<p5txt n="X31n0607">
<lb n="0171a01"/>
<lb n="0171a02"/>
<head>No. 607-A
<lb n="0171a03"/> 玅法蓮華經新註敘</head>
<lb n="0171a04"/>
<lb n="0171a05"/>
<p id="pX31p0171a0501">法華之王諸經也。孩提之童。亦能言之。至於說其所
<lb n="0171a06"/>以為王。則雖大才宏智。亦弗能也。其故何也。盖法華
<lb n="0171a07"/>者佛乘也。佛乘者佛知見也。佛知見者佛境界也。以
<lb n="0171a08"/>凡智說佛境界宜乎。弗能也。震旦諸師。釋之者數十
<lb n="0171a09"/>家。惟天台大師。為得其說。大師者靈山同聞眾。而所
<lb n="0171a10"/>謂降德為如來所使者也。夫得其說。不亦宜乎。大師
<lb n="0171a11"/>之後。採摘其疏者亦多。惟若一如新註。則略而取之。
<lb n="0171a12"/>引而伸之。於其折中。頗得宜當矣。一如號一庵。明永
<lb n="0171a13"/>樂中。為僧錄司。住上天竺。甞奉勅探討大藏。撰三藏
<lb n="0171a14"/>法數。我應永之間。奉使來于本朝。時與津絕海遊。和
<lb n="0171a15"/>應制三山詩。其人品可知耳。余甞得新註一本。把玩
<lb n="0171a16"/>不<anchor xml:id="begd1e104"/>已<anchor xml:id="endd1e104"/>。自惜不與人俱。遂弗顧固陋。竊訓其傍。授剞劂
<lb n="0171a17"/>氏。夫一心之妙。散而為語言。結而為文字。語言及文
<lb n="0171a18"/>字。祗是一心之玅焉耳矣。上機乃神而解之。下根乃
<lb n="0171a19"/>信而入之。但如中智與愚者。則覺知而分別之。若夫
<lb n="0171a20"/>神解與信入者。不取語言文字之相。直聞經文。亦可
<lb n="0171a21"/>領焉。至乎覺知分別者。非疏愈惑。非訓難導。倘或尋
<lb n="0171a22"/>之文義。偶發一句解。生一念信。而染其神。則其利益
<lb n="0171a23"/>不可量。是吾流通之志也。</p>
<lb n="0171a24"/>
<p id="pX31p0171a2401" rend="margin-left:0em;text-indent:1em">旹
寬文丁未季秋之穀僧不可思議書於霞谷蘭若之
<lb n="0171b02"/>西庵</p>
<lb n="0171b03"/>
<lb n="0171b04"/>
<lb n="0171b05"/>
<lb n="0171b06"/>
<lb n="0171b07"/>
<head>No. 607-B
<lb n="0171b08"/> 重刻法華經科註序</head>
<lb n="0171b09"/>
<lb n="0171b10"/>
<p id="pX31p0171b1001">夫鈆錐鑿井。井在高原。非唯理水。而艱得現前。即至
<lb n="0171b11"/>濕泥。而尚復懸遠。何如利钁斵地。直透金剛磐石無
<lb n="0171b12"/>前。而法泉溢湧。昔在耆闍。說經八載。結集西竺。八里
<lb n="0171b13"/>連綿。傳來震旦。而譯為七卷。則真實理味。隱在重山。
<lb n="0171b14"/>而六朝諸師。竟為註疏。屈指可數七十餘家。求其理
<lb n="0171b15"/>詣辭長。則光宅為最。豈高原鑿井乎。鈆錐弗銛乎。迨
<lb n="0171b16"/>乎智者一出。玄義敷<g ref="CB02284"/>。先破光宅雲公。餘者望風而
<lb n="0171b17"/>退。其利钁斵地乎。法泉溢湧乎。然而世人。徒知乎流
<lb n="0171b18"/>長末茂。而未原乎源遠根深。蓋我智者。昔在靈山。預
<lb n="0171b19"/>會親聞。思大同聽。的承印記。大蘇道場。圓證三昧。縱
<lb n="0171b20"/>無礙辯。稱性宣<g ref="CB02284"/>。矧復章安結集。非撰述之足擬。荊
<lb n="0171b21"/>溪記釋。有文獻之可徵。然則先賢既爾服從。後學何
<lb n="0171b22"/>煩措意。不猶爝火之爭光二曜。蹄涔之擬酌四溟。多
<lb n="0171b23"/>見其不知量也。須知智者法華之妙。在於玄義。文句
<lb n="0171b24"/>次之。若夫今之科註。又其次也。學者或先科註。而後
<lb n="0171c01"/>文句。文句而後玄義。其猶觀水於河於江於海。不免
<lb n="0171c02"/>望洋向若而歎。若先玄義而後文句。文句而後科註。
<lb n="0171c03"/>其猶伐木于根于莖于枝。可謂拔茅連茹而征。上天
<lb n="0171c04"/>竺一庵如法師。國朝洪武時人也。是板刻於留都。年
<lb n="0171c05"/>久板廢。余先得梵夾印本于四明。復廉覔之。得翻刻
<lb n="0171c06"/>之板于閩之壽寧。後因學者求之不便。乃命四明會
<lb n="0171c07"/>首寶峯高公。而募刻之。今存武林龍樹庵者是也。邇
<lb n="0171c08"/>日東甌玄孫靈
(操榮)
慮。梵夾賷持不便。細書老眼難觀。
<lb n="0171c09"/>改為方冊。稍大書之。募資剞劂。以廣流通。為法䖍虔。
<lb n="0171c10"/>可謂勤矣。復命刻余所述玄義輯略于前。庶令學者
<lb n="0171c11"/>雖未能廣目義海。亦先使其染指知味。事竣問言于
<lb n="0171c12"/>余。故不辭蕪穢。勉為之序云。</p>
<p id="pX31p0171c1212" type="inline">旹
皇明天啟七年。歲在疆圉單閼。坐夏之七旬五日。傳
<lb n="0171c14"/>天台教觀七十四老僧傳燈。書於楞嚴壇之東方不
<lb n="0171c15"/>瞬堂。</p>
<lb n="0171c16"/>
<lb n="0171c17"/>
<lb n="0171c18"/>
<lb n="0171c19"/>
<lb n="0171c20"/>
<head>No. 607-C
<lb n="0171c21"/> 法華經科註疏序</head>
<lb n="0171c22"/>
<lb n="0171c23"/>
<p id="pX31p0171c2301">如來說法四十九年。雖五時四教。而意極於圓。故華
<lb n="0171c24"/>嚴屬兼。般若猶帶。惟至法華。直捨方便。單說無上。是
<lb n="0172a01"/>以殷勤稱嘆。為經中王。良以此也。教流東夏。弘華嚴
<lb n="0172a02"/>若賢首。弘般若如禪宗者。猶如恒沙。而弘法華者。止
<lb n="0172a03"/>天台十餘代耳。此其故何哉。蓋偏權易受。圓實難肩。
<lb n="0172a04"/>彼無情之旨。性惡之談。雖迦葉尊者。猶疑魔說。況金
<lb n="0172a05"/>容掩色。欲舉當時天人所驚疑者。而直領之。豈不如
<lb n="0172a06"/>鳳毛麟趾之希遘哉。余於是益信弘法華難也。諸佛
<lb n="0172a07"/>出世。不值大根。有不說法華而入涅槃者。則機器之
<lb n="0172a08"/>難遇也。光宅首唱河北。繼者數十家。權實本迹之義。
<lb n="0172a09"/>至智者始定。則四依之難逢也。自台嶺集成。至五季
<lb n="0172a10"/>四百餘年耳。中國<anchor xml:id="begd1e287"/>已<anchor xml:id="endd1e287"/>無有能舉其義者。求於高句麗
<lb n="0172a11"/>而始得之。則傳習之難繼也。宋朝迄明。妙旨再絕。隆
<lb n="0172a12"/>萬間。妙峯法師振起之。一傳無盡燈公。再傳幻由路
<lb n="0172a13"/>公。圓乘獨𢰾彼狹小偏秘之流。怨嫉載道。則特立之
<lb n="0172a14"/>難堅也。由此觀之。則手把虗空。足躡須彌。猶為易事。
<lb n="0172a15"/>而單提圓上。不墮通別。而其難為更陪也。路公之孫
<lb n="0172a16"/>操師榮師者。慨佛種之難純。於是舉科註而更定之。
<lb n="0172a17"/>與同志明宇王君葵赤張君振揚陳君知默鄧君季
<lb n="0172a18"/>黃馬君禎甫姜君迎華陳君仰峯林君道如蓋君國
<lb n="0172a19"/>進龔君應華高君汝化葉君等。謀壽諸梓。夫法華以
<lb n="0172a20"/>文句為入門。玄義為堂宇。摩訶止觀為奧室。科註者
<lb n="0172a21"/>文句之略也。不知科註而弘法華。即溫陵要解猶然
<lb n="0172a22"/>兼帶。而況妄解經文。單伸臆說。其為法華也。猶北轍
<lb n="0172a23"/>矣。　　師精玄義止觀。豈不能創為新異。而謹守妄
<lb n="0172a24"/>傳者。正以自智者之外。皆雜通別。但攬轡白牛。於羊
<lb n="0172b01"/>鹿交馳之世。<anchor xml:id="begd1e336"/>已<anchor xml:id="endd1e336"/>自橫絕。何必強作解事。而蒙不知之
<lb n="0172b02"/>誚哉。此又雪竹師之難也。余於是風告諸方。因科註
<lb n="0172b03"/>而玄義。因玄義而止觀。至法華藏深固幽遠者。可以
<lb n="0172b04"/>徑造。慎毋墮落通別。而夾雜圓種也。則如來為其厚
<lb n="0172b05"/>幸矣。是為敘。</p>
<lb n="0172b06"/>
<p id="pX31p0172b0601">賜進士第
欽差行人司行人永嘉邵建䇿薰沐合十書</p>
<lb n="0172b08"/>
<lb n="0172b09"/>
<lb n="0172b10"/>
<lb n="0172b11"/>
<lb n="0172b12"/>
<head>No. 607-D
<lb n="0172b13"/> 新註法華經序</head>
<lb n="0172b14"/>
<lb n="0172b15"/>
<p id="pX31p0172b1501">經云法華經藏深固幽遠無人能到若然豈言說可
<lb n="0172b16"/>能跂及者哉此即
釋迦世尊於三七日中所說華嚴法界無二無別雖
<lb n="0172b18"/>智如鶖子未免驚疑況餘眾乎此實難信難解不可
<lb n="0172b19"/>思議大解脫法門也陳隋間天台
智者大師顗公靈山親承大蘇妙悟證法華三昧獲
<lb n="0172b21"/>旋陀羅尼既而居江陵為章安等弟子開玄義十卷
<lb n="0172b22"/>惟釋經題所謂九旬談妙者也後居瓦官寺復為章
<lb n="0172b23"/>安等以權實本迹開顯之旨別釋經文名曰文句亦
<lb n="0172b24"/>十卷先是光宅所註其中不免訛謬大師悉去之以
<lb n="0172c01"/>正其說至唐荊溪尊者又推廣大師之說撰釋籤十
<lb n="0172c02"/>卷釋玄義妙樂十卷釋文句則一經之妙大備而無
<lb n="0172c03"/>餘蘊矣然而文辭浩博義理深玄自非老於座主之
<lb n="0172c04"/>學者弗能入也於是元之慧愚谷者一以大師成言
<lb n="0172c05"/>註於句下以使初學啟發蒙昧惜乎歲久板刻不存
<lb n="0172c06"/>前住上天竺一菴如法師乃前高僧具菴法師之弟
<lb n="0172c07"/>子也得其正傳博通教義講說熟閑於今兩測一人
<lb n="0172c08"/>而<anchor xml:id="begd1e418"/>已<anchor xml:id="endd1e418"/>間居南京大報恩寺念祖道之荒涼大教之將
<lb n="0172c09"/>墜於是亦一以大師成言註述斯經不敢妄加<anchor xml:id="begd1e426"/>己<anchor xml:id="endd1e426"/>見
<lb n="0172c10"/>混餚其說疑誤後學比慧愚谷者加詳編為七卷吳
<lb n="0172c11"/>中顧道珍繕寫極為嚴整道珍與同學佛人管叔純
<lb n="0172c12"/>馮覺成顧道昇顧禧然姜孟圭等共募眾緣為之刊
<lb n="0172c13"/>梓流通一日叔純等懷香過予徵予序引予時年八
<lb n="0172c14"/>十四歲抱病在家焉能措筆然覩茲盛德之事亦當
<lb n="0172c15"/>為之助喜若以法華經藏深固幽遠無人能到豈可
<lb n="0172c16"/>以言說跂及者哉姑摭一二為序以弁其端當知此
<lb n="0172c17"/>經不可思議果報亦不可思議上足以答君親之厚
<lb n="0172c18"/>恩下足以濟飛潛之幽趣如太虗空豈有量哉故為
<lb n="0172c19"/>序後之覽者當求言外之意云。</p>
<lb n="0172c20"/>
<p id="pX31p0172c2001">永樂十六年正月十五日資善大夫
太子少師吳郡姚廣孝序</p>
<lb n="0172c22"/>
<lb n="0172c23"/>
<lb n="0172c24"/>
<lb n="0173a01"/>
<lb n="0173a02"/>
<docNumber>No. 607</docNumber>
<lb n="0173a03"/>妙法蓮華經科註卷第一<lb n="0173a04"/>
<lb n="0173a05"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0173a06"/>
<p id="pX31p0173a0601" rend="margin-left:1em">妙法蓮華經者本地甚深之奧藏也乃一化之根
<lb n="0173a07"/>源五時之極唱如來出世意欲即說此經開示眾
<lb n="0173a08"/>生本源覺藏究竟直指見性成佛故經曰諸佛惟
<lb n="0173a09"/>為一大事因緣故出現於世所謂開示悟入佛之
<lb n="0173a10"/>知見是也其奈小機未堪此聞聞則生謗墮苦故
<lb n="0173a11"/>經曰若但讚佛乘眾生沒在苦謗法不信故墜於
<lb n="0173a12"/>三惡道如來不得<anchor xml:id="begd1e501"/>已<anchor xml:id="endd1e501"/>而為實施權先以華嚴大教
<lb n="0173a13"/>擬宜小乘之人既不能信受是以不動寂場遊化
<lb n="0173a14"/>鹿苑為其說三藏教而又保證真空故須方等彈
<lb n="0173a15"/>斥令其耻小慕大雖復慕大而執真之情未忘乃
<lb n="0173a16"/>寄空生身子為之轉教廣譚空慧之法而淘汰之
<lb n="0173a17"/>執情破<anchor xml:id="begd1e520"/>已<anchor xml:id="endd1e520"/>然猶以實覆權權掩於實未開二乘根
<lb n="0173a18"/>敗作佛未顯如來成佛久本於是高會鷲峯劇談
<lb n="0173a19"/>秘要開方便之權門示真實之妙理發眾聖之權
<lb n="0173a20"/>巧顯本地之幽微故經曰正直捨方便但說無上
<lb n="0173a21"/>道其為教也三乘咸會一乘九界同歸佛界長遠
<lb n="0173a22"/>壽量至此方彰出世本懷於今始暢夫是之謂妙
<lb n="0173a23"/>法蓮華經也。</p>
<p id="pX31p0173a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">○此經凡二十八品所談妙法不出
<lb n="0173a24"/>權實本迹權謂九界三乘實謂佛界圓乘本謂久
<lb n="0173b01"/>遠成佛迹謂果後施化前十四品是迹門開權顯
<lb n="0173b02"/>實後十四品是本門開迹顯本然迹本二門開顯
<lb n="0173b03"/>由機分利鈍故有三周七喻不同三周者初法說
<lb n="0173b04"/>周為上根人作三乘一乘說舍利弗一人得悟即
<lb n="0173b05"/>方便品中所談是也二譬說周為中根人作三車
<lb n="0173b06"/>一車說迦葉等四大弟子領解即譬諭品中所說
<lb n="0173b07"/>是也三因緣周為下根人作宿世因緣說千二百
<lb n="0173b08"/>聲聞得記即化城喻品中所明是也迹門施化終
<lb n="0173b09"/>於三周周者終也終必對始故上根始於鹿苑稟
<lb n="0173b10"/>小終於法華得記中根例知下根始於大通下種
<lb n="0173b11"/>終於因緣開會故云三周也七喻者一火宅喻喻
<lb n="0173b12"/>三界不安隱如譬喻品中所明是也二窮子喻喻
<lb n="0173b13"/>小乘無大乘功德法財如信解品中所明是也三
<lb n="0173b14"/>藥草喻喻有漏諸善皆能除惡而無漏之善為最
<lb n="0173b15"/>如藥草喻品中所明是也四化城喻喻二乘真空
<lb n="0173b16"/>涅槃能防見思之非禦生死之敵如化城喻品中
<lb n="0173b17"/>所明是也五衣珠喻喻王子結緣下一乘智寶之
<lb n="0173b18"/>種即了因種如五百弟子受記品中所明是也六
<lb n="0173b19"/>髻珠喻喻中道實相極果所宗如安樂行品中所
<lb n="0173b20"/>明是也<anchor xml:id="begd1e603"/>已<anchor xml:id="endd1e603"/>上六喻皆喻迹門開權顯實也七醫子
<lb n="0173b21"/>喻喻佛如大醫王徧療一切眾生之病如壽量品
<lb n="0173b22"/>中所明此一喻喻本門開迹顯本也。</p>
<lb n="0173b23"/>
<p id="pX31p0173b2301" rend="margin-left:1em">○初釋首題明五重玄義一法喻為名二實相為
<lb n="0173b24"/>體三一乘因果為宗四斷疑生信為用五無上醍
<lb n="0173c01"/>醐為教相法喻為名者法即妙法喻謂蓮華所言
<lb n="0173c02"/>妙者妙名不可思議乃褒美之辭也所言法者十
<lb n="0173c03"/>界十如權實本迹之法也良以妙法難解假喻易
<lb n="0173c04"/>彰蓮華則華果同時妙法則權實一體故有迹門
<lb n="0173c05"/>三喻本門三喻迹門三喻者一為蓮故華喻為實
<lb n="0173c06"/>施權二華開蓮現喻開權顯實三華落蓮成喻廢
<lb n="0173c07"/>權立實本門三喻者一為蓮故華喻從本垂迹二
<lb n="0173c08"/>華開蓮現喻開迹顯本三華落蓮成喻廢迹立本
<lb n="0173c09"/>此首題中蓮華一喻乃總喻也若經文中火宅等
<lb n="0173c10"/>七喻是別喻也故妙玄云七譬是別蓮華是總舉
<lb n="0173c11"/>總攝別故冠篇首總別雖殊莫非為顯權實本迹
<lb n="0173c12"/>之法耳經者法也常也十界同軌之為法三世不
<lb n="0173c13"/>易謂之常故以法喻為此經之名也實相為體者
<lb n="0173c14"/>謂十界十如之法一一離虗妄相名為實相故龍
<lb n="0173c15"/>樹云除諸法實相餘皆魔事然此妙體在迹門謂
<lb n="0173c16"/>之諸法實相在本門謂之非如非異本迹雖殊妙
<lb n="0173c17"/>體是一故以實相為此經之體也一乘因果為宗
<lb n="0173c18"/>者宗即要義所謂佛自行因果為宗也云何為要
<lb n="0173c19"/>無量眾善言因則攝無量證得言果則攝故以一
<lb n="0173c20"/>乘因果為此經之宗也斷疑生信為用者用即力
<lb n="0173c21"/>用也迹門開顯斷權疑生實信本門開顯斷近疑
<lb n="0173c22"/>生遠信故以斷疑生信為此經之用也無上醍醐
<lb n="0173c23"/>為教相者教者聖人被下之言也相者分別同異
<lb n="0173c24"/>也此經純圓異乎偏少之教喻如醍醐上味不同
<lb n="0174a01"/>乳酪生熟酥味故以無上醍醐為此經之教相也
<lb n="0174a02"/>然此五重玄義皆是經中所詮之旨祖師預取解
<lb n="0174a03"/>釋首題者欲令受持讀誦之人即於首題能了一
<lb n="0174a04"/>經之大旨故也。</p>
<lb n="0174a05"/>
<p id="pX31p0174a0501">妙法蓮華經弘傳序</p>
<lb n="0174a06"/>
<p id="pX31p0174a0601" rend="margin-left:1em">經題五字如前釋弘傳序者弘廣也大也傳轉也
<lb n="0174a07"/>亦流傳也序即次序爾雅云東西墻謂之序註云
<lb n="0174a08"/>所以別內外也謂見墻別宅舍之內外觀序知一
<lb n="0174a09"/>經之由致也律師序述此經之大猷葢欲廣傳後
<lb n="0174a10"/>代展轉流通而不絕也。</p>
<lb n="0174a11"/>
<p id="pX31p0174a1101">終南山釋道宣述</p>
<lb n="0174a12"/>
<p id="pX31p0174a1201" rend="margin-left:1em">終南山名距長安八十里在扶風武功縣東接驪
<lb n="0174a13"/>山太華西連太白隴山其山北來勢終於南故云
<lb n="0174a14"/>終南關中記云終南一名中南在天之中居都之
<lb n="0174a15"/>南故曰中南釋者梵語具云釋迦此云能仁佛之
<lb n="0174a16"/>姓也故凡投佛出家者皆以釋為姓阿含經云四
<lb n="0174a17"/>河入海同一鹹味四姓出家皆名為釋是也律師
<lb n="0174a18"/>諱道宣生京兆錢氏父吏部尚書母夢月輪貫懷
<lb n="0174a19"/>而孕又夢梵僧語之曰所孕者梁之祐律師也及
<lb n="0174a20"/>長師日嚴頵
(於倫切)
公出家落𩬊年二十依首師進
<lb n="0174a21"/>具又從學律唐高祖武德七年甲申徙居終南紵
<lb n="0174a22"/>麻蘭若製行事鈔甞行般舟三昧前後總二十會
<lb n="0174a23"/>常感天人送饌侍衛後在西明寺行道中夜臨砌
<lb n="0174a24"/>足蹶且仆有少年介冑擁衛之律師問汝為誰曰
<lb n="0174b01"/>弟子博叉天王子張瓊也以師戒德故來給衛耳
<lb n="0174b02"/>因以佛牙授師夜捧行道晝藏地穴唯弟子文綱
<lb n="0174b03"/>知之又授以餌藥修合之方即今天王補心丸是
<lb n="0174b04"/>也師問以世尊在世及滅後時事瓊一一為言隨
<lb n="0174b05"/>問隨錄集為感天侍應傳一卷高宗乾封二年丁
<lb n="0174b06"/>卯冬十月三日入滅眾聞天人同聲請師歸彌勒
<lb n="0174b07"/>內院穆宗讚曰代有覺人為如來使龍鬼歸降天
<lb n="0174b08"/>人奉侍聲飛五天辭驚萬里金烏西墜佛日東舉
<lb n="0174b09"/>稽首皈依肇律宗主懿宗朝<anchor xml:id="begd1e803"/>諡<anchor xml:id="endd1e803"/>澄照述者著述也
<lb n="0174b10"/>述者之謂賢作者之謂聖儒典云述而不作律師
<lb n="0174b11"/>自謙故云述也。</p>
<lb n="0174b12"/>
<p id="pX31p0174b1201">妙法蓮華經者統諸佛降靈之本致也。</p>
<lb n="0174b13"/>
<p id="pX31p0174b1301" rend="margin-left:1em">統
(他綜切)
總也降靈猶降神也致趣也諸佛皆從兜
<lb n="0174b14"/>率降神出現於世其本懷之致趣莫不為令眾生
<lb n="0174b15"/>開示悟入佛之知見授記作佛而後<anchor xml:id="begd1e831"/>已<anchor xml:id="endd1e831"/>今經開顯
<lb n="0174b16"/>既開眾生佛之知見授記作佛則總紀諸佛出世
<lb n="0174b17"/>之意故云統諸佛降靈之本致也。</p>
<lb n="0174b18"/>
<p id="pX31p0174b1801">蘊結大夏出彼千齡東傳震旦三百餘載。</p>
<lb n="0174b19"/>
<p id="pX31p0174b1901" rend="margin-left:1em">蘊積也蘊結即結集也大夏即竺國之美稱如來
<lb n="0174b20"/>生於周昭王二十四年甲寅入滅於周穆王五十
<lb n="0174b21"/>二年壬申二月十五日既入滅弟子阿難輩於是
<lb n="0174b22"/>始結集大小經律論藏至東漢明帝永平七年計
<lb n="0174b23"/>一千餘年故曰出彼千齡齡即年也是年帝夢金
<lb n="0174b24"/>人長大項有日光飛至殿庭旦問羣臣太學聞人
<lb n="0174c01"/>傅毅奏曰周昭王時西域有佛出世其形長一丈
<lb n="0174c02"/>六尺而黃金色陛下所夢將非是乎博士王遵推
<lb n="0174c03"/>周書異記佐之帝遂遣中郎將蔡愔博士秦景等
<lb n="0174c04"/>一十八人使西域求佛法蔡愔等至天竺隣境月
<lb n="0174c05"/>氏國遇梵僧摩騰法蘭二人奉佛經像來震旦遂
<lb n="0174c06"/>同東還永平十年入闕獻經像帝大悅帝於雍門
<lb n="0174c07"/>外立寺騰蘭居之以白馬䭾經而來遂名白馬寺
<lb n="0174c08"/>永平十四年五嶽道士費叔才褚善信等忌之斥
<lb n="0174c09"/>言虗偽騰蘭白於帝曰吾佛出世法水火不能壞
<lb n="0174c10"/>請與方士驗之帝敕叔才等盡出所有奇經秘訣
<lb n="0174c11"/>與騰蘭所持來經像就焚之正月十五日火作而
<lb n="0174c12"/>騰蘭諸經完然不燼方士稽首欽服帝益異之由
<lb n="0174c13"/>是騰蘭習漢言久之譯四十二章經十地斷結佛
<lb n="0174c14"/>本生法海藏佛本行等五經佛法自此始流東土
<lb n="0174c15"/>故曰東傳震旦震旦或曰真丹琳法師云東方屬
<lb n="0174c16"/>震是日出之方故云震旦華嚴音義翻為漢地樓
<lb n="0174c17"/>炭經云葱河以東名為震旦以初日出耀於東隅
<lb n="0174c18"/>故得名也據此則震旦非梵語矣自漢永平七年
<lb n="0174c19"/>至獻帝合一百五十五年歸魏魏五主合四十五
<lb n="0174c20"/>年歸西晉西晉四主合五十二年至東晉安帝義
<lb n="0174c21"/>熈二年羅什譯此經時合八十九年總計三百四
<lb n="0174c22"/>十一年故曰三百餘載載年也爾雅云唐虞曰載
<lb n="0174c23"/>取物終更始也。</p>
<lb n="0174c24"/>
<p id="pX31p0174c2401">西晉惠帝永康年中長安青門燉煌菩薩竺法護者
<lb n="0175a01"/>初翻此經名正法華。</p>
<lb n="0175a02"/>
<p id="pX31p0175a0201" rend="margin-left:1em">西晉武皇帝司馬氏諱炎字安世文帝昭之子也
<lb n="0175a03"/>受魏禪即帝位乙酉改元泰始國號晉都洛陽故
<lb n="0175a04"/>曰西晉始自武帝次惠帝次懷帝終於愍帝惠帝
<lb n="0175a05"/>諱衷字正度武帝第二子庚戌四月即位改元永
<lb n="0175a06"/>熈繼改元康庚申又改永康止一年長安古稱咸
<lb n="0175a07"/>陽漢高祖改名長安青門在長安城東即邵平種
<lb n="0175a08"/>瓜處也燉煌即今甘肅沙州路古流沙地禹貢雍
<lb n="0175a09"/>州之域也漢為燉煌郡陽關玉門關洼水在焉竺
<lb n="0175a10"/>曇摩羅剎此云法護月氏國人究三十六國道術
<lb n="0175a11"/>兼通其語泰始二年丙戌自天竺達於玉門因居
<lb n="0175a12"/>燉煌世號燉煌菩薩後入長安居青門大周目錄
<lb n="0175a13"/>云太康七年譯正法華今謂太康乃武帝年號序
<lb n="0175a14"/>既云惠帝當以永康為正也。</p>
<lb n="0175a15"/>
<p id="pX31p0175a1501">東晉安帝隆安年中後秦弘始丘慈沙門鳩摩羅什
<lb n="0175a16"/>次翻此經名妙法蓮華。</p>
<lb n="0175a17"/>
<p id="pX31p0175a1701" rend="margin-left:1em">東晉司馬氏都建康始於元帝終於恭帝禪於宋
<lb n="0175a18"/>凡十一主合一百三年元帝諱睿瑯琊王覲之子
<lb n="0175a19"/>宣帝曾孫也年十五嗣封瑯琊王後為安東將軍
<lb n="0175a20"/>鎮建康西晉愍帝建興四年丙子詔王攝萬幾明
<lb n="0175a21"/>年即王位改元建武又明年戊寅始即帝位改元
<lb n="0175a22"/>大興鳩摩羅什譯經於後秦境內序必先書東晉
<lb n="0175a23"/>者存正統也第十主安帝諱德宗孝武太子丙申
<lb n="0175a24"/>繼孝武即帝位次年丁酉改元隆安凡五年又改
<lb n="0175b01"/>元興凡三年又改義熈凡十四年後秦姓姚名萇
<lb n="0175b02"/>字景茂赤亭羗人當晉孝武皇帝太元八年癸未
<lb n="0175b03"/>前秦符堅攻晉以兗州<anchor xml:id="begd1e1008"/>刺<anchor xml:id="endd1e1008"/>史姚萇為龍驤將軍後
<lb n="0175b04"/>又以為司馬討慕容泓等萇軍大敗懼奔時渭北
<lb n="0175b05"/>馬牧等紏扇羗豪率其戶口歸萇者五萬餘家推
<lb n="0175b06"/>萇為盟主晉太元丙戌四月萇自<anchor xml:id="begd1e1023"/>陝<anchor xml:id="endd1e1023"/>西等路入長
<lb n="0175b07"/>安即帝位改年建初國號大秦史以後秦別之萇
<lb n="0175b08"/>遣將吳忠執堅於五將堅子丕立為馮該所害南
<lb n="0175b09"/>安王符登立晉太元十八年癸巳十二月萇卒子
<lb n="0175b10"/>興立率眾伐前秦秦主登大敗次年甲午興即帝
<lb n="0175b11"/>位改年皇初凡五年又改弘始當晉隆安三年<anchor xml:id="begd1e1040"/>己<anchor xml:id="endd1e1040"/>
<lb n="0175b12"/>亥也丘慈與龜茲同國名在焉耆西南沙門此云
<lb n="0175b13"/>勤息謂勤脩眾善止息諸惡也鳩摩羅什此云童
<lb n="0175b14"/>壽龜茲國人前秦符堅遣驍騎將軍呂光等率兵
<lb n="0175b15"/>七萬伐龜茲國取什當晉太元七年壬午歲光與
<lb n="0175b16"/>什俱還至涼州聞堅<anchor xml:id="begd1e1057"/>已<anchor xml:id="endd1e1057"/>歿光遂據涼州即三河王
<lb n="0175b17"/>位國號大涼改年太安當晉太元十一年也及光
<lb n="0175b18"/>卒子紹立為太原公呂纂所害纂立又為呂超所
<lb n="0175b19"/>廢立呂隆後秦姚興弘始三年遣師伐隆隆上表
<lb n="0175b20"/>隆興遂迎什至長安當晉隆安五年辛丑也弘始
<lb n="0175b21"/>八年什於草堂寺譯出今經為七卷當晉義熈二
<lb n="0175b22"/>年丙午也序文律師言隆安年中者乃是什始至
<lb n="0175b23"/>長安之年非什譯此經之年也法華文句云鳩摩
<lb n="0175b24"/>羅什以偽秦弘始五年四月二十三日於長安逍
<lb n="0175c01"/>遙園譯大品經竟至八年夏於草堂寺譯此妙法
<lb n="0175c02"/>蓮華經什少時日誦三萬二千言隨母出家遍遊
<lb n="0175c03"/>西域淹貫羣籍尤善大乘在龜茲日諸王會同每
<lb n="0175c04"/>請師說法必跪伏而聽後居秦國大闡經論所譯
<lb n="0175c05"/>出者三百八十卷秦主以師禮事之優寵特甚弘
<lb n="0175c06"/>始十五年四月十三日入滅壽七十歲當晉義熈
<lb n="0175c07"/>九年癸丑也。</p>
<lb n="0175c08"/>
<p id="pX31p0175c0801">隋氏仁壽大興善寺北天竺沙門闍那笈多後所翻
<lb n="0175c09"/>者同名妙法。</p>
<lb n="0175c10"/>
<p id="pX31p0175c1001" rend="margin-left:1em">隋高祖文皇帝姓楊名堅弘農華陰人漢太尉震
<lb n="0175c11"/>十四代孫初宇文秦仕魏封周公至子覺受魏禪
<lb n="0175c12"/>國號周堅父忠甞事周有功官至太傅隋國公堅
<lb n="0175c13"/>襲封焉陳大建十三年辛丑堅受周禪都長安國
<lb n="0175c14"/>號隋自文帝至恭帝三主合三十七年今以國稱
<lb n="0175c15"/>故云隋氏仁壽文帝年號也名義云天竺之稱異
<lb n="0175c16"/>議紏紛舊云身毒或曰賢豆今從正音宜云印度
<lb n="0175c17"/>此云月葢以其土賢聖繼軌導凡御物如月照臨
<lb n="0175c18"/>故也五印度之境周九萬餘里今云北天竺者即
<lb n="0175c19"/>五天竺國之一也闍那笈多二法師名闍那具云
<lb n="0175c20"/>闍那崛多此云志德北天竺人剎帝利種遊涉行
<lb n="0175c21"/>化來達此境笈多具云達摩笈多此云法密南天
<lb n="0175c22"/>竺人序不云者缺也按添品經序云大隋仁壽元
<lb n="0175c23"/>年辛酉普曜寺沙門上行請闍那崛多達摩笈多
<lb n="0175c24"/>二法師於大興善寺重譯此經為八卷名曰添品
<lb n="0176a01"/>妙法蓮華故知闍那笈多是二人也昇師目錄云
<lb n="0176a02"/>言添品者謂於晉秦兩譯經內添合改移有五一
<lb n="0176a03"/>於晉秦譯本添普門品後偈頌二於秦譯藥王品
<lb n="0176a04"/>後補日光喻之全文三合天授品於寶塔品內四
<lb n="0176a05"/>移囑累品於普賢品後五回陀羅尼品於神力品
<lb n="0176a06"/>後又唐不空譯法華軌儀全與添品法華改易是
<lb n="0176a07"/>同甚違什師按品次第。</p>
<lb n="0176a08"/>
<p id="pX31p0176a0801">三經重沓文旨互陳時所宗尚皆弘秦本。</p>
<lb n="0176a09"/>
<p id="pX31p0176a0901" rend="margin-left:1em">一經三譯故云重沓文詞旨趣交互陳述如十如
<lb n="0176a10"/>是晉譯則無秦譯則有又藥草喻後半品之文晉
<lb n="0176a11"/>隋兩譯則有秦譯則無又囑累品秦譯置二十二
<lb n="0176a12"/>隋譯則置之卷末故云文旨互陳也宗尊也尚高
<lb n="0176a13"/>也此經雖更三譯然古今所尊尚者唯傳弘什師
<lb n="0176a14"/>所譯之本。</p>
<lb n="0176a15"/>
<p id="pX31p0176a1501">自餘支品別偈不無其流具如序曆故所非述。</p>
<lb n="0176a16"/>
<p id="pX31p0176a1601" rend="margin-left:1em">三譯之外如名義云達摩摩提於齊武永平年中
<lb n="0176a17"/>譯出提婆達多品經一卷又東晉祗密帝譯出普
<lb n="0176a18"/>門品經一卷此師名義不載支分各異故曰支品
<lb n="0176a19"/>又闍那崛多於西川益州龍淵寺譯出普門品重
<lb n="0176a20"/>頌偈一卷故曰別偈如是品偈雖支別不同莫不
<lb n="0176a21"/>各有源流具如彼經本序紀其所自故今所不述
<lb n="0176a22"/>也又流即流類如云品類相從目之為品是也曆
<lb n="0176a23"/>象也又通作歷又一解餘饒也饒即多之義也葢
<lb n="0176a24"/>言秦本之內自多支品別偈其品偈之源流流類
<lb n="0176b01"/>備如各品各偈之中<anchor xml:id="begd1e1224"/>已<anchor xml:id="endd1e1224"/>自序曆可見故今所以不
<lb n="0176b02"/>陳述也私謂前解獨指普門品重頌為別偈者固
<lb n="0176b03"/>是若細詳之文意似不特言別譯達多普門二品
<lb n="0176b04"/>為支品葢言一經之內諸品為支品也且律師作
<lb n="0176b05"/>序正為序於秦本安得濫及別譯之品哉讀者審
<lb n="0176b06"/>之。</p>
<lb n="0176b07"/>
<p id="pX31p0176b0701">夫以靈嶽降靈非大聖無由開化適化所及非昔緣
<lb n="0176b08"/>無以導心。</p>
<lb n="0176b09"/>
<p id="pX31p0176b0901" rend="margin-left:1em">靈嶽降靈者此借用儒典維嶽降靈生申及甫之
<lb n="0176b10"/>意蓋言靈山所化之機皆蘊英靈之秀而降生者
<lb n="0176b11"/>自非吾佛大聖神通駭動智辨宣揚則何由開導
<lb n="0176b12"/>而化度之此言應稱於機也適化所及者適當也
<lb n="0176b13"/>亦稱適也謂佛雖大聖不能化無緣之人如靈山
<lb n="0176b14"/>所化之機昔皆於大通佛世聽王子覆講法華之
<lb n="0176b15"/>時<anchor xml:id="begd1e1268"/>已<anchor xml:id="endd1e1268"/>下一乘之種中間退大漸次調停以至於今
<lb n="0176b16"/>方得妙悟自非宿昔有緣種者則無因開導其心
<lb n="0176b17"/>此言機稱於應也。</p>
<lb n="0176b18"/>
<p id="pX31p0176b1801">所以仙苑告成機分大小之別金河顧命道殊半滿
<lb n="0176b19"/>之科豈非教被乘時無足覈其高會。</p>
<lb n="0176b20"/>
<p id="pX31p0176b2001" rend="margin-left:1em">梵語婆羅痆
(女<g ref="CB00834"/>切)
斯舊曰波羅柰或翻江繞城或
<lb n="0176b21"/>以羣鹿所居亦名鹿苑以古仙所居亦名仙苑告
<lb n="0176b22"/>成者如來六年苦行之後於菩提樹下而成正覺
<lb n="0176b23"/>也佛既成道必說法被機機有利鈍則大小不同
<lb n="0176b24"/>如初華嚴大隔於小鹿苑小隔於大方等大小同
<lb n="0176c01"/>聞是也此二句言應必被機也梵語㕧剌拏伐底
<lb n="0176c02"/>河此云有金河是產閻浮金處河畔有娑羅林在
<lb n="0176c03"/>拘尸城外顧命者儒典尚書有顧命篇鄭玄註云
<lb n="0176c04"/>臨終出命故謂之顧顧將去意也佛將入滅而垂
<lb n="0176c05"/>言教說涅槃之經如成王將終作顧命之書也涅
<lb n="0176c06"/>槃追說四教事同方等藏為半字教通別圓為滿
<lb n="0176c07"/>字教故曰道殊半滿之科科等也此二句言機必
<lb n="0176c08"/>稟教也初言仙苑後言金河者葢舉一化之初後
<lb n="0176c09"/>以攝中間方等般若之二時故總結云教被乘時
<lb n="0176c10"/>等如華嚴被大機乘時為說圓滿脩多羅教鹿苑
<lb n="0176c11"/>被小機乘時為說藏教方等被大小機乘時為說
<lb n="0176c12"/>藏通別圓之四教乃至涅槃亦復如是上之四時
<lb n="0176c13"/>設教雖則被機乘時約部言之皆屬於權並不足
<lb n="0176c14"/>以考覈其實如法華之高會唯譚一實也法華功
<lb n="0176c15"/>高一化理冠羣經<anchor xml:id="begd1e1349"/>已<anchor xml:id="endd1e1349"/>今當說最為第一律師之言
<lb n="0176c16"/>足可徵矣。</p>
<lb n="0176c17"/>
<p id="pX31p0176c1701">是知五千退席為進增慢之儔五百授記俱崇密化
<lb n="0176c18"/>之迹。</p>
<lb n="0176c19"/>
<p id="pX31p0176c1901" rend="margin-left:1em">方便品初如來既歎諸佛權實二智甚深無量難
<lb n="0176c20"/>解難入舍利弗即騰疑致請及如來誡許為說五
<lb n="0176c21"/>千人等便乃越席而去如來即斥言此輩罪根深
<lb n="0176c22"/>重及增上慢又云退亦佳矣雖曰斥他意在䇿進
<lb n="0176c23"/>在座有增上慢者不生退席之心也富樓那等五
<lb n="0176c24"/>百弟子本是深位菩薩今內秘外現迹示聲聞至
<lb n="0177a01"/>法華會上復授與成佛之記者蓋崇其密示輔佛
<lb n="0177a02"/>行化之迹也崇高也猶迹高本下之義也。</p>
<lb n="0177a03"/>
<p id="pX31p0177a0301">所以放光現瑞開發請之教源。</p>
<lb n="0177a04"/>
<p id="pX31p0177a0401" rend="margin-left:1em">序品中言如來說無量義經<anchor xml:id="begd1e1408"/>已<anchor xml:id="endd1e1408"/>入定放白毫光具
<lb n="0177a05"/>現六瑞故使彌勒懷疑以請文殊決答是知放光
<lb n="0177a06"/>現瑞乃開發起啟請說教之本源也。</p>
<lb n="0177a07"/>
<p id="pX31p0177a0701">出定揚德暢佛慧之宏略。</p>
<lb n="0177a08"/>
<p id="pX31p0177a0801" rend="margin-left:1em">方便品如來從三昧安詳而起讚揚諸佛權實二
<lb n="0177a09"/>智之德意令眾生開示悟入佛之知見則佛慧之
<lb n="0177a10"/>宏遠方略方乃通暢也二智佛之知見皆佛慧之
<lb n="0177a11"/>異名耳。</p>
<lb n="0177a12"/>
<p id="pX31p0177a1201">朽宅通入大之文軌。</p>
<lb n="0177a13"/>
<p id="pX31p0177a1301" rend="margin-left:1em">譬喻品初以三車誘引諸子及出火宅後乃等賜
<lb n="0177a14"/>大車以喻鹿苑初為聲聞等權說諦緣度三乘之
<lb n="0177a15"/>法令其脩習出於三界逗至法華開權顯實唯談
<lb n="0177a16"/>一乘圓實之法咸令開示悟入佛之知見故經云
<lb n="0177a17"/>如來初以三乘引導眾生然後但以大乘而度脫
<lb n="0177a18"/>之譬天下大治之時書同文車同軌約法則同圓
<lb n="0177a19"/>教一實之文約喻則同大車一乘之軌豈非朽故
<lb n="0177a20"/>火宅之喻乃是引小向大之說故云通入大之文
<lb n="0177a21"/>軌。</p>
<lb n="0177a22"/>
<p id="pX31p0177a2201">化城引昔緣之不墜。</p>
<lb n="0177a23"/>
<p id="pX31p0177a2301" rend="margin-left:1em">化城者無而倐有名化防非禦敵曰城以喻小乘
<lb n="0177a24"/>真空涅槃防見思之非禦生死之歒也化城喻品
<lb n="0177b01"/>初為疲極之眾化作一城以為止息然後令至寶
<lb n="0177b02"/>所以譬如來昔為王子之時為其下大乘之種中
<lb n="0177b03"/>間退大向小如止化城今至法華復為說大授記
<lb n="0177b04"/>作佛豈非化城之喻是導引宿昔之緣之不墜失
<lb n="0177b05"/>也。</p>
<lb n="0177b06"/>
<p id="pX31p0177b0601">繫珠明理性之常在。</p>
<lb n="0177b07"/>
<p id="pX31p0177b0701" rend="margin-left:1em">五百弟子授記品陳如等得記之後悔過自責乃
<lb n="0177b08"/>以繫珠為喻以陳領解珠譬實相之理乃大乘緣
<lb n="0177b09"/>種也葢佛昔於大通佛世嘗以大法教令發心為
<lb n="0177b10"/>下一乘之種多劫廢忘不知不覺今得授記方知
<lb n="0177b11"/>緣種不失理性常在譬人至親友家親友以珠繫
<lb n="0177b12"/>其衣內其人醉臥不覺及後親友復為示之即知
<lb n="0177b13"/>衣內之珠不失以喻理性之常在也。</p>
<lb n="0177b14"/>
<p id="pX31p0177b1401">鑿井顯示悟之多方。</p>
<lb n="0177b15"/>
<p id="pX31p0177b1501" rend="margin-left:1em">法師品佛說譬如有人渴乏須水穿鑿高原猶見
<lb n="0177b16"/>乾土知水尚遠施功不<anchor xml:id="begd1e1529"/>已<anchor xml:id="endd1e1529"/>轉見濕土其心決定知
<lb n="0177b17"/>水必近以喻在家出家之人若未聞解思惟脩習
<lb n="0177b18"/>此經是人去阿耨菩提尚遠若得聞解思惟脩習
<lb n="0177b19"/>此經必知是人得近阿耨菩提佛以種種方便教
<lb n="0177b20"/>化方乃悟入故云示悟之多方。</p>
<lb n="0177b21"/>
<p id="pX31p0177b2101">詞義宛然喻陳惟遠。</p>
<lb n="0177b22"/>
<p id="pX31p0177b2201" rend="margin-left:1em">文詞義理宛然符合加以如上種種比喻敷陳則
<lb n="0177b23"/>一經之旨獨惟幽遠也。</p>
<lb n="0177b24"/>
<p id="pX31p0177b2401">自非大哀曠濟拔滯溺之沉流一極悲心拯昏迷之
<lb n="0177c01"/>失性。</p>
<lb n="0177c02"/>
<p id="pX31p0177c0201" rend="margin-left:1em">眾生滯著諸有沒溺愛河此等之流自非如來興
<lb n="0177c03"/>大哀憐廣為津濟安能拔其生死之苦令得涅槃
<lb n="0177c04"/>之樂又眾生為無明所覆昏惑迷倒自非如來等
<lb n="0177c05"/>一至極悲愍之心安能拯其昏迷之暗令復本性
<lb n="0177c06"/>之明也。</p>
<lb n="0177c07"/>
<p id="pX31p0177c0701">自漢至唐六百餘載總歷羣籍四千餘軸受持盛者
<lb n="0177c08"/>無出此經。</p>
<lb n="0177c09"/>
<p id="pX31p0177c0901" rend="margin-left:1em">自漢永平十年佛教始流東土至東晉合三百五
<lb n="0177c10"/>十二年又宋五十九年又齊二十三年又梁五十
<lb n="0177c11"/>五年又陳三十三年又隋三十七年又唐高祖至
<lb n="0177c12"/>高宗乾封二年律師入滅合五十年總計六百九
<lb n="0177c13"/>年故云六百餘載但莫考律師於唐代何年作此
<lb n="0177c14"/>序耳六百餘載之內總經譯出諸經卷目雖有四
<lb n="0177c15"/>千餘軸之多今昔受持之盛者莫出什師所譯之
<lb n="0177c16"/>法華也。</p>
<lb n="0177c17"/>
<p id="pX31p0177c1701">將非機教相扣並智勝之遺塵聞而深敬俱威王之
<lb n="0177c18"/>餘勣。</p>
<lb n="0177c19"/>
<p id="pX31p0177c1901" rend="margin-left:1em">機教相扣者機即所化之機教即能被之教扣擊
<lb n="0177c20"/>也謂機必稟教教必被機機教互相擊動也且稟
<lb n="0177c21"/>教之機竝昔從大通智勝佛所同下一乘種子其
<lb n="0177c22"/>上根利智者於初中間<anchor xml:id="begd1e1629"/>已<anchor xml:id="endd1e1629"/>得道竟其鈍根者中間
<lb n="0177c23"/>退大以來佛為節節調停至今王城亦得道竟後
<lb n="0177c24"/>之受持此經者將非昔同下種最鈍之人乎望前
<lb n="0178a01"/>之多比今之少有若遺塵故云智勝之遺塵又若
<lb n="0178a02"/>聞此經信敬不疑謗者乃是威音王佛所不輕為
<lb n="0178a03"/>下大乘緣種之餘功故也。</p>
<lb n="0178a04"/>
<p id="pX31p0178a0401">輙於經首序而綜之。</p>
<lb n="0178a05"/>
<p id="pX31p0178a0501" rend="margin-left:1em">輙專也綜即機縷之持絲制經者律師專於此經
<lb n="0178a06"/>之首述為序文綜括一經之大旨庶使誦持者知
<lb n="0178a07"/>義意之有歸法喻之相顯譬若機縷之持絲制經
<lb n="0178a08"/>令其條然有緒而不紊亂也。</p>
<lb n="0178a09"/>
<p id="pX31p0178a0901">庶得早淨六根仰慈尊之嘉會速成四德趣樂土之
<lb n="0178a10"/>玄猷。</p>
<lb n="0178a11"/>
<p id="pX31p0178a1101" rend="margin-left:1em">此謂誦持之人苟知一經之大旨念念從聞思脩
<lb n="0178a12"/>依解立行自然獲得六根清淨則能見佛常在耆
<lb n="0178a13"/>山如隋智者大師行法華三昧誦經至藥王品是
<lb n="0178a14"/>真精進是名真法供養如來即豁然大悟見靈山
<lb n="0178a15"/>一會儼然未散故經云若有深心信解則為見佛
<lb n="0178a16"/>常在耆山等或云慈尊指彌勒也普賢勸發品云
<lb n="0178a17"/>若有受持讀誦解其義趣乃至云即往兜率天上
<lb n="0178a18"/>彌勒菩薩所二說俱通速成四德者謂常樂我淨
<lb n="0178a19"/>也不遷不變謂之常離二死苦謂之樂八大自在
<lb n="0178a20"/>謂之我三惑淨盡謂之淨既成就四德必得往生
<lb n="0178a21"/>極樂國土故經云如說脩行於此命終即往安樂
<lb n="0178a22"/>世界阿彌陀佛大菩薩眾圍繞住處趣向也猷道
<lb n="0178a23"/>也道即能通之義謂因此玄玅之道即能通至淨
<lb n="0178a24"/>
<g ref="CB15131"/>也。</p>
<lb n="0178b01"/>
<p id="pX31p0178b0101">弘贊莫窮永貽諸後云爾。</p>
<lb n="0178b02"/>
<p id="pX31p0178b0201" rend="margin-left:1em">贊助也貽遺也律師作序之意葢欲贊助此經永
<lb n="0178b03"/>遺後代冀展轉流通無窮無盡也或問法華本迹
<lb n="0178b04"/>二門律師何但序迹而不言本今為答曰若知從
<lb n="0178b05"/>本垂迹即知因迹顯本故荊溪尊者云若解迹妙
<lb n="0178b06"/>本妙非遙本迹雖殊不思議一。</p>
<lb n="0178b07"/>
<p id="pX31p0178b0701">妙法蓮華經弘傳序
(終)
