727b24"/>出下品人者。即是但豎得其意。</p>
<lb n="0727c01"/>
<p id="pX29p0727c0101">若是善男子善女人
(至)
乃至一句。</p>
<lb n="0727c02"/>
<p id="pX29p0727c0201" rend="margin-left:1em">有慧無聞。止堪竊說。未可處眾。故是下品之師。竊
<lb n="0727c03"/>為一人說一句者。雖得一句之解。既不廣聞。多學
<lb n="0727c04"/>異義。不可眾中而說。一切問難。有所不通。便令正
<lb n="0727c05"/>理。不得弘宣。如釋論明。有慧無聞。譬如小雨無雷。
<lb n="0727c06"/>若欲申此一句。正言且當竊說耳。</p>
<p id="pX29p0727c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明其功報。</p>
<lb n="0727c07"/>
<p id="pX29p0727c0701">當知是人。則如來使。如來所遣。行如來事。</p>
<lb n="0727c08"/>
<p id="pX29p0727c0801" rend="margin-left:1em">經是如智所說。說於如理。今日行人秉此如教。宣
<lb n="0727c09"/>於如理。即是如來所使也。行如來事者。如智照如
<lb n="0727c10"/>理為事。今日行人。依如教。行如理。即是行如來事
<lb n="0727c11"/>也。一如智。一如理。化眾生為事。今日行人。能有大
<lb n="0727c12"/>悲。以此經中真如之理為眾說。令他利益生。亦名
<lb n="0727c13"/>行如來事也。觀心解。如來使者。智心觀境。境即真
<lb n="0727c14"/>如。境來發智。智為如所使也。如來所遣者。觀智從
<lb n="0727c15"/>如中來也。行如來事者。歷一切法。無不真如。真如
<lb n="0727c16"/>即佛事也。</p>
<p id="pX29p0727c1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明上品人。略不格量功報。此意可
<lb n="0727c17"/>知也。</p>
<lb n="0727c18"/>
<p id="pX29p0727c1801">何況於大眾中。廣為人說。</p>
<lb n="0727c19"/>
<p id="pX29p0727c1901" rend="margin-left:1em">
(一別明竟)
。</p>
<p id="pX29p0727c1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二總明五種法師。逆者得罪。順者
<lb n="0727c20"/>得福也。</p>
<lb n="0727c21"/>
<p id="pX29p0727c2101">藥王若有惡人
(至)
三菩提故。</p>
<lb n="0727c22"/>
<p id="pX29p0727c2201" rend="margin-left:1em">此中罪福不論福田濃瘠。但約初後心。明其輕重。
<lb n="0727c23"/>初心學人。既具煩惱。若加障礙。則所學事廢。故獲
<lb n="0727c24"/>罪多。佛則平等。惡不干偪。豈能障礙。故言罪輕。供
<lb n="0728a01"/>養亦爾。此人有待。若得供養。所修事成。故施其福
<lb n="0728a02"/>勝。佛則無待。眾事滿足。雖復獻供。於佛無益。故言
<lb n="0728a03"/>報劣。譬如王子在難。供奉所須。其功甚大。若辱王
<lb n="0728a04"/>種。獲罪不輕。故罪福俱重。若獻大王衣食。為要事
<lb n="0728a05"/>微。汝欲侵陵。不能致損。故罪福俱薄。</p>
<p id="pX29p0728a0515" type="inline" rend="margin-left:1em">藥王下。明讀
<lb n="0728a06"/>誦。如佛莊嚴。即是順之得福。佛以定慧莊嚴。此人
<lb n="0728a07"/>能修定慧故也。為如來肩荷者。在背為荷。在肩為
<lb n="0728a08"/>擔。修非權非實法身之體。即是為如來荷。能權能
<lb n="0728a09"/>實二智之用。即是為如來擔。隨所向方應向禮者。
<lb n="0728a10"/>上明以法為師。今明堪為物師。此人趣向。悉與實
<lb n="0728a11"/>相相應。皆可敬順。順即是向。敬即是禮。敬而順之。
<lb n="0728a12"/>與供養等
(二總明竟)
。</p>
<p id="pX29p0728a1209" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。有十六行為三。
<lb n="0728a13"/>初二偈。不頌長行。別獎勸自行利他。</p>
<lb n="0728a14"/>
<p id="pX29p0728a1401">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0728a15"/>
<p id="pX29p0728a1501">若欲住佛道
(至)
并供養持者。</p>
<lb n="0728a16"/>
<p id="pX29p0728a1601" rend="margin-left:1em">△次十三行。頌上師門別總。後一行歎經。頌別總
<lb n="0728a17"/>中又二。初七行頌別。後六行頌總。上別門有現未。
<lb n="0728a18"/>今初四行頌現。後三行頌未。現未二師。各有上下。
<lb n="0728a19"/>今初一行頌。現下品上。半出法師。下半出功報
<lb n="0728a20"/>也。</p>
<lb n="0728a21"/>
<p id="pX29p0728a2101">若有能受持。玅法華經者。當知佛所使。愍念諸眾生。</p>
<lb n="0728a22"/>
<p id="pX29p0728a2201" rend="margin-left:1em">△次三行。頌現在上品師。初半行出上品師。第二
<lb n="0728a23"/>二行半。頌功報也。</p>
<lb n="0728a24"/>
<p id="pX29p0728a2401">諸有能受持
(至)
供養說法者。</p>
<lb n="0728b01"/>
<p id="pX29p0728b0101" rend="margin-left:1em">△後三行頌未來二。初二行超頌。況出上品師。於
<lb n="0728b02"/>中初半行頌法師。長行中本闕功報。今偈則有。二
<lb n="0728b03"/>一行半。明功報也。</p>
<lb n="0728b04"/>
<p id="pX29p0728b0401">吾滅後惡世
(至)
冀得須臾聞。</p>
<lb n="0728b05"/>
<p id="pX29p0728b0501" rend="margin-left:1em">△次一行。結頌下品師。上半行頌出人。下半行頌
<lb n="0728b06"/>功報也。</p>
<lb n="0728b07"/>
<p id="pX29p0728b0701">若能於後世。受持是經者。我遣在人中。行於如來事。</p>
<lb n="0728b08"/>
<p id="pX29p0728b0801" rend="margin-left:1em">
(初別頌竟)
。</p>
<p id="pX29p0728b0805" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二六行。頌上總門亦二。初二行。頌
<lb n="0728b09"/>逆者得罪。二四行。頌順之得福也。</p>
<lb n="0728b10"/>
<p id="pX29p0728b1001">若於一劫中
(至)
我今獲大利。</p>
<lb n="0728b11"/>
<p id="pX29p0728b1101" rend="margin-left:1em">△第三一行。歎經尊玅。</p>
<lb n="0728b12"/>
<p id="pX29p0728b1201">藥王今告汝。我所說諸經。而於此經中。法華最第一。</p>
<lb n="0728b13"/>
<p id="pX29p0728b1301" rend="margin-left:1em">
(上長行偈頌歎美五種法師竟)
。</p>
<p id="pX29p0728b1313" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二歎所持法。
<lb n="0728b14"/>及弘經方軌。所持法是自軌法。弘經法是軌他法。
<lb n="0728b15"/>有長行偈頌。長行初歎經法。次歎方軌。歎法為五。
<lb n="0728b16"/>一約法歎。亦格量歎。二約人歎。三約處歎。四約因
<lb n="0728b17"/>歎。五約果歎。法玅故人貴。人貴故處尊。處尊因圓。
<lb n="0728b18"/>因圓果極也。</p>
<p id="pX29p0728b1806" type="inline" rend="margin-left:1em">今初約法歎。</p>
<lb n="0728b19"/>
<p id="pX29p0728b1901">爾時佛復告藥王
(至)
猶多怨嫉況滅度後。</p>
<lb n="0728b20"/>
<p id="pX29p0728b2001" rend="margin-left:1em">初歎法者。<anchor xml:id="begd1e32636"/>已<anchor xml:id="endd1e32636"/>今當說。此經為最。言<anchor xml:id="begd1e32642"/>已<anchor xml:id="endd1e32642"/>者。大品<anchor xml:id="begd1e32648"/>已<anchor xml:id="endd1e32648"/>上
<lb n="0728b21"/>漸頓諸說也。今者。同一座席。謂無量義經也。當者。
<lb n="0728b22"/>謂涅槃也。大品等漸頓。皆帶方便。取信為易。今無
<lb n="0728b23"/>量義。一生無量。無量未還一。是亦易信。今法華論
<lb n="0728b24"/>法。一切差別。融通歸一法。論人。則師弟本迹俱皆
<lb n="0728c01"/>久遠。二門悉與昔反。難信難解。當鋒難事。法華<anchor xml:id="begd1e32669"/>已<anchor xml:id="endd1e32669"/>
<lb n="0728c02"/>說。涅槃在後。則易可信也
(當鋒者。法華在前。如大陳難破。涅槃在後。如餘
<lb n="0728c03"/>黨不難。初當先鋒。斯為不易)
。秘要之藏者。隱而不說為秘。總一
<lb n="0728c04"/>切為要。真如實相。包蘊為藏。不可分布者。法玅難
<lb n="0728c05"/>信。深智可授。無智益罪。故不可妄說也。從昔<anchor xml:id="begd1e32687"/>已<anchor xml:id="endd1e32687"/>來。
<lb n="0728c06"/>未曾顯說者。於三藏中。不說二乘作佛。亦不明師
<lb n="0728c07"/>弟本迹。方等般若。雖說實相之藏。亦未說五乘作
<lb n="0728c08"/>佛。亦未發迹顯本。頓漸諸經。皆未融會。故名為秘。
<lb n="0728c09"/>此經具說昔所秘法。即是開秘密藏。亦即是秘密
<lb n="0728c10"/>藏。如此秘藏。未曾顯說。如來在世。猶多怨嫉者。四
<lb n="0728c11"/>十餘年。不得即說。今雖欲說。而五千尋即退座。佛
<lb n="0728c12"/>世尚爾。何況未來理在難化也。</p>
<p id="pX29p0728c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約人歎。</p>
<lb n="0728c13"/>
<p id="pX29p0728c1301">藥王當知
(至)
則為如來手摩其頭。</p>
<lb n="0728c14"/>
<p id="pX29p0728c1401" rend="margin-left:1em">此法在人。則人尊貴。如來衣覆者。即是修學大忍
<lb n="0728c15"/>為衣也。上文云。如來莊嚴也。佛護念者。實相為佛。
<lb n="0728c16"/>實智為子。尊崇實相。發生實智。即為諸佛所護念
<lb n="0728c17"/>也。四信為信力。四弘為願力。大智為善根力也。信
<lb n="0728c18"/>則信理。理即法身。志願是立行。行即解脫。善根。根
<lb n="0728c19"/>固難動。此即般若。當知三力。即是三德秘密之藏。
<lb n="0728c20"/>初心捿此。與佛不殊。故名與如來共宿也。又信力
<lb n="0728c21"/>修畢竟空如來智。如來捿畢竟空為舍。此人信力。
<lb n="0728c22"/>亦學畢竟空。故與如來共宿。手摩頭者。此人以願
<lb n="0728c23"/>力善力。自行權實以為機感。機感名頭。如來以化
<lb n="0728c24"/>他權實二智名手。開發前人自行權實之頭。感應
<lb n="0729a01"/>道交。故名摩頭。摩頭。即授記也。</p>
<p id="pX29p0729a0113" type="inline" rend="margin-left:1em">△三約處歎。</p>
<lb n="0729a02"/>
<p id="pX29p0729a0201">藥王在在處處
(至)
皆近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0729a03"/>
<p id="pX29p0729a0301" rend="margin-left:1em">此法在處。即處貴。夫佛生處。得道。轉法輪。入涅槃
<lb n="0729a04"/>等處。法王所遊。皆應起塔。此經是法身生處。得道
<lb n="0729a05"/>之場。法輪正體。大涅槃窟。此經所在。須塔供養。不
<lb n="0729a06"/>復安舍利者。釋論云。碎骨是生身舍利。經卷是法
<lb n="0729a07"/>身舍利。此經是法身舍利。不須更安生身舍利。生
<lb n="0729a08"/>法二身。各有全碎。皆可解云云。</p>
<p id="pX29p0729a0813" type="inline" rend="margin-left:1em">
(引論證生法二身。各有全碎云云者。
<lb n="0729a09"/>今釋出四相。生身全碎。如釋迦多寶。法身二者。諸方便教。法身碎也。法華一實。法身全也。四教五時。委簡
<lb n="0729a10"/>可見。故知諸經。全碎相半。唯此法華。法身全耳。更無餘法。便入實故)
。</p>
<p id="pX29p0729a1027" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。釋迦多寶。同坐一塔。生身
<lb n="0729a11"/>全也。諸佛火後舍利。為眾生作福田者。生身碎也)
。</p>
<p id="pX29p0729a1120" type="inline" rend="margin-left:1em">△四舉因歎。</p>
<lb n="0729a12"/>
<p id="pX29p0729a1201">藥王。多有人在家出家
(至)
乃能善行菩薩之道。</p>
<lb n="0729a13"/>
<p id="pX29p0729a1301" rend="margin-left:1em">未善行者。稟前三教。即是碎散法身舍利。未能巧
<lb n="0729a14"/>度。若入圓教。即是全身舍利。則是巧度。為善行也。</p>
<lb n="0729a15"/>
<p id="pX29p0729a1501" rend="margin-left:1em">△五舉果歎。文為五。一明近果。二開譬。三合譬。四
<lb n="0729a16"/>釋近。五揀非。</p>
<p id="pX29p0729a1606" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0729a17"/>
<p id="pX29p0729a1701">其有眾生求佛道者
(至)
得近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0729a18"/>
<p id="pX29p0729a1801" rend="margin-left:1em">當知必得近三菩提果者。安樂行中。名為近處。此
<lb n="0729a19"/>菩提果。佛眼佛智知見處為體。則有二種。一者初
<lb n="0729a20"/>心菩提。二者後心菩提。今言近者。正近初住菩提。
<lb n="0729a21"/>又望圓果而修圓因。得似解者。名之為近。前約因
<lb n="0729a22"/>歎修通別因。即是未善。去圓果遠也。若修圓因。即
<lb n="0729a23"/>是善行。去圓果近也。今以圓如實智為因。還以為
<lb n="0729a24"/>果。道前真如。即是正因。道中真如。即為緣因。亦名
<lb n="0729b01"/>了因。道後真如。即是圓果。故普賢觀云。大乘因者。
<lb n="0729b02"/>即是實相。大乘果者。亦是實相。釋論云。初觀實相
<lb n="0729b03"/>名因。觀竟名果。就理而論。真如實相。本無因果。亦
<lb n="0729b04"/>非前後。若約眾生修行。則有前後。及以因果也。</p>
<p id="pX29p0729b0419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0729b05"/>二開譬。</p>
<lb n="0729b06"/>
<p id="pX29p0729b0601">藥王譬如有人渴乏須水
(至)
其心決定知水必近。</p>
<lb n="0729b07"/>
<p id="pX29p0729b0701" rend="margin-left:1em">此譬有觀門教門二釋。觀門者。眾生之心。具諸煩
<lb n="0729b08"/>惱名高原。修習觀智名穿掘。方證理味。如得清水。
<lb n="0729b09"/>依通觀。乾慧地如乾土。性地為溼土泥。見諦為得
<lb n="0729b10"/>清水。</p>
<p id="pX29p0729b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">別觀。從假入空。但見空。不見不空。斷四住。如
<lb n="0729b11"/>鑿乾土。去水尚遠。從空出假。先知非假。今知非空。
<lb n="0729b12"/>因是二觀。得入中道。能伏無明。轉見濕土。去水則
<lb n="0729b13"/>近也。</p>
<p id="pX29p0729b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">圓觀中道。非空非假。而照空假。如漸至溼泥。
<lb n="0729b14"/>四住<anchor xml:id="begd1e32895"/>已<anchor xml:id="endd1e32895"/>盡。無明<anchor xml:id="begd1e32901"/>已<anchor xml:id="endd1e32901"/>伏。<anchor xml:id="begd1e32907"/>已<anchor xml:id="endd1e32907"/>得中道相似圓解。故言如
<lb n="0729b15"/>泥。若入初住。發真中解。即破無明。如泥澄清。得見
<lb n="0729b16"/>中道。如見清水。法華論云。佛性水。當知次第次約
<lb n="0729b17"/>教門者。土譬經教。水喻中道。教詮中道。如土含水。
<lb n="0729b18"/>三藏教門。未詮中道。猶如乾土。方等般若。帶於方
<lb n="0729b19"/>便。說中道義。如見溼土。法華教。正直顯露。說無上
<lb n="0729b20"/>道。如見泥。因法華教。生聞思修。即悟中道。真見佛
<lb n="0729b21"/>性。所發真慧。不復依文。如獲清水。無復土相。故華
<lb n="0729b22"/>嚴云。十住菩薩初發心時。即得菩提。知一切法。即
<lb n="0729b23"/>心自性。成就慧身。不由他悟也。</p>
<p id="pX29p0729b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合譬。</p>
<lb n="0729b24"/>
<p id="pX29p0729b2401">菩薩亦復如是
(至)
必知得近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0729c01"/>
<p id="pX29p0729c0101" rend="margin-left:1em">於法華中。獲聞思修。即是圓觀三慧。方能近果。非
<lb n="0729c02"/>乾溼等教中聞思修也。</p>
<p id="pX29p0729c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">△四釋得近意也。</p>
<lb n="0729c03"/>
<p id="pX29p0729c0301">所以者何
(至)
成就菩薩而為開示。</p>
<lb n="0729c04"/>
<p id="pX29p0729c0401" rend="margin-left:1em">一切菩薩者。明諸權因也。三菩提者。明一切權果
<lb n="0729c05"/>也。權因權果。皆攝屬此經。如乾溼等土。悉依於水。
<lb n="0729c06"/>故言攝屬也。開方便門。示真實相者。昔所不說。今
<lb n="0729c07"/>皆說之。昔說一切世間治生產業。何曾不是方便。
<lb n="0729c08"/>今皆開之。即是實相。不相違背。昔說小乘方便。及
<lb n="0729c09"/>小乘果。其小乘果。尚非實相門。況小方便。而當是
<lb n="0729c10"/>門。令皆開之。即是實相。汝等所行。是菩薩道。決了
<lb n="0729c11"/>聲聞法。是諸經之王。昔說二為方便門者。今皆開
<lb n="0729c12"/>之。即是實相。寧復是門。咸令眾生。開示悟入佛之
<lb n="0729c13"/>知見。一色一香。無非佛法。若門若非門。悉皆開之。
<lb n="0729c14"/>示真實相。顯佛性水。若不開者。則深固幽遠。無人
<lb n="0729c15"/>能到。而今開之。即得見水。無乾土也。</p>
<p id="pX29p0729c1515" type="inline" rend="margin-left:1em">又作三慧釋。
<lb n="0729c16"/>一切皆屬此經。即圓聞慧也。此經開方便。即圓思
<lb n="0729c17"/>慧也。示真實相者。即圓修慧也。此三幽遠。佛今開
<lb n="0729c18"/>示。即得覩真。</p>
<p id="pX29p0729c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△五揀非。</p>
<lb n="0729c19"/>
<p id="pX29p0729c1901">藥王若有菩薩
(至)
當知是為增上慢者。</p>
<lb n="0729c20"/>
<p id="pX29p0729c2001" rend="margin-left:1em">若菩薩聞此說驚疑。是新發意。聲聞是上慢。悉是
<lb n="0729c21"/>乾土。尚非溼土。況見水耶
(上歎所持法竟)
。</p>
<p id="pX29p0729c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0729c22"/>略示弘經方法。又為二。一示方法。二明利益。</p>
<p id="pX29p0729c2218" type="inline" rend="margin-left:1em">今
<lb n="0729c23"/>初。</p>
<lb n="0729c24"/>
<p id="pX29p0729c2401">藥王。若有善男子。善女人。如來滅後。欲為四眾。說是
<lb n="0730a01"/>法華經者。云何應說
(設問徵起)
。是善男子。善女人。入如來
<lb n="0730a02"/>室。著如來衣。坐如來座。爾乃應為四眾。廣說斯經
(標三
<lb n="0730a03"/>法)
。如來室者。一切眾生中大慈悲心是。如來衣者。柔
<lb n="0730a04"/>和忍辱心是。如來座者。一切法空是
(釋三法)
。安住是中。
<lb n="0730a05"/>然後以不懈怠心。為諸菩薩及四眾。廣說是法華經
<lb n="0730a06"/>
(勸修三法)
。</p>
<lb n="0730a07"/>
<p id="pX29p0730a0701" rend="margin-left:1em">修如來室。是大慈悲。若就同體。即法身也。若庇蔭
<lb n="0730a08"/>眾生。即是解脫。能令眾生。會於同體。即是般若。</p>
<p id="pX29p0730a0819" type="inline" rend="margin-left:1em">修
<lb n="0730a09"/>如來衣。是柔和忍辱。若就所覆。即法身也。若能覆。
<lb n="0730a10"/>即寂滅忍也。若和光利物。即解脫也。</p>
<p id="pX29p0730a1015" type="inline" rend="margin-left:1em">修如來座。即
<lb n="0730a11"/>諸法空。若就能坐。即般若。若所坐。即法身。身座冥
<lb n="0730a12"/>稱。即解脫也。</p>
<p id="pX29p0730a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">又大慈安樂。即資成軌。柔和伏嗔。即
<lb n="0730a13"/>觀照軌。坐座。即真性軌。安樂行中。還廣此三法。</p>
<p id="pX29p0730a1319" type="inline" rend="margin-left:1em">上
<lb n="0730a14"/>文如來莊嚴者。即此衣也。如來肩所荷者。即此座
<lb n="0730a15"/>也。擔者。即擔運。是入室也。</p>
<p id="pX29p0730a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二舉五利益勸獎
<lb n="0730a16"/>流通。</p>
<lb n="0730a17"/>
<p id="pX29p0730a1701">藥王。我於餘國遣化人。為其集聽法眾
(一遣化人)
。亦遣化
<lb n="0730a18"/>比丘。比丘尼。優婆塞。優婆夷。聽其說法。是諸化人。聞
<lb n="0730a19"/>法信受。隨順不逆
(二遣化四眾)
。若說法者。在空閑處。我時
<lb n="0730a20"/>廣遣天。龍。鬼神。乾闥婆。阿修羅等。聽其說法
(三遣化八部)
。
<lb n="0730a21"/>我雖在異國。時時令說法者。得見我身
(四見佛身)
。若於此
<lb n="0730a22"/>經。忘失句逗。我還為說。令得具足
(五與總持)
。</p>
<lb n="0730a23"/>
<p id="pX29p0730a2301" rend="margin-left:1em">若初心未淳。止可遣化人。未可遣化四眾八部。若
<lb n="0730a24"/>見天龍。倚此自高。妨損其道。故不可令見。若心無
<lb n="0730b01"/>倚著。則堪見佛。況復天龍。以得總持。自證利益也。</p>
<lb n="0730b02"/>
<p id="pX29p0730b0201" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十八行半。為三。初一行總勸。</p>
<lb n="0730b03"/>
<p id="pX29p0730b0301">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0730b04"/>
<p id="pX29p0730b0401">欲捨諸懈怠。應當聽此經。是經難得聞。信受者亦難。</p>
<lb n="0730b05"/>
<p id="pX29p0730b0501" rend="margin-left:1em">△次十六行半。頌上長行。有四。初一行半頌開譬。</p>
<lb n="0730b06"/>
<p id="pX29p0730b0601">如人渴須水
(至)
決定知近水。</p>
<lb n="0730b07"/>
<p id="pX29p0730b0701" rend="margin-left:1em">△二有二行半。頌合譬。</p>
<lb n="0730b08"/>
<p id="pX29p0730b0801">藥王汝當知
(至)
近於佛智慧。</p>
<lb n="0730b09"/>
<p id="pX29p0730b0901" rend="margin-left:1em">△三有三行半。頌上通經方軌。</p>
<lb n="0730b10"/>
<p id="pX29p0730b1001">若人說此經
(至)
念佛故應忍。</p>
<lb n="0730b11"/>
<p id="pX29p0730b1101" rend="margin-left:1em">△四有九行。頌利益。文六。初一行。總明如來以五
<lb n="0730b12"/>事利益之意。</p>
<lb n="0730b13"/>
<p id="pX29p0730b1301">我千萬億土。現淨堅固身。於無量億劫。為眾生說法。</p>
<lb n="0730b14"/>
<p id="pX29p0730b1401" rend="margin-left:1em">正由應身徧滿十方。能為五事守護行人
(五事如前列。即
<lb n="0730b15"/>遣化人等。亦如下頌說)
。</p>
<p id="pX29p0730b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一行半。頌遣化四眾。</p>
<lb n="0730b16"/>
<p id="pX29p0730b1601">若我滅度後
(至)
供養於法師。</p>
<lb n="0730b17"/>
<p id="pX29p0730b1701" rend="margin-left:1em">△三一行半。頌遣化人。</p>
<lb n="0730b18"/>
<p id="pX29p0730b1801">引導諸眾生
(至)
為之作衛護。</p>
<lb n="0730b19"/>
<p id="pX29p0730b1901" rend="margin-left:1em">△四二行。頌令得總持。</p>
<lb n="0730b20"/>
<p id="pX29p0730b2001">若說法之人
(至)
為說令通利。</p>
<lb n="0730b21"/>
<p id="pX29p0730b2101" rend="margin-left:1em">△五一行。頌令得見佛。</p>
<lb n="0730b22"/>
<p id="pX29p0730b2201">若人具是德。或為四眾說。空處讀誦經。皆得見我身。</p>
<lb n="0730b23"/>
<p id="pX29p0730b2301" rend="margin-left:1em">△六二行。頌遣八部。</p>
<lb n="0730b24"/>
<p id="pX29p0730b2401">若人在空閑
(至)
能令大眾喜。</p>
<lb n="0730c01"/>
<p id="pX29p0730c0101" rend="margin-left:1em">
(上頌長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0730c0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一行結勸。</p>
<lb n="0730c02"/>
<p id="pX29p0730c0201">若親近法師。速得菩薩道。隨順是師學。得見恒沙佛。</p>
<lb n="0730c03"/>
<p id="pX29p0730c0301" rend="margin-left:1em">
(法師品竟)
。</p>
<lb n="0730c04"/>
<p id="pX29p0730c0401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0730c0410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0730c05"/>
<p id="pX29p0730c0501">玅法蓮華經見寶塔品第十一</p>
<lb n="0730c06"/>
<p id="pX29p0730c0601" rend="margin-left:1em">釋見寶塔品。梵言塔婆。此翻方墳。亦言靈廟。又言
<lb n="0730c07"/>支提。無骨身者也。此塔既有全身不散。則不稱支
<lb n="0730c08"/>提。阿含明四支微
(即支提)
。謂生處。得道。轉法輪。入滅。
<lb n="0730c09"/>四處起塔。今之寶塔。是先佛入滅靈廟。經云。佛三
<lb n="0730c10"/>種身。從此經生。諸佛於此而坐道場。諸佛於此而
<lb n="0730c11"/>轉法輪。諸佛於此而般涅槃。秪此法華。即是三世
<lb n="0730c12"/>諸佛之四支提。先佛<anchor xml:id="begd1e33338"/>已<anchor xml:id="endd1e33338"/>居。今佛竝坐。當佛亦然。此
<lb n="0730c13"/>塔出來。明顯此事。四眾皆覩。故言見寶塔品。</p>
<p id="pX29p0730c1318" type="inline" rend="margin-left:1em">瓔珞
<lb n="0730c14"/>經。善吉問。生身全身碎身。功德等耶。佛言。不等。生
<lb n="0730c15"/>身言教化。訓三業。具足清淨。眾生得至道場。全碎
<lb n="0730c16"/>舍利。正可威神光明。供養得福。是故不等。</p>
<p id="pX29p0730c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">又問。頂
<lb n="0730c17"/>王如來。十二那術劫
(即那由他)
。說法教化。舍利亦爾。此
<lb n="0730c18"/>應是等。佛言。皆頂王如來神力所作耳。彼經格全
<lb n="0730c19"/>碎舍利。皆由生身佛力。今經格生身全碎舍利。法
<lb n="0730c20"/>身徧圓舍利。皆從經出。顯此經功德。弘持力大。從
<lb n="0730c21"/>地涌來。證明此事。四眾皆覩。故言見寶塔品。</p>
<p id="pX29p0730c2118" type="inline" rend="margin-left:1em">北地
<lb n="0730c22"/>師云。佛為身子說經時。寶塔<anchor xml:id="begd1e33383"/>已<anchor xml:id="endd1e33383"/>現。為作證明。若說
<lb n="0730c23"/>經竟。來證何等。經家作次第。安置三周後耳。此乃
<lb n="0730c24"/>人情。則不可信。今依薩雲分陀利經云
(即玅法蓮華)
。佛
<lb n="0731a01"/>說法華無央數偈時。有七寶塔。從地湧出。中有金
<lb n="0731a02"/>床。床上有佛。字袍休蘭羅
(梵語)
。漢言大寶
(即多寶)
。歎釋
<lb n="0731a03"/>尊言。我故來供養。願坐我金床。更為我說薩雲分
<lb n="0731a04"/>陀利。依此經證。即是說三周後。更請壽量。明文聖
<lb n="0731a05"/>說。而不肎用。人之穿鑿。那可承耶。</p>
<p id="pX29p0731a0514" type="inline" rend="margin-left:1em">此塔正為證前
<lb n="0731a06"/>請後。從地湧出。四眾皆覩。故言見寶塔品。</p>
<p id="pX29p0731a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">表三身
<lb n="0731a07"/>者。多寶表法佛。釋尊表報佛。分身表應佛。三佛雖
<lb n="0731a08"/>三。而不一異。應作如是說。如此信解也。</p>
<p id="pX29p0731a0816" type="inline" rend="margin-left:1em">塔出為兩。
<lb n="0731a09"/>一發音聲以證前。開塔以起後。證前者。證三周說
<lb n="0731a10"/>法。皆是真實。若略言真實者。皆與實相相應也。若
<lb n="0731a11"/>廣言真實者。離四句。絕百非也。若處中說者。八不
<lb n="0731a12"/>名真實。塔從地湧示不滅。分座共坐示不生。入塔
<lb n="0731a13"/>示不常。現塔示不斷。分身示不一。全身示不異。多
<lb n="0731a14"/>寶讓座示不來。釋迦坐半座示不去。八不顯然。故
<lb n="0731a15"/>是真實。又證迹門流通。持經功深。弘宣力大。皆真
<lb n="0731a16"/>實也。平等大慧者。與般若云何。釋論七十九雲。般
<lb n="0731a17"/>若是三世諸佛玅法。如一城門。四方皆入。當知般
<lb n="0731a18"/>若。亦稱玅法。此經稱平等大慧。二文相指。其意可
<lb n="0731a19"/>知。</p>
<p id="pX29p0731a1902" type="inline" rend="margin-left:1em">起後者。若欲開塔。須集分身。明玄付囑。聲徹下
<lb n="0731a20"/>方。召本弟子。論於壽量
(言明玄等者。略舉經題。玄收一部。故云。佛欲以此玅
<lb n="0731a21"/>法等也)
。久遠之塔。從地湧出。開自在神通之力。顯過
<lb n="0731a22"/>去世益物也。發大音聲。開師子奮迅之力。顯現在
<lb n="0731a23"/>十方。開權顯實也。有大誓願。未來諸佛。若說此經。
<lb n="0731a24"/>我之寶塔。皆到其所。為作證明。開大勢威猛之力。
<lb n="0731b01"/>顯未來常住不滅也。</p>
<p id="pX29p0731b0109" type="inline" rend="margin-left:1em">又塔在空中。亦證前起後。七
<lb n="0731b02"/>方便人。藏理未開。無明所隱。如塔在地。聞三周。開
<lb n="0731b03"/>三顯實。開佛知見。顯出法身。如塔湧空。此即證前。
<lb n="0731b04"/>修得法身。久<anchor xml:id="begd1e33486"/>已<anchor xml:id="endd1e33486"/>明著。如塔在空。無能開者。表本地
<lb n="0731b05"/>久成。眾所不識。若發迹顯本。了達無疑。此即起後
<lb n="0731b06"/>也。</p>
<p id="pX29p0731b0602" type="inline" rend="margin-left:1em">觀心解者。依經修觀。與法身相應。境智必會。如
<lb n="0731b07"/>塔來證經。境智既會。則大報圓滿。如釋迦與多寶
<lb n="0731b08"/>同坐一座。以大報圓故。隨機出應。如分身皆集。由
<lb n="0731b09"/>多寶出故。則三佛得顯。由持經故。即具三身。普賢
<lb n="0731b10"/>觀雲。佛三種身。從方等生。即此義也。</p>
<p id="pX29p0731b1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。
<lb n="0731b11"/>此品有長行偈頌。長行有三。一明多寶湧現。二明
<lb n="0731b12"/>分身遠集。三明釋迦唱募。初文有六。一塔現之相。
<lb n="0731b13"/>二諸天供養。三多寶稱歎。四時眾驚疑。五大樂說
<lb n="0731b14"/>問。六如來答。</p>
<p id="pX29p0731b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0731b15"/>
<p id="pX29p0731b1501">爾時佛前有七寶塔
(至)
高至四天王宮。</p>
<lb n="0731b16"/>
<p id="pX29p0731b1601" rend="margin-left:1em">七寶為塔者。明法身之地。以性德七覺。七聖財。寶
<lb n="0731b17"/>塔者。實相之境。法身所依處也。高五百由旬者。是
<lb n="0731b18"/>二萬里。豎明因中萬行。果中萬德也。廣二百五十
<lb n="0731b19"/>由旬。即是一萬里。橫用萬善莊嚴也。地者。無明心
<lb n="0731b20"/>地也。以無所破。破於無明。以無所住。住第一義空。
<lb n="0731b21"/>種種寶物者。眾多定慧而莊挍也。欄楯。是總持也。
<lb n="0731b22"/>龕室千萬者。無量慈悲之室。亦是無量空舍。幢旛。
<lb n="0731b23"/>是神通勝相也。垂寶瓔珞者。四十地功德。上莊嚴
<lb n="0731b24"/>法身。下被眾生也。寶鈴萬億者。八音四辯也。四面
<lb n="0731c01"/>出香者。四諦道風吹四德香也。高至四天王宮者。
<lb n="0731c02"/>窮四諦理也。</p>
<p id="pX29p0731c0206" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸天供養。</p>
<lb n="0731c03"/>
<p id="pX29p0731c0301">三十三天雨天曼陀羅華
(至)
恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0731c04"/>
<p id="pX29p0731c0401" rend="margin-left:1em">事解可知。更復約理。三十心為三十。十地為一。等
<lb n="0731c05"/>覺為一。玅覺為一。合為三十三。同依實相境也。雨
<lb n="0731c06"/>天曼陀羅者。初心亦具四十二地功德。後心亦爾。
<lb n="0731c07"/>皆以四十地所有因華歸向法身也。餘諸天龍下。
<lb n="0731c08"/>即是內凡外凡等。亦依實相向果行因也。</p>
<p id="pX29p0731c0817" type="inline" rend="margin-left:1em">△三多
<lb n="0731c09"/>寶稱歎。正證前開權顯實不虗也。</p>
<lb n="0731c10"/>
<p id="pX29p0731c1001">爾時寶塔中出大音聲
(至)
如所說者皆是真實。</p>
<lb n="0731c11"/>
<p id="pX29p0731c1101" rend="margin-left:1em">平等大慧者。即是諸佛智慧。如前行步平正義也。
<lb n="0731c12"/>平等有二。一法等。即中道理。二眾生等。一切眾生。
<lb n="0731c13"/>同得佛慧。大者。如前高廣義也。約觀心者。空觀豎
<lb n="0731c14"/>等。假觀橫等。中觀橫豎平等。平等雙照。即是平等
<lb n="0731c15"/>大慧也。如是如是者。一如法相是。二如根性是。皆
<lb n="0731c16"/>是真實也
(僭補曰。一如法相是者。如諸法實相。二如根性是者。如上中下三根。作三周說。
<lb n="0731c17"/>皆是真實。故言如法相是。如根性是也)
。</p>
<p id="pX29p0731c1716" type="inline" rend="margin-left:1em">△四時眾驚疑。</p>
<lb n="0731c18"/>
<p id="pX29p0731c1801">爾時四眾見大寶塔住在空中
(至)
却住一面。</p>
<lb n="0731c19"/>
<p id="pX29p0731c1901" rend="margin-left:1em">△五大樂說因疑請問。若望下答意。應為三問。一
<lb n="0731c20"/>問何因有此塔。二問何故塔從地出。三問何故發
<lb n="0731c21"/>是音聲也。</p>
<lb n="0731c22"/>
<p id="pX29p0731c2201">爾時有菩薩摩訶薩
(至)
發是音聲。</p>
<lb n="0731c23"/>
<p id="pX29p0731c2301" rend="margin-left:1em">△第六佛答此三。一先答第二問。此佛有願。為證
<lb n="0731c24"/>法華。故從地湧出也。</p>
<lb n="0732a01"/>
<p id="pX29p0732a0101">爾時佛告大樂說菩薩
(至)
為作證明讚言善哉。</p>
<lb n="0732a02"/>
<p id="pX29p0732a0201" rend="margin-left:1em">△二追答第一問。由彼佛命。令造此塔也。</p>
<lb n="0732a03"/>
<p id="pX29p0732a0301">彼佛成道<anchor xml:id="begd1e33675"/>已<anchor xml:id="endd1e33675"/>
(至)
應起一大塔。</p>
<lb n="0732a04"/>
<p id="pX29p0732a0401" rend="margin-left:1em">△三答第三。為作證明故。發是音聲也。</p>
<lb n="0732a05"/>
<p id="pX29p0732a0501">其佛以神通願力
(至)
讚言善哉善哉。</p>
<lb n="0732a06"/>
<p id="pX29p0732a0601" rend="margin-left:1em">釋論明多寶佛。不得說法而取滅度。師解不爾彼
<lb n="0732a07"/>佛告諸比丘。比丘。即是受化之人。何謂不說。當是
<lb n="0732a08"/>多寶。亦得開三。不得顯實。故釋論雲。不得說法耳。
<lb n="0732a09"/>以是義故。雖復滅度。在在處處。有說法華經。便隨
<lb n="0732a10"/>喜作證也
(告比丘等者。驗具四眾。非不說法。當是多寶者。問。十方世界。豈無一佛。不得開
<lb n="0732a11"/>顯。不開顯者。皆應發願。何獨多寶。若不發願。佛道不同。若發願者。皆合聽經。又諸佛化。皆預照機。豈成佛
<lb n="0732a12"/>竟。不得開顯。方始發願。答。同與不同。開與不開。有願無願。皆是隨緣。若宜有願。皆悉盡來。何慮不集。後方
<lb n="0732a13"/>發願。亦是鑑物)
。</p>
<lb n="0732a14"/>
<p id="pX29p0732a1401" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。按經。多寶如來。因地行菩薩道時。作大誓願。若我成佛。滅度之後。於十方國土。有說法華經處。我
<lb n="0732a15"/>之塔廟。為聽是經故。湧現其前。為作證明。讚言善哉。似非釋論所云。多寶不得說法而取滅度。亦非大師
<lb n="0732a16"/>釋雲。當是多寶佛。亦得開三。不得顯實。故論雲。不得說法耳。又非荊溪所云。同與不同。開與不開。有願無
<lb n="0732a17"/>願。皆是。隨緣鑒物等。如上三說。似與多寶佛行菩薩道時。發大誓願之意。不相符合。所謂意者。方便品偈
<lb n="0732a18"/>云。諸佛與出世。懸遠值遇難。正使出於世。說是法復難。無量無數劫。聞是法亦難。能聽是法者。斯人亦復
<lb n="0732a19"/>難。譬如優曇華。一切皆愛樂。天人所希有。時時乃一出。聞法歡喜讚。乃至發一言。則為<anchor xml:id="begd1e33734"/>已<anchor xml:id="endd1e33734"/>供養。一切三世
<lb n="0732a20"/>佛。是人甚希有。過於優曇華。此偈四行半。前二行具四難。一值佛難。二說是法難。三聞法難。四能聽者難。
<lb n="0732a21"/>由此四難故。多寶如來。因地發願。修是玅法。成佛。則宣是玅法。滅度之後。十方諸佛有說法華經處。佛之
<lb n="0732a22"/>塔廟。從地涌出。證明讚善。以難遇故。慶幸遭逢。尊重不捨也。後二行半偈。前一行舉曇華喻。喻時乃一出
<lb n="0732a23"/>也。次一行半。正約法說。謂聞法歡喜。一言讚善。其所得功德。為供三世諸佛。而是人希有。過於優曇也。過
<lb n="0732a24"/>優曇。即是過諸佛。滅後證經。十方諸佛。無有一佛與多寶佛等者。又滅度<anchor xml:id="begd1e33751"/>已<anchor xml:id="endd1e33751"/>來。無央數劫。而十方諸佛。無
<lb n="0732b01"/>有一佛不說法華經者。其塔皆湧現。聞法證明。出聲讚善。曷可思議耶。又此證明讚善。亦即是多寶佛滅
<lb n="0732b02"/>度之後。以全身寶塔。為現前大眾。二門開顯。說玅法蓮華經。又多寶如來法界身雲。於十方國土。處處誕
<lb n="0732b03"/>生成佛。轉玅法輪。而其塔。亦即十方國土。諸佛說玅法華經處。湧現其前。聞法讚善。無前無後。一時竝現。
<lb n="0732b04"/>葢為多寶佛。與十方諸佛。同乘一如。成最正覺。三際一時。十方一處。尊重玅法。處處證經。無時暫離。與虗
<lb n="0732b05"/>空等。與法性等。無盡無盡。不可思議也)
。</p>
<p id="pX29p0732b0516" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一多寶涌現竟)
。</p>
<p id="pX29p0732b0522" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明分
<lb n="0732b06"/>身遠集。就此有七。一樂說請見多寶。二應集分身。
<lb n="0732b07"/>三樂說請集。四放光遠召。五諸佛同來。六嚴淨國
<lb n="0732b08"/>界。七與欲開塔。</p>
<p id="pX29p0732b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0732b09"/>
<p id="pX29p0732b0901">是時大樂說菩薩
(至)
我等願欲見此佛身。</p>
<lb n="0732b10"/>
<p id="pX29p0732b1001" rend="margin-left:1em">釋初請雲。以佛神力者。欲開塔。須集佛。集佛即付
<lb n="0732b11"/>囑。付囑即召下方。下方出。即應開近顯遠。此是大
<lb n="0732b12"/>事之由。豈非佛神力令問也。</p>
<p id="pX29p0732b1212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二應集分身。</p>
<lb n="0732b13"/>
<p id="pX29p0732b1301">佛告大樂說菩薩
(至)
今應當集。</p>
<lb n="0732b14"/>
<p id="pX29p0732b1401" rend="margin-left:1em">△三樂說請集。</p>
<lb n="0732b15"/>
<p id="pX29p0732b1501">大樂說白佛言世尊
(至)
禮拜供養。</p>
<lb n="0732b16"/>
<p id="pX29p0732b1601" rend="margin-left:1em">△四放光遠召。</p>
<lb n="0732b17"/>
<p id="pX29p0732b1701">爾時佛放白毫一光
(至)
亦復如是。</p>
<lb n="0732b18"/>
<p id="pX29p0732b1801" rend="margin-left:1em">△五諸佛同來。</p>
<lb n="0732b19"/>
<p id="pX29p0732b1901">爾時十方諸佛
(至)
并供養多寶如來寶塔。</p>
<lb n="0732b20"/>
<p id="pX29p0732b2001" rend="margin-left:1em">△六嚴淨國界有三。一變娑婆世界。</p>
<lb n="0732b21"/>
<p id="pX29p0732b2101">時娑婆世界即變清淨
(至)
猶故未盡。</p>
<lb n="0732b22"/>
<p id="pX29p0732b2201" rend="margin-left:1em">△二八方。各更變二百萬億那由他。</p>
<lb n="0732b23"/>
<p id="pX29p0732b2301">時釋迦牟尼佛
(至)
諸天寶華徧布其地。</p>
<lb n="0732b24"/>
<p id="pX29p0732b2401" rend="margin-left:1em">△三八方。又各變二百萬億那由他。</p>
<lb n="0732c01"/>
<p id="pX29p0732c0101">釋迦牟尼佛
(至)
徧滿其中。</p>
<lb n="0732c02"/>
<p id="pX29p0732c0201" rend="margin-left:1em">三變淨土者。此三昧有三。初變是八背捨。變穢為
<lb n="0732c03"/>淨。二變是八勝處。轉變自在。三變是十一切處。於
<lb n="0732c04"/>境無礙。又三變表破三惑。</p>
<p id="pX29p0732c0411" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。圓覺雲。一世界清淨故。多世界清淨。乃
<lb n="0732c05"/>至盡於虛空。圓裹三世。一切清淨。平等不動。經云。三變者。如大師所表。八背捨等三種法門。三周開顯後。
<lb n="0732c06"/>同歸圓乘。與圓覺等。是法華三昧也)
。</p>
<p id="pX29p0732c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">
(六嚴淨國界竟)
。</p>
<p id="pX29p0732c0621" type="inline" rend="margin-left:1em">△第七與欲開
<lb n="0732c07"/>塔復五。一諸佛問訊說欲。二釋迦開塔。三四眾皆
<lb n="0732c08"/>同見聞。四二佛分座而坐。五四眾請加。</p>
<p id="pX29p0732c0816" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0732c09"/>
<p id="pX29p0732c0901">是時諸佛各在寶樹下
(至)
亦復如是。</p>
<lb n="0732c10"/>
<p id="pX29p0732c1001" rend="margin-left:1em">諸佛同與欲開塔。如僧中作法與欲意也。大集明
<lb n="0732c11"/>若干佛與欲。華嚴亦說十方若干佛同說華嚴。大
<lb n="0732c12"/>品亦云。千佛同說般若。皆不雲是釋迦分身。準今
<lb n="0732c13"/>經者。應是分身。彼帶方便。故時中不顯說耳。今經
<lb n="0732c14"/>非但數多。亦直說是分身。咸來與欲也
(如僧中與欲者。不必
<lb n="0732c15"/>全同僧中法事。故云如耳。多寶願力。須諸佛集。復令時會。知分身多故。此諸佛為開塔集。集又不至。但遣
<lb n="0732c16"/>侍者傳問訊等。狀如與欲。故諸侍者。但申問訊。無說欲辭。大集若干諸佛與欲者。於欲色二界大空亭中。
<lb n="0732c17"/>廣集十方一切諸佛。二十一雲。南方有佛。名曰金藏。彼諸菩薩。見光明<anchor xml:id="begd1e33963"/>已<anchor xml:id="endd1e33963"/>。問於彼佛。彼佛答雲。北方世界。
<lb n="0732c18"/>有佛名釋迦牟尼。欲為大眾說法。破大憍慢。遣使從我索欲。我今與之。餘方亦爾。各令一大菩薩。與十恒
<lb n="0732c19"/>沙諸菩薩等來此。偈讚亦無別欲詞。大品亦千佛同說。今<anchor xml:id="begd1e33974"/>已<anchor xml:id="endd1e33974"/>開權。次欲顯遠。使諸佛道同故。令諸佛與欲。
<lb n="0732c20"/>有人問。眾俱在空。分身何故猶處於地。今答時眾<anchor xml:id="begd1e33982"/>已<anchor xml:id="endd1e33982"/>聞迹門開權。初入寂光之土。故以居空表之。分身示
<lb n="0732c21"/>迹。各有所化之土。故地居以表之。又釋迦不久顯本。亦先居空以表之。各有致。不須疑也)
。</p>
<p id="pX29p0732c2135" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0732c22"/>釋迦開塔。</p>
<lb n="0732c23"/>
<p id="pX29p0732c2301">爾時釋迦牟尼佛
(至)
如却關鑰開大城門。</p>
<lb n="0732c24"/>
<p id="pX29p0732c2401" rend="margin-left:1em">開塔者。即是開權。見佛者。即是顯實。亦是證前
(迹門
<lb n="0733a01"/>開權顯實)
。復將開後
(本門開迹顯本)
。如却關鑰者。却障機動也。</p>
<lb n="0733a02"/>
<p id="pX29p0733a0201" rend="margin-left:1em">△三四眾皆同見聞。</p>
<lb n="0733a03"/>
<p id="pX29p0733a0301">即時一切眾會
(至)
及釋迦牟尼佛上。</p>
<lb n="0733a04"/>
<p id="pX29p0733a0401" rend="margin-left:1em">△四二佛分座而坐。</p>
<lb n="0733a05"/>
<p id="pX29p0733a0501">爾時多寶佛於寶塔中
(至)
坐其半座結跏趺坐。</p>
<lb n="0733a06"/>
<p id="pX29p0733a0601" rend="margin-left:1em">△五四眾請加。</p>
<lb n="0733a07"/>
<p id="pX29p0733a0701">爾時大眾見二如來
(至)
皆在虗空。</p>
<lb n="0733a08"/>
<p id="pX29p0733a0801" rend="margin-left:1em">
(二分身遠集竟)
。</p>
<p id="pX29p0733a0807" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三釋迦唱募流通。</p>
<lb n="0733a09"/>
<p id="pX29p0733a0901">以大音聲普告四眾
(至)
付囑有在。</p>
<lb n="0733a10"/>
<p id="pX29p0733a1001" rend="margin-left:1em">文有三意。一大聲唱募。二付囑時至。三付囑有在。
<lb n="0733a11"/>有在者。若佛在世。隨機利物。自說正法。無待他人。
<lb n="0733a12"/>今佛化緣機盡。欲令此法。利益無窮。故須付囑流
<lb n="0733a13"/>通也。付囑有在者。此有二意。一近令有在。付八萬
<lb n="0733a14"/>二萬舊住菩薩。此土弘宣。二遠令有在。付本弟子。
<lb n="0733a15"/>下方千界微塵。令觸處流通。又發起壽量也
(八萬二萬
<lb n="0733a16"/>者。八萬在法師品初。二萬在持品之首)
。</p>
<p id="pX29p0733a1616" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌有四十八行。頌上
<lb n="0733a17"/>三意。初三行半。頌多寶滅度。</p>
<lb n="0733a18"/>
<p id="pX29p0733a1801">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0733a19"/>
<p id="pX29p0733a1901">聖主世尊
(至)
常為聽法。</p>
<lb n="0733a20"/>
<p id="pX29p0733a2001" rend="margin-left:1em">△二有八行半。頌分身集
(偈頌分身佛集者。上文有七。今頌甚略。仍不次
<lb n="0733a21"/>第。初三行頌第二應集。義兼大樂說欲見。及以請集。次一行。頌土淨。後四行半。頌諸佛同來)
。</p>
<lb n="0733a22"/>
<p id="pX29p0733a2201">又我分身
(至)
令法久住。</p>
<lb n="0733a23"/>
<p id="pX29p0733a2301" rend="margin-left:1em">△第三有三十六行。頌釋迦付囑。復二。初八行半。
<lb n="0733a24"/>舉三佛以勸流通。次有二十七行半。舉難持之法
<lb n="0733b01"/>以勸流通。就初有三。初一行半募覔其人。</p>
<lb n="0733b02"/>
<p id="pX29p0733b0201">告諸大眾
(至)
自說誓言。</p>
<lb n="0733b03"/>
<p id="pX29p0733b0301" rend="margin-left:1em">△二有三行。正舉三佛以勸持經。</p>
<lb n="0733b04"/>
<p id="pX29p0733b0401">其多寶佛
(至)
令得久住。</p>
<lb n="0733b05"/>
<p id="pX29p0733b0501" rend="margin-left:1em">△三有四行。能持此經。即是供養三佛。及見三佛。
<lb n="0733b06"/>以釋勸意。</p>
<lb n="0733b07"/>
<p id="pX29p0733b0701">其有能護
(至)
及諸化佛。</p>
<lb n="0733b08"/>
<p id="pX29p0733b0801" rend="margin-left:1em">△第二有二十七行半。舉難持之法以勸流通。為
<lb n="0733b09"/>二。初二十行正舉勸。次七行半釋勸意。就初復三。
<lb n="0733b10"/>初一行誡勸。</p>
<lb n="0733b11"/>
<p id="pX29p0733b1101">諸善男子。各諦思惟。此為難事。宜發大願。</p>
<lb n="0733b12"/>
<p id="pX29p0733b1201" rend="margin-left:1em">△次十七行。正舉難持以勸流通。</p>
<lb n="0733b13"/>
<p id="pX29p0733b1301">諸餘經典
(至)
是則為難。</p>
<lb n="0733b14"/>
<p id="pX29p0733b1401" rend="margin-left:1em">△三有二行。釋難持意。</p>
<lb n="0733b15"/>
<p id="pX29p0733b1501">我為佛道
(至)
則持佛身。</p>
<lb n="0733b16"/>
<p id="pX29p0733b1601" rend="margin-left:1em">若有能持。即持佛身。此意豈易
(若有能持則持佛身者。體宗用三。衣
<lb n="0733b17"/>座室三。即三身故)
。</p>
<p id="pX29p0733b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二七行半。明能持難持。能成勝德
<lb n="0733b18"/>以釋勸意。就此復三。初一行半。重募持經人。</p>
<lb n="0733b19"/>
<p id="pX29p0733b1901">諸善男子
(至)
自說誓言。</p>
<lb n="0733b20"/>
<p id="pX29p0733b2001" rend="margin-left:1em">△二一行半。明能持難持則諸佛喜歎。</p>
<lb n="0733b21"/>
<p id="pX29p0733b2101">此經難持
(至)
諸佛所歎。</p>
<lb n="0733b22"/>
<p id="pX29p0733b2201" rend="margin-left:1em">△三四行半。明能持難持。即成勝行。中具二利。</p>
<lb n="0733b23"/>
<p id="pX29p0733b2301">是則勇猛
(至)
皆應供養。</p>
<lb n="0733b24"/>
<p id="pX29p0733b2401" rend="margin-left:1em">
(見寶塔品竟)
。</p>
<lb n="0733c01"/>
<lb n="0733c02"/>玅法蓮華經文句纂要卷第五<lb n="0733c03"/>
<lb n="0733c04"/>玅法蓮華經文句纂要卷第六<lb n="0733c05"/>
<lb n="0733c06"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0733c07"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0733c08"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0733c09"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0733c10"/>
<p id="pX29p0733c1001" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0733c1010" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0733c11"/>
<p id="pX29p0733c1101">玅法蓮華經提婆達多品第十二</p>
<lb n="0733c12"/>
<p id="pX29p0733c1201" rend="margin-left:1em">提婆達多。此云天熱。生時人天心熱。因此立名。即
<lb n="0733c13"/>因緣釋名也。應行逆而理順。即圓教之意。非餘教
<lb n="0733c14"/>意也。本地清涼。迹示天熱。同眾生病耳。</p>
<p id="pX29p0733c1416" type="inline" rend="margin-left:1em">寶唱經目
<lb n="0733c15"/>雲。法華凡四譯。兩存兩沒。曇摩羅剎。此言法護。西
<lb n="0733c16"/>晉長安譯。名正法華。法護仍敷演。安汰所承者是
<lb n="0733c17"/>也。鳩摩羅什。此翻童壽。是龜茲國人。以姚秦弘始
<lb n="0733c18"/>五年。四月二十三日。於長安逍遙園譯大品竟。至
<lb n="0733c19"/>八年夏。於草堂寺。譯此玅法蓮華。命僧叡講之。叡
<lb n="0733c20"/>開為九轍。當時二十八品。長安宮人。請此品淹留
<lb n="0733c21"/>在內。江東所傳。止得二十七品。梁有滿法師。講經
<lb n="0733c22"/>一百徧。於長沙郡燒身。仍以此品安持品之前。彼
<lb n="0733c23"/>自私安。未聞天下。陳有南嶽禪師。次此品在寶塔
<lb n="0733c24"/>之後。晚以正法華勘之。甚相應。今四瀆混和。見長
<lb n="0734a01"/>安舊本。故知二師深得經意。</p>
<p id="pX29p0734a0112" type="inline" rend="margin-left:1em">提婆達多。亦言達兜。
<lb n="0734a02"/>此翻天熱。其破僧。將五百比丘去。身子厭之眠熟。
<lb n="0734a03"/>目連擎眾將還。眠起發誓。誓報此怨。捧三十肘石。
<lb n="0734a04"/>廣十五肘。擲佛。山神手遮。小石迸傷佛足血出。教
<lb n="0734a05"/>闍王放醉象蹋佛。拳華色比丘尼死。安毒十爪。欲
<lb n="0734a06"/>禮佛足。中傷於佛。是為五逆罪。以其應行逆。生時
<lb n="0734a07"/>人天心熱。從是得名。故言天熱。此迹也。若作本解
<lb n="0734a08"/>者。眾生煩惱故。菩薩示熱。同其病行而度脫之。</p>
<lb n="0734a09"/>
<p id="pX29p0734a0901" rend="margin-left:1em">△此品來意。引古弘經。傳益非謬。明今宣化。事驗
<lb n="0734a10"/>不虗。舉往勸今。使流通也。文為二。一從爾時佛告
<lb n="0734a11"/>諸菩薩下。訖生佛前蓮華化生。明昔日達多通經。
<lb n="0734a12"/>釋迦成道。二從於時下方多寶所從菩薩下。明今
<lb n="0734a13"/>日文殊通經。龍女作佛。稟教尚然。宣通之功。豈不
<lb n="0734a14"/>大矣。故提婆達多受記。文殊可以意知
(意知者。應重敘雲。文
<lb n="0734a15"/>殊是遊方大士。十方弘經。乃至入海。唯常宣說玅法華經。為發起之眾。不在受記之例也)
。初中
<lb n="0734a16"/>有三。一明往昔師弟持經之相。二結會古今。三勸
<lb n="0734a17"/>信。初有長行偈頌。長行有四。一明求法時節。</p>
<lb n="0734a18"/>
<p id="pX29p0734a1801">爾時佛告諸菩薩
(至)
求法華經無有懈倦。</p>
<lb n="0734a19"/>
<p id="pX29p0734a1901" rend="margin-left:1em">△二正明求法二。一明發願。</p>
<lb n="0734a20"/>
<p id="pX29p0734a2001">於多劫中。常作國王。發願求於無上菩提。心不退轉。</p>
<lb n="0734a21"/>
<p id="pX29p0734a2101" rend="margin-left:1em">△次明修行。於中復二。一明欲滿檀那。勤行布施。
<lb n="0734a22"/>如文。</p>
<lb n="0734a23"/>
<p id="pX29p0734a2301">為欲滿足六波羅蜜
(至)
身肉手足不惜軀命。</p>
<lb n="0734a24"/>
<p id="pX29p0734a2401" rend="margin-left:1em">△二明為滿般若。推求玅法。</p>
<lb n="0734b01"/>
<p id="pX29p0734b0101">時世人民壽命無量
(至)
吾當終身供給走使。</p>
<lb n="0734b02"/>
<p id="pX29p0734b0201" rend="margin-left:1em">△第三明求得法師。</p>
<lb n="0734b03"/>
<p id="pX29p0734b0301">時有僊人來白王言
(至)
若不違我當為宣說。</p>
<lb n="0734b04"/>
<p id="pX29p0734b0401" rend="margin-left:1em">△第四明受法奉行。</p>
<lb n="0734b05"/>
<p id="pX29p0734b0501">王聞僊言歡喜踴躍
(至)
精勤給侍令無所乏。</p>
<lb n="0734b06"/>
<p id="pX29p0734b0601" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有七行半。頌上長行。初二句。頌第一求
<lb n="0734b07"/>法時節。</p>
<lb n="0734b08"/>
<p id="pX29p0734b0801">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0734b09"/>
<p id="pX29p0734b0901">我念過去劫。為求大法故。</p>
<lb n="0734b10"/>
<p id="pX29p0734b1001" rend="margin-left:1em">△二一行半。頌第二正求法。</p>
<lb n="0734b11"/>
<p id="pX29p0734b1101">雖作世國王
(至)
身當為奴僕。</p>
<lb n="0734b12"/>
<p id="pX29p0734b1201" rend="margin-left:1em">△三一行半。頌第三得說法師。</p>
<lb n="0734b13"/>
<p id="pX29p0734b1301">時有阿私僊
(至)
吾當為汝說。</p>
<lb n="0734b14"/>
<p id="pX29p0734b1401" rend="margin-left:1em">△四二行半。頌受法奉行。</p>
<lb n="0734b15"/>
<p id="pX29p0734b1501">時王聞僊言
(至)
勤求於大法。</p>
<lb n="0734b16"/>
<p id="pX29p0734b1601" rend="margin-left:1em">△五一行半。結證勸信。</p>
<lb n="0734b17"/>
<p id="pX29p0734b1701">亦不為<anchor xml:id="begd1e34567"/>己<anchor xml:id="endd1e34567"/>身
(至)
今故為汝說。</p>
<lb n="0734b18"/>
<p id="pX29p0734b1801" rend="margin-left:1em">
(一師弟持經之相竟)
。</p>