</p>
<lb n="0178b08"/>
<lb n="0178b09"/>
<lb n="0178b10"/>
<p id="pX31p0178b1001">妙法蓮華經卷第一</p>
<lb n="0178b11"/>
<p id="pX31p0178b1101" rend="margin-left:3em">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</p>
<lb n="0178b12"/>
<p id="pX31p0178b1201">妙法蓮華經序品第一</p>
<lb n="0178b13"/>
<p id="pX31p0178b1301" rend="margin-left:1em">序義有三謂次也由也述也如是等五事冠於經
<lb n="0178b14"/>首次序也放光六瑞起發之端由序也問答釋疑
<lb n="0178b15"/>正說弄引序述也具此三義故稱為序品者梵語
<lb n="0178b16"/>䟦渠此翻為品義類同者聚在一段故名品也唯
<lb n="0178b17"/>藥王菩薩本事品是佛親唱餘或結集者所置或
<lb n="0178b18"/>譯人添足諸品之始故言第一然有通序別序從
<lb n="0178b19"/>如是去至却坐一面是通序以諸經初同有如是
<lb n="0178b20"/>等五事故從爾時世尊去至品盡是別序以別序
<lb n="0178b21"/>一經故。</p>
<p id="pX31p0178b2104" type="inline" rend="margin-left:1em">△次釋經文二初迹次本法華文句章安
<lb n="0178b22"/>祖師云天台智者大師分文為三初品為序方便
<lb n="0178b23"/>品訖分別功德十九行偈凡十五品半名正從偈
<lb n="0178b24"/>後盡經凡十一品半名流通又一時分為二從序
<lb n="0178c01"/>至安樂行十四品約迹開權顯實從涌出訖經十
<lb n="0178c02"/>四品約本開權顯實本迹各序正流通初品為序
<lb n="0178c03"/>方便訖授學無學人記品為正法師訖安樂行為
<lb n="0178c04"/>流通涌出訖彌勒<anchor xml:id="begd1e1819"/>已<anchor xml:id="endd1e1819"/>問斯事佛今答之半品名序
<lb n="0178c05"/>從佛告阿逸多下訖分別功德品十九行偈名正
<lb n="0178c06"/>此後盡經為流通今記從前三消文也初迹門三
<lb n="0178c07"/>初一品序分二初通序六初所聞法體。</p>
<lb n="0178c08"/>
<p id="pX31p0178c0801">如是。</p>
<lb n="0178c09"/>
<p id="pX31p0178c0901" rend="margin-left:1em">如是者舉所聞之法體也不異名如無非曰是如
<lb n="0178c10"/>於三諦之是故曰如是若約教釋者諸經不同如
<lb n="0178c11"/>是亦異若佛明俗諦有文字真諦無文字阿難傳
<lb n="0178c12"/>佛俗諦文字與佛說不異故名如因此俗文會真
<lb n="0178c13"/>諦理故名是此則三藏經初如是也佛明即色是
<lb n="0178c14"/>空空即是色色空空色無二無別空色不異為如
<lb n="0178c15"/>即事而真為是阿難傳佛能詮之文不異為如能
<lb n="0178c16"/>詮即所詮為是此則通教經初如是也佛明生死
<lb n="0178c17"/>是有涅槃是無出生死有入涅槃無出涅槃無入
<lb n="0178c18"/>於中道阿難傳此出有入無出無入中與佛說不
<lb n="0178c19"/>異為如從淺至深無非曰是此則別教經初如是
<lb n="0178c20"/>也佛明生死即涅槃亦即中道真如法界實性實
<lb n="0178c21"/>際徧一切處無非佛法阿難傳此與佛說無異故
<lb n="0178c22"/>名如如如不動故名是文如理是究竟成就此則
<lb n="0178c23"/>圓教經初如是即今經之如是也大論云佛將涅
<lb n="0178c24"/>槃阿難問佛一切經首當作何語佛言應云如是
<lb n="0179a01"/>我聞一時佛在某方某國與某大眾俱此即通序
<lb n="0179a02"/>亦名破邪序對破外道阿漚故亦名證信序為令
<lb n="0179a03"/>聞者不疑故。</p>
<p id="pX31p0179a0306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二能持之人。</p>
<lb n="0179a04"/>
<p id="pX31p0179a0401">我聞。</p>
<lb n="0179a05"/>
<p id="pX31p0179a0501" rend="margin-left:1em">我聞者謂如是之法阿難從佛而聞也大論云阿
<lb n="0179a06"/>難與聽眾述佛遺旨親承不謬故曰我聞。</p>
<p id="pX31p0179a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞
<lb n="0179a07"/>持和合。</p>
<lb n="0179a08"/>
<p id="pX31p0179a0801">一時。</p>
<lb n="0179a09"/>
<p id="pX31p0179a0901" rend="margin-left:1em">一時者聞持和合非異時也又感應因緣合一之
<lb n="0179a10"/>時也。</p>
<p id="pX31p0179a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△四時從佛聞。</p>
<lb n="0179a11"/>
<p id="pX31p0179a1101">佛。</p>
<lb n="0179a12"/>
<p id="pX31p0179a1201" rend="margin-left:1em">梵語佛陀此云知者知過去現在未來眾生非眾
<lb n="0179a13"/>生數常無常等一切諸法故名佛陀又云覺者覺
<lb n="0179a14"/>有三義一者自覺悟性真常了惑虗妄二者覺他
<lb n="0179a15"/>運無緣慈度有情界三者覺行圓滿即名妙覺故
<lb n="0179a16"/>華嚴經云一切諸法性無生亦無滅奇哉大導師
<lb n="0179a17"/>自覺能覺他若約教釋者於道場樹下知覺世間
<lb n="0179a18"/>出世間覺世即苦集覺出世即道滅亦能覺他三
<lb n="0179a19"/>十四心正習俱盡現丈六身為三乘人說諦緣度
<lb n="0179a20"/>法即三藏教佛也現帶劣勝應身樹下一念相應
<lb n="0179a21"/>斷餘殘習者即通教佛也單現尊特相坐蓮華臺
<lb n="0179a22"/>受佛職者即別教佛也隱前三相惟示不可思議
<lb n="0179a23"/>如虗空相即圓教佛也今經正彰開顯開前三教
<lb n="0179a24"/>果頭之佛即是圓教法身之佛如云垢衣內身實
<lb n="0179b01"/>是瓔珞長者故三十二相相相無邊即是尊特亦
<lb n="0179b02"/>即法身所以龍女讚云微妙淨法身具相三十二
<lb n="0179b03"/>淨名疏云四處現尊特唯法華最勝。</p>
<p id="pX31p0179b0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△五聞持之
<lb n="0179b04"/>所。</p>
<lb n="0179b05"/>
<p id="pX31p0179b0501">住王舍城耆闍崛山中。</p>
<lb n="0179b06"/>
<p id="pX31p0179b0601" rend="margin-left:1em">住者能住住所住能住即是首楞嚴三昧所住即
<lb n="0179b07"/>是忍土王城王舍城者駁足王與千王共立舍城
<lb n="0179b08"/>都五山中為大國故云王舍城因緣出大論耆闍
<lb n="0179b09"/>崛此云靈鷲亦云鷲頭山峯似鷲故名亦云狼跡
<lb n="0179b10"/>前佛今佛皆居此山若佛滅後羅漢住法滅後支
<lb n="0179b11"/>佛鬼神住既是聖靈所居因呼為靈鷲山佛說此
<lb n="0179b12"/>經凡三會中會在多寶塔內前後二會皆在此山
<lb n="0179b13"/>中者佛居中道今處山中說中道也。</p>
<p id="pX31p0179b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">△六聞持之
<lb n="0179b14"/>伴二初列眾三初聲聞眾二初比丘眾二初多知
<lb n="0179b15"/>識六初舉類。</p>
<lb n="0179b16"/>
<p id="pX31p0179b1601">與大比丘眾。</p>
<lb n="0179b17"/>
<p id="pX31p0179b1701" rend="margin-left:1em">與者共義大者器量尊重為天王等大人所敬有
<lb n="0179b18"/>大道故有大用故有大知故故言大比丘者淨名
<lb n="0179b19"/>疏云或言有翻或言無翻有翻者翻云除饉眾生
<lb n="0179b20"/>薄福在因無法自資得報多所饉乏出家戒行是
<lb n="0179b21"/>良福田能生物善除因果之饉乏故言除饉言無
<lb n="0179b22"/>翻者名含三義一破惡二怖魔三乞士戒防形非
<lb n="0179b23"/>定除心亂慧悟想虗能破見思之惡故名破惡既
<lb n="0179b24"/>能破惡摩羅念言其既出界復化餘人俱出三界
<lb n="0179c01"/>乖於魔意魔乃愁懼故名怖魔夫在家人三種如
<lb n="0179c02"/>法一田二商三仕用養身命出家之人佛不許此
<lb n="0179c03"/>惟乞食自濟身安道存福利檀越故名乞士眾者
<lb n="0179c04"/>梵語僧伽此云和合眾事和無別眾法和無別理
<lb n="0179c05"/>也。</p>
<p id="pX31p0179c0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明數。</p>
<lb n="0179c06"/>
<p id="pX31p0179c0601">萬二千人俱。</p>
<lb n="0179c07"/>
<p id="pX31p0179c0701" rend="margin-left:1em">△三明位。</p>
<lb n="0179c08"/>
<p id="pX31p0179c0801">皆是阿羅漢。</p>
<lb n="0179c09"/>
<p id="pX31p0179c0901" rend="margin-left:1em">梵語阿羅漢舊翻無著不生應供或言無翻名含
<lb n="0179c10"/>三義無明糠脫後世田中不受生死果報故云不
<lb n="0179c11"/>生斷九十八使煩惱盡故名殺賊具智斷功德堪
<lb n="0179c12"/>為人天福田故云應供。</p>
<p id="pX31p0179c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△四歎德。</p>
<lb n="0179c13"/>
<p id="pX31p0179c1301">諸漏<anchor xml:id="begd1e2083"/>已<anchor xml:id="endd1e2083"/>盡無復煩惱逮得<anchor xml:id="begd1e2089"/>己<anchor xml:id="endd1e2089"/>利盡諸有結心得自在。</p>
<lb n="0179c14"/>
<p id="pX31p0179c1401" rend="margin-left:1em">諸漏<anchor xml:id="begd1e2100"/>已<anchor xml:id="endd1e2100"/>盡無復煩惱此兩句歎上殺賊漏者三漏
<lb n="0179c15"/>也一欲漏謂欲界一切煩惱除無明二有漏謂上
<lb n="0179c16"/>二界一切煩惱除無明三無明漏謂三界無明無
<lb n="0179c17"/>明即癡也成論云失道故名漏律云癡人造業開
<lb n="0179c18"/>諸漏門毗曇云漏落生死成論義通因果律專在
<lb n="0179c19"/>因毗曇唯果由惑造業致生死苦亡法身失慧命
<lb n="0179c20"/>喪重寶皆是賊義煩惱者昏煩之法惱亂心神即
<lb n="0179c21"/>九十八使也煩惱是能潤漏業是所潤能所既盡
<lb n="0179c22"/>是殺賊義逮得<anchor xml:id="begd1e2123"/>己<anchor xml:id="endd1e2123"/>利一句是歎應供三界因果皆
<lb n="0179c23"/>名為他智斷功德皆名<anchor xml:id="begd1e2132"/>己<anchor xml:id="endd1e2132"/>利<anchor xml:id="begd1e2138"/>己<anchor xml:id="endd1e2138"/>利具足故成應供
<lb n="0179c24"/>盡諸有結心得自在此兩句是歎不生諸有即二
<lb n="0180a01"/>十五有生處也結即二十五有生因也因果不亡
<lb n="0180a02"/>故名為有因盡果亡即是不生心得自在者定具
<lb n="0180a03"/>足名心自在慧具足名慧自在慧自在未必心自
<lb n="0180a04"/>在心自在必慧自在今言心自在即是定慧具足
<lb n="0180a05"/>也。</p>
<p id="pX31p0180a0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△五列名。</p>
<lb n="0180a06"/>
<p id="pX31p0180a0601">其名曰阿若憍陳如。</p>
<lb n="0180a07"/>
<p id="pX31p0180a0701" rend="margin-left:1em">阿若者名也此翻無知無知者非無所知乃知無
<lb n="0180a08"/>耳若依二諦即是知真以無生智為名也憍陳如
<lb n="0180a09"/>姓也此翻火器婆羅門種其先事火從此命族火
<lb n="0180a10"/>有二義照也燒也照則暗不生燒則物不生故以
<lb n="0180a11"/>不生為姓也或稱之為釋摩男者以其聞法得道
<lb n="0180a12"/>最在一切人天羅漢之前如云佛最長子即陳如
<lb n="0180a13"/>也。</p>
<lb n="0180a14"/>
<p id="pX31p0180a1401">摩訶迦葉。</p>
<lb n="0180a15"/>
<p id="pX31p0180a1501" rend="margin-left:1em">此翻大龜氏其先代學道靈龜負仙圖而應從德
<lb n="0180a16"/>命族故名大龜氏時人多以姓召之其名畢鉢羅
<lb n="0180a17"/>父母禱樹神而生故亦云飲光以其身光能暎餘
<lb n="0180a18"/>光使不現故亦云光波以其身光炎涌故佛弟子
<lb n="0180a19"/>中多名迦葉如十力三迦葉等於同姓中最長故
<lb n="0180a20"/>曰摩訶迦葉梵語摩訶含大多勝三義即五種不
<lb n="0180a21"/>翻中多含不翻也如來滅後以法付之令法久住
<lb n="0180a22"/>乃傳金縷大僧伽黎住鷄足山至未來彌勒出世
<lb n="0180a23"/>付法授衣竟然後入滅。</p>
<lb n="0180a24"/>
<p id="pX31p0180a2401">優樓頻螺迦葉伽耶迦葉那提迦葉。</p>
<lb n="0180b01"/>
<p id="pX31p0180b0101" rend="margin-left:1em">迦葉如前釋優樓頻羅此云木瓜林伽耶此云城
<lb n="0180b02"/>那提此云河此三人昔於毗婆尸佛時共樹剎柱
<lb n="0180b03"/>以是因緣報為兄弟兄為瓶沙王師有五百弟子
<lb n="0180b04"/>兩弟亦各有二百五十皆行兄法不肯歸佛佛因
<lb n="0180b05"/>作十種神變謂龍毒不中龍火不燒恒水不溺等
<lb n="0180b06"/>兄及二弟師徒皆伏投佛出家具出瑞應經。</p>
<lb n="0180b07"/>
<p id="pX31p0180b0701">舍利弗。</p>
<lb n="0180b08"/>
<p id="pX31p0180b0801" rend="margin-left:1em">舍利此云鶖
(七由切)
鷺水鳥也弗此云子大論云婆
<lb n="0180b09"/>陀羅王婦生一女眼似舍利鳥眼即名此女為舍
<lb n="0180b10"/>利以其是舍利所生故名舍利弗又翻身子此女
<lb n="0180b11"/>好形身身之所生故言身子增一阿含經云我佛
<lb n="0180b12"/>法中智慧無窮決了諸疑者舍利弗第一。</p>
<lb n="0180b13"/>
<p id="pX31p0180b1301">大目犍連。</p>
<lb n="0180b14"/>
<p id="pX31p0180b1401" rend="margin-left:1em">目犍連婆羅門姓也此云讚誦名拘律陀拘律陀
<lb n="0180b15"/>樹名禱此樹神而生故文殊問經翻萊茯根真諦
<lb n="0180b16"/>云勿伽羅翻胡豆二物皆古仙嗜食因以命族正
<lb n="0180b17"/>云摩訶沒特伽羅此云<anchor xml:id="begd1e2279"/>采<anchor xml:id="endd1e2279"/>菽氏菽亦豆也增一阿
<lb n="0180b18"/>含經云我弟子中神通輕舉飛到十方者大目連
<lb n="0180b19"/>第一。</p>
<lb n="0180b20"/>
<p id="pX31p0180b2001">摩訶迦旃延。</p>
<lb n="0180b21"/>
<p id="pX31p0180b2101" rend="margin-left:1em">迦旃延婆羅門姓也此云文飾善論義故阿含經
<lb n="0180b22"/>云善分別義敷演道教者迦旃延第一。</p>
<lb n="0180b23"/>
<p id="pX31p0180b2301">阿<g ref="CB00145"/>樓䭾。</p>
<lb n="0180b24"/>
<p id="pX31p0180b2401" rend="margin-left:1em">或云阿那律陀此云無貧或云阿泥盧豆此云如
<lb n="0180c01"/>意即名也昔於飢世以稗飯施辟支佛獲九十一
<lb n="0180c02"/>劫天人之中受如意樂故名如意爾來無所乏少
<lb n="0180c03"/>故名無貧及稟佛出家由精進故七日七夜眼睫
<lb n="0180c04"/>不交遂喪精失肉眼<anchor xml:id="begd1e2328"/>已<anchor xml:id="endd1e2328"/>佛令求天眼繫念在緣四
<lb n="0180c05"/>大淨色半頭而發內外通徹明暗悉睹見大千世
<lb n="0180c06"/>界如觀掌果增一阿含經云我佛法中天眼徹視
<lb n="0180c07"/>者阿那律比丘第一。</p>
<lb n="0180c08"/>
<p id="pX31p0180c0801">劫賓那。</p>
<lb n="0180c09"/>
<p id="pX31p0180c0901" rend="margin-left:1em">此云房宿以因父母禱房星而生故以名之又初
<lb n="0180c10"/>出家時因往見佛夜值雨寄宿淘師房以草為座
<lb n="0180c11"/>後一比丘亦來寄宿劫賓那即推草與之至中夜
<lb n="0180c12"/>後來比丘問何所往答曰我欲見佛後比丘遂為
<lb n="0180c13"/>說法豁然得道後比丘即佛也以共佛宿淘師房
<lb n="0180c14"/>從得道處為名故言房宿又善占星宿明識圖像
<lb n="0180c15"/>從解得名阿含經云我佛法中善知星宿日月者
<lb n="0180c16"/>劫賓那比丘第一。</p>
<lb n="0180c17"/>
<p id="pX31p0180c1701">憍梵波提。</p>
<lb n="0180c18"/>
<p id="pX31p0180c1801" rend="margin-left:1em">此云牛呞亦曰牛跡昔五百世曾為牛王牛若食
<lb n="0180c19"/>後恒事虗哨餘報未除唼唼常嚼故時人稱為牛
<lb n="0180c20"/>呞避人笑故恒居天上不知佛滅迦葉集千羅漢
<lb n="0180c21"/>遣下座僧使追憍梵憍梵問佛使答云佛<anchor xml:id="begd1e2388"/>已<anchor xml:id="endd1e2388"/>入滅
<lb n="0180c22"/>即言佛出我出佛住我住佛滅我滅遂入滅阿含
<lb n="0180c23"/>經云樂在天上不樂人間牛跡比丘第一。</p>
<lb n="0180c24"/>
<p id="pX31p0180c2401">離婆多。</p>
<lb n="0181a01"/>
<p id="pX31p0181a0101" rend="margin-left:1em">亦云離越此翻星宿父母從星辰乞子因星作名
<lb n="0181a02"/>雖得出家猶隨本字阿含經云坐禪入定心不倒
<lb n="0181a03"/>亂離越比丘第一。</p>
<lb n="0181a04"/>
<p id="pX31p0181a0401">畢陵伽婆蹉
(七何切)
。</p>
<lb n="0181a05"/>
<p id="pX31p0181a0501" rend="margin-left:1em">此云餘習五百世為婆羅門餘氣猶貢高過恒水
<lb n="0181a06"/>叱河神云小婢駐流河神分為兩派其神被叱遂
<lb n="0181a07"/>往訴佛佛令懺謝即合掌言小婢莫嗔大眾笑之
<lb n="0181a08"/>河神云懺而更罵佛言本習如此實無高心。</p>
<lb n="0181a09"/>
<p id="pX31p0181a0901">薄拘羅。</p>
<lb n="0181a10"/>
<p id="pX31p0181a1001" rend="margin-left:1em">此云善容容貌端正故年一百六十歲無病無夭
<lb n="0181a11"/>由昔持不殺戒故九十一劫命不中夭昔施僧一
<lb n="0181a12"/>訶梨勒果故身常無病增一阿含曰壽命極長終
<lb n="0181a13"/>不中夭常樂閑居不處眾中薄拘羅第一。</p>
<lb n="0181a14"/>
<p id="pX31p0181a1401">摩訶拘絺羅。</p>
<lb n="0181a15"/>
<p id="pX31p0181a1501" rend="margin-left:1em">此云大膝膝骨麤大故乃舍利弗舅與姊舍利論
<lb n="0181a16"/>議不如拘絺羅思惟念言非姊力也必懷智人寄
<lb n="0181a17"/>言母口未生乃爾及生長大當如之何即棄家往
<lb n="0181a18"/>南天竺讀十八經時人笑之累世難通一生非冀
<lb n="0181a19"/>乃歎曰在家為姊所勝在外為他所輕誓讀不休
<lb n="0181a20"/>無暇剪爪時人呼為長爪梵志後投佛出家得法
<lb n="0181a21"/>眼淨。</p>
<lb n="0181a22"/>
<p id="pX31p0181a2201">難陀。</p>
<lb n="0181a23"/>
<p id="pX31p0181a2301" rend="margin-left:1em">亦云放牛難陀此云善歡喜妙樂云從初慕道為
<lb n="0181a24"/>名歡喜中勝故云善也。</p>
<lb n="0181b01"/>
<p id="pX31p0181b0101">孫陀羅難陀。</p>
<lb n="0181b02"/>
<p id="pX31p0181b0201" rend="margin-left:1em">孫陀羅此名好愛妻名也難陀此云歡喜<anchor xml:id="begd1e2500"/>己<anchor xml:id="endd1e2500"/>號也
<lb n="0181b03"/>揀異放牛難陀故標妻名也。</p>
<lb n="0181b04"/>
<p id="pX31p0181b0401">富樓那彌多羅尼子。</p>
<lb n="0181b05"/>
<p id="pX31p0181b0501" rend="margin-left:1em">富樓那翻滿願是父名彌多羅翻慈是母名尼者
<lb n="0181b06"/>天竺女人通名也從父母得名故名滿慈子阿含
<lb n="0181b07"/>經云我父名滿我母名慈諸梵行人遂呼我為滿
<lb n="0181b08"/>慈子。</p>
<lb n="0181b09"/>
<p id="pX31p0181b0901">須菩提。</p>
<lb n="0181b10"/>
<p id="pX31p0181b1001" rend="margin-left:1em">此云空生亦云善吉亦云善業其生之日家中庫
<lb n="0181b11"/>藏一切皆空故字空生庫藏空故父母驚異以問
<lb n="0181b12"/>占者占者言吉因名善吉及其出家見空得道兼
<lb n="0181b13"/>修慈心得無諍三昧是以常能將護物心故名善
<lb n="0181b14"/>業佛從忉利天下率土輻凑爭先頂禮惟須菩提
<lb n="0181b15"/>端坐石室念諸法空豁然悟道故為解空第一。</p>
<lb n="0181b16"/>
<p id="pX31p0181b1601">阿難。</p>
<lb n="0181b17"/>
<p id="pX31p0181b1701" rend="margin-left:1em">此云歡喜或云慶喜或云無染佛成道日生舉國
<lb n="0181b18"/>欣慶故名歡喜亦名慶喜阿難隨佛入天人龍宮
<lb n="0181b19"/>見天人龍女心無染著故名無染佛滅度後迦葉
<lb n="0181b20"/>大眾讚曰面如淨滿月目若青蓮華佛法大海水
<lb n="0181b21"/>流入阿難心其入滅時於恒河中入風奮迅三昧
<lb n="0181b22"/>分身為四分一與天上一與龍宮一毗舍離國一
<lb n="0181b23"/>阿闍世王增一阿含經云知時明物所至無疑所
<lb n="0181b24"/>憶不忘多聞廣達堪任奉持阿難第一。</p>
<lb n="0181c01"/>
<p id="pX31p0181c0101">羅睺羅。</p>
<lb n="0181c02"/>
<p id="pX31p0181c0201" rend="margin-left:1em">此云覆障是佛親子往昔因塞鼠穴又不看婆羅
<lb n="0181c03"/>門六日故處胎六年因名覆障初佛為太子時求
<lb n="0181c04"/>出家父王不許乃曰汝若有子聽汝出家太子即
<lb n="0181c05"/>以指指妃腹曰却後六年汝當生男太子既出家
<lb n="0181c06"/>
<anchor xml:id="begd1e2597"/>已<anchor xml:id="endd1e2597"/>耶輸有娠諸釋咸瞋疑其非正耶輸遂設火坑
<lb n="0181c07"/>誓曰我若為非子母俱滅若真遺體天當為證因
<lb n="0181c08"/>抱子投坑坑變為池蓮華捧體王及國人始復不
<lb n="0181c09"/>疑於是父王喜曰雖失其子而獲其孫孫為金輪
<lb n="0181c10"/>吾亦何恨後佛索令出家父王不許耶輸將上高
<lb n="0181c11"/>樓目連飛空取之佛度出家為舍利弗弟子密行
<lb n="0181c12"/>第一。</p>
<p id="pX31p0181c1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△六結句。</p>
<lb n="0181c13"/>
<p id="pX31p0181c1301">如是眾所知識大阿羅漢等。</p>
<lb n="0181c14"/>
<p id="pX31p0181c1401" rend="margin-left:1em">此結多知識眾也言知識者聞名為知見形為識
<lb n="0181c15"/>或見形為知見心為識知識者多故曰眾所知識。</p>
<lb n="0181c16"/>
<p id="pX31p0181c1601" rend="margin-left:1em">△二少知識。</p>
<lb n="0181c17"/>
<p id="pX31p0181c1701">復有學無學二千人。</p>
<lb n="0181c18"/>
<p id="pX31p0181c1801" rend="margin-left:1em">學無學者前之三果研真斷惑名為學第四阿羅
<lb n="0181c19"/>漢果真窮惑盡名曰無學此但舉位明數而不歎
<lb n="0181c20"/>德故名為少知識眾耳聖與凡絕交亦不分別多
<lb n="0181c21"/>識少識特以希高慕遠者以多識引之藏名隱德
<lb n="0181c22"/>退讓者以少識引之然不可以多少之迹失其本
<lb n="0181c23"/>也。</p>
<p id="pX31p0181c2302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二比丘尼。</p>
<lb n="0181c24"/>
<p id="pX31p0181c2401">摩訶波闍波提比丘尼與眷屬六千人俱。</p>
<lb n="0182a01"/>
<p id="pX31p0182a0101" rend="margin-left:1em">摩訶波闍波提此云大愛道亦云憍曇彌此云眾
<lb n="0182a02"/>主以有智故方能愛道故名大愛道為尼眾之主
<lb n="0182a03"/>故名眾主乃佛之姨母也會正記云佛成道後十
<lb n="0182a04"/>四年姨母求出家佛不許阿難為陳三請佛令阿
<lb n="0182a05"/>難傳八敬法若能行者聽汝出家彼云能行遂度
<lb n="0182a06"/>出家八敬者一百歲比丘尼見初受戒比丘當迎
<lb n="0182a07"/>拜請坐二不得罵謗比丘三不得舉比丘過失比
<lb n="0182a08"/>丘得說尼過四於僧中求受大戒五若犯僧殘罪
<lb n="0182a09"/>應半月向僧中行摩那埵六當於僧中求教授人
<lb n="0182a10"/>七不應在無比丘處夏安居八夏訖詣僧中求自
<lb n="0182a11"/>恣人。</p>
<lb n="0182a12"/>
<p id="pX31p0182a1201">羅睺羅母耶輸陀羅比丘尼亦與眷屬俱。</p>
<lb n="0182a13"/>
<p id="pX31p0182a1301" rend="margin-left:1em">耶輸陀羅此云華色亦曰名聞然在家為菩薩之
<lb n="0182a14"/>妻天人知識出家為尼眾之主位居無學即名聞
<lb n="0182a15"/>也十二遊經出三夫人一瞿夷二耶輸三鹿野未
<lb n="0182a16"/>曾有及瑞應經皆云羅睺是瞿夷子涅槃及法華
<lb n="0182a17"/>皆云是耶輸子二義云何通或可彼經舉大母此
<lb n="0182a18"/>經舉所生釋論云瞿毗陀是寶女不孕即是瞿夷
<lb n="0182a19"/>翻明女故知是耶輸子也。</p>
<p id="pX31p0182a1911" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩眾六初氣類。</p>
<lb n="0182a20"/>
<p id="pX31p0182a2001">菩薩摩訶薩。</p>
<lb n="0182a21"/>
<p id="pX31p0182a2101" rend="margin-left:1em">具足應云菩提薩埵摩訶薩埵今略提埵二字菩
<lb n="0182a22"/>提此云道薩埵此云心大論釋菩提名佛道薩埵
<lb n="0182a23"/>名成眾生用諸佛道成就眾生故名菩提薩埵又
<lb n="0182a24"/>菩提是自行薩埵是化他自修佛道又化他故。</p>
<p id="pX31p0182a2419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0182b01"/>二大數。</p>
<lb n="0182b02"/>
<p id="pX31p0182b0201">八萬人。</p>
<lb n="0182b03"/>
<p id="pX31p0182b0301" rend="margin-left:1em">餘經集眾菩薩甚多此經何少或是語其大數或
<lb n="0182b04"/>譬王論密事不可率土同謀且言八萬耳。</p>
<p id="pX31p0182b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△三階
<lb n="0182b05"/>位。</p>
<lb n="0182b06"/>
<p id="pX31p0182b0601">皆於阿耨多羅三藐三菩提不退轉。</p>
<lb n="0182b07"/>
<p id="pX31p0182b0701" rend="margin-left:1em">阿耨多羅三藐三菩提此云無上正徧知道莫之
<lb n="0182b08"/>大無上也其道真正無法不知正徧知也苑師云
<lb n="0182b09"/>阿翻無耨多羅翻上三藐翻正也等也徧也菩提
<lb n="0182b10"/>翻覺梵語阿<g ref="CB16014"/>䟦致地此云不退轉不退有三一
<lb n="0182b11"/>位不退二行不退三念不退華嚴明初住得如來
<lb n="0182b12"/>一身無量身具三不退若以不次寄次第說者則
<lb n="0182b13"/>七信名位不退八信<anchor xml:id="begd1e2796"/>已<anchor xml:id="endd1e2796"/>去名行不退初住<anchor xml:id="begd1e2802"/>已<anchor xml:id="endd1e2802"/>去名
<lb n="0182b14"/>念不退又入空名位不退入假名行不退入中名
<lb n="0182b15"/>念不退今言初住分具三德名三不退般若是位
<lb n="0182b16"/>不退離二死故解脫是行不退諸行具故法身是
<lb n="0182b17"/>念不退證實境故此不退轉一句即具兩意成上
<lb n="0182b18"/>即是明位起後即是歎德今以不退轉至下能度
<lb n="0182b19"/>百千眾生凡十三句作橫竪消文一竪約十地義
<lb n="0182b20"/>便二橫約初住義便不退轉者竪論即是歎初歡
<lb n="0182b21"/>喜地喜其不退墮二邊入於中道獲三不退故知
<lb n="0182b22"/>歎初地也橫論即是歎初發心住一發一切發出
<lb n="0182b23"/>過二邊革凡超聖住於中道其心念念寂滅故言
<lb n="0182b24"/>得不退轉。</p>
<p id="pX31p0182b2405" type="inline" rend="margin-left:1em">△四歎德。</p>
<lb n="0182c01"/>
<p id="pX31p0182c0101">皆得陀羅尼。</p>
<lb n="0182c02"/>
<p id="pX31p0182c0201" rend="margin-left:1em">陀羅尼此云總持又云遮持竪論即是歎第二地
<lb n="0182c03"/>此地名離垢亦名離達離遮諸惡達持眾善即陀
<lb n="0182c04"/>羅義故知歡第二地也橫論即是歎初住遮離取
<lb n="0182c05"/>相無知無明等障持達般若解脫法身等德故言
<lb n="0182c06"/>得陀羅尼。</p>
<lb n="0182c07"/>
<p id="pX31p0182c0701">樂說辯才。</p>
<lb n="0182c08"/>
<p id="pX31p0182c0801" rend="margin-left:1em">樂說辯才即四無礙辯之一也竪論即是歎第三
<lb n="0182c09"/>發光地亦名明地內智明外說辯欲知智在說故
<lb n="0182c10"/>說有種種樂說最勝故知歎第三地也橫論即是
<lb n="0182c11"/>歎初住十信似解尚能以一妙音徧滿三千界何
<lb n="0182c12"/>況初住真解口密功德故言樂說辯才。</p>
<lb n="0182c13"/>
<p id="pX31p0182c1301">轉不退轉法輪。</p>
<lb n="0182c14"/>
<p id="pX31p0182c1401" rend="margin-left:1em">不退轉如向釋輪有轉義摧碾義葢轉法輪即能
<lb n="0182c15"/>摧破眾生惑業故也竪論即是歎第四𦦨慧地𦦨
<lb n="0182c16"/>能破暗又能焦炷轉法輪自害<anchor xml:id="begd1e2909"/>己<anchor xml:id="endd1e2909"/>惑如焦炷破他
<lb n="0182c17"/>迷如除暗故知歎第四地也橫論即是歎初住能
<lb n="0182c18"/>分身百世界作佛以能說法教化故言能轉不退
<lb n="0182c19"/>法輪。</p>
<lb n="0182c20"/>
<p id="pX31p0182c2001">供養無量百千諸佛。</p>
<lb n="0182c21"/>
<p id="pX31p0182c2101" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第五難勝地此地得深禪定用神通
<lb n="0182c22"/>力難勝難及於一念頃徧至十方供養諸佛故知
<lb n="0182c23"/>歎第五地也橫論即是歎初住得不思議神力徧
<lb n="0182c24"/>能承事法界諸佛故言供養無量百千諸佛也。</p>
<lb n="0183a01"/>
<p id="pX31p0183a0101">於諸佛所植眾德本。</p>
<lb n="0183a02"/>
<p id="pX31p0183a0201" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第六現前地由得禪定能供養諸佛
<lb n="0183a03"/>福資種智種智現前智是德本如種植於地故知
<lb n="0183a04"/>歎第六地也橫論即是歎初住得實相本能植眾
<lb n="0183a05"/>德也。</p>
<lb n="0183a06"/>
<p id="pX31p0183a0601">常為諸佛之所稱歎。</p>
<lb n="0183a07"/>
<p id="pX31p0183a0701" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第七遠行地二智方便出過一切廣
<lb n="0183a08"/>修利益稱會佛心故知歎第七地也橫論即是歎
<lb n="0183a09"/>初住開佛知見知見<anchor xml:id="begd1e2978"/>己<anchor xml:id="endd1e2978"/>法與諸佛同故為諸佛之
<lb n="0183a10"/>所稱歎。</p>
<lb n="0183a11"/>
<p id="pX31p0183a1101">以慈脩身。</p>
<lb n="0183a12"/>
<p id="pX31p0183a1201" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第八不動地正智不動不出三界但
<lb n="0183a13"/>以慈熏身應入五道熏口為說法熏心為設方便
<lb n="0183a14"/>正法華具熏三業故知歎第八地也橫論即是歎
<lb n="0183a15"/>初住以無緣慈普現色身徧應法界故言以慈脩
<lb n="0183a16"/>身。</p>
<lb n="0183a17"/>
<p id="pX31p0183a1701">善入佛慧。</p>
<lb n="0183a18"/>
<p id="pX31p0183a1801" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第九善慧地深入實際妙徹本源此
<lb n="0183a19"/>名義最合故知歎第九地也橫論即是歎初住入
<lb n="0183a20"/>秘密藏故言善入佛慧。</p>
<lb n="0183a21"/>
<p id="pX31p0183a2101">通達大智。</p>
<lb n="0183a22"/>
<p id="pX31p0183a2201" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第十法雲地法身如虗空禪定如大
<lb n="0183a23"/>雲智慧如大雨善入佛法名慧巧用佛法名智故
<lb n="0183a24"/>知歎第十地也橫論即是歎初住一心三智無能
<lb n="0183b01"/>障礙故云通達大智。</p>
<lb n="0183b02"/>
<p id="pX31p0183b0201">到於彼岸。</p>
<lb n="0183b03"/>
<p id="pX31p0183b0301" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第十地內德到三諦之彼岸因中說
<lb n="0183b04"/>果又到在不久也橫論即是歎初住事理分究竟
<lb n="0183b05"/>故言到於彼岸。</p>
<lb n="0183b06"/>
<p id="pX31p0183b0601">名稱普聞無量世界。</p>
<lb n="0183b07"/>
<p id="pX31p0183b0701" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第十地外德由內德深廣致令聲名
<lb n="0183b08"/>普聞內外相稱也十地後若開等覺位者以上到
<lb n="0183b09"/>於彼岸及今名稱普聞無量世界二句擬之橫論
<lb n="0183b10"/>即是歎初住圓德真實與名相稱故言名稱普聞
<lb n="0183b11"/>無量世界。</p>
<lb n="0183b12"/>
<p id="pX31p0183b1201">能度無數百千眾生。</p>
<lb n="0183b13"/>
<p id="pX31p0183b1301" rend="margin-left:1em">竪論即是歎第十地餘地度人或一界至九界不
<lb n="0183b14"/>名能度此第十地勝前故稱能度須知諸地悉具
<lb n="0183b15"/>如上功德而今出沒釋者為人情好異故依十地
<lb n="0183b16"/>名便又竪義易解故作此一途消文橫論即是歎
<lb n="0183b17"/>初住能為十法界而作依止安立救護故言能度
<lb n="0183b18"/>百千眾生圓歎初住何德不攝略言十三句耳初
<lb n="0183b19"/>住尚爾況後位耶眾生者劫初男女眾共生世又
<lb n="0183b20"/>五陰眾共而生又處處受生故名眾生。</p>
<p id="pX31p0183b2016" type="inline" rend="margin-left:1em">△五列名。</p>
<lb n="0183b21"/>
<p id="pX31p0183b2101">其名曰文殊師利菩薩。</p>
<lb n="0183b22"/>
<p id="pX31p0183b2201" rend="margin-left:1em">文殊師利此云妙德大經云了了見佛性猶如妙
<lb n="0183b23"/>德等思益經云雖說諸法而不起法相不起非法
<lb n="0183b24"/>相故名妙德西域記云曼殊室利此云妙吉祥首
<lb n="0183c01"/>楞嚴經云過去無量阿僧祇劫作佛號龍種上尊
<lb n="0183c02"/>王佛央掘經云現在北方歡喜世界作佛號歡喜
<lb n="0183c03"/>藏牟尼寶積佛慈恩上生經云未來成佛名曰普
<lb n="0183c04"/>現。</p>
<lb n="0183c05"/>
<p id="pX31p0183c0501">觀世音菩薩。</p>
<lb n="0183c06"/>
<p id="pX31p0183c0601" rend="margin-left:1em">梵語婆婁吉低稅此云觀世音能所圓融有無兼
<lb n="0183c07"/>暢照窮正性察其本末故稱觀也世音者是所觀
<lb n="0183c08"/>之境也萬像流動隔別不同類音殊唱俱蒙離苦
<lb n="0183c09"/>菩薩弘慈一時普救皆令解脫故曰觀世音悲華
<lb n="0183c10"/>經云若有眾生受苦稱我名念我者為我天耳天
<lb n="0183c11"/>眼所見聞不得免苦不取正覺爾時寶藏佛云汝
<lb n="0183c12"/>觀一切眾生生大悲心今當字汝為觀世音至本
<lb n="0183c13"/>品詳釋。</p>
<lb n="0183c14"/>
<p id="pX31p0183c1401">得大勢菩薩。</p>
<lb n="0183c15"/>
<p id="pX31p0183c1501" rend="margin-left:1em">梵語摩訶那鉢此云大勢至思益經云我投足之
<lb n="0183c16"/>處震動三千大千世界及魔宮殿故名大勢至寶
<lb n="0183c17"/>藏佛言由汝願取大千世界今當字汝為大勢至。</p>
<lb n="0183c18"/>
<p id="pX31p0183c1801">常精進菩薩。</p>
<lb n="0183c19"/>
<p id="pX31p0183c1901" rend="margin-left:1em">寶積經云是菩薩為一眾生經無量劫隨逐不捨
<lb n="0183c20"/>猶不受化無一念棄捨以身心精進故名常精進。</p>
<lb n="0183c21"/>
<p id="pX31p0183c2101">不休息菩薩。</p>
<lb n="0183c22"/>
<p id="pX31p0183c2201" rend="margin-left:1em">思益經云恒河沙劫為一日夜三十日為月十二
<lb n="0183c23"/>月為歲過百千萬億劫得值一佛如是值恒河沙
<lb n="0183c24"/>佛行諸梵行修習功德然後受記心不休息故名
<lb n="0184a01"/>不休息。</p>
<lb n="0184a02"/>
<p id="pX31p0184a0201">寶掌菩薩。</p>
<lb n="0184a03"/>
<p id="pX31p0184a0301" rend="margin-left:1em">寶積經云以何義故名為寶掌謂彼菩薩於諸佛
<lb n="0184a04"/>土化眾生時欲以右手徧捫若干諸佛世界即隨
<lb n="0184a05"/>所欲而能成辦從其手出佛法僧聲乃至慈悲喜
<lb n="0184a06"/>捨之聲又大論云寶掌菩薩七寶從其手出給施
<lb n="0184a07"/>一切眾生又令歡喜得至涅槃故名寶掌。</p>
<lb n="0184a08"/>
<p id="pX31p0184a0801">藥王菩薩。</p>
<lb n="0184a09"/>
<p id="pX31p0184a0901" rend="margin-left:1em">觀經云昔名星光從尊者日藏聞說佛慧以雪山
<lb n="0184a10"/>上藥供養眾僧願於未來能治眾生身心二病舉
<lb n="0184a11"/>世歡喜號為藥王後當作佛名曰樓至如來。</p>
<lb n="0184a12"/>
<p id="pX31p0184a1201">勇施菩薩
(至)
越三界菩薩。</p>
<lb n="0184a13"/>
<p id="pX31p0184a1301" rend="margin-left:1em">此七菩薩疏文欠釋補註略出其義云出世法寶
<lb n="0184a14"/>徧施眾生而無疲厭故名勇施所證三諦可尊如
<lb n="0184a15"/>寶能證三智圓照如月故名寶月圓妙三智能除
<lb n="0184a16"/>昏煩熱惱猶如月光清涼破暗故名月光三智圓
<lb n="0184a17"/>明無有缺減猶如滿月故名滿月境智冥合有大
<lb n="0184a18"/>力用故名大力以大力用徧應眾緣徧拔眾苦故
<lb n="0184a19"/>名無量力超越分段變易二種生死故名越三界
<lb n="0184a20"/>也。</p>
<lb n="0184a21"/>
<p id="pX31p0184a2101">䟦陀婆羅菩薩。</p>
<lb n="0184a22"/>
<p id="pX31p0184a2201" rend="margin-left:1em">䟦陀婆羅此云善守思益經云若眾生聞名者畢
<lb n="0184a23"/>定得三菩提故名善守或云賢首以位居等覺為
<lb n="0184a24"/>眾賢之首故也。</p>
<lb n="0184b01"/>
<p id="pX31p0184b0101">彌勒菩薩。</p>
<lb n="0184b02"/>
<p id="pX31p0184b0201" rend="margin-left:1em">西域記云梅哩麗耶此云慈氏姓也過去為王名
<lb n="0184b03"/>曇摩流支慈育國人自爾至今常名慈氏思益經
<lb n="0184b04"/>云若眾生見者即得慈心三昧故名慈氏又名阿
<lb n="0184b05"/>逸多此云無能勝。</p>
<lb n="0184b06"/>
<p id="pX31p0184b0601">寶積菩薩。</p>
<lb n="0184b07"/>
<p id="pX31p0184b0701" rend="margin-left:1em">什師註淨名經云積聚智慧寶故名寶積也。</p>
<lb n="0184b08"/>
<p id="pX31p0184b0801">導師菩薩。</p>
<lb n="0184b09"/>
<p id="pX31p0184b0901" rend="margin-left:1em">思益經云於墮邪道眾生生大悲心令入正道不
<lb n="0184b10"/>求恩報故名導師。</p>
<p id="pX31p0184b1008" type="inline" rend="margin-left:1em">△六結句。</p>
<lb n="0184b11"/>
<p id="pX31p0184b1101">如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。</p>
<lb n="0184b12"/>
<p id="pX31p0184b1201" rend="margin-left:1em">△三八部眾八初欲界天眾。</p>
<lb n="0184b13"/>
<p id="pX31p0184b1301">爾時釋提桓因與其眷屬二萬天子俱。</p>
<lb n="0184b14"/>
<p id="pX31p0184b1401" rend="margin-left:1em">釋提桓因因陀羅此云能作能作忉利天主故也
<lb n="0184b15"/>瓔珞經云過賢劫二千二十四劫作佛號無著世
<lb n="0184b16"/>尊。</p>
<lb n="0184b17"/>
<p id="pX31p0184b1701">復有名月天子普香天子寶光天子。</p>
<lb n="0184b18"/>
<p id="pX31p0184b1801" rend="margin-left:1em">此三天子是帝釋內臣如卿相即三光天子也名
<lb n="0184b19"/>月是寶吉祥月天子普香是明星天子寶光是寶
<lb n="0184b20"/>意日天子。</p>