<p id="pX29p0734b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二結會古今復二。一正
<lb n="0734b19"/>結會古今。</p>
<lb n="0734b20"/>
<p id="pX29p0734b2001">佛告諸比丘
(至)
時僊人者今提婆達多是。</p>
<lb n="0734b21"/>
<p id="pX29p0734b2101" rend="margin-left:1em">△二明師弟功報俱滿。於中復二。先明弟子因報
<lb n="0734b22"/>
<anchor xml:id="begd1e34601"/>已<anchor xml:id="endd1e34601"/>滿。第二明法師玅果當成。弟子中復三。先明因
<lb n="0734b23"/>滿。次明果圓。後結證。由通經者益。</p>
<p id="pX29p0734b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0734b24"/>
<p id="pX29p0734b2401">由提婆達多善知識故
(至)
慈悲喜捨。</p>
<lb n="0734c01"/>
<p id="pX29p0734c0101" rend="margin-left:1em">初具足六波羅蜜者。度義甚多。如大論說。捨依正
<lb n="0734c02"/>名檀。防止七支名戒。打罵不報名忍。為事始終名
<lb n="0734c03"/>精進。四禪八定名禪。分地息諍名般若。</p>
<p id="pX29p0734c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">施報富。戒
<lb n="0734c04"/>報善道。忍報端正。進報神通。禪報生天。智報破煩
<lb n="0734c05"/>惱。如是等例。皆是三藏明六度相也。</p>
<p id="pX29p0734c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">若施受財物。
<lb n="0734c06"/>三事皆空名檀。不見持犯名戒。能忍所忍不可得
<lb n="0734c07"/>名忍。身心不動名精進。不亂不味名禪。非智非愚
<lb n="0734c08"/>名般若。如此流例。即通教中六度相。</p>
<p id="pX29p0734c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">若言檀有十
<lb n="0734c09"/>利。伏慳煩惱。捨心相續。與眾生同資產。生豪富家。
<lb n="0734c10"/>生生施心現前。四眾愛樂。處眾不怯畏。勝名徧布。
<lb n="0734c11"/>手足柔輭。乃至詣道場。恒值善知識。</p>
<p id="pX29p0734c1115" type="inline" rend="margin-left:1em">戒有十利者。
<lb n="0734c12"/>滿一切智。如佛所學。智者不毀。誓願不退。安住於
<lb n="0734c13"/>行。棄捨生死。慕樂涅槃。得無纏心。得勝三昧。不乏
<lb n="0734c14"/>信財。</p>
<p id="pX29p0734c1403" type="inline" rend="margin-left:1em">忍有十利者。火刀毒水。皆不能害。非人所護。
<lb n="0734c15"/>身相莊嚴。閉惡道。生梵天。晝夜常安。身不離喜樂。
<lb n="0734c16"/>精進有十利者。他不能折伏。佛所攝。非人所護。聞
<lb n="0734c17"/>法不忘。未聞能聞。增長辯才。得三昧性。少病惱。隨
<lb n="0734c18"/>食能消。如優鉢華增長。</p>
<p id="pX29p0734c1810" type="inline" rend="margin-left:1em">禪有十利者。安住儀式。行
<lb n="0734c19"/>慈境界。無悔熱。守護諸根。得無食喜。離愛欲。修禪
<lb n="0734c20"/>不空。解脫魔羂。安住佛境。解脫成熟。</p>
<p id="pX29p0734c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">般若有十利
<lb n="0734c21"/>者。不取施相。不依戒。不住忍力。不離身心精進。禪
<lb n="0734c22"/>無所住。魔不能擾。他言論不能動。達生死底。起增
<lb n="0734c23"/>上慈。不樂二乘地。如此流例。是別教明六度相也。
<lb n="0734c24"/>月藏第一雲。何者是第一義。謂造一切福事。若修
<lb n="0735a01"/>身。修心。修慧。以第一義熏修。則速滿六波羅蜜。若
<lb n="0735a02"/>行若坐。捨攀緣想是檀。捨攀緣不犯是屍。於境界
<lb n="0735a03"/>不生瘡疣是羼。不捨於離是精進。於事中不放逸
<lb n="0735a04"/>是禪。於諸法體性無生是般若。</p>
<p id="pX29p0735a0413" type="inline" rend="margin-left:1em">復次於陰捨是檀。
<lb n="0735a05"/>不計念陰是屍。於陰無我想是羼。於陰起怨想是
<lb n="0735a06"/>進。於陰不熾然是禪。於陰畢竟空是般若。</p>
<p id="pX29p0735a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">華嚴七
<lb n="0735a07"/>地。方明念念具十波羅蜜。修習一切佛法以求佛
<lb n="0735a08"/>道。善根與一切眾生是檀。能滅一切煩惱熱是屍。
<lb n="0735a09"/>於一切眾生無所傷是忍。求善無厭是進。修道心
<lb n="0735a10"/>不散。常向一切智是禪。忍諸法不生門是般若。能
<lb n="0735a11"/>起無量智門是方便。求轉勝智是願。魔邪不能阻
<lb n="0735a12"/>是力。於一切法相如實說是智。是十波羅蜜具故。
<lb n="0735a13"/>四攝。道品。三解脫。一切助菩提法。於念念中皆具
<lb n="0735a14"/>足。諸地皆念念具足。此地勝故。如此例。是圓教六
<lb n="0735a15"/>度相也。</p>
<p id="pX29p0735a1504" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明果圓。</p>
<lb n="0735a16"/>
<p id="pX29p0735a1601">三十二相
(至)
廣度眾生。</p>
<lb n="0735a17"/>
<p id="pX29p0735a1701" rend="margin-left:1em">三十二相者。足平如奩底。足趺隆如龜背。兩相共
<lb n="0735a18"/>一修。堅固布施。</p>
<p id="pX29p0735a1807" type="inline" rend="margin-left:1em">千輻輪。但一修。安慰恐怖者。</p>
<p id="pX29p0735a1818" type="inline" rend="margin-left:1em">足跟
<lb n="0735a19"/>長。手足指長。圓直身。三相共一修。謂不殺戒。</p>
<p id="pX29p0735a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">七處
<lb n="0735a20"/>滿。肩。頸。臂。脚。一修。謂恒作施主。</p>
<p id="pX29p0735a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">手足合縵。及柔輭。
<lb n="0735a21"/>兩相一修。謂四攝。</p>
<p id="pX29p0735a2108" type="inline" rend="margin-left:1em">足跟直。踝不現。毛右旋。三相共
<lb n="0735a22"/>一修。恒以善法饒益眾生。</p>
<p id="pX29p0735a2211" type="inline" rend="margin-left:1em">鹿膊腸相。一修。以經書
<lb n="0735a23"/>教人不悋。</p>
<p id="pX29p0735a2305" type="inline" rend="margin-left:1em">皮膚不受塵垢相。一修。如問而答。</p>
<p id="pX29p0735a2318" type="inline" rend="margin-left:1em">黃金
<lb n="0735a24"/>色相。一修。忍辱好衣施。</p>
<p id="pX29p0735a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">陰馬藏相。一修。和合諍訟。
<lb n="0735b01"/>梵身圓等相。手摩膝相。共一修。慈等心教導。</p>
<p id="pX29p0735b0118" type="inline" rend="margin-left:1em">肩圓。
<lb n="0735b02"/>頂光。師子臆。三相共一修。恒令施得增長。</p>
<p id="pX29p0735b0217" type="inline" rend="margin-left:1em">萬字相
<lb n="0735b03"/>一修。不惱眾生。</p>
<p id="pX29p0735b0307" type="inline" rend="margin-left:1em">紺眼。牛王𥇒
(與睫同。目旁毛也)
二相共一
<lb n="0735b04"/>修。不恚。愛視眾生。</p>
<p id="pX29p0735b0408" type="inline" rend="margin-left:1em">頂髻。青髮。二相共一修。諸功德
<lb n="0735b05"/>在人前。</p>
<p id="pX29p0735b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">一孔一毛。白毫。二相共一修。不妄語。</p>
<p id="pX29p0735b0518" type="inline" rend="margin-left:1em">四十
<lb n="0735b06"/>齒。白齊。二相共一修。不兩舌。</p>
<p id="pX29p0735b0612" type="inline" rend="margin-left:1em">廣長舌。梵音聲。二相
<lb n="0735b07"/>共一修。不麤惡語。</p>
<p id="pX29p0735b0708" type="inline" rend="margin-left:1em">師子頰。一修。不綺語。</p>
<p id="pX29p0735b0716" type="inline" rend="margin-left:1em">四牙一修。
<lb n="0735b08"/>離邪命。</p>
<p id="pX29p0735b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">一切眾生功德。等佛一毛。佛諸毛功德。等
<lb n="0735b09"/>一好。諸好等一相。諸相等白毫肉髻。白毫肉髻百
<lb n="0735b10"/>千萬億。乃成梵音聲。</p>
<p id="pX29p0735b1009" type="inline" rend="margin-left:1em">三十二相。因雖各各。論其真
<lb n="0735b11"/>因者。持戒精進。精進無戒。尚不得人天身。況餘相
<lb n="0735b12"/>耶。此則三藏教相本也。</p>
<p id="pX29p0735b1210" type="inline" rend="margin-left:1em">空無生。是通教相本。道種
<lb n="0735b13"/>智。是別教相本。實相是圓教相本。</p>
<p id="pX29p0735b1314" type="inline" rend="margin-left:1em">八十種好者。二
<lb n="0735b14"/>十指。手足表裏。八處平滿。踝。膝。䏶。六處好
(踝。洛上聲。脛下
<lb n="0735b15"/>兩旁足骨。䏶音披。胃脘也)
。玅肩。肘。腕。六處滿。兩髂。奇中。三處好
<lb n="0735b16"/>
(骼。音恰。腰骨。奇。音基。有八脉)
髖。尻。二處
(髖。音寬。兩股間。尻。考平聲。脊骨盡處)
。馬藏
<lb n="0735b17"/>一。兩膊二
(膊。音博。兩肩)
。腰臍二。脇腋乳六。腹胸背頃四。
<lb n="0735b18"/>上下牙。上下唇齶。兩頰。兩鬢。兩目。兩眉。兩鼻孔。額。
<lb n="0735b19"/>兩肞
(音詣。未考)
。兩耳。頭圓。若分別四種好義。準相可知。</p>
<lb n="0735b20"/>
<p id="pX29p0735b2001" rend="margin-left:1em">△後結由通經者益。</p>
<lb n="0735b21"/>
<p id="pX29p0735b2101">皆因提婆達多善知識故。</p>
<lb n="0735b22"/>
<p id="pX29p0735b2201" rend="margin-left:1em">
(一弟子因報<anchor xml:id="begd1e34898"/>已<anchor xml:id="endd1e34898"/>滿竟)
。</p>
<p id="pX29p0735b2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明師玅果當成。於中
<lb n="0735b23"/>復三。初明正果成。</p>
<lb n="0735b24"/>
<p id="pX29p0735b2401">告諸四眾
(至)
世界名天道。</p>
<lb n="0735c01"/>
<p id="pX29p0735c0101" rend="margin-left:1em">分陀利經云。調達作佛。號提和羅耶。漢言天王。國
<lb n="0735c02"/>名提和越。漢言天地。</p>
<p id="pX29p0735c0209" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明化度。</p>
<lb n="0735c03"/>
<p id="pX29p0735c0301">時天王佛住世二十中劫
(至)
得無生忍至不退轉。</p>
<lb n="0735c04"/>
<p id="pX29p0735c0401" rend="margin-left:1em">△三明滅後利益。</p>
<lb n="0735c05"/>
<p id="pX29p0735c0501">時天王佛般涅槃後
(至)
至不退轉。</p>
<lb n="0735c06"/>
<p id="pX29p0735c0601" rend="margin-left:1em">
(二結會古今竟)
。</p>
<p id="pX29p0735c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三勸信。</p>
<lb n="0735c07"/>
<p id="pX29p0735c0701">佛告諸比丘
(至)
若在佛前蓮華化生。</p>
<lb n="0735c08"/>
<p id="pX29p0735c0801" rend="margin-left:1em">蓮華化生者。胎經云。蓮華化生者。非胎卵溼化之
<lb n="0735c09"/>化生也。非化而言化。是法性虗無寂滅之身耳
(一
<lb n="0735c10"/>明昔日達多通經釋迦成道竟)
。</p>
<p id="pX29p0735c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二今日文殊
<lb n="0735c11"/>通經。龍女作佛。有二。初明文殊通經。二明通經利
<lb n="0735c12"/>益。初又五。第一智積請退。</p>
<lb n="0735c13"/>
<p id="pX29p0735c1301">於時下方多寶世尊所從菩薩
(至)
當還本土。</p>
<lb n="0735c14"/>
<p id="pX29p0735c1401" rend="margin-left:1em">分陀利經云。菩薩名般若拘羅。漢言智積。</p>
<p id="pX29p0735c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0735c15"/>釋尊止之。令待通經利益之證。智積謂多寶為證
<lb n="0735c16"/>經故出。勸物流通。既訖。是故請還。釋迦止者。雖迹
<lb n="0735c17"/>門事訖。本門未彰。故託在文殊。以留多寶。佛之密
<lb n="0735c18"/>意。非菩薩所知。</p>
<lb n="0735c19"/>
<p id="pX29p0735c1901">釋迦牟尼佛告智積曰
(至)
可還本土。</p>
<lb n="0735c20"/>
<p id="pX29p0735c2001" rend="margin-left:1em">△第三文殊尋來。</p>
<lb n="0735c21"/>
<p id="pX29p0735c2101">爾時文殊師利
(至)
共相慰問却坐一面。</p>
<lb n="0735c22"/>
<p id="pX29p0735c2201" rend="margin-left:1em">△第四智積問所化幾如。</p>
<lb n="0735c23"/>
<p id="pX29p0735c2301">智積菩薩問文殊師利
(至)
其數幾何。</p>
<lb n="0735c24"/>
<p id="pX29p0735c2401" rend="margin-left:1em">△第五文殊答。非口所宣也。有七。一答利益甚
<lb n="0736a01"/>眾。</p>
<lb n="0736a02"/>
<p id="pX29p0736a0201">文殊師利言
(至)
且待須臾自當證知。</p>
<lb n="0736a03"/>
<p id="pX29p0736a0301" rend="margin-left:1em">△二蒙益者集證。</p>
<lb n="0736a04"/>
<p id="pX29p0736a0401">所言未竟
(至)
詣靈鷲山住在虗空。</p>
<lb n="0736a05"/>
<p id="pX29p0736a0501" rend="margin-left:1em">△三皆是文殊所化。</p>
<lb n="0736a06"/>
<p id="pX29p0736a0601">此諸菩薩
(至)
皆其論說六波羅蜜。</p>
<lb n="0736a07"/>
<p id="pX29p0736a0701" rend="margin-left:1em">△四本聲聞人。先稟權教。住二乘道。</p>
<lb n="0736a08"/>
<p id="pX29p0736a0801">本聲聞人。在虗空中。說聲聞行。</p>
<lb n="0736a09"/>
<p id="pX29p0736a0901" rend="margin-left:1em">分陀利經云。蓮華從海出者。本發菩薩心。其華在
<lb n="0736a10"/>空中。說摩訶衍事。本發聲聞心者。華在空中。但說
<lb n="0736a11"/>斷生死事。</p>
<p id="pX29p0736a1105" type="inline" rend="margin-left:1em">△五今聞實教。悉住大乘法。</p>
<lb n="0736a12"/>
<p id="pX29p0736a1201">今皆修行。大乘空義。</p>
<lb n="0736a13"/>
<p id="pX29p0736a1301" rend="margin-left:1em">△六文殊結益。</p>
<lb n="0736a14"/>
<p id="pX29p0736a1401">文殊師利謂智積曰。於海教化。其事如是。</p>
<lb n="0736a15"/>
<p id="pX29p0736a1501" rend="margin-left:1em">△七智積偈歎。</p>
<lb n="0736a16"/>
<p id="pX29p0736a1601">爾時智積菩薩。以偈讚曰。</p>
<lb n="0736a17"/>
<p id="pX29p0736a1701">大智德勇徤
(至)
令速成菩提。</p>
<lb n="0736a18"/>
<p id="pX29p0736a1801" rend="margin-left:1em">
(一文殊通經竟)
。</p>
<p id="pX29p0736a1807" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明通經利益。龍女成佛。文
<lb n="0736a19"/>九。一文殊自敘。</p>
<lb n="0736a20"/>
<p id="pX29p0736a2001">文殊師利言。我於海中。唯常宣說玅法華經。</p>
<lb n="0736a21"/>
<p id="pX29p0736a2101" rend="margin-left:1em">△二智積問。</p>
<lb n="0736a22"/>
<p id="pX29p0736a2201">智積問文殊師利言
(至)
速得佛不。</p>
<lb n="0736a23"/>
<p id="pX29p0736a2301" rend="margin-left:1em">△三答。</p>
<lb n="0736a24"/>
<p id="pX29p0736a2401">文殊師利言
(至)
能至菩提。</p>
<lb n="0736b01"/>
<p id="pX29p0736b0101" rend="margin-left:1em">四智積執別教為疑。</p>
<lb n="0736b02"/>
<p id="pX29p0736b0201">智積菩薩言
(至)
於須臾頃便成正覺。</p>
<lb n="0736b03"/>
<p id="pX29p0736b0301" rend="margin-left:1em">△第五龍女明圓釋疑有二。初敘申敬。</p>
<lb n="0736b04"/>
<p id="pX29p0736b0401">言論未訖時龍王女忽現於前
(至)
以偈讚曰。</p>
<lb n="0736b05"/>
<p id="pX29p0736b0501" rend="margin-left:1em">△次有三行半偈為三。初半行。明持經得解。</p>
<lb n="0736b06"/>
<p id="pX29p0736b0601">深達罪福相。徧照於十方。</p>
<lb n="0736b07"/>
<p id="pX29p0736b0701" rend="margin-left:1em">罪福者。約七方便傳作。今偈。深達無罪無福。入一
<lb n="0736b08"/>實相。名為深達也。十方。即十法界。同以實慧朗之。
<lb n="0736b09"/>故言徧照也。</p>
<p id="pX29p0736b0906" type="inline" rend="margin-left:1em">△次二行。明成就二身。</p>
<lb n="0736b10"/>
<p id="pX29p0736b1001">微玅淨法身
(至)
無不宗奉者。</p>
<lb n="0736b11"/>
<p id="pX29p0736b1101" rend="margin-left:1em">具三十二相者。深得法身之理。即備相好。如大品
<lb n="0736b12"/>明欲得一切法。當學般若。如得如意珠也。二乘但
<lb n="0736b13"/>得空。空無相好也。</p>
<p id="pX29p0736b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一行引佛為證。</p>
<lb n="0736b14"/>
<p id="pX29p0736b1401">又聞成菩提。唯佛當證知。我闡大乘教。度脫苦眾生。</p>
<lb n="0736b15"/>
<p id="pX29p0736b1501" rend="margin-left:1em">
(第五龍女明圓釋疑竟)
。</p>
<p id="pX29p0736b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△第六身子復難二。先總
<lb n="0736b16"/>難信。</p>
<lb n="0736b17"/>
<p id="pX29p0736b1701">時舍利弗語龍女言
(至)
具修諸度然後乃成。</p>
<lb n="0736b18"/>
<p id="pX29p0736b1801" rend="margin-left:1em">△後釋出五障。</p>
<lb n="0736b19"/>
<p id="pX29p0736b1901">又女人身猶有五障
(至)
云何女身速得成佛。</p>
<lb n="0736b20"/>
<p id="pX29p0736b2001" rend="margin-left:1em">△第七龍女現成明證。復二。一者獻珠。表得圓解。</p>
<lb n="0736b21"/>
<p id="pX29p0736b2101">爾時龍女有一寶珠
(至)
復速於此。</p>
<lb n="0736b22"/>
<p id="pX29p0736b2201" rend="margin-left:1em">圓珠表其修得圓因。奉佛是將因尅果。佛受疾者。
<lb n="0736b23"/>獲果速也。此即一念坐道場。成佛不虗也。</p>
<p id="pX29p0736b2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正
<lb n="0736b24"/>示因圓果滿。</p>
<lb n="0736c01"/>
<p id="pX29p0736c0101">當時眾會皆見龍女
(至)
演說玅法。</p>
<lb n="0736c02"/>
<p id="pX29p0736c0201" rend="margin-left:1em">胎經云。魔梵釋女。皆不捨身。不受身。悉於現身得
<lb n="0736c03"/>成佛。故偈言。法性如大海。不說有是非。凡夫賢聖
<lb n="0736c04"/>人。平等無高下。唯在心垢滅。取證如反掌。</p>
<p id="pX29p0736c0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△第八
<lb n="0736c05"/>明時眾見聞。心大歡喜。</p>
<lb n="0736c06"/>
<p id="pX29p0736c0601">爾時娑婆世界
(至)
而得受記。</p>
<lb n="0736c07"/>
<p id="pX29p0736c0701" rend="margin-left:1em">南方緣熟。宜以八相成道。此土緣薄。秖以龍女教
<lb n="0736c08"/>化。此是方便力。得一身一切身。普現色身三昧。</p>
<p id="pX29p0736c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0736c09"/>第九智積默然信受。</p>
<lb n="0736c10"/>
<p id="pX29p0736c1001">智積菩薩。及舍利弗。一切眾會。默然信受。</p>
<lb n="0736c11"/>
<p id="pX29p0736c1101" rend="margin-left:1em">
(二今日文殊通經龍女作佛竟)
。</p>
<p id="pX29p0736c1113" type="inline" rend="margin-left:1em">
(提婆達多品竟)
。</p>
<lb n="0736c12"/>
<p id="pX29p0736c1201" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0736c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0736c13"/>
<p id="pX29p0736c1301">玅法蓮華經持品第十三</p>
<lb n="0736c14"/>
<p id="pX29p0736c1401" rend="margin-left:1em">釋持品。二萬菩薩。奉命弘經。故名持品。重勸八十
<lb n="0736c15"/>萬億那由他弘經。故名勸持品。問。何故爾。答。二萬
<lb n="0736c16"/>是法師品初。別命之數。故奉旨受持。八十萬億那
<lb n="0736c17"/>由他等。前無別命。止是通覔。今佛眼視。令其發誓。
<lb n="0736c18"/>此土通經。通經證驗深重。佛意殷勤。是故蒙勸而
<lb n="0736c19"/>弘。故有二意也。</p>
<p id="pX29p0736c1907" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。就文為二。先明受持。
<lb n="0736c20"/>後明勸持。初文復三。一二萬菩薩奉命。此土持經。
<lb n="0736c21"/>二五百八千聲聞發誓。他國流通。三諸尼請記。</p>
<lb n="0736c22"/>
<p id="pX29p0736c2201" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0736c23"/>
<p id="pX29p0736c2301">爾時藥王菩薩
(至)
種種供養不惜身命。</p>
<lb n="0736c24"/>
<p id="pX29p0736c2401" rend="margin-left:1em">△二五百八千聲聞。發誓他國流通。</p>
<lb n="0737a01"/>
<p id="pX29p0737a0101">爾時眾中五百阿羅漢得受記者
(至)
心不實故。</p>
<lb n="0737a02"/>
<p id="pX29p0737a0201" rend="margin-left:1em">問。此諸聲聞。<anchor xml:id="begd1e35470"/>已<anchor xml:id="endd1e35470"/>成大士。何故不能此土弘經。答。為
<lb n="0737a03"/>引初心始行菩薩。未能惡世苦行通經。復欲開於
<lb n="0737a04"/>安樂行品也。</p>
<p id="pX29p0737a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△三諸尼請記。</p>
<lb n="0737a05"/>
<p id="pX29p0737a0501">爾時佛姨母摩訶波闍波提
(至)
三菩提。</p>
<lb n="0737a06"/>
<p id="pX29p0737a0601" rend="margin-left:1em">
(經云姨母者。本行集雲。釋種善覺。生於八女。時淨飯王兄弟四人。各納二女。淨飯王妃。即摩耶。愛道。摩耶
<lb n="0737a07"/>生太子<anchor xml:id="begd1e35499"/>已<anchor xml:id="endd1e35499"/>。七日命終。生忉利天。愛道是姨。故云姨母也)
。</p>
<lb n="0737a08"/>
<p id="pX29p0737a0801">爾時羅睺羅母耶輸陀羅
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0737a09"/>
<p id="pX29p0737a0901">世尊導師。安隱天人。我等聞記。心安具足。</p>
<lb n="0737a10"/>
<p id="pX29p0737a1001">諸比丘尼說是偈<anchor xml:id="begd1e35524"/>已<anchor xml:id="endd1e35524"/>
(至)
廣宣此經。</p>
<lb n="0737a11"/>
<p id="pX29p0737a1101" rend="margin-left:1em">
(一明受持竟)
。</p>
<p id="pX29p0737a1106" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二勸持。有長行偈頌。長行有五。
<lb n="0737a12"/>一佛眼視。二菩薩請告。三佛默然。四菩薩知意。五
<lb n="0737a13"/>發誓通經。</p>
<p id="pX29p0737a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0737a14"/>
<p id="pX29p0737a1401">爾時世尊。視八十萬億那由他諸菩薩摩訶薩。</p>
<lb n="0737a15"/>
<p id="pX29p0737a1501" rend="margin-left:1em">眼視默勸。而不告言者。上來雖不別命。而舉持經
<lb n="0737a16"/>功德深厚。引證分明。多寶分身遠來勸發。此之殷
<lb n="0737a17"/>勤。事義<anchor xml:id="begd1e35562"/>已<anchor xml:id="endd1e35562"/>足。有欲應命。宜即發誓。無煩復言。又將
<lb n="0737a18"/>護聲聞他方之願。故不稱揚也。</p>
<p id="pX29p0737a1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩請告。</p>
<lb n="0737a19"/>
<p id="pX29p0737a1901">是諸菩薩皆是阿惟越致
(至)
廣宣斯法。</p>
<lb n="0737a20"/>
<p id="pX29p0737a2001" rend="margin-left:1em">△三佛默然。</p>
<lb n="0737a21"/>
<p id="pX29p0737a2101">復作是念。佛今默然。不見告敕。我當云何。</p>
<lb n="0737a22"/>
<p id="pX29p0737a2201" rend="margin-left:1em">△四菩薩知意
(知默不告之意也)
。</p>
<lb n="0737a23"/>
<p id="pX29p0737a2301">時諸菩薩。敬順佛意。并欲自滿本願。</p>
<lb n="0737a24"/>
<p id="pX29p0737a2401" rend="margin-left:1em">△五發誓通經。</p>
<lb n="0737b01"/>
<p id="pX29p0737b0101">便於佛前作師子吼
(至)
遙見守護。</p>
<lb n="0737b02"/>
<p id="pX29p0737b0201" rend="margin-left:1em">△第二偈頌有二十行。請護持經。不復細分。尋文
<lb n="0737b03"/>可解。前十七行。被忍衣弘經。次一行。入室弘經。三
<lb n="0737b04"/>一行。坐座弘經。四一行。總結請知
(次偈頌者。是孤起偈。諸菩薩等。
<lb n="0737b05"/>請護弘經。即是自述弘經方軌。以由佛於法師品中。說方軌竟。寶塔慕覔用方軌人。達多引往用方軌者。
<lb n="0737b06"/>釋迦即是稟方軌眾。故云以身為床座等。持品即是惡世方軌。安樂行是始行方軌。故云住忍辱地等。具
<lb n="0737b07"/>如後品。若不爾者。則弘經無軌。無軌弘經。斯無是處。如赤身入陣。自損不虛。被鎧之言。應不徒設)
。初
<lb n="0737b08"/>文三。初一行總論時節。</p>
<lb n="0737b09"/>
<p id="pX29p0737b0901">即時諸菩薩。俱同發聲。而說偈言。</p>
<lb n="0737b10"/>
<p id="pX29p0737b1001">唯願不為慮。於佛滅度後。恐怖惡世中。我等當廣說。</p>
<lb n="0737b11"/>
<p id="pX29p0737b1101" rend="margin-left:1em">△次九行。別明所忍之境。文三。初一行。通明邪人。
<lb n="0737b12"/>即俗眾也。次一行。明道門增上慢者。三七行。明<anchor xml:id="begd1e35659"/>僭<anchor xml:id="endd1e35659"/>
<lb n="0737b13"/>聖增上慢者。故此三中。初者可忍。次者過前。第三
<lb n="0737b14"/>最甚。以後後者。轉難識故。初二如文。</p>
<lb n="0737b15"/>
<p id="pX29p0737b1501">有諸無智人
(至)
說外道論義。</p>
<lb n="0737b16"/>
<p id="pX29p0737b1601" rend="margin-left:1em">三七行中。阿含第六雲。阿蘭若。此翻無事。頭陀。此
<lb n="0737b17"/>翻抖擻。寶雲經第六雲。阿練兒處。比丘見王。王子。
<lb n="0737b18"/>婆羅門。及一切人來。比丘唱善來。可就此坐。彼即
<lb n="0737b19"/>共坐。彼不坐。比丘亦不坐。當為說法。令歡喜。</p>
<p id="pX29p0737b1918" type="inline" rend="margin-left:1em">佛滅
<lb n="0737b20"/>後。末惡世不應式比丘。雖說戒法而得活。而於戒
<lb n="0737b21"/>法不樂行。歷五分法身。餘一切道法。亦如是說。如
<lb n="0737b22"/>齆鼻人說栴檀。自既無香。亦不自聞。天人龍神。鳩
<lb n="0737b23"/>槃茶。終不供養無戒人。餘四分
(定。慧。解脫。解脫知見)
。亦如是
<lb n="0737b24"/>說。</p>
<p id="pX29p0737b2402" type="inline" rend="margin-left:1em">無有能將玅法來。必由淨戒之所起。餘四亦如
<lb n="0737c01"/>是。</p>
<p id="pX29p0737c0102" type="inline" rend="margin-left:1em">偈云。若遇垂死最重病。痛惱偪迫極無憀。念佛
<lb n="0737c02"/>三昧常不捨。一切苦切奪其心。彼人自解是法故。
<lb n="0737c03"/>則知一切諸法空。</p>
<p id="pX29p0737c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△三七行明著衣意。</p>
<lb n="0737c04"/>
<p id="pX29p0737c0401">我等敬佛故
(至)
皆當忍是事。</p>
<lb n="0737c05"/>
<p id="pX29p0737c0501" rend="margin-left:1em">忍辱鎧者。中阿含第五雲。黑齒比丘訴佛雲。舍利
<lb n="0737c06"/>弗罵我說我。佛疾喚舍利弗。實罵說不。舍利弗言。
<lb n="0737c07"/>心不定者。或說罵。我心<anchor xml:id="begd1e35736"/>已<anchor xml:id="endd1e35736"/>定。云何說罵。如折角牛。
<lb n="0737c08"/>不觸嬈人。我心如地水火風。淨與不淨。大小便利
<lb n="0737c09"/>涕唾。受而不罵。心如掃帚。淨與不淨俱掃。又如破
<lb n="0737c10"/>器盛脂。置之日中。渧渧恒漏。自觀九孔常漏不淨。
<lb n="0737c11"/>云何罵說於他。又如死蛇狗等。繫淨童子頸。慚恥
<lb n="0737c12"/>自愧。不罵說他。佛問。如是惡人。汝云何觀。答。人有
<lb n="0737c13"/>五。一身善。口意不善。但念其善。不念不善。如納衣
<lb n="0737c14"/>比丘。見糞掃幣帛。左捉右舒。截棄不淨而取於淨。
<lb n="0737c15"/>念用其身淨以規我身。棄其口意以誡我口意。</p>
<p id="pX29p0737c1519" type="inline" rend="margin-left:1em">又
<lb n="0737c16"/>口行淨。身意不淨。亦念其口。棄其身意。如熱渴者。
<lb n="0737c17"/>值多草池。披草掬水。涼身止渴。</p>
<p id="pX29p0737c1713" type="inline" rend="margin-left:1em">又意淨。身口不淨。
<lb n="0737c18"/>亦念其意。不用其身口。如行路熱渴。唯牛蹟少水。
<lb n="0737c19"/>我若用手掬。水則渾濁。應兩膝跪。兩手憑。口就吸
<lb n="0737c20"/>之。以除熱渴。</p>
<p id="pX29p0737c2006" type="inline" rend="margin-left:1em">又三業皆不淨者。雖無可用。當痛念
<lb n="0737c21"/>之。如路見病人。安置使穩。念此不淨。使得值善知
<lb n="0737c22"/>識。治其三業。勿令墮落三途。</p>
<p id="pX29p0737c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">又三種皆淨。常念是
<lb n="0737c23"/>人。以自訓況。念齊願齊。如清涼池。多諸華草。熱渴
<lb n="0737c24"/>入中。以自蘇息。常念境界。以去我惡。此是三藏教
<lb n="0738a01"/>中。用苦無常不淨無我空。為鎧也。</p>
<p id="pX29p0738a0114" type="inline" rend="margin-left:1em">毗婆沙第八雲。
<lb n="0738a02"/>罵是一字。一字不成罵。二字成罵。無有一時稱二
<lb n="0738a03"/>字者。若稱後字。前字<anchor xml:id="begd1e35795"/>已<anchor xml:id="endd1e35795"/>滅。又能罵所罵一時。同一
<lb n="0738a04"/>剎那俱滅。於我何為。如是等。通教為鎧也
(此方語亦有顛
<lb n="0738a05"/>倒。即成讚罵。如見客去。命雲去早。即名為留。若雲早去。即名發遣。發是罵。留即是讚。如正食遇客。若雲來
<lb n="0738a06"/>早。即是罵也。若雲早來。即是讚也)
。十七雲。聖凡俱有三受。云何差
<lb n="0738a07"/>別。凡夫於苦受有二。一身受苦。二心受憂悲。如三
<lb n="0738a08"/>毒箭。失樂則瞋。得樂則喜。不苦不樂則癡。聖人但
<lb n="0738a09"/>有身受而無心受。於苦不瞋。於樂不愛。於不苦不
<lb n="0738a10"/>樂不癡。三使不能使。於使得解脫。故有凡聖之異。
<lb n="0738a11"/>如此等有無差降者。此用別教為鎧也。</p>
<p id="pX29p0738a1116" type="inline" rend="margin-left:1em">今經明鎧
<lb n="0738a12"/>者。以念佛為鎧。是念法佛。第一義佛。佛即是法故。
<lb n="0738a13"/>文雲念佛告敕。即法也。佛即是僧。僧即事理俱和。
<lb n="0738a14"/>毗盧遮那徧一切處也。如此之鎧。一鎧一切鎧。即
<lb n="0738a15"/>圓教鎧也
(初十七行被衣弘經竟)
。</p>
<p id="pX29p0738a1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二一行入
<lb n="0738a16"/>室弘經。</p>
<lb n="0738a17"/>
<p id="pX29p0738a1701">諸聚落城邑。其有求法者。我皆到其所。說佛所囑法。</p>
<lb n="0738a18"/>
<p id="pX29p0738a1801" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。有來學。毋住教。今鑒知有機。親到其所。說佛所囑之法。以同體慈悲。入室弘經也)
。</p>
<p id="pX29p0738a1835" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0738a19"/>三一行坐座弘經。</p>
<lb n="0738a20"/>
<p id="pX29p0738a2001">我是世尊使。處眾無所畏。我當善說法。願佛安隱住。</p>
<lb n="0738a21"/>
<p id="pX29p0738a2101" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。如幻人為幻人說法。能所叵得。何畏之有。如是說法。是坐座弘經。稱善說法。能令佛法。安隱住世
<lb n="0738a22"/>也)
。</p>
<p id="pX29p0738a2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四一行總結請知。</p>
<lb n="0738a23"/>
<p id="pX29p0738a2301">我於世尊前。諸來十方佛。發如是誓言。佛自知我心。</p>
<lb n="0738a24"/>
<p id="pX29p0738a2401" rend="margin-left:1em">
(持品竟)
。</p>
<lb n="0738b01"/>
<p id="pX29p0738b0101" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0738b0110" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0738b02"/>
<p id="pX29p0738b0201">玅法蓮華經安樂行品第十四</p>
<lb n="0738b03"/>
<p id="pX29p0738b0301" rend="margin-left:1em">釋安樂行品。</p>
<p id="pX29p0738b0306" type="inline" rend="margin-left:1em">釋此品為三。一依事。二附文。三法門。
<lb n="0738b04"/>一依事者。身無危險故安。心無憂惱故樂。身安心
<lb n="0738b05"/>樂。故能進行。</p>
<p id="pX29p0738b0506" type="inline" rend="margin-left:1em">二附文者。著如來衣故。則法身安。入
<lb n="0738b06"/>如來室故。解脫心樂。坐如來座故。般若導行進。此
<lb n="0738b07"/>附上品文釋
(三軌。附法師品文)
。又住忍辱地故身安。而不
<lb n="0738b08"/>卒暴故心樂。觀諸法實相故行進
(附本品文)
。三法門者。
<lb n="0738b09"/>安名不動。樂名無受。行名無行。不動者。六道生死。
<lb n="0738b10"/>二聖涅槃。所不能動。既不緣二邊。則身無動搖。上
<lb n="0738b11"/>文雲。身體及手足。靜然安不動。其心常憺怕。未曾
<lb n="0738b12"/>有散亂。則安住不動。如須彌山。常住不動法門也。
<lb n="0738b13"/>樂者名無受。不受三昧廣大之用。不受凡夫之五
<lb n="0738b14"/>受
(憂。喜。苦。樂。捨)
。乃至圓教中五受生見。亦皆不受
(五受生見
<lb n="0738b15"/>者。圓中四門。及一絕言。若未證實而生著見。亦名五受。體教入理。理無所受。方名不受。不受亦不受)
。有
<lb n="0738b16"/>受則有苦。無受則無苦也。行名無行者。若有所受。
<lb n="0738b17"/>即有所行。無受則無行。不行凡夫行。不行賢聖行。
<lb n="0738b18"/>故言無行。而行中道。是故名行。即法門也。</p>
<lb n="0738b19"/>
<p id="pX29p0738b1901" rend="margin-left:1em">問。大經明親附國王。持弓帶箭。摧伏惡人。此經遠
<lb n="0738b20"/>離豪勢。謙下慈善。剛柔碩異。云何會通。答。大經偏
<lb n="0738b21"/>論折伏。住一子地。何曾無攝受。此經偏明攝受。頭
<lb n="0738b22"/>破七分。非無折伏。各舉一端。適時而<anchor xml:id="begd1e35966"/>已<anchor xml:id="endd1e35966"/>。理必具四。
<lb n="0738b23"/>何者。適時稱宜。即世界意。攝受。即為人意。折伏。即
<lb n="0738b24"/>對治意。悟道。即第一義意也。</p>
<lb n="0738c01"/>
<p id="pX29p0738c0101" rend="margin-left:1em">此品是迹門流通第四意
(即接退流通)
。若二萬八十億
<lb n="0738c02"/>那由他。受命弘經。深識權實。廣知漸頓。又達機緣。
<lb n="0738c03"/>神力自在。濁世惱亂。不障通經。不俟更示方法。若
<lb n="0738c04"/>初依始心。欲修圓行。入濁弘經。為濁所惱。自行不
<lb n="0738c05"/>立。亦無化功。為是人故。須示方法。明安樂行。故有
<lb n="0738c06"/>此品來也。此安樂行。有何次第。然法華圓行。一行
<lb n="0738c07"/>無量行。不可思議。何定前後。今且一敘。法師品。略
<lb n="0738c08"/>示弘經。則以益他為本。先明入室。此中辨惡世弘
<lb n="0738c09"/>經。安諸偪惱。先著如來衣。前後互現耳。</p>
<p id="pX29p0738c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">若約行次
<lb n="0738c10"/>者。諸法從本來。常自寂滅相。若乖寂起相。應先以
<lb n="0738c11"/>般若蕩累。則初坐座。諸法不生。而般若生。同體慈
<lb n="0738c12"/>悲。愍眾故行道。次入如來室。既以慈悲化世。必涉
<lb n="0738c13"/>違從。決須安忍。次著如來衣。雖作此次。說非行時。
<lb n="0738c14"/>行時入空。即具一切法。況慈忍耶。</p>
<lb n="0738c15"/>
<p id="pX29p0738c1501" rend="margin-left:1em">四安樂行者。止觀慈悲導三業。及誓願。身業有止
<lb n="0738c16"/>故。離身麤業。有觀故。不得身。不得身業。不得能離。
<lb n="0738c17"/>無所得故。不墮凡夫。有慈悲故。勤修身業。廣利一
<lb n="0738c18"/>切。不墮二乘地。</p>
<p id="pX29p0738c1807" type="inline" rend="margin-left:1em">有止行故。著忍辱衣。有觀行故。坐
<lb n="0738c19"/>如來座。有慈悲故。入如來室。</p>
<p id="pX29p0738c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">止行離過。即成斷德。
<lb n="0738c20"/>觀行無著。即成智德。慈悲利他。即成恩德。恩德資
<lb n="0738c21"/>成智德。智德資成斷德。是名身業安樂行。餘口意
<lb n="0738c22"/>誓願。亦如是
(三業誓願。皆具止觀慈悲。四行例同)
。</p>
<p id="pX29p0738c2220" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。有問
<lb n="0738c23"/>有答。</p>
<p id="pX29p0738c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">初問。</p>
<lb n="0738c24"/>
<p id="pX29p0738c2401">爾時文殊師利法王子
(至)
云何能說是經。</p>
<lb n="0739a01"/>
<p id="pX29p0739a0101" rend="margin-left:1em">問中先歎前品深行菩薩。能如此弘經。後問淺行
<lb n="0739a02"/>菩薩。云何惡世宣說是經。</p>
<p id="pX29p0739a0211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答中分三。一總標
<lb n="0739a03"/>四法。二別釋四法。三總結行成感徵之相。以歡修
<lb n="0739a04"/>行
(此科在願安樂行頌後)
。</p>
<p id="pX29p0739a0411" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0739a05"/>
<p id="pX29p0739a0501">佛告文殊師利
(至)
當安住四法。</p>
<lb n="0739a06"/>
<p id="pX29p0739a0601" rend="margin-left:1em">四法者。一身安樂行。二口安樂行。三意安樂行。四
<lb n="0739a07"/>誓願安樂行
(僭補曰。四安樂行。三業及願。大師從其多分。一往配合。意實互具。一中有
<lb n="0739a08"/>三。讀者毋泥)
。</p>
<p id="pX29p0739a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二別釋四法。即為四別。初身安樂行
<lb n="0739a09"/>又二。一長行。二偈頌。長行二。初釋方法。二結行成。
<lb n="0739a10"/>初又二。初標行近。次釋行近。</p>
<p id="pX29p0739a1012" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0739a11"/>
<p id="pX29p0739a1101">一者安住菩薩行處。親近處。能為眾生。演說是經。</p>
<lb n="0739a12"/>
<p id="pX29p0739a1201" rend="margin-left:1em">△次釋中又二。一釋行處。二釋近處。</p>
<p id="pX29p0739a1215" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0739a13"/>
<p id="pX29p0739a1301">文殊師利
(至)
是名菩薩摩訶薩行處。</p>
<lb n="0739a14"/>
<p id="pX29p0739a1401" rend="margin-left:1em">行處者。即不思議三諦也。住忍辱地。總論三諦。如
<lb n="0739a15"/>有地可據。方能忍辱也。柔和善順者。善順真諦。能
<lb n="0739a16"/>忍虗妄見愛寒熱等。故言善順也。而不卒暴心不
<lb n="0739a17"/>驚者。安於俗諦。忍眾根緣。稱適機宜。故云不卒暴。
<lb n="0739a18"/>體忍違從。故心不驚也。於法無所行等者。即安中
<lb n="0739a19"/>諦。能忍二邊。故云無所行。正住中道。故云觀實相。
<lb n="0739a20"/>亦不得中實。故云不分別。此則據三諦之地名處。
<lb n="0739a21"/>忍五住之辱名行。行亦為三。謂止行。即行不行。觀
<lb n="0739a22"/>行。即非行非不行。慈悲行。即不行行。合上衣座室
<lb n="0739a23"/>等。是為約不思議三諦。明行處辯弘經方軌也。</p>
<p id="pX29p0739a2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0739a24"/>第二釋近處。文為三。一遠十惱亂。即遠故論近。亦
<lb n="0739b01"/>是附戒門助觀。二修攝其心。即近故論近。亦是附
<lb n="0739b02"/>定門助觀也。三觀一切法空。即非遠非近論近。亦
<lb n="0739b03"/>是附慧門助觀。</p>
<p id="pX29p0739b0307" type="inline" rend="margin-left:1em">就初有十種應遠者。一豪勢。二邪
<lb n="0739b04"/>人。法三<g ref="CB15108"/>險戲。四旃陀羅。五二乘眾。六遠欲想。七
<lb n="0739b05"/>遠不男。八遠危害。九遠譏嫌。十遠畜養等。</p>
<p id="pX29p0739b0517" type="inline" rend="margin-left:1em">今初
<lb n="0739b06"/>遠豪貴。</p>
<lb n="0739b07"/>
<p id="pX29p0739b0701">云何名菩薩摩訶薩親近處
(至)
大臣官長。</p>
<lb n="0739b08"/>
<p id="pX29p0739b0801" rend="margin-left:1em">△二遠邪人法。</p>
<lb n="0739b09"/>
<p id="pX29p0739b0901">不親近諸外道梵志
(至)
逆路伽耶陀者。</p>
<lb n="0739b10"/>
<p id="pX29p0739b1001" rend="margin-left:1em">路伽耶。此雲惡論。亦云破論。逆路者。逆君父之論。
<lb n="0739b11"/>又路名為善論。亦名師破弟子。逆路名惡論。亦名
<lb n="0739b12"/>弟子破師。</p>
<p id="pX29p0739b1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△三遠<g ref="CB15108"/>險戲。</p>
<lb n="0739b13"/>
<p id="pX29p0739b1301">亦不親近諸有<g ref="CB15108"/>戲
(至)
種種變現之戲。</p>
<lb n="0739b14"/>
<p id="pX29p0739b1401" rend="margin-left:1em">那羅延者。上伎戲。亦云綵畵其身作變異。又云緣
<lb n="0739b15"/>幢擲倒之屬也
(近𠒋戲者。恐散逸故。那羅。此云力。即是捔力戲。亦是設筋力戲也)
。</p>
<lb n="0739b16"/>
<p id="pX29p0739b1601" rend="margin-left:1em">△四遠旃陀羅。</p>
<lb n="0739b17"/>
<p id="pX29p0739b1701">又不親近旃陀羅
(至)
則為說法無所希望。</p>
<lb n="0739b18"/>
<p id="pX29p0739b1801" rend="margin-left:1em">旃陀羅。此雲殺者。近則染其惡習。令人無慈。</p>
<p id="pX29p0739b1818" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0739b19"/>遠二乘眾。</p>
<lb n="0739b20"/>
<p id="pX29p0739b2001" rend="margin-left:1em">又不親近求聲聞比丘
(至)
無所希求。</p>
<lb n="0739b21"/>
<p id="pX29p0739b2101" rend="margin-left:1em">近二乘人。令人遠菩提故。西方不雜。故云或來。既
<lb n="0739b22"/>未受大。無妨小志。故云隨宜。</p>
<p id="pX29p0739b2212" type="inline" rend="margin-left:1em">△六遠欲想。</p>
<lb n="0739b23"/>
<p id="pX29p0739b2301">文殊師利
(至)
不與小女處女寡女等共語。</p>
<lb n="0739b24"/>
<p id="pX29p0739b2401" rend="margin-left:1em">欲想。殺害菩提心故。欲想如止觀第八記。</p>
<p id="pX29p0739b2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△七遠
<lb n="0739c01"/>不男。</p>
<lb n="0739c02"/>
<p id="pX29p0739c0201">亦復不近五種不男之人。以為親厚。</p>
<lb n="0739c03"/>
<p id="pX29p0739c0301" rend="margin-left:1em">不男。壞亂菩提志故。五不男者。謂生。劇。妒。變。半。生
<lb n="0739c04"/>謂胎中。或初生時。劇謂截等。妒謂因他。變謂根變。
<lb n="0739c05"/>半謂半月。餘即不能。廣如論釋。</p>
<p id="pX29p0739c0513" type="inline" rend="margin-left:1em">△八遠危害。</p>
<lb n="0739c06"/>
<p id="pX29p0739c0601">不獨入他家。若有因緣。須獨入時。但一心念佛。</p>
<lb n="0739c07"/>
<p id="pX29p0739c0701" rend="margin-left:1em">危害難處。不合入故。</p>
<p id="pX29p0739c0709" type="inline" rend="margin-left:1em">△九遠譏嫌。</p>
<lb n="0739c08"/>
<p id="pX29p0739c0801">若為女人說法
(至)
況復餘事。</p>
<lb n="0739c09"/>
<p id="pX29p0739c0901" rend="margin-left:1em">譏嫌。增他不善心故。</p>
<p id="pX29p0739c0909" type="inline" rend="margin-left:1em">△十遠畜養。</p>
<lb n="0739c10"/>
<p id="pX29p0739c1001">不樂畜年少弟子。沙彌小兒。亦不樂與同師。</p>
<lb n="0739c11"/>
<p id="pX29p0739c1101" rend="margin-left:1em">畜年少弟子等。妨行人正業。令修遠離行也。十種
<lb n="0739c12"/>惱亂。九是生死
(凡夫著生死)
。</p>
<p id="pX29p0739c1212" type="inline" rend="margin-left:1em">一是涅槃
(二乘求涅槃)
。二俱遠
<lb n="0739c13"/>離。即寂滅之異名耳。觀心可知
(觀心可知者。今總說之。一切處無非
<lb n="0739c14"/>法界。何所可離。何所不離。非離非不離而論離耳。還同非遠非近而論近。初心雖了一切本無。而須數數
<lb n="0739c15"/>近於遠離)
。</p>
<p id="pX29p0739c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一即遠論近竟)
。</p>
<p id="pX29p0739c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△二即近故論近。</p>
<lb n="0739c16"/>
<p id="pX29p0739c1601">常好坐禪
(至)
是名初親近處。</p>
<lb n="0739c17"/>
<p id="pX29p0739c1701" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。坐禪之法。具如摩訶止觀。略言之。不出大涅槃所云。能觀心性。名為上定。文殊般若雲。法界一相。
<lb n="0739c18"/>繫緣法界。本經云。諸法從本來。常自寂滅相。又云。諸佛兩足尊。知法常無性。佛種從緣起。是故說一乘。是
<lb n="0739c19"/>法住法位。世間相常住。皆其註脚也。此一乘實相。苟無真信真解。何由得入智者勉旃)
。</p>
<p id="pX29p0739c1934" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0739c20"/>非遠非近論近。文為三。一正標。二反釋。三總結。</p>
<lb n="0739c21"/>
<p id="pX29p0739c2101" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0739c22"/>
<p id="pX29p0739c2201">復次菩薩摩訶薩。觀一切法空。如。實相。</p>
<lb n="0739c23"/>
<p id="pX29p0739c2301" rend="margin-left:1em">觀。中道觀智。一切法。十法界境。若單論智。智無所
<lb n="0739c24"/>觀。故舉一切。以顯皆空。</p>
<p id="pX29p0739c2410" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。空者。十界依正。染淨緣生。性相皆空。無所得
<lb n="0740a01"/>也)
如者。二邊中諦。無一異名如。實相者。非七方便。
<lb n="0740a02"/>故名實。以實為相。故言實相也。</p>
<p id="pX29p0740a0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二反釋
(上正標中。雲空。
<lb n="0740a03"/>雲如。雲實相。此反釋者。以顛倒等法。反顯空等不顛倒法也)
。</p>
<lb n="0740a04"/>
<p id="pX29p0740a0401">不顛倒
(至)
無礙無障。</p>
<lb n="0740a05"/>
<p id="pX29p0740a0501" rend="margin-left:1em">不顛倒者。無八倒也。不動者。不為二死所動也。不
<lb n="0740a06"/>退者。心心寂滅。入薩婆若海也。不轉者。不如凡夫
<lb n="0740a07"/>轉生死。不如二乘轉凡聖。</p>
<p id="pX29p0740a0711" type="inline" rend="margin-left:1em">如虗空者。但有名字。字
<lb n="0740a08"/>不可得。中道觀智。亦但有字。求不可得。無所有性
<lb n="0740a09"/>者。無自他共無因等性。一切言語道斷者。不可思
<lb n="0740a10"/>議也。</p>
<p id="pX29p0740a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">不生者。惑智理皆不生也。不出者。如來所治
<lb n="0740a11"/>畢竟不復發也。不起者。諸方便皆寂滅也。無名者。
<lb n="0740a12"/>名不能名也。無相者。相不能相也。無所有者。無二
<lb n="0740a13"/>邊之有也。無量者。非數法也。無邊者。無方所也。無
<lb n="0740a14"/>礙無障者。徧一切處也。</p>
<p id="pX29p0740a1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總結
(總結正反之意也)
。</p>
<lb n="0740a15"/>
<p id="pX29p0740a1501">但以因緣有
(至)
是名菩薩摩訶薩第二親近處。</p>
<lb n="0740a16"/>
<p id="pX29p0740a1601" rend="margin-left:1em">但以因緣有者。結也。上直明中道觀慧。今明雙照
<lb n="0740a17"/>二邊。理性畢竟清淨。如上所說。非解非惑。而從惑
<lb n="0740a18"/>因緣生生死。從解因緣生涅槃。又因緣有。有於涅
<lb n="0740a19"/>槃。從顛倒生者。生於生死。此則雙照意顯也。常樂
<lb n="0740a20"/>觀如是等法者。即三諦等法也。</p>
<p id="pX29p0740a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">
(即以初句而為空邊。照於緣生。緣生
<lb n="0740a21"/>故空。空名涅槃。即以次句而為有邊。故云顛倒)
。</p>
<p id="pX29p0740a2119" type="inline" rend="margin-left:1em">
(○僭補曰。問。現前身心器界。一切諸法。熾然生滅。何以雲
<lb n="0740a22"/>觀一切法空。如實相等耶。答。一切諸法。但以因緣有。緣生無性。當體寂滅。即是實相。以不達緣起無性。而
<lb n="0740a23"/>認為實法。起我法二見。如繩上見蛇。故云從顛倒生。若如實達得一念緣起無生。了無一法可得。皆是實
<lb n="0740a24"/>相。不生顛倒。故經說觀一切法空。如實相。不顛倒。不動。不退等也)
。</p>
<p id="pX29p0740a2426" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有二
<lb n="0740b01"/>十八行三句。為三。初一行頌標章。</p>
<lb n="0740b02"/>
<p id="pX29p0740b0201">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0740b03"/>
<p id="pX29p0740b0301">若有菩薩。於後惡世。無怖畏心。欲說是經。</p>
<lb n="0740b04"/>
<p id="pX29p0740b0401" rend="margin-left:1em">△次二十二行頌修行。後五行三句明行成。長行
<lb n="0740b05"/>行近別釋。偈中合頌。不復次第。初十四行。頌即遠
<lb n="0740b06"/>論近。</p>
<lb n="0740b07"/>
<p id="pX29p0740b0701">應入行處
(至)
能安樂說。</p>
<lb n="0740b08"/>
<p id="pX29p0740b0801" rend="margin-left:1em">小乘三藏學者。佛在波羅柰。最初為五人。說契經
<lb n="0740b09"/>修多羅藏。佛在羅閱祗。最初為須那提。說毗尼藏。
<lb n="0740b10"/>佛在毗舍離獼猴池。最初為䟦耆子。說阿毗曇藏。
<lb n="0740b11"/>五百羅漢。初夜集阿毗曇藏。相續解脫經。此為三
<lb n="0740b12"/>藏學也
(初為跋耆子說阿毘曇者。故知別有阿毘曇藏。是佛自說。人不見者。諍計云云。或謂
<lb n="0740b13"/>是十二部中論議部者。不然。言相續解脫經者。是佛自說。故且名經。當佛滅後。阿難所結集者。名修多羅。
<lb n="0740b14"/>五百集者。初名解脫。後廣集法相。乃名為論)
。深著五欲。欲相者。龍。須輪。
<lb n="0740b15"/>四天王。皆同人間。忉利天。以風為事。炎天相近為
<lb n="0740b16"/>事。兜率相牽為事。化樂天。相視為事。他化自在。心
<lb n="0740b17"/>念為事。上天皆離欲
(欲相者。頌中雖無欲相之言。以長行有故。今略釋。俱舍云。
<lb n="0740b18"/>六受欲交抱。執手笑視淫。今依舊名目須輪。修羅耳。如中阿含云。有一異學問薄拘羅云。汝於正法中。<anchor xml:id="begd1e36580"/>已<anchor xml:id="endd1e36580"/>
<lb n="0740b19"/>八十年。頗曾行欲事不。薄拘羅言。莫作是語。更有別事。何不問耶。異學又問。汝於八十年。起欲想不。答。不
<lb n="0740b20"/>應作如是問。我八十年。未曾起欲想。尚未曾起一念貢高。未曾受居士衣。未曾割截衣。未曾倩他作衣。未
<lb n="0740b21"/>曾用針縫衣。未曾受請。未曾從大家乞食。未曾倚壁。未曾視女人面。未曾入尼寺。未曾與尼相問訊。乃至
<lb n="0740b22"/>道路。亦不共語。八十年長坐。故知衣食等欲想。一切尚無。況復染欲想耶。弘法之徒。觀斯龜鏡。況今弘經
<lb n="0740b23"/>息機為本)
。寡女處女者。阿難問佛。如來滅後。見女人云
<lb n="0740b24"/>何。佛言。勿與相見。設見。勿共語。當專心念佛。及諸
<lb n="0740c01"/>不男者。彼名般吒。此翻黃門。黃門者。有男女形。不
<lb n="0740c02"/>能男女。</p>
<p id="pX29p0740c0204" type="inline" rend="margin-left:1em">入里乞食者。雜阿含云。有一羊。往糞聚。飽
<lb n="0740c03"/>食還羣。貢高我得好食。比丘亦如是。得四事<anchor xml:id="begd1e36613"/>已<anchor xml:id="endd1e36613"/>。起
<lb n="0740c04"/>染著欲想。不知出要。設不得。恒生想。設得。向諸比
<lb n="0740c05"/>丘貢高。毀蔑他人。我得彼不能得。是為羊比丘乞
<lb n="0740c06"/>食。師子王。遇大獸即噉。不味不著。得小獸即噉。不
<lb n="0740c07"/>鄙不薄。比丘亦爾。得四事供養。不起染著。無有欲
<lb n="0740c08"/>想。自知出要。設不得利養。不起亂念。無增減心。是
<lb n="0740c09"/>為師子王比丘乞食。寶雲經明乞食作四分。一分
<lb n="0740c10"/>奉同梵行。一分與匃人。一分施鬼神。一分自食。</p>
<p id="pX29p0740c1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0740c11"/>二八行。頌非遠非近論近處。</p>
<lb n="0740c12"/>
<p id="pX29p0740c1201">又復不行
(至)
是名近處。</p>