<lb n="0184b21"/>
<p id="pX31p0184b2101">四大天王與其眷屬萬天子俱。</p>
<lb n="0184b22"/>
<p id="pX31p0184b2201" rend="margin-left:1em">四大天王是帝釋外臣如武將居須彌山腹四面
<lb n="0184b23"/>東提頭賴吒此云持國護持國土故亦云安民居
<lb n="0184b24"/>黃金埵領乾闥婆富單那南毗留勒叉此云增長
<lb n="0184c01"/>令他善根增長故居琉璃埵領薜茘多鳩槃茶西
<lb n="0184c02"/>毗留愽叉此云廣目亦云雜語能作種種語言故
<lb n="0184c03"/>居白銀埵領毒龍毗舍闍北毗沙門此云多聞福
<lb n="0184c04"/>德之名聞四方故居水精埵領羅剎夜叉此四天
<lb n="0184c05"/>王各領二鬼不令惱人故稱護世次此上有忉利
<lb n="0184c06"/>夜摩兜率三天而不列者文略耳。</p>
<lb n="0184c07"/>
<p id="pX31p0184c0701">自在天子大自在天子與其眷屬三萬天子俱。</p>
<lb n="0184c08"/>
<p id="pX31p0184c0801" rend="margin-left:1em">自在即第五化樂天於五欲境變化自娛樂故大
<lb n="0184c09"/>自在即第六他化自在天欲得五欲境時餘天為
<lb n="0184c10"/>化假他所作以成<anchor xml:id="begd1e3428"/>己<anchor xml:id="endd1e3428"/>樂故即魔王也。</p>
<p id="pX31p0184c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△二色界天
<lb n="0184c11"/>眾。</p>
<lb n="0184c12"/>
<p id="pX31p0184c1201">娑婆世界主梵天王
(至)
與其眷屬萬二千天子俱。</p>
<lb n="0184c13"/>
<p id="pX31p0184c1301" rend="margin-left:1em">娑婆正云索訶此翻忍其土眾生安於十惡不肯
<lb n="0184c14"/>出離從人名土故稱為忍悲華經云云何名娑婆
<lb n="0184c15"/>是諸眾生忍受三毒及諸煩惱故名忍土淨名疏
<lb n="0184c16"/>云梵是西音此翻離欲除下地繫上升色界故名
<lb n="0184c17"/>離欲尸棄此翻頂髻經標梵王後舉尸棄似如兩
<lb n="0184c18"/>人依釋論正以尸棄為王梵王是舉位尸棄是顯
<lb n="0184c19"/>名恐目一人耳此天居於初禪中間內有覺觀外
<lb n="0184c20"/>有言說故得主領為王毗曇論云二禪<anchor xml:id="begd1e3466"/>已<anchor xml:id="endd1e3466"/>上無言
<lb n="0184c21"/>語法不得為王若涅槃疏言摩醯首羅居色界頂
<lb n="0184c22"/>主大千者乃取尊極為王若曰有言語號令能統
<lb n="0184c23"/>上冠下只是尸棄為王光明即二禪天等即等於
<lb n="0184c24"/>三禪四禪天也。</p>
<p id="pX31p0184c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△三龍王等眾。</p>
<lb n="0185a01"/>
<p id="pX31p0185a0101">有八龍王難陀龍王䟦難陀龍王。</p>
<lb n="0185a02"/>
<p id="pX31p0185a0201" rend="margin-left:1em">難陀此云歡喜䟦此云善此兄弟二龍常護摩竭
<lb n="0185a03"/>提國雨澤以時國無飢年瓶沙王年為一會以報
<lb n="0185a04"/>百姓聞皆歡喜從此得名即目連所降者也。</p>
<lb n="0185a05"/>
<p id="pX31p0185a0501">娑伽羅龍王。</p>
<lb n="0185a06"/>
<p id="pX31p0185a0601" rend="margin-left:1em">娑伽羅此云醎海從居海受名。</p>
<lb n="0185a07"/>
<p id="pX31p0185a0701">和脩吉龍王。</p>
<lb n="0185a08"/>
<p id="pX31p0185a0801" rend="margin-left:1em">和脩吉此云多頭亦云寶稱。</p>
<lb n="0185a09"/>
<p id="pX31p0185a0901">德叉迦龍王。</p>
<lb n="0185a10"/>
<p id="pX31p0185a1001" rend="margin-left:1em">德叉迦此云現毒亦云多舌。</p>
<lb n="0185a11"/>
<p id="pX31p0185a1101">阿那婆達多龍王。</p>
<lb n="0185a12"/>
<p id="pX31p0185a1201" rend="margin-left:1em">亦云阿耨達此翻無惱阿含經云雪山有池名阿
<lb n="0185a13"/>耨達池中有五柱堂龍常處此從池得名。</p>
<lb n="0185a14"/>
<p id="pX31p0185a1401">摩那斯龍王。</p>
<lb n="0185a15"/>
<p id="pX31p0185a1501" rend="margin-left:1em">摩那斯此云大身亦云大力脩羅排海水淹善見
<lb n="0185a16"/>城此龍縈身以遏海水。</p>
<lb n="0185a17"/>
<p id="pX31p0185a1701">優鉢羅龍王。</p>
<lb n="0185a18"/>
<p id="pX31p0185a1801" rend="margin-left:1em">亦云漚鉢羅此翻黛色蓮華龍依此住從池得名。</p>
<lb n="0185a19"/>
<p id="pX31p0185a1901">等各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185a20"/>
<p id="pX31p0185a2001" rend="margin-left:1em">△四緊那羅眾。</p>
<lb n="0185a21"/>
<p id="pX31p0185a2101">有四緊那羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185a22"/>
<p id="pX31p0185a2201" rend="margin-left:1em">緊那羅此云疑神似人而有一角故號人非人乃
<lb n="0185a23"/>天帝法樂之神也居十寶山若身有異相即上奏
<lb n="0185a24"/>樂佛說法時諸天弦歌而頌法門即此神也舊云
<lb n="0185b01"/>法緊奏四諦妙緊奏十二因緣大緊奏六度持緊
<lb n="0185b02"/>總奏前三今言奏四教法門也本住不可思議迹
<lb n="0185b03"/>寄弦管歌詠十力也。</p>
<p id="pX31p0185b0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△五乾闥婆眾。</p>
<lb n="0185b04"/>
<p id="pX31p0185b0401">有四乾闥婆王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185b05"/>
<p id="pX31p0185b0501" rend="margin-left:1em">乾闥婆此云嗅香以香為食亦云香陰其身出香
<lb n="0185b06"/>乃天帝俗樂之神也樂者緣幢倒擲之伎也樂音
<lb n="0185b07"/>者鼓節弦管也美者幢倒中之勝者也美音者絃
<lb n="0185b08"/>管中之勝者也。</p>
<p id="pX31p0185b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">△六阿脩羅眾。</p>
<lb n="0185b09"/>
<p id="pX31p0185b0901">有四阿修羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185b10"/>
<p id="pX31p0185b1001" rend="margin-left:1em">正云阿素洛此云無端正男醜女端正故又云非
<lb n="0185b11"/>天淨名疏云此神果報隣次諸天而非天故又云
<lb n="0185b12"/>無酒四天下採華醞於大海魚龍業力其味不變
<lb n="0185b13"/>瞋妬誓斷故言無酒有二種鬼道攝者居大海邊
<lb n="0185b14"/>畜生道攝者居大海底婆稚正云䟦稚迦此翻團
<lb n="0185b15"/>圓與天帝戰時被縛因誓得脫故以名焉佉羅騫
<lb n="0185b16"/>䭾此云廣肩胛亦云惡陰即湧海水者毗摩質多
<lb n="0185b17"/>羅此云淨心亦名種種疑即舍脂父也羅睺羅此
<lb n="0185b18"/>云障持障持日月者也以日光照眼不能見遂舉
<lb n="0185b19"/>手障日世人因言日蝕月亦如是。</p>
<p id="pX31p0185b1914" type="inline" rend="margin-left:1em">△七迦樓羅眾。</p>
<lb n="0185b20"/>
<p id="pX31p0185b2001">有四迦樓羅王
(至)
各與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185b21"/>
<p id="pX31p0185b2101" rend="margin-left:1em">迦樓羅此云金翅其翅金色兩翅相去三百三十
<lb n="0185b22"/>六萬里頸有如意珠以龍為食大威德者威勝羣
<lb n="0185b23"/>輩又威攝諸龍故大身者身大羣輩故大滿者所
<lb n="0185b24"/>噉之龍恒充足<anchor xml:id="begd1e3709"/>己<anchor xml:id="endd1e3709"/>意故如意者頸有此珠故。</p>
<p id="pX31p0185b2418" type="inline" rend="margin-left:1em">△八
<lb n="0185c01"/>人王民眾。</p>
<lb n="0185c02"/>
<p id="pX31p0185c0201">韋提希子阿闍世王與若干百千眷屬俱。</p>
<lb n="0185c03"/>
<p id="pX31p0185c0301" rend="margin-left:1em">韋提希此云思惟闍王母也阿闍世此云未生怨
<lb n="0185c04"/>十六觀經疏云未生之日相師占之此兒生<anchor xml:id="begd1e3733"/>已<anchor xml:id="endd1e3733"/>定
<lb n="0185c05"/>當害父故名未生怨妙樂云母懷之日<anchor xml:id="begd1e3741"/>已<anchor xml:id="endd1e3741"/>有惡心
<lb n="0185c06"/>於瓶沙王未生<anchor xml:id="begd1e3750"/>已<anchor xml:id="endd1e3750"/>惡故名未生怨或呼婆羅留支
<lb n="0185c07"/>此云無指妙樂云初生相者云凶王令升樓撲之
<lb n="0185c08"/>不死但損一指故為名也內人將護呼為善見普
<lb n="0185c09"/>超經云阿闍世從文殊懺悔得柔順忍命終入賓
<lb n="0185c10"/>叱羅地獄即入即出生上方佛土得無生忍彌勒
<lb n="0185c11"/>出時復來此界名不動菩薩後當作佛號淨界如
<lb n="0185c12"/>來。</p>
<p id="pX31p0185c1202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總結。</p>
<lb n="0185c13"/>
<p id="pX31p0185c1301">各禮佛足退坐一面。</p>
<lb n="0185c14"/>
<p id="pX31p0185c1401" rend="margin-left:1em">△二別序五初眾集序二初眾集威儀。</p>
<lb n="0185c15"/>
<p id="pX31p0185c1501">爾時世尊四眾圍繞。</p>
<lb n="0185c16"/>
<p id="pX31p0185c1601" rend="margin-left:1em">爾時者欲現六瑞之時也梵語路迦那他此翻世
<lb n="0185c17"/>尊成論云具上九號為物欽重天上人間所共尊
<lb n="0185c18"/>仰故曰世尊四眾者舊謂出家在家各二合為四
<lb n="0185c19"/>眾此名局意狹今約一眾更開為四謂發起當機
<lb n="0185c20"/>影響結緣發起者權謀智鑑知機知時擊揚發動
<lb n="0185c21"/>成辦利益名發起眾當機者宿植德本緣合時熟
<lb n="0185c22"/>聞即得道名當機眾影響者古往諸佛法身菩薩
<lb n="0185c23"/>隱其圓極匡輔法王如形之有影谷之有響雖無
<lb n="0185c24"/>為作而有巨益名影響眾結緣者結謂結搆立機
<lb n="0186a01"/>之始緣即緣助能成其終既無擊動之能亦無鎮
<lb n="0186a02"/>嚴之用而過去根淺三慧不生現世雖見佛聞法
<lb n="0186a03"/>無四悉檀益但作未來得度因緣名結緣眾比丘
<lb n="0186a04"/>眾既爾餘三眾亦然合十六眾圍繞者行旋威儀
<lb n="0186a05"/>也。</p>
<p id="pX31p0186a0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△二眾集供養。</p>
<lb n="0186a06"/>
<p id="pX31p0186a0601">供養恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0186a07"/>
<p id="pX31p0186a0701" rend="margin-left:1em">供養者通論三業皆是供養別論施其依報名供
<lb n="0186a08"/>養卑謹虔禮名恭敬至念專注名尊重發言稱美
<lb n="0186a09"/>名讚歎。</p>
<p id="pX31p0186a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">△二現瑞序二初此土六瑞六初說法。</p>
<lb n="0186a10"/>
<p id="pX31p0186a1001">為諸菩薩說大乘經名無量義教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0186a11"/>
<p id="pX31p0186a1101" rend="margin-left:1em">說大乘經者善戒經有七大一法大謂十二部毗
<lb n="0186a12"/>佛略也二心大謂求菩提三解大謂解菩薩藏四
<lb n="0186a13"/>淨大謂見道淨心五莊嚴大謂福德智慧六時大
<lb n="0186a14"/>謂三僧祇行行七具足大謂以相好自嚴得菩提
<lb n="0186a15"/>也前六是因大第七是果大大因大果合為大乘
<lb n="0186a16"/>經乘以運載為義運歸三德秘藏故也無量義者
<lb n="0186a17"/>從一法生其一法者所謂無相無相不相名為實
<lb n="0186a18"/>相從此實相生無量法所謂二法三道四果此等
<lb n="0186a19"/>諸法名為無量實相為義處從一義處出無量法
<lb n="0186a20"/>得為無量法入一義處作序譬如算師從一算下
<lb n="0186a21"/>諸算除諸算歸一算由下故除下為除本從一派
<lb n="0186a22"/>諸收諸歸一開為合序亦復如是故無量義經謂
<lb n="0186a23"/>之從一出多今經謂之收多歸一是以無量義經
<lb n="0186a24"/>為法華之序也教菩薩法者無量義處用教菩薩
<lb n="0186b01"/>義處即諦理也佛所護念者無量義處是佛自所
<lb n="0186b02"/>證得是故如來之所護念經云佛自住大乘是也
<lb n="0186b03"/>妙樂云無生死相故言無相涅槃亦無故言不相
<lb n="0186b04"/>二法即頓漸三道即三乘四果即羅漢支佛菩薩
<lb n="0186b05"/>佛。</p>
<p id="pX31p0186b0502" type="inline" rend="margin-left:1em">△二入定。</p>
<lb n="0186b06"/>
<p id="pX31p0186b0601">佛說此經<anchor xml:id="begd1e3899"/>已<anchor xml:id="endd1e3899"/>
(至)
身心不動。</p>
<lb n="0186b07"/>
<p id="pX31p0186b0701" rend="margin-left:1em">結加趺坐者禪門云若半加以左壓右若全加更
<lb n="0186b08"/>䟤右以壓左如龍蟠結古往諸佛及弟子眾盡行
<lb n="0186b09"/>此法又加趺起惡覺尚生他敬心況入深境界而
<lb n="0186b10"/>不適悅天人耶又非世受用法不與外道共能破
<lb n="0186b11"/>魔軍煩惱故三昧此云調直定又云正定亦云正
<lb n="0186b12"/>受佛說無量義經<anchor xml:id="begd1e3925"/>已<anchor xml:id="endd1e3925"/>復入無量義處三昧者慧定
<lb n="0186b13"/>相成非禪不智須先入定非智不禪故先說法說
<lb n="0186b14"/>此無量義經竟而更入者是為法華作序耳身心
<lb n="0186b15"/>不動者三昧之法持於身心故不動也。</p>
<p id="pX31p0186b1516" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雨華。</p>
<lb n="0186b16"/>
<p id="pX31p0186b1601">是時天雨曼陀羅華
(至)
而散佛上及諸大眾。</p>
<lb n="0186b17"/>
<p id="pX31p0186b1701" rend="margin-left:1em">曼陀羅此云適意又云白華曼殊沙此云柔輭又
<lb n="0186b18"/>云赤華雨此四華者表其當獲佛因佛因者住行
<lb n="0186b19"/>向地圓因也小白表習種性十住開佛知見也大
<lb n="0186b20"/>白表性種性十行示佛知見也小赤表道種性十
<lb n="0186b21"/>回向悟佛知見也大赤表聖種性十地入佛知見
<lb n="0186b22"/>也因有趣果之義故云而散佛上。</p>
<p id="pX31p0186b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">△四地動。</p>
<lb n="0186b23"/>
<p id="pX31p0186b2301">普佛世界六種震動。</p>
<lb n="0186b24"/>
<p id="pX31p0186b2401" rend="margin-left:1em">光明記云六種者動起踊三種是形震吼擊三種
<lb n="0186c01"/>是聲妙樂云此六種者若約事釋新舊不同新云
<lb n="0186c02"/>動涌震擊吼<g ref="CB15090"/>今且用舊搖颺不安名動自下升
<lb n="0186c03"/>高名起<g ref="CB01411"/>壠凹凸名涌隱隱有聲名震砰
(披耕切)
磕
<lb n="0186c04"/>
(克合切)
發響名吼令物覺悟名覺經論略標多云震
<lb n="0186c05"/>動即於形聲各標一也於六種中又各有三謂動
<lb n="0186c06"/>徧動等徧動直動為動四天下動為徧動大千動
<lb n="0186c07"/>為等徧動餘五亦如是合十八種動若約法者表
<lb n="0186c08"/>淨十八界也今經言六種動即表住行向地等妙
<lb n="0186c09"/>六番破無明無明盤<g ref="CB16612"/>未曾侵毀方將破壞故動
<lb n="0186c10"/>地以表之無明若轉即變為明故普佛世界六種
<lb n="0186c11"/>震動也六種中光記云擊今疏云覺擊打搏也爆
<lb n="0186c12"/>火聲也。</p>
<p id="pX31p0186c1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△五眾喜。</p>
<lb n="0186c13"/>
<p id="pX31p0186c1301">爾時會中比丘
(至)
歡喜合掌一心觀佛。</p>
<lb n="0186c14"/>
<p id="pX31p0186c1401" rend="margin-left:1em">比丘比丘尼出家二眾也優婆塞優婆夷在家二
<lb n="0186c15"/>眾也優婆塞正云鄔婆索迦此翻近事男優婆夷
<lb n="0186c16"/>正云鄔婆斯迦此翻近事女言近事者親承近事
<lb n="0186c17"/>諸佛法故梵語提婆此云天天然自然樂勝身勝
<lb n="0186c18"/>故名天即欲界等諸天也梵語那伽此云龍龍有
<lb n="0186c19"/>四種一守天宮殿持令不落者二興雲致雨益人
<lb n="0186c20"/>間者三地龍決江開瀆者四伏藏守轉輪王大福
<lb n="0186c21"/>人藏者夜叉正音藥叉此云捷疾亦云勇揵亦云
<lb n="0186c22"/>暴惡乾闥婆等如前釋摩睺羅伽亦云摩呼羅伽
<lb n="0186c23"/>此云大腹行什曰是地龍而腹行也人非人者八
<lb n="0186c24"/>部中有人鬼畜故以人非人等總結也龍鬼等得
<lb n="0187a01"/>預法會者以其乘急戒緩故由乘急得聞法由戒
<lb n="0187a02"/>緩墮龍鬼也輪王者阿含經云人壽增至二萬歲
<lb n="0187a03"/>時銕輪王出獨治南洲增至四萬歲時銅輪王出
<lb n="0187a04"/>治東南二洲增至六萬歲時銀輪王出治東西南
<lb n="0187a05"/>三洲增至八萬歲時金輪王出治四天下有金輪
<lb n="0187a06"/>寶忽現在前王曰可向東方如法而轉輪即東轉
<lb n="0187a07"/>王將四兵隨其後往巡行諸國南西北方亦復如
<lb n="0187a08"/>是故曰轉輪聖王眾見雨華地動瑞相非常知甘
<lb n="0187a09"/>露將降欣躍內充表大機當發感於勝應是故歡
<lb n="0187a10"/>喜合掌一心觀佛也。</p>
<p id="pX31p0187a1009" type="inline" rend="margin-left:1em">△六放光。</p>
<lb n="0187a11"/>
<p id="pX31p0187a1101">爾時佛放眉間白毫相光
(至)
靡不周徧。</p>
<lb n="0187a12"/>
<p id="pX31p0187a1201" rend="margin-left:1em">白毫者觀佛海三昧經云佛初生時牽長五尺苦
<lb n="0187a13"/>行時長一丈四尺得佛時長一丈五尺其毫中表
<lb n="0187a14"/>俱空如白琉璃筒內外清淨從初疑心中間行行
<lb n="0187a15"/>種種相貌乃至入涅槃一切功德皆現毫中毫在
<lb n="0187a16"/>二眉之間即表中道常德也其相柔軟表樂德卷
<lb n="0187a17"/>舒自在表我德白表淨德光照此土他土表自覺
<lb n="0187a18"/>覺他照東方者東是四方之初表十住是諸位之
<lb n="0187a19"/>始也萬八千者約十八界論百法界千性相即有
<lb n="0187a20"/>一萬八千此等境界佛慧未開今應當開故以數
<lb n="0187a21"/>表之耳迹門說法生身菩薩朗然見理入於十住
<lb n="0187a22"/>乃至十地本門說法法身菩薩增道損生亦四位
<lb n="0187a23"/>增長故云靡不周徧。</p>
<p id="pX31p0187a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二他土六瑞六初見六趣
<lb n="0187a24"/>眾生。</p>
<lb n="0187b01"/>
<p id="pX31p0187b0101">下至阿鼻地獄
(至)
盡見彼土六趣眾生。</p>
<lb n="0187b02"/>
<p id="pX31p0187b0201" rend="margin-left:1em">阿鼻此云無間成論明趣果受苦時命及形五皆
<lb n="0187b03"/>無間也地獄者輔行云從義立名謂地下之獄名
<lb n="0187b04"/>為地獄故婆沙論云贍部洲下過五百踰繕那乃
<lb n="0187b05"/>有其獄阿迦尼吒此云質礙究竟即色究竟天也
<lb n="0187b06"/>六趣者天人脩羅地獄鬼畜也趣是向義謂隨所
<lb n="0187b07"/>作業向六道受生也。</p>
<p id="pX31p0187b0709" type="inline" rend="margin-left:1em">△二見彼土諸佛。</p>
<lb n="0187b08"/>
<p id="pX31p0187b0801">又見彼土現在諸佛。</p>
<lb n="0187b09"/>
<p id="pX31p0187b0901" rend="margin-left:1em">是現彼佛為五濁故出現於世與此土佛出世意
<lb n="0187b10"/>同也。</p>
<p id="pX31p0187b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞諸佛說法。</p>
<lb n="0187b11"/>
<p id="pX31p0187b1101">及聞諸佛所說經法。</p>
<lb n="0187b12"/>
<p id="pX31p0187b1201" rend="margin-left:1em">是現彼佛初從無相一法非頓而頓與此土佛初
<lb n="0187b13"/>說華嚴意同也。</p>
<p id="pX31p0187b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">△四見四眾得道。</p>
<lb n="0187b14"/>
<p id="pX31p0187b1401">并見彼諸比丘比丘尼
(至)
諸脩行得道者。</p>
<lb n="0187b15"/>
<p id="pX31p0187b1501" rend="margin-left:1em">是現彼佛非漸而漸與此土佛次說三藏意同也
<lb n="0187b16"/>諸脩行者三乘修諦緣度之行也得道者得見道
<lb n="0187b17"/>脩道也。</p>
<p id="pX31p0187b1704" type="inline" rend="margin-left:1em">△五見菩薩行行。</p>
<lb n="0187b18"/>
<p id="pX31p0187b1801">復見諸菩薩摩訶薩
(至)
種種相貌行菩薩道。</p>
<lb n="0187b19"/>
<p id="pX31p0187b1901" rend="margin-left:1em">是現彼佛說方等般若眾經與此土佛三藏之後
<lb n="0187b20"/>所說意同也種種因緣者昔種善為因今稟教為
<lb n="0187b21"/>緣菩薩通乎四教故云種種因緣四教各有四門
<lb n="0187b22"/>即種種相貌故知因緣相貌種別無量皆是彼與
<lb n="0187b23"/>此同妙樂云因緣謂感應差別信解謂能感不同
<lb n="0187b24"/>相貌謂信後行異有此不同故云種種雖復殊途
<lb n="0187c01"/>不逾二味。</p>
<p id="pX31p0187c0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△六見諸佛涅槃。</p>
<lb n="0187c02"/>
<p id="pX31p0187c0201">復見諸佛般涅槃者
(至)
以佛舍利起七寶塔。</p>
<lb n="0187c03"/>
<p id="pX31p0187c0301" rend="margin-left:1em">是現彼佛般若之後開權顯實收無量法還入一
<lb n="0187c04"/>法唱入涅槃息化起塔與此土佛說法華涅槃意
<lb n="0187c05"/>同也般涅槃者梵音略也具足應云摩訶般涅槃
<lb n="0187c06"/>那此云大滅度大即法身滅即解脫度即般若即
<lb n="0187c07"/>三德秘藏也舍利或云室利羅亦云設利羅他翻
<lb n="0187c08"/>靈骨或翻骨身梵語塔婆或云窣堵波此翻方墳
<lb n="0187c09"/>或翻圓塚亦翻高顯謂安置身骨處也起塔之相
<lb n="0187c10"/>雖表二經法華之相仍隱若於所見中亦見授記
<lb n="0187c11"/>聲聞及說壽長遠<anchor xml:id="begd1e4275"/>已<anchor xml:id="endd1e4275"/>泄正宗之意則不成序今雖
<lb n="0187c12"/>見涅槃一相乃含於法華故疏云開權等也。</p>
<p id="pX31p0187c1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0187c13"/>疑念序二初彌勒疑念三初正念六瑞。</p>
<lb n="0187c14"/>
<p id="pX31p0187c1401">爾時彌勒菩薩作是念
(至)
以何因緣而有此瑞。</p>
<lb n="0187c15"/>
<p id="pX31p0187c1501" rend="margin-left:1em">神變者神名天心即是天然內慧變名變動即是
<lb n="0187c16"/>六瑞外彰法王法力超益一切彌勒不測外變亦
<lb n="0187c17"/>不知內慧故興疑念又彌勒值佛植善既多何容
<lb n="0187c18"/>不髣髴知應須隱明示暗權言不知耳。</p>
<p id="pX31p0187c1816" type="inline" rend="margin-left:1em">△二念問
<lb n="0187c19"/>誰答。</p>
<lb n="0187c20"/>
<p id="pX31p0187c2001">今佛世尊入於三昧
(至)
當以問誰誰能答者。</p>
<lb n="0187c21"/>
<p id="pX31p0187c2101" rend="margin-left:1em">△三念問文殊。</p>
<lb n="0187c22"/>
<p id="pX31p0187c2201">復作此念
(至)
必應見此希有之相我今當問。</p>
<lb n="0187c23"/>
<p id="pX31p0187c2301" rend="margin-left:1em">△二大眾疑念二初念六瑞。</p>
<lb n="0187c24"/>
<p id="pX31p0187c2401">爾時比丘比丘尼
(至)
是佛光明神通之相。</p>
<lb n="0188a01"/>
<p id="pX31p0188a0101" rend="margin-left:1em">神名天心通名慧性天然之慧徹照無礙故曰神
<lb n="0188a02"/>通。</p>
<p id="pX31p0188a0202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二念問誰答。</p>
<lb n="0188a03"/>
<p id="pX31p0188a0301">今當問誰。</p>
<lb n="0188a04"/>
<p id="pX31p0188a0401" rend="margin-left:1em">△四發問序二初長行二初經家述二初述自疑。</p>
<lb n="0188a05"/>
<p id="pX31p0188a0501">爾時彌勒菩薩欲自決疑。</p>
<lb n="0188a06"/>
<p id="pX31p0188a0601" rend="margin-left:1em">△二述他疑。</p>
<lb n="0188a07"/>
<p id="pX31p0188a0701">又觀四眾比丘比丘尼
(至)
眾會之心。</p>
<lb n="0188a08"/>
<p id="pX31p0188a0801" rend="margin-left:1em">△二正發問二初問此土。</p>
<lb n="0188a09"/>
<p id="pX31p0188a0901">而問文殊師利言
(至)
放大光明。</p>
<lb n="0188a10"/>
<p id="pX31p0188a1001" rend="margin-left:1em">△二問他土。</p>
<lb n="0188a11"/>
<p id="pX31p0188a1101">照於東方萬八千土悉見彼佛國界莊嚴。</p>
<lb n="0188a12"/>
<p id="pX31p0188a1201" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌上問二初頌問此土六瑞。</p>
<lb n="0188a13"/>
<p id="pX31p0188a1301">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p>
<lb n="0188a14"/>
<p id="pX31p0188a1401" rend="margin-left:1em">西域記云舊曰偈梵本略也或曰偈他梵音訛也
<lb n="0188a15"/>今從正音宜云伽陀此翻頌長行之後復有偈頌
<lb n="0188a16"/>者龍樹毗婆沙云一隨國土天竺有散華貫華之
<lb n="0188a17"/>說如此土序後銘也二隨樂欲不同有樂散說或
<lb n="0188a18"/>樂章句三隨生解不同或於散說得解或於章句
<lb n="0188a19"/>得解四隨利鈍不同利者一聞即悟鈍者再說方
<lb n="0188a20"/>悟又表佛殷勤重說又為眾集前後故有偈也。</p>
<lb n="0188a21"/>
<p id="pX31p0188a2101">文殊師利導師何故
(至)
身意快然得未曾有。</p>
<lb n="0188a22"/>
<p id="pX31p0188a2201" rend="margin-left:1em">初一行頌放光瑞導師謂佛也良以說法入定能
<lb n="0188a23"/>導於人故稱導師次一行半頌雨華瑞梵語旃檀
<lb n="0188a24"/>或曰此方無故不翻或云義翻與藥能除病故旃
<lb n="0188b01"/>檀香風者風本無香而香為奇特香本屬華華香
<lb n="0188b02"/>如檀故曰旃檀香風夫天華至妙豈有色而無香
<lb n="0188b03"/>此表因運至果如華之有香風華既集地地則嚴
<lb n="0188b04"/>淨此表因若趣果果則嚴淨也次半行頌地動瑞
<lb n="0188b05"/>次一行頌眾喜瑞也。</p>
<p id="pX31p0188b0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌問他土六瑞六初問
<lb n="0188b06"/>六趣眾生。</p>
<lb n="0188b07"/>
<p id="pX31p0188b0701">眉間光明照於東方
(至)
受報好醜於此悉見。</p>
<lb n="0188b08"/>
<p id="pX31p0188b0801" rend="margin-left:1em">眾生是能趣之人生死是所趣之處善惡業緣是
<lb n="0188b09"/>能趣之因受報或好或醜是所趣之果也。</p>
<p id="pX31p0188b0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0188b10"/>彼佛說法。</p>
<lb n="0188b11"/>
<p id="pX31p0188b1101">又覩諸佛聖主師子
(至)
照明佛法開悟眾生。</p>
<lb n="0188b12"/>
<p id="pX31p0188b1201" rend="margin-left:1em">此四行偈謂彼佛說頓教逗大根性也聖主者聖
<lb n="0188b13"/>即是主主謂主伴是諸菩薩伴中之主故云聖主
<lb n="0188b14"/>梵語鄔波僧訶此云師子又云狻猊大經云師子
<lb n="0188b15"/>發聲震吼為壞詐師子為欲試自力等喻佛能摧
<lb n="0188b16"/>伏魔軍示眾十力等故云聖主師子又師子吼者
<lb n="0188b17"/>名決定說前兩教主非師子吼說非決定不談真
<lb n="0188b18"/>實第一義故演說經法微妙第一者即如此土先
<lb n="0188b19"/>照高山說華嚴教也雖云兼別最初純大故云第
<lb n="0188b20"/>一前之兩教猶雜煩惱故非清淨赴機未徧不名
<lb n="0188b21"/>柔輭以彼說別圓二教故名清淨柔輭也教諸菩
<lb n="0188b22"/>薩者即如此土七處等會無聲聞也別圓並詮中
<lb n="0188b23"/>道故云梵音深妙稱理當機故云令人樂聞各於
<lb n="0188b24"/>世界者一者以萬八千為各二者主伴不同為各
<lb n="0188c01"/>別圓二教各有四門名為種種等照明佛法開悟
<lb n="0188c02"/>眾生者即如此土始見我身入如來慧也妙樂云
<lb n="0188c03"/>無三乘事故言佛法。</p>
<p id="pX31p0188c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問他土四眾三初開聲
<lb n="0188c04"/>聞小乘。</p>
<lb n="0188c05"/>
<p id="pX31p0188c0501">若人遭苦厭老病死為說涅槃盡諸苦際。</p>
<lb n="0188c06"/>
<p id="pX31p0188c0601" rend="margin-left:1em">此頌具明四諦若人遭苦苦含因果即苦集二諦
<lb n="0188c07"/>厭老病死即道諦為說涅槃即滅諦若人遭苦而
<lb n="0188c08"/>造惡業苦不得盡若人遭苦而造善業苦亦不盡
<lb n="0188c09"/>若人遭苦於外道法中而求解脫但增見長非苦
<lb n="0188c10"/>亦不盡若人遭苦厭苦復厭集感佛說涅槃者此
<lb n="0188c11"/>人則能盡諸苦際也涅槃者肇法師涅槃論曰此
<lb n="0188c12"/>云滅度言其大患永滅超度四流斯乃小乘真空
<lb n="0188c13"/>涅槃也。</p>
<p id="pX31p0188c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開緣覺中乘。</p>
<lb n="0188c14"/>
<p id="pX31p0188c1401">若人有福曾供養佛志求勝法為說緣覺。</p>
<lb n="0188c15"/>
<p id="pX31p0188c1501" rend="margin-left:1em">若人有福者聲聞三生種福支佛百劫種福形彼
<lb n="0188c16"/>聲聞故言有福此是脩福多也曾供養佛是供佛
<lb n="0188c17"/>多也志求勝法者謂深求緣起勝妙之理是聞法
<lb n="0188c18"/>多也梵語辟支迦羅此云緣覺因觀十二因緣覺
<lb n="0188c19"/>真諦理故言緣覺別行記云支佛脩行不立分果
<lb n="0188c20"/>深觀緣起久種三多福慧既隆預侵二習故居聲
<lb n="0188c21"/>聞上。</p>
<p id="pX31p0188c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">△三開六度大乘。</p>
<lb n="0188c22"/>
<p id="pX31p0188c2201">若有佛子脩種種行求無上慧為說淨道。</p>
<lb n="0188c23"/>
<p id="pX31p0188c2301" rend="margin-left:1em">以真慈悲能紹佛種故言佛子脩於六度故言種
<lb n="0188c24"/>種行志求佛道故言無上慧六度中無六蔽如藥
<lb n="0189a01"/>中無病故言淨道非畢竟淨也妙樂云脩種種行
<lb n="0189a02"/>及無上慧諸教共有今形凡小亦得種種及無上
<lb n="0189a03"/>名非畢竟者且約三藏六度言之藥中無病名為
<lb n="0189a04"/>淨耳。</p>
<p id="pX31p0189a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">△四結前并開後。</p>
<lb n="0189a05"/>
<p id="pX31p0189a0501">文殊師利我住於此
(至)
如是眾多今當略說。</p>
<lb n="0189a06"/>
<p id="pX31p0189a0601" rend="margin-left:1em">見聞若斯者又見佛子等即見也演說經典及為
<lb n="0189a07"/>說等即聞也大綱略足故云若斯此是結前也及
<lb n="0189a08"/>千億事等即是開後也開後者續後而說故云今
<lb n="0189a09"/>當略說。</p>
<p id="pX31p0189a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">△五問脩菩薩行三初總略問。</p>
<lb n="0189a10"/>
<p id="pX31p0189a1001">我見彼土恒沙菩薩種種因緣而求佛道。</p>
<lb n="0189a11"/>
<p id="pX31p0189a1101" rend="margin-left:1em">妙樂云恒沙者恒即恒河亦云殑伽河阿耨達池
<lb n="0189a12"/>四面各出一河東銀牛口出殑伽河南金象口出
<lb n="0189a13"/>信度河西琉璃馬口出縛芻河北頗胝迦師子口
<lb n="0189a14"/>出徙多河各繞池一匝流入四海惟殑伽沙細而
<lb n="0189a15"/>多外人所計以為福河入洗滅罪佛亦順俗故常
<lb n="0189a16"/>指之又佛說法多近此河故以為喻。</p>
<p id="pX31p0189a1615" type="inline" rend="margin-left:1em">△二次第問
<lb n="0189a17"/>六初問檀那三初問捨財。</p>
<lb n="0189a18"/>
<p id="pX31p0189a1801">或有行施金銀珊瑚
(至)
欄楯華葢軒飾布施。</p>
<lb n="0189a19"/>
<p id="pX31p0189a1901" rend="margin-left:1em">軒大夫以上車也以物飾軒故曰軒飾。</p>
<p id="pX31p0189a1916" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問捨
<lb n="0189a20"/>身。</p>
<lb n="0189a21"/>
<p id="pX31p0189a2101">復見菩薩身肉手足及妻子施求無上道。</p>
<lb n="0189a22"/>
<p id="pX31p0189a2201" rend="margin-left:1em">身肉等是內身妻子等是外身。</p>
<p id="pX31p0189a2213" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問捨命。</p>
<lb n="0189a23"/>
<p id="pX31p0189a2301">又見菩薩頭目身體欣樂施與求佛智慧。</p>
<lb n="0189a24"/>
<p id="pX31p0189a2401" rend="margin-left:1em">捨頭目即捨命而不言法者讓後般若也。</p>
<p id="pX31p0189a2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問
<lb n="0189b01"/>尸羅。</p>
<lb n="0189b02"/>
<p id="pX31p0189b0201">文殊師利我見諸王
(至)
剃除鬚𩬊而被法服。</p>
<lb n="0189b03"/>
<p id="pX31p0189b0301" rend="margin-left:1em">諸王剃除鬚𩬊而科云問戒者正約比丘論持戒
<lb n="0189b04"/>也在家施易戒難出家施難戒易故約比丘明戒
<lb n="0189b05"/>也妙樂云往詣等者表往非餘故指佛所所問尊
<lb n="0189b06"/>極云無上道所棄不輕故云樂土身心俱離故云
<lb n="0189b07"/>剃除法服者即袈裟也瓔珞經云若天龍八部鬬
<lb n="0189b08"/>諍念此袈裟生慈悲心意令比丘安可不忍又龍
<lb n="0189b09"/>得一縷金翅不吞具明如僧祇律。</p>
<p id="pX31p0189b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問忍辱。</p>
<lb n="0189b10"/>
<p id="pX31p0189b1001">或見菩薩而作比丘獨處閑靜樂誦經典。</p>
<lb n="0189b11"/>
<p id="pX31p0189b1101" rend="margin-left:1em">忍有三種閑林邃谷惡人惡獸忍耐無瞋即生忍
<lb n="0189b12"/>自節守志即苦行忍為求佛道即第一義忍又而
<lb n="0189b13"/>作比丘即苦行忍獨處閑靜即生忍樂誦經典即
<lb n="0189b14"/>第一義忍也。</p>
<p id="pX31p0189b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△四問精進。</p>
<lb n="0189b15"/>
<p id="pX31p0189b1501">又見菩薩勇猛精進入於深山思惟佛道。</p>
<lb n="0189b16"/>
<p id="pX31p0189b1601" rend="margin-left:1em">夫深山可畏非窳怯者所居唯勇進者能安之傍
<lb n="0189b17"/>若無物思脩實相念念不休進求佛道也。</p>
<p id="pX31p0189b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">△五問
<lb n="0189b18"/>禪定二初問根本禪。</p>
<lb n="0189b19"/>
<p id="pX31p0189b1901">又見離欲常處空閑深修禪定得五神通。</p>
<lb n="0189b20"/>
<p id="pX31p0189b2001" rend="margin-left:1em">離欲者藏通二教修根本背捨亦修不淨等觀離
<lb n="0189b21"/>欲界欲別教兼離二乘欲圓教又離順道法愛欲
<lb n="0189b22"/>深修禪定者發初禪一品此定未深乃至九品傳
<lb n="0189b23"/>傳為深此定轉變自在能發諸通凡夫但五通二
<lb n="0189b24"/>乘具六別教菩薩讓佛分有無漏亦但稱五通也
<lb n="0189c01"/>圓教約理初後皆具六通若從實說初住<anchor xml:id="begd1e4822"/>已<anchor xml:id="endd1e4822"/>去亦
<lb n="0189c02"/>但分得無漏通耳六通者一天眼二天耳三他心
<lb n="0189c03"/>四宿命五身如意六漏盡今言得五神通者未得
<lb n="0189c04"/>究竟漏盡通也二乘斷見思盡雖云具六若望菩
<lb n="0189c05"/>薩亦但五也別圓無明未盡分證無漏故亦但稱
<lb n="0189c06"/>五也。</p>
<p id="pX31p0189c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問出世禪。</p>
<lb n="0189c07"/>
<p id="pX31p0189c0701">又見菩薩安禪合掌以千萬偈讚諸法王。</p>
<lb n="0189c08"/>
<p id="pX31p0189c0801" rend="margin-left:1em">此是別圓之禪靜散不相妨不起滅定現諸威儀
<lb n="0189c09"/>如修羅琴不拊而韻無緣無念有感則形故能安
<lb n="0189c10"/>禪讚佛也。</p>
<p id="pX31p0189c1005" type="inline" rend="margin-left:1em">△六問般若二初問自行。</p>
<lb n="0189c11"/>
<p id="pX31p0189c1101">復見菩薩智深志固能問諸佛聞悉受持。</p>
<lb n="0189c12"/>
<p id="pX31p0189c1201" rend="margin-left:1em">智深者慧窮理本也志固者誓願廣大也此即二
<lb n="0189c13"/>種莊嚴能問能持也。</p>
<p id="pX31p0189c1309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問化他。</p>
<lb n="0189c14"/>
<p id="pX31p0189c1401">又見佛子定慧具足
(至)
破魔兵眾而擊法鼓。</p>
<lb n="0189c15"/>
<p id="pX31p0189c1501" rend="margin-left:1em">定慧具足者別圓地住方乃具足無量喻者即是
<lb n="0189c16"/>種種方便諸教之中引無量譬類助顯第一義也
<lb n="0189c17"/>破魔兵眾者空觀破四魔假觀次第破八魔中觀
<lb n="0189c18"/>圓破八魔梵語魔羅此云能奪命死魔實能奪命
<lb n="0189c19"/>餘煩惱魔五陰魔天主魔能作奪命因緣又能奪
<lb n="0189c20"/>智慧命故四魔皆云能奪命也又翻為障能為修
<lb n="0189c21"/>道者作障礙故前三魔可知天主魔者垂裕記云
<lb n="0189c22"/>第六天上別有魔羅所居他化天攝既破魔<anchor xml:id="begd1e4900"/>已<anchor xml:id="endd1e4900"/>應
<lb n="0189c23"/>轉法輪而云擊法鼓者初發心住便成正覺百佛
<lb n="0189c24"/>世界作佛以真妙梵音警悟眾生即是圓擊梵輪
<lb n="0190a01"/>法鼓輔行云八魔者謂陰等四及無常等四古譯
<lb n="0190a02"/>經論魔字從石自梁武來謂魔能惱人字宜從鬼。</p>
<lb n="0190a03"/>
<p id="pX31p0190a0301" rend="margin-left:1em">△三不次問七初問禪定二初問入捨禪。</p>
<lb n="0190a04"/>
<p id="pX31p0190a0401">又見菩薩寂然宴默天龍恭敬不以為喜。</p>
<lb n="0190a05"/>
<p id="pX31p0190a0501" rend="margin-left:1em">不以為喜即捨禪妙樂云捨禪者第四禪也亦可
<lb n="0190a06"/>別圓忘懷之捨忘彼禪故名之為捨。</p>
<p id="pX31p0190a0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問入悲
<lb n="0190a07"/>禪。</p>
<lb n="0190a08"/>
<p id="pX31p0190a0801">又見菩薩處林放光濟地獄苦令入佛道。</p>
<lb n="0190a09"/>
<p id="pX31p0190a0901" rend="margin-left:1em">婆沙論云初禪脩悲易二禪脩喜易三禪脩慈易
<lb n="0190a10"/>四禪脩捨易此中悲禪既云化他豈獨初禪故知
<lb n="0190a11"/>一一禪皆應云慈乃至喜捨。</p>
<p id="pX31p0190a1112" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問精進。</p>
<lb n="0190a12"/>
<p id="pX31p0190a1201">又見佛子未甞睡眠經行林中勤求佛道。</p>
<lb n="0190a13"/>
<p id="pX31p0190a1301" rend="margin-left:1em">未甞睡眠即是般舟念佛等法門也睡眠者止觀
<lb n="0190a14"/>云心神昏昏為睡六識暗塞四大倚放為眠。</p>
<p id="pX31p0190a1418" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0190a15"/>問尸羅。</p>
<lb n="0190a16"/>
<p id="pX31p0190a1601">又見具戒威儀無缺淨如寶珠以求佛道。</p>
<lb n="0190a17"/>
<p id="pX31p0190a1701" rend="margin-left:1em">威儀無缺即是初不缺戒淨如寶珠即是第十究
<lb n="0190a18"/>竟戒但舉初後中間可解大論明十戒一不缺二
<lb n="0190a19"/>不破三不穿四不雜五隨道六無著七智所讚八
<lb n="0190a20"/>自在九隨定十具足即究竟也今十始終悉是菩
<lb n="0190a21"/>薩故皆求佛道。</p>
<p id="pX31p0190a2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△四問忍辱。</p>
<lb n="0190a22"/>
<p id="pX31p0190a2201">又見佛子住忍辱力
(至)
皆悉能忍以求佛道。</p>
<lb n="0190a23"/>
<p id="pX31p0190a2301" rend="margin-left:1em">忍辱者法界次第云內心能安忍外所辱故名忍
<lb n="0190a24"/>辱有二種一者生忍二者法忍生忍有二一於恭
<lb n="0190b01"/>敬供養中能忍不著則不生憍逸二於瞋罵打害
<lb n="0190b02"/>及蚊蚋等能忍則不生瞋惱是為生忍法忍亦二
<lb n="0190b03"/>一者非心法謂寒熱風雨飢渴老病等二者心法
<lb n="0190b04"/>謂瞋憂欲慢諸邪見等於此二法能忍不動是名
<lb n="0190b05"/>法忍力者阿含經云力有六種小兒啼為力女人
<lb n="0190b06"/>瞋為力國王憍為力羅漢進為力諸佛悲為力比
<lb n="0190b07"/>丘忍為力遺教經云若不能忍受惡罵之毒如飲
<lb n="0190b08"/>甘露者不名入道智慧人也妙樂云初半行能忍
<lb n="0190b09"/>人次半行所忍境下半行用忍意。</p>
<p id="pX31p0190b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△五更問禪。</p>
<lb n="0190b10"/>
<p id="pX31p0190b1001">又見菩薩離諸戲笑
(至)
億千萬歲以求佛道。</p>
<lb n="0190b11"/>
<p id="pX31p0190b1101" rend="margin-left:1em">離戲笑是却掉悔葢離痴眷屬是除瞋葢親近智
<lb n="0190b12"/>者是除疑葢一心除亂是却貪葢攝念山林是除
<lb n="0190b13"/>睡葢妙樂云初一行半明所離次半行明離意以
<lb n="0190b14"/>諸教禪皆離五葢意在佛道如寶積經中迦葉云
<lb n="0190b15"/>有四法急走捨離百由旬外一利養二惡友三惡
<lb n="0190b16"/>眾四同住多戲笑或瞋鬬等。</p>
<p id="pX31p0190b1612" type="inline" rend="margin-left:1em">△六問檀那二初四
<lb n="0190b17"/>事施。</p>
<lb n="0190b18"/>
<p id="pX31p0190b1801">或見菩薩肴膳飲食
(至)
流泉浴池施佛及僧。</p>
<lb n="0190b19"/>
<p id="pX31p0190b1901" rend="margin-left:1em">妙樂云初一行二事謂飲食湯藥次一行衣服次
<lb n="0190b20"/>二行臥具房舍等肴𦵔也膳美食也。</p>
<p id="pX31p0190b2015" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結成施。</p>
<lb n="0190b21"/>
<p id="pX31p0190b2101">如是等施種種微妙歡喜無厭求無上道。</p>
<lb n="0190b22"/>
<p id="pX31p0190b2201" rend="margin-left:1em">△七問般若三初不可說而說般若。</p>
<lb n="0190b23"/>
<p id="pX31p0190b2301">或有菩薩說寂滅法種種教詔無數眾生。</p>
<lb n="0190b24"/>
<p id="pX31p0190b2401" rend="margin-left:1em">至理寂滅本不可說有因緣故亦可得說詔爾雅
<lb n="0190c01"/>訓導。</p>
<p id="pX31p0190c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不可觀而觀般若。</p>
<lb n="0190c02"/>
<p id="pX31p0190c0201">或見菩薩觀諸法性無有二相猶如虗空。</p>
<lb n="0190c03"/>
<p id="pX31p0190c0301" rend="margin-left:1em">諸法性空本不可觀順性而脩故可觀也。</p>
<p id="pX31p0190c0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△三而
<lb n="0190c04"/>說而觀論般若。</p>
<lb n="0190c05"/>
<p id="pX31p0190c0501">又見佛子心無所著以此妙慧求無上道。</p>
<lb n="0190c06"/>
<p id="pX31p0190c0601" rend="margin-left:1em">心無所著即是心行處滅心不著故必離言說即
<lb n="0190c07"/>是言語道斷言語道斷泯前初行不可說而說心
<lb n="0190c08"/>行處滅泯前次行不可觀而觀雖復雙泯而說而
<lb n="0190c09"/>照。</p>
<p id="pX31p0190c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">△六問佛般涅槃六初標佛滅起塔。</p>
<lb n="0190c10"/>
<p id="pX31p0190c1001">文殊師利又有菩薩佛滅度後供養舍利。</p>
<lb n="0190c11"/>
<p id="pX31p0190c1101" rend="margin-left:1em">△二問塔數多少。</p>
<lb n="0190c12"/>
<p id="pX31p0190c1201">又見佛子造諸塔廟無數恒沙嚴飾國界。</p>
<lb n="0190c13"/>
<p id="pX31p0190c1301" rend="margin-left:1em">△三明塔量縱廣。</p>
<lb n="0190c14"/>
<p id="pX31p0190c1401">寶塔高妙五千由旬縱廣正等二千由旬。</p>
<lb n="0190c15"/>
<p id="pX31p0190c1501" rend="margin-left:1em">△四明塔相莊嚴。</p>
<lb n="0190c16"/>
<p id="pX31p0190c1601">一一塔廟各千幢幡珠交露幔寶鈴和鳴。</p>
<lb n="0190c17"/>
<p id="pX31p0190c1701" rend="margin-left:1em">幔
(莫羊切)
幕也交謂交結露謂顯露。</p>
<p id="pX31p0190c1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△五明供養眾
<lb n="0190c18"/>具。</p>
<lb n="0190c19"/>
<p id="pX31p0190c1901">諸天龍神人及非人香華伎樂常以供養。</p>
<lb n="0190c20"/>
<p id="pX31p0190c2001" rend="margin-left:1em">△六結供養塔廟。</p>
<lb n="0190c21"/>
<p id="pX31p0190c2101">文殊師利諸佛子等
(至)
如天樹王其華開敷。</p>
<lb n="0190c22"/>
<p id="pX31p0190c2201" rend="margin-left:1em">天樹王者即忉利天波利質多羅樹此云圓生大
<lb n="0190c23"/>經云樹高百由旬根深五由旬枝葉布五十由旬
<lb n="0190c24"/>其華香徧五十由旬光照八十由旬。</p>
<p id="pX31p0190c2415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌請答
<lb n="0191a01"/>二初舉疑述請三初舉見此土事。</p>
<lb n="0191a02"/>
<p id="pX31p0191a0201">佛放一光我及眾會見此國界種種殊妙。</p>
<lb n="0191a03"/>
<p id="pX31p0191a0301" rend="margin-left:1em">△二舉見他土事。</p>
<lb n="0191a04"/>
<p id="pX31p0191a0401">諸佛神力智慧希有放一淨光照無量國。</p>
<lb n="0191a05"/>
<p id="pX31p0191a0501" rend="margin-left:1em">初二句歎光本本即神力智慧言諸佛者舉諸顯
<lb n="0191a06"/>一正指釋迦希有者正歎爾前不然故云希有第
<lb n="0191a07"/>三句歎光體由二事故其光乃淨第四句歎光用
<lb n="0191a08"/>即所照國也過萬八千方云無量故前立數且從
<lb n="0191a09"/>所表。</p>
<p id="pX31p0191a0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△三請答決眾疑。</p>
<lb n="0191a10"/>
<p id="pX31p0191a1001">我等見此得未曾有佛子文殊願決眾疑。</p>
<lb n="0191a11"/>
<p id="pX31p0191a1101" rend="margin-left:1em">見此者見二土瑞也與一化異故云未曾諸佛子
<lb n="0191a12"/>等疑事不輕故重啟之非專為<anchor xml:id="begd1e5291"/>己<anchor xml:id="endd1e5291"/>故云眾也。</p>
<p id="pX31p0191a1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0191a13"/>釋四伏難二初正釋。</p>
<lb n="0191a14"/>
<p id="pX31p0191a1401">四眾欣仰瞻仁及我
(至)
及見諸佛此非小緣。</p>
<lb n="0191a15"/>
<p id="pX31p0191a1501" rend="margin-left:1em">此四行偈釋伏難也言伏難者文殊內心搆難不
<lb n="0191a16"/>肯時答其意有三一此瑞希奇不可倉卒輕爾有
<lb n="0191a17"/>判二智眾如海謙光推高三靳固前却生眾渴仰
<lb n="0191a18"/>故以伏難潛而拒之彌勒彰灼釋難意亦有三一
<lb n="0191a19"/>瑞大疑大若不為釋憂兕在懷妨聞正說二眾海
<lb n="0191a20"/>乃多機在仁者三闔眾瞻仁故知注誠殷重所以
<lb n="0191a21"/>彰言釋難請令時答初伏難者因正請生請云佛
<lb n="0191a22"/>子文殊願決眾疑文殊仍此起初伏難汝云眾疑
<lb n="0191a23"/>眾未曾疑若疑應問眾既不疑我何所決彌勒即
<lb n="0191a24"/>以第一偈釋云四眾欣仰瞻仁及我及我欲令我
<lb n="0191b01"/>問瞻仁欲得仁答文殊因此起第二難眾同有疑
<lb n="0191b02"/>不易可答待佛出定然後決疑彌勒即用第二偈
<lb n="0191b03"/>釋若有疑在懷憂兕不泰應以時答復知如來何
<lb n="0191b04"/>時定起故言佛子時答決疑令喜文殊因此起第
<lb n="0191b05"/>三難我與仁者同居學地欲測佛意微共籌量獨
<lb n="0191b06"/>令我答於理不可彌勒即以第三偈釋我亦微心
<lb n="0191b07"/>下思踟蹰兩楹為說妙法為當授記故言佛坐道
<lb n="0191b08"/>場所得妙法為欲說此為當授記文殊因此起第
<lb n="0191b09"/>四難若如汝說即是釋疑何煩我答彌勒即以第
<lb n="0191b10"/>四偈釋安得以我猶豫之心而判大事故言示諸
<lb n="0191b11"/>佛土此非小緣文殊伏難既窮謙光亦止此發問
<lb n="0191b12"/>序中文殊伏乎四難則是潛也彌勒釋之四偈則
<lb n="0191b13"/>是顯也文殊為賓彌勒為主此四伏難光宅受於
<lb n="0191b14"/>次師次師受於江北釗師既是先賢文外巧思天
<lb n="0191b15"/>台承用若下答問序中彌勒伏乎四疑則是潛也
<lb n="0191b16"/>文殊釋之四偈則是顯也彌勒為賓文殊為主此
<lb n="0191b17"/>亦文外巧思出自天台非傳他疏也。</p>
<p id="pX31p0191b1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結請。</p>
<lb n="0191b18"/>
<p id="pX31p0191b1801">文殊當知四眾龍神瞻察仁者為說何等。</p>
<lb n="0191b19"/>
<p id="pX31p0191b1901" rend="margin-left:1em">△五答問序二初長行四初自惟忖答二初標章。</p>
<lb n="0191b20"/>
<p id="pX31p0191b2001">爾時文殊師利語彌勒菩薩摩訶薩
(至)
如我惟忖。</p>
<lb n="0191b21"/>
<p id="pX31p0191b2101" rend="margin-left:1em">惟者思惟忖者籌量惟今如昔忖昔如今然文殊
<lb n="0191b22"/>古佛豈應不知迹示思惟也。</p>
<p id="pX31p0191b2212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正惟忖。</p>
<lb n="0191b23"/>
<p id="pX31p0191b2301">今佛世尊欲說大法
(至)
擊大法鼓演大法義。</p>
<lb n="0191b24"/>
<p id="pX31p0191b2401" rend="margin-left:1em">欲說大法者惟昔諸佛說無量義經後則開權顯
<lb n="0191c01"/>實收無量以歸一忖於今佛既說無量義<anchor xml:id="begd1e5426"/>已<anchor xml:id="endd1e5426"/>亦應
<lb n="0191c02"/>開權顯實會無量以歸一一者即大法也雨大法
<lb n="0191c03"/>雨者惟昔諸佛天雨四華之後一雨所潤普入圓
<lb n="0191c04"/>因住行向地忖於今佛雨華之後亦應一雨所潤
<lb n="0191c05"/>皆成佛因住行向地故言雨大法雨也吹大法螺
<lb n="0191c06"/>者吹螺改號惟昔四眾見瑞歡喜障除機動即改
<lb n="0191c07"/>人教行理皆一忖今眾喜亦應障除機動改人教
<lb n="0191c08"/>行理皆一所改既深故言吹大法螺也擊大法鼓
<lb n="0191c09"/>者嚴鼓誡兵譬破無明惟昔地動<anchor xml:id="begd1e5450"/>已<anchor xml:id="endd1e5450"/>後即有六番
<lb n="0191c10"/>破無明賊忖於今佛地動<anchor xml:id="begd1e5458"/>已<anchor xml:id="endd1e5458"/>後亦應六番破無明
<lb n="0191c11"/>賊聲教極妙故言擊大法鼓也演大法義者惟昔
<lb n="0191c12"/>諸佛放白毫光後即說法華忖於今佛放光<anchor xml:id="begd1e5468"/>已<anchor xml:id="endd1e5468"/>後
<lb n="0191c13"/>亦應即說法華故言演大法義也如是五句悉是
<lb n="0191c14"/>惟昔判今忖今類昔也。</p>
<p id="pX31p0191c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二略曾見答。</p>
<lb n="0191c15"/>
<p id="pX31p0191c1501">諸善男子我於過去諸佛
(至)
故現斯瑞。</p>
<lb n="0191c16"/>
<p id="pX31p0191c1601" rend="margin-left:1em">初以<anchor xml:id="begd1e5495"/>己<anchor xml:id="endd1e5495"/>智惟忖今以略曾見答欲令眾生咸得聞
<lb n="0191c17"/>知者聞即聞慧知即思慧收無量歸一改三乘教
<lb n="0191c18"/>理六番破無明等開示悟入佛之知見故言一切
<lb n="0191c19"/>世間難信之法也。</p>
<p id="pX31p0191c1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△三廣曾見答三初引最初一
<lb n="0191c20"/>佛同三初時節。</p>
<lb n="0191c21"/>
<p id="pX31p0191c2101">諸善男子如過去無量無邊不可思議阿僧祇劫。</p>
<lb n="0191c22"/>
<p id="pX31p0191c2201" rend="margin-left:1em">梵語阿僧祇劫此云無數時。</p>
<p id="pX31p0191c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二標名。</p>
<lb n="0191c23"/>
<p id="pX31p0191c2301">爾時有佛號日月燈明
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0191c24"/>
<p id="pX31p0191c2401" rend="margin-left:1em">日月燈明是別號如來等是通號佛佛應身皆具
<lb n="0192a01"/>此十故名通號此十號義若總略釋者無虗妄名
<lb n="0192a02"/>如來良福田名應供知法界名正徧知具三明名
<lb n="0192a03"/>明行足不還來名善逝知眾生國土名世間解無
<lb n="0192a04"/>與等名無上士調他心名調御丈夫為眾生眼名
<lb n="0192a05"/>天人師知三聚名佛具茲十德名世間尊此十號
<lb n="0192a06"/>名經論開合不同大經釋為十一句大論第三合
<lb n="0192a07"/>無上士調御丈夫為一句世尊為第十句瓔珞經
<lb n="0192a08"/>云一者如來乃至十者佛陀具足十號名世中尊。</p>
<lb n="0192a09"/>
<p id="pX31p0192a0901" rend="margin-left:1em">△三說法三初明初說頓教同。</p>
<lb n="0192a10"/>
<p id="pX31p0192a1001">演說正法初善中善後善
(至)
具足清白梵行之相。</p>
<lb n="0192a11"/>
<p id="pX31p0192a1101" rend="margin-left:1em">初中後三善者即是頓教序正流通三段名為時
<lb n="0192a12"/>節善其義深遠即是頓教了義之理二乘不測其
<lb n="0192a13"/>邊底故言深遠名為義善其語巧妙即是頓教之
<lb n="0192a14"/>文八音所吐會理直說悅菩薩心名為語善純一
<lb n="0192a15"/>無雜不與二乘共即是頓教獨一善具足者具明
<lb n="0192a16"/>界內界外滿字之法即是頓教圓滿善清白無二
<lb n="0192a17"/>邊瑕穢即是頓教調柔善梵行之相者即是頓教
<lb n="0192a18"/>無緣慈善此文殊引古佛頓教七善與今佛頓說
<lb n="0192a19"/>七善同也。</p>
<p id="pX31p0192a1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頓後開漸教同。</p>
<lb n="0192a20"/>
<p id="pX31p0192a2001">為求聲聞者
(至)
為諸菩薩說應六波羅蜜。</p>
<lb n="0192a21"/>
<p id="pX31p0192a2101" rend="margin-left:1em">聞佛聲教故曰聲聞苦集滅道四皆審實不虗故
<lb n="0192a22"/>名四諦止觀云苦則三相遷移
(生異滅)
集則四心流
<lb n="0192a23"/>動
(貪嗔痴等分)
道則對治易奪
(菩提煩惱更互相傾)
滅則滅有還
<lb n="0192a24"/>無
(滅二十五有還無餘涅槃)
涅槃者即小乘真空涅槃也上問
<lb n="0192b01"/>若人遭苦為說涅槃今文殊引古佛次頓之後亦
<lb n="0192b02"/>開此聲聞乘以答斯問也梵語辟支迦羅此云緣
<lb n="0192b03"/>覺因觀十二因緣覺真諦理故名緣覺十二因緣
<lb n="0192b04"/>者一無明
(無所明了故曰無明即過去一切煩惱)
二行
(造作名行即過去業也)
<lb n="0192b05"/>三識
(既有惑業意識妄念投托母胎名之為識)
四名色
(名是心色是質)
五六入
<lb n="0192b06"/>
(六根成此胎中根有入塵之義故名為入)
六觸
(出胎<anchor xml:id="begd1e5663"/>已<anchor xml:id="endd1e5663"/>後由根對塵是名為觸)
七受
(因六
<lb n="0192b07"/>塵觸六根即領納前境名之為受)
八愛
(貪于五欲名之為愛)
九取
(於五塵境生取著心
<lb n="0192b08"/>名之為取)
十有
(體即是業如過去行由善惡業當生三有故名為有)
十一生
(從有還受
<lb n="0192b09"/>後世五眾之身是名為生)
十二老死
(從生五眾之身熟壞是名為死)
無明行等
<lb n="0192b10"/>展轉感果為因互相由藉為緣故名十二因緣也
<lb n="0192b11"/>上問若人有福志求勝法今文殊引古佛次頓之
<lb n="0192b12"/>後亦開此中乘以答斯問也六波羅蜜者布施持
<lb n="0192b13"/>戒忍辱精進禪定智慧是為六波羅蜜此云到彼
<lb n="0192b14"/>岸生死為此岸涅槃為彼岸由脩此六度能到涅
<lb n="0192b15"/>槃故也亦云事究竟菩薩為眾生徧修一切事行
<lb n="0192b16"/>滿足故也上問佛子脩種種行今文殊引古佛次
<lb n="0192b17"/>頓之後亦開六度菩薩乘以答斯問也如上三乘
<lb n="0192b18"/>皆明古佛頓後說漸與今佛說漸同也。</p>
<p id="pX31p0192b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頓漸
<lb n="0192b19"/>後顯實同。</p>
<lb n="0192b20"/>
<p id="pX31p0192b2001">令得阿耨多羅三藐三菩提成一切種智。</p>
<lb n="0192b21"/>
<p id="pX31p0192b2101" rend="margin-left:1em">一切種智者觀音玄義云能於一種智知一切道
<lb n="0192b22"/>知一切種一相寂滅相種種行類能知能解名一
<lb n="0192b23"/>切種智即佛智也。</p>
<p id="pX31p0192b2308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二引中二萬佛同。</p>
<lb n="0192b24"/>
<p id="pX31p0192b2401">次復有佛亦名日月燈明
(至)
所可說法初中後善。</p>
<lb n="0192c01"/>
<p id="pX31p0192c0101" rend="margin-left:1em">初引一佛備舉頓漸說法與今佛同中引二萬佛
<lb n="0192c02"/>但舉說頓與今佛同故言所可說法初中後善後
<lb n="0192c03"/>引一佛但舉開漸與今佛同故言說大乘經名無
<lb n="0192c04"/>量義等所以然者文殊見時皆具五味但文殊巧
<lb n="0192c05"/>說為避繁文指初一佛可知故中後引同但互舉
<lb n="0192c06"/>耳頗羅墮此云捷疾亦云利根。</p>
<p id="pX31p0192c0613" type="inline" rend="margin-left:1em">△三引最後一佛
<lb n="0192c07"/>同三初曾見事與今<anchor xml:id="begd1e5767"/>已<anchor xml:id="endd1e5767"/>同。</p>
<lb n="0192c08"/>
<p id="pX31p0192c0801">其最後佛未出家時
(至)
<anchor xml:id="begd1e5780"/>已<anchor xml:id="endd1e5780"/>於千萬佛所植諸善本。</p>
<lb n="0192c09"/>
<p id="pX31p0192c0901" rend="margin-left:1em">昔佛八子今佛一子數雖不等竝出同居之土俱
<lb n="0192c10"/>示有子一八赴緣別有所表生一子表一道清淨
<lb n="0192c11"/>生八子表八正道其數雖異今取有子事同也言
<lb n="0192c12"/>發大乘意者秪是四弘誓也梵行者慈悲喜捨因
<lb n="0192c13"/>中化他之行也。</p>
<p id="pX31p0192c1307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二曾見事與今今同二初現相
<lb n="0192c14"/>同二初明此土六瑞。</p>
<lb n="0192c15"/>
<p id="pX31p0192c1501">是時日月燈明佛
(至)
照東方萬八千佛土靡不周徧。</p>
<lb n="0192c16"/>
<p id="pX31p0192c1601" rend="margin-left:1em">此明昔佛自土六瑞悉與今同初至佛所護念是
<lb n="0192c17"/>說法同二從說是經<anchor xml:id="begd1e5823"/>已<anchor xml:id="endd1e5823"/>至身心不動是入定同三
<lb n="0192c18"/>從是時至及諸大眾是雨華同四普佛世界六種
<lb n="0192c19"/>震動是地動同五從爾時會中至一心觀佛是眾
<lb n="0192c20"/>喜同六從爾時如來至靡不周徧是放光同。</p>
<p id="pX31p0192c2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0192c21"/>明他土六瑞。</p>
<lb n="0192c22"/>
<p id="pX31p0192c2201">如今所見是諸佛土。</p>
<lb n="0192c23"/>
<p id="pX31p0192c2301" rend="margin-left:1em">總云如今所見則知昔佛他土六瑞亦與今同。</p>
<p id="pX31p0192c2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0192c24"/>二疑念同。</p>
<lb n="0193a01"/>
<p id="pX31p0193a0101">彌勒當知爾時會中
(至)
欲知此光所為因緣。</p>
<lb n="0193a02"/>
<p id="pX31p0193a0201" rend="margin-left:1em">昔佛會中疑念與今彌勒疑念是同也。</p>
<p id="pX31p0193a0216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二曾見
<lb n="0193a03"/>事與今當同六初因人同。</p>
<lb n="0193a04"/>
<p id="pX31p0193a0401">時有菩薩名曰妙光有八百弟子。</p>
<lb n="0193a05"/>
<p id="pX31p0193a0501" rend="margin-left:1em">昔佛定起因妙光說經今佛定起因身子說經正
<lb n="0193a06"/>是所因人同昔佛八子師於妙光如來定起對告
<lb n="0193a07"/>妙光又付託妙光今佛子羅雲亦師身子佛定起
<lb n="0193a08"/>亦對告身子迹門竟又付託身子是故同也疑者
<lb n="0193a09"/>云妙光是菩薩身子是聲聞云何是同昔事<anchor xml:id="begd1e5898"/>已<anchor xml:id="endd1e5898"/>彰
<lb n="0193a10"/>稱為菩薩今事未發且言聲聞比及發迹身子是
<lb n="0193a11"/>大菩薩非同何謂昔妙光垂迹何必不作聲聞特
<lb n="0193a12"/>是文殊巧說方便隱顯耳弟子者淨名疏云夫師
<lb n="0193a13"/>有匠成之能學者有資稟之德資則捨父從師敬
<lb n="0193a14"/>師如父師之謙讓處之如弟。</p>
<p id="pX31p0193a1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說法同。</p>
<lb n="0193a15"/>
<p id="pX31p0193a1501">是時日月燈明佛
(至)
教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0193a16"/>
<p id="pX31p0193a1601" rend="margin-left:1em">△三時節同。</p>
<lb n="0193a17"/>
<p id="pX31p0193a1701">六十小劫不起于座
(至)
若身若心而生懈倦。</p>
<lb n="0193a18"/>
<p id="pX31p0193a1801" rend="margin-left:1em">昔佛說經六十小劫不起于座今佛說經五十小
<lb n="0193a19"/>劫謂如半日即是時節同也妙樂云六十與五十
<lb n="0193a20"/>食頃與半日數似小異皆即長而短故云同也須
<lb n="0193a21"/>信六十小劫經文非虗聞法之志加以佛威一坐
<lb n="0193a22"/>經時忘其久耳梵語劫簸此云分別時節以劫初
<lb n="0193a23"/>人壽十歲時子年倍父年如是增至八萬四千歲
<lb n="0193a24"/>後百年減一歲如是減至十歲此一增一減為一
<lb n="0193b01"/>小劫如是二十番增減為一中劫成住壞空各二
<lb n="0193b02"/>十番增減為一大劫空劫亦言二十番增減者且
<lb n="0193b03"/>約住劫數量言之今釋迦出現於世正當二十小
<lb n="0193b04"/>劫中第九減劫也。</p>
<p id="pX31p0193b0408" type="inline" rend="margin-left:1em">△三唱滅同。</p>
<lb n="0193b05"/>
<p id="pX31p0193b0501">日月燈明佛於六十小劫
(至)
當入無餘涅槃。</p>
<lb n="0193b06"/>
<p id="pX31p0193b0601" rend="margin-left:1em">昔佛說法華即唱入滅亦如迦葉佛以土淨故於
<lb n="0193b07"/>法華唱滅即入滅也今佛說寶塔品中明如來不
<lb n="0193b08"/>久當入涅槃化道<anchor xml:id="begd1e5993"/>已<anchor xml:id="endd1e5993"/>足唱滅事齊也梵魔等者梵
<lb n="0193b09"/>即色界主亦三界主魔為欲界主沙門此云勤息
<lb n="0193b10"/>勤行眾善止息諸惡故婆羅門者此云淨行外道
<lb n="0193b11"/>中出家云淨行種也。</p>
<p id="pX31p0193b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△五授記同。</p>
<lb n="0193b12"/>
<p id="pX31p0193b1201">時有菩薩名曰德藏
(至)
阿羅訶三藐三佛陀。</p>
<lb n="0193b13"/>
<p id="pX31p0193b1301" rend="margin-left:1em">授記者聖言說與曰授果與心期曰記昔佛授德
<lb n="0193b14"/>藏菩薩記今經授聲聞記豈得是同昔化事<anchor xml:id="begd1e6024"/>已<anchor xml:id="endd1e6024"/>成
<lb n="0193b15"/>故言授菩薩記正是會三歸一聲聞得記也若說
<lb n="0193b16"/>昔授聲聞記者佛從定起更何所論文殊巧談故
<lb n="0193b17"/>不說授聲聞記耳多陀阿伽度此云如來阿羅訶
<lb n="0193b18"/>此云應供三藐三佛陀此云正徧知十號中略舉
<lb n="0193b19"/>三號也。</p>
<p id="pX31p0193b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">△六滅後通經同五初明時節。</p>
<lb n="0193b20"/>
<p id="pX31p0193b2001">佛授記<anchor xml:id="begd1e6050"/>已<anchor xml:id="endd1e6050"/>便於中夜入無餘涅槃。</p>
<lb n="0193b21"/>
<p id="pX31p0193b2101" rend="margin-left:1em">同緣出世薪盡火滅乃究竟涅槃也。</p>
<p id="pX31p0193b2115" type="inline" rend="margin-left:1em">△二出其人。</p>
<lb n="0193b22"/>
<p id="pX31p0193b2201">佛滅度後妙光菩薩持妙法蓮華經。</p>
<lb n="0193b23"/>
<p id="pX31p0193b2301" rend="margin-left:1em">△三明久遠。</p>
<lb n="0193b24"/>
<p id="pX31p0193b2401">滿八十小劫為人演說。</p>
<lb n="0193c01"/>
<p id="pX31p0193c0101" rend="margin-left:1em">△四明所化二初正明八子行成久<anchor xml:id="begd1e6086"/>已<anchor xml:id="endd1e6086"/>得佛。</p>
<lb n="0193c02"/>
<p id="pX31p0193c0201">日月燈明佛八子
(至)
其最後成佛者名曰然燈。</p>
<lb n="0193c03"/>
<p id="pX31p0193c0301" rend="margin-left:1em">所以引此八子八百者近則釋疑密開壽量釋疑
<lb n="0193c04"/>者或謂彌勒補處為大文殊非補處為小小不應
<lb n="0193c05"/>答大不應問故舉彌勒是昔八百之一八百既是
<lb n="0193c06"/>妙光弟子宜應有問妙光昔親對佛先復為師故
<lb n="0193c07"/>應釋今彌勒六瑞之疑密開壽量者妙光是釋迦
<lb n="0193c08"/>九世祖師孫今成佛祖師為弟子師弟無定將密
<lb n="0193c09"/>顯生非生滅非滅之意也妙樂云若論八子皆師
<lb n="0193c10"/>妙光則八子皆以妙光而為父師既云八子展轉
<lb n="0193c11"/>授記雖同師妙光應先記長子餘者次第展轉為
<lb n="0193c12"/>師故得妙光居八代之首八子最後名曰然燈然
<lb n="0193c13"/>燈既為釋迦之師是故妙光為釋迦九代祖也生
<lb n="0193c14"/>非生等者既師弟更互當知師弟生實非生爾前
<lb n="0193c15"/>曾滅滅亦非滅然燈者大論云太子生時一切身
<lb n="0193c16"/>邊光如燈故故云然燈以至成佛亦名然燈釋尊
<lb n="0193c17"/>修行名儒童時二僧祇滿遇然燈佛得受記莂。</p>
<p id="pX31p0193c1719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0193c18"/>二八百之一方成今住補處。</p>
<lb n="0193c19"/>
<p id="pX31p0193c1901">八百弟子中有一人
(至)
供養恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0193c20"/>
<p id="pX31p0193c2001" rend="margin-left:1em">△五會古今。</p>
<lb n="0193c21"/>
<p id="pX31p0193c2101">彌勒當知爾時妙光
(至)
求名菩薩汝身是也。</p>
<lb n="0193c22"/>
<p id="pX31p0193c2201" rend="margin-left:1em">△四分明判答。</p>
<lb n="0193c23"/>
<p id="pX31p0193c2301">今見此瑞與本無異
(至)
教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0193c24"/>
<p id="pX31p0193c2401" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初頌廣曾見等同。</p>
<lb n="0194a01"/>
<p id="pX31p0194a0101">爾時文殊師利於大眾中欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0194a02"/>
<p id="pX31p0194a0201">我念過去世無量無數劫
(至)
令入佛智慧。</p>
<lb n="0194a03"/>
<p id="pX31p0194a0301" rend="margin-left:1em">△二頌最後佛三同三初頌曾與<anchor xml:id="begd1e6202"/>己<anchor xml:id="endd1e6202"/>同。</p>
<lb n="0194a04"/>
<p id="pX31p0194a0401">佛未出家時所生八王子見大聖出家亦隨脩梵行。</p>
<lb n="0194a05"/>
<p id="pX31p0194a0501" rend="margin-left:1em">△二頌曾與今同二初頌此彼六瑞同二初頌此
<lb n="0194a06"/>土六瑞。</p>
<lb n="0194a07"/>
<p id="pX31p0194a0701">時佛說大乘經名無量義
(至)
現諸希有事。</p>
<lb n="0194a08"/>
<p id="pX31p0194a0801" rend="margin-left:1em">初一行頌說法次一行頌入定次二句頌雨華長
<lb n="0194a09"/>出天鼓自鳴表無問自說也次半行頌眾喜次半
<lb n="0194a10"/>行頌地動次一句頌放光現諸希有事者即總頌
<lb n="0194a11"/>諸瑞也。</p>
<p id="pX31p0194a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌他土六瑞五初頌見六趣眾生同。</p>
<lb n="0194a12"/>
<p id="pX31p0194a1201">此光照東方萬八千佛土
(至)
各供養其佛。</p>
<lb n="0194a13"/>
<p id="pX31p0194a1301" rend="margin-left:1em">初半行重明總瑞次一句正舉六趣故云一切次
<lb n="0194a14"/>一句中總明生死因果及處生死兩字總標也業
<lb n="0194a15"/>明生死之因報明生死之果處即二十五有次一
<lb n="0194a16"/>行明所依土前長行文及問答中皆不云光色至
<lb n="0194a17"/>此方云者前豈應無玻瓈或云塞頗胝迦此云水
<lb n="0194a18"/>玉琉璃具云吠琉璃此云青色寶亦翻不遠謂西
<lb n="0194a19"/>域有山去波羅奈城不遠山出此寶因以名焉次
<lb n="0194a20"/>一行明諸趣供養雖云供養意表機成當知前亦
<lb n="0194a21"/>非無也。</p>
<p id="pX31p0194a2104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌見彼土諸佛同。</p>
<lb n="0194a22"/>
<p id="pX31p0194a2201">又見諸如來自然成佛道
(至)
內現真金像。</p>
<lb n="0194a23"/>
<p id="pX31p0194a2301" rend="margin-left:1em">自然成佛道者方便道則加心修習發真道即是
<lb n="0194a24"/>自然任運與理合也自然成佛道是報身琉璃是
<lb n="0194b01"/>法身本淨金像是應物現形。</p>
<p id="pX31p0194b0112" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌聞佛說頓教
<lb n="0194b02"/>同。</p>
<lb n="0194b03"/>
<p id="pX31p0194b0301">世尊在大眾敷演深法義。</p>
<lb n="0194b04"/>
<p id="pX31p0194b0401" rend="margin-left:1em">此則將法約人法既深玄當知必逗大機開頓教
<lb n="0194b05"/>也此頌上純一無雜七善之文妙樂云言將法約
<lb n="0194b06"/>人者但云深法不語菩薩約法須之。</p>
<p id="pX31p0194b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌見聲
<lb n="0194b07"/>聞等三乘即是昔佛開漸教法同。</p>
<lb n="0194b08"/>
<p id="pX31p0194b0801">一一諸佛土聲聞眾無數
(至)
斯由佛光照。</p>
<lb n="0194b09"/>
<p id="pX31p0194b0901" rend="margin-left:1em">此即將人約法人既二乘必知開三藏說也初一
<lb n="0194b10"/>行頌上為聲聞人說應四諦等也雖不頌出緣覺
<lb n="0194b11"/>兼攝在中次二行頌上六度大乘也行施忍辱等
<lb n="0194b12"/>等餘禪慧二度耳而以比丘為六度菩薩者前發
<lb n="0194b13"/>問偈中既云又見菩薩而作比丘於此名比丘為
<lb n="0194b14"/>菩薩義亦無妨妙樂云言將人約法者但云聲聞
<lb n="0194b15"/>不云四諦約人須之亦可從或有諸比丘去至說
<lb n="0194b16"/>法求佛道四行總頌菩薩即六度義足以第三行
<lb n="0194b17"/>是禪第四行是智。</p>
<p id="pX31p0194b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌見菩薩種種因緣即是
<lb n="0194b18"/>開方等般若教同。</p>
<lb n="0194b19"/>
<p id="pX31p0194b1901">又見諸菩薩深入諸禪定
(至)
說法求佛道。</p>
<lb n="0194b20"/>
<p id="pX31p0194b2001" rend="margin-left:1em">△二頌四眾疑念同。</p>
<lb n="0194b21"/>
<p id="pX31p0194b2101">爾時四部眾見日月燈佛
(至)
是事何因緣。</p>
<lb n="0194b22"/>
<p id="pX31p0194b2201" rend="margin-left:1em">△三頌曾與當同六初頌因人同。</p>
<lb n="0194b23"/>
<p id="pX31p0194b2301">天人所奉尊適從三昧起
(至)
令妙光歡喜。</p>
<lb n="0194b24"/>
<p id="pX31p0194b2401" rend="margin-left:1em">世間者隔別名世間差名間世間眼者言菩薩為
<lb n="0194c01"/>世間出世間之眼目化導於人也。</p>
<p id="pX31p0194c0114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌說法同。</p>
<lb n="0194c02"/>
<p id="pX31p0194c0201">說是法華經。</p>
<lb n="0194c03"/>
<p id="pX31p0194c0301" rend="margin-left:1em">△三頌時節同。</p>
<lb n="0194c04"/>
<p id="pX31p0194c0401">滿六十小劫不起於此座
(至)
悉皆能受持。</p>
<lb n="0194c05"/>
<p id="pX31p0194c0501" rend="margin-left:1em">妙光奉持昔佛之法亦如身子受今佛付囑也。</p>
<p id="pX31p0194c0519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0194c06"/>四頌唱滅同。</p>
<lb n="0194c07"/>
<p id="pX31p0194c0701">佛說是法華令眾歡喜<anchor xml:id="begd1e6433"/>已<anchor xml:id="endd1e6433"/>
(至)
當入於涅槃。</p>
<lb n="0194c08"/>
<p id="pX31p0194c0801" rend="margin-left:1em">此是昔佛唱滅與今佛同尋繼也。</p>
<lb n="0194c09"/>
<p id="pX31p0194c0901">汝一心精進當離於放逸諸佛甚難值億劫時一遇。</p>
<lb n="0194c10"/>
<p id="pX31p0194c1001" rend="margin-left:1em">此是昔佛囑累亦與今佛同如遺教經云汝等比
<lb n="0194c11"/>丘我滅度後當珍敬波羅提木叉如暗遇明如貧
<lb n="0194c12"/>得寶等。</p>
<lb n="0194c13"/>
<p id="pX31p0194c1301">世尊諸子等聞佛入涅槃各各懷悲惱佛滅一何速。</p>
<lb n="0194c14"/>
<p id="pX31p0194c1401" rend="margin-left:1em">此時眾聞佛入滅而生悲泣亦與今佛同如大經
<lb n="0194c15"/>云涕泣盈目徧體血現如波羅奢華此即重法慕
<lb n="0194c16"/>人之志也。</p>
<lb n="0194c17"/>
<p id="pX31p0194c1701">聖主法之王安慰無量眾我若滅度時汝等勿憂怖。</p>
<lb n="0194c18"/>
<p id="pX31p0194c1801" rend="margin-left:1em">此昔佛慰諭時眾亦與今佛同如遺教經云汝等
<lb n="0194c19"/>比丘勿懷悲惱若我住世一劫二劫會亦應滅會
<lb n="0194c20"/>而不離終不可得自利利人法皆具足若我久住
<lb n="0194c21"/>更無所益。</p>
<p id="pX31p0194c2105" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌授記同。</p>
<lb n="0194c22"/>
<p id="pX31p0194c2201">是德藏菩薩於無漏實相
(至)
亦度無量眾。</p>
<lb n="0194c23"/>
<p id="pX31p0194c2301" rend="margin-left:1em">無漏實相謂圓妙三諦之法也無漏者收攝三諦
<lb n="0194c24"/>無漏失也實相者離虗妄分別之相名為實相即
<lb n="0195a01"/>無相之相也。</p>
<p id="pX31p0195a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△六頌滅後通經同五初頌滅後時
<lb n="0195a02"/>節眾益。</p>
<lb n="0195a03"/>
<p id="pX31p0195a0301">佛此夜滅度如薪盡火滅
(至)
以求無上道。</p>
<lb n="0195a04"/>
<p id="pX31p0195a0401" rend="margin-left:1em">如薪盡火滅者小乘佛以果報身為薪智慧為火
<lb n="0195a05"/>慧依報身身滅智亡故云薪盡火滅大乘以機為
<lb n="0195a06"/>薪逗應為火眾生機盡應形亦滅故云薪盡火滅。</p>
<lb n="0195a07"/>
<p id="pX31p0195a0701" rend="margin-left:1em">△二頌能弘經人名號。</p>
<lb n="0195a08"/>
<p id="pX31p0195a0801">是妙光法師奉持佛法藏。</p>
<lb n="0195a09"/>
<p id="pX31p0195a0901" rend="margin-left:1em">△三頌行經時節久近。</p>
<lb n="0195a10"/>