<lb n="0740c13"/>
<p id="pX29p0740c1301" rend="margin-left:1em">又復不行上中等者。約廢權說故。前三教名上中
<lb n="0740c14"/>下。或指三乘。或三菩薩。</p>
<p id="pX29p0740c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△三五行三句。明行成又
<lb n="0740c15"/>三。初一行半標行成。</p>
<lb n="0740c16"/>
<p id="pX29p0740c1601">若有比丘
(至)
無有怯弱。</p>
<lb n="0740c17"/>
<p id="pX29p0740c1701" rend="margin-left:1em">事成外儀無失。理成內心無滯。故云無怯弱也。</p>
<p id="pX29p0740c1719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0740c18"/>次三行。頌行成而得安樂。</p>
<lb n="0740c19"/>
<p id="pX29p0740c1901">菩薩有時
(至)
無有怯弱。</p>
<lb n="0740c20"/>
<p id="pX29p0740c2001" rend="margin-left:1em">菩薩入靜室下。釋安樂之因。因修禪定。止於過惡。
<lb n="0740c21"/>得人無我。外則不損。因修智慧。離諸取著。得法無
<lb n="0740c22"/>我。內無顛倒。是則心不怯弱。不怯弱。名安樂也。</p>
<p id="pX29p0740c2219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0740c23"/>後一行一句。頌長行總結。</p>
<lb n="0740c24"/>
<p id="pX29p0740c2401">文殊師利。是名菩薩。安住初法。能於後世。說法華經。</p>
<lb n="0741a01"/>
<p id="pX29p0741a0101" rend="margin-left:1em">
(一身安樂行竟)
。</p>
<p id="pX29p0741a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二口安樂行。亦有長行偈頌。
<lb n="0741a02"/>長行為二。一標章。二釋行法
(長行無行成偈中有也)
。</p>
<p id="pX29p0741a0221" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0741a03"/>
<p id="pX29p0741a0301">又文殊師利
(至)
應住安樂行。</p>
<lb n="0741a04"/>
<p id="pX29p0741a0401" rend="margin-left:1em">△二釋行法又二。一止行。二觀行。止為四。一不說
<lb n="0741a05"/>過。二不輕慢。三不歎毀。四不怨嫌。</p>
<p id="pX29p0741a0514" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0741a06"/>
<p id="pX29p0741a0601">若口宣說。若讀經時。不樂說人。及經典過。</p>
<lb n="0741a07"/>
<p id="pX29p0741a0701" rend="margin-left:1em">初不樂說人經過者。人聽有過。法有何過。七方便
<lb n="0741a08"/>法。是佛隨他意語。名不了義。若過其法。則惱其人。
<lb n="0741a09"/>非安樂行相也。</p>
<p id="pX29p0741a0907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不輕慢。</p>
<lb n="0741a10"/>
<p id="pX29p0741a1001">亦不輕慢。諸餘法師。</p>
<lb n="0741a11"/>
<p id="pX29p0741a1101" rend="margin-left:1em">不倚圓蔑偏。重實輕權也。</p>
<p id="pX29p0741a1111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不歎毀。</p>
<lb n="0741a12"/>
<p id="pX29p0741a1201">不說他人好惡長短
(至)
亦不稱名讚歎其美。</p>
<lb n="0741a13"/>
<p id="pX29p0741a1301" rend="margin-left:1em">不說長短者。初不說一切人。次別舉聲聞。人惡聞
<lb n="0741a14"/>其失。故不譚短。面譽對背毀。故不稱長。又不說長
<lb n="0741a15"/>短者。日藏第一云。初中後夜。減損睡眠。精進坐禪
<lb n="0741a16"/>誦經修道。背捨生死。向涅槃路。不稱他短。不說<anchor xml:id="begd1e36788"/>己<anchor xml:id="endd1e36788"/>
<lb n="0741a17"/>長。謙下卑遜。不自憍高。衣食知足。頭陀精進。不放
<lb n="0741a18"/>逸行。繫念思惟。心不馳散。於一切眾生。起慈悲心。
<lb n="0741a19"/>又聲聞人。根性不定。若歎二乘。或令彼退大取小。
<lb n="0741a20"/>若毀呰二乘。或令其大小俱失。兩無所取也。</p>
<p id="pX29p0741a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0741a21"/>不怨嫌。</p>
<lb n="0741a22"/>
<p id="pX29p0741a2201">又亦不生怨嫌之心。</p>
<lb n="0741a23"/>
<p id="pX29p0741a2301" rend="margin-left:1em">怨嫌心者。若謂其人法。妨害我道。即是怨心。謂其
<lb n="0741a24"/>鄙劣。即是嫌心。心機一動。聲說即發。杜說過之源。
<lb n="0741b01"/>故不生怨嫌也。</p>
<p id="pX29p0741b0107" type="inline" rend="margin-left:1em">
(大集云。過去世時。有羅剎王。於拘留孫佛法中出家。發菩提心。誦持
<lb n="0741b02"/>大小乘法聚各八萬四千。由意嫌頭陀比丘云。不誦經典。猶如株<anchor xml:id="begd1e36829"/>杌<anchor xml:id="endd1e36829"/>。由此墮獄。受大苦惱。從獄出<anchor xml:id="begd1e36835"/>已<anchor xml:id="endd1e36835"/>。受羅
<lb n="0741b03"/>剎身。於賢劫末樓至佛所。方脫羅剎身。常人尚爾。況安樂行。為弘大法。將護小行。又怨怪嫌責。怨深嫌淺。
<lb n="0741b04"/>淺深俱捨。方稱正行。此口安樂行中所言心者。為制口故)
。</p>
<p id="pX29p0741b0423" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一止行竟)
。</p>
<p id="pX29p0741b0427" type="inline" rend="margin-left:1em">△二觀行。</p>
<lb n="0741b05"/>
<p id="pX29p0741b0501">善修如是安樂心故
(至)
令得一切種智。</p>
<lb n="0741b06"/>
<p id="pX29p0741b0601" rend="margin-left:1em">觀諸法空。無所取著。心不苟執。不逆人意。不違實
<lb n="0741b07"/>相。則不以小乘法答。但以大乘答者。若見無大機
<lb n="0741b08"/>而說小。得方便益。若不見無大而說小。妨其大緣。
<lb n="0741b09"/>二俱不見。但說大無咎。</p>
<p id="pX29p0741b0910" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二偈頌。有十六行半。
<lb n="0741b10"/>為三。初二行頌標章。次九行半。頌前行法。後五行
<lb n="0741b11"/>明行成。</p>
<p id="pX29p0741b1104" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0741b12"/>
<p id="pX29p0741b1201">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0741b13"/>
<p id="pX29p0741b1301">菩薩常樂
(至)
內外俱淨。</p>
<lb n="0741b14"/>
<p id="pX29p0741b1401" rend="margin-left:1em">上總稱應住頌中別出行相。行相者有三。安隱說
<lb n="0741b15"/>法者半行。欲令前人得安隱道及果。即入室義。於
<lb n="0741b16"/>清淨地等半行。即坐座義。油塗身等一行。即著衣
<lb n="0741b17"/>義。三法導口業。名安樂行。</p>
<p id="pX29p0741b1711" type="inline" rend="margin-left:1em">△次九行半。頌行法為
<lb n="0741b18"/>二。初五行半頌止行。次四行頌觀行。上止行有四。
<lb n="0741b19"/>今具頌。初半行頌隨問為說。及不輕慢。慢則不隨。</p>
<lb n="0741b20"/>
<p id="pX29p0741b2001">安處法座。隨問為說。</p>
<lb n="0741b21"/>
<p id="pX29p0741b2101" rend="margin-left:1em">△二有二行半。頌不說長短。</p>
<lb n="0741b22"/>
<p id="pX29p0741b2201">若有比丘
(至)
隨義而答。</p>
<lb n="0741b23"/>
<p id="pX29p0741b2301" rend="margin-left:1em">但依義不譚人好惡。若有難問。隨義答者。有二。一
<lb n="0741b24"/>可答。二不可答。問答相難詰。相上下。若勝負。則自
<lb n="0741c01"/>知。是為智者語。自放恣。敢有違者誅之。是為王者
<lb n="0741c02"/>語長短是非皆不知。唯覓勝而<anchor xml:id="begd1e36941"/>已<anchor xml:id="endd1e36941"/>。是為愚者語
(答有
<lb n="0741c03"/>三。智者語。即可答。王者語。愚者語。即不可答)
。</p>
<p id="pX29p0741c0318" type="inline" rend="margin-left:1em">△三一行半。追頌不樂說
<lb n="0741c04"/>人法過。</p>
<lb n="0741c05"/>
<p id="pX29p0741c0501">因緣譬喻
(至)
入於佛道。</p>
<lb n="0741c06"/>
<p id="pX29p0741c0601" rend="margin-left:1em">若說人過。生人毒念。今不說過故。使發心入佛道。
<lb n="0741c07"/>佛道從喜生也。</p>
<p id="pX29p0741c0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行頌無怨嫌。</p>
<lb n="0741c08"/>
<p id="pX29p0741c0801">除懶惰意。及懈怠想。離諸憂惱。慈心說法。</p>
<lb n="0741c09"/>
<p id="pX29p0741c0901" rend="margin-left:1em">怨嫌心起則懈怠憂惱。今以慈心說法。無怨嫌者。
<lb n="0741c10"/>精進無憂。上長行皆約止善說。頌中皆約行善也。
<lb n="0741c11"/>
(初五行半頌止行竟)
。</p>
<p id="pX29p0741c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△次四行頌上觀行。</p>
<lb n="0741c12"/>
<p id="pX29p0741c1201">晝夜常說
(至)
安樂供養。</p>
<lb n="0741c13"/>
<p id="pX29p0741c1301" rend="margin-left:1em">上云但以大乘答。頌云說無上道。上云令得一切
<lb n="0741c14"/>種智。頌云願成佛道
(二九行半頌前行法竟)
。</p>
<p id="pX29p0741c1418" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0741c15"/>三五行偈。明口安樂行成。初一行標行成。</p>
<lb n="0741c16"/>
<p id="pX29p0741c1601">我滅度後。若有比丘。能演說斯。玅法華經。</p>
<lb n="0741c17"/>
<p id="pX29p0741c1701" rend="margin-left:1em">△次二行。明內無過。則外難不生。如無臭物。蠅則
<lb n="0741c18"/>不來。</p>
<lb n="0741c19"/>
<p id="pX29p0741c1901">心無嫉恚
(至)
安住忍故。</p>
<lb n="0741c20"/>
<p id="pX29p0741c2001" rend="margin-left:1em">△三一行。明內有善法。所以行成。</p>
<lb n="0741c21"/>
<p id="pX29p0741c2101">智者如是。善修其心。能住安樂。如我上說。</p>
<lb n="0741c22"/>
<p id="pX29p0741c2201" rend="margin-left:1em">如我上說者。若內無過。如長行中說。若內有善。如
<lb n="0741c23"/>偈中說。</p>
<p id="pX29p0741c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一行頌格量功德。</p>
<lb n="0741c24"/>
<p id="pX29p0741c2401">其人功德。千萬億劫。算數譬喻。說不能盡。</p>
<lb n="0742a01"/>
<p id="pX29p0742a0101" rend="margin-left:1em">
(二口安樂行竟)
。</p>
<p id="pX29p0742a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三意安樂行。亦有長行偈頌。
<lb n="0742a02"/>長行為三。一標章。二釋行。三結成。</p>
<p id="pX29p0742a0214" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0742a03"/>
<p id="pX29p0742a0301">又文殊師利
(至)
受持讀誦斯經典者。</p>
<lb n="0742a04"/>
<p id="pX29p0742a0401" rend="margin-left:1em">△二釋中二。先止。後觀。止中有四。一不嫉諂。</p>
<lb n="0742a05"/>
<p id="pX29p0742a0501">無懷嫉妒。諂誑之心。</p>
<lb n="0742a06"/>
<p id="pX29p0742a0601" rend="margin-left:1em">夫二乘欲速出生死。先除貪欲。菩薩為度生。先除
<lb n="0742a07"/>瞋恨。嫉是瞋垢。諂是見垢。嫉忌違慈悲之心。非化
<lb n="0742a08"/>他法。諂誑乖智慧之道。非自行行。智慧被障。將何
<lb n="0742a09"/>上求。慈悲苟妨。將何下化。安樂行菩薩。當淨其心。
<lb n="0742a10"/>嫉妒諂誑。不可懷也。</p>
<p id="pX29p0742a1009" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不輕罵。</p>
<lb n="0742a11"/>
<p id="pX29p0742a1101">亦勿輕罵學佛道者。求其長短。</p>
<lb n="0742a12"/>
<p id="pX29p0742a1201" rend="margin-left:1em">亦勿輕罵下。不應以圓行呵別。知機可誡。不知勿
<lb n="0742a13"/>罵。恐退善根。</p>
<p id="pX29p0742a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不惱亂。</p>
<lb n="0742a14"/>
<p id="pX29p0742a1401">若比丘比丘尼
(至)
於道懈怠故。</p>
<lb n="0742a15"/>
<p id="pX29p0742a1501" rend="margin-left:1em">不應以圓呵三乘人。其本無大機。強以圓呵。乖心
<lb n="0742a16"/>成惱。圓復未解。前疑後悔。大小俱失。</p>
<p id="pX29p0742a1615" type="inline" rend="margin-left:1em">△四不諍競。</p>
<lb n="0742a17"/>
<p id="pX29p0742a1701">又亦不應戲論諸法。有所諍競。</p>
<lb n="0742a18"/>
<p id="pX29p0742a1801" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。一形戲論。即落諍競)
。</p>
<p id="pX29p0742a1812" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明觀行亦為四。約前四惡
<lb n="0742a19"/>而起於行善。一於一切起大悲。違於嫉諂。</p>
<lb n="0742a20"/>
<p id="pX29p0742a2001">當於一切眾生。起大悲想。</p>
<lb n="0742a21"/>
<p id="pX29p0742a2101" rend="margin-left:1em">△二於如來起慈父心。違於輕罵。</p>
<lb n="0742a22"/>
<p id="pX29p0742a2201">於諸如來。起慈父想。</p>
<lb n="0742a23"/>
<p id="pX29p0742a2301" rend="margin-left:1em">凡求佛道。即是學人。敬學如佛。不得輕罵。諸者通
<lb n="0742a24"/>三世。此即未來如來也。</p>
<p id="pX29p0742a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">△三於菩薩起大師想。違
<lb n="0742b01"/>於惱亂。</p>
<lb n="0742b02"/>
<p id="pX29p0742b0201">於諸菩薩起大師想
(至)
常應深心恭敬禮拜。</p>
<lb n="0742b03"/>
<p id="pX29p0742b0301" rend="margin-left:1em">理論三乘。皆是菩薩。有化訓德。皆眾生師。應起師
<lb n="0742b04"/>想。勿言其短。</p>
<p id="pX29p0742b0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△四平等說法違於諍論。</p>
<lb n="0742b05"/>
<p id="pX29p0742b0501">於一切眾生平等說法
(至)
亦不為多說。</p>
<lb n="0742b06"/>
<p id="pX29p0742b0601" rend="margin-left:1em">平等。破偏執諍也。不多不少。量器利鈍也
(二釋行
<lb n="0742b07"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0742b0702" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結行成又二。一由止惡。惡不能加。故云無
<lb n="0742b08"/>能惱亂。</p>
<lb n="0742b09"/>
<p id="pX29p0742b0901">文殊師利
(至)
說是法時無能惱亂。</p>
<lb n="0742b10"/>
<p id="pX29p0742b1001" rend="margin-left:1em">△二由觀行故。勝人來集。得好同學也。</p>
<lb n="0742b11"/>
<p id="pX29p0742b1101">得好同學
(至)
恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0742b12"/>
<p id="pX29p0742b1201" rend="margin-left:1em">△第二偈頌有六行。初五行。頌上止觀二行。各有
<lb n="0742b13"/>四意。後一行頌行成。止觀二行各四者。此中初二
<lb n="0742b14"/>行頌止四。</p>
<lb n="0742b15"/>
<p id="pX29p0742b1501">爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb n="0742b16"/>
<p id="pX29p0742b1601">若欲說是經
(至)
云汝不得佛。</p>
<lb n="0742b17"/>
<p id="pX29p0742b1701" rend="margin-left:1em">初止四者。初一行。頌第一離嫉諂。次一句。頌第二
<lb n="0742b18"/>離輕罵。三一句。頌第四離諍競。四半行。頌第三離
<lb n="0742b19"/>惱亂。</p>
<p id="pX29p0742b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△次三行頌觀四。</p>
<lb n="0742b20"/>
<p id="pX29p0742b2001">是佛子說法
(至)
說法無障礙。</p>
<lb n="0742b21"/>
<p id="pX29p0742b2101" rend="margin-left:1em">二觀四者。初一行。頌第一大悲。次一行。頌第三大
<lb n="0742b22"/>師。三二句。頌第二慈父。四二句。頌第四等說。</p>
<p id="pX29p0742b2218" type="inline" rend="margin-left:1em">△後
<lb n="0742b23"/>一行頌行成。</p>
<lb n="0742b24"/>
<p id="pX29p0742b2401">第三法如是。智者應守護。一心安樂行。無量眾所敬。</p>
<lb n="0742c01"/>
<p id="pX29p0742c0101" rend="margin-left:1em">
(三意安樂行竟)
。</p>
<p id="pX29p0742c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四誓願安樂行有二。初長行。
<lb n="0742c02"/>二偈頌。長行又二。初明行法。次歎經難聞。就行法
<lb n="0742c03"/>為三。一標章。二行法。三結成。</p>
<p id="pX29p0742c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0742c04"/>
<p id="pX29p0742c0401">又文殊師利
(至)
有持是法華經者。</p>
<lb n="0742c05"/>
<p id="pX29p0742c0501" rend="margin-left:1em">△二行法為三。初明標誓願境。二明起誓願之由。
<lb n="0742c06"/>三正立誓願。</p>
<p id="pX29p0742c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0742c07"/>
<p id="pX29p0742c0701">於在家出家人中
(至)
生大悲心。</p>
<lb n="0742c08"/>
<p id="pX29p0742c0801" rend="margin-left:1em">初明慈誓境。通取曾發方便心者。而未世三界名
<lb n="0742c09"/>在家。斷通惑盡名出家。此攝得兩種二乘。三種菩
<lb n="0742c10"/>薩。此輩亦具無明。亦應是大悲境。但其皆曾發心。
<lb n="0742c11"/>與慈誓相應。須與其圓道圓果之樂。故言生大慈
<lb n="0742c12"/>心耳。悲境者。非菩薩人。通取未曾發方便心者。名
<lb n="0742c13"/>非菩薩。全不歸向方便。況復真實。此悲境。攝得一
<lb n="0742c14"/>切三界內者。此等亦須與樂。但其流轉無際。正與
<lb n="0742c15"/>悲誓相應。宜拔其罪因罪果。故言生大悲心耳。</p>
<p id="pX29p0742c1519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0742c16"/>二起誓願之由。</p>
<lb n="0742c17"/>
<p id="pX29p0742c1701">應作是念
(至)
不問不信不解。</p>
<lb n="0742c18"/>
<p id="pX29p0742c1801" rend="margin-left:1em">即起慈之由。由諸樂小。執佛方便以為真實。不會
<lb n="0742c19"/>圓道。故言大失。大失是慈誓之由。不聞不知。是悲
<lb n="0742c20"/>誓之由。由未發偏圓心。不聞偏圓二道。不聞偏道
<lb n="0742c21"/>故。無聞慧。不知故。無思慧。不覺故。無修慧。又無圓
<lb n="0742c22"/>三慧。何者。不問故不聞。不信故不知。不解故不修。
<lb n="0742c23"/>偏圓三慧權實皆無。甚可憐愍。起悲之由也。</p>
<p id="pX29p0742c2318" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0742c24"/>正立誓願。</p>
<lb n="0743a01"/>
<p id="pX29p0743a0101">其人雖不問不信不解是經
(至)
引之令得住是法中。</p>
<lb n="0743a02"/>
<p id="pX29p0743a0201" rend="margin-left:1em">△第三結行成為三。初總結無過失。則是行成。</p>
<lb n="0743a03"/>
<p id="pX29p0743a0301">文殊師利
(至)
說是法時無有過失。</p>
<lb n="0743a04"/>
<p id="pX29p0743a0401" rend="margin-left:1em">行云何成。以其立大誓願故。入如來室行成。以其
<lb n="0743a05"/>知四眾失圓道故。即如來座行成。以其誓制其心
<lb n="0743a06"/>不懈怠故。如來衣行成。三行具立。故言行成。無過
<lb n="0743a07"/>失者。慈悲成故。無瞋垢失。如來衣成故。無懈怠失。
<lb n="0743a08"/>如來座成故。無諂曲失也。</p>
<p id="pX29p0743a0811" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別結慈悲行成。</p>
<lb n="0743a09"/>
<p id="pX29p0743a0901">常為比丘比丘尼
(至)
能令聽者皆得歡喜。</p>
<lb n="0743a10"/>
<p id="pX29p0743a1001" rend="margin-left:1em">以慈成故。攝得四眾人天。供養聽法。</p>
<p id="pX29p0743a1015" type="inline" rend="margin-left:1em">誓願成故。感
<lb n="0743a11"/>得諸天聞法作護。</p>
<p id="pX29p0743a1108" type="inline" rend="margin-left:1em">如來座成故。聽者歡喜。</p>
<p id="pX29p0743a1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋
<lb n="0743a12"/>誓行成。</p>
<lb n="0743a13"/>
<p id="pX29p0743a1301">所以者何
(至)
諸佛神力所護故。</p>
<lb n="0743a14"/>
<p id="pX29p0743a1401" rend="margin-left:1em">三世佛尚守護。況諸天耶
(初行法竟)
。</p>
<p id="pX29p0743a1415" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二歎經
<lb n="0743a15"/>難聞又二。一法說。二譬說。法說又二。一昔未曾顯
<lb n="0743a16"/>說。故昔不得。</p>
<lb n="0743a17"/>
<p id="pX29p0743a1701">文殊師利
(至)
不可得聞。</p>
<lb n="0743a18"/>
<p id="pX29p0743a1801" rend="margin-left:1em">△二今日乃得。</p>
<lb n="0743a19"/>
<p id="pX29p0743a1901">何況得見。受持讀誦。</p>
<lb n="0743a20"/>
<p id="pX29p0743a2001" rend="margin-left:1em">△二譬說亦二。一不與珠譬。譬昔未曾顯說。二與
<lb n="0743a21"/>珠譬。譬今日得聞。二譬各有開合。不與珠譬為六。
<lb n="0743a22"/>一威伏諸國。二小王不順。三起兵往罰。四有功歡
<lb n="0743a23"/>喜。五隨功賞賜。六而不與珠。</p>
<p id="pX29p0743a2312" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0743a24"/>
<p id="pX29p0743a2401">文殊師利。譬如強力轉輪聖王。欲以威勢。降伏諸國。</p>
<lb n="0743b01"/>
<p id="pX29p0743b0101" rend="margin-left:1em">輪王。譬如來化世。降伏諸國。譬陰界入諸境。</p>
<p id="pX29p0743b0118" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0743b02"/>小王不順。</p>
<lb n="0743b03"/>
<p id="pX29p0743b0301">而諸小王。不順其命。</p>
<lb n="0743b04"/>
<p id="pX29p0743b0401" rend="margin-left:1em">小王。譬煩惱等。未得無漏調伏。名不順其命。</p>
<p id="pX29p0743b0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0743b05"/>起兵往罰。</p>
<lb n="0743b06"/>
<p id="pX29p0743b0601">時轉輪王。起種種兵。而往討伐。</p>
<lb n="0743b07"/>
<p id="pX29p0743b0701" rend="margin-left:1em">王起種種兵。譬七賢中方法為前軍。須陀斯陀中
<lb n="0743b08"/>方法為次軍。阿那阿羅漢中方法為後軍。所破者。
<lb n="0743b09"/>是三毒等分。八萬四千之冦盜。能破者。是八萬四
<lb n="0743b10"/>千法門之官兵。</p>
<p id="pX29p0743b1007" type="inline" rend="margin-left:1em">△四有功歡喜。</p>
<lb n="0743b11"/>
<p id="pX29p0743b1101">王見兵眾。戰有功者。即大歡喜。</p>
<lb n="0743b12"/>
<p id="pX29p0743b1201" rend="margin-left:1em">△五隨功賞賜。</p>
<lb n="0743b13"/>
<p id="pX29p0743b1301">隨功賞賜
(至)
象馬車乘奴婢人民。</p>
<lb n="0743b14"/>
<p id="pX29p0743b1401" rend="margin-left:1em">田即三昧。宅即智慧。聚落。初果二果。邑即三果。城
<lb n="0743b15"/>即涅槃四果。衣服。即慚忍善法。嚴身之具。助道善
<lb n="0743b16"/>法也。種種七寶。即七覺等。象馬車乘。即二乘盡無
<lb n="0743b17"/>生智也。奴婢即神通。得有漏善法如人民。</p>
<p id="pX29p0743b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">△六不
<lb n="0743b18"/>與珠。</p>
<lb n="0743b19"/>
<p id="pX29p0743b1901">唯髻中明珠不以與之
(至)
王諸眷屬必大驚怪。</p>
<lb n="0743b20"/>
<p id="pX29p0743b2001" rend="margin-left:1em">有出分段機。為小功勳。有出變易之機。為大功勳。
<lb n="0743b21"/>驚怪者。未有大勳。忽賜髻珠。諸臣皆怪。譬眾生大
<lb n="0743b22"/>機未動。忽說此經。二乘疑惑。菩薩驚怪。</p>
<p id="pX29p0743b2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合六
<lb n="0743b23"/>譬。如文。</p>
<lb n="0743b24"/>
<p id="pX29p0743b2401">文殊師利
(至)
而不為說是法華經。</p>
<lb n="0743c01"/>
<p id="pX29p0743c0101" rend="margin-left:1em">六合譬中。次第合六。初合初
(威伏諸國)
。而諸下。合第二。
<lb n="0743c02"/>
(小王不順)
如來下。合第三
(起兵往罰)
。其有下。合第四
(有功王喜)
。於
<lb n="0743c03"/>四下。合第五
(有功賞賜)
。而不下。合第六
(不與珠)
。</p>
<p id="pX29p0743c0319" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一不與珠
<lb n="0743c04"/>譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0743c0403" type="inline" rend="margin-left:1em">△二與珠譬二。一與珠。二合。與珠又二。一有
<lb n="0743c05"/>大勳。</p>
<lb n="0743c06"/>
<p id="pX29p0743c0601">文殊師利。如轉輪王。見諸兵眾。有大功者。心甚歡喜。</p>
<lb n="0743c07"/>
<p id="pX29p0743c0701" rend="margin-left:1em">△二與珠。</p>
<lb n="0743c08"/>
<p id="pX29p0743c0801">以此難信之珠。久在髻中。不妄與人。而今與之。</p>
<lb n="0743c09"/>
<p id="pX29p0743c0901" rend="margin-left:1em">珠有圓明二義。明譬中道智。圓譬於常。在頂者。極
<lb n="0743c10"/>果所宗。髻中者。實為權所隱。解髻。即開權。與珠。即
<lb n="0743c11"/>顯實。</p>
<p id="pX29p0743c1103" type="inline" rend="margin-left:1em">△次合亦二。一合如來法王。見賢聖軍。有大
<lb n="0743c12"/>功勳。心大歡喜。</p>
<lb n="0743c13"/>
<p id="pX29p0743c1301">如來亦復如是
(至)
爾時如來亦大歡喜。</p>
<lb n="0743c14"/>
<p id="pX29p0743c1401" rend="margin-left:1em">
(合與珠中經云見賢聖等者。大集云。知苦壞陰魔。斷集離煩惱魔。證滅離死魔。修道壞天魔。今不云天魔
<lb n="0743c15"/>者。以小乘多斷三魔。未壞天魔故。然有壞義。經云有大等者。如來見此小乘賢聖。<anchor xml:id="begd1e37720"/>已<anchor xml:id="endd1e37720"/>除界內因果。名與陰
<lb n="0743c16"/>戰。至般若後。名大功勳。故三毒等。且在小中。爾後時長。通云歡喜)
。</p>
<p id="pX29p0743c1626" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合如來昔
<lb n="0743c17"/>未說之法華經。今乃說之。</p>
<lb n="0743c18"/>
<p id="pX29p0743c1801">此法華經
(至)
乃與汝等而敷演之。</p>
<lb n="0743c19"/>
<p id="pX29p0743c1901" rend="margin-left:1em">能令至於一切智。智即果名。是行一也。第一之說
<lb n="0743c20"/>是教一。秘藏是理一。兼得人一也
(初長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0743c2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0743c21"/>二偈頌。有十四行半。頌上行法歎經。為二。初四行。
<lb n="0743c22"/>頌上行法。二有十行半。頌上歎經難聞。初又二。初
<lb n="0743c23"/>一行超頌行成。</p>
<lb n="0743c24"/>
<p id="pX29p0743c2401">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0744a01"/>
<p id="pX29p0744a0101">常行忍辱。哀愍一切。乃能演說。佛所讚經。</p>
<lb n="0744a02"/>
<p id="pX29p0744a0201" rend="margin-left:1em">上總明行成。今頌別顯。常行忍辱。頌著衣行成。哀
<lb n="0744a03"/>愍一切。頌入室行成。乃能演說。頌坐座行成。</p>
<p id="pX29p0744a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">△次
<lb n="0744a04"/>三行頌修行法。</p>
<lb n="0744a05"/>
<p id="pX29p0744a0501">後末世時
(至)
令住其中。</p>
<lb n="0744a06"/>
<p id="pX29p0744a0601" rend="margin-left:1em">△第二有十行半。頌上歎經難聞。上有法譬合。今
<lb n="0744a07"/>但頌譬合。頌譬有二。初三行頌不與珠。</p>
<lb n="0744a08"/>
<p id="pX29p0744a0801">譬如強力
(至)
歡喜賜與。</p>
<lb n="0744a09"/>
<p id="pX29p0744a0901" rend="margin-left:1em">△二一行頌與珠。</p>
<lb n="0744a10"/>
<p id="pX29p0744a1001">如有勇徤。能為難事。王解髻中。明珠賜之。</p>
<lb n="0744a11"/>
<p id="pX29p0744a1101" rend="margin-left:1em">△第二合譬二。初三行半。頌合不與珠。</p>
<lb n="0744a12"/>
<p id="pX29p0744a1201">如來亦爾
(至)
說此諸經。</p>
<lb n="0744a13"/>
<p id="pX29p0744a1301" rend="margin-left:1em">△二三行頌合與珠。</p>
<lb n="0744a14"/>
<p id="pX29p0744a1401" rend="margin-left:1em">既知眾生
(至)
為汝等說。</p>
<lb n="0744a15"/>
<p id="pX29p0744a1501" rend="margin-left:1em">
(四誓願安樂行竟)
。</p>
<p id="pX29p0744a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第二別釋四法竟)
。</p>
<p id="pX29p0744a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三長
<lb n="0744a16"/>行大科總結行成感徵之相。以勸修行。二十三行
<lb n="0744a17"/>頌。文三。初一行半。勸修四法。</p>
<lb n="0744a18"/>
<p id="pX29p0744a1801">我滅度後
(至)
如是四法。</p>
<lb n="0744a19"/>
<p id="pX29p0744a1901" rend="margin-left:1em">△次二十行半。舉三報以勸。亦名三障清淨。後一
<lb n="0744a20"/>行總結也。三障淨。轉現生後世惡業盡。即得現生
<lb n="0744a21"/>後世勝報。初一行。無憂惱病痛等。是報障轉轉。現
<lb n="0744a22"/>報也。</p>
<lb n="0744a23"/>
<p id="pX29p0744a2301">讀是經者。常無憂惱又無病痛。顏色鮮白。</p>
<lb n="0744a24"/>
<p id="pX29p0744a2401" rend="margin-left:1em">△二半行不生貧賤醜陋。是業障轉。轉生報也。</p>
<lb n="0744b01"/>
<p id="pX29p0744b0101">不生貧窮。卑賤醜陋。</p>
<lb n="0744b02"/>
<p id="pX29p0744b0201" rend="margin-left:1em">△三有十九行。明後報轉。轉三毒煩惱障。為二。初
<lb n="0744b03"/>三行。別明三煩惱障轉。次有十六行。總明一切障
<lb n="0744b04"/>轉也。</p>
<p id="pX29p0744b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0744b05"/>
<p id="pX29p0744b0501">眾生樂見
(至)
如日之照。</p>
<lb n="0744b06"/>
<p id="pX29p0744b0601" rend="margin-left:1em">文三。初一行明貪障轉。多欲者。則人忽慢。又障生
<lb n="0744b07"/>梵天。欲障轉故。人所樂見。天童給使也。次一行明
<lb n="0744b08"/>瞋障轉。捨瞋。則除內刀箭。入陣。則外刃不傷。後一
<lb n="0744b09"/>行明癡障轉。無畏如師王。遊行自在。智慧如日。徧
<lb n="0744b10"/>照四天下也。</p>
<p id="pX29p0744b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二有十六行。總明一切煩惱障
<lb n="0744b11"/>轉。亦是後報轉。持經現感此相。當知過去久<anchor xml:id="begd1e37936"/>已<anchor xml:id="endd1e37936"/>成
<lb n="0744b12"/>就。今藉緣而發耳。又有成佛因果等相。竝是後報。
<lb n="0744b13"/>故於夢中。見未來後報之相。百千萬劫事。在一念
<lb n="0744b14"/>夢中。用表玅法。不可思議。一中無量。無量中一。是
<lb n="0744b15"/>相前現。後當尅果
(安樂既是如來之行。故弘經者。預彰果成。故知弘功。其力不小。
<lb n="0744b16"/>問。何以至此。即歎教耶。答此在迹門流通之末。前<anchor xml:id="begd1e37961"/>已<anchor xml:id="endd1e37961"/>明佛去世後。弘經功深。古佛證經。今佛成道。二萬八
<lb n="0744b17"/>十萬億。此土他方。宣通之益。不可測量。人獲玅功。良由法實。故流通末。重辨所通。所通者何。三周開顯。故
<lb n="0744b18"/>舉輪王威伏。兵眾獲勳。勳有大小。故所賜不同。此四行後。復結成者。顯四行功成。能行此行。兼弘經力。化
<lb n="0744b19"/>功歸己。果相先彰。故使大士。剎那夢逾億世。表一生弘教。功超累劫)
。又為六。從初信
<lb n="0744b20"/>心。乃至玅覺八相成佛。皆如來莊嚴而自莊嚴。即
<lb n="0744b21"/>忍辱報。約初三行。夢入十信。又二。初二行半慈悲
<lb n="0744b22"/>報。</p>
<lb n="0744b23"/>
<p id="pX29p0744b2301">若於夢中
(至)
恭敬合掌。</p>
<lb n="0744b24"/>
<p id="pX29p0744b2401" rend="margin-left:1em">△次半行。正見無癡報。</p>
<lb n="0744c01"/>
<p id="pX29p0744c0101">自見其身。而為說法。</p>
<lb n="0744c02"/>
<p id="pX29p0744c0201" rend="margin-left:1em">△二六行半。夢入十住。</p>
<lb n="0744c03"/>
<p id="pX29p0744c0301">又見諸佛
(至)
合掌聽法。</p>
<lb n="0744c04"/>
<p id="pX29p0744c0401" rend="margin-left:1em">既云證不退智。即為授記者。當知得入初住無生
<lb n="0744c05"/>得記之位也。</p>
<p id="pX29p0744c0506" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三句。夢修十行。</p>
<lb n="0744c06"/>
<p id="pX29p0744c0601">又見自身。在山林中。修習善法。</p>
<lb n="0744c07"/>
<p id="pX29p0744c0701" rend="margin-left:1em">又見自身在山林。知是十行修習善法也。</p>
<p id="pX29p0744c0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一
<lb n="0744c08"/>句。夢證十向。</p>
<lb n="0744c09"/>
<p id="pX29p0744c0901">證諸實相。</p>
<lb n="0744c10"/>
<p id="pX29p0744c1001" rend="margin-left:1em">證諸實相。知是十迴向。正觀中道位也。</p>
<p id="pX29p0744c1016" type="inline" rend="margin-left:1em">△五二句。
<lb n="0744c11"/>夢入十地。</p>
<lb n="0744c12"/>
<p id="pX29p0744c1201">深入禪定。見十方佛。</p>
<lb n="0744c13"/>
<p id="pX29p0744c1301" rend="margin-left:1em">深入禪定。即第十地中無垢三昧。入金剛定。諸佛
<lb n="0744c14"/>皆現摩頂受職也
(言無垢者。初住<anchor xml:id="begd1e38069"/>已<anchor xml:id="endd1e38069"/>得。若云入金剛定。義當等覺。合在第十地中)
。</p>
<lb n="0744c15"/>
<p id="pX29p0744c1501" rend="margin-left:1em">△六五行寄談玅覺。</p>
<lb n="0744c16"/>
<p id="pX29p0744c1601">諸佛身金色
(至)
如煙盡燈滅。</p>
<lb n="0744c17"/>
<p id="pX29p0744c1701" rend="margin-left:1em">夢八相佛。以知玅覺。此中或是初住。能八相成佛
<lb n="0744c18"/>之相。仍前次位。寄譚極覺耳。夢者。從須陀洹。至支
<lb n="0744c19"/>佛。悉有夢。唯佛不夢。無疑無習氣故不夢。從五事
<lb n="0744c20"/>故有夢。如偈說。以疑心分別。學習因現事。非人來
<lb n="0744c21"/>相語。因此五事夢。又是所更聞見及諸患為七事。
<lb n="0744c22"/>故有夢。現在意識。尚不見色。云何夢中意地見色。
<lb n="0744c23"/>答。皆是曾見曾聞。故想耳。又是吉不吉相耳。夢中
<lb n="0744c24"/>無通無宿命智。云何能見未來世事。答。此非願智
<lb n="0745a01"/>境界。乃是比知。諸人曾有如是夢。如是果。今以比
<lb n="0745a02"/>知耳。問。誰眠。答。五道及中陰。皆有眠。在胎諸根具
<lb n="0745a03"/>者。亦是眠。乃至佛亦眠。問。眠是愚是葢。此云何通。
<lb n="0745a04"/>答。佛起現前欲。調身故眠。非葢非愚眠也
(次二十
<lb n="0745a05"/>行半舉三報以勸竟)
。</p>
<p id="pX29p0745a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△後一行。總結行成也。</p>
<lb n="0745a06"/>
<p id="pX29p0745a0601">若後惡世中。說是第一法。是人得大利。如上諸功德。</p>
<lb n="0745a07"/>
<p id="pX29p0745a0701" rend="margin-left:1em">
(第三總結行成感徵之相竟)
。</p>
<p id="pX29p0745a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">
(安樂行品竟)
。</p>
<lb n="0745a08"/>
<p id="pX29p0745a0801" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0745a0810" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0745a09"/>
<p id="pX29p0745a0901">玅法蓮華經從地涌出品第十五</p>
<lb n="0745a10"/>
<p id="pX29p0745a1001" rend="margin-left:1em">釋涌出品。師嚴道尊。鞠躬祇奉。如來一命。四方奔
<lb n="0745a11"/>涌。故言從地涌出品
(世界)
。三世化導。惠利無疆。一月
<lb n="0745a12"/>萬影。孰能思議。召過以示現。弘經以益當。故言從
<lb n="0745a13"/>地涌出品
(為人)
。虗空湛然。無早無晚。惑者執迹。而闇
<lb n="0745a14"/>其本。召昔示今。破近顯遠。故言從地涌出品。</p>
<p id="pX29p0745a1418" type="inline" rend="margin-left:1em">
(虛空等為
<lb n="0745a15"/>對治悉檀。約所表也。虛空理也。本迹事也。事有本迹。理無早晚。惑者迷理而闇本迹。故執近迹以失遠本。
<lb n="0745a16"/>本迹尚迷。況不思議一。故本之弟子。居下虛空。本地之師。經久虛空。今之師弟。在今虛空。久空今空。下空
<lb n="0745a17"/>體一。雖則體一。然本弟子。元知近迹。今之弟子。猶迷遠本。破執近故。召昔示今。今弟子因疑致請。聞說方
<lb n="0745a18"/>破。破執近惡。故云對治)
寂場少父。寂光老兒。示其藥力。咸令
<lb n="0745a19"/>得知。故言從地涌出。</p>
<p id="pX29p0745a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">
(寂場去。第一義悉檀。何者。寂場舍那。示始成故。父少。寂光
<lb n="0745a20"/>菩薩。行久著故。兒老。譬藥力者。父何以少。子何以老。準下父子譬意。父久先服種智還年之藥。父老而若
<lb n="0745a21"/>少。子亦久稟常住不死之方。子少而若老。雖各有服餌之功。而父子久定此之四悉。雖通釋今文。竝意兼
<lb n="0745a22"/>後品。然初一悉。文在今品。第二意兼後品。三四二悉。探用後品。皆是助後以成顯遠。善生惡破。見本故也。
<lb n="0745a23"/>故知世界。即是三悉之由。故涌出品。專在世界)
文云。是從何所來。以何因
<lb n="0745a24"/>緣集。今以諸義釋品。顯四悉檀因緣之解。故言從
<lb n="0745b01"/>地涌出品。</p>
<p id="pX29p0745b0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。此下是大段第二本門開
<lb n="0745b02"/>迹顯本。開師門之近迹。顯佛地之遠本。其文為三。
<lb n="0745b03"/>一從此下。至汝等自當因是得聞。序段也。</p>
<p id="pX29p0745b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">二從爾
<lb n="0745b04"/>時釋迦告彌勒下。至分別功德品彌勒說十九行
<lb n="0745b05"/>偈。正說段也。</p>
<p id="pX29p0745b0506" type="inline" rend="margin-left:1em">三從偈後下十一品半。流通段。</p>
<p id="pX29p0745b0518" type="inline" rend="margin-left:1em">序文
<lb n="0745b06"/>為二。一涌出序。二疑問序。涌出為三。一他方菩薩
<lb n="0745b07"/>請弘經。二如來不許。三下方涌出。</p>
<p id="pX29p0745b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0745b08"/>
<p id="pX29p0745b0801">爾時他方國土
(至)
當於此土而廣說之。</p>
<lb n="0745b09"/>
<p id="pX29p0745b0901" rend="margin-left:1em">他方菩薩。聞通經福大。咸欲發願。住此弘宣。故請
<lb n="0745b10"/>為之。</p>
<p id="pX29p0745b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來不許。</p>
<lb n="0745b11"/>
<p id="pX29p0745b1101">爾時佛告諸菩薩摩訶薩眾
(至)
廣說此經。</p>
<lb n="0745b12"/>
<p id="pX29p0745b1201" rend="margin-left:1em">如來止之。凡有三義。汝等各各自有<anchor xml:id="begd1e38288"/>己<anchor xml:id="endd1e38288"/>任。若住此
<lb n="0745b13"/>土。廢彼利益。一也。又他方此土。結緣之事。雖欲宣
<lb n="0745b14"/>授。有益有妨。二也。又若許之。則不得召下。下若不
<lb n="0745b15"/>來。迹不得破。遠不得顯。是為三義。如來止之。召下
<lb n="0745b16"/>方來。亦有三義。是久弟子。召弘玅法。以緣深廣。能
<lb n="0745b17"/>徧此土益。徧分身土益。徧他方土益。又得開近顯
<lb n="0745b18"/>遠。是故止彼而召下也。</p>
<p id="pX29p0745b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三下方涌出為二。一
<lb n="0745b19"/>經家敘相。二明問訊。兩段各五。初五者。一涌出。</p>
<lb n="0745b20"/>
<p id="pX29p0745b2001">佛說是時娑婆世界
(至)
同時涌出。</p>
<lb n="0745b21"/>
<p id="pX29p0745b2101" rend="margin-left:1em">△二身相。</p>
<lb n="0745b22"/>
<p id="pX29p0745b2201">是諸菩薩。身皆金色。三十二相。無量光明。</p>
<lb n="0745b23"/>
<p id="pX29p0745b2301" rend="margin-left:1em">△三住處。</p>
<lb n="0745b24"/>
<p id="pX29p0745b2401">先盡在此娑婆世界之下。此界虗空中住。</p>
<lb n="0745c01"/>
<p id="pX29p0745c0101" rend="margin-left:1em">住處者。常寂光土也。常即常德。寂即樂德。光即淨
<lb n="0745c02"/>我。是為四德秘密之藏。是其住處。以不住法。住秘
<lb n="0745c03"/>藏中。下方者。法性之淵底。玄宗之極地。故言下方。
<lb n="0745c04"/>在下不屬此。空中不屬彼。非此非彼。即中道也。出
<lb n="0745c05"/>此不在上。不在此下。不上不下。住在空中。亦是中
<lb n="0745c06"/>道也。</p>
<p id="pX29p0745c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△四聞命故來。</p>
<lb n="0745c07"/>
<p id="pX29p0745c0701">是諸菩薩。聞釋迦牟尼佛所說音聲。從下發來。</p>
<lb n="0745c08"/>
<p id="pX29p0745c0801" rend="margin-left:1em">來之由者。聞命故來。弘法故來。破執故來。顯本故
<lb n="0745c09"/>來。皆如上說。</p>
<p id="pX29p0745c0906" type="inline" rend="margin-left:1em">△五眷屬。</p>
<lb n="0745c10"/>
<p id="pX29p0745c1001">一一菩薩
(至)
算數譬喻所不能知。</p>
<lb n="0745c11"/>
<p id="pX29p0745c1101" rend="margin-left:1em">所將眷屬者。若人情往望。謂領六萬五萬恒沙者
<lb n="0745c12"/>為多。領三二一者為少。單<anchor xml:id="begd1e38399"/>己<anchor xml:id="endd1e38399"/>者隻獨。若依文往尋。
<lb n="0745c13"/>六萬五萬者為少。單<anchor xml:id="begd1e38407"/>己<anchor xml:id="endd1e38407"/>者為多。文云。單<anchor xml:id="begd1e38413"/>己<anchor xml:id="endd1e38413"/>獨處者。
<lb n="0745c14"/>其數轉過上。若依法門者。一一皆是導師德。能引
<lb n="0745c15"/>眾人。至於寶所。當知一<anchor xml:id="begd1e38424"/>己<anchor xml:id="endd1e38424"/>非獨。六萬非多。一即一
<lb n="0745c16"/>道清淨。二即定慧。三即戒定慧。四即四諦。五即五
<lb n="0745c17"/>眼。六即六度。一一度具十法界。一一界各有十。十
<lb n="0745c18"/>即有百。百即具千。千界即有萬。一度具萬。六度即
<lb n="0745c19"/>六萬法門。多不為多。一不為少。非多非少。而多而
<lb n="0745c20"/>少
(初經家敘相五段竟)
。</p>
<p id="pX29p0745c2010" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二問訊為五。一三業
<lb n="0745c21"/>供養。二陳問訊之辭。三佛答安樂。四偈頌隨喜。五
<lb n="0745c22"/>如來述歎。</p>
<p id="pX29p0745c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0745c23"/>
<p id="pX29p0745c2301">是諸菩薩
(至)
徧滿無量百千萬億國土虗空。</p>
<lb n="0745c24"/>
<p id="pX29p0745c2401" rend="margin-left:1em">就初三業供養。經五十小劫。謂如半日。四眾徧見。
<lb n="0746a01"/>此乃隱長而現短。借其神力。令狹而見廣。俱是不
<lb n="0746a02"/>可思議也。拜遶是身。讚法是口。瞻仰是意。五十小
<lb n="0746a03"/>劫與半日者。此是時節不可思議。如來所見。不以
<lb n="0746a04"/>二相。下方菩薩。常面稱揚。如來默然。常受其讚。解
<lb n="0746a05"/>者即短而長。謂五十小劫。惑者即長而短。謂如半
<lb n="0746a06"/>日。斯為本迹而作弄引。如來未說。闇本而執迹。佛
<lb n="0746a07"/>若開顯。悟近而達遠。亦知不思議一也。四眾徧見
<lb n="0746a08"/>菩薩者。亦是不思議也。夫肉眼天眼。所見不遠。而
<lb n="0746a09"/>今所覩。充滿虗空。見雨猛知龍大。見華盛知池深。
<lb n="0746a10"/>見菩薩滿虗空。則知法性彌滿法界也。</p>
<p id="pX29p0746a1016" type="inline" rend="margin-left:1em">△二陳問
<lb n="0746a11"/>訊之辭。</p>
<lb n="0746a12"/>
<p id="pX29p0746a1201">是菩薩眾中有四導師
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0746a13"/>
<p id="pX29p0746a1301">世尊安樂
(至)
生疲勞耶。</p>
<lb n="0746a14"/>
<p id="pX29p0746a1401" rend="margin-left:1em">文三。初標四導師。次陳問辭。又重說偈。但舉四人
<lb n="0746a15"/>者。欲擬開示悟入四十位。如華嚴但舉法慧。德林。
<lb n="0746a16"/>金幢。金藏。說四十位也。</p>
<p id="pX29p0746a1610" type="inline" rend="margin-left:1em">△三佛答安樂。</p>
<lb n="0746a17"/>
<p id="pX29p0746a1701">爾時世尊於菩薩大眾中
(至)
入於佛慧。</p>
<lb n="0746a18"/>
<p id="pX29p0746a1801" rend="margin-left:1em">如來具答安樂易度。兩事相成。易度則安樂。安樂
<lb n="0746a19"/>則易度。易度為兩。一根利德厚。世世<anchor xml:id="begd1e38553"/>已<anchor xml:id="endd1e38553"/>來。常受大
<lb n="0746a20"/>化。始見我身。即稟華嚴。入如來慧。果熱易零。是眾
<lb n="0746a21"/>生易度。二根鈍德薄。世世<anchor xml:id="begd1e38563"/>已<anchor xml:id="endd1e38563"/>來。不受大化。為是人
<lb n="0746a22"/>故。須開頓說漸。三藏方等般若而調伏之。亦令此
<lb n="0746a23"/>人。今聞法華。入於佛慧。比前
(華嚴)
雖難。於佛甚易。佛
<lb n="0746a24"/>識其宜。方便得所。薄須塗熨。慧悟是同
(薄須塗熨者。猶如嬰
<lb n="0746b01"/>兒。為病服藥。暫須斷乳。權以毒塗。藥勢歇<anchor xml:id="begd1e38585"/>已<anchor xml:id="endd1e38585"/>。洗乳令服。初乳後乳。乳體不殊。中間為病。進否權設。亦如癰
<lb n="0746b02"/>瘡。熱氣正盛。且須冷熨。熱休冷息。初身後身。其體不異。為熱暫熨。熱退如初。此入彼入。二處不異。但根鈍
<lb n="0746b03"/>者。入時未至。如癰如嬰。尚須塗熨。以酪等三。暫時調熟。故云薄耳)
。</p>
<p id="pX29p0746b0326" type="inline" rend="margin-left:1em">△四說偈隨喜。</p>
<lb n="0746b04"/>
<p id="pX29p0746b0401">爾時諸大菩薩。而說偈言。</p>
<lb n="0746b05"/>
<p id="pX29p0746b0501">善哉善哉
(至)
我等隨喜。</p>
<lb n="0746b06"/>
<p id="pX29p0746b0601" rend="margin-left:1em">領解隨喜能問者。即是華嚴中四大士。法華中身
<lb n="0746b07"/>子三請。俱是能問也。所問者。即是問佛智慧也。</p>
<p id="pX29p0746b0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0746b08"/>五如來述歎。</p>
<lb n="0746b09"/>
<p id="pX29p0746b0901">於時世尊
(至)
汝等能於如來發隨喜心。</p>
<lb n="0746b10"/>
<p id="pX29p0746b1001" rend="margin-left:1em">如來述歎者。述前上行無邊行四大導師等能隨
<lb n="0746b11"/>喜。華嚴中諸大士。於如來所能問。能信。能行佛之
<lb n="0746b12"/>所說。發隨喜心。佛意顯能問大士。皆是古佛垂迹。
<lb n="0746b13"/>四導師等。隨喜其迹。如來稱歎其本。亦是密顯壽
<lb n="0746b14"/>量也
(涌出序竟)
。</p>
<p id="pX29p0746b1407" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二疑問序為二。一此土菩薩
<lb n="0746b15"/>疑。二他土菩薩疑。此土又二。初長行疑念。</p>
<lb n="0746b16"/>
<p id="pX29p0746b1601">爾時彌勒菩薩
(至)
并欲自決所疑。</p>
<lb n="0746b17"/>
<p id="pX29p0746b1701" rend="margin-left:1em">△次偈頌有十九行半。正問為五。初一行一句。問
<lb n="0746b18"/>何處來。</p>
<lb n="0746b19"/>
<p id="pX29p0746b1901">合掌向佛。以偈問曰。</p>
<lb n="0746b20"/>
<p id="pX29p0746b2001">無量千萬億
(至)
是從何所來。</p>
<lb n="0746b21"/>
<p id="pX29p0746b2101" rend="margin-left:1em">△二一行三句。問何因緣來。</p>
<lb n="0746b22"/>
<p id="pX29p0746b2201">以何因緣集
(至)
為從何所來。</p>
<lb n="0746b23"/>
<p id="pX29p0746b2301" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。以何因緣集者。為開壽量。是其來緣。後不答來緣。故但云雙答)
。</p>
<p id="pX29p0746b2328" type="inline" rend="margin-left:1em">△三九行敘
<lb n="0746b24"/>其數量。</p>
<lb n="0746c01"/>
<p id="pX29p0746c0101">一一諸菩薩
(至)
猶不能盡知。</p>
<lb n="0746c02"/>
<p id="pX29p0746c0201" rend="margin-left:1em">△四兩行問其師誰。</p>
<lb n="0746c03"/>
<p id="pX29p0746c0301">是諸大威德
(至)
修習何佛道。</p>
<lb n="0746c04"/>
<p id="pX29p0746c0401" rend="margin-left:1em">△五五行半結請。又五。初兩句結歎。</p>
<lb n="0746c05"/>
<p id="pX29p0746c0501">如是諸菩薩。神通大智力。</p>
<lb n="0746c06"/>
<p id="pX29p0746c0601" rend="margin-left:1em">△次兩行請答來處。</p>
<lb n="0746c07"/>
<p id="pX29p0746c0701">四方地振裂
(至)
未曾見是眾。</p>
<lb n="0746c08"/>
<p id="pX29p0746c0801" rend="margin-left:1em">△三一行請答來緣。</p>
<lb n="0746c09"/>
<p id="pX29p0746c0901">我於此眾中。乃不識一人。忽然從地出。願說其因緣。</p>
<lb n="0746c10"/>
<p id="pX29p0746c1001" rend="margin-left:1em">△四一行半。大會同請。</p>
<lb n="0746c11"/>
<p id="pX29p0746c1101">今此之大會
(至)
本末之因緣。</p>
<lb n="0746c12"/>
<p id="pX29p0746c1201" rend="margin-left:1em">△五二句。請決眾疑。</p>
<lb n="0746c13"/>
<p id="pX29p0746c1301">無量德世尊。唯願決眾疑。</p>
<lb n="0746c14"/>
<p id="pX29p0746c1401" rend="margin-left:1em">△二他土菩薩疑。</p>
<lb n="0746c15"/>
<p id="pX29p0746c1501">爾時釋迦牟尼分身諸佛
(至)
汝等自當因是得聞。</p>
<lb n="0746c16"/>
<p id="pX29p0746c1601" rend="margin-left:1em">他土菩薩疑者。分身眷屬。橫在十方。與彌勒同疑。
<lb n="0746c17"/>二土俱不知本地。欲顯成道甚久。各各陳疑<anchor xml:id="begd1e38811"/>己<anchor xml:id="endd1e38811"/>佛。
<lb n="0746c18"/>佛皆抑待彌勒
(云云)
。
(抑待彌勒云云者。答問之益。不存於我。故不為答。抑待釋
<lb n="0746c19"/>迦答彌勒問。故云待彌勒耳)
。</p>
<p id="pX29p0746c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">
(本門序分竟)
。</p>
<lb n="0746c20"/>
<p id="pX29p0746c2001" rend="margin-left:1em">△第二本門正宗分。文。為三。先長行。次偈頌誡許。
<lb n="0746c21"/>後正說。長行四。先述讚。</p>
<lb n="0746c22"/>
<p id="pX29p0746c2201">爾時釋迦牟尼佛
(至)
乃能問佛如是大事。</p>
<lb n="0746c23"/>
<p id="pX29p0746c2301" rend="margin-left:1em">△二誡。誡勿亂。勿怠。勿退。</p>
<lb n="0746c24"/>
<p id="pX29p0746c2401">汝等當共一心。被精進鎧。發堅固意。</p>
<lb n="0747a01"/>
<p id="pX29p0747a0101" rend="margin-left:1em">△三許標果智。果智者。如來知見。</p>
<lb n="0747a02"/>
<p id="pX29p0747a0201">如來今欲顯發宣示諸佛智慧。</p>
<lb n="0747a03"/>
<p id="pX29p0747a0301" rend="margin-left:1em">△四開化宣示也。</p>
<lb n="0747a04"/>