<p id="pX31p0195a1001">八十小劫中廣宣法華經。</p>
<lb n="0195a11"/>
<p id="pX31p0195a1101" rend="margin-left:1em">△四頌所益弟子果滿二初頌<anchor xml:id="begd1e6564"/>已<anchor xml:id="endd1e6564"/>成弟子。</p>
<lb n="0195a12"/>
<p id="pX31p0195a1201">是諸八王子妙光所開化
(至)
度脫無量眾。</p>
<lb n="0195a13"/>
<p id="pX31p0195a1301" rend="margin-left:1em">天中天者涅槃經明四種天一者世間天如諸國
<lb n="0195a14"/>王二者生天從四天王至非非想天三者淨天謂
<lb n="0195a15"/>四果支佛四者義天謂十住菩薩以見一切法是
<lb n="0195a16"/>空義故今佛超出四天名天中天。</p>
<p id="pX31p0195a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌當成弟
<lb n="0195a17"/>子。</p>
<lb n="0195a18"/>
<p id="pX31p0195a1801">是妙光法師時有一弟子
(至)
其數無有量。</p>
<lb n="0195a19"/>
<p id="pX31p0195a1901" rend="margin-left:1em">釋師子者華嚴經云譬如大師子吼小師子聞悉
<lb n="0195a20"/>皆勇徤一切禽獸遠避竄伏佛師子吼諸菩薩等
<lb n="0195a21"/>若聞讚歎菩提心聲長養法身妄見眾生慚伏退
<lb n="0195a22"/>散今以師子喻釋迦佛故云釋師子也。</p>
<p id="pX31p0195a2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△五結會
<lb n="0195a23"/>古今。</p>
<lb n="0195a24"/>
<p id="pX31p0195a2401">彼佛滅度後懈怠者汝是妙光法師者今則我身是。</p>
<lb n="0195b01"/>
<p id="pX31p0195b0101" rend="margin-left:1em">△三頌分明判答三初頌說大乘經。</p>
<lb n="0195b02"/>
<p id="pX31p0195b0201">我見燈明佛本光瑞如此以是知今佛欲說法華經。</p>
<lb n="0195b03"/>
<p id="pX31p0195b0301" rend="margin-left:1em">△二頌教菩薩法。</p>
<lb n="0195b04"/>
<p id="pX31p0195b0401">今相如本瑞是諸佛方便
(至)
充足求道者。</p>
<lb n="0195b05"/>
<p id="pX31p0195b0501" rend="margin-left:1em">上之六句但明欲說之由誡眾令生渴慕耳下二
<lb n="0195b06"/>句正頌上教菩薩法。</p>
<p id="pX31p0195b0609" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌佛所護念。</p>
<lb n="0195b07"/>
<p id="pX31p0195b0701">諸求三乘人若有疑悔者佛當為除斷令盡無有餘。</p>
<lb n="0195b08"/>
<p id="pX31p0195b0801" rend="margin-left:1em">是佛所護故為斷疑故此一行是頌佛所護念又
<lb n="0195b09"/>從我見燈明佛至此凡四行即是約行五章但缺
<lb n="0195b10"/>教相初一偈是妙法為名第二偈是實相為體第
<lb n="0195b11"/>三偈是一乘因果為宗第四偈是斷疑生信為用
<lb n="0195b12"/>天台大師約五義申釋首題葢本於此前彌勒釋
<lb n="0195b13"/>四伏難令文殊必定有答此中是文殊斷四伏疑
<lb n="0195b14"/>使彌勒莫復更問初第一疑因文殊廣引先佛曾
<lb n="0195b15"/>說法華故彌勒潛疑欲問諸佛赴緣人時各異古
<lb n="0195b16"/>佛雖名法華今佛何必如此文殊即以第一偈斷
<lb n="0195b17"/>云我見燈明佛本光瑞如此以是知今佛欲說法
<lb n="0195b18"/>華經此斷其疑名之問也彌勒因此又疑自有名
<lb n="0195b19"/>同義同自有名同義異此名何所顯召文殊即以
<lb n="0195b20"/>第二偈斷云今相如本瑞是諸佛方便今佛放光
<lb n="0195b21"/>明助發實相義此斷其疑體之問也彌勒因此又
<lb n="0195b22"/>疑實相無相何人會之文殊即以第三偈斷云諸
<lb n="0195b23"/>人今當知合掌一心待佛當雨法雨充足求道者
<lb n="0195b24"/>此斷其疑宗之問也彌勒因此又疑佛雨法雨止
<lb n="0195c01"/>洽菩薩亦潤二乘文殊即以第四偈斷云諸求三
<lb n="0195c02"/>乘人若有疑悔者佛當為除斷令盡無有餘此即
<lb n="0195c03"/>斷其疑用之問也彌勒聯翩構疑文殊頻煩為斷
<lb n="0195c04"/>既事窮理盡即得之於懷可謂善於問答具二莊
<lb n="0195c05"/>嚴光宅但知述於釗師釋四種伏難使文殊必答
<lb n="0195c06"/>顯彌勒之美不見文殊釋四伏疑令彌勒不問抑
<lb n="0195c07"/>妙德之能此義出自天台非傳他疏。</p>
<lb n="0195c08"/>
<p id="pX31p0195c0801">妙法蓮華經方便品第二</p>
<lb n="0195c09"/>
<p id="pX31p0195c0901" rend="margin-left:1em">方便有三一方者法也便者用也善用偏法逗會
<lb n="0195c10"/>眾生即前三教方便也此義可釋他經非今品意
<lb n="0195c11"/>二方便者門也門名能通通於所通方便權略皆
<lb n="0195c12"/>為真實作門真實得顯功由方便從能顯得名故
<lb n="0195c13"/>以門釋方便如經云開方便門示真實相此義可
<lb n="0195c14"/>釋他經非今品意三方者祕也便者妙也妙達於
<lb n="0195c15"/>方即是真祕點內衣裏無價之珠與王頂上唯有
<lb n="0195c16"/>一珠無二無別指客作人是長者子亦無二無別
<lb n="0195c17"/>如斯之言是祕是妙如經云惟我知是相十方佛
<lb n="0195c18"/>亦然止止不須說我法妙難思故以祕釋方以妙
<lb n="0195c19"/>釋便正是今品之意故言方便品也。</p>
<p id="pX31p0195c1915" type="inline" rend="margin-left:1em">△二八品正
<lb n="0195c20"/>說文句云從此品訖分別功德品十九行偈或至
<lb n="0195c21"/>偈後現在四信弟子文盡名為正說分若作兩正
<lb n="0195c22"/>說從此下訖授學無學人記品是迹門正說今且
<lb n="0195c23"/>逐近就迹門正說更為兩初方便品初略開三顯
<lb n="0195c24"/>一二初開三顯一二初長行并十七行半偈歎二
<lb n="0196a01"/>智二初長行二初寄言歎二智二初明諸佛權實
<lb n="0196a02"/>三初雙歎二初經家提起。</p>
<lb n="0196a03"/>
<p id="pX31p0196a0301">爾時世尊從三昧安詳而起告舍利弗。</p>
<lb n="0196a04"/>
<p id="pX31p0196a0401" rend="margin-left:1em">爾時者即指文殊答問竟時也佛常在定何故言
<lb n="0196a05"/>起此有所示往古諸佛說此經時必前入無量義
<lb n="0196a06"/>定今佛亦爾入定緣理安心實相出定令他亦安
<lb n="0196a07"/>心實相內安實相方起化他故言安詳而起也告
<lb n="0196a08"/>舍利弗者其小乘中智慧第一將欲因其破小智
<lb n="0196a09"/>顯大智故先告之以動羣輩耳。</p>
<p id="pX31p0196a0913" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎智二初歎
<lb n="0196a10"/>實智。</p>
<lb n="0196a11"/>
<p id="pX31p0196a1101">諸佛智慧甚深無量。</p>
<lb n="0196a12"/>
<p id="pX31p0196a1201" rend="margin-left:1em">非三教化他權實故言諸佛顯自行之實故言智
<lb n="0196a13"/>慧此智慧體即一心三智甚深無量者即稱歎之
<lb n="0196a14"/>辭也明佛實智竪徹如理之底故言甚深橫窮法
<lb n="0196a15"/>界之邊故言無量無量甚深竪高橫廣譬如根深
<lb n="0196a16"/>則條茂源遠則流長實智既然權智例爾。</p>
<p id="pX31p0196a1617" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎
<lb n="0196a17"/>權智。</p>
<lb n="0196a18"/>
<p id="pX31p0196a1801">其智慧門難解難入一切聲聞辟支佛所不能知。</p>
<lb n="0196a19"/>
<p id="pX31p0196a1901" rend="margin-left:1em">道前方便有進趣之力故名為門從門入到道中
<lb n="0196a20"/>道中稱實道前為權也難解難入者歎權智之辭
<lb n="0196a21"/>也不謀而了無方大用七種方便不能測度十住
<lb n="0196a22"/>始解解即開也十地為入舉初與後中間難示難
<lb n="0196a23"/>悟可知而別舉聲聞緣覺所不能知者執重故別
<lb n="0196a24"/>破之耳華嚴頓照聾啞瞽聵故云不知方等彈斥
<lb n="0196b01"/>保住草菴故言不知般若轉教無心希取一飡之
<lb n="0196b02"/>意故言不知今大機啟發放光動地彼此今古諸
<lb n="0196b03"/>佛道同由懷疑惑故言不知利根菩薩節節能知
<lb n="0196b04"/>鈍同二乘是亦不知也又智慧門者自有方便智
<lb n="0196b05"/>慧為門得入佛智慧如瓔珞經云二觀為方便道
<lb n="0196b06"/>得入中道第一義諦是也自有佛智慧為門得入
<lb n="0196b07"/>佛智慧即是今經所歎其智慧門是也妙樂云此
<lb n="0196b08"/>中須以十地為道前妙覺為道中證後為道後故
<lb n="0196b09"/>知文意在因之位除真如外凡有脩入皆屬於權
<lb n="0196b10"/>惟以果位真如究滿為清涼池此約自行因果相
<lb n="0196b11"/>望以釋若通約事理等釋之此則不然豈以道前
<lb n="0196b12"/>而無實豈以道後而無權耶故難解難入略歎道
<lb n="0196b13"/>前因位始末耳。</p>
<p id="pX31p0196b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙釋二初釋實智。</p>
<lb n="0196b14"/>
<p id="pX31p0196b1401">所以者何佛曾親近
(至)
盡行諸佛無量道法。</p>
<lb n="0196b15"/>
<p id="pX31p0196b1501" rend="margin-left:1em">所以者何者雙冠二智何故實智甚深良由外值
<lb n="0196b16"/>佛多稟承至要故實智甚深復由內行純厚盡行
<lb n="0196b17"/>道法故實智無量無量則釋橫廣甚深則釋竪高。</p>
<lb n="0196b18"/>
<p id="pX31p0196b1801" rend="margin-left:1em">△二釋權智。</p>
<lb n="0196b19"/>
<p id="pX31p0196b1901">勇猛精進名稱普聞。</p>
<lb n="0196b20"/>
<p id="pX31p0196b2001" rend="margin-left:1em">其智慧門難解難入良由勇猛精進能入難入之
<lb n="0196b21"/>門既入門<anchor xml:id="begd1e6925"/>已<anchor xml:id="endd1e6925"/>澤被無疆物欽勝德故名稱普聞亦
<lb n="0196b22"/>可勇猛精進能入法門即釋權智深名稱普聞即
<lb n="0196b23"/>釋權智廣觀上歎權智文無深廣之語例實智此
<lb n="0196b24"/>義則成。</p>
<p id="pX31p0196b2404" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙結二初結實智。</p>
<lb n="0196c01"/>
<p id="pX31p0196c0101">成就甚深未曾有法。</p>
<lb n="0196c02"/>
<p id="pX31p0196c0201" rend="margin-left:1em">稱理究竟故言成就到彼岸底故言甚深昔所未
<lb n="0196c03"/>說故未曾有此結成實智也。</p>
<p id="pX31p0196c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結權智。</p>
<lb n="0196c04"/>
<p id="pX31p0196c0401">隨宜所說意趣難解。</p>
<lb n="0196c05"/>
<p id="pX31p0196c0501" rend="margin-left:1em">稱機適會故言隨宜非七方便所知故言難解此
<lb n="0196c06"/>結成權智也。</p>
<p id="pX31p0196c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明釋迦權實三初雙歎二初歎
<lb n="0196c07"/>實智。</p>
<lb n="0196c08"/>
<p id="pX31p0196c0801">舍利弗吾從成佛以來。</p>
<lb n="0196c09"/>
<p id="pX31p0196c0901" rend="margin-left:1em">若實智不圓佛道不成既云成佛一成一切成此
<lb n="0196c10"/>歎實智也。</p>
<p id="pX31p0196c1005" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎權智。</p>
<lb n="0196c11"/>
<p id="pX31p0196c1101">種種因緣種種譬喻
(至)
引導眾生令離諸著。</p>
<lb n="0196c12"/>
<p id="pX31p0196c1201" rend="margin-left:1em">四十餘年以三種化他權實逗會眾生故言種種
<lb n="0196c13"/>因緣也譬喻者小乘中以芭蕉水沫為譬大乘中
<lb n="0196c14"/>以乾城鏡幻等為譬廣演者能於一法出無量義
<lb n="0196c15"/>也無數方便者即七種方便也引導眾生令離諸
<lb n="0196c16"/>著者說散十善離三途著說靜十善離欲界著說
<lb n="0196c17"/>三藏離見思著說菩薩法離涅槃著說佛法離順
<lb n="0196c18"/>道法愛著。</p>
<p id="pX31p0196c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙釋。</p>
<lb n="0196c19"/>
<p id="pX31p0196c1901">所以者何如來方便知見波羅蜜皆<anchor xml:id="begd1e7021"/>已<anchor xml:id="endd1e7021"/>具足。</p>
<lb n="0196c20"/>
<p id="pX31p0196c2001" rend="margin-left:1em">如來即是釋實智從真如實相中來而得成佛道
<lb n="0196c21"/>故名如來方便即是釋權智由於方便善巧故能
<lb n="0196c22"/>種種因緣說也知見波羅蜜者即是雙舉權實知
<lb n="0196c23"/>見也一切種智名實知佛眼名實見道種智名權
<lb n="0196c24"/>知法眼名權見悉到事理邊底故悉名波羅蜜言
<lb n="0197a01"/>皆<anchor xml:id="begd1e7045"/>已<anchor xml:id="endd1e7045"/>具足者權實悉究竟也。</p>
<p id="pX31p0197a0112" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙結二初結實
<lb n="0197a02"/>智。</p>
<lb n="0197a03"/>
<p id="pX31p0197a0301">舍利弗如來知見廣大深遠。</p>
<lb n="0197a04"/>
<p id="pX31p0197a0401" rend="margin-left:1em">如來知見如前說廣大明橫深遠明竪如此實智
<lb n="0197a05"/>非橫非竪寄言往歎論其橫竪照無限極如函大
<lb n="0197a06"/>葢大也妙樂云無限故非橫無極故非竪如函大
<lb n="0197a07"/>等者用不二智稱不二理也。</p>
<p id="pX31p0197a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結權智。</p>
<lb n="0197a08"/>
<p id="pX31p0197a0801">無量無礙力無所畏
(至)
成就一切未曾有法。</p>
<lb n="0197a09"/>
<p id="pX31p0197a0901" rend="margin-left:1em">無量即佛地四無量心也無礙即佛地四無礙辯
<lb n="0197a10"/>也力即十力十力者一是處非處力佛知一切因
<lb n="0197a11"/>緣果報定相從是因緣生如是果報從是因緣不
<lb n="0197a12"/>生如是果報如是種種是處不是處佛悉徧知無
<lb n="0197a13"/>能壞無能勝故名力也二業智力佛知一切眾生
<lb n="0197a14"/>過去未來現在諸業諸受三定力佛知一切諸禪
<lb n="0197a15"/>三昧四根力佛知他眾生諸根上下五欲力佛知
<lb n="0197a16"/>他眾生種種欲樂六性力佛知世間種種無數性
<lb n="0197a17"/>七至處道力佛知一切道至處相八宿命力佛知
<lb n="0197a18"/>種種宿命一世二世乃至百千世中如是姓名苦
<lb n="0197a19"/>樂壽命長短等九天眼力佛見眾生死時生時端
<lb n="0197a20"/>正醜陋若墮惡道若生善道十漏盡力佛諸漏盡
<lb n="0197a21"/>故自知我生<anchor xml:id="begd1e7125"/>已<anchor xml:id="endd1e7125"/>盡不作後有無所畏即四無所畏
<lb n="0197a22"/>也一一切智無所畏二漏盡無所畏三說障道無
<lb n="0197a23"/>所畏四說盡苦道無所畏此四通名無所畏者於
<lb n="0197a24"/>八眾中廣說自他智斷既決無失則無微致恐懼
<lb n="0197b01"/>之相故稱無所畏禪即實相之禪定即首楞嚴定
<lb n="0197b02"/>解脫者亦窮八脫之源三昧者禪定解脫至初住
<lb n="0197b03"/>時破二十五有即王三昧也深入無際者結成竪
<lb n="0197b04"/>深成就一切未曾有法者結成橫廣也妙樂云問
<lb n="0197b05"/>實相之禪與楞嚴定何別答不同何者於根本禪
<lb n="0197b06"/>達即實相名為達禪首楞嚴定本性徤相故。</p>
<p id="pX31p0197b0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0197b07"/>絕言歎二智二初舉絕歎由二初舉絕歎之由。</p>
<lb n="0197b08"/>
<p id="pX31p0197b0801">舍利弗如來能種種分別
(至)
悅可眾心。</p>
<lb n="0197b09"/>
<p id="pX31p0197b0901" rend="margin-left:1em">種種分別巧說諸法者舉權智也言辭柔輭悅可
<lb n="0197b10"/>眾心者舉實智也前寄言歎從實舒權故前實後
<lb n="0197b11"/>權今絕言歎卷權歸實故前權後實妙樂云既言
<lb n="0197b12"/>悅可眾心赴物應是舉權那云舉實等眾心乃以
<lb n="0197b13"/>得實為悅故也。</p>
<p id="pX31p0197b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二指絕言之境。</p>
<lb n="0197b14"/>
<p id="pX31p0197b1401">舍利弗取要言之無量無邊未曾有法佛悉成就。</p>
<lb n="0197b15"/>
<p id="pX31p0197b1501" rend="margin-left:1em">取要言之是指實境無量無邊未曾有法是指權
<lb n="0197b16"/>境又舉要是創指之端無量無邊是指權未曾有
<lb n="0197b17"/>法是指實言此二法佛悉成就脩道得故此那可
<lb n="0197b18"/>說。</p>
<p id="pX31p0197b1802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正絕言歎二初正絕言歎。</p>
<lb n="0197b19"/>
<p id="pX31p0197b1901">止舍利弗不須復說。</p>
<lb n="0197b20"/>
<p id="pX31p0197b2001" rend="margin-left:1em">此法深寂言語道斷體不可說故止而歎之設慈
<lb n="0197b21"/>悲為說聞不能解傷其善根是故止之也。</p>
<p id="pX31p0197b2117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋
<lb n="0197b22"/>止歎意二初佛最上人成就修得最上法故不可
<lb n="0197b23"/>說二初明最上人權實橫滿不可說。</p>
<lb n="0197b24"/>
<p id="pX31p0197b2401">所以者何佛所成就第一希有難解之法。</p>
<lb n="0197c01"/>
<p id="pX31p0197c0101" rend="margin-left:1em">成就對不成就第一對不第一希有對不希有難
<lb n="0197c02"/>解對不難解即是橫明成就等脩道得故故不可
<lb n="0197c03"/>說妙樂云成就對不成就者以果對因因即因人
<lb n="0197c04"/>自他相對即是橫也第一對不第一希有對不希
<lb n="0197c05"/>有者圓中極果方云第一希有降此之外皆非第
<lb n="0197c06"/>一希有難解不難解可知。</p>
<p id="pX31p0197c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明最上人權實竪
<lb n="0197c07"/>深不可說。</p>
<lb n="0197c08"/>
<p id="pX31p0197c0801">唯佛與佛乃能究盡。</p>
<lb n="0197c09"/>
<p id="pX31p0197c0901" rend="margin-left:1em">惟釋迦與十方諸佛究竟實相邊底如十五日之
<lb n="0197c10"/>月體無不圓光無不徧如此竪深脩道得故故不
<lb n="0197c11"/>可說妙樂云前句既以成就等言對他為橫今有
<lb n="0197c12"/>究盡之言故對因明竪。</p>
<p id="pX31p0197c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明權寔法甚深境不
<lb n="0197c13"/>可思議故不可說二初略標權實章。</p>
<lb n="0197c14"/>
<p id="pX31p0197c1401">諸法實相。</p>
<lb n="0197c15"/>
<p id="pX31p0197c1501" rend="margin-left:1em">諸法權也實相實也即實而權權外無實即權而
<lb n="0197c16"/>實實外無權斯謂同體妙權妙實法華開顯如點
<lb n="0197c17"/>銕成金妙在此也妙樂云此是法華之理本諸教
<lb n="0197c18"/>之端首釋義之關鍵眾生之依止發心之凭杖權
<lb n="0197c19"/>謀之用體迷悟之根源果德之理本一化之周窮
<lb n="0197c20"/>五時之終卒得此十義以消諸異坦然無誤所以
<lb n="0197c21"/>先歎能依之智即五佛之權實權實何依所謂妙
<lb n="0197c22"/>境。</p>
<p id="pX31p0197c2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣釋權實相。</p>
<lb n="0197c23"/>
<p id="pX31p0197c2301">所謂諸法如是相
(至)
如是本末究竟等。</p>
<lb n="0197c24"/>
<p id="pX31p0197c2401" rend="margin-left:1em">相以據外覽而可別名為相性以據內自分不改
<lb n="0198a01"/>名為性主質名為體功能為力搆造為作習因為
<lb n="0198a02"/>因助因為緣習果為果報果為報初相為本後報
<lb n="0198a03"/>為末所歸趣為究竟等南岳大師讀此文皆云如
<lb n="0198a04"/>故呼為十如也天台云依義讀文凡有三轉一云
<lb n="0198a05"/>是相如是性如乃至是報如二云如是相如是性
<lb n="0198a06"/>乃至如是報三云相如是性如是乃至報如是若
<lb n="0198a07"/>皆稱為如者如名不異即空義也若作如是相等
<lb n="0198a08"/>點空相性名字施設即假義也若作相如是等如
<lb n="0198a09"/>於中道實相之是即中義也分別令易解故明空
<lb n="0198a10"/>假中得意為言空即假中約如明空一空一切空
<lb n="0198a11"/>點如明相一假一切假就是論中一中一切中非
<lb n="0198a12"/>一二三而一二三不縱不橫名為實相此之十如
<lb n="0198a13"/>乃十界上因果之法一法界具十如是十法界具
<lb n="0198a14"/>百如是又一法界具九法界則有百法界千如是
<lb n="0198a15"/>九界為權佛界為實細論各具權實然此權實不
<lb n="0198a16"/>可思議乃是三世諸佛二智之境以此為境何法
<lb n="0198a17"/>不收此境發智何智不發故荊溪云指的妙境出
<lb n="0198a18"/>自法華正指此也。</p>
<p id="pX31p0198a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△二十七行半偈頌長行二初
<lb n="0198a19"/>頌寄言歎二智二初合頌歎二佛二智二初頌歎
<lb n="0198a20"/>諸佛二智。</p>
<lb n="0198a21"/>
<p id="pX31p0198a2101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0198a22"/>
<p id="pX31p0198a2201">世雄不可量諸天及世人一切眾生類無能知佛者。</p>
<lb n="0198a23"/>
<p id="pX31p0198a2301" rend="margin-left:1em">世即三世世必有方言三世十方諸佛智慧雄猛
<lb n="0198a24"/>故云世雄頌上諸佛智慧也不可量者頌上甚深
<lb n="0198b01"/>無量此頌諸佛實智也次三句頌上諸佛權智。</p>
<p id="pX31p0198b0119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0198b02"/>二頌歎釋迦二智。</p>
<lb n="0198b03"/>
<p id="pX31p0198b0301">佛力無所畏解脫諸三昧及佛諸餘法無能測量者。</p>
<lb n="0198b04"/>
<p id="pX31p0198b0401" rend="margin-left:1em">佛者頌吾成佛也正頌實智力無畏等頌諸功德
<lb n="0198b05"/>是頌權智餘法者即指化他之權是實智之餘助
<lb n="0198b06"/>耳正頌上種種因緣等也妙樂云前行但云世雄
<lb n="0198b07"/>世必有方故知是頌諸佛今直云佛力以前文中
<lb n="0198b08"/>釋迦權智具有力無畏等知是頌釋迦也。</p>
<p id="pX31p0198b0817" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0198b09"/>頌二佛釋歎結歎。</p>
<lb n="0198b10"/>
<p id="pX31p0198b1001">本從無數佛具足行諸道
(至)
我<anchor xml:id="begd1e7425"/>已<anchor xml:id="endd1e7425"/>悉知見。</p>
<lb n="0198b11"/>
<p id="pX31p0198b1101" rend="margin-left:1em">本從無數佛具足行諸道頌上佛曾親近百千諸
<lb n="0198b12"/>佛盡行道法也甚深微妙法頌上成就甚深未曾
<lb n="0198b13"/>有法也難見難可了頌上意趣難解也於無量億
<lb n="0198b14"/>劫行此諸道<anchor xml:id="begd1e7442"/>已<anchor xml:id="endd1e7442"/>頌上知見波羅蜜皆<anchor xml:id="begd1e7448"/>已<anchor xml:id="endd1e7448"/>具足此二
<lb n="0198b15"/>句舉因具足道場得成果舉果具足我<anchor xml:id="begd1e7457"/>已<anchor xml:id="endd1e7457"/>悉知見
<lb n="0198b16"/>一句頌上如來知見廣大深遠也。</p>
<p id="pX31p0198b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌絕言歎
<lb n="0198b17"/>二智五初頌不思議境。</p>
<lb n="0198b18"/>
<p id="pX31p0198b1801">如是大果報種種性相義。</p>
<lb n="0198b19"/>
<p id="pX31p0198b1901" rend="margin-left:1em">頌上十如是大即妙也十界不同故云種種但舉
<lb n="0198b20"/>初後中間可知義字兼頌究竟等也義謂義理一
<lb n="0198b21"/>究竟之言有空假中義理故也。</p>
<p id="pX31p0198b2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△二追頌絕言境。</p>
<lb n="0198b22"/>
<p id="pX31p0198b2201">我及十方佛乃能知是事。</p>
<lb n="0198b23"/>
<p id="pX31p0198b2301" rend="margin-left:1em">頌上取要言之佛悉成就也。</p>
<p id="pX31p0198b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">△三追頌絕言歎。</p>
<lb n="0198b24"/>
<p id="pX31p0198b2401">是法不可示言辭相寂滅。</p>
<lb n="0198c01"/>
<p id="pX31p0198c0101" rend="margin-left:1em">頌上止止不須說也實相非方所故不可示非言
<lb n="0198c02"/>語道故言辭相寂滅。</p>
<p id="pX31p0198c0209" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌舉不知人八初總揀
<lb n="0198c03"/>不入者。</p>
<lb n="0198c04"/>
<p id="pX31p0198c0401">諸餘眾生類無有能得解。</p>
<lb n="0198c05"/>
<p id="pX31p0198c0501" rend="margin-left:1em">即七方便人也。</p>
<p id="pX31p0198c0507" type="inline" rend="margin-left:1em">△二揀能入者。</p>
<lb n="0198c06"/>
<p id="pX31p0198c0601">除諸菩薩眾信力堅固者。</p>
<lb n="0198c07"/>
<p id="pX31p0198c0701" rend="margin-left:1em">即圓教十信故言信力堅固者也長行明究竟佛
<lb n="0198c08"/>知今頌中明初信知互舉耳。</p>
<p id="pX31p0198c0812" type="inline" rend="margin-left:1em">△三揀二乘不知。</p>
<lb n="0198c09"/>
<p id="pX31p0198c0901">諸佛弟子眾曾供養諸佛
(至)
其力所不堪。</p>
<lb n="0198c10"/>
<p id="pX31p0198c1001" rend="margin-left:1em">一切漏三界見思也最後身二乘極果也。</p>
<p id="pX31p0198c1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△四舉
<lb n="0198c11"/>身子不知。</p>
<lb n="0198c12"/>
<p id="pX31p0198c1201">假使滿世間皆如舍利弗盡思共度量不能測佛智。</p>
<lb n="0198c13"/>
<p id="pX31p0198c1301" rend="margin-left:1em">△五舉諸弟子不知。</p>
<lb n="0198c14"/>
<p id="pX31p0198c1401">正使滿十方皆如舍利弗
(至)
亦復不能知。</p>
<lb n="0198c15"/>
<p id="pX31p0198c1501" rend="margin-left:1em">△六舉支佛不知。</p>
<lb n="0198c16"/>
<p id="pX31p0198c1601">辟支佛利智無漏最後身
(至)
莫能知少分。</p>
<lb n="0198c17"/>
<p id="pX31p0198c1701" rend="margin-left:1em">△七舉發心菩薩不知。</p>
<lb n="0198c18"/>
<p id="pX31p0198c1801">新發意菩薩供養無數佛
(至)
不能知佛智。</p>
<lb n="0198c19"/>
<p id="pX31p0198c1901" rend="margin-left:1em">新發意者發心語通或可六度菩薩三僧祇未斷
<lb n="0198c20"/>惑名為發心或可指上諸天及世人等自攝得六
<lb n="0198c21"/>度而發心之語別擬通別二教初心之人皆名新
<lb n="0198c22"/>發意菩薩也。</p>
<p id="pX31p0198c2206" type="inline" rend="margin-left:1em">△八揀不退菩薩不知。</p>
<lb n="0198c23"/>
<p id="pX31p0198c2301">不退諸菩薩其數如恒沙一心共思求亦復不能知。</p>
<lb n="0198c24"/>
<p id="pX31p0198c2401" rend="margin-left:1em">通教三八人地至第七<anchor xml:id="begd1e7631"/>已<anchor xml:id="endd1e7631"/>辦地斷界內惑名位不
<lb n="0199a01"/>退別教初住至七住亦斷界內惑亦名位不退八
<lb n="0199a02"/>住至十向名行不退等亦所不知也。</p>
<p id="pX31p0199a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌唯佛
<lb n="0199a03"/>能知實相境。</p>
<lb n="0199a04"/>
<p id="pX31p0199a0401">又告舍利弗無漏不思議
(至)
十方佛亦然。</p>
<lb n="0199a05"/>
<p id="pX31p0199a0501" rend="margin-left:1em">無漏不思議者頌上結要舉權實二智所止之境
<lb n="0199a06"/>也無漏名同應思義別收三諦無漏失權實智無
<lb n="0199a07"/>漏失故名無漏即權而實即實而權故不可思議
<lb n="0199a08"/>也甚深微妙法一句頌上第一希有難解之法我
<lb n="0199a09"/>今<anchor xml:id="begd1e7669"/>已<anchor xml:id="endd1e7669"/>具得等三句頌上唯佛與佛乃能究竟也明
<lb n="0199a10"/>諸佛道同同皆究竟故云唯我知是相十方佛亦
<lb n="0199a11"/>然。</p>
<p id="pX31p0199a1102" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三行半正略開顯動執生疑二初諸佛顯
<lb n="0199a12"/>實三初諸佛道同。</p>
<lb n="0199a13"/>
<p id="pX31p0199a1301">舍利弗當知諸佛語無異。</p>
<lb n="0199a14"/>
<p id="pX31p0199a1401" rend="margin-left:1em">△二勸令生信。</p>
<lb n="0199a15"/>
<p id="pX31p0199a1501">於佛所說法當生大信力。</p>
<lb n="0199a16"/>
<p id="pX31p0199a1601" rend="margin-left:1em">△三正顯真實。</p>
<lb n="0199a17"/>
<p id="pX31p0199a1701">世尊法久後要當說真實。</p>
<lb n="0199a18"/>
<p id="pX31p0199a1801" rend="margin-left:1em">△二釋迦開三三初正明開三。</p>
<lb n="0199a19"/>
<p id="pX31p0199a1901">告諸聲聞眾及求緣覺乘我令脫苦縛逮得涅槃者。</p>
<lb n="0199a20"/>
<p id="pX31p0199a2001" rend="margin-left:1em">上明諸佛顯實今明釋迦開三顯實必開三開三
<lb n="0199a21"/>必顯實互明一邊以顯佛佛道同也將明二乘之
<lb n="0199a22"/>非故言逮得涅槃者又解我令解苦縛逮得涅槃
<lb n="0199a23"/>即擬六度菩薩乘謂六度行前度他故故言我令
<lb n="0199a24"/>脫苦縛後取無漏故言逮得涅槃此義推之知是
<lb n="0199b01"/>六度乘也。</p>
<p id="pX31p0199b0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正斥三乘。</p>
<lb n="0199b02"/>
<p id="pX31p0199b0201">佛以方便力示以三乘教。</p>
<lb n="0199b03"/>
<p id="pX31p0199b0301" rend="margin-left:1em">△三出立三之意。</p>
<lb n="0199b04"/>
<p id="pX31p0199b0401">眾生處處著引之令得出。</p>
<lb n="0199b05"/>
<p id="pX31p0199b0501" rend="margin-left:1em">立三之意意是權引離諸苦故非為真實但是方
<lb n="0199b06"/>便門耳。</p>
<p id="pX31p0199b0604" type="inline" rend="margin-left:1em">△二騰疑致請二初敘疑二初經家敘二
<lb n="0199b07"/>初敘千二百疑。</p>
<lb n="0199b08"/>
<p id="pX31p0199b0801">爾時大眾中
(至)
阿若憍陳如等千二百人。</p>
<lb n="0199b09"/>
<p id="pX31p0199b0901" rend="margin-left:1em">△二敘四眾等疑。</p>
<lb n="0199b10"/>
<p id="pX31p0199b1001">及發聲聞辟支佛心比丘比丘尼優婆塞優婆夷。</p>
<lb n="0199b11"/>
<p id="pX31p0199b1101" rend="margin-left:1em">上斥三乘皆是方便故執動疑生今敘疑但言二
<lb n="0199b12"/>乘者以其執重疑深故偏舉耳若至下陳疑中即
<lb n="0199b13"/>云求佛諸菩薩大數有八萬亦皆有疑故知三乘
<lb n="0199b14"/>僉疑偏舉二乘耳。</p>
<p id="pX31p0199b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正生疑二初疑佛二智二
<lb n="0199b15"/>初總疑二智。</p>
<lb n="0199b16"/>
<p id="pX31p0199b1601">各作是念今者世尊何故殷勤稱歎方便。</p>
<lb n="0199b17"/>
<p id="pX31p0199b1701" rend="margin-left:1em">△二別疑二智二初疑實智。</p>
<lb n="0199b18"/>
<p id="pX31p0199b1801">而作是言佛所得法甚深難解。</p>
<lb n="0199b19"/>
<p id="pX31p0199b1901" rend="margin-left:1em">△二疑權智。</p>
<lb n="0199b20"/>
<p id="pX31p0199b2001">有所言說意趣難知一切聲聞辟支佛所不能及。</p>
<lb n="0199b21"/>
<p id="pX31p0199b2101" rend="margin-left:1em">因聞諸佛語無異要當說真實從此生疑何者佛
<lb n="0199b22"/>昔說三乘智慧同證不差但餘習有盡不盡耳今
<lb n="0199b23"/>忽稱歎如來二智非我所及是故疑佛二智也。</p>
<p id="pX31p0199b2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0199b24"/>二疑<anchor xml:id="begd1e7841"/>己<anchor xml:id="endd1e7841"/>所得。</p>
<lb n="0199c01"/>
<p id="pX31p0199c0101">佛說一解脫義
(至)
而今不知是義所趣。</p>
<lb n="0199c02"/>
<p id="pX31p0199c0201" rend="margin-left:1em">一解脫者藏教三人同一解脫也此是自疑所得
<lb n="0199c03"/>三乘聖道是真出要我脩此理亦到涅槃而今忽
<lb n="0199c04"/>言皆是方便未知何者真實故言不知是義所趣
<lb n="0199c05"/>此從上斥三為偽而生是疑。</p>
<p id="pX31p0199c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正請決文有三
<lb n="0199c06"/>請二止第一請二初長行二初陳疑。</p>
<lb n="0199c07"/>
<p id="pX31p0199c0701">爾時舍利弗知四眾心疑
(至)
甚深微妙難解之法。</p>
<lb n="0199c08"/>
<p id="pX31p0199c0801" rend="margin-left:1em">此下有三請二止就前為三止葢佛預知三周得
<lb n="0199c09"/>益前後不俱故三抑俟其三請也今先陳二疑第
<lb n="0199c10"/>一下疑權智甚深下疑實智也。</p>
<p id="pX31p0199c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二陳請。</p>
<lb n="0199c11"/>
<p id="pX31p0199c1101">我自昔來
(至)
殷勤稱歎甚深微妙難解之法。</p>
<lb n="0199c12"/>
<p id="pX31p0199c1201" rend="margin-left:1em">我自昔下陳<anchor xml:id="begd1e7908"/>已<anchor xml:id="endd1e7908"/>請今者四眾下陳眾請也。</p>
<p id="pX31p0199c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈
<lb n="0199c13"/>頌六初頌疑實智。</p>
<lb n="0199c14"/>
<p id="pX31p0199c1401">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0199c15"/>
<p id="pX31p0199c1501">慧日大聖尊久乃說是法。</p>
<lb n="0199c16"/>
<p id="pX31p0199c1601" rend="margin-left:1em">三智圓明能破癡暗故云慧日。</p>
<p id="pX31p0199c1613" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌疑權智。</p>
<lb n="0199c17"/>
<p id="pX31p0199c1701">自說得如是力無畏三昧
(至)
諸佛之所得。</p>
<lb n="0199c18"/>
<p id="pX31p0199c1801" rend="margin-left:1em">△三明三乘疑。</p>
<lb n="0199c19"/>
<p id="pX31p0199c1901">無漏諸羅漢及求涅槃者
(至)
願佛為解說。</p>
<lb n="0199c20"/>
<p id="pX31p0199c2001" rend="margin-left:1em">初句明聲聞次句明六度菩薩何以得知止云逮
<lb n="0199c21"/>得涅槃者此中稱及及者此菩薩自求涅槃又以
<lb n="0199c22"/>及他故異二乘知是菩薩也後二行明緣覺兩足
<lb n="0199c23"/>尊者謂福慧二種莊嚴悉皆滿足為世間尊也。</p>
<p id="pX31p0199c2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0199c24"/>四明身子疑。</p>
<lb n="0200a01"/>
<p id="pX31p0200a0101">於諸聲聞眾佛說我第一
(至)
為是所行道。</p>
<lb n="0200a02"/>
<p id="pX31p0200a0201" rend="margin-left:1em">身子智慧第一不了佛之權實二智定是果上究
<lb n="0200a03"/>竟之法定是因中所行之道。</p>
<p id="pX31p0200a0312" type="inline" rend="margin-left:1em">△五明佛子疑。</p>
<lb n="0200a04"/>
<p id="pX31p0200a0401">佛口所生子合掌瞻仰待願出微妙音時為如實說。</p>
<lb n="0200a05"/>
<p id="pX31p0200a0501" rend="margin-left:1em">聞佛說法法身得生故言佛口所生子。</p>
<p id="pX31p0200a0516" type="inline" rend="margin-left:1em">△六總明
<lb n="0200a06"/>同疑請。</p>
<lb n="0200a07"/>
<p id="pX31p0200a0701">諸天龍神等其數如恒沙
(至)
欲聞具足道。</p>
<lb n="0200a08"/>
<p id="pX31p0200a0801" rend="margin-left:1em">△第二止第一止指上文止舍利弗不須復說。</p>
<lb n="0200a09"/>
<p id="pX31p0200a0901">爾時佛告舍利弗
(至)
皆當驚疑。</p>
<lb n="0200a10"/>
<p id="pX31p0200a1001" rend="margin-left:1em">△第二請。</p>
<lb n="0200a11"/>
<p id="pX31p0200a1101">舍利弗重白佛言
(至)
聞佛所說則能敬信。</p>
<lb n="0200a12"/>
<p id="pX31p0200a1201">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0200a13"/>
<p id="pX31p0200a1301">法王無上尊惟說願勿慮是會無量眾有能敬信者。</p>
<lb n="0200a14"/>
<p id="pX31p0200a1401" rend="margin-left:1em">△第三止。</p>
<lb n="0200a15"/>
<p id="pX31p0200a1501">佛復止舍利弗若說是事
(至)
將墮於大坑。</p>
<lb n="0200a16"/>
<p id="pX31p0200a1601">爾時世尊重說偈言。</p>
<lb n="0200a17"/>
<p id="pX31p0200a1701">止止不須說我法妙難思諸增上慢者聞必不敬信。</p>
<lb n="0200a18"/>
<p id="pX31p0200a1801" rend="margin-left:1em">△第三請。</p>
<lb n="0200a19"/>
<p id="pX31p0200a1901">爾時舍利弗重白佛言
(至)
多所饒益。</p>
<lb n="0200a20"/>
<p id="pX31p0200a2001">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0200a21"/>
<p id="pX31p0200a2101">無上兩足尊願說第一法
(至)
則生大歡喜。</p>
<lb n="0200a22"/>
<p id="pX31p0200a2201" rend="margin-left:1em">願說第一法者融師云由前斥三乘是偽又聞諸
<lb n="0200a23"/>佛法久後要當說真實在二乘邊未知法華是實
<lb n="0200a24"/>但據斥三非真三外必更有法故云願說第一法。</p>
<lb n="0200b01"/>
<p id="pX31p0200b0101" rend="margin-left:1em">△二后七品半廣明開三顯一三初兩品半為上
<lb n="0200b02"/>根人法說五初正明法說二初長行三初許說三
<lb n="0200b03"/>初順許。</p>
<lb n="0200b04"/>
<p id="pX31p0200b0401">爾時世尊告舍利弗汝<anchor xml:id="begd1e8119"/>已<anchor xml:id="endd1e8119"/>殷勤三請豈得不說。</p>
<lb n="0200b05"/>
<p id="pX31p0200b0501" rend="margin-left:1em">初是順豈得下許也。</p>
<p id="pX31p0200b0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二誡許。</p>
<lb n="0200b06"/>
<p id="pX31p0200b0601">汝今諦聽善思念之吾當為汝分別解說。</p>
<lb n="0200b07"/>
<p id="pX31p0200b0701" rend="margin-left:1em">初是誡吾當下許也諦聽是聞慧善思是思慧念
<lb n="0200b08"/>之是修慧。</p>
<p id="pX31p0200b0805" type="inline" rend="margin-left:1em">△三揀許。</p>
<lb n="0200b09"/>
<p id="pX31p0200b0901">說此語時會中有比丘
(至)
即從座起禮佛而退。</p>
<lb n="0200b10"/>
<p id="pX31p0200b1001" rend="margin-left:1em">初是揀汝今下許也初五千在座故如來三止今
<lb n="0200b11"/>將許說威神遣去故禮佛而退。</p>
<lb n="0200b12"/>
<p id="pX31p0200b1201">所以者何此輩罪根深重
(至)
有如此失是以不住。</p>
<lb n="0200b13"/>
<p id="pX31p0200b1301" rend="margin-left:1em">五濁障多名罪重執小翳大名根深未得三果謂
<lb n="0200b14"/>得三果未證無學謂證無學名增上慢有如此失
<lb n="0200b15"/>者謂障執慢三種之失也。</p>
<lb n="0200b16"/>
<p id="pX31p0200b1601">世尊默然而不制止。</p>
<lb n="0200b17"/>
<p id="pX31p0200b1701" rend="margin-left:1em">上聞開三顯一言略義隱猶未生謗足作繫珠因
<lb n="0200b18"/>緣去則有益若聞廣開三顯一乖情起謗住則有
<lb n="0200b19"/>損是故不制止也。</p>
<lb n="0200b20"/>
<p id="pX31p0200b2001">爾時佛告舍利弗我今此眾無復枝葉純有貞實。</p>
<lb n="0200b21"/>
<p id="pX31p0200b2101" rend="margin-left:1em">無復枝葉者枝葉細末不任器用此等執方便者
<lb n="0200b22"/>於大非器大品云攀附枝葉棄於根本是人為不
<lb n="0200b23"/>黠即是此義也。</p>
<lb n="0200b24"/>
<p id="pX31p0200b2401">舍利弗如是增上慢人
(至)
汝今善聽當為汝說。</p>
<lb n="0200c01"/>
<p id="pX31p0200c0101" rend="margin-left:1em">應知上慢不全無法但以淺位自謂增上而慢他
<lb n="0200c02"/>人名增上慢退亦佳矣者既以小自翳復妨他大
<lb n="0200c03"/>光今退無謗法之𠍴復無障他之過故云佳矣上
<lb n="0200c04"/>枝葉未去故如來三止貞實願聞故身子四請師
<lb n="0200c05"/>弟鑑機非徒靳固也汝今善聽即結許也。</p>
<p id="pX31p0200c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△二受
<lb n="0200c06"/>旨。</p>
<lb n="0200c07"/>
<p id="pX31p0200c0701">舍利弗言唯然世尊願樂欲聞。</p>
<lb n="0200c08"/>
<p id="pX31p0200c0801" rend="margin-left:1em">唯
(愈水切)
諾也又應聲唯之聲速而質諾之辭緩而
<lb n="0200c09"/>文。</p>
<p id="pX31p0200c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正說二初明四佛章廣上諸佛權實二初
<lb n="0200c10"/>總明諸佛章四初歎法希有。</p>
<lb n="0200c11"/>
<p id="pX31p0200c1101">佛告舍利弗如是妙法
(至)
如優曇鉢華時一現耳。</p>
<lb n="0200c12"/>
<p id="pX31p0200c1201" rend="margin-left:1em">時乃說之者諸佛同出五濁必前開三如今世尊
<lb n="0200c13"/>四十餘年始顯真實久久稀疎故云時乃說之久
<lb n="0200c14"/>不說者為人不堪故時未至故五千未遣故今人
<lb n="0200c15"/>
<anchor xml:id="begd1e8281"/>已<anchor xml:id="endd1e8281"/>堪時<anchor xml:id="begd1e8287"/>已<anchor xml:id="endd1e8287"/>至五千<anchor xml:id="begd1e8294"/>已<anchor xml:id="endd1e8294"/>去決定說大乘故云時乃說
<lb n="0200c16"/>之優曇華者此云靈瑞亦云瑞應三千年一現現
<lb n="0200c17"/>則金輪王出表三乘調熟<anchor xml:id="begd1e8304"/>已<anchor xml:id="endd1e8304"/>後方說妙法授法王
<lb n="0200c18"/>記般泥洹經云閻浮提內有尊樹王名優曇鉢有
<lb n="0200c19"/>實無華若金華生者世乃有佛施設論云繞贍部
<lb n="0200c20"/>洲有輪王路廣一踰繕那無輪王時海水所覆無
<lb n="0200c21"/>能見者若輪王出海水減少金輪路現此華乃生
<lb n="0200c22"/>作金輪王之先兆也。</p>
<p id="pX31p0200c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說無虗妄。</p>
<lb n="0200c23"/>
<p id="pX31p0200c2301">舍利弗汝等當信佛之所說言不虗妄。</p>
<lb n="0200c24"/>
<p id="pX31p0200c2401" rend="margin-left:1em">汝等當信者勸信無虗妄也此理至深理與昔異
<lb n="0201a01"/>此言至妙言與昔反此行至普行與昔乖此人至
<lb n="0201a02"/>勝勝於昔劣還指客作四種之麤而今皆妙恐物
<lb n="0201a03"/>生謗故勸信也妙樂云理教行人皆云至者實之
<lb n="0201a04"/>極也若至今經無過上故故皆云至。</p>
<p id="pX31p0201a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△三開其方
<lb n="0201a05"/>便三初開。</p>
<lb n="0201a06"/>
<p id="pX31p0201a0601">舍利弗諸佛隨宜說法意趣難解。</p>
<lb n="0201a07"/>
<p id="pX31p0201a0701" rend="margin-left:1em">佛隨三種機宜說方便教故言諸佛隨宜說法而
<lb n="0201a08"/>佛意在實物莫能解故云意趣難解。</p>
<p id="pX31p0201a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0201a09"/>
<p id="pX31p0201a0901">所以者何我以無數方便
(至)
演說諸法。</p>
<lb n="0201a10"/>
<p id="pX31p0201a1001" rend="margin-left:1em">舉今佛之權能釋諸佛之方便巧慧同故借此釋
<lb n="0201a11"/>彼如我以無數方便者諸佛開權亦如我也。</p>
<p id="pX31p0201a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0201a12"/>結四示其真實五初標勝人法。</p>
<lb n="0201a13"/>
<p id="pX31p0201a1301">是法非思量分別之所能解唯有諸佛乃能知之。</p>
<lb n="0201a14"/>
<p id="pX31p0201a1401" rend="margin-left:1em">是法非思量等者此有兩義或作結開權或正作
<lb n="0201a15"/>顯實結開權者佛意難知唯佛與佛能了稟教者
<lb n="0201a16"/>謂三諸佛知一耳作顯實者即屬後文初標人法
<lb n="0201a17"/>舉無分別法惟是佛所知佛以無分別智解知無
<lb n="0201a18"/>分別法即是顯實義也。</p>
<p id="pX31p0201a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△二標出世意。</p>
<lb n="0201a19"/>
<p id="pX31p0201a1901">所以者何諸佛世尊唯以一大事因緣故出現於世。</p>
<lb n="0201a20"/>
<p id="pX31p0201a2001" rend="margin-left:1em">初總釋次分字釋總釋者諸佛覺知如實之相乘
<lb n="0201a21"/>此實道出應於世秪令眾生得此實相唯為此事
<lb n="0201a22"/>曾無他事次分字釋者一則一實相也非五非三
<lb n="0201a23"/>非七非九故言一也其性廣博博五三七九故名
<lb n="0201a24"/>為大諸佛出世之儀式故名為事眾生有此機感
<lb n="0201b01"/>佛故名為因佛乘機而應故名為緣是為出世之
<lb n="0201b02"/>本意而今開三者為一弄引耳雖說種種道其實
<lb n="0201b03"/>為一乘即此義也妙樂云非五七九等者以三五
<lb n="0201b04"/>等皆是方便故皆云非三藏三乘加人天五也加
<lb n="0201b05"/>通教二乘七也加通別菩薩九也。</p>
<p id="pX31p0201b0514" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重示出意。</p>
<lb n="0201b06"/>
<p id="pX31p0201b0601">舍利弗云何名諸佛世尊
(至)
出現於世。</p>
<lb n="0201b07"/>
<p id="pX31p0201b0701" rend="margin-left:1em">將欲分別更重提起為解釋之端耳。</p>
<p id="pX31p0201b0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正釋真
<lb n="0201b08"/>實四初理一二初正釋。</p>
<lb n="0201b09"/>
<p id="pX31p0201b0901">諸佛世尊欲令眾生開佛知見
(至)
出現於世。</p>
<lb n="0201b10"/>
<p id="pX31p0201b1001" rend="margin-left:1em">此釋理一復為四意一約四位二約四智三約四
<lb n="0201b11"/>門四約觀心。</p>
<p id="pX31p0201b1106" type="inline" rend="margin-left:1em">○一約四位釋者諦境不可知見唯
<lb n="0201b12"/>佛智佛眼乃能知見若二智四眼則不能知見今
<lb n="0201b13"/>取圓教住行向地分得佛眼佛智則能知見故寄
<lb n="0201b14"/>此四位以釋理一即約位顯理也開者即是十住
<lb n="0201b15"/>初破無明開如來藏見實相理如日出暗滅眼目
<lb n="0201b16"/>有用故名為開緣脩破惑故云使得清淨示者即
<lb n="0201b17"/>是十行惑障既除知見體顯法界眾德顯示分明
<lb n="0201b18"/>故名為示悟者即是十向障除體顯法界行明事
<lb n="0201b19"/>理融通更無二趣故名為悟入者即是十地事理
<lb n="0201b20"/>既融自在無礙任運從阿到茶入薩婆若海故名
<lb n="0201b21"/>為入。</p>
<p id="pX31p0201b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">○二約四智釋者一道慧見道實性實性中
<lb n="0201b22"/>得開佛知見也二道種慧知十法界諸道種別解
<lb n="0201b23"/>惑之相一一皆示佛知見也三一切智知一切法
<lb n="0201b24"/>一相寂滅即悟佛知見也四一切種智知一切法
<lb n="0201c01"/>一相寂滅相種種行類相貌皆識即入佛知見也。</p>
<lb n="0201c02"/>
<p id="pX31p0201c0201" rend="margin-left:1em">○三約圓教四門釋者空門一空一切空即開佛
<lb n="0201c03"/>知見也有門一有一切有即示佛知見也亦空亦
<lb n="0201c04"/>有門一切亦空亦有即悟佛知見也非空非有門
<lb n="0201c05"/>一切非空非有即入佛知見也能通則四所通則
<lb n="0201c06"/>一開示悟入是能通之門所知所見是所通之理
<lb n="0201c07"/>也。</p>
<p id="pX31p0201c0702" type="inline" rend="margin-left:1em">○四約觀心釋者觀於心性三諦之理不可思
<lb n="0201c08"/>議此觀明淨名為開雖不可思議而能分別空假
<lb n="0201c09"/>中心宛然無濫名為示空假中心即三而一即一
<lb n="0201c10"/>而三名為悟空假中心非空假中而齊照空假中
<lb n="0201c11"/>名為入是為一心三觀而分開示悟入之殊也所
<lb n="0201c12"/>以約四種釋者見理由位位立由智智發由門門
<lb n="0201c13"/>通由觀觀故則門通門通故智成智成故位立位
<lb n="0201c14"/>立故見理見理故名為理一也。</p>
<p id="pX31p0201c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結成。</p>
<lb n="0201c15"/>
<p id="pX31p0201c1501">舍利弗是為諸佛以一大事因緣故出現於世。</p>
<lb n="0201c16"/>
<p id="pX31p0201c1601" rend="margin-left:1em">結成理一也昔方便教亦得義論開示悟入而非
<lb n="0201c17"/>佛知見故是權今明佛知見故是實實即理一也。</p>
<lb n="0201c18"/>
<p id="pX31p0201c1801" rend="margin-left:1em">△二人一。</p>
<lb n="0201c19"/>
<p id="pX31p0201c1901">佛告舍利弗諸佛如來但教化菩薩。</p>
<lb n="0201c20"/>
<p id="pX31p0201c2001" rend="margin-left:1em">就昔方便謂教化三乘理實而言但化菩薩如彼
<lb n="0201c21"/>窮子自謂客作賤人長者所觀實為<anchor xml:id="begd1e8574"/>己<anchor xml:id="endd1e8574"/>子即是人
<lb n="0201c22"/>一也。</p>
<p id="pX31p0201c2203" type="inline" rend="margin-left:1em">△三行一。</p>
<lb n="0201c23"/>
<p id="pX31p0201c2301">諸有所作常為一事唯以佛之知見示悟眾生。</p>
<lb n="0201c24"/>
<p id="pX31p0201c2401" rend="margin-left:1em">三乘眾行名之為諸為圓故諸即是一事此行何
<lb n="0202a01"/>所至到唯趣佛之知見即是行一意也。</p>
<p id="pX31p0202a0116" type="inline" rend="margin-left:1em">△四教一。</p>
<lb n="0202a02"/>
<p id="pX31p0202a0201">舍利弗如來但以一佛乘故
(至)
無有餘乘若二若三。</p>
<lb n="0202a03"/>
<p id="pX31p0202a0301" rend="margin-left:1em">圓頓之教名一佛乘自別教<anchor xml:id="begd1e8614"/>已<anchor xml:id="endd1e8614"/>去皆名有餘之說
<lb n="0202a04"/>即不了義非佛一乘今言但以一佛乘者純說佛
<lb n="0202a05"/>法圓教乘也無餘乘者無別教帶方便有餘之說
<lb n="0202a06"/>無二者無般若中所帶之義無三者無方等中所
<lb n="0202a07"/>對之三也。</p>
<p id="pX31p0202a0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△五總結法同。</p>
<lb n="0202a08"/>
<p id="pX31p0202a0801">舍利弗一切十方諸佛法亦如是。</p>
<lb n="0202a09"/>
<p id="pX31p0202a0901" rend="margin-left:1em">△二列三世佛章三初過去佛二初開權。</p>
<lb n="0202a10"/>
<p id="pX31p0202a1001">舍利弗過去諸佛
(至)
而為眾生演說諸法。</p>
<lb n="0202a11"/>
<p id="pX31p0202a1101" rend="margin-left:1em">△二顯實。</p>
<lb n="0202a12"/>
<p id="pX31p0202a1201">是法皆為一佛乘故
(至)
究竟皆得一切種智。</p>
<lb n="0202a13"/>
<p id="pX31p0202a1301" rend="margin-left:1em">一佛乘是教一是諸眾生下即行一妙樂云是法
<lb n="0202a14"/>及釋迦章如此兩字並指權是實故名顯實故知
<lb n="0202a15"/>述其施權意在開也。</p>
<p id="pX31p0202a1509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二未來佛二初開權。</p>
<lb n="0202a16"/>
<p id="pX31p0202a1601">舍利弗未來諸佛當出於世
(至)
而為眾生演說諸法。</p>
<lb n="0202a17"/>
<p id="pX31p0202a1701" rend="margin-left:1em">△二顯實。</p>
<lb n="0202a18"/>
<p id="pX31p0202a1801">是法皆為一佛乘故
(至)
究竟皆得一切種智。</p>
<lb n="0202a19"/>
<p id="pX31p0202a1901" rend="margin-left:1em">△三現在佛三初標出世意。</p>
<lb n="0202a20"/>
<p id="pX31p0202a2001">舍利弗現在十方無量百千
(至)
多所饒益安樂眾生。</p>
<lb n="0202a21"/>
<p id="pX31p0202a2101" rend="margin-left:1em">如諸佛章中唯以大事因緣出現於世此亦如是
<lb n="0202a22"/>唯以饒益安樂眾生而出於世也。</p>
<p id="pX31p0202a2214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開權。</p>
<lb n="0202a23"/>
<p id="pX31p0202a2301">是諸佛亦以無量無數方便
(至)
而為眾生演說諸法。</p>
<lb n="0202a24"/>
<p id="pX31p0202a2401" rend="margin-left:1em">△三顯實二初別明現在教一行一。</p>
<lb n="0202b01"/>
<p id="pX31p0202b0101">是法皆為一佛乘故
(至)
究竟皆得一切種智。</p>
<lb n="0202b02"/>
<p id="pX31p0202b0201" rend="margin-left:1em">△二總明三世人一理一。</p>
<lb n="0202b03"/>
<p id="pX31p0202b0301">舍利弗是諸佛
(至)
欲令眾生入佛之知見故。</p>
<lb n="0202b04"/>
<p id="pX31p0202b0401" rend="margin-left:1em">但教化菩薩是人一欲以下是理一。</p>
<p id="pX31p0202b0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋迦章
<lb n="0202b05"/>廣明上釋迦權實五初開方便權。</p>
<lb n="0202b06"/>
<p id="pX31p0202b0601">舍利弗我今亦復如是
(至)
而為說法。</p>
<lb n="0202b07"/>
<p id="pX31p0202b0701" rend="margin-left:1em">我即現在釋迦佛也先三後一如四佛不異故言
<lb n="0202b08"/>亦復如是知諸眾生有種種欲者即是五乘根性
<lb n="0202b09"/>欲也過去名根現在名欲未來名性深心所著者
<lb n="0202b10"/>即是根也方便者即是隨宜開三乘權法也妙樂
<lb n="0202b11"/>云知諸眾生去感也種種因緣去應也。</p>
<p id="pX31p0202b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二顯四
<lb n="0202b12"/>真實。</p>
<lb n="0202b13"/>
<p id="pX31p0202b1301">舍利弗如此皆為得一佛乘一切種智故。</p>
<lb n="0202b14"/>
<p id="pX31p0202b1401" rend="margin-left:1em">如此等者指權是實也佛乘是教一一切種智所
<lb n="0202b15"/>知即理一能知即行一能得佛乘能得種智即兼
<lb n="0202b16"/>人一也。</p>
<p id="pX31p0202b1604" type="inline" rend="margin-left:1em">△三舉濁釋權二初標其意。</p>
<lb n="0202b17"/>
<p id="pX31p0202b1701">舍利弗十方世界中尚無二乘何況有三。</p>
<lb n="0202b18"/>
<p id="pX31p0202b1801" rend="margin-left:1em">將舉五濁先標其意上<anchor xml:id="begd1e8818"/>已<anchor xml:id="endd1e8818"/>說諸佛開權顯實未明
<lb n="0202b19"/>隱實施權其法清淨湛如一空尚無帶二
(般若)
帶三
<lb n="0202b20"/>
(方等)
之權況有單三
(三乘)
單五
(加人天)
之權秪為五濁障
<lb n="0202b21"/>重實不得宣須施單三單五之權亦施帶三帶二
<lb n="0202b22"/>之權故言於一佛乘分別說三分別說於若帶二
<lb n="0202b23"/>帶三之三若單五單三之三也。</p>
<p id="pX31p0202b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉五濁四初
<lb n="0202b24"/>唱數。</p>
<lb n="0202c01"/>
<p id="pX31p0202c0101">舍利弗諸佛出於五濁惡世。</p>
<lb n="0202c02"/>
<p id="pX31p0202c0201" rend="margin-left:1em">△二列名。</p>
<lb n="0202c03"/>
<p id="pX31p0202c0301">所謂劫濁煩惱濁眾生濁見濁命濁。</p>
<lb n="0202c04"/>
<p id="pX31p0202c0401" rend="margin-left:1em">劫濁無別體劫是長時剎那是短時但約四濁立
<lb n="0202c05"/>此假名名為劫濁眾生濁亦無別體攬見慢果報
<lb n="0202c06"/>三濁立此假名名眾生濁煩惱濁指五鈍使為體
<lb n="0202c07"/>見濁指五利使為體命濁指連持色心為體若論
<lb n="0202c08"/>五濁相者四濁增劇聚在此時劫濁也瞋恚增劇
<lb n="0202c09"/>刀兵起貪欲增劇饑饉起愚痴增劇疾疫起三災
<lb n="0202c10"/>起故煩惱倍隆煩惱濁也諸見轉熾見濁也麤獘
<lb n="0202c11"/>色心惡名穢稱眾生濁也摧年減壽命濁也妙樂
<lb n="0202c12"/>云空成壞三而無劫濁於住劫中準悲華經八萬
<lb n="0202c13"/>至三萬亦未有濁至二萬歲為五濁始四濁增聚
<lb n="0202c14"/>故小劫名濁。</p>
<p id="pX31p0202c1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△三體相。</p>
<lb n="0202c15"/>
<p id="pX31p0202c1501">如是。</p>
<lb n="0202c16"/>
<p id="pX31p0202c1601" rend="margin-left:1em">如是者明五濁體相也濁體及相不可具說但略
<lb n="0202c17"/>云如是也。</p>
<p id="pX31p0202c1705" type="inline" rend="margin-left:1em">△四結釋。</p>
<lb n="0202c18"/>
<p id="pX31p0202c1801">舍利弗劫濁亂時
(至)
於一佛乘分別說三。</p>
<lb n="0202c19"/>
<p id="pX31p0202c1901" rend="margin-left:1em">劫濁亂時即劫濁眾生垢重即眾生濁慳貪是煩
<lb n="0202c20"/>惱濁嫉妬是見濁成就不善根不善之言通於煩
<lb n="0202c21"/>惱濁見濁諸根成就即連持為命即命濁秖由此
<lb n="0202c22"/>土眾生五濁障重能障大乘故如來於一佛乘分
<lb n="0202c23"/>別說三。</p>
<p id="pX31p0202c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△四揀偽敦信二初正揀真偽二初若不
<lb n="0202c24"/>聞不知非真弟子。</p>
<lb n="0203a01"/>
<p id="pX31p0203a0101">舍利弗若我弟子
(至)
非阿羅漢非辟支佛。</p>
<lb n="0203a02"/>
<p id="pX31p0203a0201" rend="margin-left:1em">如世弟子隨順師法繼嗣傳燈若不聞不知則無
<lb n="0203a03"/>法可順何謂弟子如來昔說五濁開三汝隨順得
<lb n="0203a04"/>涅槃得聞得知名為弟子今五濁既除為汝說一
<lb n="0203a05"/>何意不聞不知不聞者即不聞教一不知者即不
<lb n="0203a06"/>知行一非真即非理一非弟子即非人一。</p>
<p id="pX31p0203a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞
<lb n="0203a07"/>不信受成增上慢人。</p>
<lb n="0203a08"/>
<p id="pX31p0203a0801">又舍利弗是諸比丘
(至)
若不信此法無有是處。</p>
<lb n="0203a09"/>
<p id="pX31p0203a0901" rend="margin-left:1em">此敦其使信也何者汝自謂再不受身是最後身
<lb n="0203a10"/>汝雖出分段尚有變易土生身尚無量實非後身
<lb n="0203a11"/>汝自謂究竟應變易土生死盡若未盡者實非究
<lb n="0203a12"/>竟未得謂得豈非增上慢耶若實得者不起上慢
<lb n="0203a13"/>知非究竟信於究竟故云若不信此法無有是處。</p>
<lb n="0203a14"/>
<p id="pX31p0203a1401" rend="margin-left:1em">△二開除釋疑二初開除二初揀除佛滅度後者
<lb n="0203a15"/>則不成增上慢人。</p>
<lb n="0203a16"/>
<p id="pX31p0203a1601">除佛滅度後現前無佛。</p>
<lb n="0203a17"/>
<p id="pX31p0203a1701" rend="margin-left:1em">若佛在世正說此經不信不受非真羅漢成增上
<lb n="0203a18"/>慢若佛滅後方得羅漢者偏執權經不信圓法聽
<lb n="0203a19"/>許非增上慢。</p>
<p id="pX31p0203a1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△二好人難得深經難解亦不成增
<lb n="0203a20"/>上慢。</p>
<lb n="0203a21"/>
<p id="pX31p0203a2101">所以者何佛滅度後
(至)
是人難得。</p>
<lb n="0203a22"/>
<p id="pX31p0203a2201" rend="margin-left:1em">佛雖入滅此經尚在不信不受應是上慢耶即得
<lb n="0203a23"/>開除佛滅度後雖有此經解其文義者此人難遇
<lb n="0203a24"/>致令羅漢不信不解亦聽許非增上慢。</p>
<p id="pX31p0203a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋疑。</p>
<lb n="0203b01"/>
<p id="pX31p0203b0101">若遇餘佛於此法中便得決了。</p>
<lb n="0203b02"/>
<p id="pX31p0203b0201" rend="margin-left:1em">恐疑云若佛滅後解經人難遇得羅漢者即永入
<lb n="0203b03"/>涅槃耶即釋云是人雖生滅度之想捨命<anchor xml:id="begd1e9046"/>已<anchor xml:id="endd1e9046"/>後便
<lb n="0203b04"/>生界外有餘之國值遇餘佛得聞此經即便決了
<lb n="0203b05"/>妙樂云方便有餘土佛名為餘佛南岳云餘佛者
<lb n="0203b06"/>四依也羅漢遇之聞經決了又羅漢修念佛定見
<lb n="0203b07"/>十方佛為說此經便得決了又凡夫行人苦到懺
<lb n="0203b08"/>悔見十方佛為說亦得決了。</p>
<p id="pX31p0203b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">△五明無虗妄三初
<lb n="0203b09"/>勸信釋迦實說。</p>
<lb n="0203b10"/>
<p id="pX31p0203b1001">舍利弗汝等當一心信解受持佛語。</p>
<lb n="0203b11"/>
<p id="pX31p0203b1101" rend="margin-left:1em">△二勸信諸佛無虗。</p>
<lb n="0203b12"/>
<p id="pX31p0203b1201">諸佛如來言無虗妄。</p>
<lb n="0203b13"/>
<p id="pX31p0203b1301" rend="margin-left:1em">諸佛道同彌加信受。</p>
<p id="pX31p0203b1309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結成不虗之意。</p>
<lb n="0203b14"/>
<p id="pX31p0203b1401">無有餘乘唯一佛乘。</p>
<lb n="0203b15"/>
<p id="pX31p0203b1501" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌上許答二初頌揀許二初頌五
<lb n="0203b16"/>千退席。</p>
<lb n="0203b17"/>
<p id="pX31p0203b1701">爾斷世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0203b18"/>
<p id="pX31p0203b1801">比丘比丘尼有懷增上慢
(至)
不堪受是法。</p>
<lb n="0203b19"/>
<p id="pX31p0203b1901" rend="margin-left:1em">上慢我慢不信四眾通有但出家二眾多脩道得
<lb n="0203b20"/>禪謬謂聖果偏起上慢在俗矜高多起我慢女人
<lb n="0203b21"/>智淺多邪辟不信不自見其過者三失覆心藏玼
<lb n="0203b22"/>揚德不能自省是無慚人也若自見過是有羞僧
<lb n="0203b23"/>也於戒有缺漏者律儀有失名缺定共道共有失
<lb n="0203b24"/>名漏無道定等故內起惡覺如玉含瑕無律儀故
<lb n="0203c01"/>外動身口如玉露玼覆罪自得故名護惜小智者
<lb n="0203c02"/>不得學無學智而有世間小智妄謂有漏以為無
<lb n="0203c03"/>漏故言小智也糟糠者是五千等但有世間禪無
<lb n="0203c04"/>無漏禪定潤故如糟但有文字解無理慧之實故
<lb n="0203c05"/>如糠又糟糠無酒米譬其無大機下文枝葉譬其
<lb n="0203c06"/>非好器悉不任用故須遣之妙樂云糟糠者若依
<lb n="0203c07"/>世禪以得無漏如糟出酒從文入理如糠出米既
<lb n="0203c08"/>無無漏反計世禪如棄酒存糟不得真理反封文
<lb n="0203c09"/>字如棄米存糠。</p>
<p id="pX31p0203c0907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌眾<anchor xml:id="begd1e9162"/>已<anchor xml:id="endd1e9162"/>清淨。</p>
<lb n="0203c10"/>
<p id="pX31p0203c1001">此眾無枝葉惟有諸貞實。</p>
<lb n="0203c11"/>
<p id="pX31p0203c1101" rend="margin-left:1em">△二頌誡許。</p>
<lb n="0203c12"/>
<p id="pX31p0203c1201">舍利弗善聽。</p>
<lb n="0203c13"/>
<p id="pX31p0203c1301" rend="margin-left:1em">△二頌上正答二初頌四佛章四初總頌諸佛章
<lb n="0203c14"/>五初頌施權二初頌正施權法。</p>
<lb n="0203c15"/>
<p id="pX31p0203c1501">諸佛所得法無量方便力
(至)
優波提舍經。</p>
<lb n="0203c16"/>
<p id="pX31p0203c1601" rend="margin-left:1em">諸佛所得法者脩道得於諸權法也正當自行體
<lb n="0203c17"/>內之權即此法體亦不可說以方便故為眾生說
<lb n="0203c18"/>成化他權故云無量方便力而為眾生說眾生心
<lb n="0203c19"/>念等者頌上隨宜說法也現起希望名念法門不
<lb n="0203c20"/>同名種種隨宜之相即是照九法界機說七方便
<lb n="0203c21"/>法總言九七不可定判故言若干過去所習名性
<lb n="0203c22"/>現在欣樂名欲善惡業者七方便傳傳迭論善惡
<lb n="0203c23"/>佛悉知是<anchor xml:id="begd1e9219"/>己<anchor xml:id="endd1e9219"/>等者佛以權智照諸方便性欲然後
<lb n="0203c24"/>以諸因緣譬喻隨其所宜說九部經修多羅此云
<lb n="0204a01"/>契經有通有別通則聖教之都名別則為十二部
<lb n="0204a02"/>中直說法相者名修多羅伽陀此云孤起不重頌
<lb n="0204a03"/>者是也本事者說本昔世界事也本生說本昔受
<lb n="0204a04"/>生事也未曾有者佛現種種神力眾生怪未曾有
<lb n="0204a05"/>也因緣者一切佛語緣起事皆名因緣也譬喻者
<lb n="0204a06"/>如云月隱重山舉扇喻之風息太虗動樹訓之祗
<lb n="0204a07"/>夜此云重頌重頌上直說修多羅也優波提舍此
<lb n="0204a08"/>云論議<anchor xml:id="begd1e9249"/>已<anchor xml:id="endd1e9249"/>上九部言昔施權為七方便人說也若
<lb n="0204a09"/>十二部更有方廣無問自說授記。</p>
<p id="pX31p0204a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌結施權
<lb n="0204a10"/>意。</p>
<lb n="0204a11"/>
<p id="pX31p0204a1101">鈍根樂小法貪著於生死
(至)
為是說涅槃。</p>
<lb n="0204a12"/>
<p id="pX31p0204a1201" rend="margin-left:1em">前世根鈍今世無機不堪聞大故言不行深妙道
<lb n="0204a13"/>前世貪著障重今世眾苦所惱唯可聞小故言為
<lb n="0204a14"/>是說涅槃也。</p>
<p id="pX31p0204a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌顯實四初頌理一。</p>
<lb n="0204a15"/>
<p id="pX31p0204a1501">我設是方便令得入佛慧
(至)
以故說是經。</p>
<lb n="0204a16"/>
<p id="pX31p0204a1601" rend="margin-left:1em">令得入佛慧頌上一大事因緣也決定說大乘總
<lb n="0204a17"/>頌上開示悟佛知見也入大乘為本頌上入佛知
<lb n="0204a18"/>見也。</p>
<p id="pX31p0204a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌人一。</p>
<lb n="0204a19"/>
<p id="pX31p0204a1901">有佛子心淨柔輭亦利根
(至)
皆成佛無疑。</p>
<lb n="0204a20"/>
<p id="pX31p0204a2001" rend="margin-left:1em">頌上諸佛如來但教化菩薩也上直云教化菩薩
<lb n="0204a21"/>頌中廣出諸方便人皆成實人有佛子心淨即別
<lb n="0204a22"/>教之人為此佛子說大乘經得記心喜即成圓教
<lb n="0204a23"/>真實之人聲聞若菩薩者聲聞兼得緣覺若菩薩
<lb n="0204a24"/>兼得六度通教等諸菩薩皆成佛無疑者即是七
<lb n="0204b01"/>種方便無非佛子也。</p>
<p id="pX31p0204b0109" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌教一。</p>
<lb n="0204b02"/>
<p id="pX31p0204b0201">十方佛土中唯有一乘法
(至)
說佛智慧故。</p>
<lb n="0204b03"/>
<p id="pX31p0204b0301" rend="margin-left:1em">頌上如來但以一佛乘為眾生說法無有餘乘若
<lb n="0204b04"/>二若三也無二者無通教中半滿相對之二也無
<lb n="0204b05"/>三者無三藏中之三乘也如此等二三皆是假名
<lb n="0204b06"/>引導眾生即方便教也今但一佛圓乘故云說佛
<lb n="0204b07"/>智慧也。</p>
<p id="pX31p0204b0704" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌行一。</p>
<lb n="0204b08"/>
<p id="pX31p0204b0801">諸佛出於世唯此一事實
(至)
此事為不可。</p>
<lb n="0204b09"/>
<p id="pX31p0204b0901" rend="margin-left:1em">頌上諸有所作常為一事也終不以小乘濟度於
<lb n="0204b10"/>眾生頌上常為一事之意也佛自住大乘以此度
<lb n="0204b11"/>眾生頌上唯以佛之知見示悟眾生也後一行釋
<lb n="0204b12"/>不以小乘度之意。</p>
<p id="pX31p0204b1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌勸信二初舉果勸信二
<lb n="0204b13"/>初舉內心。</p>
<lb n="0204b14"/>
<p id="pX31p0204b1401">若人信歸佛如來不欺誑
(至)
而獨無所畏。</p>
<lb n="0204b15"/>
<p id="pX31p0204b1501" rend="margin-left:1em">如來不欺誑者明佛心清淨無明慳垢眾惡<anchor xml:id="begd1e9391"/>已<anchor xml:id="endd1e9391"/>斷
<lb n="0204b16"/>淨心中說故是可信。</p>
<p id="pX31p0204b1609" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明外色。</p>
<lb n="0204b17"/>
<p id="pX31p0204b1701">我<anchor xml:id="begd1e9407"/>已<anchor xml:id="endd1e9407"/>相嚴身光明照世間無量眾所尊為說實相印。</p>
<lb n="0204b18"/>
<p id="pX31p0204b1801" rend="margin-left:1em">身相炳著光色端嚴內無暗惑外有光明則口無
<lb n="0204b19"/>欺誑為眾所尊說大乘印則可信受釋論云諸小
<lb n="0204b20"/>乘經若有無常無我涅槃三印印之即是佛說脩
<lb n="0204b21"/>之得道無三法印即是魔說大乘經但有一法印
<lb n="0204b22"/>謂諸法實相名了義經能得大道若無實相印是
<lb n="0204b23"/>魔所說故身子云世尊說實道波旬無此事。</p>
<p id="pX31p0204b2318" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0204b24"/>舉因勸信二初舉昔誓。</p>
<lb n="0204c01"/>
<p id="pX31p0204c0101">舍利弗當知我本立誓願欲令一切眾如我等無異。</p>
<lb n="0204c02"/>
<p id="pX31p0204c0201" rend="margin-left:1em">我昔誓願非但自誓菩提亦誓眾生同入佛慧今
<lb n="0204c03"/>酬誓故說是亦可信。</p>
<p id="pX31p0204c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明願滿。</p>
<lb n="0204c04"/>
<p id="pX31p0204c0401">如我昔所願今者<anchor xml:id="begd1e9454"/>已<anchor xml:id="endd1e9454"/>滿足化一切眾生皆令入佛道。</p>
<lb n="0204c05"/>
<p id="pX31p0204c0501" rend="margin-left:1em">今菩提既滿眾生亦入汝既自證佛慧亦驗我誓
<lb n="0204c06"/>不虗妙樂云問佛初立誓誓度一切今眾生尚多
<lb n="0204c07"/>願云何滿答且從一期總而言之但令眾生得入
<lb n="0204c08"/>佛乘即名願滿是故經云如我無異。</p>
<p id="pX31p0204c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△四舉五濁
<lb n="0204c09"/>四初總明五濁障重令大不生。</p>
<lb n="0204c10"/>
<p id="pX31p0204c1001">若我遇眾生盡教以佛道無智者錯亂迷惑不受教。</p>
<lb n="0204c11"/>
<p id="pX31p0204c1101" rend="margin-left:1em">眾生受苦諸佛興悲悲苦相對故云相遇遇則盡
<lb n="0204c12"/>令入於佛道故五濁不能障大無智不受故云障
<lb n="0204c13"/>大也。</p>
<p id="pX31p0204c1303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別廣明五濁障過患之相五初眾生濁。</p>
<lb n="0204c14"/>
<p id="pX31p0204c1401">我知此眾生未曾修善本
(至)
備受諸苦毒。</p>
<lb n="0204c15"/>
<p id="pX31p0204c1501" rend="margin-left:1em">善本者真如實相也不依此種善根故不感大也
<lb n="0204c16"/>五欲者謂色聲香味觸並能生於行者須欲之心
<lb n="0204c17"/>故名五欲即諸惡之本也癡即無明愛即貪愛從
<lb n="0204c18"/>癡有愛故現生苦惱後墮地獄餓鬼畜生也止觀
<lb n="0204c19"/>明五欲過患者色如熱金丸執之則燒聲如塗毒
<lb n="0204c20"/>鼓聞之必死香如憋龍氣嗅之則病味如沸蜜湯
<lb n="0204c21"/>舌則爛如蜜塗刀舐之則傷觸如臥獅子近之必
<lb n="0204c22"/>囓。</p>
<p id="pX31p0204c2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二命濁相。</p>
<lb n="0204c23"/>
<p id="pX31p0204c2301">受胎之微形世世常增長薄德少福人眾苦所逼迫。</p>
<lb n="0204c24"/>
<p id="pX31p0204c2401" rend="margin-left:1em">形即五陰陰亦名世壽命連持諸陰入世初從薄
<lb n="0205a01"/>酪<anchor xml:id="begd1e9539"/>已<anchor xml:id="endd1e9539"/>至老死故名世世增長下二句明命濁相也
<lb n="0205a02"/>翻譯名義明胎中五位初七日名歌羅邏此云凝
<lb n="0205a03"/>滑狀如凝酥二七日名頞部曇此云疱狀如瘡疱
<lb n="0205a04"/>三七日名蔽尸此云凝結狀如就血四七日名徤
<lb n="0205a05"/>男此云凝厚漸堅硬故五七日名鉢羅奢佉此云
<lb n="0205a06"/>形位具諸形故。</p>
<p id="pX31p0205a0607" type="inline" rend="margin-left:1em">△三見濁相。</p>
<lb n="0205a07"/>
<p id="pX31p0205a0701">入邪見稠林若有若無等依止此諸見具足六十二。</p>
<lb n="0205a08"/>
<p id="pX31p0205a0801" rend="margin-left:1em">五見交加如稠林密茂若有是常見若無是斷見
<lb n="0205a09"/>因此二見生六十二如外道計我有四句色即是
<lb n="0205a10"/>我離色是我色大我小我住色中我大色小色住
<lb n="0205a11"/>我中四陰亦爾是為二十三世為六十并根本斷
<lb n="0205a12"/>常二見為六十二。</p>
<p id="pX31p0205a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌惱濁。</p>
<lb n="0205a13"/>
<p id="pX31p0205a1301">深著虗妄法堅受不可捨我慢自矜高諂曲心不實。</p>
<lb n="0205a14"/>
<p id="pX31p0205a1401" rend="margin-left:1em">△五劫濁相。</p>
<lb n="0205a15"/>
<p id="pX31p0205a1501">於千萬億劫不聞佛名字亦不聞正法如是人難度。</p>
<lb n="0205a16"/>
<p id="pX31p0205a1601" rend="margin-left:1em">長時無佛法即是劫濁又上來四濁集在時中故
<lb n="0205a17"/>名劫濁如是人難度者五濁障故不信一乘則不
<lb n="0205a18"/>可度也。</p>
<p id="pX31p0205a1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明為治五濁障故先說小。</p>
<lb n="0205a19"/>
<p id="pX31p0205a1901">是故舍利弗我為設方便說諸盡苦道示之以涅槃。</p>
<lb n="0205a20"/>
<p id="pX31p0205a2001" rend="margin-left:1em">此說三藏四諦也苦即苦諦苦必有因即集諦道
<lb n="0205a21"/>即道諦涅槃即滅諦。</p>
<p id="pX31p0205a2109" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明為大說小小治濁大