<p id="pX29p0747a0401">諸佛自在神通之力
(至)
諸佛威猛大勢之力。</p>
<lb n="0747a05"/>
<p id="pX29p0747a0501" rend="margin-left:1em">自在神力者。過去益物也。師子奮迅者。現在十方
<lb n="0747a06"/>分身所被之處也。大勢威猛者。未來益物也
(僭補曰。諸
<lb n="0747a07"/>佛自在神通之力者。稱體大用。周流法界。非古非今。無障無礙。隨機利物。令歸實相也。諸佛師子奮迅之
<lb n="0747a08"/>力者。降伏天魔。及九十六種外道。歸於正法。同成佛道也。諸佛威猛大勢之力者。開五乘三乘七方便。同
<lb n="0747a09"/>歸一實。無二無三。此如來自行權實。究竟圓滿。即體即用。不謀而應。我佛既爾。諸佛亦然。故三句皆云諸
<lb n="0747a10"/>佛。獨尊九界。無能屈服。故皆云力也。如來三世益物功德。一一具三。不可思議也)
。</p>
<p id="pX29p0747a1032" type="inline" rend="margin-left:1em">△次偈
<lb n="0747a11"/>頌四行為二。初一行誡聽許說。</p>
<lb n="0747a12"/>
<p id="pX29p0747a1201">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0747a13"/>
<p id="pX29p0747a1301">當精進一心。我欲說此事。勿得有疑悔。佛智叵思議。</p>
<lb n="0747a14"/>
<p id="pX29p0747a1401" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。佛智叵思議者。如來成道遠本。非口所宣。非心所測。初發意菩薩。未能頓契。唯在抑信而<anchor xml:id="begd1e38920"/>已<anchor xml:id="endd1e38920"/>。勿得
<lb n="0747a15"/>疑悔也)
。</p>
<p id="pX29p0747a1504" type="inline" rend="margin-left:1em">△次三行勸慰信受。</p>
<lb n="0747a16"/>
<p id="pX29p0747a1601">汝今出信力
(至)
汝等一心聽。</p>
<lb n="0747a17"/>
<p id="pX29p0747a1701" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。如來遠本無師之智。既不可思議。上智之士。當於實相出生信力。安住於忍善之中。言忍善者。如
<lb n="0747a18"/>律中羯磨文云。忍者默然。不忍者說。今云忍善。猶受善也。此經四十年來。所未曾說。今當說之。前迹門既
<lb n="0747a19"/>
<anchor xml:id="begd1e38950"/>已<anchor xml:id="endd1e38950"/>開權顯實。是約法門說。今本門當開迹顯本。是約遠成佛果說。故云所得第一法。如是今當說。佛語真
<lb n="0747a20"/>實。當一心聽。勿得懷疑。此乃如來同體大慈。安慰勸信。叮嚀再四也)
。</p>
<p id="pX29p0747a2027" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三正說。文
<lb n="0747a21"/>為三。此去盡壽量品。正開近顯遠。二分別品初。總
<lb n="0747a22"/>授法身記。三隨喜品。彌勒總申領解。初又二。先涌
<lb n="0747a23"/>出品。略開近顯遠。動執生疑。次壽量品。廣開近顯
<lb n="0747a24"/>遠。斷疑生信。略又二。一略開。二因疑更請。就略開
<lb n="0747b01"/>有長行偈頌。初長行雙答。雙釋
(雙答雙釋者。一師誰。二從來)
。</p>
<lb n="0747b02"/>
<p id="pX29p0747b0201" rend="margin-left:1em">先雙答。</p>
<lb n="0747b03"/>
<p id="pX29p0747b0301">爾時世尊說此偈<anchor xml:id="begd1e38989"/>已<anchor xml:id="endd1e38989"/>
(至)
此界虗空中住。</p>
<lb n="0747b04"/>
<p id="pX29p0747b0401" rend="margin-left:1em">下方空中住者。釋論明有底散三昧。以下方空為
<lb n="0747b05"/>底。不是上界。不是下界。表中道為底
(僭補曰。我於娑婆得三菩
<lb n="0747b06"/>提<anchor xml:id="begd1e39010"/>已<anchor xml:id="endd1e39010"/>。教化示導。是諸菩薩者。乃是威音王本地娑婆得菩提時。非今日釋迦現生得菩提時也。以威音即
<lb n="0747b07"/>釋迦。釋迦即威音。雖有本迹之殊。實無兩人。只一體也。若以重玄門言之。十世古今。不離當念。則今日始
<lb n="0747b08"/>得菩提。即久遠本得菩提時。非古非今。無前無後。下壽量中舉塵點劫數挍量。顯其久遠。令人領悟。究竟
<lb n="0747b09"/>無始。不可思議也)
。</p>
<p id="pX29p0747b0908" type="inline" rend="margin-left:1em">△次雙釋二。初釋修證。二釋住處。初修
<lb n="0747b10"/>證者。師知弟子。備智斷功德。為二。初雙修智斷。次
<lb n="0747b11"/>雙證智斷。</p>
<p id="pX29p0747b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0747b12"/>
<p id="pX29p0747b1201">於諸經典。讀誦通利。思惟分別。正憶念。</p>
<lb n="0747b13"/>
<p id="pX29p0747b1301" rend="margin-left:1em">於經典分別。是修智。正憶念。是修斷。</p>
<p id="pX29p0747b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">△次雙證。</p>
<lb n="0747b14"/>
<p id="pX29p0747b1401">阿逸多是諸善男子等
(至)
未曾休息。</p>
<lb n="0747b15"/>
<p id="pX29p0747b1501" rend="margin-left:1em">不樂在眾。是證斷。勤行精進。是證智。</p>
<p id="pX29p0747b1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋住處。</p>
<lb n="0747b16"/>
<p id="pX29p0747b1601">亦不依止人天而住
(至)
一心精進。求無上慧。</p>
<lb n="0747b17"/>
<p id="pX29p0747b1701" rend="margin-left:1em">人天是凡夫界。不住不著也。深智無礙者。依不思
<lb n="0747b18"/>議智也。樂於佛法者。樂不思議境也。境智甚微。非
<lb n="0747b19"/>近行菩薩也
(僭補曰。不依止人天。是下方虗空中住。即境智不思議地也)
。</p>
<p id="pX29p0747b1929" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0747b20"/>偈頌有八行半。為二。初五行半。頌答兩問。又二。初
<lb n="0747b21"/>四行答師弟。</p>
<lb n="0747b22"/>
<p id="pX29p0747b2201">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0747b23"/>
<p id="pX29p0747b2301">阿逸汝當知
(至)
為求佛道故。</p>
<lb n="0747b24"/>
<p id="pX29p0747b2401" rend="margin-left:1em">△次一行半答處所。於中又二。初半行正答處。次
<lb n="0747c01"/>一行歎菩薩德。</p>
<lb n="0747c02"/>
<p id="pX29p0747c0201">在娑婆世界
(至)
其心無所畏。</p>
<lb n="0747c03"/>
<p id="pX29p0747c0301" rend="margin-left:1em">△下三行頌雙釋
(頌雙釋者。於中又二。初二行半。頌釋師弟。次半行。頌釋處所。經
<lb n="0747c04"/>不云處。但云久遠教化之者。前正答中<anchor xml:id="begd1e39129"/>已<anchor xml:id="endd1e39129"/>云處竟。故但以時而釋處也)
。</p>
<lb n="0747c05"/>
<p id="pX29p0747c0501">我於伽耶城
(至)
教化是等眾。</p>
<lb n="0747c06"/>
<p id="pX29p0747c0601" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。我從久遠來。教化是等眾者。久指威音。遠指大通十六王子結緣。所謂令初發道心。今皆住不退
<lb n="0747c07"/>是也。所疑伽耶成佛者。前伽耶。後伽耶。三際一時。古今一處。何疑之有)
。</p>
<p id="pX29p0747c0728" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一略開竟)
。</p>
<p id="pX29p0747c0732" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0747c08"/>第二因疑更請。有長行偈頌。長行為二。一疑。二請
<lb n="0747c09"/>今初。</p>
<lb n="0747c10"/>
<p id="pX29p0747c1001">爾時彌勒菩薩
(至)
令住阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0747c11"/>
<p id="pX29p0747c1101" rend="margin-left:1em">聞上菩提樹下。乃教化之。今皆住不退。又云。我從
<lb n="0747c12"/>久遠來。教化是等眾。聞此二說。動執生疑。</p>
<p id="pX29p0747c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二請
<lb n="0747c13"/>問又二。一法。二譬。法說為三。初疑成道近。所化甚
<lb n="0747c14"/>多。執近而疑遠也。</p>
<lb n="0747c15"/>
<p id="pX29p0747c1501">即白佛言
(至)
當成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0747c16"/>
<p id="pX29p0747c1601" rend="margin-left:1em">△二所化既多。行位深玅。執遠而疑近也。</p>
<lb n="0747c17"/>
<p id="pX29p0747c1701">世尊此大菩薩眾
(至)
成就菩薩道常修梵行。</p>
<lb n="0747c18"/>
<p id="pX29p0747c1801" rend="margin-left:1em">△三結請。</p>
<lb n="0747c19"/>
<p id="pX29p0747c1901">世尊。如此之事。世所難信。</p>
<lb n="0747c20"/>
<p id="pX29p0747c2001" rend="margin-left:1em">結請中。經但舉難信者。託物不信。拒而難佛。令必
<lb n="0747c21"/>有答
(初法說竟)
。</p>
<p id="pX29p0747c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說。有開合。開為三。一色美
<lb n="0747c22"/>髮黑。譬上成道近意也。</p>
<lb n="0747c23"/>
<p id="pX29p0747c2301">譬如有人。色美髮黑。年二十五。</p>
<lb n="0747c24"/>
<p id="pX29p0747c2401" rend="margin-left:1em">△二指百歲人去。譬上所化甚多意也。</p>
<lb n="0748a01"/>
<p id="pX29p0748a0101">指百歲人言是我子
(至)
言是我父生育我等。</p>
<lb n="0748a02"/>
<p id="pX29p0748a0201" rend="margin-left:1em">准北諸師。以譬釋譬。父服還年藥。貌同二十五。子
<lb n="0748a03"/>不服藥。形如百歲。若知藥力。不疑子父。不知者怪
<lb n="0748a04"/>之。如來服一切種智藥。示伽耶始生。諸菩薩直論
<lb n="0748a05"/>本地久發道心。今住不退。若佛及佛。快知此事。自
<lb n="0748a06"/>下不達。不得不疑。</p>
<p id="pX29p0748a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結譬。</p>
<lb n="0748a07"/>
<p id="pX29p0748a0701">是事難信。</p>
<lb n="0748a08"/>
<p id="pX29p0748a0801" rend="margin-left:1em">△二合又三。初合近譬。</p>
<lb n="0748a09"/>
<p id="pX29p0748a0901">佛亦如是。得道<anchor xml:id="begd1e39284"/>已<anchor xml:id="endd1e39284"/>來。其實未久。</p>
<lb n="0748a10"/>
<p id="pX29p0748a1001" rend="margin-left:1em">△二合遠譬。</p>
<lb n="0748a11"/>
<p id="pX29p0748a1101">而此大眾諸菩薩等
(至)
一切世間甚為希有。</p>
<lb n="0748a12"/>
<p id="pX29p0748a1201" rend="margin-left:1em">觀此菩薩。久種善根。非止伽耶發心。善入出住者。
<lb n="0748a13"/>九次第定是善入。師子奮迅是善出。超越是善住。
<lb n="0748a14"/>藏通意也。從初地至十地名善入。十地入重玄門。
<lb n="0748a15"/>倒修凡夫事。名善出。玅覺徧滿名善住。別意也。畢
<lb n="0748a16"/>法性三昧名善入。首楞嚴名善出。王三昧名善住。
<lb n="0748a17"/>圓意也。次第習諸善法。據因為善習。就果為善入。
<lb n="0748a18"/>善答難問者。具二莊嚴也。七方便之尊。故云寶也。</p>
<lb n="0748a19"/>
<p id="pX29p0748a1901" rend="margin-left:1em">△三請答又三。一舉佛語。</p>
<lb n="0748a20"/>
<p id="pX29p0748a2001">今日世尊
(至)
乃能作此大功德事。</p>
<lb n="0748a21"/>
<p id="pX29p0748a2101" rend="margin-left:1em">△二明請意。請意為二。一為現在。</p>
<lb n="0748a22"/>
<p id="pX29p0748a2201">我等雖復信佛隨宜所說
(至)
佛所知者皆悉通達。</p>
<lb n="0748a23"/>
<p id="pX29p0748a2301" rend="margin-left:1em">△二為未來。</p>
<lb n="0748a24"/>
<p id="pX29p0748a2401">然諸新發意菩薩
(至)
而起破法罪業因緣。</p>
<lb n="0748b01"/>
<p id="pX29p0748b0101" rend="margin-left:1em">淺行喜生誹謗。新發意者。謗墮惡道。不退者雖信
<lb n="0748b02"/>不謗。不能增道。若為分別。令謗者生信。信者增道。</p>
<lb n="0748b03"/>
<p id="pX29p0748b0301" rend="margin-left:1em">△三正請答。</p>
<lb n="0748b04"/>
<p id="pX29p0748b0401">唯然世尊
(至)
亦不生疑。</p>
<lb n="0748b05"/>
<p id="pX29p0748b0501" rend="margin-left:1em">
(一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0748b0505" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十四行。頌上法譬為二。初
<lb n="0748b06"/>五行頌法說。次九行頌譬說。法說中三。初一行頌
<lb n="0748b07"/>執近。</p>
<lb n="0748b08"/>
<p id="pX29p0748b0801">爾時彌勒菩薩。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0748b09"/>
<p id="pX29p0748b0901">佛昔從釋種。出家近伽耶。坐於菩提樹。爾來尚未久。</p>
<lb n="0748b10"/>
<p id="pX29p0748b1001" rend="margin-left:1em">△二二行三句頌疑遠。</p>
<lb n="0748b11"/>
<p id="pX29p0748b1101">此諸佛子等
(至)
是事難思議。</p>
<lb n="0748b12"/>
<p id="pX29p0748b1201" rend="margin-left:1em">△三一行一句頌結請。</p>
<lb n="0748b13"/>
<p id="pX29p0748b1301">云何而可信
(至)
如實分別說。</p>
<lb n="0748b14"/>
<p id="pX29p0748b1401" rend="margin-left:1em">△次頌譬說為二。初二行頌開譬。</p>
<lb n="0748b15"/>
<p id="pX29p0748b1501">譬如少壯人
(至)
舉世所不信。</p>
<lb n="0748b16"/>
<p id="pX29p0748b1601" rend="margin-left:1em">△次七行。頌合譬亦三。就初二句頌合近。</p>
<lb n="0748b17"/>
<p id="pX29p0748b1701">世尊亦如是。得道來甚近。</p>
<lb n="0748b18"/>
<p id="pX29p0748b1801" rend="margin-left:1em">△二三行半頌合遠。</p>
<lb n="0748b19"/>
<p id="pX29p0748b1901">是諸菩薩等
(至)
於下空中住。</p>
<lb n="0748b20"/>
<p id="pX29p0748b2001" rend="margin-left:1em">△三三行頌合請答。</p>
<lb n="0748b21"/>
<p id="pX29p0748b2101">我等從佛聞
(至)
而住不退地。</p>
<lb n="0748b22"/>
<p id="pX29p0748b2201" rend="margin-left:1em">
(從地涌出品竟)
。</p>
<p id="pX29p0748b2207" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。下壽量一品。正答上彌勒疑近疑遠之問。故分身諸佛各告侍者。
<lb n="0748b23"/>佛今答之。自當得聞是也)
。</p>
<lb n="0748b24"/>
<p id="pX29p0748b2401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0748b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0748c01"/>
<p id="pX29p0748c0101">玅法蓮華經如來壽量品第十六</p>
<lb n="0748c02"/>
<p id="pX29p0748c0201" rend="margin-left:1em">釋如來壽量品。如來者。十方三世諸佛之二佛三
<lb n="0748c03"/>佛本佛迹佛之通號也。壽量者。詮量也。詮量十方
<lb n="0748c04"/>三世二佛三佛本佛迹佛之功德也。今正明本地
<lb n="0748c05"/>二三佛功德。故言如來壽量品。如來義甚多。且明
<lb n="0748c06"/>二三如來。餘例可解。二如來者。一真身。二應身。真
<lb n="0748c07"/>身者。成論云。乘如實道。來成正覺。故名如來。乘是
<lb n="0748c08"/>法如如智。實是法如如境。道是因。覺是果。若單論
<lb n="0748c09"/>乘者無所知。單明實者無能知。境智和合。則有因
<lb n="0748c10"/>果。照境未窮名因。盡源為果。道覺義成。即是乘如
<lb n="0748c11"/>實道。來成正覺。此真身如來也。二應身者。以如實
<lb n="0748c12"/>智。乘如實道。來生三有。示成正覺者。即應身如來
<lb n="0748c13"/>也。</p>
<p id="pX29p0748c1302" type="inline" rend="margin-left:1em">三如來者。法報化也。大論云。如法相解。如法相
<lb n="0748c14"/>說。故名如來。論文二句。三身具足。如法相解一句。
<lb n="0748c15"/>具法報二身。如法相說一句。是應身。初句如法相
<lb n="0748c16"/>者。如謂法如如實相之境。非因非果。有佛無佛。性
<lb n="0748c17"/>相常然。徧一切處而無有異為如。不動而至為來。
<lb n="0748c18"/>此法身如來也。次解者。謂法如如智。乘於如如真
<lb n="0748c19"/>實之道。來成玅覺。智稱如理。從理名如。從智名來。
<lb n="0748c20"/>即報身如來。故論云。如法相解。名如來也。如法相
<lb n="0748c21"/>說者。以如如境智合故。即能處處示成正覺。楞伽
<lb n="0748c22"/>云。水銀和真金。能塗諸色像。功德和法身。處處應
<lb n="0748c23"/>現住。八相成道。轉玅法輪。即應身如來。故論云。如
<lb n="0748c24"/>法相說。名如來也。法身如來。名毗盧遮那。此翻徧
<lb n="0749a01"/>一切處。報身如來。名盧舍那。此翻淨滿。應身如來。
<lb n="0749a02"/>名釋迦文。此翻度沃焦
(沃焦者。舊華嚴經名號品中。及十住婆沙中所列。大
<lb n="0749a03"/>海有石。其名曰焦。萬流沃之。至石皆竭。所以大海水不增長。眾生流轉。猶如焦石。五欲沃之。而無厭足。唯
<lb n="0749a04"/>佛能度是故云也)
。是三如來。若單取者。則不可也。大經云。
<lb n="0749a05"/>法身亦非。般若亦非。解脫亦非。三法具足。稱秘密
<lb n="0749a06"/>藏。名大涅槃。如新伊三點。不可一異縱橫竝別。圓
<lb n="0749a07"/>覽三法。稱假名如來也。梵網經。結成華嚴教。華臺
<lb n="0749a08"/>為本。華葉為末。別為一緣。作如此說。而本末不得
<lb n="0749a09"/>相離。像法決疑經。結成涅槃。文云。或見釋迦為毗
<lb n="0749a10"/>盧遮那。或為盧舍那。葢前緣異見。非佛三也。普賢
<lb n="0749a11"/>觀結成法華。文云。釋迦牟尼。名毗盧遮那。乃是異
<lb n="0749a12"/>名。非別體也。總眾經之意。當知三佛非一異明矣。
<lb n="0749a13"/>問。此品無三佛名。那作此釋。答。雖不標名。而具其
<lb n="0749a14"/>義。文云。非如非異。不如三界。見於三界。此非偏如。
<lb n="0749a15"/>顯於圓如。即法身如來義也。又云。如來如實知見
<lb n="0749a16"/>三界之相。即是如如智。稱如如境。一切種智是知。
<lb n="0749a17"/>佛眼是見。此是報身如來義也。又云。或示<anchor xml:id="begd1e39622"/>己<anchor xml:id="endd1e39622"/>身<anchor xml:id="begd1e39628"/>己<anchor xml:id="endd1e39628"/>
<lb n="0749a18"/>事。或示他身他事。此即應身如來義也。若但性德
<lb n="0749a19"/>三如來者是橫。但修德三如來者是縱。先法次報
<lb n="0749a20"/>後應。亦是縱。今經圓說不縱不橫三如來也。揀縱
<lb n="0749a21"/>橫如來。尚非今義。況三藏通教如來耶。又法華之
<lb n="0749a22"/>前。亦明圓如來者。皆是迹中所說耳。發迹顯本三
<lb n="0749a23"/>如來者。永異諸經。論云。示現成大菩提無上故。有
<lb n="0749a24"/>三種菩提。一應化菩提。隨所應現。如經。出釋氏宮
<lb n="0749b01"/>故。二報佛菩提。十地滿足。得常涅槃。如經。我實成
<lb n="0749b02"/>佛<anchor xml:id="begd1e39660"/>已<anchor xml:id="endd1e39660"/>來。無量無邊劫故。三法佛菩提。謂如來藏。性
<lb n="0749b03"/>淨涅槃不變。如經。如來如實知見三界之相故。經
<lb n="0749b04"/>具其義。論出其名。不作上釋。寧會經論耶。</p>
<p id="pX29p0749b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">次明壽
<lb n="0749b05"/>量者。壽者受義。真如不隔諸法。故名為受。又境智
<lb n="0749b06"/>相應故名受。又一期報得。百年不斷故名受。量者。
<lb n="0749b07"/>詮量也。詮量法如來。以如理為命。報如來。以智慧
<lb n="0749b08"/>為命。應如來。同緣理為命。法身如來。如理命者。有
<lb n="0749b09"/>佛無佛。性相常然。不論相應。與不相續
(相應報身。相續應身)
。
<lb n="0749b10"/>亦無有量及無量。文云。非如非異。非虗非實。葢是
<lb n="0749b11"/>詮量法身如理命也。詮量報身如來者。以如如智。
<lb n="0749b12"/>契如如境。境發智為報。智冥境為受。境既無量無
<lb n="0749b13"/>邊。常住不滅。智亦如是。函大葢大。文云。我智力如
<lb n="0749b14"/>是。久修業所得。慧光照無量。壽命無數劫。此是詮
<lb n="0749b15"/>量報身如來智慧命也。詮量應身者。應身同緣。緣
<lb n="0749b16"/>長同長。緣促同促。云云自彼。於我何為。文云。數數
<lb n="0749b17"/>現生。數數現滅。或復自說名字不同。年紀大小。此
<lb n="0749b18"/>是詮量應佛同緣命也。</p>
<p id="pX29p0749b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">復次法身。非量非無量。報
<lb n="0749b19"/>身。金剛前有量。金剛後無量。應身。隨緣則有量。應
<lb n="0749b20"/>用不斷則無量。通途詮量。三句在聖。一句屬凡。謂
<lb n="0749b21"/>有量無常都非佛義。</p>
<p id="pX29p0749b2109" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。言有量無常者。以凡夫在迷。法身隨緣。流轉五道。
<lb n="0749b22"/>是有量。非無量。是無常。非真常。故云都非佛義。雖非佛義。而法身性淨。煩惱不能染。與如來法身體同。為
<lb n="0749b23"/>報化本。故得為一句。成四句也)
二乘見佛壽命。猶如冬日。菩薩所
<lb n="0749b24"/>見。猶如春日。唯佛見佛。壽命無量。猶如夏日。以凡
<lb n="0749c01"/>夫博地。翳障<g ref="CB15167"/>朧。藏通二乘。雖斷四住。不見中道。
<lb n="0749c02"/>若捨分段。受法性身。未破無明。彼土所奉。猶是勝
<lb n="0749c03"/>應。是故二乘。祇見冬日。若諸菩薩。未登地住所見
<lb n="0749c04"/>同前。若破無明。乃至受分法身。與而為語。得見報
<lb n="0749c05"/>身壽命。奪而為語。猶是勝應。未窮報身之源。未盡
<lb n="0749c06"/>法性之極。所見佛壽。猶是春日。唯佛與佛。窮性盡
<lb n="0749c07"/>源。見法身壽。猶如夏日。大經舉三譬譬之。於諸常
<lb n="0749c08"/>中。虗空第一。一切壽命。如來第一。此譬法身壽命。
<lb n="0749c09"/>無始無終。性相凝湛。不同應報也。二譬如四河。皆
<lb n="0749c10"/>歸大海。此譬報身所修萬善。皆感佛城壽命海中
<lb n="0749c11"/>也。三阿耨達池。出四大河。此譬應身壽命。從法報
<lb n="0749c12"/>出。同他長短也。此品詮量。通明三身。若從別意。正
<lb n="0749c13"/>在報身。何以故。義便文會。義便者。報身智慧。上冥
<lb n="0749c14"/>下契。三身宛足。故言義便。文會者。我成佛以來。甚
<lb n="0749c15"/>大久遠。故能三世。利益眾生。所成即法身。能成即
<lb n="0749c16"/>報身。法報合。故能益物。故言文會。以此推之。正意
<lb n="0749c17"/>是論報身佛功德也。</p>
<p id="pX29p0749c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">復次如是三身。種種功德。悉
<lb n="0749c18"/>是本時道場樹下。先久成就。名之為本。中間今日。
<lb n="0749c19"/>寂滅道場所成就者。名之為迹。諸經所說本迹者。
<lb n="0749c20"/>即寂滅道場所成法報為本。從本所起勝劣兩應
<lb n="0749c21"/>為迹。今經所明。取寂場及中間所成三身。皆名為
<lb n="0749c22"/>迹。取本昔道場所得三身。名之為本。故與諸經為
<lb n="0749c23"/>異也。非本無以垂迹。非迹無以顯本。本迹雖殊。不
<lb n="0749c24"/>思議一也。</p>
<lb n="0750a01"/>
<p id="pX29p0750a0101" rend="margin-left:1em">問。近成是方便。遠成是真實者。華嚴寂滅道場。大
<lb n="0750a02"/>經超前九劫。皆成方便。若爾。本佛法華開遠<anchor xml:id="begd1e39813"/>已<anchor xml:id="endd1e39813"/>。常
<lb n="0750a03"/>不輕那更近。答當知法華<anchor xml:id="begd1e39821"/>已<anchor xml:id="endd1e39821"/>。復方便。以開三顯一。
<lb n="0750a04"/>諸佛道同。開近顯遠。亦諸佛道同。故知寄無始久
<lb n="0750a05"/>成之本。實無始無終。不可挍量。其有始有終。有近
<lb n="0750a06"/>有遠者。乃論其應迹耳
(先申品目竟)
。</p>
<lb n="0750a07"/>
<p id="pX29p0750a0701" rend="margin-left:1em">△次釋經文。前品略開近顯遠。動執生疑。此品廣
<lb n="0750a08"/>開近顯遠。斷疑生信。文為二。先誡信。次正答。誡信
<lb n="0750a09"/>者。佛旨論誡。眾受為信。此文有三誡三請。重請重
<lb n="0750a10"/>誡。迹門三請一誡。此中四請四誡。前後合五誡七
<lb n="0750a11"/>請。奇特大事。殷勤鄭重也。今初誡信有四。初三誡。</p>
<lb n="0750a12"/>
<p id="pX29p0750a1201">爾時佛告諸菩薩
(至)
汝等當信解如來誠諦之語。</p>
<lb n="0750a13"/>
<p id="pX29p0750a1301" rend="margin-left:1em">三誡是叮嚀告誡。誠是忠誠。諦是審實。不欺於物。
<lb n="0750a14"/>言則詣真。昔七方便。隨他意語。非告誠實。今隨自
<lb n="0750a15"/>意語。示之以要。故言誠諦。</p>
<p id="pX29p0750a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三請。</p>
<lb n="0750a16"/>
<p id="pX29p0750a1601">是時菩薩大眾彌勒為首
(至)
如是三白<anchor xml:id="begd1e39882"/>已<anchor xml:id="endd1e39882"/>。</p>
<lb n="0750a17"/>
<p id="pX29p0750a1701" rend="margin-left:1em">△三重請。</p>
<lb n="0750a18"/>
<p id="pX29p0750a1801">復言唯願說之。我等當信受佛語。</p>
<lb n="0750a19"/>
<p id="pX29p0750a1901" rend="margin-left:1em">△四重誡。</p>
<lb n="0750a20"/>
<p id="pX29p0750a2001">爾時世尊。知諸菩薩三請不止。而告之言。汝等諦聽。</p>
<lb n="0750a21"/>
<p id="pX29p0750a2101" rend="margin-left:1em">
(先誡信竟)
。</p>
<p id="pX29p0750a2105" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二正答。有長行偈頌。長行為二。一
<lb n="0750a22"/>破近顯遠。二三世益物。初又二。一出執近之情。二
<lb n="0750a23"/>正破近顯遠。</p>
<p id="pX29p0750a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0750a24"/>
<p id="pX29p0750a2401">如來秘密神通之力
(至)
得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0750b01"/>
<p id="pX29p0750b0101" rend="margin-left:1em">經文有三節。初如來秘密神通一句。出所迷法。乃
<lb n="0750b02"/>如來久遠成道之本。一身即三身名為秘。三身即
<lb n="0750b03"/>一身名為密。又昔所不說名為秘。唯佛自知名為
<lb n="0750b04"/>密。神通之力者。三身之用也。神是天然不動之理。
<lb n="0750b05"/>即法性身也。通是無壅不思議慧。即報身也。力是
<lb n="0750b06"/>幹用自在。即應身也。</p>
<p id="pX29p0750b0609" type="inline" rend="margin-left:1em">次言一切世間天人阿修羅
<lb n="0750b07"/>等。是能迷眾。</p>
<p id="pX29p0750b0706" type="inline" rend="margin-left:1em">三皆謂釋迦牟尼出釋氏宮去伽耶
<lb n="0750b08"/>城不遠。坐於道場。得三菩提。是迷遠之情。</p>
<p id="pX29p0750b0817" type="inline" rend="margin-left:1em">此本說
<lb n="0750b09"/>中。不復言及二乘。但對菩薩。菩薩攝在天人修羅
<lb n="0750b10"/>三善道內。菩薩有三種。下方。他方。舊住。下方即本
<lb n="0750b11"/>日所化。故無執近之謂。他方舊住。俱有二種。一從
<lb n="0750b12"/>法身應生者。往世先得無生。或<anchor xml:id="begd1e39968"/>已<anchor xml:id="endd1e39968"/>先聞發迹顯本。
<lb n="0750b13"/>設未得聞。報盡受法性身。於法身地。自應得聞長
<lb n="0750b14"/>遠之說。是故應生菩薩。多無執近之謂。二者今生
<lb n="0750b15"/>始得無生忍。及未得者。咸有此謂也。</p>
<p id="pX29p0750b1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正破近
<lb n="0750b16"/>顯遠。破執近之迷。以顯久遠之本。上文如來三番
<lb n="0750b17"/>殷勤告誡。汝等當信解如來誠諦之語。即為此也。
<lb n="0750b18"/>文為二。初正明顯遠。二設譬格量。</p>
<p id="pX29p0750b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0750b19"/>
<p id="pX29p0750b1901">然善男子
(至)
無量無邊百千萬億那由他劫。</p>
<lb n="0750b20"/>
<p id="pX29p0750b2001" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。然者。乃暫時然諾。縱之之意。善男子下。即奪。謂不但伽耶。我實成佛<anchor xml:id="begd1e40008"/>已<anchor xml:id="endd1e40008"/>來。無量無邊百千萬億那
<lb n="0750b21"/>由他劫。此如來如實而說。故云實也)
。</p>
<p id="pX29p0750b2115" type="inline" rend="margin-left:1em">△二設譬格量三。一舉譬問。二
<lb n="0750b22"/>答。三合。</p>
<p id="pX29p0750b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0750b23"/>
<p id="pX29p0750b2301">譬如五百千萬億那由他阿僧祇
(至)
知其數不。</p>
<lb n="0750b24"/>
<p id="pX29p0750b2401" rend="margin-left:1em">△二答中舉三人不知也。</p>
<lb n="0750c01"/>
<p id="pX29p0750c0101">彌勒菩薩等俱白佛言
(至)
如是諸世界無量無邊。</p>
<lb n="0750c02"/>
<p id="pX29p0750c0201" rend="margin-left:1em">△三合譬。</p>
<lb n="0750c03"/>
<p id="pX29p0750c0301">爾時佛告大菩薩眾
(至)
百千萬億那由他阿僧祇劫。</p>
<lb n="0750c04"/>
<p id="pX29p0750c0401" rend="margin-left:1em">但下塵被點之界。<anchor xml:id="begd1e40065"/>已<anchor xml:id="endd1e40065"/>不可說。</p>
<p id="pX29p0750c0412" type="inline" rend="margin-left:1em">況不下塵界。寧當可
<lb n="0750c05"/>說。</p>
<p id="pX29p0750c0502" type="inline" rend="margin-left:1em">下塵不下塵界。尚不可說。下塵不下塵塵。豈可
<lb n="0750c06"/>說耶。</p>
<p id="pX29p0750c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">況復過是寧可說耶。</p>
<lb n="0750c07"/>
<p id="pX29p0750c0701" rend="margin-left:1em">僭補曰。經中抹塵之譬。格量本師釋迦成佛以來
<lb n="0750c08"/>壽量遠本。其本佛之名。古今未有的指是何佛者。
<lb n="0750c09"/>有以法身為遠成之本。則法身無久近。亦無成與
<lb n="0750c10"/>不成。大師直指是報身。上冥下契。三身宛足。如是
<lb n="0750c11"/>功德。悉是本時道場樹下。修德圓滿。久遠成就。名
<lb n="0750c12"/>之為本。餘皆迹也。</p>
<p id="pX29p0750c1208" type="inline" rend="margin-left:1em">本佛之名。試以管見僭論之。仰
<lb n="0750c13"/>惟曠古無佛。唯最初威音王如來。以真如內熏之
<lb n="0750c14"/>力。圓覺教授之力。無師智。自然智。自悟自修。自致
<lb n="0750c15"/>成佛。此段因緣。有經所出。恐智者時。此經未至。未
<lb n="0750c16"/>曾指出。唯禪宗諸祖。每舉威音王前事。令人達本。
<lb n="0750c17"/>徧於禪書。六祖法寶壇經云。威音王<anchor xml:id="begd1e40112"/>已<anchor xml:id="endd1e40112"/>前即得。威
<lb n="0750c18"/>音王<anchor xml:id="begd1e40120"/>已<anchor xml:id="endd1e40120"/>後。無師自悟。乃是天然外道。昔黃蘗在南
<lb n="0750c19"/>泉為首座。一日持鉢過堂。在南泉位上坐。南泉云。
<lb n="0750c20"/>長老何年行道。黃蘗云。威音王<anchor xml:id="begd1e40133"/>已<anchor xml:id="endd1e40133"/>前。南泉云。猶是
<lb n="0750c21"/>王老師兒孫。黃蘖便過位。鼓山神晏國師。常問學
<lb n="0750c22"/>者。如何是威音王佛師。又曹山云。威音猶未曉。彌
<lb n="0750c23"/>勒豈惺惺。威音因緣。雖未檢經。而有禪宗諸祖提
<lb n="0750c24"/>唱之語。亦可憑之。以明威音古佛。是我本師遠成
<lb n="0751a01"/>之本。亦與當經常不輕菩薩品中。最初威音王如
<lb n="0751a02"/>來。冥然契會。經云。乃往古昔。過無量無邊不可思
<lb n="0751a03"/>議阿僧祇劫。有佛名威音王。住世說法。壽四十萬
<lb n="0751a04"/>億那由他恒河沙劫。其佛饒益眾生<anchor xml:id="begd1e40160"/>已<anchor xml:id="endd1e40160"/>。然後滅度。
<lb n="0751a05"/>於此國土。復有二萬億佛。出現於世。皆同一號。名
<lb n="0751a06"/>威音王。乃最初威音王如來。四十萬億那由他恒
<lb n="0751a07"/>河沙劫。一期所教化者。其中又有菩薩比丘。名常
<lb n="0751a08"/>不輕。於佛像法出家。是比丘不專讀誦經典。但行
<lb n="0751a09"/>禮拜。為四眾授記。乃至臨欲終時。於虗空中。具聞
<lb n="0751a10"/>威音王佛先所說法華經。二十千萬億偈。悉能受
<lb n="0751a11"/>持。即得如上六根清淨。更增壽命。二百萬億那由
<lb n="0751a12"/>他歲。廣為四眾。宣說是法華經。前釋品題中有問。
<lb n="0751a13"/>近成是方便。遠成是真實者。華嚴寂滅道場。大經
<lb n="0751a14"/>超前九劫。皆成方便。若爾。本佛法華開遠<anchor xml:id="begd1e40190"/>已<anchor xml:id="endd1e40190"/>。常不
<lb n="0751a15"/>輕那更近。答。當知法華<anchor xml:id="begd1e40199"/>已<anchor xml:id="endd1e40199"/>。復方便。據此明文。不輕
<lb n="0751a16"/>乃是威音果後行因之迹。今格量本師釋迦成道
<lb n="0751a17"/>遠本。即常不輕。即威音王。乃是一人。雖有本迹之
<lb n="0751a18"/>殊。而體本無異也。佛經祖語。互相印證。章明較著。
<lb n="0751a19"/>如指諸掌。復何疑乎。何者。法性無始。最初威音王
<lb n="0751a20"/>如來成道亦無始。常不輕比丘。於佛像法出家成
<lb n="0751a21"/>道。雖若有始。而實隣於無始也。即常不輕壽量。亦
<lb n="0751a22"/>不可較量。況威音王耶。所以無始壽量。縱以五百
<lb n="0751a23"/>千萬億那由他阿僧祇三千大千世界。抹為微塵。
<lb n="0751a24"/>過東方五百千萬億等世界下一塵。如是東行。盡
<lb n="0751b01"/>是微塵。其下塵之界。<anchor xml:id="begd1e40235"/>已<anchor xml:id="endd1e40235"/>不可說。況不下塵界。寧當
<lb n="0751b02"/>可說。其下塵不下塵界。既不可說。況下塵不下塵
<lb n="0751b03"/>之塵。何可說耶。況復過是。寧當可說。雖則如來設
<lb n="0751b04"/>如是不可思議。廣大譬喻。令知本師無始成道遠
<lb n="0751b05"/>本。究竟如一毛比于太虗。總不能格量其萬一。何
<lb n="0751b06"/>者。葢壽量無始。何可較量耶。</p>
<p id="pX29p0751b0612" type="inline" rend="margin-left:1em">然本既如是。迹胡不
<lb n="0751b07"/>然。何者。從本垂迹。本即迹也。開迹顯本。迹即本也。
<lb n="0751b08"/>體用一如。古今一際。如來三世益物功德。曷可思
<lb n="0751b09"/>議。</p>
<p id="pX29p0751b0902" type="inline" rend="margin-left:1em">問。威音王無師自悟之理。世所難明。懷疑者眾。
<lb n="0751b10"/>更請解其惑。答曰。威音之後。雖是師師相受。而究
<lb n="0751b11"/>竟悟明。乃是當人真如內熏之力。無師自然之智。
<lb n="0751b12"/>其師之教授。但作增上緣。譬如穀種。藉水土之力。
<lb n="0751b13"/>而發芽結子。竟從穀出。所謂親因緣也。不從水土
<lb n="0751b14"/>出。以是增上緣。復何疑乎。</p>
<p id="pX29p0751b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">又問。何以分別功德品
<lb n="0751b15"/>中。佛剎微塵數等諸菩薩。聞如來壽量。即得證入
<lb n="0751b16"/>住行向地。乃至一生補處。增道損生。授法身記耶。
<lb n="0751b17"/>答。此乃積劫久修之大菩薩。姑置勿論。即今末法。
<lb n="0751b18"/>有初發意行人。尅志修學一乘圓法。如實信解威
<lb n="0751b19"/>音本迹功德。與我本迹。平等無二。亦得損生授記。
<lb n="0751b20"/>何者。以威音與諸佛。及三乘聖賢。一切凡夫。同一
<lb n="0751b21"/>真如。體周法界。始於無始。盡於未來。一念回機。便
<lb n="0751b22"/>同本得。何差別之有耶
(一破近顯久遠之本竟)
。</p>
<p id="pX29p0751b2219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0751b23"/>二明三世益物。</p>
<p id="pX29p0751b2307" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。三世益物者。乃威音成道<anchor xml:id="begd1e40324"/>已<anchor xml:id="endd1e40324"/>。從本垂迹之用。迹迹中皆有三
<lb n="0751b24"/>世。望前為過去。望後為未來。中間可知。迹本本迹。互現無盡。如然燈大通。及第十六王子等。當日結緣。今
<lb n="0751c01"/>日成佛。所謂處處自說名字不同。年紀大小。亦復現入涅槃。皆是威音迹中三世益物功德。無有盡時也)
。</p>
<lb n="0751c02"/>
<p id="pX29p0751c0201" rend="margin-left:1em">文為二。一法說。二譬說。初又二。初明三世益物。二
<lb n="0751c03"/>總結不虗。初又三。一明過去益物。二明現在益物。
<lb n="0751c04"/>三明未來益物。初過去又三。一益物處。二拂中間
<lb n="0751c05"/>疑迹。三正明益物。</p>
<p id="pX29p0751c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0751c06"/>
<p id="pX29p0751c0601">自從是來
(至)
導利眾生。</p>
<lb n="0751c07"/>
<p id="pX29p0751c0701" rend="margin-left:1em">須顯處者。上引譬甚久。久居何處。故云常在此土。
<lb n="0751c08"/>及於他國而作佛事
(僭補曰。自從是來。我常在此娑婆世界說法教化者。可見
<lb n="0751c09"/>娑婆眾生。與我本師有大因緣。始自威音。至於今日為釋迦牟尼。生生不捨我等。常隨教化。此恩此德。何
<lb n="0751c10"/>由能報。唯有於此經中。得一句一偈。即之於心。深生信解。如說修行。自他兼利。庶幾仰報萬一。如或徒耕
<lb n="0751c11"/>於空言。棄於實踐。自誑誑人。其害匪細。不唯違悖佛心。抑亦孤負己靈也)
。</p>
<p id="pX29p0751c1129" type="inline" rend="margin-left:1em">△二拂中間
<lb n="0751c12"/>疑迹。</p>
<lb n="0751c13"/>
<p id="pX29p0751c1301">諸善男子
(至)
如是皆以方便分別。</p>
<lb n="0751c14"/>
<p id="pX29p0751c1401" rend="margin-left:1em">於是中間下。拂報迹上之疑。疑因疑果。昔教所說
<lb n="0751c15"/>處處行因。又處處得記。今拂除此疑。指然燈佛。即
<lb n="0751c16"/>拂因疑。又復言其入於涅槃。即拂果疑。如此因果。
<lb n="0751c17"/>非復一條。皆我方便。非實說也。</p>
<lb n="0751c18"/>
<p id="pX29p0751c1801" rend="margin-left:1em">僭補曰。經中拂中間疑迹。云我說然燈佛等者。但
<lb n="0751c19"/>舉然燈一佛。而於諸佛會中。垂迹行因之事。無量
<lb n="0751c20"/>無邊。不可備舉。故以等字等之。諸佛名字。既不可
<lb n="0751c21"/>攷。唯本經中常不輕菩薩。是威音王佛。果後行因
<lb n="0751c22"/>之迹。如上<anchor xml:id="begd1e40436"/>已<anchor xml:id="endd1e40436"/>明。又大通智勝如來第十六王子。是
<lb n="0751c23"/>釋迦牟尼。其中格量大通遠本。以一三千世界。地
<lb n="0751c24"/>種磨以為墨。過於東方千國土。乃下一點。如是展
<lb n="0752a01"/>轉盡地種墨。其所經國土。若點不點。盡抹為塵。一
<lb n="0752a02"/>塵一劫。彼佛滅度以來。復過是數。可謂遠矣。若與
<lb n="0752a03"/>彼威音五百千萬億那由他三千大千世界抹為
<lb n="0752a04"/>微塵格量之。則日劫相倍。何可較量耶。是知大通
<lb n="0752a05"/>亦是威音之方便。如然燈佛等。不特十六子而<anchor xml:id="begd1e40459"/>已<anchor xml:id="endd1e40459"/>。
<lb n="0752a06"/>所謂處處自說名字不同。年紀大小。舉一例諸。令
<lb n="0752a07"/>識其大槩而<anchor xml:id="begd1e40472"/>已<anchor xml:id="endd1e40472"/>。</p>
<p id="pX29p0752a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正明益物又二。一機感。二施
<lb n="0752a08"/>化。</p>
<p id="pX29p0752a0802" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0752a09"/>
<p id="pX29p0752a0901">諸善男子
(至)
隨所應度。</p>
<lb n="0752a10"/>
<p id="pX29p0752a1001" rend="margin-left:1em">至我所者。即是過去眾生。漸頓兩機。冥扣法身也。
<lb n="0752a11"/>佛眼觀者。即是久<anchor xml:id="begd1e40500"/>已<anchor xml:id="endd1e40500"/>成佛。用佛眼鑑照。無有差遺。
<lb n="0752a12"/>將欲起於劣勝兩應而利益之。善機凡有二力。一
<lb n="0752a13"/>感人天華報。二感佛道果報。若以法眼觀。知萬善
<lb n="0752a14"/>重輕。各得華報。不能究竟知其終得種智果報。若
<lb n="0752a15"/>以佛眼。圓照萬善。知其始末。此經一向明佛眼觀
<lb n="0752a16"/>知眾生萬善。究竟得佛一大事出世之正意也。信
<lb n="0752a17"/>等諸根者。五根也。慧根即了因。餘根即緣因。此二
<lb n="0752a18"/>善根。各有利鈍。通攝頓漸機緣。頓機利鈍。即是圓
<lb n="0752a19"/>別根機。漸機利鈍。即是藏通機緣。又小乘根名鈍。
<lb n="0752a20"/>大乘根名利。又小乘根名利。人天乘名鈍。十法界
<lb n="0752a21"/>眾生所有善根。利鈍為機。不用惡法。以惡法是所
<lb n="0752a22"/>治。非緣了二因也。如來悉照十界善機。隨所應度。
<lb n="0752a23"/>而現形聲兩益也。</p>
<p id="pX29p0752a2308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二施化為二。先形聲益。次得
<lb n="0752a24"/>益歡喜。形。聲中二。先形益。明非生現生。非滅現滅。</p>
<lb n="0752b01"/>
<p id="pX29p0752b0101">處處自說名字不同。年紀大小。亦復現言當入涅槃。</p>
<lb n="0752b02"/>
<p id="pX29p0752b0201" rend="margin-left:1em">自說名字不同者。機有優劣。形有勝負。其形既異。
<lb n="0752b03"/>名則不同。年紀大小者。即形勝負。勝者即勝應。負
<lb n="0752b04"/>者即劣應也。名不同者。即二佛現壽。有量無量也。
<lb n="0752b05"/>處處者。豎論。則過去之處處行因國土也。橫論。即
<lb n="0752b06"/>十方國土也。名字不同。約豎處所。亦有生法名字
<lb n="0752b07"/>不同。如今之應身。望過去然燈佛等。約橫國土。亦
<lb n="0752b08"/>有生法名字。如今之望分身。亦如華嚴名號中。所
<lb n="0752b09"/>列釋迦異名若干不同。年紀大小者。此明壽命長
<lb n="0752b10"/>短。逐上所現應身。或說壽二萬。如迦葉佛時。或說
<lb n="0752b11"/>壽八萬。如彌勒佛時。互明大小。縱橫可知。就法報
<lb n="0752b12"/>應。壽命大小。此皆隨所應度。為其現身。及壽長短
<lb n="0752b13"/>耳。亦復現言當入涅槃者。應以滅度而得度者。即
<lb n="0752b14"/>現滅度也。令其戀仰而得解脫。此義現下譬說中。</p>
<lb n="0752b15"/>
<p id="pX29p0752b1501" rend="margin-left:1em">△次聲益。</p>
<lb n="0752b16"/>
<p id="pX29p0752b1601">又以種種方便。說微玅法。</p>
<lb n="0752b17"/>
<p id="pX29p0752b1701" rend="margin-left:1em">小身短壽。即是說於漸教。故言種種方便也。大身
<lb n="0752b18"/>長壽。即是說頓教。故言說微玅法。</p>
<p id="pX29p0752b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二得益歡喜。</p>
<lb n="0752b19"/>
<p id="pX29p0752b1901">能令眾生。發歡喜心。</p>
<lb n="0752b20"/>
<p id="pX29p0752b2001" rend="margin-left:1em">雖初以漸。終令入大。故言皆令得歡喜。仍此歡喜。
<lb n="0752b21"/>即是施化得益。佛依四悉檀。施形聲兩益。眾生獲
<lb n="0752b22"/>於四利。稱機則喜。下文云。皆實不虗。即此義也
(一
<lb n="0752b23"/>過去益物竟)
。</p>
<p id="pX29p0752b2306" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明現在益物。非生現生。此是
<lb n="0752b24"/>如來師子奮迅三昧。此三昧有十功德。一知眾生
<lb n="0752c01"/>諸根熟不熟。清淨不清淨。二以如來法輪。教未度
<lb n="0752c02"/>者悉入法律。三弘誓徧滿十方。音聲亦爾。或一音
<lb n="0752c03"/>徧滿百千萬音。音音徧法界。普教眾類。四轉無上
<lb n="0752c04"/>輪。化眾生皆取滅度。五能示出家剃髮持淨戒。六
<lb n="0752c05"/>性行合空。七放光示滅。或存或亡。或示相好。或隱
<lb n="0752c06"/>相好。八降伏四魔。九令他得入至要。增長止觀。十
<lb n="0752c07"/>具上十善之本。身三口四等
(此第十功德秪是三業隨智慧行。及三密
<lb n="0752c08"/>等。佛果地以師子三昧。奮他塵垢。佛佛皆然)
。文為二。一明機感。二明應
<lb n="0752c09"/>化。</p>
<p id="pX29p0752c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0752c10"/>
<p id="pX29p0752c1001">諸善男子。如來見諸眾生。樂於小法。德薄垢重者。</p>
<lb n="0752c11"/>
<p id="pX29p0752c1101" rend="margin-left:1em">如來見者。即佛眼照也。諸眾生樂小法者。所見之
<lb n="0752c12"/>機也。華嚴云。大眾雖清淨。其餘樂小法者。或生疑
<lb n="0752c13"/>悔。長夜衰惱。愍此故默。偈云。其餘不久行。智慧未
<lb n="0752c14"/>明了。依識不依智。聞<anchor xml:id="begd1e40667"/>已<anchor xml:id="endd1e40667"/>生憂悔。彼將墮惡道。念此
<lb n="0752c15"/>故不說。按彼經無聲聞二乘。但指不久行者為樂
<lb n="0752c16"/>小法人耳。師云。樂小者。非小乘人也。乃是樂近說
<lb n="0752c17"/>者為小耳。今當通說之。所謂貪愛二十五有。即人
<lb n="0752c18"/>天之機來至我所。名小法也。貪樂涅槃。求自解脫。
<lb n="0752c19"/>即二乘之機來至我所。亦名樂小法也。樂於漸次。
<lb n="0752c20"/>紆迴佛道。即三菩薩機
(藏通別)
來至我所。亦名樂小
<lb n="0752c21"/>法也。德薄者。緣了二善。功用微劣。下文云。諸子幼
<lb n="0752c22"/>稚也。垢重者。見思未除也。問。非生現生。備施頓漸
<lb n="0752c23"/>二化。七方便等。可是樂小法者。圓頓赴機。是應樂
<lb n="0752c24"/>大法者。云何通判為樂小法耶。答向略其意。今廣
<lb n="0753a01"/>釋。凡為四義。一約往日。雖發大心。不能專精。多著
<lb n="0753a02"/>弊欲。不得出世。名弊欲為小法也。二約現在。如佛
<lb n="0753a03"/>未出世。諸天人等。雖有大機。而心染世樂。著於邪
<lb n="0753a04"/>見。故名樂小法。此二義。與下譬宛轉於地意同也。
<lb n="0753a05"/>三約修行。雖不樂於三界弊欲小法。而樂三乘<g ref="CB01926"/>
<lb n="0753a06"/>斷。亦名小法。雖不樂於三乘近果。而樂歷別修於
<lb n="0753a07"/>一乘。不能於一心圓頓普修。故名樂小。此三意。約
<lb n="0753a08"/>因門明樂小法也。四約果門。樂聞近成之小。出釋
<lb n="0753a09"/>氏宮。始得菩提。不欲樂聞長遠大久之道。故言樂
<lb n="0753a10"/>小。此等小心。非始今日。若先樂大。佛即不說始成。
<lb n="0753a11"/>說始成者。皆為樂小法者耳。</p>
<p id="pX29p0753a1112" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二明應化。非生
<lb n="0753a12"/>現生。有二。一現生。二利益。現生又二。一現生。二非
<lb n="0753a13"/>生。現生者。迹現於生。非生者。非始爾生也。</p>
<p id="pX29p0753a1317" type="inline" rend="margin-left:1em">今初
<lb n="0753a14"/>現生。</p>
<lb n="0753a15"/>
<p id="pX29p0753a1501">為是人說。我少出家。得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0753a16"/>
<p id="pX29p0753a1601" rend="margin-left:1em">為是人說。我始得菩提。前明利鈍二機。來感法身。
<lb n="0753a17"/>今即現勝劣兩應。劣應應鈍根。勝應應利根。此兩
<lb n="0753a18"/>應。竝有生法二身生。劣應二身生者。以正慧託胎。
<lb n="0753a19"/>出生行七步。如迦旃延子所述。乃至六年苦行<anchor xml:id="begd1e40757"/>已<anchor xml:id="endd1e40757"/>
<lb n="0753a20"/>還。是名生身生也。法身生者。即三十四心斷結習
<lb n="0753a21"/>盡。所得五分法身是也。勝應生身生者。如華嚴大
<lb n="0753a22"/>經等說。與諸菩薩。處摩耶胎。常說大乘。出行十方。
<lb n="0753a23"/>各各七步。是名生身生。法身生者。於寂滅道場。金
<lb n="0753a24"/>剛後心。斷無明盡。得玅覺相應慧。窮照法性。萬德
<lb n="0753b01"/>種智。圓明普備。是名法身生。出家者。劣應出分段
<lb n="0753b02"/>家。勝應出二死家。得菩提者。劣應得有作四諦所
<lb n="0753b03"/>發無漏盡無生智。名為菩提。勝應即照三諦一實
<lb n="0753b04"/>之道。一切種智為菩提也。</p>
<p id="pX29p0753b0411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二非生
(非始爾生也)
。</p>
<lb n="0753b05"/>
<p id="pX29p0753b0501">然我實成佛<anchor xml:id="begd1e40795"/>已<anchor xml:id="endd1e40795"/>來久遠若斯
(至)
作如是說。</p>
<lb n="0753b06"/>
<p id="pX29p0753b0601" rend="margin-left:1em">然我實成下。明本實不生。但天人修羅。見此二種
<lb n="0753b07"/>生法二身。謂言始生。此則不然然我久<anchor xml:id="begd1e40811"/>已<anchor xml:id="endd1e40811"/>得此生
<lb n="0753b08"/>法二身。今日之生。非實生也。故云久遠若斯。若斯
<lb n="0753b09"/>者。如上譬之長久也。但以方便下。明既非實生。何
<lb n="0753b10"/>故現生。為利樂小法人。德薄垢重者。使得佛道。故
<lb n="0753b11"/>言但以方便。教化眾生。作如是說者。非生而現生。
<lb n="0753b12"/>故云作如是說也。餘經破劣應生身生非生。尚不
<lb n="0753b13"/>破劣應法身生非生。今經正破勝應法身生非生。
<lb n="0753b14"/>何者。我實成佛<anchor xml:id="begd1e40832"/>已<anchor xml:id="endd1e40832"/>來。久遠若斯。故知今日劣勝兩
<lb n="0753b15"/>法身生皆被破。故生非生。與餘經永異也
(文中雖云兩應
<lb n="0753b16"/>各有生法二身。然劣應之上五分法身。義同生身。勝應之上。雖云生身。義同於法)
。</p>
<p id="pX29p0753b1632" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明
<lb n="0753b17"/>利益二。先明形聲。次明不虗。</p>
<p id="pX29p0753b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0753b18"/>
<p id="pX29p0753b1801">諸善男子
(至)
或示他事。</p>
<lb n="0753b19"/>
<p id="pX29p0753b1901" rend="margin-left:1em">說即聲教。示即形現。形聲不出自他。若說法身。是
<lb n="0753b20"/>說<anchor xml:id="begd1e40870"/>己<anchor xml:id="endd1e40870"/>身。若說應身。是說他身。言值然燈佛。是說<anchor xml:id="begd1e40876"/>己<anchor xml:id="endd1e40876"/>
<lb n="0753b21"/>身。然燈是我師。是說他身。示正報是示<anchor xml:id="begd1e40884"/>己<anchor xml:id="endd1e40884"/>事。示依
<lb n="0753b22"/>報是示他事。隨他意語。是說他身。隨自意語。是說
<lb n="0753b23"/>
<anchor xml:id="begd1e40894"/>己<anchor xml:id="endd1e40894"/>身。示<anchor xml:id="begd1e40900"/>己<anchor xml:id="endd1e40900"/>他事。亦類如此。</p>
<p id="pX29p0753b2311" type="inline" rend="margin-left:1em">△次明不虗又二。初偏
<lb n="0753b24"/>明聲益不虗。二釋則雙釋不虗。</p>
<p id="pX29p0753b2413" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0753c01"/>
<p id="pX29p0753c0101" rend="margin-left:1em">諸所言說。皆實不虗。</p>
<lb n="0753c02"/>
<p id="pX29p0753c0201" rend="margin-left:1em">初不虗者。漸頓二機。稟此二種形聲。皆益不虗。上
<lb n="0753c03"/>過去章。明皆歡喜。似世界之益。今明皆不虗。勝劣
<lb n="0753c04"/>形聲。逗於二機。獲四悉檀益。皆不虗也。</p>
<p id="pX29p0753c0416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙釋
<lb n="0753c05"/>二益不虗。有二。一開示佛知見以顯二益。二稱機
<lb n="0753c06"/>施化以顯二益。</p>
<p id="pX29p0753c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">今初
(此中有六句。初如來去。二亦無在世去。三非實非虗。
<lb n="0753c07"/>四非如非異。五不如三界去。六如斯去)
。</p>
<lb n="0753c08"/>
<p id="pX29p0753c0801">所以者何
(至)
如來明見無有錯謬。</p>
<lb n="0753c09"/>
<p id="pX29p0753c0901" rend="margin-left:1em">所以者何者。意問。何以如來二益不虗耶。故釋云。
<lb n="0753c10"/>如來如實知見三界之相。無有生死等。</p>
<p id="pX29p0753c1016" type="inline" rend="margin-left:1em">如實知見
<lb n="0753c11"/>者。即是實智。如理而照三界之實。實則無三界之
<lb n="0753c12"/>因相也
(三惑是因)
無有生死者。無有二死之果相也
(分段
<lb n="0753c13"/>變易)
。若退若出者。起集名退
(集即見思謂集因集果。退落三界也)
。無常
<lb n="0753c14"/>果現名出也
(聲聞從苦入道。觀四念處等是因。證阿羅漢出三界外是果。名無常果者。
<lb n="0753c15"/>從苦諦從名也)
。無在世滅度者。亦無在生死之世。及入涅
<lb n="0753c16"/>槃之滅。此二俱滅。故云亦無在世。及滅度者。</p>
<p id="pX29p0753c1618" type="inline" rend="margin-left:1em">非實
<lb n="0753c17"/>非虗者。非於滅度之實。非於生死之虗。故云非實
<lb n="0753c18"/>非虗也。</p>
<p id="pX29p0753c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">非如非異者。非於世間之隔異。非於出世
<lb n="0753c19"/>之真如。故云非如非異。此四明中道也。</p>
<p id="pX29p0753c1916" type="inline" rend="margin-left:1em">不如三界
<lb n="0753c20"/>見於三界者。不如二種三界眾生所見三界之相。
<lb n="0753c21"/>
(二種三界者。三界之名。通界內外。界外三界者。以外準內故也。中理未窮。通名三界見惑變易土中。勝玅
<lb n="0753c22"/>六塵。通名三界思惑。古淨名疏中。委出其相)
唯佛一人。如實窮照三界
<lb n="0753c23"/>之實。內具實智之用。亦是隨自意語。亦是或說<anchor xml:id="begd1e41033"/>己<anchor xml:id="endd1e41033"/>
<lb n="0753c24"/>身之事。故大品云。第一義中。無所分別也。</p>
<p id="pX29p0753c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">又如來
<lb n="0754a01"/>權智。如量知見三界之相。於無二死中。而隨他意
<lb n="0754a02"/>示二死身。說有二死。無退無出。而隨他意說有退
<lb n="0754a03"/>有出。亦無在世及滅度者。而隨他意。示生世間。示
<lb n="0754a04"/>入涅槃。說有在世。有得滅者。無實而說涅槃之實。
<lb n="0754a05"/>無虗而說三界之虗。無三世之異而說有異。無真
<lb n="0754a06"/>諦之如而說有如。同於三界。見於三界。皆是隨他
<lb n="0754a07"/>意語。名為或說他身事。示他身事。如斯之事。如來
<lb n="0754a08"/>二智。明審二諦。無有錯謬。所以形言兩益。皆實不
<lb n="0754a09"/>虗也。</p>
<lb n="0754a10"/>
<p id="pX29p0754a1001" rend="margin-left:1em">僭補曰。如來於迹門方便品中開權顯實。為令眾
<lb n="0754a11"/>生開示悟入佛之知見。但標其目。而無釋文。大師