<lb n="0205a22"/>興。</p>
<lb n="0205a23"/>
<p id="pX31p0205a2301">我雖說涅槃是亦非真滅
(至)
來世得作佛。</p>
<lb n="0205a24"/>
<p id="pX31p0205a2401" rend="margin-left:1em">析三界妄盡滅色取空則非真滅若體達無明本
<lb n="0205b01"/>無常寂即是真滅雖本無常寂若不修道無由契
<lb n="0205b02"/>會故言佛子行道<anchor xml:id="begd1e9655"/>已<anchor xml:id="endd1e9655"/>來世得作佛也。</p>
<p id="pX31p0205b0215" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌不虗
<lb n="0205b03"/>三初明釋迦先開三。</p>
<lb n="0205b04"/>
<p id="pX31p0205b0401">我有方便力開示三乘法。</p>
<lb n="0205b05"/>
<p id="pX31p0205b0501" rend="margin-left:1em">△二明諸佛後顯實。</p>
<lb n="0205b06"/>
<p id="pX31p0205b0601">一切諸世尊皆說一乘道。</p>
<lb n="0205b07"/>
<p id="pX31p0205b0701" rend="margin-left:1em">△三正明不虗除疑。</p>
<lb n="0205b08"/>
<p id="pX31p0205b0801">今此諸大眾皆應除疑惑諸佛語無異唯一無二乘。</p>
<lb n="0205b09"/>
<p id="pX31p0205b0901" rend="margin-left:1em">前權後實誠言不虗勿生疑也。</p>
<p id="pX31p0205b0913" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌過去佛章
<lb n="0205b10"/>二初頌開三。</p>
<lb n="0205b11"/>
<p id="pX31p0205b1101">過去無數劫無量滅度佛
(至)
演說諸法相。</p>
<lb n="0205b12"/>
<p id="pX31p0205b1201" rend="margin-left:1em">△二頌顯一二初略頌上三一。</p>
<lb n="0205b13"/>
<p id="pX31p0205b1301">是諸世尊等皆說一乘法化無量眾生令入於佛道。</p>
<lb n="0205b14"/>
<p id="pX31p0205b1401" rend="margin-left:1em">皆說一乘法是頌教一化無量眾生是頌人一令
<lb n="0205b15"/>入於佛道是頌理一兼得行一也。</p>
<p id="pX31p0205b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約五乘廣
<lb n="0205b16"/>頌顯一二初總約五乘顯一實。</p>
<lb n="0205b17"/>
<p id="pX31p0205b1701">又諸大聖主知一切世間
(至)
助顯第一義。</p>
<lb n="0205b18"/>
<p id="pX31p0205b1801" rend="margin-left:1em">天人羣生類是舉諸乘以明人一更以異方便是
<lb n="0205b19"/>舉諸行以顯行一兼得教一第一義即是理一若
<lb n="0205b20"/>用圓妙正觀此即實相方便不名為異若用七方
<lb n="0205b21"/>便觀助顯第一義者名異方便。</p>
<p id="pX31p0205b2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別約五乘以
<lb n="0205b22"/>顯一三初開菩薩乘。</p>
<lb n="0205b23"/>
<p id="pX31p0205b2301">若有眾生類值諸過去佛
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e9770"/>已<anchor xml:id="endd1e9770"/>成佛道。</p>
<lb n="0205b24"/>
<p id="pX31p0205b2401" rend="margin-left:1em">若作五乘釋者但是六度菩薩乘若作七方便釋
<lb n="0205c01"/>者兼得通別菩薩乘何者三教大乘皆行六度而
<lb n="0205c02"/>運心有異相心行六度即三藏菩薩無相即通教
<lb n="0205c03"/>菩薩非相無相次第行六度即別教菩薩今但列
<lb n="0205c04"/>六度未知定判屬誰尋上文云更以異方便者非
<lb n="0205c05"/>獨六度菩薩即三教菩薩方便也六度中前五是
<lb n="0205c06"/>福後一是慧故云種種福慧昔聞法皆<anchor xml:id="begd1e9797"/>已<anchor xml:id="endd1e9797"/>成教一
<lb n="0205c07"/>昔六度行皆<anchor xml:id="begd1e9805"/>已<anchor xml:id="endd1e9805"/>成行一如是諸人等皆<anchor xml:id="begd1e9811"/>已<anchor xml:id="endd1e9811"/>成人一
<lb n="0205c08"/>皆<anchor xml:id="begd1e9820"/>已<anchor xml:id="endd1e9820"/>成佛道皆<anchor xml:id="begd1e9826"/>已<anchor xml:id="endd1e9826"/>成理一。</p>
<p id="pX31p0205c0811" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開二乘乘。</p>
<lb n="0205c09"/>
<p id="pX31p0205c0901">諸佛滅度後若人善輭心如是諸眾生皆<anchor xml:id="begd1e9841"/>已<anchor xml:id="endd1e9841"/>成佛道。</p>
<lb n="0205c10"/>
<p id="pX31p0205c1001" rend="margin-left:1em">此開聲聞緣覺皆入一乘何以得知大品歎阿羅
<lb n="0205c11"/>漢心調柔輭又淨名云住調伏心是賢聖行是以
<lb n="0205c12"/>知之昔善輭心皆成行一諸眾生是人一成佛道
<lb n="0205c13"/>是理一妙樂云二乘文中有人理行不云兼教者
<lb n="0205c14"/>秪是文略。</p>
<p id="pX31p0205c1405" type="inline" rend="margin-left:1em">△三開天人乘二初約天人小善成緣
<lb n="0205c15"/>因種子以顯實十初捨財造塔明天乘。</p>
<lb n="0205c16"/>
<p id="pX31p0205c1601">諸佛滅度<anchor xml:id="begd1e9874"/>已<anchor xml:id="endd1e9874"/>
(至)
若於曠野中積土成佛廟。</p>
<lb n="0205c17"/>
<p id="pX31p0205c1701" rend="margin-left:1em">因時至心傾財捨寶果時任運自然受樂故是天
<lb n="0205c18"/>乘也木樒者長安有木名樒亦任造像金光明云
<lb n="0205c19"/>以佛舍利如芥粟許置小塔中三十三天<anchor xml:id="begd1e9896"/>已<anchor xml:id="endd1e9896"/>有自
<lb n="0205c20"/>然果報即其義也。</p>
<p id="pX31p0205c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二戲沙作塔明人業。</p>
<lb n="0205c21"/>
<p id="pX31p0205c2101">乃至童子戲聚沙為佛塔如是諸人等皆<anchor xml:id="begd1e9912"/>已<anchor xml:id="endd1e9912"/>成佛道。</p>
<lb n="0205c22"/>
<p id="pX31p0205c2201" rend="margin-left:1em">因時泛泛悠然作善果時作意勤求得樂故是人
<lb n="0205c23"/>業也。</p>
<p id="pX31p0205c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">△三志心建像明天業。</p>
<lb n="0205c24"/>
<p id="pX31p0205c2401">若人為佛故建立諸形像
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e9935"/>已<anchor xml:id="endd1e9935"/>成佛道。</p>
<lb n="0206a01"/>
<p id="pX31p0206a0101" rend="margin-left:1em">優婆塞戒經不許用膠得失意罪而此經用者古
<lb n="0206a02"/>師云外國用樹膠耳妙樂云造像功德經有十一
<lb n="0206a03"/>種功德一者世世眼目清潔二者生處無惡三者
<lb n="0206a04"/>常生貴家四者身如紫磨金色五者豐饒珍玩六
<lb n="0206a05"/>者生賢善家七者生得為王八者作金輪王九者
<lb n="0206a06"/>生梵天壽命一劫十者不墮惡道十一者後生還
<lb n="0206a07"/>能敬重三寶又云若人臨終發言造像乃至如麥
<lb n="0206a08"/>
<g ref="CB00931"/>能除三世八十億劫生死之罪。</p>
<p id="pX31p0206a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△四戲畫作佛
<lb n="0206a09"/>明人業。</p>
<lb n="0206a10"/>
<p id="pX31p0206a1001">乃至童子戲若草木及筆或以指爪甲而畫作佛像。</p>
<lb n="0206a11"/>
<p id="pX31p0206a1101" rend="margin-left:1em">△五結成建像者顯實。</p>
<lb n="0206a12"/>
<p id="pX31p0206a1201">如是諸人等漸漸積功德
(至)
度脫無量眾。</p>
<lb n="0206a13"/>
<p id="pX31p0206a1301" rend="margin-left:1em">諸人皆成人一漸漸積功德具足大悲心即成行
<lb n="0206a14"/>一佛道即成理一既<anchor xml:id="begd1e9995"/>已<anchor xml:id="endd1e9995"/>成佛復能化他但化菩薩
<lb n="0206a15"/>即是教一。</p>
<p id="pX31p0206a1505" type="inline" rend="margin-left:1em">△六諸塵供養明天業。</p>
<lb n="0206a16"/>
<p id="pX31p0206a1601">若人於塔廟寶像及畫像
(至)
皆<anchor xml:id="begd1e10013"/>已<anchor xml:id="endd1e10013"/>成佛道。</p>
<lb n="0206a17"/>
<p id="pX31p0206a1701" rend="margin-left:1em">唄者或云唄匿此云讚頌貝大螺也。</p>
<p id="pX31p0206a1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△七散心塵
<lb n="0206a18"/>供明人業。</p>
<lb n="0206a19"/>
<p id="pX31p0206a1901">若人散亂心乃至以一華供養於𦘕像漸見無數佛。</p>
<lb n="0206a20"/>
<p id="pX31p0206a2001" rend="margin-left:1em">△八身業供養明天人業。</p>
<lb n="0206a21"/>
<p id="pX31p0206a2101">或有人禮拜或復但合掌乃至舉一手或復小低頭。</p>
<lb n="0206a22"/>
<p id="pX31p0206a2201" rend="margin-left:1em">五體著地是上禮即天業合掌低頭是中禮即人
<lb n="0206a23"/>業。</p>
<p id="pX31p0206a2302" type="inline" rend="margin-left:1em">△九結成供養者顯實。</p>
<lb n="0206a24"/>
<p id="pX31p0206a2401">以此供養像漸見無量佛
(至)
如薪盡火滅。</p>
<lb n="0206b01"/>
<p id="pX31p0206b0101" rend="margin-left:1em">非但自入佛道亦能化度眾生入於涅槃子果縛
<lb n="0206b02"/>盡名曰無餘機薪既盡應火云亡故云薪盡火滅
<lb n="0206b03"/>也。</p>
<p id="pX31p0206b0302" type="inline" rend="margin-left:1em">△十口業供養明人業。</p>
<lb n="0206b04"/>
<p id="pX31p0206b0401">若人散亂心入於塔廟中一稱南無佛皆<anchor xml:id="begd1e10082"/>已<anchor xml:id="endd1e10082"/>成佛道。</p>
<lb n="0206b05"/>
<p id="pX31p0206b0501" rend="margin-left:1em">南無或云那謨或云南摩此翻歸命或翻度我大
<lb n="0206b06"/>品云佛言若有一人稱南無佛乃至畢苦其福不
<lb n="0206b07"/>盡。</p>
<p id="pX31p0206b0702" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約聞法則成了因種子以明顯實。</p>
<lb n="0206b08"/>
<p id="pX31p0206b0801">於諸過去佛在世或滅後若有聞是法皆<anchor xml:id="begd1e10105"/>已<anchor xml:id="endd1e10105"/>成佛道。</p>
<lb n="0206b09"/>
<p id="pX31p0206b0901" rend="margin-left:1em">例上皆具相無相非相無相至心散心等五乘種
<lb n="0206b10"/>子今皆開入一實至心聞一句是天業散心聞一
<lb n="0206b11"/>句是人業。</p>
<p id="pX31p0206b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌未來佛章二初頌開三。</p>
<lb n="0206b12"/>
<p id="pX31p0206b1201">未來諸世尊其數無有量
(至)
以無量方便。</p>
<lb n="0206b13"/>
<p id="pX31p0206b1301" rend="margin-left:1em">△二頌顯一四初頌人一。</p>
<lb n="0206b14"/>
<p id="pX31p0206b1401">度脫諸眾生入佛無漏智若有聞法者無一不成佛。</p>
<lb n="0206b15"/>
<p id="pX31p0206b1501" rend="margin-left:1em">△二頌行一。</p>
<lb n="0206b16"/>
<p id="pX31p0206b1601">諸佛本誓願我所行佛道普欲令眾生亦同得此道。</p>
<lb n="0206b17"/>
<p id="pX31p0206b1701" rend="margin-left:1em">△三頌教一。</p>
<lb n="0206b18"/>
<p id="pX31p0206b1801">未來世諸佛雖說百千億
(至)
是故說一乘。</p>
<lb n="0206b19"/>
<p id="pX31p0206b1901" rend="margin-left:1em">知法常無性者實相常住無自性乃至無無因性
<lb n="0206b20"/>無性亦無性是名無性佛種從緣起者中道無性
<lb n="0206b21"/>即是佛種迷此理者由無明為緣則有眾生起解
<lb n="0206b22"/>此理者由教行為緣則有正覺起欲起佛種須一
<lb n="0206b23"/>乘教是為頌教一也。</p>
<p id="pX31p0206b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌理一。</p>
<lb n="0206b24"/>
<p id="pX31p0206b2401">是法住法位世間相常住於道場知<anchor xml:id="begd1e10185"/>已<anchor xml:id="endd1e10185"/>導師方便說。</p>
<lb n="0206c01"/>
<p id="pX31p0206c0101" rend="margin-left:1em">是法住法位者眾生正覺一如無二悉不出如故
<lb n="0206c02"/>皆以如法為位也分局定限故名為位世間相常
<lb n="0206c03"/>住者十界依正生住異滅之相名世間相以即理
<lb n="0206c04"/>故皆常住也故法智尊者云生法即性故常住異
<lb n="0206c05"/>滅即性故常即性之常非常無常言偏意圓斯之
<lb n="0206c06"/>謂歟又世間相常住者出世正覺以如為位亦以
<lb n="0206c07"/>如為相位相常住世間眾生亦以如為位亦以如
<lb n="0206c08"/>為相豈不常住世間相既常住豈非理一於道場
<lb n="0206c09"/>知<anchor xml:id="begd1e10216"/>已<anchor xml:id="endd1e10216"/>者此舉果釋成開權顯實道場朗然斯理久
<lb n="0206c10"/>暢物情障重方便施三故云導師方便說妙樂云
<lb n="0206c11"/>染淨之法皆名是法染謂眾生淨即正覺一一皆
<lb n="0206c12"/>住真如法位故云是法住法位。</p>
<p id="pX31p0206c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌現在佛章
<lb n="0206c13"/>三初頌化意。</p>
<lb n="0206c14"/>
<p id="pX31p0206c1401">天人所供養現在十方佛
(至)
亦說如是法。</p>
<lb n="0206c15"/>
<p id="pX31p0206c1501" rend="margin-left:1em">△二頌顯實。</p>
<lb n="0206c16"/>
<p id="pX31p0206c1601">知第一寂滅以方便力故雖示種種道其實為佛乘。</p>
<lb n="0206c17"/>
<p id="pX31p0206c1701" rend="margin-left:1em">知第一寂滅即頌理一其實為佛乘或頌教一或
<lb n="0206c18"/>頌行一。</p>
<p id="pX31p0206c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌開權。</p>
<lb n="0206c19"/>
<p id="pX31p0206c1901">知眾生諸行深心之所念
(至)
隨應方便說。</p>
<lb n="0206c20"/>
<p id="pX31p0206c2001" rend="margin-left:1em">△二頌釋迦章二初略頌上權實為下總譬作本
<lb n="0206c21"/>二初頌顯實。</p>
<lb n="0206c22"/>
<p id="pX31p0206c2201">今我亦如是安隱眾生故以種種法門宣示於佛道。</p>
<lb n="0206c23"/>
<p id="pX31p0206c2301" rend="margin-left:1em">今我亦如是者我即釋迦一化之主同以一實教
<lb n="0206c24"/>化眾生故言如是為下有大長者譬作本也安隱
<lb n="0207a01"/>者即大涅槃常樂住處此處寂靜無五濁障故名
<lb n="0207a02"/>安隱安隱即對不安隱謂三界有五濁障名不安
<lb n="0207a03"/>隱即為下火宅譬作本眾生即是五道受化之徒
<lb n="0207a04"/>為下五百人譬作本種種法門即對不種種為下
<lb n="0207a05"/>唯有一門譬作本妙樂云如來本以一門利物事
<lb n="0207a06"/>不獲<anchor xml:id="begd1e10304"/>已<anchor xml:id="endd1e10304"/>施種種門施權之意本在顯實故云宣示
<lb n="0207a07"/>於佛道。</p>
<p id="pX31p0207a0704" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌開權。</p>
<lb n="0207a08"/>
<p id="pX31p0207a0801">我以智慧力知眾生性欲方便說諸法皆令得歡喜。</p>
<lb n="0207a09"/>
<p id="pX31p0207a0901" rend="margin-left:1em">智慧力者即權智力也知眾生性欲者即是五道
<lb n="0207a10"/>根性有三乘差別為下三十子譬作本諸法即三
<lb n="0207a11"/>乘法也又云知眾生性欲者鑑小機也方便說諸
<lb n="0207a12"/>法者正施權也皆令得歡喜者隨宜稱機也二偈
<lb n="0207a13"/>雖略收佛一化開權顯實原始要終罄無不盡故
<lb n="0207a14"/>稱略頌為下總譬本也。</p>
<p id="pX31p0207a1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣頌上六義為下別
<lb n="0207a15"/>譬作本六初頌上五濁三初明佛有能見之眼。</p>
<lb n="0207a16"/>
<p id="pX31p0207a1601">舍利弗當知我以佛眼觀。</p>
<lb n="0207a17"/>
<p id="pX31p0207a1701" rend="margin-left:1em">佛眼觀見為下長者能見譬作本明佛在法身地
<lb n="0207a18"/>上以常寂佛眼圓照羣機若根利濁輕則以盧舍
<lb n="0207a19"/>那像說一乘法若根鈍濁重則脫瓔珞以老比丘
<lb n="0207a20"/>像驚入火宅方便開三秪是于時鑑機故言我以
<lb n="0207a21"/>佛眼觀見也若觀色法應用天眼若分別根機應
<lb n="0207a22"/>用法眼云何言以佛眼見耶佛眼圓通舉勝兼劣
<lb n="0207a23"/>又四眼入佛眼皆名為佛眼故也。</p>
<p id="pX31p0207a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌上明所
<lb n="0207a24"/>見五濁五初眾生濁。</p>
<lb n="0207b01"/>
<p id="pX31p0207b0101">見六道眾生貧窮無福慧。</p>
<lb n="0207b02"/>
<p id="pX31p0207b0201" rend="margin-left:1em">妙樂云貧窮等為眾生濁者貧故由無福痴故由
<lb n="0207b03"/>無慧痴貧眾生聚在一處故名眾生濁也。</p>
<p id="pX31p0207b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0207b04"/>命濁。</p>
<lb n="0207b05"/>
<p id="pX31p0207b0501">入生死險道相續苦不斷。</p>
<lb n="0207b06"/>
<p id="pX31p0207b0601" rend="margin-left:1em">妙樂云入生死為命濁者於生死中又加險道險
<lb n="0207b07"/>道之中命易斷故即短壽處而猶相續為命濁也。</p>
<lb n="0207b08"/>
<p id="pX31p0207b0801" rend="margin-left:1em">△三頌煩惱濁。</p>
<lb n="0207b09"/>
<p id="pX31p0207b0901">深著於五欲如𤛆牛愛尾以貪愛自蔽盲瞑無所見。</p>
<lb n="0207b10"/>
<p id="pX31p0207b1001" rend="margin-left:1em">𤛆牛者獸如牛而尾長說文云西南夷長髦牛也
<lb n="0207b11"/>牛愛其尾就身護尾人愛其尾故殺其身譬人貪
<lb n="0207b12"/>五欲而害其身亦若是也。</p>
<p id="pX31p0207b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌劫濁。</p>
<lb n="0207b13"/>
<p id="pX31p0207b1301">不求大勢佛及與斷苦法。</p>
<lb n="0207b14"/>
<p id="pX31p0207b1401" rend="margin-left:1em">妙樂云劫中無佛故名為濁四濁生此亦無所求
<lb n="0207b15"/>劫若有佛雖濁能破故經云唯我一人能為救護。</p>
<lb n="0207b16"/>
<p id="pX31p0207b1601" rend="margin-left:1em">△五頌見濁。</p>
<lb n="0207b17"/>
<p id="pX31p0207b1701">深入諸邪見以苦欲捨苦。</p>
<lb n="0207b18"/>
<p id="pX31p0207b1801" rend="margin-left:1em">或云外道五熱炙身欲望捨苦反得苦報或云諸
<lb n="0207b19"/>見即是受受即是苦行此苦因望欲捨苦豈可得
<lb n="0207b20"/>耶妙樂云六十二多故名為諸由此見故則有三
<lb n="0207b21"/>受見家之受故云見即是受三受皆苦以此苦受
<lb n="0207b22"/>欲捨苦者無有是處。</p>
<p id="pX31p0207b2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明起大悲應赴機。</p>
<lb n="0207b23"/>
<p id="pX31p0207b2301">為是眾生故而起大悲心。</p>
<lb n="0207b24"/>
<p id="pX31p0207b2401" rend="margin-left:1em">為五濁眾生故大悲熏心應入三界施設方便引
<lb n="0207c01"/>趣佛慧。</p>
<p id="pX31p0207c0104" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌施化宜不得三初明用大擬宜。</p>
<lb n="0207c02"/>
<p id="pX31p0207c0201">我始坐道場觀樹亦經行
(至)
微妙最第一。</p>
<lb n="0207c03"/>
<p id="pX31p0207c0301" rend="margin-left:1em">始坐道場者至理無時假時化物為化之初故言
<lb n="0207c04"/>始也事釋者道場在摩竭提國西南去尼連河不
<lb n="0207c05"/>遠佛初在此處脩治得道故言道場坐此樹下得
<lb n="0207c06"/>三菩提故名道樹感樹恩故觀察念地德故經行
<lb n="0207c07"/>道成賽澤之時欲以大法擬宜眾生也樹地無有
<lb n="0207c08"/>分別豈須報恩未曾有經云秪以通化傳法名報
<lb n="0207c09"/>耳三七日者過去因果經云佛成道初一七日思
<lb n="0207c10"/>惟我法妙無能受者二七日思惟眾生上中下根
<lb n="0207c11"/>三七日思惟誰應先聞法即至波羅奈為五人說
<lb n="0207c12"/>四諦等且以三乘而為三根此就小乘釋也今明
<lb n="0207c13"/>佛在法身之地寂而常照恒以佛眼洞覽無遺豈
<lb n="0207c14"/>始至道場淹留三七方思此事言三七者明有所
<lb n="0207c15"/>表也表佛初欲三周說法故假言三七耳初七思
<lb n="0207c16"/>法說次七思譬說後七思因緣說皆無機不得是
<lb n="0207c17"/>故息大施小也此偏就圓教大乘為釋耳若通途
<lb n="0207c18"/>約大乘釋者初七思惟欲說圓教次七思惟欲說
<lb n="0207c19"/>別教後七思惟欲說通教皆無機不得是故息大
<lb n="0207c20"/>說三藏三乘為方便之化也。</p>
<p id="pX31p0207c2012" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明眾生無機三
<lb n="0207c21"/>初明障重故。</p>
<lb n="0207c22"/>
<p id="pX31p0207c2201">眾生諸根鈍著樂癡所盲。</p>
<lb n="0207c23"/>
<p id="pX31p0207c2301" rend="margin-left:1em">△二明不堪聞。</p>
<lb n="0207c24"/>
<p id="pX31p0207c2401">如斯之等類云何而可度。</p>
<lb n="0208a01"/>
<p id="pX31p0208a0101" rend="margin-left:1em">△三明諸梵請。</p>
<lb n="0208a02"/>
<p id="pX31p0208a0201">爾時諸梵王及諸天帝釋
(至)
請我轉法輪。</p>
<lb n="0208a03"/>
<p id="pX31p0208a0301" rend="margin-left:1em">諸梵雖請說大佛知無機所以不說妙樂云問如
<lb n="0208a04"/>何得知梵王請大答據佛酬云若但讚佛乘等故
<lb n="0208a05"/>知是請大也若據一四天下只一梵王為三界天
<lb n="0208a06"/>主今云諸梵王者如來統御大千世界有百億四
<lb n="0208a07"/>天下則有百億梵王又禪禪各一梵王故云諸也
<lb n="0208a08"/>若論請法正在初禪三界天主也。</p>
<p id="pX31p0208a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明念欲息
<lb n="0208a09"/>化二初無機。</p>
<lb n="0208a10"/>
<p id="pX31p0208a1001">我即自思惟若但讚佛乘
(至)
墜於三惡道。</p>
<lb n="0208a11"/>
<p id="pX31p0208a1101" rend="margin-left:1em">明無機強說聞則有損。</p>
<p id="pX31p0208a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">△二息化。</p>
<lb n="0208a12"/>
<p id="pX31p0208a1201">我寧不說法疾入於涅槃。</p>
<lb n="0208a13"/>
<p id="pX31p0208a1301" rend="margin-left:1em">說則有損滅但無益故此思惟為下施權之張本
<lb n="0208a14"/>也寧
(平聲)
願詞也如人言寧可如此是願如此也。</p>
<lb n="0208a15"/>
<p id="pX31p0208a1501" rend="margin-left:1em">△二念同諸佛用權稱宜二初明化得四初三乘
<lb n="0208a16"/>疑宜。</p>
<lb n="0208a17"/>
<p id="pX31p0208a1701">尋念過去佛所行方便力我今所得道亦應說三乘。</p>
<lb n="0208a18"/>
<p id="pX31p0208a1801" rend="margin-left:1em">尋念者仍念彼雖無大機不容永捨要以方便而
<lb n="0208a19"/>誘濟之非都不知開三欲引同諸佛故云尋念也。</p>
<lb n="0208a20"/>
<p id="pX31p0208a2001" rend="margin-left:1em">△二明有小機二初明諸佛稱歎五初釋迦自敘
<lb n="0208a21"/>諸佛現。</p>
<lb n="0208a22"/>
<p id="pX31p0208a2201">作是思惟時十方佛皆現梵音慰喻我。</p>
<lb n="0208a23"/>
<p id="pX31p0208a2301" rend="margin-left:1em">佛現者由念佛方便力故現現由擬法會機二義
<lb n="0208a24"/>故佛現也。</p>
<p id="pX31p0208a2405" type="inline" rend="margin-left:1em">△二佛歎釋迦隱實設權。</p>
<lb n="0208b01"/>
<p id="pX31p0208b0101">善哉釋迦文第一之導師
(至)
而用方便力。</p>
<lb n="0208b02"/>
<p id="pX31p0208b0201" rend="margin-left:1em">上欲大化於彼無機故諸佛不歎今欲說小曲會
<lb n="0208b03"/>根緣則始終得度所以佛歎善哉也為一施三引
<lb n="0208b04"/>入佛慧即是第一導師得是無上法者即是得實
<lb n="0208b05"/>智微妙第一也而用方便力者隨諸一切佛隱實
<lb n="0208b06"/>用權也釋迦是姓此云能仁淨名疏云天竺語釋
<lb n="0208b07"/>迦為能文文為儒義即名能儒大論亦云釋迦文
<lb n="0208b08"/>佛。</p>
<p id="pX31p0208b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明諸佛亦隱實用權。</p>
<lb n="0208b09"/>
<p id="pX31p0208b0901">我等亦皆得最妙第一法為諸眾生類分別說三乘。</p>
<lb n="0208b10"/>
<p id="pX31p0208b1001" rend="margin-left:1em">△四雙釋隱實設權二義。</p>
<lb n="0208b11"/>
<p id="pX31p0208b1101">少智樂小法不自信作佛是故以方便分別說諸果。</p>
<lb n="0208b12"/>
<p id="pX31p0208b1201" rend="margin-left:1em">為眾生少智不堪聞大所以隱實而復樂小所以
<lb n="0208b13"/>施權。</p>
<p id="pX31p0208b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">△五雙結隱實設權二義。</p>
<lb n="0208b14"/>
<p id="pX31p0208b1401">雖復說三乘但為教菩薩。</p>
<lb n="0208b15"/>
<p id="pX31p0208b1501" rend="margin-left:1em">雖復說三終為顯實也。</p>
<p id="pX31p0208b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明釋迦酬順二初發
<lb n="0208b16"/>言酬順。</p>
<lb n="0208b17"/>
<p id="pX31p0208b1701">舍利弗當知我聞聖師子深淨微妙音稱南無諸佛。</p>
<lb n="0208b18"/>
<p id="pX31p0208b1801" rend="margin-left:1em">既聞諸佛稱歎即對曰南無諸佛南無此云敬從
<lb n="0208b19"/>若翻度我等非此意也妙樂云今釋迦因聞十方
<lb n="0208b20"/>諸佛慰喻乃稱南無答於諸佛故知釋迦不請諸
<lb n="0208b21"/>佛度也。</p>
<p id="pX31p0208b2104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二念順物機。</p>
<lb n="0208b22"/>
<p id="pX31p0208b2201">復作如是念我出濁惡世如諸佛所說我亦隨順行。</p>
<lb n="0208b23"/>
<p id="pX31p0208b2301" rend="margin-left:1em">△三明施化小。</p>
<lb n="0208b24"/>
<p id="pX31p0208b2401">思惟是事<anchor xml:id="begd1e10757"/>已<anchor xml:id="endd1e10757"/>即趣波羅奈
(至)
為五比丘說。</p>
<lb n="0208c01"/>
<p id="pX31p0208c0101" rend="margin-left:1em">波羅奈正音婆羅痆
(女熙切)
中印度境婆沙云有河
<lb n="0208c02"/>名波羅奈去其不遠造立王城或翻江繞城亦云
<lb n="0208c03"/>鹿苑諸法寂滅相不可以言宣下即是前說中道
<lb n="0208c04"/>無性佛種之理此理非數又不可說今以方便作
<lb n="0208c05"/>三乘說又非生非滅而以方便作生滅說又偏真
<lb n="0208c06"/>之理亦不可說以方便故作四門說初為五人說
<lb n="0208c07"/>無常有門也佛念五人當往先度故至波羅奈一
<lb n="0208c08"/>夏調根初為陳如說四諦得道次為頞<g ref="CB16014"/>䟦提說
<lb n="0208c09"/>布施生天福樂二人同時證果三為迦葉拘利二
<lb n="0208c10"/>人亦如前說皆得聖果是為三番度五比丘也。</p>
<p id="pX31p0208c1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0208c11"/>四受行悟入。</p>
<lb n="0208c12"/>
<p id="pX31p0208c1201">是名轉法輪便有涅槃音及以阿羅漢法僧差別名。</p>
<lb n="0208c13"/>
<p id="pX31p0208c1301" rend="margin-left:1em">轉佛心中化他之法度入他心名轉法輪陳如初
<lb n="0208c14"/>得初果即斷見惑分證滅諦亦是分得有餘涅槃
<lb n="0208c15"/>涅槃之音起自於此由此得成無學便有羅漢之
<lb n="0208c16"/>名能說三乘者名佛所說三乘即法初果與羅漢
<lb n="0208c17"/>名僧三寶於是現世間也妙樂云涅槃音者由弟
<lb n="0208c18"/>子受行煩惱斷處涅槃名生故名為音眾教之始
<lb n="0208c19"/>故言起自於此三寶現世間者亦約漸始且在小
<lb n="0208c20"/>乘未論一體。</p>
<p id="pX31p0208c2006" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋疑念。</p>
<lb n="0208c21"/>
<p id="pX31p0208c2101">從久遠劫來讚示涅槃法生死苦永盡我常如是說。</p>
<lb n="0208c22"/>
<p id="pX31p0208c2201" rend="margin-left:1em">恐疑師云佛初未能鑑機尋念諸佛始知根性即
<lb n="0208c23"/>釋云非我不知用於方便特欲引同故念諸佛非
<lb n="0208c24"/>始念方知從久遠劫來見其樂小<anchor xml:id="begd1e10846"/>已<anchor xml:id="endd1e10846"/>為讚示令盡
<lb n="0209a01"/>眾苦所以聞小即得解脫也恐疑弟子云云何眾
<lb n="0209a02"/>生一世暫聞即證羅漢即釋云從久遠劫來為其
<lb n="0209a03"/>讚示稱於本習故速得道故以一偈釋二疑也。</p>
<p id="pX31p0209a0319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0209a04"/>三頌顯真實四初頌人一。</p>
<lb n="0209a05"/>
<p id="pX31p0209a0501">舍利弗當知
(至)
曾從諸佛聞方便所說法。</p>
<lb n="0209a06"/>
<p id="pX31p0209a0601" rend="margin-left:1em">此二行頌人一三乘行人皆是佛子故也又此二
<lb n="0209a07"/>行亦名大乘機發亦云索果明由機發故索果索
<lb n="0209a08"/>果由於機發此應有四句自有障除機未發如諸
<lb n="0209a09"/>羅漢在三藏時以樂小故濁障雖除大根鈍故妙
<lb n="0209a10"/>機未發自有大機發障未除如法華中諸凡夫人
<lb n="0209a11"/>等雖未斷結以大根利故機發自有障即除機即
<lb n="0209a12"/>發如說無量義經時證二乘果即於此座大機即
<lb n="0209a13"/>發自有障未除機未發即五千等是也志求佛道
<lb n="0209a14"/>者即是索大非求小果也咸以恭敬心皆來至佛
<lb n="0209a15"/>所者一云耻小慕大大機感佛故云至佛所今明
<lb n="0209a16"/>非但機至佛所亦乃身到如無量義中四眾圍繞
<lb n="0209a17"/>合掌敬心欲聞具足道也曾從諸佛聞方便所說
<lb n="0209a18"/>法者此中初味調伏受行三藏六度通別等三教
<lb n="0209a19"/>方便由此調熱故使障除機發而求大也。</p>
<p id="pX31p0209a1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0209a20"/>理一。</p>
<lb n="0209a21"/>
<p id="pX31p0209a2101">我即作是念如來所以出為說佛慧故今正是其時。</p>
<lb n="0209a22"/>
<p id="pX31p0209a2201" rend="margin-left:1em">此一行頌理一故云為說佛慧即上種智佛知見
<lb n="0209a23"/>也又從此至下今我喜無畏二行一句亦名佛歡
<lb n="0209a24"/>喜佛為佛慧故出昔障重無機不得即說佛慧中
<lb n="0209b01"/>間雖障除又未得說今機發正是說時故云今正
<lb n="0209b02"/>是其時又昔眾生機鈍智小恐其謗法墮惡故未
<lb n="0209b03"/>是說時今機利智大聞必信解故佛歡喜無畏者
<lb n="0209b04"/>不畏執小謗大起罪墮惡故言無畏也。</p>
<p id="pX31p0209b0416" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌教
<lb n="0209b05"/>一。</p>
<lb n="0209b06"/>
<p id="pX31p0209b0601">舍利弗當知鈍根小智人
(至)
但說無上道。</p>
<lb n="0209b07"/>
<p id="pX31p0209b0701" rend="margin-left:1em">此二行頌教一故云但說無上道又從於諸菩薩
<lb n="0209b08"/>眾至但說無上道三句亦名正顯實也五乘是曲
<lb n="0209b09"/>而非直通別偏傍而非正今皆捨彼偏曲但說正
<lb n="0209b10"/>直一道也。</p>
<p id="pX31p0209b1005" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌行一。</p>
<lb n="0209b11"/>
<p id="pX31p0209b1101">菩薩聞是法疑網皆<anchor xml:id="begd1e10969"/>已<anchor xml:id="endd1e10969"/>除千二百羅漢悉亦當作佛。</p>
<lb n="0209b12"/>
<p id="pX31p0209b1201" rend="margin-left:1em">此一行頌行一故云悉亦當作佛又此一行亦名
<lb n="0209b13"/>信行悟入六度通教二菩薩初聞略說動舊執致
<lb n="0209b14"/>新疑今悉<anchor xml:id="begd1e10984"/>已<anchor xml:id="endd1e10984"/>除非獨菩薩二乘亦爾而云聲聞皆
<lb n="0209b15"/>當作佛者昔教不說二乘作佛今與授記授記豈
<lb n="0209b16"/>獨二乘除疑豈獨菩薩互存則兩備。</p>
<p id="pX31p0209b1615" type="inline" rend="margin-left:1em">○舍利弗當
<lb n="0209b17"/>知下亦名大乘機動我即作是念下亦名佛歡喜
<lb n="0209b18"/>於諸菩薩中下亦名正顯實菩薩聞是法下亦名
<lb n="0209b19"/>受行悟入。</p>
<p id="pX31p0209b1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△四歎法希有二初頌上如是妙法。</p>
<lb n="0209b20"/>
<p id="pX31p0209b2001">如三世諸佛說法之儀式我今亦如是說無分別法。</p>
<lb n="0209b21"/>
<p id="pX31p0209b2101" rend="margin-left:1em">如三世者引同諸佛用權權是引物之儀式也說
<lb n="0209b22"/>無分別法引同諸佛顯實實則言語道斷豈存儀
<lb n="0209b23"/>式又權實無分別為鈍根小智分別權實今還悟
<lb n="0209b24"/>入一三不二即知佛說三一無分別也諸佛皆爾
<lb n="0209c01"/>何獨我耶。</p>
<p id="pX31p0209c0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌上時乃說之五初舉人難遇。</p>
<lb n="0209c02"/>
<p id="pX31p0209c0201">諸佛興出世懸遠值遇難。</p>
<lb n="0209c03"/>
<p id="pX31p0209c0301" rend="margin-left:1em">久久懸遠時有佛出此舉人難。</p>
<p id="pX31p0209c0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉法難說。</p>
<lb n="0209c04"/>
<p id="pX31p0209c0401">正使出于世說是法復難。</p>
<lb n="0209c05"/>
<p id="pX31p0209c0501" rend="margin-left:1em">如今佛出世四十餘年始顯真實。</p>
<p id="pX31p0209c0514" type="inline" rend="margin-left:1em">△三舉聞法難。</p>
<lb n="0209c06"/>
<p id="pX31p0209c0601">無量無數劫聞是法亦難。</p>
<lb n="0209c07"/>
<p id="pX31p0209c0701" rend="margin-left:1em">如五千之流梵音盈耳越席而去聞豈不難乎。</p>
<p id="pX31p0209c0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0209c08"/>四舉信受難。</p>
<lb n="0209c09"/>
<p id="pX31p0209c0901">能聽是法者斯人亦復難。</p>
<lb n="0209c10"/>
<p id="pX31p0209c1001" rend="margin-left:1em">眾中唯身子前達中下之機雖聽猶未能了。</p>
<p id="pX31p0209c1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0209c11"/>舉華譬四難。</p>
<lb n="0209c12"/>
<p id="pX31p0209c1201">譬如優曇華
(至)
是人甚希有過於優曇華。</p>
<lb n="0209c13"/>
<p id="pX31p0209c1301" rend="margin-left:1em">此華非其時不現現則維其時故云時時乃一出
<lb n="0209c14"/>但合聞者難餘例可解。</p>
<p id="pX31p0209c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌上不虗二初勿於
<lb n="0209c15"/>可信人生疑。</p>
<lb n="0209c16"/>
<p id="pX31p0209c1601">汝等勿有疑我為諸法王
(至)
無聲聞弟子。</p>
<lb n="0209c17"/>
<p id="pX31p0209c1701" rend="margin-left:1em">法王者夫為人王言則不二佛為法王豈容虗說
<lb n="0209c18"/>夫方便可是權假真實寧應是妄聞法王說法勿
<lb n="0209c19"/>生疑也。</p>
<p id="pX31p0209c1904" type="inline" rend="margin-left:1em">△二勿於可信法起疑。</p>
<lb n="0209c20"/>
<p id="pX31p0209c2001">汝等舍利弗聲聞及菩薩當知是妙法諸佛之秘要。</p>
<lb n="0209c21"/>
<p id="pX31p0209c2101" rend="margin-left:1em">四十餘年蘊在佛心他無知者名為秘一乘直道
<lb n="0209c22"/>總攝萬途故言要也。</p>
<p id="pX31p0209c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">△六揀眾敦信二初頌揀眾
<lb n="0209c23"/>三初頌揀增上慢非佛弟子。</p>
<lb n="0209c24"/>
<p id="pX31p0209c2401">以五濁惡世但樂著諸欲如是等眾生終不求佛道。</p>
<lb n="0210a01"/>
<p id="pX31p0210a0101" rend="margin-left:1em">若樂諸欲是行魔業故須揀之上文著涅槃尚非
<lb n="0210a02"/>佛弟子此文著生死那是佛弟子互揀非耳終不
<lb n="0210a03"/>求佛道者頌上揀增上慢上慢者未得上法謂得
<lb n="0210a04"/>上法是故其人不求佛道也。</p>
<p id="pX31p0210a0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌佛滅後解義