<lb n="0754a12"/>一一以四義釋之。理無不窮。事無不悉。葢大師之
<lb n="0754a13"/>說。即是佛說。無二無別也。今本門壽量品中開迹
<lb n="0754a14"/>顯本。久遠劫來。以一切種智知。以佛眼見。為諸眾
<lb n="0754a15"/>生開示佛之知見。有六句之義。佛自解釋。令其當
<lb n="0754a16"/>機。自悟自入耳。所謂如來如實知見三界之相無
<lb n="0754a17"/>有生死若退若出。如實知見亦無在世及滅度者。
<lb n="0754a18"/>如實知見非實非虗。如實知見非如非異。如實知
<lb n="0754a19"/>見不如三界見於三界。如實知見如斯之事無有
<lb n="0754a20"/>錯謬。良以十界聖凡因果染淨差別之法。皆是真
<lb n="0754a21"/>如實相無一法可得。華嚴經云。一切諸法無有餘。
<lb n="0754a22"/>悉入於如無體性是也。故一一以雙非非之。歸於
<lb n="0754a23"/>法身中道。無始劫來。迹本本迹。互現無涯。本本皆
<lb n="0754a24"/>迹。迹迹是本。行者若能如實究竟悟明。究竟證入。
<lb n="0754b01"/>庶母負如來今日為諸眾生開迹顯本。開示佛之
<lb n="0754b02"/>知見也。</p>
<p id="pX29p0754b0204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二稱機施化以顯二益。有二。先明機感。</p>
<lb n="0754b03"/>
<p id="pX29p0754b0301">以諸眾生有種種性
(至)
種種憶想分別故。</p>
<lb n="0754b04"/>
<p id="pX29p0754b0401" rend="margin-left:1em">漸頓根性。各有種種。此須用為人悉檀。為人悉檀。
<lb n="0754b05"/>正為生諸善根。善根猶是性。習欲成性。今何故先
<lb n="0754b06"/>性後欲。釋云。因有本日根性。能起今日之欲樂。如
<lb n="0754b07"/>因煩惱故有五陰。復因五陰更有煩惱。不前不後。
<lb n="0754b08"/>性欲亦爾。要因習欲而成性也
(如因下舉例者。如大經云。善男子。一
<lb n="0754b09"/>切眾生身與煩惱。俱無先後。雖無先後。要因煩惱而得有身。終不因身而有煩惱。性欲亦然。雖無先後。必
<lb n="0754b10"/>因習欲。方乃成性。結同者。今雖性前欲後。終須欲義居先。故云習欲成性)
。欲者。漸頓二
<lb n="0754b11"/>機。種種欲樂不同。此須用世界悉檀。行者所作業
<lb n="0754b12"/>行。隨樂欲而修諸行。此須用為人悉檀。行中好多
<lb n="0754b13"/>愛著。致有妨障。此須用對治悉檀。憶想者。是智慧。
<lb n="0754b14"/>即相似解。由修行故。能得解生。此是方便。猶未稱
<lb n="0754b15"/>理。故是念想之觀。漸頓眾生。居在內外凡位。有諸
<lb n="0754b16"/>善根欲樂。欲樂故修行。修行故得似解。此須用第
<lb n="0754b17"/>一義悉檀
(由三悉故。第一義來。於諸內外凡位。亦得名第一義也。但想慧名。須在因位。如
<lb n="0754b18"/>五品前修行五悔。初入隨喜。尚乃得名為第一義。況入內凡位耶。又隨喜前。獲少定心。尚亦得名入第一
<lb n="0754b19"/>義。況入初品)
。隨其所得憶想之解。更為說法。即得朗悟
<lb n="0754b20"/>第一義。乃至初地欲樂修行二地時。亦憶想二地
<lb n="0754b21"/>之境。若發生二地真解。即念想觀除。言語法滅。乃
<lb n="0754b22"/>至佛地。方得究竟離於憶想。獲常寂照耳。</p>
<p id="pX29p0754b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">△次對
<lb n="0754b23"/>機施化。</p>
<lb n="0754b24"/>
<p id="pX29p0754b2401">欲令生諸善根
(至)
未曾暫廢。</p>
<lb n="0754c01"/>
<p id="pX29p0754c0101" rend="margin-left:1em">正對機施<anchor xml:id="begd1e41209"/>己<anchor xml:id="endd1e41209"/>他聲益。於漸頓種種根機。令生種種
<lb n="0754c02"/>善根。故現若干<anchor xml:id="begd1e41217"/>己<anchor xml:id="endd1e41217"/>他身事。若干自他聲教。若干因
<lb n="0754c03"/>緣譬喻。若對漸機。以三藏中四門若干因緣譬喻。
<lb n="0754c04"/>於一一門中。復有若干。如為懈怠者。說苦忍。為我
<lb n="0754c05"/>慢者。說無常忍等。通教四門亦如是。若對頓機。如
<lb n="0754c06"/>別圓等。亦各四門。若干種種。如三十二菩薩各說
<lb n="0754c07"/>入不二法門。華嚴中種種行類相貌。皆為種種根
<lb n="0754c08"/>機。施若干譬喻言辭說法也。所作佛事。未曾暫廢
<lb n="0754c09"/>者。總結不虗。如上若干<anchor xml:id="begd1e41241"/>己<anchor xml:id="endd1e41241"/>他形聲。皆令眾生入佛
<lb n="0754c10"/>知見。不為人天二乘小事。故云所作佛事也。若一
<lb n="0754c11"/>人獨得滅度。餘人不得者。所作佛事。即為有廢。廢
<lb n="0754c12"/>即令眾不得實益。豈得會皆實不虗。云何皆實。昔
<lb n="0754c13"/>云。我坐道場。不得一法實。七方便。竝非究竟滅。二
<lb n="0754c14"/>涅槃者。方便空拳。故知唯虗。未見皆實。若昔施七
<lb n="0754c15"/>權。遂不得入一實者。可言其虗。虗引得出。無有虗
<lb n="0754c16"/>出而不入實者。故知昔虗為實故也。皆實不虗。佛
<lb n="0754c17"/>事無廢。即此義矣
(二現在益物非生現生竟)
。</p>
<p id="pX29p0754c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">△第
<lb n="0754c18"/>三未來益物。非滅現滅。有二。初明非滅現滅。二明
<lb n="0754c19"/>現滅利益。初又二。先明本實不滅。次明迹中唱滅。
<lb n="0754c20"/>初又二。一明果常。本實不滅。</p>
<lb n="0754c21"/>
<p id="pX29p0754c2101">如是我成佛<anchor xml:id="begd1e41300"/>已<anchor xml:id="endd1e41300"/>來
(至)
阿僧祇劫常住不滅。</p>
<lb n="0754c22"/>
<p id="pX29p0754c2201" rend="margin-left:1em">常住不滅者。寄此四字。明未來大勢威猛。常住益
<lb n="0754c23"/>物。盡於未來也。</p>
<p id="pX29p0754c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">△次舉因況果。以明常住。</p>
<lb n="0754c24"/>
<p id="pX29p0754c2401">諸善男子
(至)
復倍上數。</p>
<lb n="0755a01"/>
<p id="pX29p0755a0101" rend="margin-left:1em">舉因況果者。佛修圓因。登初住時。<anchor xml:id="begd1e41334"/>已<anchor xml:id="endd1e41334"/>得常壽。常壽
<lb n="0755a02"/>叵盡。<anchor xml:id="begd1e41342"/>已<anchor xml:id="endd1e41342"/>倍上數。況復果耶。譬如太子時。祿<anchor xml:id="begd1e41348"/>已<anchor xml:id="endd1e41348"/>不可
<lb n="0755a03"/>盡。況登尊極。祿用寧可盡乎。</p>
<p id="pX29p0755a0312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二迹中唱滅。</p>
<lb n="0755a04"/>
<p id="pX29p0755a0401">然今非實滅度。而便唱言。當取滅度。</p>
<lb n="0755a05"/>
<p id="pX29p0755a0501" rend="margin-left:1em">三身竝有非滅唱滅義。如淨名云。法本不生。今則
<lb n="0755a06"/>無滅。即是法身非滅。又云。是寂滅義。即是唱滅也。
<lb n="0755a07"/>何者。若<anchor xml:id="begd1e41376"/>已<anchor xml:id="endd1e41376"/>了達。不唱寂滅。為未了者唱耳。若言照
<lb n="0755a08"/>寂。即是唱滅若言寂照。即是唱生。夫法身者。雖非
<lb n="0755a09"/>生非滅。亦有生滅。若迷心執著。即煩惱生而智慧
<lb n="0755a10"/>滅。若解心無染。即智慧生而煩惱滅。滅惑生解。此
<lb n="0755a11"/>是無常滅。若解生惑滅。即是寂滅。此之生滅。悉約
<lb n="0755a12"/>法性而辨。若無迷解二緣。則不唱有此生滅。也報
<lb n="0755a13"/>身非滅唱滅者。誰有智慧。誰有煩惱。而言智慧能
<lb n="0755a14"/>破煩惱
(惑智本無生滅。以為報身無生滅體)
此即明暗不相除。即報
<lb n="0755a15"/>身不滅義
(明即是智。暗即無明。體性全是。故無相除。既無相除。即不滅也)
。眾生未
<lb n="0755a16"/>了。聞此。便謂其即是佛而生憍恣。不復修道。故復
<lb n="0755a17"/>唱言。道能滅惑。有煩惱時則無智慧。有智慧時則
<lb n="0755a18"/>無煩惱。豈非智慧能滅煩惱耶。應身非滅唱滅者。
<lb n="0755a19"/>應是法報之用。體既無滅。用豈有窮。即應身不滅。
<lb n="0755a20"/>但為眾生。若常見佛。則生憍恣。故唱我於今夜。當
<lb n="0755a21"/>取滅度。</p>
<p id="pX29p0755a2104" type="inline" rend="margin-left:1em">又法身當體明不滅。報身說不滅。必約法
<lb n="0755a22"/>身。應身說不滅。須約法報。法報常然。應用不絕。眾
<lb n="0755a23"/>生不盡。即不滅度。</p>
<p id="pX29p0755a2308" type="inline" rend="margin-left:1em">又法身當體論不生滅。報身了
<lb n="0755a24"/>達無能生滅。應身相續不生滅
(初約非滅現滅竟)
。</p>
<lb n="0755b01"/>
<p id="pX29p0755b0101" rend="margin-left:1em">△第二明現滅益物為二。一不滅眾生有損。二唱
<lb n="0755b02"/>滅於物有益。初又二。初不滅有損。次廣釋不滅之
<lb n="0755b03"/>意。</p>
<p id="pX29p0755b0302" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0755b04"/>
<p id="pX29p0755b0401">如來以是方便
(至)
入於憶想妄見網中。</p>
<lb n="0755b05"/>
<p id="pX29p0755b0501" rend="margin-left:1em">有損者。如前樂小法人。見佛常在。不種善根。貧窮
<lb n="0755b06"/>下賤。不生二善。故無益。見思不斷。不斷二惡。則是
<lb n="0755b07"/>有損。貪著五欲。入於憶想。憶想即是見惑。五欲即
<lb n="0755b08"/>是思惑也。由此眾生垢重。故須唱滅。不唱滅。則二
<lb n="0755b09"/>惡生而不滅。二善損而不生。若依四悉檀。現滅則
<lb n="0755b10"/>二惡滅。二善生。為滅二惡。故用對治第一義。第一
<lb n="0755b11"/>義滅未生惡。對治滅<anchor xml:id="begd1e41471"/>已<anchor xml:id="endd1e41471"/>生惡。世界為人生二善。世
<lb n="0755b12"/>界生未生善。為人生<anchor xml:id="begd1e41479"/>已<anchor xml:id="endd1e41479"/>生善。又世界滅<anchor xml:id="begd1e41485"/>已<anchor xml:id="endd1e41485"/>生惡。對
<lb n="0755b13"/>治滅未生惡。如禪五陰。滅欲界惡。即是世界滅<anchor xml:id="begd1e41494"/>已<anchor xml:id="endd1e41494"/>
<lb n="0755b14"/>生惡。為人生<anchor xml:id="begd1e41502"/>已<anchor xml:id="endd1e41502"/>生善。第一義生未生無為之善。</p>
<p id="pX29p0755b1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0755b15"/>二廣釋不滅之意。</p>
<lb n="0755b16"/>
<p id="pX29p0755b1601">若見如來常在不滅
(至)
恭敬之心。</p>
<lb n="0755b17"/>
<p id="pX29p0755b1701" rend="margin-left:1em">若見佛常在。便起憍恣心等。故有損。不能生恭敬。
<lb n="0755b18"/>故無益。憍恣即增見惑。厭怠即生思惑。不生難遭
<lb n="0755b19"/>想。即不能生見諦解。不恭敬。即不能生思惟道。為
<lb n="0755b20"/>是義故。宜應現滅若見聞三佛不滅。悉有憍恣義。
<lb n="0755b21"/>便謂眾生如。彌勒如。一如無二如。平等即真。由是
<lb n="0755b22"/>生於憍心上慢。謂一切煩惱。本自不生。今亦無滅。
<lb n="0755b23"/>何須修道。即便恣情放逸。為是唱言。是寂滅義。又
<lb n="0755b24"/>聞一切眾生即菩提相。菩提相即煩惱相。明暗不
<lb n="0755c01"/>相除。顯出佛菩提。眾生聞此。復起慢恣。不復修善。
<lb n="0755c02"/>懈怠放逸。為是等故。唱言報身智慧能滅煩惱。無
<lb n="0755c03"/>明力大。佛菩提智之所能滅。應身非滅現滅易解。
<lb n="0755c04"/>
(初約法身者。法身本無寂滅之名。為上慢者。計如不殊。須唱寂滅。具如下釋)
若唱言法
<lb n="0755c05"/>本不生。今亦不滅。何故要須滅。惑。方乃寂滅。經云。
<lb n="0755c06"/>智慧不滅煩惱。然明時無暗。汝今具足煩惱。何能
<lb n="0755c07"/>有慧。當知智慧。能滅障惑。眾生聞是唱滅。便於三
<lb n="0755c08"/>佛。生難遭想。起恭敬心
(一不滅眾生有損竟)
。</p>
<p id="pX29p0755c0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0755c09"/>明唱滅有益。</p>
<lb n="0755c10"/>
<p id="pX29p0755c1001">是故如來以方便說
(至)
而言滅度。</p>
<lb n="0755c11"/>
<p id="pX29p0755c1101" rend="margin-left:1em">先標三佛難值。眾生樂著小法。見思障重。聞佛不
<lb n="0755c12"/>滅。則生憍恣而不修道。次所以下。釋也。諸薄德人。
<lb n="0755c13"/>過百千劫。或有見佛。或不見者。若見三佛。其人多
<lb n="0755c14"/>善少惡。不為其人唱滅。是人見佛常在靈山也。或
<lb n="0755c15"/>不見佛。其人障重善輕。為說三身難會。眾生聞之。
<lb n="0755c16"/>便作是念。三佛雖復非生非滅。必須生善滅惑。乃
<lb n="0755c17"/>得證見。此事不易。故云難遭也。心懷戀慕渴仰者。
<lb n="0755c18"/>此明現滅無損
(以戀慕於佛。故能以智慧明。滅諸癡暗。究竟悟入。諸法實相。不特斷
<lb n="0755c19"/>見思。出三界二十五有而<anchor xml:id="begd1e41602"/>已<anchor xml:id="endd1e41602"/>。故云有益也)
。</p>
<p id="pX29p0755c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一三世益物竟)
。</p>
<p id="pX29p0755c1923" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總結不
<lb n="0755c20"/>虗。</p>
<lb n="0755c21"/>
<p id="pX29p0755c2101">又善男子。諸佛如來。法皆如是。為度眾生。皆實不虗。</p>
<lb n="0755c22"/>
<p id="pX29p0755c2201" rend="margin-left:1em">三世益物。諸佛皆然。令得實益。故不虗也
(第一法
<lb n="0755c23"/>說竟)
。</p>
<p id="pX29p0755c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二譬說。有開譬合譬。開譬為二。一良醫
<lb n="0755c24"/>治子譬。譬上三世益物。二治子實益譬。譬上總結
<lb n="0756a01"/>不虗。初又三。一醫遠行譬。譬過去益物。二還來譬。
<lb n="0756a02"/>譬現在應化。三復去譬。譬未來應化。</p>
<p id="pX29p0756a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0756a03"/>
<p id="pX29p0756a0301">譬如良醫智慧聰達
(至)
遠至餘國。</p>
<lb n="0756a04"/>
<p id="pX29p0756a0401" rend="margin-left:1em">初良醫者。醫有十種。一治病。病增無損。或時致死。
<lb n="0756a05"/>譬空見外道。恣意行惡。教人起邪斷善根。法身既
<lb n="0756a06"/>亡。慧命亦死。</p>
<p id="pX29p0756a0606" type="inline" rend="margin-left:1em">二治病。不增不損。譬有見苦行外道。
<lb n="0756a07"/>投巖赴火。苦行行善。不得禪定。不能斷結。即是無
<lb n="0756a08"/>損。亦不能進善。即是不增也。</p>
<p id="pX29p0756a0812" type="inline" rend="margin-left:1em">三治病損而無增。但
<lb n="0756a09"/>世醫所治。差<anchor xml:id="begd1e41679"/>已<anchor xml:id="endd1e41679"/>還復生。即是修定斷結外道也。四
<lb n="0756a10"/>治病。能令差<anchor xml:id="begd1e41687"/>已<anchor xml:id="endd1e41687"/>不復發。而所治不徧。即二乘人。止
<lb n="0756a11"/>治一兩種有緣。者不能徧治一切也。</p>
<p id="pX29p0756a1115" type="inline" rend="margin-left:1em">五雖能兼徧。
<lb n="0756a12"/>而無巧術。用治苦痛。釋論呼為拙度。即是六度菩
<lb n="0756a13"/>薩慈悲廣治也。</p>
<p id="pX29p0756a1307" type="inline" rend="margin-left:1em">六治病玅術。治無痛惱。而不能治
<lb n="0756a14"/>必死之人。譬通教菩薩體法。但治有反覆凡夫。不
<lb n="0756a15"/>治焦種二乘也。七雖治難愈之病。而不一時治一
<lb n="0756a16"/>切病。即是別教菩薩也
(阿含云。良醫有四。一善知病相。二知病因起三善知
<lb n="0756a17"/>方治。四畢竟不發然此醫知病相。不出界內。知病因起。不出依正。方治。不逾生滅無常。不發。秖是住二涅
<lb n="0756a18"/>槃。望今。但成第四五醫)
。八能一時治一切病。而不能令平復
<lb n="0756a19"/>如本。即圓教初心十信也。</p>
<p id="pX29p0756a1911" type="inline" rend="margin-left:1em">九能徧治一切。亦能平
<lb n="0756a20"/>復如本。而不能令過本。即圓教後心也。</p>
<p id="pX29p0756a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">十一時治
<lb n="0756a21"/>一切病。即能平復。又使過本。即是如來。</p>
<p id="pX29p0756a2116" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。等覺治能復
<lb n="0756a22"/>本。而不能過。佛則過本。原無病無藥也。良以如來。為眾生治惑。皆令至於一切智地。故稱究竟良醫也)
<lb n="0756a23"/>前三種醫。即大經中之舊醫。用乳藥也。後六竝客
<lb n="0756a24"/>醫無術者。但用無常苦等法。如用辛苦酢藥也。有
<lb n="0756b01"/>術遠來。還令服乳。最後究竟良醫也。良者。善也。內
<lb n="0756b02"/>有三達五眼即是八術。玅得藥性。善治者。外識病
<lb n="0756b03"/>源。能用藥也
(八術者。經中舉譬。有八復次。治八種病。今此且明八數而<anchor xml:id="begd1e41758"/>已<anchor xml:id="endd1e41758"/>)
。智慧
<lb n="0756b04"/>者。權實二智。深知二諦也。聰達者。五眼鑑機。頓漸
<lb n="0756b05"/>不差也。十二部教。文理甚深。如明鍊方藥。依四悉
<lb n="0756b06"/>檀。治眾生病。如善治眾病也。無量義云。醫王大醫
<lb n="0756b07"/>王。以大醫王。稱為良醫。多諸子息。若十是聲聞子。
<lb n="0756b08"/>二十是支佛子
(一是聲聞。一中具十。故云若十。二是支佛。二中具十。故云二十。各具
<lb n="0756b09"/>十者。明圓數也)
。百數是菩薩子。菩薩之子。凡有三種子義。
<lb n="0756b10"/>一就一切眾生。皆有三種性德佛性。即是佛子。故
<lb n="0756b11"/>云其中眾生悉是吾子。此文云。多諸子息也。約十
<lb n="0756b12"/>心數法。即有百子。心王為正因佛性。慧是了因性。
<lb n="0756b13"/>餘九相扶起。屬緣因性。一數起時。九數扶助。如是
<lb n="0756b14"/>成百也
(十心數者。心數甚多。且約十善數。謂信。進。念。定。慧。喜。猗。捨。覺。戒。此十數扶心王。能改
<lb n="0756b15"/>惡就善。革凡成聖。解一切法門。一數具十。故成百數也)
。是以性德三因。悉屬
<lb n="0756b16"/>正因佛子。二就昔結緣為佛子。如十六王子。覆講
<lb n="0756b17"/>法華時聞法者。亦生微解。即成了因性。昔微能修
<lb n="0756b18"/>行。為緣因性。正性為本。此三因竝屬緣因。資發今
<lb n="0756b19"/>日一實之解。故以昔日結緣為緣因佛子。即火宅
<lb n="0756b20"/>中三十子也。三者了因之子。即是今日聞法華經。
<lb n="0756b21"/>安住實智中。我定當作佛。決了聲聞法。是諸經之
<lb n="0756b22"/>王。從佛口生。得佛法分。故名真子也。</p>
<p id="pX29p0756b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">以有事緣。遠
<lb n="0756b23"/>至餘國者。譬過去應化中現滅也
(一譬過去益物
<lb n="0756b24"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0756b2402" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二還來譬。譬現世益物二。初譬機感。二譬
<lb n="0756c01"/>應化。</p>
<p id="pX29p0756c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0756c02"/>
<p id="pX29p0756c0201">諸子於後飲他毒藥。藥發悶亂。宛轉于地。</p>
<lb n="0756c03"/>
<p id="pX29p0756c0301" rend="margin-left:1em">眾生於佛滅後。樂著三界邪師之法。故云飲他毒
<lb n="0756c04"/>藥。即是遊行他國。輪轉諸趣。墮在三界。故云宛轉
<lb n="0756c05"/>于地
(宛轉于地者。望出世法。故且云地)
。</p>
<p id="pX29p0756c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬應化二。初譬現形。
<lb n="0756c06"/>二譬說法。</p>
<p id="pX29p0756c0605" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0756c07"/>
<p id="pX29p0756c0701">是時其父還來歸家
(至)
願見救療更賜壽命。</p>
<lb n="0756c08"/>
<p id="pX29p0756c0801" rend="margin-left:1em">信受邪師之法。名為飲毒。失心。是無大小機感生。
<lb n="0756c09"/>不失心。是有大小機感生。又失心者。貪著三界。失
<lb n="0756c10"/>先所種三乘善根也。為是人。非滅唱滅。不失心者。
<lb n="0756c11"/>雖著五欲。而不失三乘善根。為是人故。非生現生。
<lb n="0756c12"/>善強惡輕。見佛即能修道斷結。如子見父。求藥病
<lb n="0756c13"/>愈。善輕惡重。得見佛亦求護。而不修道。如子見父
<lb n="0756c14"/>求救。不肎服藥。父為此子。唱言應死。遙見者。明佛
<lb n="0756c15"/>出世時。眾生亦見色身。而為見思障隔五分。不得
<lb n="0756c16"/>親奉法身。故云遙也。見聞佛出。皆有喜敬之事。見
<lb n="0756c17"/>諸經文。梵王請等。例是求救之辭也。</p>
<p id="pX29p0756c1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說法
<lb n="0756c18"/>三。初譬佛受請。轉頓漸法輪。二譬勸誡。三譬得益
<lb n="0756c19"/>今初。</p>
<lb n="0756c20"/>
<p id="pX29p0756c2001">父見子等苦惱如是
(至)
擣篩和合與子令服。</p>
<lb n="0756c21"/>
<p id="pX29p0756c2101" rend="margin-left:1em">經方者。即十二部教也。藥草。即教所詮八萬法門
<lb n="0756c22"/>也。從佛出十二部。乃至出小乘涅槃。此出頓漸藥
<lb n="0756c23"/>草也。直從佛出十二部。此出頓藥草也。從佛出九
<lb n="0756c24"/>部修多羅。此出漸藥草也。色者譬戒。戒防身口。事
<lb n="0757a01"/>相彰顯也。香者譬定。功德香。熏一切也。味者譬慧。
<lb n="0757a02"/>能得理味也。此戒定慧。即八正道。修八正道。能見
<lb n="0757a03"/>佛性。又色是般若。照了法性之色。分明無礙。香是
<lb n="0757a04"/>解脫。斷德離臭也。味是法身。理味也。三法不縱不
<lb n="0757a05"/>橫。名秘密藏。依教修行。得入此藏也。說三乘空三
<lb n="0757a06"/>昧力如擣。無相如篩。無作如合。一一三昧具戒定
<lb n="0757a07"/>慧也。又空觀如擣。假觀如篩。中觀如合。此三觀各
<lb n="0757a08"/>不離戒定慧。將此法與漸頓眾生令修行。名服也。</p>
<lb n="0757a09"/>
<p id="pX29p0757a0901" rend="margin-left:1em">△二譬勸誡。</p>
<lb n="0757a10"/>
<p id="pX29p0757a1001">而作是言
(至)
速除苦惱無復眾患。</p>
<lb n="0757a11"/>
<p id="pX29p0757a1101" rend="margin-left:1em">從而作是言。乃至可服即是勸門也。從速除苦惱。
<lb n="0757a12"/>乃至無復眾患。即是誡門也。將勸誡二教。令諸眾
<lb n="0757a13"/>生服法藥也。</p>
<p id="pX29p0757a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△三譬得益。</p>
<lb n="0757a14"/>
<p id="pX29p0757a1401">其諸子中不失心者
(至)
即便服之病盡除愈。</p>
<lb n="0757a15"/>
<p id="pX29p0757a1501" rend="margin-left:1em">
(二現在益物竟)
。</p>
<p id="pX29p0757a1507" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明唱滅復去。譬未來益物。有
<lb n="0757a16"/>四。一明唱滅之由。由眾生薄德。見佛不修行。即是
<lb n="0757a17"/>不肎服藥也。二唱應死。譬非滅現滅。三子醒服藥。
<lb n="0757a18"/>譬唱滅有益。四追譬本實不滅。</p>
<p id="pX29p0757a1813" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0757a19"/>
<p id="pX29p0757a1901">餘失心者見其父來
(至)
如是好藥而不肎服。</p>
<lb n="0757a20"/>
<p id="pX29p0757a2001" rend="margin-left:1em">△二唱應死。譬非滅現滅。</p>
<lb n="0757a21"/>
<p id="pX29p0757a2101">我今當設方便
(至)
遣使還告汝父<anchor xml:id="begd1e42008"/>已<anchor xml:id="endd1e42008"/>死。</p>
<lb n="0757a22"/>
<p id="pX29p0757a2201" rend="margin-left:1em">死時<anchor xml:id="begd1e42019"/>已<anchor xml:id="endd1e42019"/>至者。當入涅槃也。留經教在。故云是好良
<lb n="0757a23"/>藥。今留在此。復至餘國者。即是此方現滅。他方現
<lb n="0757a24"/>生。上文云。願在他方。遙見守護。即其義也。遣使者。
<lb n="0757b01"/>或取涅槃中大聲普告為使人。或用神通。或用舍
<lb n="0757b02"/>利。或用經教等為使人。今用四依菩薩。語眾生云。
<lb n="0757b03"/>佛<anchor xml:id="begd1e42038"/>已<anchor xml:id="endd1e42038"/>滅後。但留此法。我今宣弘。汝當受行也。後時
<lb n="0757b04"/>眾生。若無四依傳述經法。豈能自知佛<anchor xml:id="begd1e42046"/>已<anchor xml:id="endd1e42046"/>滅度。今
<lb n="0757b05"/>法現在。故用四依是使人也
(僭補曰。末法弘經。允屬四依菩薩。南嶽天
<lb n="0757b06"/>台。章安荊溪。至於四明。詎非其人耶。於此娑婆世界。五濁惡世。傳弘此經。以其昔日靈山親聞。得佛心法。
<lb n="0757b07"/>故一句一偈。一字一義。無不從佛心中流出。今日聞師所說。宛如現在靈山。親聞如來耳提面命。天台與
<lb n="0757b08"/>佛。是一是二。不可辨也。自幸夙植微善。逢茲大法。又得聖師註釋。法海汪洋。恣其飲噉。纂要流通。不啻優
<lb n="0757b09"/>曇出現。得一親見。法乳之恩。即粉身碎骨。何能報其萬一耶。唯誓在生生。弘揚玅法。與法界眾生。同增道
<lb n="0757b10"/>損生。授法身記。究竟成佛。庶幾遂其𢍉志耳)
。</p>
<p id="pX29p0757b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△三醒悟服藥。譬唱滅有益。</p>
<lb n="0757b11"/>
<p id="pX29p0757b1101">是時諸子聞父背喪
(至)
即取服之毒病皆愈。</p>
<lb n="0757b12"/>
<p id="pX29p0757b1201" rend="margin-left:1em">良由滅後。眾生醒悟。服藥修行以作因緣。能感未
<lb n="0757b13"/>來應化。如遺教云。其未度者。作得度因緣。亦有現
<lb n="0757b14"/>得感見。普賢觀云。精進苦到。得見釋迦分身多寶。
<lb n="0757b15"/>東方善德等。及七佛世尊。</p>
<p id="pX29p0757b1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△四追譬本實不滅。</p>
<lb n="0757b16"/>
<p id="pX29p0757b1601">其父聞子。悉<anchor xml:id="begd1e42100"/>已<anchor xml:id="endd1e42100"/>得差。尋便來歸。咸使見之。</p>
<lb n="0757b17"/>
<p id="pX29p0757b1701" rend="margin-left:1em">其父聞子得差者。得差之言。不全惑斷。但有三乘
<lb n="0757b18"/>機。及堪會者。不論斷與不斷。皆名得差
(譬三世益
<lb n="0757b19"/>物竟)
。</p>
<p id="pX29p0757b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△二治子實益譬。譬上總結不虛。</p>
<lb n="0757b20"/>
<p id="pX29p0757b2001">諸善男子
(至)
不也世尊。</p>
<lb n="0757b21"/>
<p id="pX29p0757b2101" rend="margin-left:1em">
(上開譬竟)
。</p>
<p id="pX29p0757b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明合譬。</p>
<lb n="0757b22"/>
<p id="pX29p0757b2201">佛言我亦如是
(至)
亦無有能如法說我虗妄過者。</p>
<lb n="0757b23"/>
<p id="pX29p0757b2301" rend="margin-left:1em">
(一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0757b2305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有二十五行半。頌上法譬。初
<lb n="0757b24"/>二十行半。頌法說。次五行。頌譬說。上法說有二。今
<lb n="0757c01"/>頌亦二。初十九行半。頌三世益物。次一行。頌皆實
<lb n="0757c02"/>不虗。</p>
<p id="pX29p0757c0203" type="inline" rend="margin-left:1em">今初四行。頌過去世益物。</p>
<lb n="0757c03"/>
<p id="pX29p0757c0301">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0757c04"/>
<p id="pX29p0757c0401">自我得佛來
(至)
雖近而不見。</p>
<lb n="0757c05"/>
<p id="pX29p0757c0501" rend="margin-left:1em">文為三。初一行。頌上成道<anchor xml:id="begd1e42187"/>已<anchor xml:id="endd1e42187"/>久。次一行。頌上中間
<lb n="0757c06"/>益物。三二行。頌上住處。</p>
<p id="pX29p0757c0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△二五行頌現在。上文有
<lb n="0757c07"/>二。初二行半。頌非生現生。次二行半。頌非滅現滅。</p>
<lb n="0757c08"/>
<p id="pX29p0757c0801">眾見我滅度
(至)
但謂我滅度。</p>
<lb n="0757c09"/>
<p id="pX29p0757c0901" rend="margin-left:1em">△三有十行半。頌上未來。上但寄常住不滅四字。
<lb n="0757c10"/>今頌則廣。文為四。初一行半。明未來機應。</p>
<lb n="0757c11"/>
<p id="pX29p0757c1101">我見諸眾生
(至)
乃出為說法。</p>
<lb n="0757c12"/>
<p id="pX29p0757c1201" rend="margin-left:1em">△二四行。頌上常住不滅。</p>
<lb n="0757c13"/>
<p id="pX29p0757c1301">神通力如是
(至)
散佛及大眾。</p>
<lb n="0757c14"/>
<p id="pX29p0757c1401" rend="margin-left:1em">常在靈鷲山。此謂實報土也。及餘諸住處者。謂方
<lb n="0757c15"/>便有餘土也。即上餘國義也。天人充滿者。三十心
<lb n="0757c16"/>是人。十地是天。擊天鼓者。無問自說也。曼陀羅華
<lb n="0757c17"/>者。說賢聖位也。</p>
<p id="pX29p0757c1707" type="inline" rend="margin-left:1em">△三二行。明不見因緣。</p>
<lb n="0757c18"/>
<p id="pX29p0757c1801">我淨土不毀
(至)
不聞三寶名。</p>
<lb n="0757c19"/>
<p id="pX29p0757c1901" rend="margin-left:1em">△四三行。明得見因緣。</p>
<lb n="0757c20"/>
<p id="pX29p0757c2001">諸有修功德
(至)
久修業所得。</p>
<lb n="0757c21"/>
<p id="pX29p0757c2101" rend="margin-left:1em">
(諸有修功德等者。即指緣了具足者也。經云。則皆見我身。實報土也。經云。或時為此眾等者。亦初地初住
<lb n="0757c22"/>也。經云。久乃見佛者。即指五濁重者。經云。我智力如是。總結大勢力也)
。</p>
<p id="pX29p0757c2228" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二一行。
<lb n="0757c23"/>頌上利益不虗也。</p>
<lb n="0757c24"/>
<p id="pX29p0757c2401">汝等有智者。勿於此生疑。當斷令永盡。佛語實不虗。</p>
<lb n="0758a01"/>
<p id="pX29p0758a0101" rend="margin-left:1em">
(初頌法說竟)
。</p>
<p id="pX29p0758a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△次五行頌譬為二。初一行頌開譬。</p>
<lb n="0758a02"/>
<p id="pX29p0758a0201">如醫善方便。為治狂子故。實在而言死。無能說虗妄。</p>
<lb n="0758a03"/>
<p id="pX29p0758a0301" rend="margin-left:1em">初一句頌過去。次二句頌現在。不頌未來也。無能
<lb n="0758a04"/>說虗妄一句。頌不虗也。</p>
<p id="pX29p0758a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二四行頌合譬。上合中。
<lb n="0758a05"/>本不合未來。今初半行頌合過去。</p>
<lb n="0758a06"/>
<p id="pX29p0758a0601">我亦為世父。救諸苦患者。</p>
<lb n="0758a07"/>
<p id="pX29p0758a0701" rend="margin-left:1em">△二有二行半。頌合現在。</p>
<lb n="0758a08"/>
<p id="pX29p0758a0801">為凡夫顛倒
(至)
為說種種法。</p>
<lb n="0758a09"/>
<p id="pX29p0758a0901" rend="margin-left:1em">△三一行。頌合不虗。</p>
<lb n="0758a10"/>
<p id="pX29p0758a1001">每自作是意。以何令眾生。得入無上慧。速成就佛身。</p>
<lb n="0758a11"/>
<p id="pX29p0758a1101" rend="margin-left:1em">開三顯一。開近顯遠。欲令眾生速入佛道。此事必
<lb n="0758a12"/>得不虗也
(如來壽量品竟)
。</p>
<lb n="0758a13"/>
<lb n="0758a14"/>玅法蓮華經文句纂要卷第六<lb n="0758a15"/>
<lb n="0758a16"/>
<lb n="0758a17"/>玅法蓮華經文句纂要卷第七<lb n="0758a18"/>
<lb n="0758a19"/>
<byline>隋章安尊者　灌頂　結集</byline>
<lb n="0758a20"/>
<byline>陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb n="0758a21"/>
<byline>唐荊溪尊者　湛然　述記</byline>
<lb n="0758a22"/>
<byline>閩鼓山私淑比丘道霈纂要</byline>
<lb n="0758a23"/>
<p id="pX29p0758a2301" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0758a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0758a24"/>
<p id="pX29p0758a2401">玅法蓮華經分別功德品第十七</p>
<lb n="0758b01"/>
<p id="pX29p0758b0101" rend="margin-left:1em">釋分別功德品。佛說壽量。二世弟子得種種益。故
<lb n="0758b02"/>言功德。淺深不同。故言分別品也
(二世者。地涌過去。靈山現在)
。
<lb n="0758b03"/>此文是本門第二授記段
(授法身記也)
。論分此文。有法
<lb n="0758b04"/>力。修行力。法力者。有五。一證。二信。三供養。皆如今
<lb n="0758b05"/>品。四聞法。如隨喜品。五讀誦持說。讀誦。如法師功
<lb n="0758b06"/>德品。持者。追指法師安樂行勸持三品。說者。如神
<lb n="0758b07"/>力囑累品也。修行力者。苦行力。如藥王。教化。如玅
<lb n="0758b08"/>音。護難。如觀音陀羅尼。示功德。如玅莊嚴王。護法。
<lb n="0758b09"/>如普賢品也。</p>
<p id="pX29p0758b0906" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。先長行。二偈頌。長行分
<lb n="0758b10"/>文為三。一經家總序。</p>
<lb n="0758b11"/>
<p id="pX29p0758b1101">爾時大會
(至)
無量無邊阿僧祇眾生得大饒益。</p>
<lb n="0758b12"/>
<p id="pX29p0758b1201" rend="margin-left:1em">△二如來分別。</p>
<lb n="0758b13"/>
<p id="pX29p0758b1301">於時世尊。告彌勒菩薩。摩訶薩。阿逸多。我說是如來
<lb n="0758b14"/>壽命長遠時。六百八十萬億那由他恒河沙眾生。得
<lb n="0758b15"/>無生法忍
(十住)
。復有千倍菩薩摩訶薩。得聞持陀羅尼
<lb n="0758b16"/>門
(十行)
。復有一世界微塵數菩薩摩訶薩。得樂說無礙
<lb n="0758b17"/>辯才
(十迴向)
。復有一世界微塵數菩薩摩訶薩。得百千
<lb n="0758b18"/>萬億無量旋陀羅尼
(初地)
。復有三千大千世界微塵數
<lb n="0758b19"/>菩薩摩訶薩能轉不退法輪
(二地)
。復有二千中國土微
<lb n="0758b20"/>塵數菩薩摩訶薩。能轉清淨法輪
(三地)
。復有小千國土
<lb n="0758b21"/>微塵數菩薩摩訶薩。八生當得阿耨多羅三藐三菩
<lb n="0758b22"/>提
(四地)
復有四四天下微塵數菩薩摩訶薩。四生當得
<lb n="0758b23"/>阿耨多羅三藐三菩提
(先依經釋後依疏釋。經中八生四地之後。更有四三二一
<lb n="0758b24"/>四位。四生。五六二地)
。復有三四天下微塵數菩薩摩訶薩。三生
<lb n="0758c01"/>當得阿耨多羅三藐三菩提
(三生。七八二地)
。復有二四天下
<lb n="0758c02"/>微塵數菩薩摩訶薩。二生當得阿耨多羅三藐三菩
<lb n="0758c03"/>提
(二生。九十二地)
。復有一四天下微塵數菩薩摩訶薩。一生
<lb n="0758c04"/>當得阿耨多羅三藐三菩提
(一生等覺)
。復有八世界微塵
<lb n="0758c05"/>數眾生。皆發阿耨多羅三藐三菩提心
(發菩提心是十信。信居最
<lb n="0758c06"/>後者。即因該果海之意。如華嚴賢首品說)
。</p>
<lb n="0758c07"/>
<p id="pX29p0758c0701" rend="margin-left:1em">分別者。佛語圓玅。不可用權位釋經。故迹門開示
<lb n="0758c08"/>悟入佛之知見。今本門增道損生。皆約圓位解釋。
<lb n="0758c09"/>下八世界發心者。六根清淨人。初入十信位也。故
<lb n="0758c10"/>仁王云。十善菩薩發大心。長別三界苦輪海。即此
<lb n="0758c11"/>義也。得無生忍。入十住位也。故華嚴云。初發心住。
<lb n="0758c12"/>一發一切發。得如來一身無量身。清淨玅法身。湛
<lb n="0758c13"/>然應一切。即此義也。得聞持陀羅尼。入十行位也。
<lb n="0758c14"/>得樂說辯才。入十迴向位也。得無量旋陀羅尼。入
<lb n="0758c15"/>初地也。得不退。入二地也。得清淨。入三地也。八生。
<lb n="0758c16"/>入四地也。七生。入五地也。六生。入六地也。五生。入
<lb n="0758c17"/>七地也。四生。入八地也。三生。入九地也。二生。入十
<lb n="0758c18"/>地也。一生。入等覺金剛心。</p>
<p id="pX29p0758c1811" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。文句中。從八生入四地一句。次第推廣
<lb n="0758c19"/>之。則七生入五地。六生入六地。五生入七地。四生入八地。三生入九地。二生入十地。一生入等覺金剛心
<lb n="0758c20"/>文理俱順也。經即註。註即經。在得意耳。若依經文八生入四地之後。更有四生三生二生一生四位。一位
<lb n="0758c21"/>有兩地。如前經下<anchor xml:id="begd1e42581"/>已<anchor xml:id="endd1e42581"/>釋。不重出也)
若論增道損生。但約智德論增。
<lb n="0758c22"/>謂法身生。約斷德論損。謂無明滅。例如大經月喻。
<lb n="0758c23"/>從初一日。至十五日。光色漸增。從十六日。至三十
<lb n="0758c24"/>日。光色漸減。約一月體而論增減喻。然本門得道。
<lb n="0759a01"/>數倍眾經。非但數多。又熏修日久。原本垂迹。處處
<lb n="0759a02"/>開引。中間相值。數數成熟。今世五味。節節調伏。收
<lb n="0759a03"/>羅結撮。歸會法華。譬如田家。春生夏長。耕種耘治。
<lb n="0759a04"/>秋收冬藏。一時穫刈。自法華<anchor xml:id="begd1e42607"/>已<anchor xml:id="endd1e42607"/>後有得道者。如捃
<lb n="0759a05"/>拾耳
(今經迹門三周。及以本門得益。竝不與諸經同也。況流通中。自藥王下六品。品品之中。皆
<lb n="0759a06"/>有結得道者。皆過八萬。勸發品中。大千界塵人。具普賢道。故知捃拾今經之餘。雖然。爾前諸味之權文。為
<lb n="0759a07"/>今經之方便。爾後涅槃。捃拾此機。乃至扶律。明一乘常住。得此經旨。一毫行。一句法。無非法界。十方佛法。
<lb n="0759a08"/>唯是一法。而常分別諸佛化儀。方稱斯經一乘之旨。應思我等。為何所依。方稱此經弘宣之相)
。</p>
<p id="pX29p0759a0837" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0759a09"/>時眾供養。</p>
<lb n="0759a10"/>
<p id="pX29p0759a1001">佛說是諸菩薩摩訶薩得大法利時
(至)
讚歎諸佛。</p>
<lb n="0759a11"/>
<p id="pX29p0759a1101" rend="margin-left:1em">時眾供養者。聞深遠法。得大饒益。欲報佛恩而設
<lb n="0759a12"/>供養。亦是寄事。以表領解。上迹門菩薩亦悟。而大
<lb n="0759a13"/>事未畢。所以不陳。本門既竟。彌勒總申領解。明住
<lb n="0759a14"/>行向地諸菩薩。執持旛葢。次第而上。至于梵天。旛
<lb n="0759a15"/>者轉義。葢者覆義。地者始義。梵者淨義。智斷番番
<lb n="0759a16"/>轉。慈悲番番覆。高下深淺。不失次第。際于梵天。表
<lb n="0759a17"/>諸菩薩。增道損生。隣於玅覺。極於極淨。若依論解
<lb n="0759a18"/>者。只得初地一番。豈得與此文會耶。</p>
<p id="pX29p0759a1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有
<lb n="0759a19"/>十九行。分三。初二行。頌時眾得解。</p>
<lb n="0759a20"/>
<p id="pX29p0759a2001">爾時彌勒菩薩
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0759a21"/>
<p id="pX29p0759a2101">佛說希有法
(至)
歡喜充徧身。</p>
<lb n="0759a22"/>
<p id="pX29p0759a2201" rend="margin-left:1em">△次九行。頌如來分別。</p>
<lb n="0759a23"/>
<p id="pX29p0759a2301">或住不退地
(至)
如虗空無邊。</p>
<lb n="0759a24"/>
<p id="pX29p0759a2401" rend="margin-left:1em">得無量無漏清淨之果報者。揀異二乘有量。故言
<lb n="0759b01"/>無量。玅因所感。故言清淨。無障礙土。故言果報。異
<lb n="0759b02"/>二乘無報也。</p>
<p id="pX29p0759b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">△後八行。頌時眾供養。</p>
<lb n="0759b03"/>
<p id="pX29p0759b0301">雨天曼陀羅
(至)
以助無上心。</p>
<lb n="0759b04"/>
<p id="pX29p0759b0401" rend="margin-left:1em">
(第二本門正宗分竟)
。</p>
<p id="pX29p0759b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">
(依南師。偈後屬流通)
。</p>
<lb n="0759b05"/>
<p id="pX29p0759b0501" rend="margin-left:1em">△第三本門流通分。從偈後凡十一品半。分為二。一從
<lb n="0759b06"/>此下。至不輕三品半。明弘經功德。深勸流通。二從
<lb n="0759b07"/>神力品下。至普賢八品。付囑流通。各復有三。前三
<lb n="0759b08"/>者。一此半品及隨喜品。明初品。因功德勸流通。二
<lb n="0759b09"/>從法師功德。明初品果功德勸流通。三不輕品。引
<lb n="0759b10"/>信毀罪福。證勸流通。後三者。一神力囑累二品。囑
<lb n="0759b11"/>累流通。二藥王下五品。約化他勸流通。三普賢。約
<lb n="0759b12"/>自行勸流通。生起者。現在聞經。得真似兩解益。如
<lb n="0759b13"/>上說。若直聞一句而隨喜。如現在四信。格其功德。
<lb n="0759b14"/>未來無佛。恐人疑福少。故說滅後五品功德也。因
<lb n="0759b15"/>功德微密。未若果功德彰灼。故說法師功德品。因
<lb n="0759b16"/>果雙舉。未若引證分明。故說不輕。雖舉往人。未若
<lb n="0759b17"/>現變。故說神力。雖示神力。未若摩頂付囑。故說囑
<lb n="0759b18"/>累。雖通途囑累。未若示其要術。棄身存道。故說藥
<lb n="0759b19"/>王。雖誡能化。未若誡其所化。隨聞法處。應生佛想。
<lb n="0759b20"/>故說玅音觀音。若初心弘經。既無神力。當依內禁。
<lb n="0759b21"/>故說陀羅尼。復須外護。故說嚴王。普賢。聯翩重疊。
<lb n="0759b22"/>使大法弘通耳
(南師從此為流通者。意以四信信解功德。現在流通。不須必至滅後
<lb n="0759b23"/>五品。如迹門後。文殊入海。教化通經。豈必在於佛滅後耶。故南師分判。足可承用)
。就偈後
<lb n="0759b24"/>長行為二。一現在四信。二滅後五品。四信者。一一
<lb n="0759c01"/>念信解。未能演說。二略解言趣。三廣為他說。四深
<lb n="0759c02"/>信觀成。初一念信解。有長行偈頌。長行有三。一舉
<lb n="0759c03"/>示其人。二明功德。三位行不退。</p>
<p id="pX29p0759c0313" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0759c04"/>
<p id="pX29p0759c0401">爾時佛告彌勒菩薩
(至)
乃至能生一念信解。</p>
<lb n="0759c05"/>
<p id="pX29p0759c0501" rend="margin-left:1em">聞佛壽命長遠。能生一念信解者。則能隨所聞處。
<lb n="0759c06"/>豁爾開明。謂隨語而入。無有罣礙。</p>
<p id="pX29p0759c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">信一切法皆是
<lb n="0759c07"/>佛法。又信佛法。不隔一切法。不得佛法。不得一切
<lb n="0759c08"/>法。而見一切法。亦見佛法。即一而三。即三而一。</p>
<p id="pX29p0759c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">亦
<lb n="0759c09"/>是行於非道。通達佛道。行於佛道。通達一切道。不
<lb n="0759c10"/>得佛道一切道。而通達佛道一切道。</p>
<p id="pX29p0759c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">無所有而有。
<lb n="0759c11"/>而有無所有。非所有。非無所有。</p>
<p id="pX29p0759c1113" type="inline" rend="margin-left:1em">如門前路。通達一
<lb n="0759c12"/>切東西南北。𢄶無壅礙
(𢄶從巾裂帛聲)
。眼耳鼻舌身意。凡
<lb n="0759c13"/>有所對。悉亦如是。</p>
<p id="pX29p0759c1308" type="inline" rend="margin-left:1em">無疑曰信。明了曰解。是為一念
<lb n="0759c14"/>信解心也。</p>
<p id="pX29p0759c1405" type="inline" rend="margin-left:1em">若坐思惟。隨所思惟。豁然開悟。通達三
<lb n="0759c15"/>諦。亦復如是。</p>
<p id="pX29p0759c1506" type="inline" rend="margin-left:1em">如是信解。名銕輪位。又一解。未是具
<lb n="0759c16"/>足銕輪。乃是十信之初心。其人未得六根清淨。故
<lb n="0759c17"/>非銕輪正位也
(一念信解者。即是本門立行之首。故文稍委)
。</p>
<p id="pX29p0759c1724" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明功
<lb n="0759c18"/>德二。先總論無量。</p>
<lb n="0759c19"/>
<p id="pX29p0759c1901">所得功德。無有限量。</p>
<lb n="0759c20"/>
<p id="pX29p0759c2001" rend="margin-left:1em">△次格量多少為二。初舉五度為格量本。</p>
<lb n="0759c21"/>
<p id="pX29p0759c2101">若有善男子
(至)
除般若波羅蜜。</p>
<lb n="0759c22"/>
<p id="pX29p0759c2201" rend="margin-left:1em">般若即是今之正慧。故言除般若也。問既離般若。
<lb n="0759c23"/>則五不名度。答。皆為求佛慧。盡施戒邊。亦得名度。
<lb n="0759c24"/>葢次第意也。</p>
<p id="pX29p0759c2406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正格多少。</p>
<lb n="0760a01"/>
<p id="pX29p0760a0101">以是功德
(至)
乃至算數譬喻所不能知。</p>
<lb n="0760a02"/>
<p id="pX29p0760a0201" rend="margin-left:1em">△三明位行不退。</p>
<lb n="0760a03"/>
<p id="pX29p0760a0301">若善男子
(至)
無有是處。</p>
<lb n="0760a04"/>
<p id="pX29p0760a0401" rend="margin-left:1em">別六心猶退。七心不退。圓初住心即不退。聞壽量
<lb n="0760a05"/>功德。自外而資。圓順信解。自內而熏。所以不退
(位行
<lb n="0760a06"/>不退者。文判四信。得為圓十信。故初信至七信為位不退。八信<anchor xml:id="begd1e42930"/>已<anchor xml:id="endd1e42930"/>去為行不退。七心不退者。即是別教七
<lb n="0760a07"/>住。見思俱除。名位不退。故舉信位。望住為下)
。</p>
<p id="pX29p0760a0718" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十九行半。分
<lb n="0760a08"/>三。初十二行。先頌格量多少。又為七。初一行總標。</p>
<lb n="0760a09"/>
<p id="pX29p0760a0901">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0760a10"/>
<p id="pX29p0760a1001">若人求佛慧。於八十萬億。那由他劫數。行五波羅蜜。</p>
<lb n="0760a11"/>
<p id="pX29p0760a1101" rend="margin-left:1em">△次三行明布施。</p>
<lb n="0760a12"/>
<p id="pX29p0760a1201">於是諸劫中
(至)
以迴向佛道。</p>
<lb n="0760a13"/>
<p id="pX29p0760a1301" rend="margin-left:1em">△三一行明戒。</p>
<lb n="0760a14"/>
<p id="pX29p0760a1401">若復持禁戒。清淨無缺漏。求於無上道。諸佛之所歎。</p>
<lb n="0760a15"/>
<p id="pX29p0760a1501" rend="margin-left:1em">△四二行明忍。</p>
<lb n="0760a16"/>
<p id="pX29p0760a1601">若復行忍辱
(至)
如是亦能忍。</p>
<lb n="0760a17"/>
<p id="pX29p0760a1701" rend="margin-left:1em">△五二行明進。</p>
<lb n="0760a18"/>
<p id="pX29p0760a1801">若復勤精進
(至)
除睡常攝心。</p>
<lb n="0760a19"/>
<p id="pX29p0760a1901" rend="margin-left:1em">△六二行明禪。</p>
<lb n="0760a20"/>
<p id="pX29p0760a2001">以是因緣故
(至)
盡諸禪定際。</p>
<lb n="0760a21"/>
<p id="pX29p0760a2101" rend="margin-left:1em">△七一行結。</p>
<lb n="0760a22"/>
<p id="pX29p0760a2201">是人於百千。萬億劫數中。行此諸功德。如上之所說。</p>
<lb n="0760a23"/>
<p id="pX29p0760a2301" rend="margin-left:1em">
(初十二行頌格量竟)
。</p>
<p id="pX29p0760a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△次二行追頌人相。</p>
<lb n="0760a24"/>
<p id="pX29p0760a2401">有善男女等
(至)
其福為如此。</p>
<lb n="0760b01"/>
<p id="pX29p0760b0101" rend="margin-left:1em">△後五行半。頌行位不退。</p>
<lb n="0760b02"/>
<p id="pX29p0760b0201">其有諸菩薩
(至)
於此無有疑。</p>
<lb n="0760b03"/>
<p id="pX29p0760b0301" rend="margin-left:1em">無量劫行道者。久修諸度也。願我於未來者。起慈
<lb n="0760b04"/>悲願也。藉久行願。聞經信解。今之初品。始聞此經。
<lb n="0760b05"/>一念信解。功等久行。亦乃過之也
(第一一念信解
<lb n="0760b06"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0760b0602" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二略解言趣。為他解說。前但信解。未能敷
<lb n="0760b07"/>說。說涉法義。須善辭辯。今品具足。故言為他解說。
<lb n="0760b08"/>從勝受名。是第二品。以說力故。能起自他無上之
<lb n="0760b09"/>慧。文中先標人相。次格量。</p>
<lb n="0760b10"/>
<p id="pX29p0760b1001">又阿逸多
(至)
能起如來無上之慧。</p>
<lb n="0760b11"/>
<p id="pX29p0760b1101" rend="margin-left:1em">△第三品。廣聞廣解。廣為他說。廣修供養。供養外
<lb n="0760b12"/>資。令內智疾入。能生一切種智。</p>
<lb n="0760b13"/>
<p id="pX29p0760b1301">何況廣聞是經
(至)
能生一切種智。</p>
<lb n="0760b14"/>
<p id="pX29p0760b1401" rend="margin-left:1em">△第四人。備上三品。加修觀行。入禪用慧。觀成相
<lb n="0760b15"/>起。能見有餘實報兩土相貌。</p>
<lb n="0760b16"/>
<p id="pX29p0760b1601">阿逸多若善男子
(至)
當知是為深信解相。</p>
<lb n="0760b17"/>
<p id="pX29p0760b1701" rend="margin-left:1em">見佛共比丘僧常在耆山者。方便有餘土相也。又
<lb n="0760b18"/>見娑婆純諸菩薩者。實報相也。初二品是聞慧位。
<lb n="0760b19"/>廣聞廣說是思慧位。觀行想成是修慧位。自淺之
<lb n="0760b20"/>深。成六根清淨十信位也
(一現在四信竟)
。</p>
<p id="pX29p0760b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二
<lb n="0760b21"/>明滅後五品。文為二。先列五品。格量四品功德。後
<lb n="0760b22"/>隨喜品。格量初品功德。問。何故爾。答。四品麤格量。
<lb n="0760b23"/>初品廣格量。廣格量<anchor xml:id="begd1e43144"/>已<anchor xml:id="endd1e43144"/>。況出勝者。可以意得。佛不
<lb n="0760b24"/>煩文。巧說若此也。五品者。一直起隨喜心。二自受
<lb n="0760c01"/>持讀誦。三勸他受持讀誦。四兼行六度。五正行六
<lb n="0760c02"/>度。此五人者。通論。皆自行化他。下文云。五十人。展
<lb n="0760c03"/>轉相教也。既皆有自行。通稱弟子。皆有化他。通稱
<lb n="0760c04"/>法師也。別論。二人但自行。三人具化他。有長行偈
<lb n="0760c05"/>頌。</p>
<p id="pX29p0760c0502" type="inline" rend="margin-left:1em">今初品。起隨喜心。</p>
<lb n="0760c06"/>
<p id="pX29p0760c0601">又復如來滅後
(至)
當知<anchor xml:id="begd1e43176"/>已<anchor xml:id="endd1e43176"/>為深信解相。</p>
<lb n="0760c07"/>
<p id="pX29p0760c0701" rend="margin-left:1em">
(初品但列名。格量功德。在下隨喜品中)
。</p>
<p id="pX29p0760c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">△二品受持讀誦二。</p>
<p id="pX29p0760c0724" type="inline" rend="margin-left:1em">先况
<lb n="0760c08"/>出持誦。</p>
<lb n="0760c09"/>
<p id="pX29p0760c0901">何况讀誦受持之者。</p>
<lb n="0760c10"/>
<p id="pX29p0760c1001" rend="margin-left:1em">△次格量。</p>
<lb n="0760c11"/>
<p id="pX29p0760c1101">斯人則為頂戴如來
(至)
作是供養<anchor xml:id="begd1e43218"/>已<anchor xml:id="endd1e43218"/>。</p>
<lb n="0760c12"/>
<p id="pX29p0760c1201" rend="margin-left:1em">初心畏緣紛動。妨修正業。直專持此經。即上供養。
<lb n="0760c13"/>廢事存理。所益弘多。後心理觀若熟。涉外不妨內。
<lb n="0760c14"/>事資於道。如油多火猛。若順流而揚帆。又加櫓棹。
<lb n="0760c15"/>其勢轉疾也。指經文是法身舍利。不須安生身舍
<lb n="0760c16"/>利。能詮所詮。能詮是塔。不須事塔。所詮能容第一
<lb n="0760c17"/>義僧。不須事相僧也。問。若爾。持經即是第一義戒。
<lb n="0760c18"/>何故復言能持戒者。答。持經即順語戒。亦是任運
<lb n="0760c19"/>持得初篇二篇。今言能持戒者。第三篇去。事中無
<lb n="0760c20"/>虧耳。</p>
<p id="pX29p0760c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">△三品復能教他二。先標人。</p>
<lb n="0760c21"/>
<p id="pX29p0760c2101">阿逸多若我滅後
(至)
若教人書。</p>
<lb n="0760c22"/>
<p id="pX29p0760c2201" rend="margin-left:1em">△次格量。</p>
<lb n="0760c23"/>
<p id="pX29p0760c2301">則為起立僧坊
(至)
供養眾僧。</p>
<lb n="0760c24"/>
<p id="pX29p0760c2401" rend="margin-left:1em">△四品兼行六度二。先標人。</p>
<lb n="0761a01"/>
<p id="pX29p0761a0101">況復有人能持是經
(至)
一心智慧。</p>
<lb n="0761a02"/>
<p id="pX29p0761a0201" rend="margin-left:1em">△次格量。</p>
<lb n="0761a03"/>
<p id="pX29p0761a0301">其德最勝無量無邊
(至)
疾至一切種智。</p>
<lb n="0761a04"/>
<p id="pX29p0761a0401" rend="margin-left:1em">△五品正行六度二。先標人。</p>
<lb n="0761a05"/>
<p id="pX29p0761a0501">若人讀受誦持是經
(至)
利根智慧善答問難。</p>
<lb n="0761a06"/>
<p id="pX29p0761a0601" rend="margin-left:1em">△次格量。</p>
<lb n="0761a07"/>
<p id="pX29p0761a0701">阿逸多若我滅後
(至)
皆應供養如佛之塔。</p>
<lb n="0761a08"/>
<p id="pX29p0761a0801" rend="margin-left:1em">結此五品。前三人是聞慧位。兼行六度思慧位。正
<lb n="0761a09"/>行六度是修慧位。都是十信前耳。</p>
<p id="pX29p0761a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十
<lb n="0761a10"/>九行半。初五行半。頌第二品。</p>
<lb n="0761a11"/>
<p id="pX29p0761a1101">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0761a12"/>
<p id="pX29p0761a1201">若我滅度後
(至)
具足諸供養。</p>
<lb n="0761a13"/>
<p id="pX29p0761a1301" rend="margin-left:1em">△次三行頌第三品。</p>
<lb n="0761a14"/>
<p id="pX29p0761a1401">若能持此經
(至)
種種皆嚴好。</p>
<lb n="0761a15"/>
<p id="pX29p0761a1501" rend="margin-left:1em">△三四行頌第四品。</p>
<lb n="0761a16"/>
<p id="pX29p0761a1601">若有信解心
(至)
不瞋不惡口。</p>
<lb n="0761a17"/>
<p id="pX29p0761a1701" rend="margin-left:1em">
(阿提目多伽。此云龍砥華。其草形如大麻。赤華青葉。子堪為油。亦堪為香)
。</p>
<p id="pX29p0761a1729" type="inline" rend="margin-left:1em">△四七行頌
<lb n="0761a18"/>第五品。</p>
<lb n="0761a19"/>
<p id="pX29p0761a1901">恭敬於塔廟
(至)
經行及坐臥。</p>
<lb n="0761a20"/>
<p id="pX29p0761a2001" rend="margin-left:1em">生心如佛想者。初依人號如來也。不久詣道樹者。
<lb n="0761a21"/>其位在鐵輪。不久得入銅輪。能八相作佛也。此第
<lb n="0761a22"/>五品與第四信齊。同是修慧位。若論入位。同是六
<lb n="0761a23"/>根清淨位也。而有佛在世滅後之異耳
(問。何故現在唯四信。
<lb n="0761a24"/>滅後立五品。答。其義既齊。四五無別。但是滅後加讀誦位為二品耳)
。</p>
<p id="pX29p0761a2427" type="inline" rend="margin-left:1em">
(分別功德品竟)
。</p>
<lb n="0761b01"/>
<p id="pX29p0761b0101" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0761b0110" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0761b02"/>
<p id="pX29p0761b0201">玅法蓮華經隨喜功德品第十八</p>
<lb n="0761b03"/>
<p id="pX29p0761b0301" rend="margin-left:1em">釋隨喜功德品。隨者。隨順事理。無二無別
(事理秪是權實
<lb n="0761b04"/>異名。了此權實。即非權實。故無二無別。即隨順開權顯實之事理也)
。喜是慶<anchor xml:id="begd1e43443"/>己<anchor xml:id="endd1e43443"/>慶人。
<lb n="0761b05"/>聞深奧法。順理有實功德。順事有權功德。慶<anchor xml:id="begd1e43451"/>己<anchor xml:id="endd1e43451"/>有
<lb n="0761b06"/>智慧。慶人有慈悲。權實智斷。合而說之。故言隨喜
<lb n="0761b07"/>功德品。</p>
<p id="pX29p0761b0704" type="inline" rend="margin-left:1em">又順理者。聞佛本地。深遠深遠。信順不逆。
<lb n="0761b08"/>無一毫之疑滯。順事者。聞佛三世益物。橫豎該亘。
<lb n="0761b09"/>徧一切處。亦無一毫疑滯。即廣事而達深理。即深
<lb n="0761b10"/>理而達廣事。不二而二。不別而別。雖二雖別。無二
<lb n="0761b11"/>無別。如此信解。名之為隨。如來出世四十餘年。不
<lb n="0761b12"/>顯真實。七方便人。不語誠諦。今聞法隨喜。慶<anchor xml:id="begd1e43478"/>己<anchor xml:id="endd1e43478"/>慶
<lb n="0761b13"/>人。以凡夫心。等佛所知。用所生眼。同如來見。如此
<lb n="0761b14"/>知見。究竟法界。廣無涯底。無等無等等。更無過上。
<lb n="0761b15"/>佛今說此。我得聞此。故名隨喜功德品。</p>
<p id="pX29p0761b1516" type="inline" rend="margin-left:1em">第五十人。
<lb n="0761b16"/>是初品之初初。但有一念理解。但有一念慶<anchor xml:id="begd1e43494"/>己<anchor xml:id="endd1e43494"/>慶
<lb n="0761b17"/>他。未有事行。恩不及人。所獲功德。如來巧喻。功葢
<lb n="0761b18"/>無學。況復最初於會聞者。況復二三四五品者。況
<lb n="0761b19"/>復入位。十住十行。及至後心者。誰聞如是深玅功
<lb n="0761b20"/>德而不景慕。如來說此。令物尚之。故言隨喜功德
<lb n="0761b21"/>品。</p>
<p id="pX29p0761b2102" type="inline" rend="margin-left:1em">上來稱美持經功德。時眾咸謂入真因位。乃致
<lb n="0761b22"/>斯德。於初心之初。起輕弱想。忽聞好堅處地。芽<anchor xml:id="begd1e43517"/>已<anchor xml:id="endd1e43517"/>
<lb n="0761b23"/>百圍。頻伽在殻。聲勝眾鳥。希有奇特。輕疑釋然。故
<lb n="0761b24"/>名隨喜功德品。</p>
<p id="pX29p0761b2407" type="inline" rend="margin-left:1em">外道得五通者。能移山竭海而不
<lb n="0761c01"/>伏見愛。不及煖法人。二乘無學。子果俱脫。猶被涅
<lb n="0761c02"/>槃縛。不知其因果俱權。通教人。修因雖巧。不識五
<lb n="0761c03"/>百由旬。得果止除四住。別人雖勝二乘。修因則偏。
<lb n="0761c04"/>其門又拙。非佛所讚。皆不及初隨喜人。佛今舉阿
<lb n="0761c05"/>以況後茶。都勝諸教。故言隨喜功德品。</p>
<p id="pX29p0761c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">問。此與大
<lb n="0761c06"/>品隨喜云何。答。此法彼人。人法互舉
(答中此法者。屐轉聞法故。
<lb n="0761c07"/>彼人者。大品。若聲聞人能發心者。我亦隨喜)
。</p>
<p id="pX29p0761c0718" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。文有問答。各
<lb n="0761c08"/>長行偈頌。初問前品<anchor xml:id="begd1e43557"/>已<anchor xml:id="endd1e43557"/>格四人。不說初者。彌勒承
<lb n="0761c09"/>機問出此義。如文
(前品<anchor xml:id="begd1e43567"/>已<anchor xml:id="endd1e43567"/>校量四人者。分別功德品末。於後四人。經文節節自校
<lb n="0761c10"/>量訖。唯初品文。未有校量。故生此品。故前品末疏云。今具列五品。校量四品。後隨喜品。校量初品。乘機者。
<lb n="0761c11"/>由佛知機隱之未說。故使彌勒。乘機扣佛。廣校初文。方知後四功大。時眾益廣。故曰乘機)
。</p>
<lb n="0761c12"/>
<p id="pX29p0761c1201">爾時彌勒菩薩
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0761c13"/>
<p id="pX29p0761c1301">世尊滅度後。其有聞是經。若能隨喜者。為得幾所福。</p>
<lb n="0761c14"/>
<p id="pX29p0761c1401" rend="margin-left:1em">△佛答為二。初答內心隨喜人。二直明外聽法人。
<lb n="0761c15"/>初為五。一展轉相教。</p>
<lb n="0761c16"/>
<p id="pX29p0761c1601">爾時佛告彌勒菩薩
(至)
如是展轉至第五十。</p>
<lb n="0761c17"/>
<p id="pX29p0761c1701" rend="margin-left:1em">五十人者。今為二。一橫約諸教四眾。二直約圓教
<lb n="0761c18"/>數之。三藏有四門。一一門有四眾。更開沙彌沙彌
<lb n="0761c19"/>尼。合六人。四門則二十四人。約信行。法行。則四十
<lb n="0761c20"/>八人。最初最後合五十人。通別四門亦如是。直就
<lb n="0761c21"/>圓門數者。數法有小七大七。大七有七七四十九。
<lb n="0761c22"/>皆是師弟。具自行化他之德。最後一人。但是自解。
<lb n="0761c23"/>無教他德。故格下以顯上耳。</p>
<p id="pX29p0761c2312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二格量本。</p>
<lb n="0761c24"/>
<p id="pX29p0761c2401">阿逸多其第五十
(至)
皆得自在具八解脫。</p>
<lb n="0762a01"/>
<p id="pX29p0762a0101" rend="margin-left:1em">
(止觀第一記。四生者。謂胎卵溼化。其顯識論中。又立四生。一觸生者。因交會故。二嗅生者。雄有欲心。嗅雌
<lb n="0762a02"/>者根門。即便有孕。三沙生者。如雌雀以欲心坋沙。因即有孕。四者聲生。雌孔雀以欲心故。聞雄者。鳴。便即
<lb n="0762a03"/>有孕。此四但攝胎卵二生。溼化但染香處。不須此相)
。</p>
<p id="pX29p0762a0321" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問。</p>
<lb n="0762a04"/>
<p id="pX29p0762a0401">於汝意云何。是大施主。所得功德。寧為多不。</p>
<lb n="0762a05"/>
<p id="pX29p0762a0501" rend="margin-left:1em">△四答。</p>
<lb n="0762a06"/>
<p id="pX29p0762a0601">彌勒白佛言
(至)
何況令得阿羅漢果。</p>
<lb n="0762a07"/>
<p id="pX29p0762a0701" rend="margin-left:1em">△五正格量。</p>
<lb n="0762a08"/>
<p id="pX29p0762a0801">佛告彌勒
(至)
無量無邊阿僧祇不可得比。</p>
<lb n="0762a09"/>
<p id="pX29p0762a0901" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。五十人聞經隨喜者。前四十九。展轉授受。有化他德。其功甚大。最後第五十人。獨自聞法華經一
<lb n="0762a10"/>偈隨喜。無化他德。其功甚劣。又第五十人。在前是最初之初。未入品者。在後是第五十人。無化他德者。二
<lb n="0762a11"/>俱是劣。如來以劣况勝。其劣者功德。無量無邊。不可思議。况前四十九展轉教化殊勝功德。何可較量耶。
<lb n="0762a12"/>此經正旨也。又第五十人。乃單己無眷屬者。是即多之一。前四十九人。展轉教化。是即一之多。一多互融。
<lb n="0762a13"/>功德皆等。無勝劣也。又約藏通別三教四門釋者。正明前得益之人。頓漸不等。而究竟法華開顯。入於佛
<lb n="0762a14"/>慧。則其功德亦等。無差別也)
。</p>
<lb n="0762a15"/>
<p id="pX29p0762a1501" rend="margin-left:1em">格量中。先與世樂。拔果苦。後與涅槃樂。拔生死苦。
<lb n="0762a16"/>此是略舉梵福。今更廣之。滿閻浮人福。不及西瞿
<lb n="0762a17"/>耶尼一人福。滿西瞿人福。不及東弗婆提一人福。
<lb n="0762a18"/>滿三天下人福。不及北<g ref="CB15106"/>單越一人福。滿四天下
<lb n="0762a19"/>人福。不及一四天王。四天王。不及一釋。乃至第六
<lb n="0762a20"/>天。不及一梵福。梵福有定散。散者無塔處作塔。塔
<lb n="0762a21"/>壞者治之。和合僧眾。請轉法輪。眾散者還合之。是
<lb n="0762a22"/>為四福。與梵天等。故言梵福也。聖福者。謂阿羅漢
<lb n="0762a23"/>住最後身。得有餘涅槃者是也。又有體法三乘人。
<lb n="0762a24"/>同學無生。斷煩惱盡。如燒木成炭。又薩埵聖福。自
<lb n="0762b01"/>行化他。俱以無言說道。斷煩惱。入無餘。又薩埵福。
<lb n="0762b02"/>謂從初發心。次第化人。入大涅槃。如是格量。梵福
<lb n="0762b03"/>不及聖福。聖福不及體聖福。體聖福不及小薩埵
<lb n="0762b04"/>福。小薩埵福不及大薩埵福。大薩埵福不及聞法
<lb n="0762b05"/>華經初隨喜福。何以故。彼非佛法故。非實故。非圓
<lb n="0762b06"/>故。雖住後果。不及我初心。其義如是。私謂勸人聽
<lb n="0762b07"/>法。從與陀羅尼菩薩共生一處。至人相具足。各有
<lb n="0762b08"/>五十功德。將功德目人。亦成五十。但上五十。論內
<lb n="0762b09"/>解隨喜。今唯論外相為異也。</p>
<lb n="0762b10"/>
<lg>
<l>一處及利根</l>
<l>智慧不瘖瘂</l>
<l>口香舌無病</l>
<lb n="0762b11"/>
<l>口無病不垢</l>
<l>不黑亦不黃</l>
<l>不疎不缺落</l>
<lb n="0762b12"/>
<l>亦不差不曲</l>
<l>唇不垂不褰</l>
<l>不縮不麤澀</l>
<lb n="0762b13"/>
<l>不瘡亦不胗</l>
<l>不缺亦不壞</l>
<l>不咼亦不厚</l>
<lb n="0762b14"/>
<l>不大及不黧</l>
<l>不黑無可惡</l>
<l>不匾不曲戾</l>
<lb n="0762b15"/>
<l>不黑亦不狹</l>
<l>不長及不窊</l>
<l>不曲無不喜</l>
<lb n="0762b16"/>
<l>脣好及好舌</l>
<l>好牙及好齒</l>
<l>鼻修及高直</l>
<lb n="0762b17"/>
<l>面圓滿眉高</l>
<l>眉長并額廣</l>
<l>平正人相具</l>
<lb n="0762b18"/>
<l>見佛及聞法</l>
</lg>
<lb n="0762b19"/>
<p id="pX29p0762b1901" rend="margin-left:1em">又此文。亦有六根功德。利根智慧是意功德。不瘖
<lb n="0762b20"/>瘂舌功德。鼻修高直鼻功德。見佛眼功德。聞法耳
<lb n="0762b21"/>功德。餘是身功德。前是相似位功德。今是相似位
<lb n="0762b22"/>前功德耳
(前是相似位功德等者。指分別功德品中云。滅後五品。大師有時依普賢觀。判
<lb n="0762b23"/>五品位在六根內。故云相似。今是相似位前功德。正是圓外凡五品位。圓伏五住。與別十信等耳)
。</p>
<p id="pX29p0762b2338" type="inline" rend="margin-left:1em">
(初
<lb n="0762b24"/>答內心隨喜人竟)
。</p>
<p id="pX29p0762b2408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二直明外聽經。有長行偈頌。
<lb n="0762c01"/>初為四。一自往。</p>
<lb n="0762c02"/>
<p id="pX29p0762c0201">又阿逸多
(至)
及乘天宮。</p>
<lb n="0762c03"/>
<p id="pX29p0762c0301" rend="margin-left:1em">△二分座。</p>
<lb n="0762c04"/>
<p id="pX29p0762c0401">若復有人於講法處坐
(至)
若轉輪聖王所坐之處。</p>
<lb n="0762c05"/>
<p id="pX29p0762c0501" rend="margin-left:1em">△三勸他。</p>
<lb n="0762c06"/>
<p id="pX29p0762c0601">阿逸多若復有人
(至)
見佛聞法信受教誨。</p>
<lb n="0762c07"/>
<p id="pX29p0762c0701" rend="margin-left:1em">△四具德修行。</p>
<lb n="0762c08"/>
<p id="pX29p0762c0801">阿逸多汝且觀是
(至)
為人分別如說修行。</p>
<lb n="0762c09"/>
<p id="pX29p0762c0901" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十八行為二。初九行頌隨喜。次若有
<lb n="0762c10"/>勸下九行。頌聽經。隨喜中三。初一行半。頌五十人。
<lb n="0762c11"/>二五行半。頌格量本。三二行頌格量。略不頌福甚
<lb n="0762c12"/>多。如文。</p>
<lb n="0762c13"/>
<p id="pX29p0762c1301">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0762c14"/>
<p id="pX29p0762c1401">若人於法會
(至)
初聞隨喜者。</p>
<lb n="0762c15"/>
<p id="pX29p0762c1501" rend="margin-left:1em">△次九行頌聽經。小不次第。為四。初五行超頌勸
<lb n="0762c16"/>聽經。次二行追頌自往。三一行頌分座。四一行頌
<lb n="0762c17"/>修行。如文。</p>
<lb n="0762c18"/>
<p id="pX29p0762c1801">若有勸一人
(至)
其福不可限。</p>
<lb n="0762c19"/>
<p id="pX29p0762c1901" rend="margin-left:1em">
(隨喜功德品竟)
。</p>
<lb n="0762c20"/>
<p id="pX29p0762c2001" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0762c2010" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0762c21"/>
<p id="pX29p0762c2101">玅法蓮華經法師功德品第十九</p>
<lb n="0762c22"/>
<p id="pX29p0762c2201" rend="margin-left:1em">釋法師功德品。法師義如上說。功德者。前謂初品
<lb n="0762c23"/>之初功德。今五品之上。謂六根清淨。內外莊嚴。五
<lb n="0762c24"/>根清淨名外莊嚴。意根清淨名內莊嚴。又從地獄
<lb n="0763a01"/>
<anchor xml:id="begd1e43977"/>已<anchor xml:id="endd1e43977"/>上。至佛而還。一切色像悉身中現者。名內莊嚴。
<lb n="0763a02"/>從地獄<anchor xml:id="begd1e43986"/>已<anchor xml:id="endd1e43986"/>上。佛<anchor xml:id="begd1e43992"/>已<anchor xml:id="endd1e43992"/>還。一切色像。以普賢三昧而外
<lb n="0763a03"/>化者。名外莊嚴。身根既爾。餘五根亦然。受持既爾。
<lb n="0763a04"/>四種亦然。初品既爾。四品加然。相似既物。分真倍
<lb n="0763a05"/>然
(初世界)
。行者聞說此功德利。喜不自勝。勤求無厭。
<lb n="0763a06"/>信進倍增
(次為人)
。明識大乘。有大勢力。決無疑網
(次對
<lb n="0763a07"/>治)
。似解之初初。過二乘之極極。百千萬倍。指始顯
<lb n="0763a08"/>終。懸解究竟。第一義諦。不可思議。此品所明。備斯
<lb n="0763a09"/>四意。故言法師功德品也
(此第一義)
。</p>
<lb n="0763a10"/>
<p id="pX29p0763a1001" rend="margin-left:1em">
(第一義中云。似解初初者。依普賢觀。隨喜<anchor xml:id="begd1e44030"/>已<anchor xml:id="endd1e44030"/>當似解之首。第五十人。復在隨喜之初。故云初初。過二乘之
<lb n="0763a11"/>極極者。羅漢<anchor xml:id="begd1e44038"/>已<anchor xml:id="endd1e44038"/>極。無疑又極。縱是無疑。亦不能及初隨喜人百千萬倍。如前校量。指始等者。以隨喜始。顯
<lb n="0763a12"/>玅覺終。凡夫發心。尚與玅覺畢竟不二。况今五品。望後六根耶)
六根功德者。按三
<lb n="0763a13"/>業安樂行。即有十善。一善有十。即百善。一善中有
<lb n="0763a14"/>十如。即千善。就自行化他為二千。約如來室如來
<lb n="0763a15"/>衣如來座。即成六千。五種法師。悉具六根清淨。一
<lb n="0763a16"/>一根皆有一千功德也。</p>
<p id="pX29p0763a1610" type="inline" rend="margin-left:1em">復次一心中具十法界。一
<lb n="0763a17"/>一界皆有十如。即成一百。一根通取六塵。即有六
<lb n="0763a18"/>百。約定慧二莊嚴。即是一千二百。根根悉用定慧
<lb n="0763a19"/>莊嚴等千二百也。若論六根清淨。清淨則不言功
<lb n="0763a20"/>德若少若多。若言莊嚴。能盈能縮能等。等莊嚴者。
<lb n="0763a21"/>根根六千。若言千二。顯其能盈。若言八百。顯其能
<lb n="0763a22"/>縮。若言清淨。無盈無縮無等。六根互用。根自在故。
<lb n="0763a23"/>不可思議故。若偏判者。則失旨也。相似之位。若依
<lb n="0763a24"/>四輪。即鐵輪位。若依五十二位。即十信心也。若依
<lb n="0763b01"/>仁王。即十善大心。今對常精進者。即十信之第二
<lb n="0763b02"/>心也。諸經名目雖異。同是圓教相似位耳。</p>
<p id="pX29p0763b0217" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋
<lb n="0763b03"/>經文為二。初總列六根盈縮功德數。</p>
<lb n="0763b04"/>
<p id="pX29p0763b0401">爾時佛告常精進菩薩
(至)
莊嚴六根皆令清淨。</p>
<lb n="0763b05"/>
<p id="pX29p0763b0501" rend="margin-left:1em">△次別作六章解釋。各有長行偈頌。今初眼根。</p>
<lb n="0763b06"/>
<p id="pX29p0763b0601">是善男子善女人
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0763b07"/>
<p id="pX29p0763b0701">若於大眾中
(至)
肉眼力如是。</p>
<lb n="0763b08"/>
<p id="pX29p0763b0801" rend="margin-left:1em">眠根章。明父母所生名肉眼。而所見過於天眼。梵
<lb n="0763b09"/>王報得天眼。在<anchor xml:id="begd1e44122"/>己<anchor xml:id="endd1e44122"/>界徧見大千。大千外有風輪與
<lb n="0763b10"/>眼作障。不能見外。若在他界。則不徧見大千。非所
<lb n="0763b11"/>統故。小羅漢見小千。大羅漢見大千。辟支佛見百
<lb n="0763b12"/>佛世界。不以風輪為礙。亦無<anchor xml:id="begd1e44139"/>己<anchor xml:id="endd1e44139"/>他界隔。今經論眼
<lb n="0763b13"/>能見大千內外。應是天眼。那名肉眼。此是圓教似
<lb n="0763b14"/>位。因經之力。有勝根用。既未發真。不得稱天眼。猶
<lb n="0763b15"/>名肉眼。例如小乘方便。未得神通。則不稱天眼耳。
<lb n="0763b16"/>猶是分段之身。故稱父母所生。雖稱肉眼。具五眼
<lb n="0763b17"/>用。見大千內外。天眼用。見一切眾生及業因緣。法
<lb n="0763b18"/>眼用。其目甚清淨。慧眼用。一時悉見大千內外。見
<lb n="0763b19"/>業見淨。又圓伏法界上惑。佛眼用。大經云。雖有肉
<lb n="0763b20"/>眼。名為佛眼。佛眼故。名清淨。具五眼故。故言莊嚴。
<lb n="0763b21"/>能盈能縮。名勝根用。名根自在。豈可秖作八百千
<lb n="0763b22"/>二百解耶。</p>
<p id="pX29p0763b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二耳根。</p>
<lb n="0763b23"/>
<p id="pX29p0763b2301">復次常精進
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0763b24"/>
<p id="pX29p0763b2401">父母所生耳
(至)
功德<anchor xml:id="begd1e44184"/>已<anchor xml:id="endd1e44184"/>如是。</p>
<lb n="0763c01"/>
<p id="pX29p0763c0101" rend="margin-left:1em">耳根章。徧聞大千內外十法界音聲。聞六道。即肉
<lb n="0763c02"/>天二耳。聞二乘即慧耳。聞菩薩即法耳。聞佛即佛
<lb n="0763c03"/>耳。又父母所生肉耳。能聞內外即天耳。聽之不著
<lb n="0763c04"/>即慧耳。不謬即法耳。一時互聞即佛耳。以耳例眼。
<lb n="0763c05"/>眼亦如是。見人天是二眼。見二乘是慧眼。見菩薩
<lb n="0763c06"/>是法眼。見佛即佛眼。</p>
<p id="pX29p0763c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">△三鼻根。</p>
<lb n="0763c07"/>
<p id="pX29p0763c0701">復次常精進
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0763c08"/>
<p id="pX29p0763c0801">是人鼻清淨
(至)
先得此鼻相。</p>
<lb n="0763c09"/>
<p id="pX29p0763c0901" rend="margin-left:1em">鼻根章亦如是。父母所生即肉鼻。大千內外即天
<lb n="0763c10"/>鼻。不染不著即慧鼻。分別不謬即法鼻。一時互用
<lb n="0763c11"/>即佛鼻。此章明互用者。鼻知好惡。別貴賤。覩天宮
<lb n="0763c12"/>莊嚴等。則鼻有眼用。讀經說法。聞香能知。鼻有耳
<lb n="0763c13"/>用。諸樹華果實。及蘇油香氣。鼻有舌用。入禪出禪。
<lb n="0763c14"/>禪有八觸故。五欲嬉戲。亦是觸法。鼻有身用。染欲
<lb n="0763c15"/>癡恚心。亦知修善者。鼻有意用。鼻根自在。勝用若
<lb n="0763c16"/>茲。例五根亦如是
(以於鼻根最委悉。故於鼻根。更辨互用。準例餘根。亦應如是。但
<lb n="0763c17"/>是文略)
。</p>
<p id="pX29p0763c1704" type="inline" rend="margin-left:1em">△四舌根。</p>
<lb n="0763c18"/>
<p id="pX29p0763c1801">復次常精進
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0763c19"/>
<p id="pX29p0763c1901">是人舌根淨
(至)
或時為現身。</p>
<lb n="0763c20"/>
<p id="pX29p0763c2001" rend="margin-left:1em">舌根章亦如是。父母所生。即是肉舌。能作十法界
<lb n="0763c21"/>語。約此。即是五舌義明矣。能作十法界語即天舌。
<lb n="0763c22"/>不壞即慧舌。不謬即法舌。一時互用即佛舌。問。苦
<lb n="0763c23"/>澀惡味至舌。皆變成上味。眾色到眼。何不變成玅
<lb n="0763c24"/>色。舊不例。味有損益。損者變。不損者不變。諸色不
<lb n="0764a01"/>壞眼故不例。今解不爾。一切色同佛色。一切聲同
<lb n="0764a02"/>佛聲。等皆清淨。例則無妨。徧知一切色法聲法。無
<lb n="0764a03"/>亂無謬。分別亦無妨。自在之根。那作頑礙之解耶。</p>
<lb n="0764a04"/>
<p id="pX29p0764a0401" rend="margin-left:1em">△五身根。</p>
<lb n="0764a05"/>
<p id="pX29p0764a0501">復次常精進
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0764a06"/>
<p id="pX29p0764a0601">若持法華者
(至)
一切於中現。</p>
<lb n="0764a07"/>
<p id="pX29p0764a0701" rend="margin-left:1em">身根章亦如是。世間所有皆於身中現。肉身用也。
<lb n="0764a08"/>上至有頂於身中現。天身用也。二乘身中現。慧身
<lb n="0764a09"/>用也。菩薩於身中現。法身用也。佛於身中現。佛身
<lb n="0764a10"/>用也。一時圓現。一時互用。一時無謬。一時無著
(身根
<lb n="0764a11"/>中云。無謬。假也。無著。空也。俱照名中)
。</p>
<p id="pX29p0764a1115" type="inline" rend="margin-left:1em">△六意根。</p>
<lb n="0764a12"/>
<p id="pX29p0764a1201">復次常精進
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0764a13"/>
<p id="pX29p0764a1301">是人意清淨
(至)
持法華經故。</p>
<lb n="0764a14"/>
<p id="pX29p0764a1401" rend="margin-left:1em">意根章亦如是。世間資生產業。皆順正法。人意淨。
<lb n="0764a15"/>天心所行。天所動作悉知。天意淨。四月即四諦。一
<lb n="0764a16"/>歲即十二月。是十二因緣。與實相不相違背。即慧
<lb n="0764a17"/>意淨。一月即一乘。菩薩意淨。有所思量。皆是先佛
<lb n="0764a18"/>經中所說。即佛意淨。一時圓明。一時圓互。一時無
<lb n="0764a19"/>染。一時無謬。根用自在。能盈能縮。能等能淨
(然隨喜品。
<lb n="0764a20"/>校量初品。分別功德。直明四信。及以五品。今法師功德。但明相似六根功德。不輕品中。明弘經人。現生後
<lb n="0764a21"/>報。六根清淨。神力囑累。果人自明弘經力用。以勸流通。藥王。玅音。觀音。明隣真人弘經功德。故隨喜品<anchor xml:id="begd1e44374"/>已<anchor xml:id="endd1e44374"/>
<lb n="0764a22"/>下。不勞委釋。但略示文相。以顯傳弘。則流通之功。其義自了)
。</p>
<lb n="0764a23"/>
<p id="pX29p0764a2301" rend="margin-left:1em">僭補曰。首楞嚴經。明發覺初心二決定義。一者應
<lb n="0764a24"/>當審觀因地發心。與果地覺。為同為異。若因地以
<lb n="0764b01"/>生滅心為本修因。而求佛乘不生不滅。無有是處。
<lb n="0764b02"/>
(註曰。二決定義。皆為耳根圓通而說。反聞自性。即第一不生滅心也。循聲流轉。即第二同為賊媒。自劫家
<lb n="0764b03"/>寶也)
第二義者。應當審詳煩惱根本。此無始來。發業
<lb n="0764b04"/>潤生。誰作誰受。則汝現前眼耳鼻舌。及與身心。六
<lb n="0764b05"/>為賊媒。自劫家寶。由此無始眾生世界生纏縛故。
<lb n="0764b06"/>於器世間。不能超越。云何名為眾生世界。世為遷
<lb n="0764b07"/>流
(過現未三世是也)
。界為方位
(東西南北是也)
。界與世相涉。三四
<lb n="0764b08"/>四三。宛轉十二
(以世涉方。三四十二。以方涉世。四三十二。故云宛轉十二)
。流變
<lb n="0764b09"/>三疊。一十百千
(以三世流變。而有三疊之義。初疊一為十二。二疊十為百二。三疊百
<lb n="0764b10"/>為千二。故云流變三疊。一十百千也)
。總括始終。六根之中。各各功德。
<lb n="0764b11"/>有千二百。汝復於中。克定優劣。眼根八百功德。耳
<lb n="0764b12"/>根圓滿一千二百功德。鼻根八百功德。舌根圓滿
<lb n="0764b13"/>一千二百功德。身根八百功德。意根圓滿一千二
<lb n="0764b14"/>百功德
(六根理各具千二百。而復有優劣者。約此方機。利鈍不同耳。今揀擇既明。令從耳根
<lb n="0764b15"/>入道。以耳根圓通。具三真實故也。大師所釋有三。一依三業安樂行具十善。二依一心具十法界。三依六
<lb n="0764b16"/>根清淨。判盈縮功德。大師所釋。深契經旨。楞嚴如來所判。三四四三。宛轉十二。流變三疊。一十百千。讀者
<lb n="0764b17"/>宜合而觀之。理方盡也)
。</p>
<p id="pX29p0764b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">
(法師功德品竟)
。</p>
<lb n="0764b18"/>
<p id="pX29p0764b1801" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0764b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0764b19"/>
<p id="pX29p0764b1901">玅法蓮華經常不輕菩薩品第二十</p>
<lb n="0764b20"/>
<p id="pX29p0764b2001" rend="margin-left:1em">釋常不輕菩薩品。內懷不輕之解。外敬不輕之境。
<lb n="0764b21"/>身立不輕之行。口宣不輕之教。人作不輕之目。不
<lb n="0764b22"/>輕之解者。法華論云。此菩薩知眾生有佛性。不敢
<lb n="0764b23"/>輕之。佛性有五。正因佛性。通亘本當。緣了佛性。種
<lb n="0764b24"/>子本有。非適今也。果性。果果性。定當得之。決不虗
<lb n="0764c01"/>也。是名不輕之解。將解以歷人。彼亦如此。是名敬
<lb n="0764c02"/>不輕之境。敬此境故。名不輕之行。宣此語故。名不
<lb n="0764c03"/>輕之教。昔毀者以此目人。今經家以此目品
(正因通亘
<lb n="0764c04"/>等者。性德通於迷悟因果故。緣了云種子本有。還約性德以明二因。對新熏以成修德故。此三為因。轉因
<lb n="0764c05"/>成果。果中菩提及以涅槃。名為果性。性德本有。名果果性也)
。見實三昧云。佛為父
<lb n="0764c06"/>王說一切皆是佛。王問。一切眾生即是佛耶。佛答。
<lb n="0764c07"/>若如實見眾生。於其即是佛。私類此語。若不如實
<lb n="0764c08"/>見佛。則非佛。譬初學射。的少乖多。當以地為的。無
<lb n="0764c09"/>往不著。若隨妄分別。生佛差殊。則非佛。若如實觀。
<lb n="0764c10"/>則無往非佛也。初是因緣解。後是圓教解
(初是因緣等者。
<lb n="0764c11"/>初內懷不輕之解等五文是也。後是圓教者。約教也。從見實三昧去是也)
。</p>
<p id="pX29p0764c1129" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。
<lb n="0764c12"/>此品引人為證。證五品功德深。六根報重。我昔隨
<lb n="0764c13"/>喜。獲現生後報。以募流通也
(我昔隨喜獲現生後報者。重明來意。故後
<lb n="0764c14"/>文云。臨欲終時。具聞威音王佛先說法華經。得六根淨。更增壽命。即現報也。命終之後。復值二千億佛。同
<lb n="0764c15"/>號日月燈明。即生報也。以是因緣。復值二千億佛。同號雲自在燈王。後值千萬億佛。即後報也。於現報中
<lb n="0764c16"/>獲六根淨。是故弘經。其功不淺。昔時流通。三報宛爾。今日流通。實不虗也)
。文有長行偈
<lb n="0764c17"/>頌。長行為三。一雙指前品罪福。二雙開今品信毀。
<lb n="0764c18"/>三雙舉勸
(舉順遮逆。舉持遮毀)
。初雙指者。先指罪。如法師品
<lb n="0764c19"/>說。次指福。如功德品說。如文。</p>
<p id="pX29p0764c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0764c20"/>
<p id="pX29p0764c2001">爾時佛告得大勢菩薩
(至)
所說眼耳鼻舌身意清淨。</p>
<lb n="0764c21"/>
<p id="pX29p0764c2101" rend="margin-left:1em">
(一雙指前罪福竟)
。</p>
<p id="pX29p0764c2108" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二雙開信毀。有事本本事。
<lb n="0764c22"/>今初
(事本者。最初威音。是不輕事之本。故云事本。本事者。像法不輕。是威音本之車。故云本事。體用
<lb n="0764c23"/>不二。不可思議也)
。事本。有時節名號劫國說法等。悉如文。</p>
<lb n="0764c24"/>
<p id="pX29p0764c2401">得大勢乃往古昔
(道成無始。故稱乃往古昔)

(至)
皆同一號。</p>
<lb n="0765a01"/>
<p id="pX29p0765a0101" rend="margin-left:1em">△次明本事。又三。初明時節。二於像法中下。雙標
<lb n="0765a02"/>兩人名。</p>
<lb n="0765a03"/>
<p id="pX29p0765a0301">最初威音王如來
(至)
名常不輕。</p>
<lb n="0765a04"/>
<p id="pX29p0765a0401" rend="margin-left:1em">毀者因時名增上慢。信者因時名常不輕。</p>
<p id="pX29p0765a0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙
<lb n="0765a05"/>明得失。又三。初就信者論得。</p>
<lb n="0765a06"/>
<p id="pX29p0765a0601">得大勢以何因緣
(至)
汝等皆當作佛。</p>
<lb n="0765a07"/>
<p id="pX29p0765a0701" rend="margin-left:1em">得正說之宏宗。得流通之玅益。</p>
<p id="pX29p0765a0713" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。得正說之宏宗者。迹門正說。
<lb n="0765a08"/>三周演法。開權顯實。為諸弟子授記作佛。本門正說。開迹顯本。令諸菩薩。增道損生。授法身記也。得流通
<lb n="0765a09"/>之玅益者。迹門流通凡五品。一法師。安三軌以弘法。二古佛。涌寶塔以證經。三達多。師資授受玅經。得記
<lb n="0765a10"/>成道。四持品。二萬菩薩等。發願惡世持說。五文殊問末世弘經之法。起安樂行。是為迹門流通也。本門流
<lb n="0765a11"/>通。凡十一品半。一分別功德半品。先明現在四信。次明佛滅後五品。二隨喜品。格量最後第五十人功德。
<lb n="0765a12"/>但得一句一偈之益。不能傳化。比前甚劣。而格量其功德。廣大難思。况最初聞經。展轉教授。其功德何可
<lb n="0765a13"/>較量耶。三法師功德品。現感六根清淨之報。四不輕禮拜弘法。三報圓明。五如來之神力莫測。六囑累之
<lb n="0765a14"/>殷重叮嚀。七藥王輕生重法。八玅音以普現色身三昧。隨類弘通。九觀音普門示現。十陀羅尼。輔正摧邪。
<lb n="0765a15"/>十一嚴王之本事既明。十二普賢之大願勸發。流通無盡。是為本門十一品半流通也。如上諸品。或是法
<lb n="0765a16"/>身大士。或是古佛垂形。輔贊法化。觸類流通。普為法界眾生。開示悟入佛之知見。授記作佛而<anchor xml:id="begd1e44650"/>已<anchor xml:id="endd1e44650"/>。正說流
<lb n="0765a17"/>通。全文不啻六萬餘言而不輕菩薩。但以我深敬汝等下五句。二十四言。包抱殆盡。有標。有徵。有釋。真可
<lb n="0765a18"/>謂得正說之大旨。得流通之玅益也)
名常不輕者。不輕<anchor xml:id="begd1e44661"/>己<anchor xml:id="endd1e44661"/>輕人。是人
<lb n="0765a19"/>一。凡有所見是理一。皆悉禮拜是行一。而作是言
<lb n="0765a20"/>是教一。此是開權顯實之四一也。</p>
<p id="pX29p0765a2014" type="inline" rend="margin-left:1em">從乃至遠見下。
<lb n="0765a21"/>是本理一。故往禮拜是本行一。而作是言。是本教
<lb n="0765a22"/>一。四眾是人一。此是開近顯遠之四一也。</p>
<p id="pX29p0765a2217" type="inline" rend="margin-left:1em">文云。不
<lb n="0765a23"/>專讀誦經典。但行禮拜者。此是初隨喜人之位也。
<lb n="0765a24"/>隨喜一切法。悉有安樂性。皆一實相。隨喜一切人。
<lb n="0765b01"/>皆有三佛性。讀誦經典。即了因性。皆行菩薩道。即
<lb n="0765b02"/>緣因性。不敢輕慢而復深敬者。即正因性。敬人敬
<lb n="0765b03"/>法。不起諍競。即隨喜意也。</p>
<p id="pX29p0765b0311" type="inline" rend="margin-left:1em">不輕深敬。是坐如來座
<lb n="0765b04"/>也。忍於打罵。是著如來衣也。以慈悲心。常行不替
<lb n="0765b05"/>即入如來室也。又深敬是意業。不輕之說是口業。
<lb n="0765b06"/>故往禮拜是身業。此三與慈悲俱。即誓願安樂行
<lb n="0765b07"/>也。如此三四。豈非流通之玅益而謂何耶。</p>
<p id="pX29p0765b0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明
<lb n="0765b08"/>毀者之失。</p>
<lb n="0765b09"/>
<p id="pX29p0765b0901">四眾之中
(至)
號之為常不輕。</p>
<lb n="0765b10"/>
<p id="pX29p0765b1001" rend="margin-left:1em">生瞋恚心不淨者。不受四一也。罵言無智。智知於
<lb n="0765b11"/>理。既言無智。不受理一也。比丘等。不受人一也。從
<lb n="0765b12"/>何所來。不受行一也。虗妄授記。不受教一也。經歷
<lb n="0765b13"/>多年。常被罵者。結不受開權顯實之四一也。避走
<lb n="0765b14"/>達住。高聲唱言。亦復不受此開近顯遠本地之四
<lb n="0765b15"/>一也。常作是語故。結信者深信不休也。四眾為作
<lb n="0765b16"/>不輕名者。此結毀者呰毀不止也。問。釋迦出世。躊
<lb n="0765b17"/>躇不說。常不輕一見。造次而言。何也。答。本<anchor xml:id="begd1e44737"/>已<anchor xml:id="endd1e44737"/>有善。
<lb n="0765b18"/>釋迦以小而將護之
(終令入實)
本未有善。不輕以大而
<lb n="0765b19"/>強毒之
(下其佛種)
。</p>
<p id="pX29p0765b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙明信毀果報。初信者果報為
<lb n="0765b20"/>二。一明信果報。二結會古今。</p>
<p id="pX29p0765b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0765b21"/>
<p id="pX29p0765b2101">是比丘臨欲終時
(至)
功德成就當得作佛。</p>
<lb n="0765b22"/>
<p id="pX29p0765b2201" rend="margin-left:1em">信者論三報。現得六根清淨。生值燈明佛。後值二
<lb n="0765b23"/>千億佛。神通力是身業淨。樂說辯力是口業淨。善
<lb n="0765b24"/>寂力是意業淨。</p>
<p id="pX29p0765b2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結會古今二。先結會。</p>
<lb n="0765c01"/>
<p id="pX29p0765c0101">得大勢於意云何
(至)
則我身是。</p>
<lb n="0765c02"/>
<p id="pX29p0765c0201" rend="margin-left:1em">△次舉信者而勸順。</p>
<lb n="0765c03"/>
<p id="pX29p0765c0301">若我於宿世
(至)
疾得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0765c04"/>
<p id="pX29p0765c0401" rend="margin-left:1em">△二明毀者果報又二。先明果報。</p>
<lb n="0765c05"/>
<p id="pX29p0765c0501">得大勢彼時四眾
(至)
教化阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0765c06"/>
<p id="pX29p0765c0601" rend="margin-left:1em">毀者得善惡兩果。謗故墮惡。聞佛性名。毒鼓之力。
<lb n="0765c07"/>獲善果報
(問。若因謗墮苦。菩薩何故為作苦因。答。其無善因。不謗亦墮。因謗墮惡。必由得
<lb n="0765c08"/>益。如人倒地。還從地起。故以正謗。接於邪墮)
。</p>
<p id="pX29p0765c0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結會古今。</p>
<lb n="0765c09"/>
<p id="pX29p0765c0901">得大勢於汝意云何
(至)
不退轉者是。</p>
<lb n="0765c10"/>
<p id="pX29p0765c1001" rend="margin-left:1em">
(二雙開信毀竟)
。</p>
<p id="pX29p0765c1007" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三雙舉勸。舉順以遮逆。勸持
<lb n="0765c11"/>以遮毀。</p>
<lb n="0765c12"/>
<p id="pX29p0765c1201">得大勢當知是法華經
(至)
書寫是經。</p>
<lb n="0765c13"/>
<p id="pX29p0765c1301" rend="margin-left:1em">經有大力。終感大果。務當勤習五種之行
(五種行者。五種
<lb n="0765c14"/>法師。一受持。二讀。三誦。四解說。五書寫法師功德品。六根清淨。段段如是標名也)
。</p>
<p id="pX29p0765c1432" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一長行竟)
。</p>
<lb n="0765c15"/>
<p id="pX29p0765c1501" rend="margin-left:1em">△二偈頌。有十九行半。初十五行半。但頌信毀因
<lb n="0765c16"/>果。後四行頌勸持。在文可見。不細出也。</p>
<lb n="0765c17"/>
<p id="pX29p0765c1701">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0765c18"/>
<p id="pX29p0765c1801">過去有佛
(至)
計著於法。</p>
<lb n="0765c19"/>
<p id="pX29p0765c1901" rend="margin-left:1em">著法者。是法不可示。若定謂是有。即是著法。乃至
<lb n="0765c20"/>定謂是非有非無。亦名著法者。佛藏云。刀輪害閻
<lb n="0765c21"/>浮人。其罪猶小。有所得心說大乘者。其罪過彼也。
<lb n="0765c22"/>大論云。執有與無諍。乃至執非有非無與有無諍。
<lb n="0765c23"/>如牛皮龍繩。俱不免患。中論云。諸佛說空法。本為
<lb n="0765c24"/>化於有。若有著空者。諸佛所不化。若定言諸法非
<lb n="0766a01"/>有非無者。是名愚癡論。若失四悉檀意。自行化他。
<lb n="0766a02"/>皆名著法。若得四悉檀意。自他俱無著也。</p>
<lb n="0766a03"/>
<p id="pX29p0766a0301">不輕菩薩
(至)
如是經典。</p>
<lb n="0766a04"/>
<p id="pX29p0766a0401">億億萬劫
(至)
疾成佛道。</p>
<lb n="0766a05"/>
<p id="pX29p0766a0501" rend="margin-left:1em">
(不輕菩薩品竟)
。</p>
<lb n="0766a06"/>
<p id="pX29p0766a0601" rend="margin-left:1em">△先申品目次釋經文。</p>
<p id="pX29p0766a0610" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0766a07"/>
<p id="pX29p0766a0701">玅法蓮華經如來神力品第二十一</p>
<lb n="0766a08"/>
<p id="pX29p0766a0801" rend="margin-left:1em">釋如來神力品。如來者。上釋竟
(見壽量品釋)
。神名不測。
<lb n="0766a09"/>力名幹用。不測。則天然之體深。幹用。則轉變之力
<lb n="0766a10"/>大。此中為付囑深法。現十種大力。故名神力品。</p>
<p id="pX29p0766a1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0766a11"/>次釋經文。自此品下。凡有八品。是付囑流通。今品
<lb n="0766a12"/>明菩薩受命弘經。次品如來摩頂付累。今品文有
<lb n="0766a13"/>長行偈頌。長行為三。一菩薩受命。二佛現神力。三
<lb n="0766a14"/>結要勸持。初又二。一經家敘敬儀。</p>
<lb n="0766a15"/>
<p id="pX29p0766a1501">爾時千世界微塵等菩薩
(至)
瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0766a16"/>
<p id="pX29p0766a1601" rend="margin-left:1em">△二發誓弘經。</p>
<lb n="0766a17"/>
<p id="pX29p0766a1701">而白佛言
(至)
解說書寫而供養之。</p>
<lb n="0766a18"/>
<p id="pX29p0766a1801" rend="margin-left:1em">此段為三。一時節。佛滅後是也。二處所。分身等國
<lb n="0766a19"/>是也。三所以下誓願。</p>
<p id="pX29p0766a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。世尊滅度。十方分身諸佛同時滅度。如天上月落。
<lb n="0766a20"/>千江月同落也。故涌出大士。發願在彼分身諸佛滅度國中弘法。自他兼利也)
。</p>
<p id="pX29p0766a2031" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二現
<lb n="0766a21"/>十神力為二。初所對之眾。</p>
<lb n="0766a22"/>
<p id="pX29p0766a2201">爾時世尊
(至)
一切眾前。</p>
<lb n="0766a23"/>
<p id="pX29p0766a2301" rend="margin-left:1em">於文殊等者。迹化眾也。舊住者。下方本化眾也。一
<lb n="0766a24"/>切者。他方來者。及從分身佛來者也。問。但見下方
<lb n="0766b01"/>發誓。不見文殊等發誓。何也。答。上文云。我土自有
<lb n="0766b02"/>菩薩能持此經。即兼得之也。</p>
<p id="pX29p0766b0212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正現神力。</p>
<lb n="0766b03"/>
<p id="pX29p0766b0301">現大神力
(至)
如一佛土。</p>
<lb n="0766b04"/>
<p id="pX29p0766b0401" rend="margin-left:1em">十神力者。一吐舌相者。今經所演。開三顯一。內秘
<lb n="0766b05"/>外現。廢近顯遠。明三世益物。皆誠諦不虗。福德人
<lb n="0766b06"/>舌至鼻。三藏佛至髮際。今至梵天。出過凡聖之外。
<lb n="0766b07"/>極於淨天之頂。相既殊常。說彌可信。</p>
<p id="pX29p0766b0715" type="inline" rend="margin-left:1em">二通身毛孔。
<lb n="0766b08"/>徧體放光。周照十方。無處不朗。表智境罄也。上白
<lb n="0766b09"/>毫吐耀。始在東方。表七方便。初見一理。今本門既
<lb n="0766b10"/>竟。放一切光。照一切土。能令初因。終于等覺。究竟
<lb n="0766b11"/>佛慧。分身諸佛。亦復如是。</p>
<p id="pX29p0766b1111" type="inline" rend="margin-left:1em">三謦欬者。將語之狀也。
<lb n="0766b12"/>亦是通暢之相也。四十餘年。隱秘真實。今獲伸舒。
<lb n="0766b13"/>無有遺滯。是我出世大事通暢。是故謦欬。欲以此
<lb n="0766b14"/>法。付諸菩薩。令於後世。導利眾生。將語斯事。是故
<lb n="0766b15"/>謦欬。謦欬具二義。一欬欬事了。一欬欬付他也。</p>
<p id="pX29p0766b1519" type="inline" rend="margin-left:1em">四
<lb n="0766b16"/>彈指者。隨喜也。隨喜七方便。同入圓道。隨喜圓道。
<lb n="0766b17"/>增智損生。隨喜諸菩薩。持真淨大法。隨喜後世。獲
<lb n="0766b18"/>無上寶。此一彈指。豎徹三世。橫互十方。</p>
<p id="pX29p0766b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">五地六種
<lb n="0766b19"/>動者。表初心至後心。六番動無明。今明復動一切
<lb n="0766b20"/>人六根。令得清淨也。</p>
<p id="pX29p0766b2009" type="inline" rend="margin-left:1em">六普見大會者。表諸佛道同
<lb n="0766b21"/>也。而今而後。亦復如是。上五千起去。三變被移。既
<lb n="0766b22"/>失本心。不能現益。宜以非滅現惡。從諸菩薩。弘經
<lb n="0766b23"/>得道。入於佛慧。如今會無異。亦表未來有機一也。
<lb n="0766b24"/>七空中唱聲者。表於未來有教一也。</p>
<p id="pX29p0766b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">八南無歸命。
<lb n="0766c01"/>為佛弟子。表於未來有人一也。</p>
<p id="pX29p0766c0113" type="inline" rend="margin-left:1em">九遙散諸物。雲聚
<lb n="0766c02"/>而來者。表於未來有行一也。</p>
<p id="pX29p0766c0212" type="inline" rend="margin-left:1em">十十方通同。如一佛
<lb n="0766c03"/>土者。表理一也。問。何以知十相表現意。復表將來
<lb n="0766c04"/>意。答。文云。我以如來神力。為囑累此經故。猶不能
<lb n="0766c05"/>盡。表現表將。其義明矣。</p>
<p id="pX29p0766c0510" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三結要付囑。文為四。
<lb n="0766c06"/>一稱歎付囑。</p>
<lb n="0766c07"/>
<p id="pX29p0766c0701">爾時佛告上行等菩薩大眾
(至)
猶不能盡。</p>
<lb n="0766c08"/>
<p id="pX29p0766c0801" rend="margin-left:1em">△二結要付囑。</p>
<lb n="0766c09"/>
<p id="pX29p0766c0901">以要言之
(至)
皆於此經宣示顯說。</p>
<lb n="0766c10"/>
<p id="pX29p0766c1001" rend="margin-left:1em">結要有四句。一切法者。一切皆佛法也。此結一切
<lb n="0766c11"/>皆玅名也。一切力者。通達無礙。具八自在。此結玅
<lb n="0766c12"/>用也。一切秘藏者。徧一切處。皆是實相。此結玅體
<lb n="0766c13"/>也。一切深事者。因果是深事。此結玅宗也。皆於此
<lb n="0766c14"/>經。宣示顯說者。總結一經。唯四而<anchor xml:id="begd1e45162"/>已<anchor xml:id="endd1e45162"/>。撮其樞柄而
<lb n="0766c15"/>授與之
(結要有四句者。本迹二門。各有宗用。二門之體。兩處不殊。名冠此三。而總於三。一部
<lb n="0766c16"/>之要。豈過於此。故總攬之。以成流通。八自在者。如止觀記)
。</p>
<p id="pX29p0766c1623" type="inline" rend="margin-left:1em">△三獎勸付囑。如文。</p>
<lb n="0766c17"/>
<p id="pX29p0766c1701">是故汝等
(至)
是中皆應起塔供養。</p>
<lb n="0766c18"/>
<p id="pX29p0766c1801" rend="margin-left:1em">△四釋付囑。</p>
<lb n="0766c19"/>
<p id="pX29p0766c1901">所以者何
(至)
諸佛於此而般涅槃。</p>
<lb n="0766c20"/>
<p id="pX29p0766c2001" rend="margin-left:1em">上云。經卷所在之處。皆應起塔。經中要說。要在四
<lb n="0766c21"/>事。道場。釋上甚深之事。得菩提。釋上秘藏。轉法輪。
<lb n="0766c22"/>釋上一切法。入涅槃。釋上神力。此之四要。攝經文
<lb n="0766c23"/>盡。故皆應起塔也。所言要者。得菩提是法身。轉法
<lb n="0766c24"/>輪是般若。入涅槃是解脫。三法成秘密藏。佛住其
<lb n="0767a01"/>中。即是塔義也。阿含云。佛出世。唯四處起塔。生處。
<lb n="0767a02"/>得道處。轉法輪。入涅槃。坐道場是法身生處。餘悉
<lb n="0767a03"/>如文
(一長行竟)
。</p>
<p id="pX29p0767a0307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌有十六行。分三。初四行
<lb n="0767a04"/>頌十神力。但有五者。闕後五也。前五現見。逐要存
<lb n="0767a05"/>之。前後二五。現未異耳。舉現例未。是故略之。</p>
<lb n="0767a06"/>
<p id="pX29p0767a0601">爾時世尊。欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0767a07"/>
<p id="pX29p0767a0701">諸佛救世者
(至)
現無量神力。</p>
<lb n="0767a08"/>
<p id="pX29p0767a0801" rend="margin-left:1em">△次有十行半。頌結要。又二。初二行。是人之功德。
<lb n="0767a09"/>總頌四法。</p>
<lb n="0767a10"/>
<p id="pX29p0767a1001">囑累是經故
(至)
不可得邊際。</p>
<lb n="0767a11"/>
<p id="pX29p0767a1101" rend="margin-left:1em">△二八行半。別頌四法。又四。初一行半。頌一切法。
<lb n="0767a12"/>持法即持佛身。</p>
<lb n="0767a13"/>
<p id="pX29p0767a1301">能持是經者
(至)
教化諸菩薩。</p>
<lb n="0767a14"/>
<p id="pX29p0767a1401" rend="margin-left:1em">△二兩行頌神力。神力令佛歡喜。</p>
<lb n="0767a15"/>
<p id="pX29p0767a1501">能持是經者
(至)
亦令得歡喜。</p>
<lb n="0767a16"/>
<p id="pX29p0767a1601" rend="margin-left:1em">△三一行頌秘要可解。</p>
<lb n="0767a17"/>
<p id="pX29p0767a1701">諸佛坐道場。所得秘要法。能持是經者。不久亦當得。</p>
<lb n="0767a18"/>
<p id="pX29p0767a1801" rend="margin-left:1em">△四有四行。頌甚深之事。說法破闇入一乘。是佛
<lb n="0767a19"/>甚深之事也。</p>
<lb n="0767a20"/>
<p id="pX29p0767a2001">能持是經者
(至)
畢竟住一乘。</p>
<lb n="0767a21"/>
<p id="pX29p0767a2101" rend="margin-left:1em">△後一行半。總頌結也。</p>
<lb n="0767a22"/>
<p id="pX29p0767a2201">是故有智者
(至)
決定無有疑。</p>
<lb n="0767a23"/>
<p id="pX29p0767a2301" rend="margin-left:1em">
(如來神力品竟)
。</p>
<lb n="0767a24"/>
<p id="pX29p0767a2401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0767a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0767b01"/>
<p id="pX29p0767b0101">玅法蓮華經囑累品第二十二</p>
<lb n="0767b02"/>
<p id="pX29p0767b0201" rend="margin-left:1em">釋囑累品。囑是佛所付囑。累是煩爾宣傳。此從聖
<lb n="0767b03"/>旨得名。故言囑累。</p>
<p id="pX29p0767b0308" type="inline" rend="margin-left:1em">囑是頂受所囑。累是甘而弗勞。
<lb n="0767b04"/>此從菩薩敬順得名。故言囑累。</p>
<p id="pX29p0767b0413" type="inline" rend="margin-left:1em">囑是如來金口所
<lb n="0767b05"/>囑。累是菩薩丹心頂荷。此從授受合論。故言囑累
<lb n="0767b06"/>品也。是故如來躬從座起。申手摩頂。授以難得之
<lb n="0767b07"/>法。大眾曲躬合掌。如世尊敕。當具奉行。殷勤授受。
<lb n="0767b08"/>故名囑累品也。</p>
<p id="pX29p0767b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。文為二。初如來付囑。
<lb n="0767b09"/>次時眾歡喜。初為三。一付囑。二菩薩領受。三事畢
<lb n="0767b10"/>唱散。初又三。一正付。</p>
<lb n="0767b11"/>
<p id="pX29p0767b1101">爾時釋迦牟尼佛
(至)
令一切眾生普得聞知。</p>
<lb n="0767b12"/>
<p id="pX29p0767b1201" rend="margin-left:1em">正付者。佛以一權智善巧之手。摩無量大菩薩實
<lb n="0767b13"/>智之頂。如來授道化他。故名權智手也。菩薩自行
<lb n="0767b14"/>受道。故名實智頂也。申手摩頂。即身付囑也。權智
<lb n="0767b15"/>臨實智。即意付囑也。而作是言者。即口付囑也。</p>
<p id="pX29p0767b1519" type="inline" rend="margin-left:1em">文
<lb n="0767b16"/>有四悉檀意。我於無量劫修是難得之法者。此從
<lb n="0767b17"/>前佛受學。今以付爾。爾當授彼。三世繼嗣。即世界
<lb n="0767b18"/>悉檀也。一心流布。即為人悉檀也。廣令增者。即對
<lb n="0767b19"/>治悉檀也。益者。即第一義悉檀也。</p>
<p id="pX29p0767b1914" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋付。</p>
<lb n="0767b20"/>
<p id="pX29p0767b2001">所以者何
(至)
是名釋出佛意而付囑之。</p>
<lb n="0767b21"/>
<p id="pX29p0767b2101" rend="margin-left:1em">△三誡付。</p>
<lb n="0767b22"/>
<p id="pX29p0767b2201">於未來世
(至)
則為<anchor xml:id="begd1e45433"/>已<anchor xml:id="endd1e45433"/>報諸佛之恩。</p>
<lb n="0767b23"/>
<p id="pX29p0767b2301" rend="margin-left:1em">誡付者。若根深智利。直說佛慧。若不堪者。於餘深
<lb n="0767b24"/>法中。示教利喜。佛慧是深而非餘。六方便是餘而
<lb n="0767c01"/>非深。別教次第。是餘亦是深。汝能以餘深。助申佛
<lb n="0767c02"/>慧者。即善巧報佛之恩。是名誡付囑也
(六方便。謂兩教二乘。
<lb n="0767c03"/>兩教菩薩。別信住行向是也。別深者。謂別初地。與圓初住等也)
。</p>
<p id="pX29p0767c0325" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩領受。</p>
<lb n="0767c04"/>
<p id="pX29p0767c0401">時諸菩薩摩訶薩
(至)
唯然世尊願不有慮。</p>
<lb n="0767c05"/>
<p id="pX29p0767c0501" rend="margin-left:1em">歡喜意領受。曲躬低頭是身領受。俱發聲言是口
<lb n="0767c06"/>領受。兼得意領受也。如世尊敕者。領受大施主如
<lb n="0767c07"/>來室意。當具奉行。領受無慳悋如來衣意。願不有
<lb n="0767c08"/>慮。領受無所畏如來座意。佛既三付。菩薩三受。皆
<lb n="0767c09"/>如文。</p>
<p id="pX29p0767c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△三唱散。</p>
<lb n="0767c10"/>
<p id="pX29p0767c1001">爾時釋迦牟尼佛
(至)
多寶佛塔還可如故。</p>
<lb n="0767c11"/>
<p id="pX29p0767c1101" rend="margin-left:1em">多寶為證經故來。分身為開塔故集。開塔事了。令
<lb n="0767c12"/>分身還本。故去而不現。塔為聽經。本門止宗<anchor xml:id="begd1e45500"/>已<anchor xml:id="endd1e45500"/>竟。
<lb n="0767c13"/>流通未了。故塔還如故
(一如來付囑竟)
。</p>
<p id="pX29p0767c1316" type="inline" rend="margin-left:1em">△次大眾
<lb n="0767c14"/>歡喜。</p>
<lb n="0767c15"/>
<p id="pX29p0767c1501">說是語時
(至)
聞佛所說皆大歡喜。</p>
<lb n="0767c16"/>
<p id="pX29p0767c1601" rend="margin-left:1em">諸佛為化他事遂故喜。菩薩為自行得法故喜。又
<lb n="0767c17"/>說人清淨故喜。佛是也。聞清淨法故喜。玅經是也。
<lb n="0767c18"/>聞法獲證故喜。現在本來得益者是也。三事具足。
<lb n="0767c19"/>故大歡喜。</p>
<lb n="0767c20"/>
<p id="pX29p0767c2001" rend="margin-left:1em">
(囑累品竟)
。</p>
<lb n="0767c21"/>
<p id="pX29p0767c2101" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0767c2110" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0767c22"/>
<p id="pX29p0767c2201">玅法蓮華經藥王菩薩本事品第二十三</p>
<lb n="0767c23"/>
<p id="pX29p0767c2301" rend="margin-left:1em">釋藥王菩薩本事品。觀經曰。昔名星光。從尊者日
<lb n="0767c24"/>藏。聞說佛慧。以雪山上藥。供養眾僧。願我未來。能
<lb n="0768a01"/>治眾生身心兩病。舉世歡喜號曰藥王。</p>
<p id="pX29p0768a0116" type="inline" rend="margin-left:1em">此文明一
<lb n="0768a02"/>切眾生喜見。頓捨一身。復燒兩臂。輕生重法。命殞
<lb n="0768a03"/>道存。舉昔顯今。故言本事品也。</p>
<p id="pX29p0768a0313" type="inline" rend="margin-left:1em">若推此義。星光應
<lb n="0768a04"/>在喜見之後。從捨藥發誓<anchor xml:id="begd1e45574"/>已<anchor xml:id="endd1e45574"/>來。名藥王故。</p>
<p id="pX29p0768a0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋
<lb n="0768a05"/>經文。此下五品。皆是化他流通。今品明化他之師。
<lb n="0768a06"/>唯願大法。大得弘宣。大願眾生。獲大饒益。所以竭
<lb n="0768a07"/>其神力。盡其形命。殷殷虔虔。志猶未<anchor xml:id="begd1e45588"/>已<anchor xml:id="endd1e45588"/>。庶令弟子。
<lb n="0768a08"/>宗法如師。我傳爾明。爾復傳明。明明無<anchor xml:id="begd1e45597"/>已<anchor xml:id="endd1e45597"/>。師之志
<lb n="0768a09"/>也。故知此品。勗弘法之師也。下如玅音觀音兩品。
<lb n="0768a10"/>明他方大士。奉命弘經。普現色身。形無定準。不可
<lb n="0768a11"/>牛羊眼看。不可以凡庸識度。於所聞處。勿生輕想。
<lb n="0768a12"/>輕想。則法不染心。故知下品。勗受法弟子也。</p>
<p id="pX29p0768a1218" type="inline" rend="margin-left:1em">有人
<lb n="0768a13"/>言。上諸品諸佛為佛事。此品下菩薩為佛事。此一
<lb n="0768a14"/>往耳。上品亦有菩薩。此下品亦有諸佛。今明三周
<lb n="0768a15"/>開三顯一。圓因<anchor xml:id="begd1e45619"/>已<anchor xml:id="endd1e45619"/>竟。安樂行品。明乘乘之法。壽量
<lb n="0768a16"/>明乘乘之果。此品下。明乘乘之人。故十二門論云。
<lb n="0768a17"/>大乘者。普賢文殊大人之所乘也。藥王以苦行乘
<lb n="0768a18"/>乘。玅音觀音以三昧乘乘。陀羅尼以總持乘乘。玅
<lb n="0768a19"/>莊嚴以誓願乘乘。普賢以神通乘乘。作此解者。於
<lb n="0768a20"/>化他流通義便也
(藥王至流通義便者。佛囑累<anchor xml:id="begd1e45638"/>已<anchor xml:id="endd1e45638"/>。大事功畢。隨物偏好。故乘乘不
<lb n="0768a21"/>同。真如實相。是所乘之體。一乘因果。是所乘之事。苦行等。是乘乘之緣。隨物機宜。故使弘者。隨緣不等。故
<lb n="0768a22"/>所乘體。皆玅法也。以依一實。立因果故。乘於所乘以利物。故曰乘乘)
。文為四。一宿王
<lb n="0768a23"/>發問。二如來為說。三聞品得益。四多寶種善。初問
<lb n="0768a24"/>有三意。一問藥王遊化。二問藥王苦行。三請如來
<lb n="0768b01"/>為說。</p>
<p id="pX29p0768b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0768b02"/>
<p id="pX29p0768b0201">爾時宿王華菩薩白佛言
(至)
聞皆歡喜。</p>
<lb n="0768b03"/>
<p id="pX29p0768b0301" rend="margin-left:1em">
(一宿王發問竟)
。</p>
<p id="pX29p0768b0307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來為說二。一但說苦行。遊
<lb n="0768b04"/>化。則指色身三昧。或指下二品也。二歎經。初說苦
<lb n="0768b05"/>行中二。先明事本。次明本事。</p>
<p id="pX29p0768b0512" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0768b06"/>
<p id="pX29p0768b0601">爾時佛告宿王華菩薩
(至)
以為供養。</p>
<lb n="0768b07"/>
<p id="pX29p0768b0701" rend="margin-left:1em">有時節佛菩薩聲聞國土等。悉如文。</p>
<p id="pX29p0768b0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△次本事為
<lb n="0768b08"/>三。一佛說法。二修苦行供養。三結會古今。</p>
<p id="pX29p0768b0817" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0768b09"/>
<p id="pX29p0768b0901">爾時彼佛
(至)
及眾菩薩諸聲聞眾說法華經。</p>
<lb n="0768b10"/>
<p id="pX29p0768b1001" rend="margin-left:1em">然佛普為一切。何獨喜見。是其對揚。須付囑流通。
<lb n="0768b11"/>如今之身子。寄一而言諸耳。</p>
<p id="pX29p0768b1112" type="inline" rend="margin-left:1em">△二苦行供養。又二。
<lb n="0768b12"/>一現在。二未來。現在又二。一修行得法。二作念報
<lb n="0768b13"/>恩。</p>
<p id="pX29p0768b1302" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0768b14"/>
<p id="pX29p0768b1401">是一切眾生喜見菩薩
(至)
得現一切色身三昧。</p>
<lb n="0768b15"/>
<p id="pX29p0768b1501" rend="margin-left:1em">△二報恩又二。一三昧力。雨華雨香。</p>
<lb n="0768b16"/>
<p id="pX29p0768b1601">得此三昧<anchor xml:id="begd1e45745"/>已<anchor xml:id="endd1e45745"/>
(至)
以供養佛。</p>
<lb n="0768b17"/>
<p id="pX29p0768b1701" rend="margin-left:1em">△二亡身力。燒身燒臂。為三。一現在燒身。</p>
<lb n="0768b18"/>
<p id="pX29p0768b1801">作是供養<anchor xml:id="begd1e45764"/>已<anchor xml:id="endd1e45764"/>
(至)
光明徧照八十億恒河沙世界。</p>
<lb n="0768b19"/>
<p id="pX29p0768b1901" rend="margin-left:1em">
(經以神通力願者。明依所得三昧。起利他願。以智觀火。焚難思境。故使光明。徧照八十億恒沙世界)
。</p>
<lb n="0768b20"/>
<p id="pX29p0768b2001" rend="margin-left:1em">△二佛稱歎。</p>
<lb n="0768b21"/>
<p id="pX29p0768b2101">其中諸佛同時讚言
(至)
而各默然。</p>
<lb n="0768b22"/>
<p id="pX29p0768b2201" rend="margin-left:1em">真法供養者。當是內運智觀。觀煩惱因果。皆用空
<lb n="0768b23"/>慧蕩之。故言真法也。又觀若身若火。能供所供。皆
<lb n="0768b24"/>是實相。誰燒誰然。能供所供。皆不可得。故名真法
<lb n="0768c01"/>也
(觀若身若火。能供所供。皆是實相者。身火能供事也。佛法所供田也。境智不二。能所一如。苦即
<lb n="0768c02"/>法界。增道損生。故曰乘乘。苟無觀智。能所熾然。妄相效顰。徒取業苦。一失正念。永劫沉淪。葢心正行正。心
<lb n="0768c03"/>邪行邪。後學之徒。不可不慎。有問。律制燒身得蘭。燒指得吉。此中讚燒。其事如何。今為答之。大小開制。教
<lb n="0768c04"/>法不同。小制結過。大制令燒。故梵網中。若不燒者。非出家菩薩。豈獨令俗。而不制道。故知順小行易。不燒
<lb n="0768c05"/>何難。從大誠難。燒乃不易。世以不持為大。則大小俱傾。信此土機緣。咸迷大小。但自揣<anchor xml:id="begd1e45822"/>己<anchor xml:id="endd1e45822"/>德。歷境觀心。與
<lb n="0768c06"/>心相應。當順開制。今藥王久證。竝出開制之方。重法輕生。起神通之願。為軌凡下。思之可知)
。</p>
<p id="pX29p0768c0636" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0768c07"/>
(僭補曰。是真精進者。離身心相也。是名真法供養如來者。能焚之火。性空真火。所焚之身。幻化空身。供養
<lb n="0768c08"/>之佛。法界一相。所謂觀身實相。觀佛亦然。如是。則能焚所焚。能供所供。一相無相。是謂法供養也。智者大
<lb n="0768c09"/>師誦至此。豁然心開。親見靈山一會。儼然未散。乃是現量境界。十方一處。三際一時。因果一致。體用一如。
<lb n="0768c10"/>所云實相玅法。巧喻蓮華者。此之謂耳。又宋四明法智尊者。年五十七。約同志十僧。修法華懺。三載限滿。
<lb n="0768c11"/>同焚身以供玅經。期生安養。楊文公億。再四上書。多方設難。請留身住世說法。師堅志不回。其答文公書。
<lb n="0768c12"/>大意謂性火真空。豈有能燒之相。則所燒自亡也。佛體圓玅豈有所供之田。則能供亦寂矣。兩重能所既
<lb n="0768c13"/>泯。一切功德斯成。是名苦行法門。又名火光正受。四土淨境。頓現此心。諸佛道場。咸彰此處。是名取法門。
<lb n="0768c14"/>捨法門。不取不捨法門。亦是三毒法門。經云。如是三事中。具一切佛法。故文殊云。我是貪欲尸利。我是瞋
<lb n="0768c15"/>恚尸利。我是愚癡尸利。文公知師理勝。不可屈。乃請甬東太守。朝夕保護。師志不得伸。乃然三指供佛。聊
<lb n="0768c16"/>酬夙願而<anchor xml:id="begd1e45857"/>已<anchor xml:id="endd1e45857"/>。古人重法輕生。懃。懇若此。使後人見聞。亦足以少激其頑懦矣)
。</p>
<p id="pX29p0768c1630" type="inline" rend="margin-left:1em">△三時節。</p>
<lb n="0768c17"/>
<p id="pX29p0768c1701">其身火然。千二百歲。過是<anchor xml:id="begd1e45871"/>已<anchor xml:id="endd1e45871"/>後。其身乃盡。</p>
<lb n="0768c18"/>
<p id="pX29p0768c1801" rend="margin-left:1em">
(一現在竟)
。</p>
<p id="pX29p0768c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二未來燒臂。又為五。一生王家。</p>
<lb n="0768c19"/>
<p id="pX29p0768c1901">一切眾生喜見菩薩
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0768c20"/>
<p id="pX29p0768c2001">大王今當知
(至)
捨所愛之身。</p>
<lb n="0768c21"/>
<p id="pX29p0768c2101" rend="margin-left:1em">
(科註云。有本於此偈後。更添供養於世尊。為求無上慧二句。乃後人擅加。笈多所譯。亦但六句。法護所譯。
<lb n="0768c22"/>但只四句。所添者。理固無妨。但原譯無有。不可從也)
。</p>
<p id="pX29p0768c2221" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說本事。</p>
<lb n="0768c23"/>
<p id="pX29p0768c2301">說是偈<anchor xml:id="begd1e45918"/>已<anchor xml:id="endd1e45918"/>
(至)
我今當還供養此佛。</p>
<lb n="0768c24"/>
<p id="pX29p0768c2401" rend="margin-left:1em">△三往佛所。</p>
<lb n="0769a01"/>
<p id="pX29p0769a0101">白<anchor xml:id="begd1e45939"/>已<anchor xml:id="endd1e45939"/>即坐七寶之臺
(至)
合十指爪以偈讚佛。</p>
<lb n="0769a02"/>
<p id="pX29p0769a0201">容顏甚奇玅。光明照十方。我適曾供養。今復還親覲。</p>
<lb n="0769a03"/>
<p id="pX29p0769a0301">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
世尊猶故在世。</p>
<lb n="0769a04"/>
<p id="pX29p0769a0401" rend="margin-left:1em">△四如來付囑。</p>
<lb n="0769a05"/>
<p id="pX29p0769a0501">爾時日月淨明德佛
(至)
於夜後分入於涅槃。</p>
<lb n="0769a06"/>
<p id="pX29p0769a0601" rend="margin-left:1em">△五奉命任持又四。一起塔。</p>
<lb n="0769a07"/>
<p id="pX29p0769a0701">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
懸眾寶鈴。</p>
<lb n="0769a08"/>
<p id="pX29p0769a0801" rend="margin-left:1em">△二燒臂。</p>
<lb n="0769a09"/>
<p id="pX29p0769a0901">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
而以供養。</p>
<lb n="0769a10"/>
<p id="pX29p0769a1001" rend="margin-left:1em">
(經云。七萬二千歲等者。問。燒身但經千二百歲。燒臂何故時長七萬二千歲。答。前為自行。身盡入滅。今為
<lb n="0769a11"/>弘法。令物會三。故云令無數等。既言無數聲聞發菩提心。故知喜見。於佛滅後。不令此等住於小果。此土
<lb n="0769a12"/>亦然)
。</p>
<p id="pX29p0769a1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△三利益。</p>
<lb n="0769a13"/>
<p id="pX29p0769a1301">令無數求聲聞眾
(至)
皆使得住現一切色身三昧。</p>
<lb n="0769a14"/>
<p id="pX29p0769a1401" rend="margin-left:1em">△四現報。</p>
<lb n="0769a15"/>
<p id="pX29p0769a1501">爾時諸菩薩天人阿修羅等
(至)
一切人天得未曾有。</p>
<lb n="0769a16"/>
<p id="pX29p0769a1601" rend="margin-left:1em">
(二修苦行供養竟)
。</p>
<p id="pX29p0769a1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結會古今又二。一結會。</p>
<lb n="0769a17"/>
<p id="pX29p0769a1701">佛告宿王華菩薩
(至)
如是無量百千萬億那由他數。</p>
<lb n="0769a18"/>
<p id="pX29p0769a1801" rend="margin-left:1em">△二勸修。</p>
<lb n="0769a19"/>
<p id="pX29p0769a1901">宿王華若有發心
(至)
諸珍寶物而供養者。</p>
<lb n="0769a20"/>
<p id="pX29p0769a2001" rend="margin-left:1em">勸修者。能然一指。勝捨外身。外輕內重。故功福有
<lb n="0769a21"/>異。文云。妻子者。外身也。國城等。外財也
(一說苦行
<lb n="0769a22"/>竟)
。</p>
<p id="pX29p0769a2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎經勸持三。先歎能持者。次歎所持法。後
<lb n="0769a23"/>明持經福深。</p>
<p id="pX29p0769a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0769a24"/>
<p id="pX29p0769a2401">若復有人
(至)
其福最多。</p>
<lb n="0769b01"/>
<p id="pX29p0769b0101" rend="margin-left:1em">七寶奉四聖。不如持一偈。法是聖師。能生能養。能
<lb n="0769b02"/>成能榮。莫過於法。故人輕法重也
(能生等者。如父母。必以四護護
<lb n="0769b03"/>子。今發心由法為生。始終隨逐為養。令滿極果為成。能應法界為榮。雖四不同。以法為本)
。</p>
<p id="pX29p0769b0335" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0769b04"/>歎所持法又二。初歎法體。次歎法用。</p>
<p id="pX29p0769b0415" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0769b05"/>
<p id="pX29p0769b0501">宿王華譬如一切
(至)
此經亦復如是諸經中王。</p>
<lb n="0769b06"/>
<p id="pX29p0769b0601" rend="margin-left:1em">川流江河諸水之中。海為第一者。無量義云。四水
<lb n="0769b07"/>譬教。藥草喻中。一雲能雨譬說法。又諸水。總一切
<lb n="0769b08"/>教。別舉四者。譬乳酪生熟四味教也。此法華教。譬
<lb n="0769b09"/>醍醐。海也。說窮本地為深。徧一切處為大。純明佛
<lb n="0769b10"/>法。不說餘法為鹹。最為深大。其義如是。</p>
<p id="pX29p0769b1016" type="inline" rend="margin-left:1em">十寶山名。

<lb n="0769b11"/>出華嚴及眾經
(云云)
。土黑鐵圍。故非是寶。十山雖
<lb n="0769b12"/>寶。或一或二。神龍雜居。須彌四寶所成。純天所住。
<lb n="0769b13"/>譬餘教說能依。十住。四十心。或凡或賢或聖。說所
<lb n="0769b14"/>依。或俗或真或中。是為卑下。此法華經所說諦理。
<lb n="0769b15"/>常樂我淨。如四寶所成。開示悟入者之所依。是故
<lb n="0769b16"/>此義。最為高上。</p>
<p id="pX29p0769b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">星月同是陰精。俱於夜現。星無虧
<lb n="0769b17"/>盈。不及於月。諸經說權智。不得自在。此經明權即
<lb n="0769b18"/>實。實即權。盈虧相指。不二而二。如此說權智。勝餘
<lb n="0769b19"/>教也。</p>
<p id="pX29p0769b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">日是陽精。獨能破闇。諸經明實智破惑。尚不
<lb n="0769b20"/>及即實而權。那得竝即權而實。故知此經明實智。
<lb n="0769b21"/>最為第一
(諸經說權智等者。權不即實。致令教法。皆非自在。諸機不融。故教主別爾。諸經
<lb n="0769b22"/>明實智等者。竝是權外之實。故破疑不徧。尚不及此經說施權意。<anchor xml:id="begd1e46178"/>已<anchor xml:id="endd1e46178"/>破諸疑。故云即實而權。况復今經。本
<lb n="0769b23"/>為顯實。有疑皆斷。故云即權而實。所以權實之語。非獨今經。相即之言。出自於此)
。輪王號
<lb n="0769b24"/>令。統於四域。</p>
<p id="pX29p0769b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">釋領三十三。</p>
<p id="pX29p0769b2411" type="inline" rend="margin-left:1em">梵號令。總上冠下。譬餘
<lb n="0769c01"/>經說三諦三昧。各不相收。不得自在。此經所說。以
<lb n="0769c02"/>實相入真。決了聲聞法。是諸經之王。實相入俗。一
<lb n="0769c03"/>切治生產業。不相違背。實相入中。諸法無非佛法。
<lb n="0769c04"/>文云。一切學無學。及發菩薩心者之父。其義如是。
<lb n="0769c05"/>
(文云。學無學等者。指三教菩薩為發菩薩心者。今經為彼之父。能生彼故。昔謂非子。至此方知)
一
<lb n="0769c06"/>切凡夫四果。支佛第一者。此明任運無功用也。餘
<lb n="0769c07"/>經要因功用。乃得入流。如四果人。因聞思修。方乃
<lb n="0769c08"/>得悟。此經明無作四諦。不雜方便。自然流入薩婆
<lb n="0769c09"/>若海。如大白牛。肥壯多力。其疾如風。</p>
<p id="pX29p0769c0915" type="inline" rend="margin-left:1em">聲聞支佛。菩
<lb n="0769c10"/>薩為第一者。此明因第一也。餘經明因。是七方便。
<lb n="0769c11"/>今經明因。出方便外。故因第一也。</p>
<p id="pX29p0769c1114" type="inline" rend="margin-left:1em">如來第一者。此
<lb n="0769c12"/>明果也。餘經明果。近在寂場。此經明果。遠指本地。
<lb n="0769c13"/>故最第一。</p>
<p id="pX29p0769c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一歎法體竟)
。</p>
<p id="pX29p0769c1310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎法用又三。初歎拔
<lb n="0769c14"/>苦用。</p>
<lb n="0769c15"/>
<p id="pX29p0769c1501">宿王華此經能救一切眾生
(至)
離諸苦惱。</p>
<lb n="0769c16"/>
<p id="pX29p0769c1601" rend="margin-left:1em">△二有十二事。歎與樂用。</p>
<lb n="0769c17"/>
<p id="pX29p0769c1701">此經能大饒益一切眾生
(至)
如炬除闇。</p>
<lb n="0769c18"/>
<p id="pX29p0769c1801" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。燈炬二喻重出者。如闇得燈。是明闇不相除。如炬除闇。是闇時無明。明時無闇。喻智能破惑)
。</p>
<p id="pX29p0769c1839" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0769c19"/>三結。</p>
<lb n="0769c20"/>
<p id="pX29p0769c2001">此法華經亦復如是
(至)
能解一切生死之縛。</p>
<lb n="0769c21"/>
<p id="pX29p0769c2101" rend="margin-left:1em">
(二歎所持法竟)
。</p>
<p id="pX29p0769c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明持福深有四。先舉聞全經福。</p>
<lb n="0769c22"/>
<p id="pX29p0769c2201">若人得聞此法華經
(至)
所得功德亦復無量。</p>
<lb n="0769c23"/>
<p id="pX29p0769c2301" rend="margin-left:1em">△次舉聞品福。</p>
<lb n="0769c24"/>
<p id="pX29p0769c2401">宿王華若有人
(至)
諸餘怨敵皆悉摧滅。</p>
<lb n="0770a01"/>
<p id="pX29p0770a0101" rend="margin-left:1em">△三格量。</p>
<lb n="0770a02"/>
<p id="pX29p0770a0201">善男子百千諸佛
(至)
所得功德如上所說。</p>
<lb n="0770a03"/>
<p id="pX29p0770a0301" rend="margin-left:1em">口出香是現報。餘是後報
(經云五百歲者。大集經中。有五五百。具如前文。
<lb n="0770a04"/>經云。若有女人等者。此中秪云得聞是經。如說修行。即淨土因。不須更指觀經等也。問。如何修行。答。既云
<lb n="0770a05"/>如說修行。即依經立行。具如分別功德品中。直觀此土。四土具足。故此佛身。即三身也。故此大眾。即一切
<lb n="0770a06"/>眾。以惑未斷故。故安樂行是同居淨土行之氣分也。故不離同居穢。見同居淨。問。同居類多何必極樂。答
<lb n="0770a07"/>教說多故。由物機故。是攝生故。令專注故。宿緣厚故。約多分故。下文兜率。其例不同。但在機感矣)
。</p>
<p id="pX29p0770a0738" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0770a08"/>
(僭補曰。淨土法門。廣大無量。具諸法門。三根普利。隨根證入故。阿彌陀佛願力深故。十方諸佛皆共稱讚
<lb n="0770a09"/>故。十方諸佛皆極樂國中出故。千經萬論無不勸修故。不棄惡人。十念往生故。八方上下無央數諸天人
<lb n="0770a10"/>民。及蜎飛蝡動。皆得生故。諸宗諸祖師皆同修故。萬修萬人去故。往生靈驗。古今昭著。人人知故。人人信
<lb n="0770a11"/>故。其功德不可思議。罄南山之竹。不能殫書故。只患娑婆情重。極樂念輕。善根不深。疑信相半。志不決定。
<lb n="0770a12"/>是自誤耳)
。</p>
<p id="pX29p0770a1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△四囑累。</p>
<lb n="0770a13"/>
<p id="pX29p0770a1301">是故宿王華
(至)
應當如是生恭敬心。</p>
<lb n="0770a14"/>
<p id="pX29p0770a1401" rend="margin-left:1em">得聞是經不老不死者。此須觀解。不老是樂。不死
<lb n="0770a15"/>是常。聞於此經。得常樂之解。坦然在懷。無所畏忌。
<lb n="0770a16"/>
(第一第二大段問答竟)
。</p>
<p id="pX29p0770a1610" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三大段。聞品得益。如
<lb n="0770a17"/>文。</p>
<lb n="0770a18"/>
<p id="pX29p0770a1801">說是藥王菩薩本事品時。八萬四千菩薩。得解一切
<lb n="0770a19"/>眾生語言陀羅尼。</p>
<lb n="0770a20"/>
<p id="pX29p0770a2001" rend="margin-left:1em">△第四大段。多寶稱善。如文。</p>
<lb n="0770a21"/>
<p id="pX29p0770a2101">多寶如來
(至)
利益無量一切眾生。</p>
<lb n="0770a22"/>
<p id="pX29p0770a2201" rend="margin-left:1em">
(藥王菩薩本事品竟)
。</p>
<lb n="0770a23"/>
<p id="pX29p0770a2301" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0770a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0770a24"/>
<p id="pX29p0770a2401">玅法蓮華經玅音菩薩品第二十四</p>
<lb n="0770b01"/>
<p id="pX29p0770b0101" rend="margin-left:1em">釋玅音菩薩品。文中自釋。昔奉雲雷音王佛十萬
<lb n="0770b02"/>種妓。今遊化他土。音樂自隨。昔奉八萬四千寶鉢。
<lb n="0770b03"/>今爾許道器眷屬圍繞。昔得一切眾生語言陀羅
<lb n="0770b04"/>尼。今以普現色身。以玅音聲。徧吼十方。弘宣此教。
<lb n="0770b05"/>故名玅音品。此品明菩薩以難思之力。隨類通經。
<lb n="0770b06"/>物覩其迹。莫測其本。但甘其味。無擇其形。當卑其
<lb n="0770b07"/>地。自疏其流。即是化他門中第二意也。</p>
<p id="pX29p0770b0716" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經
<lb n="0770b08"/>文為六。一放光東召。二奉命西來。三十方弘經。四
<lb n="0770b09"/>二土得益。五還歸本國。六聞品進道。</p>
<p id="pX29p0770b0915" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0770b10"/>
<p id="pX29p0770b1001">爾時釋迦牟尼佛
(至)
徧照其國。</p>
<lb n="0770b11"/>
<p id="pX29p0770b1101" rend="margin-left:1em">大人相者。大相海也。徧體毛功德。不及一好功德。
<lb n="0770b12"/>眾好功德。不及一相功德。諸相從下向上。展轉相
<lb n="0770b13"/>勝。不及白毫功德。白毫功德。不及肉髻功德。故是
<lb n="0770b14"/>大人相也。此相業者。從孝順師長起。今放是光。召
<lb n="0770b15"/>本弟子。使弘中道之經。利益大機者也。白毫從一
<lb n="0770b16"/>道清淨起。今放此光。令弘此法也。問。佛一一相。皆
<lb n="0770b17"/>法界海。何故勝負。答。行布圓融。一體無二。今約圓
<lb n="0770b18"/>融之行布。故作是說耳。問。佛有緣弟子。布滿十方。
<lb n="0770b19"/>何故唯召東西。不論八方耶。答。此有所表。淨名云。
<lb n="0770b20"/>日月何意行閻浮提。欲以光明。除眾暗瞑。東是光
<lb n="0770b21"/>始。西是其終。有始有終。其唯聖人乎。未發心者。令
<lb n="0770b22"/>其發心。未究竟者。令其究竟。一菩薩既爾。諸眾亦
<lb n="0770b23"/>然。一方既爾。諸方亦然。聖不煩文。舉一蔽諸。故但
<lb n="0770b24"/>言東西耳
(一放光東召竟)
。</p>
<p id="pX29p0770b2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二奉命發來。文為二。
<lb n="0770c01"/>一發來緣。二正發來。來緣為五。一經家敘其福慧。</p>
<lb n="0770c02"/>
<p id="pX29p0770c0201">爾時一切淨光莊嚴國中
(至)
諸大三昧。</p>
<lb n="0770c03"/>
<p id="pX29p0770c0301" rend="margin-left:1em">敘福之由。由值先佛多也。甚深智慧。即智慧莊嚴。
<lb n="0770c04"/>十六三昧。即福德莊嚴也
(此十六。竝是法華三昧異名耳。隨義說之。今稱
<lb n="0770c05"/>法華三昧之相)
。</p>
<p id="pX29p0770c0507" type="inline" rend="margin-left:1em">△二被照辭佛。</p>
<lb n="0770c06"/>
<p id="pX29p0770c0601">釋迦牟尼佛光照其身
(至)
藥上菩薩。</p>
<lb n="0770c07"/>
<p id="pX29p0770c0701" rend="margin-left:1em">光照身辭佛。悉如文。</p>
<p id="pX29p0770c0709" type="inline" rend="margin-left:1em">△三誡。</p>
<lb n="0770c08"/>
<p id="pX29p0770c0801">爾時淨華宿王智佛
(至)
生下劣想。</p>
<lb n="0770c09"/>
<p id="pX29p0770c0901" rend="margin-left:1em">佛誡者。然法身大士。故不肅而成。所將眷屬。或未
<lb n="0770c10"/>達者。故寄彼而規此耳。夫佛身與理相稱。不得見
<lb n="0770c11"/>卑小而忘其尊嚴。此約如來座為誡也。夫師及弟
<lb n="0770c12"/>子。智斷具足。師既施權。弟子亦隱其實。此約如來
<lb n="0770c13"/>衣為誡也。夫依報國土。皆正報所感。如來以慈臨
<lb n="0770c14"/>大千。宜須高須下。勿覩依報而忽正報也。此約如
<lb n="0770c15"/>來室為誡也。此佛弘經。亦敕三意。彼尊誡約。諸佛
<lb n="0770c16"/>道同也。</p>
<p id="pX29p0770c1604" type="inline" rend="margin-left:1em">△四受旨。</p>
<lb n="0770c17"/>
<p id="pX29p0770c1701">玅音菩薩白其佛言
(至)
如來功德智慧莊嚴。</p>
<lb n="0770c18"/>
<p id="pX29p0770c1801" rend="margin-left:1em">受旨者。如來力是座力。神通力是室力。莊嚴力是
<lb n="0770c19"/>衣力。此受弘經之大旨。利物之宗要。故能不動此
<lb n="0770c20"/>會。遊化十方焉。</p>
<p id="pX29p0770c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△五現來相。又為六。一遣蓮華。</p>
<lb n="0770c21"/>
<p id="pX29p0770c2101">於是玅音菩薩
(至)
甄叔迦寶以為其臺。</p>
<lb n="0770c22"/>
<p id="pX29p0770c2201" rend="margin-left:1em">△二問。</p>
<lb n="0770c23"/>
<p id="pX29p0770c2301">爾時文殊師利法王子
(至)
甄叔迦寶以為其臺。</p>
<lb n="0770c24"/>
<p id="pX29p0770c2401" rend="margin-left:1em">問。若文殊位下。辭不應求見。若文殊位高。相來那
<lb n="0771a01"/>忽不識。答。雖同一位。有始中終。止此一事不知。無
<lb n="0771a02"/>忝高位。又眾中見瑞不了。發起令知。故問佛耳。</p>
<p id="pX29p0771a0219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0771a03"/>三答。</p>
<lb n="0771a04"/>
<p id="pX29p0771a0401">爾時釋迦牟尼佛
(至)
亦欲供養聽法華經。</p>
<lb n="0771a05"/>
<p id="pX29p0771a0501" rend="margin-left:1em">△四請。</p>
<lb n="0771a06"/>
<p id="pX29p0771a0601">文殊師利白佛言
(至)
彼菩薩來令我得見。</p>
<lb n="0771a07"/>
<p id="pX29p0771a0701" rend="margin-left:1em">△五推功。</p>
<lb n="0771a08"/>
<p id="pX29p0771a0801">爾時釋迦牟尼佛
(至)
當為汝等而現其相。</p>
<lb n="0771a09"/>
<p id="pX29p0771a0901" rend="margin-left:1em">△六命來。</p>
<lb n="0771a10"/>
<p id="pX29p0771a1001">時多寶佛告彼菩薩
(至)
欲見汝身。</p>
<lb n="0771a11"/>
<p id="pX29p0771a1101" rend="margin-left:1em">
(一發來緣竟)
。</p>
<p id="pX29p0771a1106" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正發來文為六。一與眷屬經歷。</p>
<lb n="0771a12"/>
<p id="pX29p0771a1201">于時玅音菩薩。於彼國沒
(至)
百千天樂不鼓自鳴。</p>
<lb n="0771a13"/>
<p id="pX29p0771a1301" rend="margin-left:1em">△二敘相登臺。</p>
<lb n="0771a14"/>
<p id="pX29p0771a1401">是菩薩目如廣大
(至)
而來詣此娑婆世界耆闍崛山。</p>
<lb n="0771a15"/>
<p id="pX29p0771a1501" rend="margin-left:1em">△三問訊傳旨。</p>
<lb n="0771a16"/>
<p id="pX29p0771a1601">到<anchor xml:id="begd1e46735"/>已<anchor xml:id="endd1e46735"/>下七寶臺
(至)
安隱少惱堪忍久住不。</p>
<lb n="0771a17"/>
<p id="pX29p0771a1701" rend="margin-left:1em">△四請見多寶。</p>
<lb n="0771a18"/>
<p id="pX29p0771a1801">世尊。我今欲見多寶佛身。唯願世尊。示我令見。</p>
<lb n="0771a19"/>
<p id="pX29p0771a1901" rend="margin-left:1em">△五世尊為通。</p>
<lb n="0771a20"/>
<p id="pX29p0771a2001">爾時釋迦牟尼佛。語多寶佛。是玅音菩薩。欲得相見。</p>
<lb n="0771a21"/>
<p id="pX29p0771a2101" rend="margin-left:1em">△六塔中稱善。</p>
<lb n="0771a22"/>
<p id="pX29p0771a2201">時多寶佛告玅音言
(至)
故來至此。</p>
<lb n="0771a23"/>
<p id="pX29p0771a2301" rend="margin-left:1em">
(二奉命西來竟)
。</p>
<p id="pX29p0771a2307" type="inline" rend="margin-left:1em">△三十方弘經。有二問答。初問善
<lb n="0771a24"/>根神力。二問住何三昧。</p>
<p id="pX29p0771a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">初問善根神力。</p>
<lb n="0771b01"/>
<p id="pX29p0771b0101">爾時華德菩薩白佛言
(至)
有是神力。</p>
<lb n="0771b02"/>
<p id="pX29p0771b0201" rend="margin-left:1em">△二答。佛還答二意。一答善根。昔獻樂奉器。華德
<lb n="0771b03"/>於汝意云何下。仍結古今。悉如文。</p>
<lb n="0771b04"/>
<p id="pX29p0771b0401">佛告華德菩薩
(至)
百千萬億那由他佛。</p>
<lb n="0771b05"/>
<p id="pX29p0771b0501" rend="margin-left:1em">△二答其神力之問。</p>
<lb n="0771b06"/>
<p id="pX29p0771b0601">華德汝但見玅音菩薩其身在此
(至)
其事如是。</p>
<lb n="0771b07"/>
<p id="pX29p0771b0701" rend="margin-left:1em">示三十四凡身。四聖人身。結成十法界六道耳。</p>
<p id="pX29p0771b0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0771b08"/>二問住何三昧而能如此自在利益。佛答如文。</p>
<lb n="0771b09"/>
<p id="pX29p0771b0901">爾時華德菩薩
(至)
能如是饒益無量眾生。</p>
<lb n="0771b10"/>
<p id="pX29p0771b1001" rend="margin-left:1em">
(三十方弘經竟)
。</p>
<p id="pX29p0771b1007" type="inline" rend="margin-left:1em">△四二土利益。</p>
<lb n="0771b11"/>
<p id="pX29p0771b1101">說是玅音菩薩品時
(至)
亦得是三昧。及陀羅尼。</p>
<lb n="0771b12"/>
<p id="pX29p0771b1201" rend="margin-left:1em">三昧與陀羅尼。體一而用異。寂用為三昧。持用名
<lb n="0771b13"/>陀羅尼。又色身變現名三昧。音聲辨說名陀羅尼。
<lb n="0771b14"/>上品云。初得一切色身三昧。轉身得一切語言陀
<lb n="0771b15"/>羅尼。當知音聲。猶是色法。故言體一用異。又舌根
<lb n="0771b16"/>清淨名陀羅尼。餘根清淨名三昧。都是六根清淨
<lb n="0771b17"/>法門耳。</p>
<p id="pX29p0771b1704" type="inline" rend="margin-left:1em">△五還本土。</p>
<lb n="0771b18"/>
<p id="pX29p0771b1801">爾時玅音菩薩
(至)
得現一切色身三昧。</p>
<lb n="0771b19"/>
<p id="pX29p0771b1901" rend="margin-left:1em">動地雨華者。菩薩經歷。尚能傍益。況佛前放光。傍
<lb n="0771b20"/>照東方百八萬億那由他土。亦傍論利益也。</p>
<p id="pX29p0771b2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△六
<lb n="0771b21"/>聞品進道。</p>
<lb n="0771b22"/>
<p id="pX29p0771b2201">說是玅音菩薩來往品時
(至)
得法華三昧。</p>
<lb n="0771b23"/>
<p id="pX29p0771b2301" rend="margin-left:1em">
(玅音菩薩品竟)
。</p>
<lb n="0771b24"/>
<p id="pX29p0771b2401" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0771b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0771c01"/>
<p id="pX29p0771c0101">玅法蓮華經觀世音菩薩普門品第二十五</p>
<lb n="0771c02"/>
<p id="pX29p0771c0201" rend="margin-left:1em">釋觀世音菩薩普門品。有通有別。通有十雙。別有
<lb n="0771c03"/>五雙。十雙者。一人法。乃至第十智斷。一人法。觀世
<lb n="0771c04"/>音者。人也。普門者。法也。人有多種。法有多種。經有
<lb n="0771c05"/>二問答。依前問答。論觀世音人。依後問答。論普門
<lb n="0771c06"/>法。人法合題。故言觀世音普門品。</p>
<p id="pX29p0771c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">二慈悲。觀世音
<lb n="0771c07"/>者。依前問答。大悲拔苦。百千苦惱。皆得解脫。普門
<lb n="0771c08"/>者。依後問答。大慈與樂。應以得度而為說法也。</p>
<p id="pX29p0771c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">三
<lb n="0771c09"/>二嚴。觀世音者。智慧莊嚴。智能斷惑。如明時無闇。
<lb n="0771c10"/>普門者。福德莊嚴。福能轉壽。如珠雨寶。</p>
<p id="pX29p0771c1016" type="inline" rend="margin-left:1em">四法應。觀
<lb n="0771c11"/>世音者。觀冥於境。即法身也。普門者。隨所應現。即
<lb n="0771c12"/>應身也。</p>
<p id="pX29p0771c1204" type="inline" rend="margin-left:1em">五藥珠。觀世音者。譬藥樹王。徧體愈病。普
<lb n="0771c13"/>門者。譬如意珠王。隨意所與
(如意珠者。珠具多德。具如止觀第五)
。六
<lb n="0771c14"/>冥顯。觀世音者。冥作利益。無所見聞。三毒七難皆
<lb n="0771c15"/>離。二求兩願皆滿也。普門者。顯作利益。目覩三十
<lb n="0771c16"/>三聖容。耳聞十九尊教也。</p>
<p id="pX29p0771c1611" type="inline" rend="margin-left:1em">七隨自他。觀世音者。隨
<lb n="0771c17"/>自意。照實智也。普門者。隨於他意。照權智也。</p>
<p id="pX29p0771c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">八體
<lb n="0771c18"/>用。觀世音者。不動本際。體也。普門者。迹任方圓。用
<lb n="0771c19"/>也。</p>
<p id="pX29p0771c1902" type="inline" rend="margin-left:1em">九緣了二因。觀世音者。根本是了因種子。普門
<lb n="0771c20"/>者。根本是緣因種子也。</p>
<p id="pX29p0771c2010" type="inline" rend="margin-left:1em">十智斷。觀世音者。究竟是
<lb n="0771c21"/>智德。如十四夜月。清輝將滿也。普門者。究竟是斷
<lb n="0771c22"/>德。如二十九夜月。邪輝將盡也。經文兩問答。含無
<lb n="0771c23"/>量義。略用十雙。始從人法。終至智斷。釋品通名。其
<lb n="0771c24"/>義如是。</p>
<p id="pX29p0771c2404" type="inline" rend="margin-left:1em">別論五隻者。謂觀世音普門也。一觀者。觀
<lb n="0772a01"/>有多種。謂析觀。體觀。次第觀。圓觀。析觀者。滅色入
<lb n="0772a02"/>空也。體觀者。即色是空也。次第觀者。從析觀乃至
<lb n="0772a03"/>圓觀也。圓觀者。即析觀是實相。乃至次第觀。亦實
<lb n="0772a04"/>相也。今簡三觀。唯論圓觀。文云普門。觀若不圓。門
<lb n="0772a05"/>不稱普。即此義也。</p>
<p id="pX29p0772a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">二世者。世亦多種。謂有為世。無
<lb n="0772a06"/>為世。二邊世。不思議世。有為世者。三界世也。無為
<lb n="0772a07"/>世者。二涅槃也。二邊世者。生死涅槃也。不思議世
<lb n="0772a08"/>者。實相境也。簡却諸世。但取不思議世也。</p>
<p id="pX29p0772a0817" type="inline" rend="margin-left:1em">三音者。
<lb n="0772a09"/>機也。機亦多種。人天機。二乘機。菩薩機。佛機。人天
<lb n="0772a10"/>機者。諸惡莫作。眾善奉行也。二乘機者。厭畏生死。
<lb n="0772a11"/>欣尚無為也。菩薩機者。先人後<anchor xml:id="begd1e47043"/>己<anchor xml:id="endd1e47043"/>。慈悲仁讓也。佛
<lb n="0772a12"/>機者。一切諸法中。悉以等觀入。一切無礙人。一道
<lb n="0772a13"/>出生死也。揀却諸音之機。唯取佛音之機而設應。
<lb n="0772a14"/>以此機應因緣。故名觀世音也。</p>
<p id="pX29p0772a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">四普者。周徧也。諸
<lb n="0772a15"/>法無量。若不得普。則是偏法。若得普者。則是圓法。
<lb n="0772a16"/>故思益云。一切法邪。一切法正。略約十法明普。得
<lb n="0772a17"/>此意<anchor xml:id="begd1e47068"/>已<anchor xml:id="endd1e47068"/>。類一切法。無不是普。所謂慈悲普。弘誓普。
<lb n="0772a18"/>修行普。離惑普。入法門普。神通普。方便普。說法普。
<lb n="0772a19"/>成就眾生普。供養諸佛普。</p>
<p id="pX29p0772a1911" type="inline" rend="margin-left:1em">一慈悲普者。始自人天。
<lb n="0772a20"/>終至菩薩。皆有慈悲。然有普有不普。生法兩緣。慈
<lb n="0772a21"/>體既偏。被緣不廣。不得稱普。無緣與實相體同。其
<lb n="0772a22"/>理既圓。慈靡不徧。如磁石吸鐵。任運相應。如此慈
<lb n="0772a23"/>悲。徧熏一切。名慈悲普。</p>
<p id="pX29p0772a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">二弘誓普者。弘。廣也。誓。制
<lb n="0772a24"/>也。廣制要心。故言弘誓。弘誓約四諦起。若約有作
<lb n="0772b01"/>無生無量四諦者。收法不盡。不名為普。若約無作
<lb n="0772b02"/>四諦者。名弘誓普也。</p>
<p id="pX29p0772b0209" type="inline" rend="margin-left:1em">三修行普者。例如佛未值定
<lb n="0772b03"/>光佛前。凡有所修。不與理合。從得記<anchor xml:id="begd1e47108"/>已<anchor xml:id="endd1e47108"/>。觸事即理。
<lb n="0772b04"/>理智歷法而修行者。無行而不普也。</p>
<p id="pX29p0772b0415" type="inline" rend="margin-left:1em">四斷惑普者。
<lb n="0772b05"/>若用一切智。道種智。斷四住塵沙等惑。如却枝條。
<lb n="0772b06"/>不名斷惑普。若用一切種智斷無明者。五住皆盡。
<lb n="0772b07"/>如除根本。名斷惑普。</p>
<p id="pX29p0772b0709" type="inline" rend="margin-left:1em">五入法門普者。道前名修方
<lb n="0772b08"/>便。道後所入。名入法門。若二乘以一心入一定。一
<lb n="0772b09"/>心作一。不得眾多。又為定所縛。故不名普。若歷別
<lb n="0772b10"/>諸地。淺深階差。亦不名普。若入王三昧。一切三昧
<lb n="0772b11"/>悉入其中。不起滅定。現諸威儀。故名法門普。</p>
<p id="pX29p0772b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">六神
<lb n="0772b12"/>通普者。大羅漢天眼照大千。支佛照百佛世界。菩
<lb n="0772b13"/>薩照恒沙世界。皆緣境狹。發通亦偏。若緣實相修
<lb n="0772b14"/>者。一發一切發。相似神通。如上說。況真神通而非
<lb n="0772b15"/>普耶。</p>
<p id="pX29p0772b1503" type="inline" rend="margin-left:1em">七方便普者。二種。道前方便。修行中攝。道後
<lb n="0772b16"/>又二。一者法體。如入法門中說。二者化用。如今說。
<lb n="0772b17"/>逗機利物。稱道緣宜。一時圓徧。雖復種種運為。於
<lb n="0772b18"/>法性實際而無損減。是名方便普。</p>
<p id="pX29p0772b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">八說法普者。能
<lb n="0772b19"/>以一玅音。稱十法界機。隨其宜類。俱令解脫。如修
<lb n="0772b20"/>羅琴。故名說法普。</p>
<p id="pX29p0772b2008" type="inline" rend="margin-left:1em">九成就眾生普者。一切世間。及
<lb n="0772b21"/>出世間所有事業。皆菩薩所為。鑿井造舟。神農嘗
<lb n="0772b22"/>藥。雲蔭日照。利益眾生。乃至利益一切賢聖。示教
<lb n="0772b23"/>利喜。令入三菩提。是名成就眾生普
(鑿井等者。如華嚴云。若有
<lb n="0772b24"/>世界初成時。眾生所須資生具。菩薩爾時為工匠。終不造作殺生器)
。十供養諸佛普
<lb n="0772c01"/>者。若作外事供養。以一時一食。一華一香。普供養
<lb n="0772c02"/>一切佛。無前無後。一時等供。於一塵中。出種種塵。
<lb n="0772c03"/>亦復如是。若作內觀者。圓智導眾行。圓智名為佛。
<lb n="0772c04"/>眾行資圓智。即是供養佛。若行資餘智。不名供養
<lb n="0772c05"/>普。眾行資圓智。是名供養普。</p>
<p id="pX29p0772c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">五門者。從假入空。空
<lb n="0772c06"/>通而假壅。從空入假。假通而空壅。偏通則非普。壅
<lb n="0772c07"/>故非門。中道非空非假。正通實相。雙照二諦。故名
<lb n="0772c08"/>普。正通故名門。普門圓通。義則無量。略舉其十。類
<lb n="0772c09"/>則可知。</p>
<p id="pX29p0772c0904" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。此品猶是普現色身三昧。化
<lb n="0772c10"/>他流通也。文二。先長行。次偈頌。長行為三。一問。二
<lb n="0772c11"/>答。三聞品得益。問答兩番。今初番問為三。初經家
<lb n="0772c12"/>敘請儀。</p>
<lb n="0772c13"/>
<p id="pX29p0772c1301">爾時無盡意菩薩
(至)
而作是言。</p>
<lb n="0772c14"/>
<p id="pX29p0772c1401" rend="margin-left:1em">時者。說東方菩薩竟。次說西方菩薩時也
(世界悉)
。說
<lb n="0772c15"/>東方生善竟。次說西方生善時
(為人悉)
。說東方斷疑
<lb n="0772c16"/>竟。次說西方斷疑時
(對治悉)
。說東方得道竟。次說西
<lb n="0772c17"/>方得道時
(第一義)
。無盡意者。大品明空則無盡。大集
<lb n="0772c18"/>明八十無盡門。淨名云。夫無盡者。非盡非無盡。故
<lb n="0772c19"/>名無盡
(初引大品空。大集假。淨名中。大品明空則無盡。大集八十無盡門。既多門不同。即是
<lb n="0772c20"/>假也。淨名夫無盡者。無有盡與不盡。雙非故中也)
。總三經。用三觀三智釋
<lb n="0772c21"/>無盡也。意者。智也。無盡者。境也。智契於境。單從於
<lb n="0772c22"/>境。應言無盡。單從於智。應言於意。境智合稱。故言
<lb n="0772c23"/>無盡意。又意者。世出世之本。又意即法界中道。故
<lb n="0772c24"/>言能觀心性。名為上定。此約三智三觀釋名也。</p>
<p id="pX29p0772c2419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0773a01"/>二無盡以持名緣問。</p>
<lb n="0773a02"/>
<p id="pX29p0773a0201">世尊。觀世音菩薩。以何因緣。名觀世音。</p>
<lb n="0773a03"/>
<p id="pX29p0773a0301" rend="margin-left:1em">問者。大經云。具二莊嚴。能問能答。無盡意。前以慧
<lb n="0773a04"/>莊嚴。問觀世音慧莊嚴。佛以慧莊嚴。答觀世音慧
<lb n="0773a05"/>莊嚴也。</p>
<p id="pX29p0773a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△三如來以尋聲救苦答。為三。一總答。二
<lb n="0773a06"/>別答。三勸持名答。總答為三。一多人遭苦。二聞名
<lb n="0773a07"/>稱號。三得解脫。</p>
<p id="pX29p0773a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0773a08"/>
<p id="pX29p0773a0801">佛告無盡意菩薩
(至)
受諸苦惱。</p>
<lb n="0773a09"/>
<p id="pX29p0773a0901" rend="margin-left:1em">受苦者。自有多苦苦一人。多人受一苦。多人受多
<lb n="0773a10"/>苦。一人受一苦。今文百千萬億眾生。多人也。受諸
<lb n="0773a11"/>苦惱。多苦也。舉多顯少。多尚能救。況少苦耶
(多苦苦一
<lb n="0773a12"/>人等四句。一一句中。有苦皆救。咸可持名。以有五隻十雙普故。故念念咸益。圓菩薩皆然。但隨緣耳)
。</p>
<lb n="0773a13"/>
<p id="pX29p0773a1301" rend="margin-left:1em">△二聞名稱號。</p>
<lb n="0773a14"/>
<p id="pX29p0773a1401">聞是觀世音菩薩。一心稱名。</p>
<lb n="0773a15"/>
<p id="pX29p0773a1501" rend="margin-left:1em">遭苦是惡。稱名是善。善惡合為機義也。</p>
<p id="pX29p0773a1516" type="inline" rend="margin-left:1em">△三得解
<lb n="0773a16"/>脫。</p>
<lb n="0773a17"/>
<p id="pX29p0773a1701">觀世音菩薩。即時觀其音聲。皆得解脫。</p>
<lb n="0773a18"/>
<p id="pX29p0773a1801" rend="margin-left:1em">皆得解脫。是應也。此是機感因緣。名觀世音。亦是
<lb n="0773a19"/>人法因緣。乃至智斷因緣。名觀世音。後去例如此
<lb n="0773a20"/>結名。不煩文。</p>
<p id="pX29p0773a2006" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。不云聞其音聲。而云觀者。以菩薩六根。是即體之用。根根皆圓。一
<lb n="0773a21"/>根一切根。一切根一根。故云真觀清淨觀。廣大智慧觀。悲觀及慈觀。常願常瞻仰。六根既爾。六塵亦然。一
<lb n="0773a22"/>塵一切塵。一切塵一塵。故云玅音觀世音。梵音海潮音。勝彼世間音。是故須常念。葢由菩薩根塵。皆是玅
<lb n="0773a23"/>色玅心。全體實相。彌滿法界。普應群機。尋聲救苦。不特六根互用而<anchor xml:id="begd1e47353"/>已<anchor xml:id="endd1e47353"/>)
。</p>
<p id="pX29p0773a2328" type="inline" rend="margin-left:1em">
(一總答竟)
。</p>
<p id="pX29p0773a2332" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0773a24"/>二別答為三。一口機應。二意機應。三身機應。別答
<lb n="0773b01"/>三業機者。七難是口機。以稱名故。三毒是意機。令
<lb n="0773b02"/>常念故。二求是身機。常禮拜故。口機又二。初明七
<lb n="0773b03"/>難。次結。</p>
<p id="pX29p0773b0304" type="inline" rend="margin-left:1em">一火難。</p>
<lb n="0773b04"/>
<p id="pX29p0773b0401">若有持是觀世音菩薩名者
(至)
由是菩薩威神力故。</p>
<lb n="0773b05"/>
<p id="pX29p0773b0501" rend="margin-left:1em">火難有四。一持名是善。二遭火是惡。三應。四結。於
<lb n="0773b06"/>一難中。例為三番。一果報火。地獄<anchor xml:id="begd1e47392"/>已<anchor xml:id="endd1e47392"/>上。初禪<anchor xml:id="begd1e47398"/>已<anchor xml:id="endd1e47398"/>還。
<lb n="0773b07"/>皆論機應。二惡業火。地獄<anchor xml:id="begd1e47406"/>已<anchor xml:id="endd1e47406"/>上非想<anchor xml:id="begd1e47413"/>已<anchor xml:id="endd1e47413"/>還。皆論機
<lb n="0773b08"/>應。三煩惱火。地獄<anchor xml:id="begd1e47421"/>已<anchor xml:id="endd1e47421"/>上。等覺<anchor xml:id="begd1e47427"/>已<anchor xml:id="endd1e47427"/>還。皆論機應。七難。
<lb n="0773b09"/>三毒。二求。例皆如此。如空谷音。呼應不爽也。</p>
<p id="pX29p0773b0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0773b10"/>水難。</p>
<lb n="0773b11"/>
<p id="pX29p0773b1101">若為大水所漂。稱其名號。即得淺處。</p>
<lb n="0773b12"/>
<p id="pX29p0773b1201" rend="margin-left:1em">△三羅剎難。</p>
<lb n="0773b13"/>
<p id="pX29p0773b1301">若有百千萬億眾生
(至)
以是因緣名觀世音。</p>
<lb n="0773b14"/>
<p id="pX29p0773b1401" rend="margin-left:1em">△四王難。</p>
<lb n="0773b15"/>
<p id="pX29p0773b1501">若復有人臨當被害
(至)
而得解脫。</p>
<lb n="0773b16"/>
<p id="pX29p0773b1601" rend="margin-left:1em">△五鬼難。</p>
<lb n="0773b17"/>
<p id="pX29p0773b1701">若三千大千國土
(至)
況復加害。</p>
<lb n="0773b18"/>
<p id="pX29p0773b1801" rend="margin-left:1em">△六枷鎖難。</p>
<lb n="0773b19"/>
<p id="pX29p0773b1901">設復有人
(至)
皆悉斷壞即得解脫。</p>
<lb n="0773b20"/>
<p id="pX29p0773b2001" rend="margin-left:1em">△七怨賊難。</p>
<lb n="0773b21"/>
<p id="pX29p0773b2101">若三千大千國土
(至)
稱其名故即解脫。</p>
<lb n="0773b22"/>
<p id="pX29p0773b2201" rend="margin-left:1em">△次結。</p>
<lb n="0773b23"/>
<p id="pX29p0773b2301">無盡意。觀世音菩薩摩訶薩。威神之力。巍巍如是。</p>
<lb n="0773b24"/>
<p id="pX29p0773b2401" rend="margin-left:1em">△二意機應。</p>
<lb n="0773c01"/>
<p id="pX29p0773c0101">若有眾生多淫欲
(至)
便得離癡。</p>
<lb n="0773c02"/>
<p id="pX29p0773c0201" rend="margin-left:1em">△次結。</p>
<lb n="0773c03"/>
<p id="pX29p0773c0301">無盡意
(至)
是故眾生常應心念。</p>
<lb n="0773c04"/>
<p id="pX29p0773c0401" rend="margin-left:1em">△三身機為二。初二求。</p>
<lb n="0773c05"/>
<p id="pX29p0773c0501">若有女人設欲求男
(至)
眾人愛敬。</p>
<lb n="0773c06"/>
<p id="pX29p0773c0601" rend="margin-left:1em">求男有立願。修行。德業。求女文略修行德業。蓋以
<lb n="0773c07"/>禮拜供養是同。故略之。又願各異。故重出也。</p>
<p id="pX29p0773c0718" type="inline" rend="margin-left:1em">△次
<lb n="0773c08"/>結。</p>
<lb n="0773c09"/>
<p id="pX29p0773c0901">無盡意
(至)
福不唐捐。</p>
<lb n="0773c10"/>
<p id="pX29p0773c1001" rend="margin-left:1em">結如文
(二別答三業機竟)
。</p>
<p id="pX29p0773c1011" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸持名為三。一勸
<lb n="0773c11"/>持。二格量。三結歎。</p>
<p id="pX29p0773c1108" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0773c12"/>
<p id="pX29p0773c1201">是故眾生。皆應受持觀世音菩薩名號。</p>
<lb n="0773c13"/>
<p id="pX29p0773c1301" rend="margin-left:1em">上述聖名玅德。不辨形質。若欲歸崇。宜持名字。是
<lb n="0773c14"/>故勸持也。</p>
<p id="pX29p0773c1405" type="inline" rend="margin-left:1em">△二格量。</p>
<lb n="0773c15"/>
<p id="pX29p0773c1501">無盡意若有人
(至)
於百千萬億劫不可窮盡。</p>
<lb n="0773c16"/>
<p id="pX29p0773c1601" rend="margin-left:1em">入大乘論云。法身唯一。應色則多。格六十二億應。
<lb n="0773c17"/>等一法身也。智者云。圓人唯一。偏人則多。格六十
<lb n="0773c18"/>二億偏菩薩。等一圓菩薩也。</p>
<p id="pX29p0773c1812" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結歎。</p>
<lb n="0773c19"/>
<p id="pX29p0773c1901">無盡意
(至)
得如是無量無邊福德之利。</p>
<lb n="0773c20"/>
<p id="pX29p0773c2001" rend="margin-left:1em">
(第一番問答竟)
。</p>
<p id="pX29p0773c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二番問答有二初無盡以遊
<lb n="0773c21"/>化娑婆問。</p>
<lb n="0773c22"/>
<p id="pX29p0773c2201">無盡意菩薩白佛言世尊
(至)
方便之力其事云何。</p>
<lb n="0773c23"/>
<p id="pX29p0773c2301" rend="margin-left:1em">問意有三。云何遊問身。云何說問口。方便問意。此
<lb n="0773c24"/>菩薩三密無謀之權。隨機適應也。</p>
<p id="pX29p0773c2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來以普
<lb n="0774a01"/>門示現答。亦三。一別答。二總答。三勸供養。</p>
<p id="pX29p0774a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0774a02"/>
<p id="pX29p0774a0201">佛告無盡意菩薩善男子
(至)
而為說法。</p>
<lb n="0774a03"/>
<p id="pX29p0774a0301" rend="margin-left:1em">應以者。答方便力也。現身。答其問遊也。說法。答其
<lb n="0774a04"/>問口也。凡有三十三身。十九說法
(云云)
。</p>
<p id="pX29p0774a0416" type="inline" rend="margin-left:1em">
(三十三身。十九說法
<lb n="0774a05"/>云云者。應具指離合。結說少故。但十九。如八部四眾。但結一說)
。</p>
<p id="pX29p0774a0525" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總答。</p>
<lb n="0774a06"/>
<p id="pX29p0774a0601">無盡意
(至)
遊諸國土度脫眾生。</p>
<lb n="0774a07"/>
<p id="pX29p0774a0701" rend="margin-left:1em">結別開總。別文廣意狹。總答文狹意廣。</p>
<p id="pX29p0774a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸供
<lb n="0774a08"/>養。此中見形聞法。故勸供養也。二。</p>
<p id="pX29p0774a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">初勸。</p>
<lb n="0774a09"/>
<p id="pX29p0774a0901">是故汝等
(至)
皆號之為施無畏者。</p>
<lb n="0774a10"/>
<p id="pX29p0774a1001" rend="margin-left:1em">△次受旨。</p>
<lb n="0774a11"/>
<p id="pX29p0774a1101">無盡意菩薩白佛言
(至)
遊於娑婆世界。</p>
<lb n="0774a12"/>
<p id="pX29p0774a1201" rend="margin-left:1em">受旨有六。一奉命。二不受。三重奉。四佛勸。五即受。
<lb n="0774a13"/>六結
(皆如文。僭補曰。即受者。觀世音以悲故受。以智故分作二分。是受而不受也。又無盡意施
<lb n="0774a14"/>法施瓔珞。此施是實相真因。觀世音分供釋迦多寶。此受是實相真果。因果不二。法輪一相也)
。</p>
<p id="pX29p0774a1437" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0774a15"/>二偈頌。續僧傳云。偈是闍那掘多所譯。秦譯無文。
<lb n="0774a16"/>故文句亦無釋。今按會義引科註。依慈雲懺主所
<lb n="0774a17"/>分之科而消釋之。大科分三。初雙頌兩問。二雙頌
<lb n="0774a18"/>兩答。三雙頌兩勸。</p>
<p id="pX29p0774a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0774a19"/>
<p id="pX29p0774a1901">爾時無盡菩薩。以偈問曰。</p>
<lb n="0774a20"/>
<p id="pX29p0774a2001">世尊玅相具。我今重問彼。佛子何因緣。名為觀世音。</p>
<lb n="0774a21"/>
<p id="pX29p0774a2101" rend="margin-left:1em">初句歎佛德。次句雙含二問。後二句別頌初問也。</p>
<lb n="0774a22"/>
<p id="pX29p0774a2201" rend="margin-left:1em">△二雙頌兩答二。初加頌總歎行願。二別頌兩答。</p>
<lb n="0774a23"/>
<p id="pX29p0774a2301" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0774a24"/>
<p id="pX29p0774a2401">具足玅相尊
(至)
發大清淨願。</p>
<lb n="0774b01"/>
<p id="pX29p0774b0101" rend="margin-left:1em">初二句經家敘辭。次六句。佛正歎也。</p>
<p id="pX29p0774b0115" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別頌兩
<lb n="0774b02"/>答二。初頌前答。二頌後答。初中二。初頌總答。二頌
<lb n="0774b03"/>別答。</p>
<p id="pX29p0774b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0774b04"/>
<p id="pX29p0774b0401">我為汝略說。聞名及見身。心念不空過。能滅諸有苦。</p>
<lb n="0774b05"/>
<p id="pX29p0774b0501" rend="margin-left:1em">略說者。舉要而言也。聞名故稱。口業機也。見身故
<lb n="0774b06"/>禮。身業機也。心念。意業機也
(僭補曰。聞名答前問。見身答後問)
。</p>
<p id="pX29p0774b0625" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0774b07"/>二頌別答二。初頌七難。二頌三毒。二求。初中十二。
<lb n="0774b08"/>初頌第一火難。至十二加頌雷雨難。</p>
<p id="pX29p0774b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0774b09"/>
<p id="pX29p0774b0901">假使興害意
(至)
火坑變成池
(火難若事。須約果報惡業煩惱釋之。諸難皆爾)
。</p>
<lb n="0774b10"/>
<p id="pX29p0774b1001" rend="margin-left:1em">念彼觀音者。若就佛說。觀音為彼。即約師弟。假分
<lb n="0774b11"/>彼此。若就眾生。念彼觀音。即約感應。暫分彼此。師
<lb n="0774b12"/>弟感應。無非法界。能所宛然。能所斯絕。眾生念自
<lb n="0774b13"/>心中之彼觀音。觀音應自心中之彼眾生。感應道
<lb n="0774b14"/>交。不可思議。</p>
<p id="pX29p0774b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌第二水難。</p>
<lb n="0774b15"/>
<p id="pX29p0774b1501">或漂流巨海。龍魚諸鬼難。念彼觀音力。波浪不能沒。</p>
<lb n="0774b16"/>
<p id="pX29p0774b1601" rend="margin-left:1em">△三加頌墮須彌難。</p>
<lb n="0774b17"/>
<p id="pX29p0774b1701">或在須彌峯。為人所推墮。念彼觀音力。如日虗空住。</p>
<lb n="0774b18"/>
<p id="pX29p0774b1801" rend="margin-left:1em">約事。即是假設之辭。設使從須彌墮。尚不損傷。況
<lb n="0774b19"/>餘山耶。約觀解者。本在中道實相性德須彌山王。
<lb n="0774b20"/>無明惡人。推墮二死海中。念彼觀音三智三德。便
<lb n="0774b21"/>同諸佛。住無所住。</p>
<p id="pX29p0774b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">△四加頌墮金剛山難。例須彌
<lb n="0774b22"/>難可解。</p>
<lb n="0774b23"/>
<p id="pX29p0774b2301">或被惡人逐。墮落金剛山。念彼觀音力。不能損一毛。</p>
<lb n="0774b24"/>
<p id="pX29p0774b2401" rend="margin-left:1em">△五超頌第七冤賊難。</p>
<lb n="0774c01"/>
<p id="pX29p0774c0101">或值冤賊繞。各執刀加害。念彼觀音力。咸即起慈心。</p>
<lb n="0774c02"/>
<p id="pX29p0774c0201" rend="margin-left:1em">△六追頌第四刀杖難。</p>
<lb n="0774c03"/>
<p id="pX29p0774c0301">或遭王難苦。臨刑欲壽終。念彼觀音力。刀尋段段壞。</p>
<lb n="0774c04"/>
<p id="pX29p0774c0401" rend="margin-left:1em">△七追頌第六枷鎖難。</p>
<lb n="0774c05"/>
<p id="pX29p0774c0501">或囚禁枷鎖。手足被杻械。念彼觀音力。釋然得解脫。</p>
<lb n="0774c06"/>
<p id="pX29p0774c0601" rend="margin-left:1em">△八加頌呪詛毒藥難。</p>
<lb n="0774c07"/>
<p id="pX29p0774c0701">呪詛諸毒藥。所欲害身者。念彼觀音力。還著於本人。</p>
<lb n="0774c08"/>
<p id="pX29p0774c0801" rend="margin-left:1em">呪使鬼神。往殺前人。若前人有種種福德所護。不
<lb n="0774c09"/>可殺者。法須還著本人。密部明之甚詳。須知還著
<lb n="0774c10"/>本人。亦復具有四悉檀益。昔人改云。兩家俱沒事
<lb n="0774c11"/>者。見識單淺。未知折攝之玅也。</p>
<p id="pX29p0774c1113" type="inline" rend="margin-left:1em">△九追頌第五鬼難。</p>
<lb n="0774c12"/>
<p id="pX29p0774c1201">或遇惡羅剎。毒龍諸鬼等。念彼觀音力。時悉不敢害。</p>
<lb n="0774c13"/>
<p id="pX29p0774c1301" rend="margin-left:1em">△十加頌惡獸難。</p>
<lb n="0774c14"/>
<p id="pX29p0774c1401">若惡獸圍繞。利牙爪可怖。念彼觀音力。疾走無邊方。</p>
<lb n="0774c15"/>
<p id="pX29p0774c1501" rend="margin-left:1em">△十一加頌蛇蠍難。</p>
<lb n="0774c16"/>
<p id="pX29p0774c1601">蚖蛇及蝮蠍。氣毒煙火然。念彼觀音力。尋聲自迴去。</p>
<lb n="0774c17"/>
<p id="pX29p0774c1701" rend="margin-left:1em">△十二加頌雷雨難。</p>
<lb n="0774c18"/>
<p id="pX29p0774c1801">雲雷鼓掣電。降雹<g ref="CB17989"/>大雨。念彼觀音力。應時得消散。</p>
<lb n="0774c19"/>
<p id="pX29p0774c1901" rend="margin-left:1em">正頌七難。加頌有五。共為十二。以要言之。菩薩眾
<lb n="0774c20"/>生。同一法性。眾生一切諸難。皆是觀音玅色玅心。
<lb n="0774c21"/>一切眾生于聖色心而自為難。如闇中觸寶。自傷
<lb n="0774c22"/>其身。又眾生於聖玅色心中三業求救。而菩薩於
<lb n="0774c23"/>眾生身心中慈悲暎現。即得解脫。如鼓應桴。無前
<lb n="0774c24"/>後也
(初頌七難竟)
。</p>
<p id="pX29p0774c2408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌三毒二求。</p>
<lb n="0775a01"/>
<p id="pX29p0775a0101">眾生被困厄。無量苦逼身。觀音玅智力。能救世間苦。</p>
<lb n="0775a02"/>
<p id="pX29p0775a0201" rend="margin-left:1em">三界火宅。其苦無量。欲界三毒現行苦。人間無子
<lb n="0775a03"/>苦。尤切<anchor xml:id="begd1e48043"/>己<anchor xml:id="endd1e48043"/>身。若能至心稱名。與大士無緣慈力相
<lb n="0775a04"/>應。則即時解脫。即時如願
(初頌前答竟)
。</p>
<p id="pX29p0775a0416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌後
<lb n="0775a05"/>答二。初正頌示現。二加頌顯機顯應。初正頌示現。
<lb n="0775a06"/>長文有別有總。別明三十二應。總明身多境多。今
<lb n="0775a07"/>不分總別。但通明三輪不思議化。即分為三。初明
<lb n="0775a08"/>身業普應。二明意業普觀。三明口業普說。</p>
<p id="pX29p0775a0817" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0775a09"/>
<p id="pX29p0775a0901">具足神通力
(至)
以漸悉令滅。</p>
<lb n="0775a10"/>
<p id="pX29p0775a1001" rend="margin-left:1em">具足神通力者。百界千如全體之玅用也。廣修智
<lb n="0775a11"/>方便者。權實二智。照性以發通也。上文但以非人
<lb n="0775a12"/>二字。含三惡趣。今具出之。故知具十法界身也。</p>
<p id="pX29p0775a1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0775a13"/>二明意業普觀。</p>
<lb n="0775a14"/>
<p id="pX29p0775a1401">真觀清淨觀
(至)
普明照世間。</p>
<lb n="0775a15"/>
<p id="pX29p0775a1501" rend="margin-left:1em">二偈中初一偈。明所證體。次一偈。明所起用也。真
<lb n="0775a16"/>觀者。證不思議空也。清淨觀者。證不思議假也。廣
<lb n="0775a17"/>大智慧觀者。證不思議中也。悲觀者。以不思議三
<lb n="0775a18"/>觀。與諸眾生同一悲仰也。慈觀者。以不思議三觀。
<lb n="0775a19"/>與佛如來同一慈力也。同慈力。故云常願。同悲仰。
<lb n="0775a20"/>故云常瞻仰。由深證此一心三觀故。發無垢清淨
<lb n="0775a21"/>光明。名為慧日。能破十界三惑闇之集諦。能伏十
<lb n="0775a22"/>界二死災風火之苦諦。能與十界道滅而普明照
<lb n="0775a23"/>世間也。</p>
<p id="pX29p0775a2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明口業普說。</p>
<lb n="0775a24"/>
<p id="pX29p0775a2401">悲體戒雷震。慈意玅大雲。<g ref="CB17989"/>甘露法雨。滅除煩惱𦦨。</p>
<lb n="0775b01"/>
<p id="pX29p0775b0101" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e48136"/>僭<anchor xml:id="endd1e48136"/>補曰。悲體慈意者。一切佛法。起慈悲也。戒雷者。
<lb n="0775b02"/>嚴淨毗尼。震動三界也。玅大雲者。<g ref="CB17989"/>雨滅𦦨。說法
<lb n="0775b03"/>破惑也。</p>
<p id="pX29p0775b0304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二加頌顯機顯應。</p>
<lb n="0775b04"/>
<p id="pX29p0775b0401">諍訟經官處。怖畏軍陣中。念彼觀音力。眾冤悉退散。</p>
<lb n="0775b05"/>
<p id="pX29p0775b0501" rend="margin-left:1em">
(二雙頌兩答竟)
。</p>
<p id="pX29p0775b0507" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙頌兩勸二。初頌前番勸持
<lb n="0775b06"/>名。二頌後番勸供養。初中又二。初明境智深玅以
<lb n="0775b07"/>勸常念。二明感應難測以勸勿疑。</p>
<p id="pX29p0775b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0775b08"/>
<p id="pX29p0775b0801">玅音觀世音。梵音海潮音。勝彼世間音。是故須常念。</p>
<lb n="0775b09"/>
<p id="pX29p0775b0901" rend="margin-left:1em">此明菩薩有種種德。具種種名。一一名字。竝詮法
<lb n="0775b10"/>界圓融不思議德。故須念也。即權而實名為玅音。
<lb n="0775b11"/>即實而權名觀世音。契本淨性名為梵音。契十界
<lb n="0775b12"/>機名海潮音。權實不二。自他不二。故勝彼十法界
<lb n="0775b13"/>世間音也。所以觀音一名。即與六十二億名號功
<lb n="0775b14"/>德正等。</p>
<p id="pX29p0775b1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明感應難測以勸勿疑。</p>
<lb n="0775b15"/>
<p id="pX29p0775b1501">念念勿生疑。觀世音淨聖。於苦惱死厄。能為作依怙。</p>
<lb n="0775b16"/>
<p id="pX29p0775b1601" rend="margin-left:1em">△二頌後番勸供養。</p>
<lb n="0775b17"/>
<p id="pX29p0775b1701">具一切功德。慈眼視眾生。福聚海無量。是故應頂禮。</p>
<lb n="0775b18"/>
<p id="pX29p0775b1801" rend="margin-left:1em">
(二番問答竟)
。</p>
<p id="pX29p0775b1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞品功德二。初持地歎證。二經
<lb n="0775b19"/>家述益。</p>
<p id="pX29p0775b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0775b20"/>
<p id="pX29p0775b2001">爾時持地菩薩
(至)
當知是人功德不少。</p>
<lb n="0775b21"/>
<p id="pX29p0775b2101" rend="margin-left:1em">自在之業。謂於七難三毒二求。皆得大自在也。普
<lb n="0775b22"/>門示現。謂現十法界身。方便說法也。聞者功德<anchor xml:id="begd1e48242"/>已<anchor xml:id="endd1e48242"/>
<lb n="0775b23"/>自不少。況受持讀誦解說書寫如說修行者乎。大
<lb n="0775b24"/>佛頂經持地菩薩云。時國大王。延佛設齋。我於爾
<lb n="0775c01"/>時。平地待佛。毗舍浮佛摩頂謂我。當平心地。則世
<lb n="0775c02"/>界地。一切皆平。我即心開。見身微塵。與造世界所
<lb n="0775c03"/>有微塵。等無差別。悟無生忍。聞諸如來宣玅蓮華
<lb n="0775c04"/>佛知見地。我先證明。而為上首。即今日事也。</p>
<p id="pX29p0775c0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0775c05"/>經家述益。</p>
<lb n="0775c06"/>
<p id="pX29p0775c0601">佛說是普門品時
(至)
三菩提心。</p>
<lb n="0775c07"/>
<p id="pX29p0775c0701" rend="margin-left:1em">發心有三。一觀行發心。二相似發心。三分證發心。
<lb n="0775c08"/>今必是分證也。約化他勸流通中二勗受法弟子
<lb n="0775c09"/>也
(釋普門品竟)
。</p>
<lb n="0775c10"/>
<p id="pX29p0775c1001" rend="margin-left:1em">△先申品目。次釋經文。</p>
<p id="pX29p0775c1010" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0775c11"/>
<p id="pX29p0775c1101">玅法蓮華經陀羅尼品第二十六</p>
<lb n="0775c12"/>
<p id="pX29p0775c1201" rend="margin-left:1em">釋陀羅尼品。此翻總持。總持惡不起。善不失
(其一)
。又
<lb n="0775c13"/>翻能遮能持。能持善。能遮惡
(其二其三)
。此能遮邊惡。能
<lb n="0775c14"/>持中善
(其四。初文者。善惡異故。即世界。次一番具二悉。故注其二三者。能持善邊。即為人。能
<lb n="0775c15"/>遮惡邊即對治。中善即第一義故秪遮持二字。四悉具足)
。眾經開遮不同。或專
<lb n="0775c16"/>用治病。如那達居士。或專護法。如此文。或專用滅
<lb n="0775c17"/>罪。如方等。或通用治病滅罪護經。如請觀音。又呪
<lb n="0775c18"/>者。是鬼神王名。稱其王名。部落敬主。不敢為非。故
<lb n="0775c19"/>能降伏一切鬼魅
(其一)
。或云呪者。如軍中之密號。唱
<lb n="0775c20"/>號相應。無所訶問。若不相應。即執治罪。若不順呪。
<lb n="0775c21"/>者。頭破七分。若順呪者。則無過失
(其二)
。或云呪者。密
<lb n="0775c22"/>默治惡。惡自休息。譬如微賤。從此國。逃彼國。訛稱
<lb n="0775c23"/>王子。彼國以公主妻之。多瞋難事。有一明人。從其
<lb n="0775c24"/>國來。主令往說之。其人語主。若當瞋時。說偈。偈云
<lb n="0776a01"/>無親遊他國。欺誑一切人。麤食是常食。何勞復作
<lb n="0776a02"/>瞋。說是偈時。默然瞋歇。後不復瞋。是主及一切人。
<lb n="0776a03"/>但聞斯偈。皆不知意。呪亦如是。密默遮惡。餘無識
<lb n="0776a04"/>者
(其三)
。或云。呪者。是諸佛密語。如王索先陀婆。一切
<lb n="0776a05"/>羣下。無有能識。唯有智臣。乃能知之
(其四)
。呪亦如是。
<lb n="0776a06"/>秖是一法。徧有諸力。病愈。罪除。善生。道合。為此義
<lb n="0776a07"/>故。皆存本音。譯人不翻。意在此也。</p>
<p id="pX29p0776a0714" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。文
<lb n="0776a08"/>為四。一問持經功德。二答甚多。三請以呪護。四聞
<lb n="0776a09"/>品得益。</p>
<p id="pX29p0776a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">一問。</p>
<lb n="0776a10"/>
<p id="pX29p0776a1001">爾時藥王菩薩
(至)
得幾所福。</p>
<lb n="0776a11"/>
<p id="pX29p0776a1101" rend="margin-left:1em">△二問多不。答甚多。格出功德如文。</p>
<lb n="0776a12"/>
<p id="pX29p0776a1201">佛告藥王
(至)
如說修行功德甚多。</p>
<lb n="0776a13"/>
<p id="pX29p0776a1301" rend="margin-left:1em">△三請說呪。有五番。一藥王。二勇施。三毗沙門。四
<lb n="0776a14"/>持國。五十女。藥王又為四。一請。二說。三歎。四印。下
<lb n="0776a15"/>例有三。如文。</p>
<p id="pX29p0776a1506" type="inline" rend="margin-left:1em">一請。</p>
<lb n="0776a16"/>
<p id="pX29p0776a1601">爾時藥王菩薩白佛言
(至)
以守護之。</p>
<lb n="0776a17"/>
<p id="pX29p0776a1701" rend="margin-left:1em">△二說。</p>
<lb n="0776a18"/>
<p id="pX29p0776a1801">即說呪曰。</p>
<p id="pX29p0776a1805" type="inline">安爾
(至)
那多夜
(四十三)
</p>
<lb n="0776a19"/>
<p id="pX29p0776a1901" rend="margin-left:1em">△三歎。</p>
<lb n="0776a20"/>
<p id="pX29p0776a2001">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48479"/>已<anchor xml:id="endd1e48479"/>。</p>
<lb n="0776a21"/>
<p id="pX29p0776a2101" rend="margin-left:1em">△四印。</p>
<lb n="0776a22"/>
<p id="pX29p0776a2201">時釋迦牟尼佛
(至)
多所饒益。</p>
<lb n="0776a23"/>
<p id="pX29p0776a2301" rend="margin-left:1em">△二勇施。</p>
<lb n="0776a24"/>
<p id="pX29p0776a2401">爾時勇施菩薩白佛言
(至)
伺求其短無能得便。</p>
<lb n="0776b01"/>
<p id="pX29p0776b0101">即於佛前而說呪曰。</p>
<p id="pX29p0776b0109" type="inline">痤
(誓累切)
𨽻
(至)
涅犁墀婆底
(十三)
</p>
<lb n="0776b02"/>
<p id="pX29p0776b0201">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48538"/>已<anchor xml:id="endd1e48538"/>。</p>
<lb n="0776b03"/>
<p id="pX29p0776b0301" rend="margin-left:1em">△三毗沙門。</p>
<lb n="0776b04"/>
<p id="pX29p0776b0401">爾時毗沙門天王護世者
(至)
說是陀羅尼。</p>
<lb n="0776b05"/>
<p id="pX29p0776b0501">即說呪曰。</p>
<p id="pX29p0776b0505" type="inline">阿梨
(至)
拘那履
(六)
</p>
<lb n="0776b06"/>
<p id="pX29p0776b0601">世尊以是神呪擁護法師
(至)
無諸衰患。</p>
<lb n="0776b07"/>
<p id="pX29p0776b0701" rend="margin-left:1em">△四持國。</p>
<lb n="0776b08"/>
<p id="pX29p0776b0801">爾時持國天王
(至)
擁護持法華經者。</p>
<lb n="0776b09"/>
<p id="pX29p0776b0901">即說呪曰。</p>
<p id="pX29p0776b0905" type="inline">阿伽禰
(至)
頞
(音遏)
底
(九)
</p>
<lb n="0776b10"/>
<p id="pX29p0776b1001">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48617"/>已<anchor xml:id="endd1e48617"/>。</p>
<lb n="0776b11"/>
<p id="pX29p0776b1101" rend="margin-left:1em">△五十女五。一列名。二請說。三歎。四誓。五印。如文。</p>
<lb n="0776b12"/>
<p id="pX29p0776b1201">爾時有羅剎女等
(至)
俱詣佛所。</p>
<lb n="0776b13"/>
<p id="pX29p0776b1301">同聲白佛言
(至)
而說呪曰。</p>
<lb n="0776b14"/>
<p id="pX29p0776b1401" type="dharani">伊提履
(至)
<g ref="CB00145"/>醯
(十九)
</p>
<lb n="0776b15"/>
<p id="pX29p0776b1501">寧上我頭上
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0776b16"/>
<p id="pX29p0776b1601">若不順我呪
(至)
當獲如是殃。</p>
<lb n="0776b17"/>
<p id="pX29p0776b1701" rend="margin-left:1em">夜叉翻捷疾鬼。羅剎翻食人鬼。二部是北方所領
<lb n="0776b18"/>者。富單那熱病鬼。吉蔗起尸鬼。若人。若夜叉。俱有
<lb n="0776b19"/>此鬼。毗陀羅。赤色鬼。犍陀羅。黃色鬼
(未詳)
。烏摩勒。烏
<lb n="0776b20"/>色鬼
(未詳)
。阿䟦摩羅。青色鬼。阿黎樹枝墮地。法爾破
<lb n="0776b21"/>為七片。弑父母。破僧。是三逆罪。外國油者。擣麻使
<lb n="0776b22"/>生蟲。合壓之。規多汁益肥。此過尤也。斗秤輕出重
<lb n="0776b23"/>入。欺盜之尤。近世有小斗出。大斗入。震銘其背。斯
<lb n="0776b24"/>罪亦不輕也。</p>
<lb n="0776c01"/>
<p id="pX29p0776c0101">諸羅剎女
(至)
消眾毒藥。</p>
<lb n="0776c02"/>
<p id="pX29p0776c0201">佛告諸羅剎女
(至)
應當擁護如是法師。</p>
<lb n="0776c03"/>
<p id="pX29p0776c0301" rend="margin-left:1em">
(三請說呪五段竟)
。</p>
<p id="pX29p0776c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△四聞品得益。</p>
<lb n="0776c04"/>
<p id="pX29p0776c0401">說是陀羅尼品時。六萬八千人。得無生法忍。</p>
<lb n="0776c05"/>
<p id="pX29p0776c0501" rend="margin-left:1em">
(釋陀羅尼品竟)
。</p>
<lb n="0776c06"/>
<p id="pX29p0776c0601" rend="margin-left:1em">△先申品目次釋經文。</p>
<p id="pX29p0776c0610" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0776c07"/>
<p id="pX29p0776c0701">玅法蓮華經玅莊嚴王本事品第二十七</p>
<lb n="0776c08"/>
<p id="pX29p0776c0801" rend="margin-left:1em">釋玅莊嚴王本事品。此因緣出他經。昔佛末法。有
<lb n="0776c09"/>四比丘。於法華經。極生殷重。雖卷舒秘教。甘露未
<lb n="0776c10"/>霑。日夜翹誠。晷刻無間。歎云。苟非其人乎。地非其
<lb n="0776c11"/>處乎。世間紛愀。靜散相乖。直爾求閒。尚須厭棄。況
<lb n="0776c12"/>崇道乎。於是結契山林。志欣佛慧。幽居日積。衣糧
<lb n="0776c13"/>殫罄。有待多煩。無時不乏。一餐喀喀。廢萬里之行。
<lb n="0776c14"/>十旬九飯。屈雲霄之志。可得言哉。其一人云。吾等
<lb n="0776c15"/>四窮。尚不存身。法當安寄。君三人者。但以命奉道。
<lb n="0776c16"/>莫慮朝中。我一人者。捨此身力。誓給所須。於是振
<lb n="0776c17"/>錫門閭。以求供給。自春至冬。周而復始。如僕奉大
<lb n="0776c18"/>家。甘苦無喜慍。三人得展其誠。功圓事辦。一世之
<lb n="0776c19"/>益。當無量生。其一人者。數涉人間。屢逢聲色。坯器
<lb n="0776c20"/>未火。難可護持。偶逢王出。車馬駢闐。旌旗噏赫。生
<lb n="0776c21"/>心動念。愛彼光榮。功德熏修。隨念受報。人中天上。
<lb n="0776c22"/>常得為王。福雖不貲。亦有限也。三人得道。會而議
<lb n="0776c23"/>云。我免樊籠。功由此王。其躭果報。增長有為。從此
<lb n="0776c24"/>死<anchor xml:id="begd1e48800"/>已<anchor xml:id="endd1e48800"/>。不復為王。方沉火坑。良難可救。幸其未苦。正
<lb n="0777a01"/>可開化。其一人云。此王著欲而復邪見。若非愛鈎。
<lb n="0777a02"/>無由可拔。一人可為端正婦。二作聰明兒。兒婦之
<lb n="0777a03"/>言。必當從順。如宜設化。果獲改邪。婦者。玅音菩薩
<lb n="0777a04"/>是。昔二子者。今藥王藥上二菩薩是。昔時王者。今
<lb n="0777a05"/>華德菩薩是。所以白毫東召。升紫臺而西引
(玅音)
。神
<lb n="0777a06"/>呪護經。使流通而大益
(藥王)
。說四聖之前緣。故名玅
<lb n="0777a07"/>莊嚴王本事品。</p>
<p id="pX29p0777a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">又玅莊嚴者。玅法功德。莊嚴諸根
<lb n="0777a08"/>也。此王往日。於玅法有緣。道熏時熟。諸根應淨。生
<lb n="0777a09"/>雖未獲。其理必臻。靈瑞感通。嘉名早立。例如善吉。
<lb n="0777a10"/>雖未無諍。<anchor xml:id="begd1e48841"/>已<anchor xml:id="endd1e48841"/>號空生。故下文云。得清淨功德莊嚴
<lb n="0777a11"/>三昧。以是義故。名玅莊嚴王也。</p>
<p id="pX29p0777a1113" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文。前品
<lb n="0777a12"/>說呪護。今品說人護。人護尚爾。呪護彌良。普勸流
<lb n="0777a13"/>通也。文為六。一明事本。二雙標能所。三能化方便。
<lb n="0777a14"/>四所化得益。五結會古今。六聞品悟道。</p>
<p id="pX29p0777a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">今初如文。</p>
<lb n="0777a15"/>
<p id="pX29p0777a1501">爾時佛告諸大眾
(至)
劫名喜見。</p>
<lb n="0777a16"/>
<p id="pX29p0777a1601" rend="margin-left:1em">△二雙標能所。</p>
<lb n="0777a17"/>
<p id="pX29p0777a1701">彼佛法中有王名玅莊嚴
(至)
於此三昧亦悉通達。</p>
<lb n="0777a18"/>
<p id="pX29p0777a1801" rend="margin-left:1em">所化一人。能化三人。俱出其名。別顯二子福慧。六
<lb n="0777a19"/>度四等。餘經指此為十波羅蜜橫法門。正道也。三
<lb n="0777a20"/>十七道品豎法門。助道也。此經指十度為正。三昧
<lb n="0777a21"/>是助。禪度中具有三昧。道品中節節有三昧。更標
<lb n="0777a22"/>七三昧者。廣顯法門耳
(道品中節節有三昧者。七科之中。唯念處屬慧。正勤
<lb n="0777a23"/>屬進。餘五科內。皆有定名。復別列名者。當知隨用立名。其理不異)
。</p>
<p id="pX29p0777a2326" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三能化方
<lb n="0777a24"/>便。文為三。一時至。二論議。三現化。</p>
<p id="pX29p0777a2414" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0777b01"/>
<p id="pX29p0777b0101">爾時彼佛
(至)
說是法華經。</p>
<lb n="0777b02"/>
<p id="pX29p0777b0201" rend="margin-left:1em">初時至者。彼佛出世。常宣正法。於王緣弱。則非其
<lb n="0777b03"/>時。若說法華。則其時矣。文云。彼佛將欲引導說法
<lb n="0777b04"/>華經。即其義也。</p>
<p id="pX29p0777b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二論議。文中子白母時至。母讓
<lb n="0777b05"/>令化父。子怨生邪見家。母責令憂念。悉如文。</p>
<lb n="0777b06"/>
<p id="pX29p0777b0601">時淨藏淨眼二子
(至)
或聽我等往至佛所。</p>
<lb n="0777b07"/>
<p id="pX29p0777b0701" rend="margin-left:1em">△三現化。</p>
<lb n="0777b08"/>
<p id="pX29p0777b0801">於是二子
(至)
令其父王心淨信解。</p>
<lb n="0777b09"/>
<p id="pX29p0777b0901" rend="margin-left:1em">現化應十八變。可具釋之。</p>
<p id="pX29p0777b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四所化得益。文為
<lb n="0777b10"/>十。一信子伏師。</p>
<lb n="0777b11"/>
<p id="pX29p0777b1101">時父見子神力如是
(至)
可共俱往。</p>
<lb n="0777b12"/>
<p id="pX29p0777b1201" rend="margin-left:1em">王覩邪變。或一或二。狹而且漏。見子所作。歎未曾
<lb n="0777b13"/>有。信其子而伏其師。問師是誰。我亦願見。</p>
<p id="pX29p0777b1317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二父
<lb n="0777b14"/>王<anchor xml:id="begd1e48985"/>已<anchor xml:id="endd1e48985"/>信。宮中八萬四千又熟。白母稱慶。願放出家。
<lb n="0777b15"/>母亦聽之。</p>
<lb n="0777b16"/>
<p id="pX29p0777b1601">於是二子從空中下
(至)
以偈白母。</p>
<lb n="0777b17"/>
<p id="pX29p0777b1701">願母放我等
(至)
願聽我出家。</p>
<lb n="0777b18"/>
<p id="pX29p0777b1801">母即告言。聽汝出家。所以者何。佛難值故。</p>
<lb n="0777b19"/>
<p id="pX29p0777b1901" rend="margin-left:1em">△三重催父母。今正是時。佛難值故。</p>
<lb n="0777b20"/>
<p id="pX29p0777b2001">於是二子白父母言
(至)
時亦難遇。</p>
<lb n="0777b21"/>
<p id="pX29p0777b2101" rend="margin-left:1em">譬一眼之龜者。約事。秖是譬佛法難值。此正意也。
<lb n="0777b22"/>若作所表。凡龜魚之眼。兩向看之。既云一眼。所見
<lb n="0777b23"/>非正。在生死海。而又邪見。何可值於佛法浮木實
<lb n="0777b24"/>諦之孔。</p>
<p id="pX29p0777b2404" type="inline" rend="margin-left:1em">△四化功<anchor xml:id="begd1e49039"/>已<anchor xml:id="endd1e49039"/>著。佛歎功德。</p>
<lb n="0777c01"/>
<p id="pX29p0777c0101">彼時玅莊嚴王
(至)
令心信解。好樂佛法。</p>
<lb n="0777c02"/>
<p id="pX29p0777c0201" rend="margin-left:1em">法華三昧者。攝一切法。歸一實相。如前說。離惡趣
<lb n="0777c03"/>者。一往以三途為惡趣。具論二十五有。皆乖真起
<lb n="0777c04"/>妄。悉是惡趣。今皆離之。即二十五三昧。破二十五
<lb n="0777c05"/>有也。佛集三昧者。即秘密之藏。佛集其中。唯佛行
<lb n="0777c06"/>處。非餘人也。</p>
<p id="pX29p0777c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">△五俱詣佛所。聞法供養。見瑞歡喜。</p>
<lb n="0777c07"/>
<p id="pX29p0777c0701">於是玅莊嚴王
(至)
成就第一微玅之色。</p>
<lb n="0777c08"/>
<p id="pX29p0777c0801" rend="margin-left:1em">△六佛與授記。</p>
<lb n="0777c09"/>
<p id="pX29p0777c0901">時雲雷音宿王華智佛
(至)
功德如是。</p>
<lb n="0777c10"/>
<p id="pX29p0777c1001" rend="margin-left:1em">△七出家修行。</p>
<lb n="0777c11"/>
<p id="pX29p0777c1101">其王即時以國付弟
(至)
得一切淨功德莊嚴三昧。</p>
<lb n="0777c12"/>
<p id="pX29p0777c1201" rend="margin-left:1em">△八稱歎二子。</p>
<lb n="0777c13"/>
<p id="pX29p0777c1301">即升虗空
(至)
饒益我故來生我家。</p>
<lb n="0777c14"/>
<p id="pX29p0777c1401" rend="margin-left:1em">△九佛述行高。</p>
<lb n="0777c15"/>
<p id="pX29p0777c1501">爾時雲雷音宿王華智佛
(至)
令住正見。</p>
<lb n="0777c16"/>
<p id="pX29p0777c1601" rend="margin-left:1em">佛讚善知識。大有義。善知識能作佛事。此則外護
<lb n="0777c17"/>善知識。示教利喜者。此則教授善知識。所謂化導
<lb n="0777c18"/>令得見佛者。此則同行善知識。令入菩提。此則實
<lb n="0777c19"/>際實相善知識。雜阿含云。善知識者。若貞良妻。此
<lb n="0777c20"/>即外護義。又善知識者。如宗親財。此即同行義。又
<lb n="0777c21"/>善知識如商主導。此即教授義。又善知識。如子臥
<lb n="0777c22"/>父懷。此即實際義也。</p>
<p id="pX29p0777c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△十歎佛自誓。</p>
<lb n="0777c23"/>
<p id="pX29p0777c2301">玅莊嚴王
(至)
說是語<anchor xml:id="begd1e49164"/>已<anchor xml:id="endd1e49164"/>禮佛而出。</p>
<lb n="0777c24"/>
<p id="pX29p0777c2401" rend="margin-left:1em">△第五結會古今。先結會。</p>
<lb n="0778a01"/>
<p id="pX29p0778a0101">佛告大眾
(至)
今藥王菩薩藥上菩薩是。</p>
<lb n="0778a02"/>
<p id="pX29p0778a0201" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。前釋品目中。云母是玅音菩薩。今結會古今。云淨德夫人。是佛前光照莊嚴相菩薩。前後不同何
<lb n="0778a03"/>也。答曰。大士影響。元無定迹。在淨華宿王智佛所。名曰玅音。在釋尊會中。名光照莊嚴相。葢由得現一切
<lb n="0778a04"/>色身三昧。隨緣暎現。假名不同。不可泥迹也)
。</p>
<p id="pX29p0778a0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△次結歎二菩薩。</p>
<lb n="0778a05"/>
<p id="pX29p0778a0501">是藥王藥上菩薩
(至)
一切世間諸天人民亦應禮拜。</p>
<lb n="0778a06"/>
<p id="pX29p0778a0601" rend="margin-left:1em">△第六聞品得道。如文。</p>
<lb n="0778a07"/>
<p id="pX29p0778a0701">佛說是玅莊嚴王本事品時
(至)
得法眼淨。</p>
<lb n="0778a08"/>
<p id="pX29p0778a0801" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。聞品得益中法眼淨者。當是五品以上。六根清淨位。舉眼攝餘也)
。</p>
<p id="pX29p0778a0829" type="inline" rend="margin-left:1em">
(釋玅莊嚴王
<lb n="0778a09"/>本事品竟)
。</p>
<lb n="0778a10"/>
<p id="pX29p0778a1001" rend="margin-left:1em">△先申品目次釋文。</p>
<p id="pX29p0778a1009" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0778a11"/>
<p id="pX29p0778a1101">玅法蓮華經普賢菩薩勸發品第二十八</p>
<lb n="0778a12"/>
<p id="pX29p0778a1201" rend="margin-left:1em">釋普賢菩薩勸發品。大論觀經。同名徧吉。此經稱
<lb n="0778a13"/>普賢。皆漢語。梵音邲輸<g ref="CB00584"/>陀。此云普賢。悲華云。我
<lb n="0778a14"/>誓於穢惡世界行菩薩道。使得嚴淨。稱法界性。修
<lb n="0778a15"/>行普行。行行徧滿法界。寶藏佛言。以是因緣。今故
<lb n="0778a16"/>字汝。名為普賢。今論等覺之位。居眾伏之頂。伏道
<lb n="0778a17"/>周徧。故名為普。斷道纔盡。所較無幾。鄰終際極。故
<lb n="0778a18"/>名為賢。釋論引十四夜月。如十五夜月。斯義明矣。
<lb n="0778a19"/>此且約圓教位前普賢。故作是釋。此菩薩實是果
<lb n="0778a20"/>後行因。位後普賢。不可以常途釋之。言勸發者。戀
<lb n="0778a21"/>法之辭也。遙在彼國。具聞此經。始末既周。欲令自
<lb n="0778a22"/>行化他。永永無<anchor xml:id="begd1e49292"/>已<anchor xml:id="endd1e49292"/>。故自東向西。而來勸發。具四悉
<lb n="0778a23"/>檀意。文云。我為供養法華經故。自現其身。若見我
<lb n="0778a24"/>身。甚大歡喜
(世界)
。以見我故。轉復精進。即得三昧。及
<lb n="0778b01"/>陀羅尼
(為人)
。得是陀羅尼故。無有非人能破壞者。亦
<lb n="0778b02"/>復不為女人之所惑亂
(對治)
。三千大千世界微塵菩
<lb n="0778b03"/>薩具普賢道
(第一義)
。此乘四悉檀而來勸發也。</p>
<p id="pX29p0778b0319" type="inline" rend="margin-left:1em">△上
<lb n="0778b04"/>判流通為三。從十九行偈<anchor xml:id="begd1e49328"/>已<anchor xml:id="endd1e49328"/>後。隨喜法師不輕三
<lb n="0778b05"/>品半。舉經力大。以勸流通。神力囑累二品。囑累流
<lb n="0778b06"/>通。藥王品下五品。舉菩薩化導力大。以勸流通。此
<lb n="0778b07"/>一品。舉普賢誓願力大。以勸流通。分文為四。一發
<lb n="0778b08"/>來。二勸發。三述發。四發益。初經家敘發來為三。一
<lb n="0778b09"/>上供。二下化。三修敬。</p>
<p id="pX29p0778b0909" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0778b10"/>
<p id="pX29p0778b1001">爾時普賢菩薩
(至)
作無量百千萬億種種伎樂。</p>
<lb n="0778b11"/>
<p id="pX29p0778b1101" rend="margin-left:1em">自在者。理一也。神通者。行一也。威德者。人一也。名
<lb n="0778b12"/>聞者。教一也。又自在者。常也。神通者。樂也。威德者。
<lb n="0778b13"/>我也。名聞者。淨也。言說如此。即一而四。德無不備。
<lb n="0778b14"/>自在義焉。淨力故雨華。樂力故奏伎。神通力故動
<lb n="0778b15"/>地。自在力故。隨意而雨。隨去隨雨。隨動隨奏。譬如
<lb n="0778b16"/>大龍。飛行不息。身邊雲雨。流起無窮。普賢及眷屬。
<lb n="0778b17"/>以菩薩身。用四德力來。勸發四一。所經歷處。自行
<lb n="0778b18"/>上供。其事如此
(隨去等者。去動。秪是表來去也。隨者。非先積而後雨。非先畜而後奏。
<lb n="0778b19"/>故以龍雨譬之。此是心力。法力。眾生力。應化力。不思議力之所致也)
。</p>
<p id="pX29p0778b1927" type="inline" rend="margin-left:1em">△二下化。</p>
<lb n="0778b20"/>
<p id="pX29p0778b2001">又與無數諸天
(至)
各現威德神通之力。</p>
<lb n="0778b21"/>
<p id="pX29p0778b2101" rend="margin-left:1em">從又與諸天龍下。所經歷處。下化利益。隨他所宜。
<lb n="0778b22"/>現八部像。略用二力。隨所堪任。其事如此
(略用二力者。威
<lb n="0778b23"/>德神通。前<anchor xml:id="begd1e49402"/>已<anchor xml:id="endd1e49402"/>具列。自在等四。以表四德。今略無自在。及以名聞。但二兼二故也。經文既云。與無數等。各現
<lb n="0778b24"/>二力者。當知所隨。皆法身也。主伴竝具四德。故云各也)
。</p>
<p id="pX29p0778b2422" type="inline" rend="margin-left:1em">△三修敬。</p>
<lb n="0778c01"/>
<p id="pX29p0778c0101">到娑婆世界
(至)
右遶七帀。</p>
<lb n="0778c02"/>
<p id="pX29p0778c0201" rend="margin-left:1em">修敬。身旋面禮。如文
(一發來竟)
。</p>
<p id="pX29p0778c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二勸發為二。一
<lb n="0778c03"/>請問勸發。二誓願勸發。今初有問有答。</p>
<p id="pX29p0778c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">先問。</p>
<lb n="0778c04"/>
<p id="pX29p0778c0401">白佛言世尊
(至)
云何能得是法華經。</p>
<lb n="0778c05"/>
<p id="pX29p0778c0501" rend="margin-left:1em">問者。遙聞經竟。戀法無<anchor xml:id="begd1e49455"/>已<anchor xml:id="endd1e49455"/>。遠來之志。志在勸發。是
<lb n="0778c06"/>故更請正說。勸發自行。更請流通。勸發化他。如來
<lb n="0778c07"/>若許。二途再演。光光無極。是故雙請也
(僭補曰。雙請者。從白
<lb n="0778c08"/>佛言下。至當為說之。是請為現前諸來眾說正。從若善男子下。至如來滅後。云何得是法華經。是請為未
<lb n="0778c09"/>來說流通也)
。</p>
<p id="pX29p0778c0906" type="inline" rend="margin-left:1em">△二佛答三。初標。次釋。三結。</p>
<p id="pX29p0778c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">今初。</p>
<lb n="0778c10"/>
<p id="pX29p0778c1001">佛告普賢菩薩
(至)
於如來滅後當得是法華經。</p>
<lb n="0778c11"/>
<p id="pX29p0778c1101" rend="margin-left:1em">△次釋。</p>
<lb n="0778c12"/>
<p id="pX29p0778c1201">一者為諸佛護念
(至)
四者發救一切眾生之心。</p>
<lb n="0778c13"/>
<p id="pX29p0778c1301" rend="margin-left:1em">別列四法名。如文。其既雙請。如來巧答。略舉四以
<lb n="0778c14"/>蔽諸。良由四法之要。該括正通。何者。佛雖無偏。若
<lb n="0778c15"/>能遠惡從善。反迷還正。開權知見。顯佛知見者。則
<lb n="0778c16"/>稱可聖心。諸佛護念。若佛知見開。則般若現前。是
<lb n="0778c17"/>植眾德本。亦是入正定聚。不亂不味。不取不捨。亦
<lb n="0778c18"/>是發救眾生。</p>
<p id="pX29p0778c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">又當知此四。與開權顯實。名異體同。
<lb n="0778c19"/>無二無別。佛護念者。是開佛知見。植眾德本。是示
<lb n="0778c20"/>佛知見。發救眾生。是悟佛知見。入正定聚。是入佛
<lb n="0778c21"/>知見。迹門之要。此四備矣。</p>
<p id="pX29p0778c2111" type="inline" rend="margin-left:1em">又迹則有本。從本開示
<lb n="0778c22"/>悟入。故有迹中開示悟入。今開迹即顯本。本迹無
<lb n="0778c23"/>二無別。以四法答其請正。於義明矣。</p>
<p id="pX29p0778c2315" type="inline" rend="margin-left:1em">又以四法答
<lb n="0778c24"/>請流通。流通之方。唯三唯四。發救眾生。是入如來
<lb n="0779a01"/>室。入正定聚。佛所護念。是著如來衣。植眾德本。是
<lb n="0779a02"/>坐如來座。是弘宣之要。即三而四。發救眾生。是誓
<lb n="0779a03"/>願安樂行。入正定聚。是意安樂行。植眾德本。是口
<lb n="0779a04"/>安樂行。護念是身安樂行。當知後四。即前四行也。
<lb n="0779a05"/>一答酬其兩請。舉四冠𦋐一經。法華之重演。斯經
<lb n="0779a06"/>之再宣。遠來之勸發。其義如此
(唯三唯四者。四秖是四安樂行。三秖
<lb n="0779a07"/>是三德。及座衣室三。前文釋衣等三。皆通兩句。各有能所。今從一邊。則以空座為般若。所覆為法身。能覆
<lb n="0779a08"/>為解脫)
。</p>
<p id="pX29p0779a0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結。</p>
<lb n="0779a09"/>
<p id="pX29p0779a0901">善男子善女人
(至)
必得是經。</p>
<lb n="0779a10"/>
<p id="pX29p0779a1001" rend="margin-left:1em">問。請既雙請。如來答中。標結皆言。成就四法。於如
<lb n="0779a11"/>來滅後。當得是經。不言現前說正。何也。此是以後
<lb n="0779a12"/>況前。能成就四法。如來滅後。尚得此經。況如來現
<lb n="0779a13"/>在。為眾說法耶。故上文云。諸法實相義。<anchor xml:id="begd1e49588"/>已<anchor xml:id="endd1e49588"/>為汝等
<lb n="0779a14"/>說。又云。咸令眾生。開示悟入佛之知見。葢法華之
<lb n="0779a15"/>正體。能行四法。必得此解。名解為經。此結其請正
<lb n="0779a16"/>之問。若能運此解行。傳與他人。他人得斯信解。成
<lb n="0779a17"/>初依人。能得真解。成第二第三第四依人。此結其
<lb n="0779a18"/>請流通之問。此意不見。浪作餘解耶
(浪作餘解者。設若有人。不
<lb n="0779a19"/>許此解。則為不許自行化他。則為不許開示悟入。則為不許室衣座三。若言非是不許。但是無文。若謂經
<lb n="0779a20"/>無。即是不許逐要重說。若不爾者。將何以攬今經正宗。至此為重說耶)
。</p>
<p id="pX29p0779a2028" type="inline" rend="margin-left:1em">○
(僭補曰。行此四法者。亦是
<lb n="0779a21"/>發菩提心。起四弘誓願。云發救一切眾生心者。是眾生無邊誓願度也。云入正定聚者。是煩惱無盡誓願
<lb n="0779a22"/>斷也。云植眾德本者。是法門無量誓願學也。云為諸佛護念者。是佛道無上誓願成也。葢菩提心。佛心也。
<lb n="0779a23"/>得佛之心。即得聞開權顯實。開迹顯本。二門開顯既明。正說<anchor xml:id="begd1e49629"/>已<anchor xml:id="endd1e49629"/>竟。又以此四法。傳明。與人。明明相繼。如來
<lb n="0779a24"/>滅後。有眾生得此四法者。無有不得法華經。即是流通於無盡也)
。</p>
<p id="pX29p0779a2426" type="inline" rend="margin-left:1em">
(第一請問勸發竟)
。</p>
<lb n="0779b01"/>
<p id="pX29p0779b0101" rend="margin-left:1em">△第二誓願勸發。文為二。一護人。二護法。護人為
<lb n="0779b02"/>六。一攘其外難。有二。初總攘其難。故言使無伺求
<lb n="0779b03"/>得其便者。是也。</p>
<lb n="0779b04"/>
<p id="pX29p0779b0401">爾時普賢菩薩白佛言
(至)
得其便者。</p>
<lb n="0779b05"/>
<p id="pX29p0779b0501" rend="margin-left:1em">△次別攘其難。舉十二種。</p>
<lb n="0779b06"/>
<p id="pX29p0779b0601">若魔若魔子
(至)
諸惱人者皆不得便。</p>
<lb n="0779b07"/>
<p id="pX29p0779b0701" rend="margin-left:1em">△二護其內法。凡三番教訓。初行立讀誦。乘六牙
<lb n="0779b08"/>白象。安慰其心。</p>
<lb n="0779b09"/>
<p id="pX29p0779b0901">是人若行若立
(至)
亦為供養法華經故。</p>
<lb n="0779b10"/>
<p id="pX29p0779b1001" rend="margin-left:1em">△次坐思惟。復乘六牙。教示其經。與其三昧。</p>
<lb n="0779b11"/>
<p id="pX29p0779b1101">是人若坐思惟此經
(至)
得如是等陀羅尼。</p>
<lb n="0779b12"/>
<p id="pX29p0779b1201" rend="margin-left:1em">旋陀羅尼。旋假入空也。百千旋者。旋空出假也。方
<lb n="0779b13"/>便者。二為方便道。得入中道第一義諦也。</p>
<p id="pX29p0779b1317" type="inline" rend="margin-left:1em">△後三
<lb n="0779b14"/>七日。一心精進。復乘六牙。示教利喜說呪。</p>
<lb n="0779b15"/>
<p id="pX29p0779b1501">世尊若後世後五百歲
(至)
即於佛前而說呪曰。</p>
<lb n="0779b16"/>
<p id="pX29p0779b1601" type="dharani">阿檀地
(至)
辛阿毗吉利地帝
(二十)
</p>
<lb n="0779b17"/>
<p id="pX29p0779b1701" rend="margin-left:1em">△三覆以神力。</p>
<lb n="0779b18"/>
<p id="pX29p0779b1801">世尊若有菩薩
(至)
皆是普賢威神之力。</p>
<lb n="0779b19"/>
<p id="pX29p0779b1901" rend="margin-left:1em">若聞若持。莫非神力。</p>
<p id="pX29p0779b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△四示勝因。</p>
<lb n="0779b20"/>
<p id="pX29p0779b2001">若有受持讀誦
(至)
為諸如來手摩其頭。</p>
<lb n="0779b21"/>
<p id="pX29p0779b2101" rend="margin-left:1em">若有受持。乃至解其義趣。如說修行。具五種法師
<lb n="0779b22"/>德。即于三世佛所。為種為熟為脫。此人同未來諸
<lb n="0779b23"/>佛得脫。故言同普賢行。此人<anchor xml:id="begd1e49773"/>已<anchor xml:id="endd1e49773"/>於先佛植善。故言
<lb n="0779b24"/>深種善根。此人為現佛所熟。故言手摩其頭。</p>
<p id="pX29p0779b2418" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0779c01"/>示近果。</p>
<lb n="0779c02"/>
<p id="pX29p0779c0201">若但書寫
(至)
有如是等功德利益。</p>
<lb n="0779c03"/>
<p id="pX29p0779c0301" rend="margin-left:1em">但能書寫。近在忉利。具五法師。次兜在率。如文。</p>
<p id="pX29p0779c0319" type="inline" rend="margin-left:1em">
(僭補
<lb n="0779c04"/>曰。若人但書寫。不能受持讀誦。乃至解其義趣。如說修行。但生忉利。不離欲界。若具五種法師之德。即生
<lb n="0779c05"/>兜率。親覲慈氏。與諸大菩薩。所共圍繞。同聞玅法。然亦有百千萬億天女眷屬同生者。乃是同見同行。預
<lb n="0779c06"/>入聖流者。非忉利天女也)
。</p>
<p id="pX29p0779c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">△六總結二。一結護人。</p>
<lb n="0779c07"/>
<p id="pX29p0779c0701">是故智者
(至)
如說修行。</p>
<lb n="0779c08"/>
<p id="pX29p0779c0801" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。護人者。謂但恃書寫。承福力生忉利天。受五欲樂。福盡沉淪。非是智者。若能解其義趣。如說修行。
<lb n="0779c09"/>具法師德。始稱智者也)
。</p>
<p id="pX29p0779c0910" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結誓願護法。</p>
<lb n="0779c10"/>
<p id="pX29p0779c1001">世尊我今以神通力故
(至)
廣令流布使不斷絕。</p>
<lb n="0779c11"/>
<p id="pX29p0779c1101" rend="margin-left:1em">
(第二勸發竟)
。</p>
<p id="pX29p0779c1106" type="inline" rend="margin-left:1em">△第三述發六。先述護法。</p>
<lb n="0779c12"/>
<p id="pX29p0779c1201">爾時釋迦牟尼佛
(至)
守護能受持普賢菩薩名者。</p>
<lb n="0779c13"/>
<p id="pX29p0779c1301" rend="margin-left:1em">云汝能如是外多利益。內積慈悲。又久劫<anchor xml:id="begd1e49863"/>已<anchor xml:id="endd1e49863"/>來。作
<lb n="0779c14"/>如此護。我亦以神通之力。守護能受持普賢名者。
<lb n="0779c15"/>亦如普賢之護法也。</p>
<p id="pX29p0779c1509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二述其護人。</p>
<lb n="0779c16"/>
<p id="pX29p0779c1601">普賢若有受持讀誦
(至)
為釋迦牟尼佛衣之所覆。</p>
<lb n="0779c17"/>
<p id="pX29p0779c1701" rend="margin-left:1em">
(僭補曰。二述護人者。若人具法師之德。則為從佛口聞經。則為親供養佛。為佛讚善。手摩其頭。衣覆其體。
<lb n="0779c18"/>以法性功德。與如來等。與普賢等。是為同體智悲。周流法界。天性相關。感應自然。不因心念也)
。</p>
<p id="pX29p0779c1837" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0779c19"/>述其舉因。</p>
<lb n="0779c20"/>
<p id="pX29p0779c2001">如是之人
(至)
能修普賢之行。</p>
<lb n="0779c21"/>
<p id="pX29p0779c2101" rend="margin-left:1em">廣舉因中無諸過惡。少欲知足。修普賢行。故能受
<lb n="0779c22"/>持讀誦。憶念修行。及書寫是法華經。</p>
<p id="pX29p0779c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△四述其近果。</p>
<lb n="0779c23"/>
<p id="pX29p0779c2301">普賢若如來滅後
(至)
亦於現世得其福報。</p>
<lb n="0779c24"/>
<p id="pX29p0779c2401" rend="margin-left:1em">其人當詣道場。必成遠果。況近果耶。亦於現世得
<lb n="0780a01"/>其近果。受用自然。無貪著也。</p>
<p id="pX29p0780a0112" type="inline" rend="margin-left:1em">△五述其能攘外難。</p>
<lb n="0780a02"/>
<p id="pX29p0780a0201">若有人輕毀之言
(至)
諸惡重病。</p>
<lb n="0780a03"/>
<p id="pX29p0780a0301" rend="margin-left:1em">佛廣示毀者之罪。令知過必改。不相惱亂。非但持
<lb n="0780a04"/>經者不受其毀。亦令毀者福生。無毀無譽。彼此安
<lb n="0780a05"/>樂。曠濟無偏慈之至也。</p>
<p id="pX29p0780a0510" type="inline" rend="margin-left:1em">△六述其結信者功德。</p>
<lb n="0780a06"/>
<p id="pX29p0780a0601">是故普賢。若見受持是經典者。當起遠迎。當如敬佛。</p>
<lb n="0780a07"/>
<p id="pX29p0780a0701" rend="margin-left:1em">
(第三述發竟)
。</p>
<p id="pX29p0780a0706" type="inline" rend="margin-left:1em">△第四發益二。一聞品益。</p>
<lb n="0780a08"/>
<p id="pX29p0780a0801">說是普賢勸發品時
(至)
具普賢道。</p>
<lb n="0780a09"/>
<p id="pX29p0780a0901" rend="margin-left:1em">旋陀羅尼。是初地位。具普賢道。是十地位。</p>
<p id="pX29p0780a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞
<lb n="0780a10"/>經益。大眾歡喜。</p>
<lb n="0780a11"/>
<p id="pX29p0780a1101">佛說是經時
(至)
受持佛語作禮而去。</p>
<lb n="0780a12"/>
<p id="pX29p0780a1201" rend="margin-left:1em">皆大歡喜者。靈山一會。聞法<anchor xml:id="begd1e49999"/>已<anchor xml:id="endd1e49999"/>竟。皆得如來四無
<lb n="0780a13"/>量心之大喜。徧滿法身。周流法界。流通終古。永永
<lb n="0780a14"/>無盡也。問。此中云何猶稱聲聞。答。乃是經家存其
<lb n="0780a15"/>外現之名。葢其意謂是大乘聲聞。以佛道聲。令一
<lb n="0780a16"/>切聞。斯義彌顯也。</p>
<lb n="0780a17"/>
<p id="pX29p0780a1701" rend="margin-left:1em">荊溪尊者曰。天台教迹。竺國欣慕。欲求之震旦不
<lb n="0780a18"/>可得。而此方少有識者。如魯人耳。唯夙植德本者。
<lb n="0780a19"/>始知趣向。敬願學者。隨力稱讚。應知自行兼人。曠
<lb n="0780a20"/>劫一遇。若說若聽。境智存焉。若冥若顯。種熟可期。
<lb n="0780a21"/>竝由弘經者有方故也。若直爾講說是弘經者。何
<lb n="0780a22"/>須衣座室三之誡。如來所遣。豈可聊爾。余省躬揣
<lb n="0780a23"/>見。自覺多慚。迫以眾緣。強復疏出。縱有立破。為樹
<lb n="0780a24"/>圓乘。使同志者開佛知見。終無偏黨而順臆度。冀
<lb n="0780b01"/>諸覽者。悉鑑愚誠。一句染神。永為佛種。思惟修習。
<lb n="0780b02"/>深契佛心。隨喜見聞。恒為主伴。若取若捨。經耳成
<lb n="0780b03"/>緣。或順或違。終因斯脫。願解脫之日。依報正報。常
<lb n="0780b04"/>宣玅經。一剎一塵。無非利物。唯願諸佛。冥熏加被。
<lb n="0780b05"/>一切菩薩。密借威靈。在在未說。皆為勸請。凡有說
<lb n="0780b06"/>處。親承供養。一句一偈。一色一香。增進菩提。永無
<lb n="0780b07"/>退轉。</p>
<lb n="0780b08"/>
<lb n="0780b09"/>玅法蓮華經文句纂要卷第七
(終)
</p5txt>