<lb n="0210a05"/>者難得。</p>
<lb n="0210a06"/>
<p id="pX31p0210a0601">當來世惡人聞佛說一乘迷惑不信受破法墮惡道。</p>
<lb n="0210a07"/>
<p id="pX31p0210a0701" rend="margin-left:1em">此明不善人勿為說也。</p>
<p id="pX31p0210a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌若遇餘佛便得決
<lb n="0210a08"/>了。</p>
<lb n="0210a09"/>
<p id="pX31p0210a0901">有慚愧清淨志求佛道者當為如是等廣讚一乘道。</p>
<lb n="0210a10"/>
<p id="pX31p0210a1001" rend="margin-left:1em">此明善人當為說也。</p>
<p id="pX31p0210a1009" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌敦信二初敦信於權。</p>
<lb n="0210a11"/>
<p id="pX31p0210a1101">舍利弗當知諸佛法如是
(至)
不能曉了此。</p>
<lb n="0210a12"/>
<p id="pX31p0210a1201" rend="margin-left:1em">初一行結秘要明此法如是先以萬億方便然後
<lb n="0210a13"/>乃示真實其不習學不能曉了此正結不善者勿
<lb n="0210a14"/>為說也兼對習學者則能曉了此乃可為說也。</p>
<p id="pX31p0210a1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0210a15"/>二敦信於實。</p>
<lb n="0210a16"/>
<p id="pX31p0210a1601">汝等既<anchor xml:id="begd1e11217"/>已<anchor xml:id="endd1e11217"/>知諸佛世之師
(至)
自知當作佛。</p>
<lb n="0210a17"/>
<p id="pX31p0210a1701" rend="margin-left:1em">方便施權正為於實權實無疑自知作佛。</p>
<lb n="0210a18"/>
<lb n="0210a19"/>妙法蓮華經科註卷第一<lb n="0210b01"/>妙法蓮華經科註卷第二<lb n="0210b02"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0210b03"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0210b04"/>
<p id="pX31p0210b0401">妙法蓮華經譬喻品第三</p>
<lb n="0210b05"/>
<p id="pX31p0210b0501" rend="margin-left:1em">譬者比況也喻者曉訓也託此況彼寄淺訓深前
<lb n="0210b06"/>法說周作三乘一乘說廣明五佛開三顯一上根
<lb n="0210b07"/>利智圓聞獲悟中下之流抱迷未受動執生疑踟
<lb n="0210b08"/>蹰岐道是故更約三車一車譬喻而說使其悟解
<lb n="0210b09"/>故言譬喻品。</p>
<p id="pX31p0210b0906" type="inline" rend="margin-left:1em">○以類比況謂之譬開曉令悟謂之
<lb n="0210b10"/>喻。</p>
<p id="pX31p0210b1002" type="inline" rend="margin-left:1em">△二身子領解二初經家敘起二初敘內解。</p>
<lb n="0210b11"/>
<p id="pX31p0210b1101">爾時舍利弗踊躍歡喜。</p>
<lb n="0210b12"/>
<p id="pX31p0210b1201" rend="margin-left:1em">內解在心名喜喜動於形名踴躍從妙人聞妙法
<lb n="0210b13"/>得妙解故踊躍歡喜也初住名歡喜住初行亦名
<lb n="0210b14"/>歡喜行初地亦名歡喜地身子既是上根利智必
<lb n="0210b15"/>是超入之歡喜設不超入亦是初住之歡喜也妙
<lb n="0210b16"/>樂云初住名歡喜者三法開發同初地故。</p>
<p id="pX31p0210b1617" type="inline" rend="margin-left:1em">△二敘
<lb n="0210b17"/>外儀。</p>
<lb n="0210b18"/>
<p id="pX31p0210b1801">即起合掌瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0210b19"/>
<p id="pX31p0210b1901" rend="margin-left:1em">即起合掌表昔權實為二如掌不合今解權即實
<lb n="0210b20"/>如二掌合故云合掌向佛者昔權非佛因實非佛
<lb n="0210b21"/>果今解權即實成大圓因因必趨果故云向佛瞻
<lb n="0210b22"/>仰尊顏者表其解實實即佛境非方便法瞻仰尊
<lb n="0210b23"/>顏無餘思念表開佛知見也。</p>
<p id="pX31p0210b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二身子自陳二初
<lb n="0210b24"/>長行三初標三喜。</p>
<lb n="0210c01"/>
<p id="pX31p0210c0101">而白佛言今從世尊聞此法音心懷踴躍得未曾有。</p>
<lb n="0210c02"/>
<p id="pX31p0210c0201" rend="margin-left:1em">今從世尊標我身見佛身故名身喜聞此法音依
<lb n="0210c03"/>於佛口聞而歡喜故名口喜得未曾有是我意解佛
<lb n="0210c04"/>意故名意喜。</p>
<p id="pX31p0210c0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋失三初明昔不見佛為身失。</p>
<lb n="0210c05"/>
<p id="pX31p0210c0501">所以者何
(至)
甚自感傷失於如來無量知見。</p>
<lb n="0210c06"/>
<p id="pX31p0210c0601" rend="margin-left:1em">昔佛為菩薩受記我不預斯事見佛義遠既不見
<lb n="0210c07"/>佛故無身喜聞如是法者若日照高山時密有聞
<lb n="0210c08"/>義顯如聾啞不得言聞如是法也秖是方等教中
<lb n="0210c09"/>聞大乘實慧與今不殊故言聞如是法也受記者
<lb n="0210c10"/>亦是方等中與菩薩記二乘不預甚自感傷者思
<lb n="0210c11"/>益淨名中聞褒大折小內疑而外鄙名為感傷失
<lb n="0210c12"/>如來知見者失佛眼之見失佛智之知也。</p>
<p id="pX31p0210c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明
<lb n="0210c13"/>昔不聞法為口失。</p>
<lb n="0210c14"/>
<p id="pX31p0210c1401">世尊我常獨處山林樹下
(至)
是我等咎非世尊也。</p>
<lb n="0210c15"/>
<p id="pX31p0210c1501" rend="margin-left:1em">以身處山林心執小道則不聞法故無口喜同入
<lb n="0210c16"/>法性者謂與菩薩同入正出其執小之過以由不
<lb n="0210c17"/>知小乘法性之外別有妙理菩薩得之故也既執
<lb n="0210c18"/>所入之一理疑於三教能入之門見佛授菩薩記
<lb n="0210c19"/>則疑佛有偏所以成過是我等咎者由我迷權何
<lb n="0210c20"/>關理教由我惑實何關佛偏追述昔非仰謝如來
<lb n="0210c21"/>是為引過自歸也妙樂云三教者三乘之教也。</p>
<p id="pX31p0210c2119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0210c22"/>三明昔意不解為意失。</p>
<lb n="0210c23"/>
<p id="pX31p0210c2301">所以者何若我等待說所因
(至)
終日竟夜每自剋責。</p>
<lb n="0210c24"/>
<p id="pX31p0210c2401" rend="margin-left:1em">以不待說所因則無實解又不識方便故無權解
<lb n="0211a01"/>解無故故無意喜待說所因有二義一不受待對
<lb n="0211a02"/>於前二不停待於後初華嚴明三諦之慧是得佛
<lb n="0211a03"/>之因以此待對於我而我不受是失之於前諸佛
<lb n="0211a04"/>法久後要當說真實我不停待怱怱取小是失之
<lb n="0211a05"/>於後若待此前後必得大乘度脫也不解方便等
<lb n="0211a06"/>者不知三乘是方便之權輙便信受取證小果對
<lb n="0211a07"/>佛陳過故云世尊我從昔來等不待說所因者自
<lb n="0211a08"/>責不解實也不解方便者自責不解權也。</p>
<p id="pX31p0211a0817" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結
<lb n="0211a09"/>成二初結。</p>
<lb n="0211a10"/>
<p id="pX31p0211a1001">而今從佛聞所未聞
(至)
身意泰然快得安隱。</p>
<lb n="0211a11"/>
<p id="pX31p0211a1101" rend="margin-left:1em">從佛是結身喜聞法是結口喜斷諸疑悔是結意
<lb n="0211a12"/>喜。</p>
<p id="pX31p0211a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二成。</p>
<lb n="0211a13"/>
<p id="pX31p0211a1301">今日乃知真是佛子從佛口生從法化生得佛法分。</p>
<lb n="0211a14"/>
<p id="pX31p0211a1401" rend="margin-left:1em">乃知真是佛子近佛義成結身成也從佛口生結
<lb n="0211a15"/>口成也從法化生結意成也。</p>
<p id="pX31p0211a1512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初頌標
<lb n="0211a16"/>喜。</p>
<lb n="0211a17"/>
<p id="pX31p0211a1701">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0211a18"/>
<p id="pX31p0211a1801">我聞是法音得所未曾有心懷大歡喜疑網皆<anchor xml:id="begd1e11486"/>已<anchor xml:id="endd1e11486"/>除。</p>
<lb n="0211a19"/>
<p id="pX31p0211a1901" rend="margin-left:1em">△二頌釋喜三初頌見佛喜。</p>
<lb n="0211a20"/>
<p id="pX31p0211a2001">昔來蒙佛教不失於大乘
(至)
聞亦除憂惱。</p>
<lb n="0211a21"/>
<p id="pX31p0211a2101" rend="margin-left:1em">長行明失知見頌中明不失大乘長行論失論遠
<lb n="0211a22"/>頌論近論得文互現耳。</p>
<p id="pX31p0211a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌不聞法二初頌上
<lb n="0211a23"/>身遠故不聞。</p>
<lb n="0211a24"/>
<p id="pX31p0211a2401">我處於山谷或在林樹下
(至)
金色三十二。</p>
<lb n="0211b01"/>
<p id="pX31p0211b0101" rend="margin-left:1em">一足下安平如奩底二足下千輻輪相三手足指
<lb n="0211b02"/>長四手足柔軟五手足指合縵網六足跟滿足七
<lb n="0211b03"/>足趺高好八伊尼延鹿王腨
(音善膓也)
九立手摩膝十
<lb n="0211b04"/>陰藏相如馬王十一身縱廣等十二諸毛孔上生
<lb n="0211b05"/>青色柔軟十三毛上向右旋十四金色光十五身
<lb n="0211b06"/>光面各一丈十六皮膚細滑不受塵水不停蚊蚋
<lb n="0211b07"/>十七兩足下兩手兩肩項中七處皆滿十八兩腋
<lb n="0211b08"/>下滿十九身如師子二十身端直二十一肩圓好
<lb n="0211b09"/>二十二四十齒具足二十三齒白淨齊密根深二
<lb n="0211b10"/>十四四牙白而大二十五頰車如師子二十六咽
<lb n="0211b11"/>中津液得味中上味二十七舌大薄覆面至髮際
<lb n="0211b12"/>二十八梵音深遠如迦陵頻伽聲二十九眼色如
<lb n="0211b13"/>金精三十眼𥇒如牛王三十一眉間白毫相如兜
<lb n="0211b14"/>羅綿三十二頂肉髻成。</p>
<lb n="0211b15"/>
<p id="pX31p0211b1501">十力諸解脫同共一法中而不得此事八十種妙好。</p>
<lb n="0211b16"/>
<p id="pX31p0211b1601" rend="margin-left:1em">一無見頂相二鼻高好孔不現三眉如初月四耳
<lb n="0211b17"/>輪輻相五身堅實六骨際如鈎鎖七身一時迴如
<lb n="0211b18"/>象王八行時足去地四寸而印文現九爪如赤銅
<lb n="0211b19"/>色十膝骨堅著圓好十一身清潔十二身柔軟十
<lb n="0211b20"/>三身不曲十四指長纖圓十五指文藏覆十六脉
<lb n="0211b21"/>深不現十七踝不現十八身潤澤十九身自持不
<lb n="0211b22"/>逶迤二十身滿足二十一容儀備足二十二容儀
<lb n="0211b23"/>滿足二十三住處安無能動者二十四威振一切
<lb n="0211b24"/>二十五一切樂觀二十六面不長大二十七正容
<lb n="0211c01"/>貌不撓色二十八面具滿足二十九唇如頻婆果
<lb n="0211c02"/>色三十言音深遠三十一臍深圓好三十二毛右
<lb n="0211c03"/>旋三十三手足滿三十四手足如意三十五手文
<lb n="0211c04"/>明直三十六手文長三十七手文不斷三十八一
<lb n="0211c05"/>切惡心眾生見者和悅三十九面廣姝好四十面
<lb n="0211c06"/>淨滿如月四十一隨眾生意和悅與語四十二毛
<lb n="0211c07"/>孔出香氣四十三口出無上香四十四容儀如師
<lb n="0211c08"/>子四十五進止如象王四十六行法如鵞王四十
<lb n="0211c09"/>七頭如摩陀那果四十八一切聲分具足四十九
<lb n="0211c10"/>四牙白利五十舌赤色五十一舌薄五十二毛紅
<lb n="0211c11"/>色五十三毛軟淨五十四眼廣長五十五孔門相
<lb n="0211c12"/>具五十六手足赤白如蓮華色五十七臍不出五
<lb n="0211c13"/>十八腹不現五十九細腹六十身不傾動六十一
<lb n="0211c14"/>身持重六十二其身大六十三身長六十四手足
<lb n="0211c15"/>軟滑六十五四邊光各一丈六十六光照身而行
<lb n="0211c16"/>六十七等視眾生六十八不輕眾生六十九隨眾
<lb n="0211c17"/>生音聲不增不減七十說法不著七十一隨眾生
<lb n="0211c18"/>語言說法七十二發音報眾聲七十三次第有因
<lb n="0211c19"/>緣說法七十四一切眾生不能盡觀相七十五觀
<lb n="0211c20"/>無厭足七十六髮長好七十七髮不亂七十八髮
<lb n="0211c21"/>旋好七十九髮色青珠八十手足有德相。</p>
<lb n="0211c22"/>
<p id="pX31p0211c2201">十八不共法。</p>
<lb n="0211c23"/>
<p id="pX31p0211c2301" rend="margin-left:1em">一身無失二口無失三念無失四無異想五無不
<lb n="0211c24"/>定心六無不知<anchor xml:id="begd1e11663"/>已<anchor xml:id="endd1e11663"/>捨
(佛於一切法悉皆照知方捨無有一法不經心知而捨者)
<lb n="0212a01"/>七欲無減
(欲度一切心無厭足故)
八精進無減九念無減十
<lb n="0212a02"/>慧無減十一解脫無減
(佛具二種解脫一有為解脫謂無漏智慧相應解脫
<lb n="0212a03"/>也二無為解脫謂一切煩惱都盡無餘也)
十二解脫知見無減十三一
<lb n="0212a04"/>切身業隨智慧行十四一切口業隨智慧行十五
<lb n="0212a05"/>一切意業隨智慧行十六智慧知過去世無礙十
<lb n="0212a06"/>七智慧知未來世無礙十八智慧知現在世無礙。</p>
<lb n="0212a07"/>
<p id="pX31p0212a0701">如是等功德而我皆<anchor xml:id="begd1e11698"/>已<anchor xml:id="endd1e11698"/>失
(至)
令眾至道場。</p>
<lb n="0212a08"/>
<p id="pX31p0212a0801" rend="margin-left:1em">我常於日夜者生死為夜涅槃為日為生死中有
<lb n="0212a09"/>涅槃為生死外有涅槃若得悟時二疑雙遣妙樂
<lb n="0212a10"/>云若生死中有涅槃即大乘意若生死中無涅槃
<lb n="0212a11"/>即小乘意昔於機中有此疑故於今日有此疑事
<lb n="0212a12"/>所以思惟欲問也。</p>
<p id="pX31p0212a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌入法性故不聞。</p>
<lb n="0212a13"/>
<p id="pX31p0212a1301">我本著邪見
(至)
爾時心自謂得至於滅度。</p>
<lb n="0212a14"/>
<p id="pX31p0212a1401" rend="margin-left:1em">邪見是凡夫著入法性是二乘著凡夫初著邪見
<lb n="0212a15"/>世尊為說真空之法拔其邪見二乘既證真空當
<lb n="0212a16"/>爾之時莫不自謂<anchor xml:id="begd1e11740"/>已<anchor xml:id="endd1e11740"/>得究竟涅槃故凡夫二乘俱
<lb n="0212a17"/>不聞大乘法也梵志即婆羅門其人種類自云從
<lb n="0212a18"/>梵天口生唯五天竺有餘國即無也。</p>
<p id="pX31p0212a1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌心得
<lb n="0212a19"/>解。</p>
<lb n="0212a20"/>
<p id="pX31p0212a2001">而今乃自覺非是實滅度
(至)
永盡滅無餘。</p>
<lb n="0212a21"/>
<p id="pX31p0212a2101" rend="margin-left:1em">涅槃亦翻滅度昔所證涅槃非大涅槃若得作佛
<lb n="0212a22"/>惑盡果亡方名大乘涅槃也。</p>
<lb n="0212a23"/>
<p id="pX31p0212a2301">佛於大眾中說我當作佛。</p>
<lb n="0212a24"/>
<p id="pX31p0212a2401" rend="margin-left:1em">△三頌結成。</p>
<lb n="0212b01"/>
<p id="pX31p0212b0101">聞如是法音疑悔悉<anchor xml:id="begd1e11787"/>已<anchor xml:id="endd1e11787"/>除
(至)
我聞疑網斷。</p>
<lb n="0212b02"/>
<p id="pX31p0212b0201" rend="margin-left:1em">說我當作佛者方便品云我記如是人來世成佛
<lb n="0212b03"/>道是也聞佛所說等者初聞略開三顯一動執生
<lb n="0212b04"/>疑疑佛為魔今知佛昔因緣譬說皆是為實施權
<lb n="0212b05"/>權既即實故心安疑斷也。</p>
<lb n="0212b06"/>
<p id="pX31p0212b0601">佛說過去世無量滅度佛
(至)
謂是魔所為。</p>
<lb n="0212b07"/>
<p id="pX31p0212b0701" rend="margin-left:1em">身子既聞五佛開權顯實方知世尊今日所說是
<lb n="0212b08"/>真實道非魔作佛惱亂我心波旬正音波卑夜此
<lb n="0212b09"/>云惡常有惡意成惡法故上長行中明不待所因
<lb n="0212b10"/>不解方便今頌中聞當作佛是得所因聞五佛道
<lb n="0212b11"/>同解魔非魔是解方便互顯一邊耳。</p>
<lb n="0212b12"/>
<p id="pX31p0212b1201">聞佛柔軟音深遠甚微妙
(至)
教化諸菩薩。</p>
<lb n="0212b13"/>
<p id="pX31p0212b1301" rend="margin-left:1em">初一行半頌結前三句結口喜後三句結意喜次
<lb n="0212b14"/>一行頌成。</p>
<p id="pX31p0212b1405" type="inline" rend="margin-left:1em">△三如來述成三初昔曾教大。</p>
<lb n="0212b15"/>
<p id="pX31p0212b1501">爾時佛告舍利弗
(至)
我以方便引導汝故生我法中。</p>
<lb n="0212b16"/>
<p id="pX31p0212b1601" rend="margin-left:1em">無上道者十住婆沙論云身無上謂相好受持無
<lb n="0212b17"/>上謂自利利他具足無上謂到彼岸智慧無上謂
<lb n="0212b18"/>四無礙不思議無上謂六波羅蜜解脫無上謂大
<lb n="0212b19"/>涅槃行無上謂聖行梵行瓔珞經十三云道當清
<lb n="0212b20"/>淨穢濁非道道當一心多想非道道當知足多欲
<lb n="0212b21"/>非道道當恭敬憍慢非道道當檢意放逸非道道
<lb n="0212b22"/>當顯耀自隱非道道當連屬無行非道道當覺悟
<lb n="0212b23"/>愚惑非道道當教化矜悋非道道近善友習惡非
<lb n="0212b24"/>道如是等種種明無上道今經以圓道為無上道
<lb n="0212c01"/>若偏若次皆他經所論長夜隨我受學者昔雖大
<lb n="0212c02"/>化未破界內無明惑暗心中隨佛受學故云長夜
<lb n="0212c03"/>等縱若未破見思所聞一句成了因種納種在識
<lb n="0212c04"/>永劫不失以暗望明暗尚非謬況今真悟寧是虗
<lb n="0212c05"/>耶故舉昔曾教大述見佛不謬也我以方便引導
<lb n="0212c06"/>汝故生我法中者此義兩向若昔以大化今生大
<lb n="0212c07"/>解故云引導生我法中此屬初曾教大意若令免
<lb n="0212c08"/>惡道權以小引故云引導生我法中此屬第二中
<lb n="0212c09"/>忘取小意。</p>
<p id="pX31p0212c0905" type="inline" rend="margin-left:1em">△二中忘取小。</p>
<lb n="0212c10"/>
<p id="pX31p0212c1001">舍利弗我昔教汝志願佛道
(至)
而便自謂<anchor xml:id="begd1e11913"/>已<anchor xml:id="endd1e11913"/>得滅度。</p>
<lb n="0212c11"/>
<p id="pX31p0212c1101" rend="margin-left:1em">汝今悉忘者自有中途廢大習小名中途悉忘若
<lb n="0212c12"/>而今自謂<anchor xml:id="begd1e11927"/>已<anchor xml:id="endd1e11927"/>得滅度即是而今悉忘由忘大習小
<lb n="0212c13"/>致有憂悔而得聞法不虗也。</p>
<p id="pX31p0212c1312" type="inline" rend="margin-left:1em">△三還為說大。</p>
<lb n="0212c14"/>
<p id="pX31p0212c1401">我今還欲令汝憶念
(至)
教菩薩法佛所護念。</p>
<lb n="0212c15"/>
<p id="pX31p0212c1501" rend="margin-left:1em">我今還欲令汝憶念本願即是述其得解不虗先
<lb n="0212c16"/>施權教成其中途小善後顯真實遂其本願大心
<lb n="0212c17"/>也。</p>
<p id="pX31p0212c1702" type="inline" rend="margin-left:1em">△四佛與授記二初長行十初劫數。</p>
<lb n="0212c18"/>
<p id="pX31p0212c1801">舍利弗汝於未來世過無量無邊不可思議劫。</p>
<lb n="0212c19"/>
<p id="pX31p0212c1901" rend="margin-left:1em">此下是授記段若得大解自知得佛何俟須記記
<lb n="0212c20"/>有四意一昔未記二乘而今須記二中下未悟以
<lb n="0212c21"/>記勉勵之三令聞者結緣四滿其本願是故記也
<lb n="0212c22"/>妙樂云問既得記<anchor xml:id="begd1e11977"/>已<anchor xml:id="endd1e11977"/>何故更經若干劫耶答若記
<lb n="0212c23"/>菩薩但通途云得無生等今記聲聞須約劫國應
<lb n="0212c24"/>佛成處須有機緣此諸聲聞昔未曾有淨土之行
<lb n="0213a01"/>蒙記<anchor xml:id="begd1e11992"/>已<anchor xml:id="endd1e11992"/>後與物結緣物機不同致劫多少又諸聲
<lb n="0213a02"/>聞時不同者為逗物宜隨機長短機緣不等初住
<lb n="0213a03"/>何殊。</p>
<p id="pX31p0213a0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二行因。</p>
<lb n="0213a04"/>
<p id="pX31p0213a0401">供養若干千萬億佛奉持正法具足菩薩所行之道。</p>
<lb n="0213a05"/>
<p id="pX31p0213a0501" rend="margin-left:1em">△三得果。</p>
<lb n="0213a06"/>
<p id="pX31p0213a0601">當得作佛號曰華光
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0213a07"/>
<p id="pX31p0213a0701" rend="margin-left:1em">△四國土。</p>
<lb n="0213a08"/>
<p id="pX31p0213a0801">國名離垢
(至)
其傍各有七寶行樹常有華果。</p>
<lb n="0213a09"/>
<p id="pX31p0213a0901" rend="margin-left:1em">△五說法。</p>
<lb n="0213a10"/>
<p id="pX31p0213a1001">華光如來亦以三乘
(至)
以本願故說三乘法。</p>
<lb n="0213a11"/>
<p id="pX31p0213a1101" rend="margin-left:1em">準今釋迦故云亦以舍利下明說三意土淨唯一
<lb n="0213a12"/>酧願說三即施即廢問何處願說準大悲空藏經
<lb n="0213a13"/>云身子於六十劫行菩薩道因婆羅門乞眼唾而
<lb n="0213a14"/>踐之身子瞋退作凡夫願成佛日開三乘法故云
<lb n="0213a15"/>以本願等也。</p>
<p id="pX31p0213a1506" type="inline" rend="margin-left:1em">△六劫名。</p>
<lb n="0213a16"/>
<p id="pX31p0213a1601">其劫名大寶莊嚴
(至)
其國中以菩薩為大寶故。</p>
<lb n="0213a17"/>
<p id="pX31p0213a1701" rend="margin-left:1em">△七眾數。</p>
<lb n="0213a18"/>
<p id="pX31p0213a1801">彼諸菩薩無量無邊
(至)
如是菩薩充滿其國。</p>
<lb n="0213a19"/>
<p id="pX31p0213a1901" rend="margin-left:1em">△八壽量。</p>
<lb n="0213a20"/>
<p id="pX31p0213a2001">舍利弗華光佛壽十二小劫
(至)
其國人民壽八小劫。</p>
<lb n="0213a21"/>
<p id="pX31p0213a2101" rend="margin-left:1em">△九補處。</p>
<lb n="0213a22"/>
<p id="pX31p0213a2201">華光如來過十二小劫
(至)
其佛國土亦復如是。</p>
<lb n="0213a23"/>
<p id="pX31p0213a2301" rend="margin-left:1em">△十正像。</p>
<lb n="0213a24"/>
<p id="pX31p0213a2401">舍利弗是華光佛滅度之後
(至)
亦三十二小劫。</p>
<lb n="0213b01"/>
<p id="pX31p0213b0101" rend="margin-left:1em">大論四十八云舍利弗正法三十二小劫者三災
<lb n="0213b02"/>饑病刀滅眾生者名小劫又直是時節名小劫如
<lb n="0213b03"/>說法華經六十小劫亦是時節數耳非三災滅外
<lb n="0213b04"/>物為小劫也。</p>
<p id="pX31p0213b0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌長行九初超頌得
<lb n="0213b05"/>果。</p>
<lb n="0213b06"/>
<p id="pX31p0213b0601">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0213b07"/>
<p id="pX31p0213b0701">舍利弗來世成佛普智尊號名曰華光當度無量眾。</p>
<lb n="0213b08"/>
<p id="pX31p0213b0801" rend="margin-left:1em">△二追頌行因。</p>
<lb n="0213b09"/>
<p id="pX31p0213b0901">供養無數佛具足菩薩行十力等功德證於無上道。</p>
<lb n="0213b10"/>
<p id="pX31p0213b1001" rend="margin-left:1em">十力等者即指佛果方名為力初住分得名為功
<lb n="0213b11"/>德所言等者非唯供養佛兼淨土行或由分得十
<lb n="0213b12"/>力功德成初住記。</p>
<p id="pX31p0213b1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△三超頌劫名。</p>
<lb n="0213b13"/>
<p id="pX31p0213b1301">過無量劫<anchor xml:id="begd1e12182"/>已<anchor xml:id="endd1e12182"/>劫名大寶嚴。</p>
<lb n="0213b14"/>
<p id="pX31p0213b1401" rend="margin-left:1em">△四頌國土淨。</p>
<lb n="0213b15"/>
<p id="pX31p0213b1501">世界名離垢清淨無瑕穢
(至)
常有華果實。</p>
<lb n="0213b16"/>
<p id="pX31p0213b1601" rend="margin-left:1em">△五超頌眾數。</p>
<lb n="0213b17"/>
<p id="pX31p0213b1701">彼國諸菩薩志念常堅固
(至)
善學菩薩道。</p>
<lb n="0213b18"/>
<p id="pX31p0213b1801" rend="margin-left:1em">神通波羅蜜謂六神通六波羅蜜也。</p>
<p id="pX31p0213b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△六追頌說
<lb n="0213b19"/>法。</p>
<lb n="0213b20"/>
<p id="pX31p0213b2001">如是等大士華光佛所化。</p>
<lb n="0213b21"/>
<p id="pX31p0213b2101" rend="margin-left:1em">△七超頌壽量。</p>
<lb n="0213b22"/>
<p id="pX31p0213b2201">佛為王子時棄國捨世榮
(至)
壽命八小劫。</p>
<lb n="0213b23"/>
<p id="pX31p0213b2301" rend="margin-left:1em">△八法住久近。</p>
<lb n="0213b24"/>
<p id="pX31p0213b2401">佛滅度之後正法住於世
(至)
像法三十二。</p>
<lb n="0213c01"/>
<p id="pX31p0213c0101" rend="margin-left:1em">△九供養舍利。</p>
<lb n="0213c02"/>
<p id="pX31p0213c0201">舍利廣流布天人普供養。</p>
<lb n="0213c03"/>
<p id="pX31p0213c0301" rend="margin-left:1em">△二總結歎。</p>
<lb n="0213c04"/>
<p id="pX31p0213c0401">華光佛所為其事皆如是
(至)
宜應自欣慶。</p>
<lb n="0213c05"/>
<p id="pX31p0213c0501" rend="margin-left:1em">宜應自欣慶者成初入歡喜位之解也初住能百
<lb n="0213c06"/>佛世界作佛行地倍是。</p>
<p id="pX31p0213c0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△五四眾領解二初長行
<lb n="0213c07"/>三初經家敘眾喜。</p>
<lb n="0213c08"/>
<p id="pX31p0213c0801">爾時四部眾比丘比丘尼
(至)
心大歡喜踊躍無量。</p>
<lb n="0213c09"/>
<p id="pX31p0213c0901" rend="margin-left:1em">△二陳供養。</p>
<lb n="0213c10"/>
<p id="pX31p0213c1001">各各脫身所著上衣
(至)
一時俱作雨眾天華。</p>
<lb n="0213c11"/>
<p id="pX31p0213c1101" rend="margin-left:1em">各各脫衣等者此中通語四眾八部出家二眾言
<lb n="0213c12"/>上衣者即大衣也而自迴轉者表聞身子得記法
<lb n="0213c13"/>性自然而轉因果依正自他悉轉也。</p>
<p id="pX31p0213c1315" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正領解
<lb n="0213c14"/>二初領開權。</p>
<lb n="0213c15"/>
<p id="pX31p0213c1501">而作是言佛昔於波羅奈初轉法輪。</p>
<lb n="0213c16"/>
<p id="pX31p0213c1601" rend="margin-left:1em">△二領顯實。</p>
<lb n="0213c17"/>
<p id="pX31p0213c1701">今乃復轉無上最大法輪。</p>
<lb n="0213c18"/>
<p id="pX31p0213c1801" rend="margin-left:1em">最大法輪者最是今經圓中圓也大是人理教行
<lb n="0213c19"/>四種妙也或境智等十妙或心佛眾生三妙妙法
<lb n="0213c20"/>之輪名妙法輪。</p>
<p id="pX31p0213c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌上開權顯實。</p>
<lb n="0213c21"/>
<p id="pX31p0213c2101">爾時諸天子欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0213c22"/>
<p id="pX31p0213c2201">昔於波羅奈
(至)
是法甚深奧少有能信者。</p>
<lb n="0213c23"/>
<p id="pX31p0213c2301" rend="margin-left:1em">四諦如前釋五眾者五陰也言昔於波羅奈等即
<lb n="0213c24"/>是說藏教今復轉最妙等即是說圓教法華開顯
<lb n="0214a01"/>藏圓相對故不述中間方等般若也。</p>
<p id="pX31p0214a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">△二述得解
<lb n="0214a02"/>隨喜回向。</p>
<lb n="0214a03"/>
<p id="pX31p0214a0301">我等從昔來數聞世尊說
(至)
盡回向佛道。</p>
<lb n="0214a04"/>
<p id="pX31p0214a0401" rend="margin-left:1em">初一行自述次二行半隨喜後一行回向我等亦
<lb n="0214a05"/>如是者如身子之領解如身子被佛述成如身子
<lb n="0214a06"/>之得記也。</p>
<p id="pX31p0214a0605" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三品半為中根人譬說四初半品
<lb n="0214a07"/>正譬喻開顯二初請三初述自無疑。</p>
<lb n="0214a08"/>
<p id="pX31p0214a0801">爾時舍利弗白佛言
(至)
三藐三菩提記。</p>
<lb n="0214a09"/>
<p id="pX31p0214a0901" rend="margin-left:1em">此去為中根作譬喻說凡有四品今品正是譬喻
<lb n="0214a10"/>開三顯一信解品明中根得解藥草品明如來述
<lb n="0214a11"/>成授記品明授記此四番皆約譬說是為譬喻周
<lb n="0214a12"/>也。</p>
<p id="pX31p0214a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二述他有惑。</p>
<lb n="0214a13"/>
<p id="pX31p0214a1301">是諸千二百心自在者
(至)
聞所未聞皆墮疑惑。</p>
<lb n="0214a14"/>
<p id="pX31p0214a1401" rend="margin-left:1em">佛常教化下執昔三乘之教也我見者無明不了
<lb n="0214a15"/>於名色陰入界等法中妄計有我我所之實有無
<lb n="0214a16"/>見者有即常見無即斷見等即等於亦有亦無非
<lb n="0214a17"/>有非無諸見而今於世尊下執昔一理也昔說三
<lb n="0214a18"/>是究竟今又說一為真實昔三今一同異不分故
<lb n="0214a19"/>言皆墮疑惑妙樂云聞所未聞者聞法說中身子
<lb n="0214a20"/>四段昔教所無。</p>
<p id="pX31p0214a2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△三普為四眾。</p>
<lb n="0214a21"/>
<p id="pX31p0214a2101">善哉世尊願為四眾說其因緣令離疑悔。</p>
<lb n="0214a22"/>
<p id="pX31p0214a2201" rend="margin-left:1em">因緣者前三後一之因緣也妙樂云問前法說中
<lb n="0214a23"/>示前三後一聞既不悟今還請於前三後一與前
<lb n="0214a24"/>何別答言因緣者即是前三後一始末根由故云
<lb n="0214b01"/>因緣前四佛章略釋迦章稍廣雖以五濁用釋於
<lb n="0214b02"/>權始末未明故使中根於茲不曉譬說委明輪迴
<lb n="0214b03"/>之相具列三車出宅之由兼示索三與一之意廣
<lb n="0214b04"/>敘等賜等子等心此乃方酧因緣之請也。</p>
<p id="pX31p0214b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答
<lb n="0214b05"/>二初發起二初抑令憤勇。</p>
<lb n="0214b06"/>
<p id="pX31p0214b0601">爾時佛告舍利弗
(至)
是諸所說皆為化菩薩故。</p>
<lb n="0214b07"/>
<p id="pX31p0214b0701" rend="margin-left:1em">我先不言下指上開權皆為阿耨菩提指上顯實
<lb n="0214b08"/>皆為化菩薩者若權若實皆入佛道上<anchor xml:id="begd1e12502"/>已<anchor xml:id="endd1e12502"/>明言云
<lb n="0214b09"/>何執教迷暗不解如此責之乃是抑令憤勇也。</p>
<p id="pX31p0214b0919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0214b10"/>二引令速進。</p>
<lb n="0214b11"/>
<p id="pX31p0214b1101">然舍利弗今當復以
(至)
諸有智者以譬喻得解。</p>
<lb n="0214b12"/>
<p id="pX31p0214b1201" rend="margin-left:1em">此引接安慰也前斥責既切恐鄙懟自沉今許其
<lb n="0214b13"/>譬喻更明此義若能解者猶稱智也。</p>
<p id="pX31p0214b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬喻二
<lb n="0214b14"/>初長行二初開譬二初總譬六初長者譬三初名
<lb n="0214b15"/>行。</p>
<lb n="0214b16"/>
<p id="pX31p0214b1601">舍利弗若國邑聚落。</p>
<lb n="0214b17"/>
<p id="pX31p0214b1701" rend="margin-left:1em">名如賓行如主行有親疎名有遠近故舉處所以
<lb n="0214b18"/>顯名行也封疆為國最遠宰治為邑居中聚落是
<lb n="0214b19"/>隣閭最近長者名行徧此三處近不見其細陋遠
<lb n="0214b20"/>但挹其高風口無擇言身無擇行意無擇法名行
<lb n="0214b21"/>相稱真實大人今譬實報土為國方便土為邑同
<lb n="0214b22"/>居士為聚落內合如來三業隨智慧行於此三土
<lb n="0214b23"/>稱機施化名稱普聞德周法界也。</p>
<p id="pX31p0214b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二位號。</p>
<lb n="0214b24"/>
<p id="pX31p0214b2401">有大長者。</p>
<lb n="0214c01"/>
<p id="pX31p0214c0101" rend="margin-left:1em">長者譬如來世間長者備十德一姓貴二位高三
<lb n="0214c02"/>大富四威猛五智深六年耆七行淨八禮備九上
<lb n="0214c03"/>敬十下歸姓則三皇五帝之裔左貂右插之家位
<lb n="0214c04"/>則輔弼丞相鹽梅阿衡富則銅陵金谷豐饒侈靡
<lb n="0214c05"/>威則嚴霜隆重不肅而成智則胸如武庫權奇超
<lb n="0214c06"/>拔年則蒼蒼稜稜物儀所伏行則白圭無玷所行
<lb n="0214c07"/>如言禮則節度庠序世所式瞻上則一人所敬下
<lb n="0214c08"/>則四海所歸十德具焉名大長者出世長者即是
<lb n="0214c09"/>如來姓則從三世真如實際中生位則功成道著
<lb n="0214c10"/>十號無極富則法財萬德悉皆具滿威則十力雄
<lb n="0214c11"/>猛降伏魔外智則一心三智無不通達年則早成
<lb n="0214c12"/>正覺久遠若斯行則三業隨智運動無失禮則具
<lb n="0214c13"/>佛威儀心大如海上則十方種覺所共稱譽下則
<lb n="0214c14"/>七方便人而來依止是名出世佛大長者即釋迦
<lb n="0214c15"/>一化之主也。</p>
<p id="pX31p0214c1506" type="inline" rend="margin-left:1em">△三德業。</p>
<lb n="0214c16"/>
<p id="pX31p0214c1601">其年衰邁財富無量多有田宅及諸僮僕。</p>
<lb n="0214c17"/>
<p id="pX31p0214c1701" rend="margin-left:1em">年高則愽達今古譬佛智德衰邁則根志純熟譬
<lb n="0214c18"/>佛斷德財富無量總譬萬德也田宅別譬也田能
<lb n="0214c19"/>養命譬禪定資般若宅可棲身譬實境為實智所
<lb n="0214c20"/>託若論福德無行而不脩若論智慧無境而不照
<lb n="0214c21"/>故曰多有田宅也僮僕者給侍使人譬方便知見
<lb n="0214c22"/>皆<anchor xml:id="begd1e12634"/>已<anchor xml:id="endd1e12634"/>具足和光六道曲順萬機即實智之僮僕也。</p>
<lb n="0214c23"/>
<p id="pX31p0214c2301" rend="margin-left:1em">△二舍宅譬。</p>
<lb n="0214c24"/>
<p id="pX31p0214c2401">其家廣大。</p>
<lb n="0215a01"/>
<p id="pX31p0215a0101" rend="margin-left:1em">家宅譬上安隱對不安隱不安隱譬三界也眾生
<lb n="0215a02"/>冗冗皆宅三界如來應化統而家之故言廣大也。</p>
<lb n="0215a03"/>
<p id="pX31p0215a0301" rend="margin-left:1em">△三一門譬。</p>
<lb n="0215a04"/>
<p id="pX31p0215a0401">唯有一門。</p>
<lb n="0215a05"/>
<p id="pX31p0215a0501" rend="margin-left:1em">一門者譬上宣示佛道門也佛道理一理為教所
<lb n="0215a06"/>詮故名為門文云以佛教門出三界苦得涅槃證
<lb n="0215a07"/>是也門有二宅門車門宅者生死也門者出要路
<lb n="0215a08"/>也此方便教之詮也車者大乘法也門者圓教之
<lb n="0215a09"/>詮也大小雖同有能所須辨權寶二能若識二能
<lb n="0215a10"/>則二所有在若識實所權之能所俱成實能且以
<lb n="0215a11"/>今昔言之宅是所出車是所入宅門是所出之路
<lb n="0215a12"/>車門是所入之路既二路不同出入各異故宅門
<lb n="0215a13"/>非車門也若今開之宅與車一二門何殊是故三
<lb n="0215a14"/>乘俱有二義。</p>
<p id="pX31p0215a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">△四五百人。</p>
<lb n="0215a15"/>
<p id="pX31p0215a1501">多諸人眾一百二百乃至五百人止住其中。</p>
<lb n="0215a16"/>
<p id="pX31p0215a1601" rend="margin-left:1em">五百人譬上五道眾生也。</p>
<p id="pX31p0215a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">△五火起譬二初出所
<lb n="0215a17"/>燒宅相譬六道果報。</p>
<lb n="0215a18"/>
<p id="pX31p0215a1801">堂閣朽故墻壁隤落柱根腐敗梁棟傾危。</p>
<lb n="0215a19"/>
<p id="pX31p0215a1901" rend="margin-left:1em">堂譬欲界閣譬色無色界三界皆無常故云朽墻
<lb n="0215a20"/>壁譬地水火風四大頹落譬減損柱根譬命腐敗
<lb n="0215a21"/>譬危殆不久梁棟譬意識傾危譬遷變不停此釋
<lb n="0215a22"/>通於三界<anchor xml:id="begd1e12725"/>己<anchor xml:id="endd1e12725"/>他若就<anchor xml:id="begd1e12731"/>己<anchor xml:id="endd1e12731"/>身作觀釋者堂譬身之下
<lb n="0215a23"/>分閣譬頭等上分墻壁譬皮肉頹落譬老朽柱根
<lb n="0215a24"/>譬兩足腐敗譬無常梁棟譬脊骨傾危譬命終。</p>
<p id="pX31p0215a2419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0215b01"/>二明能燒之火譬八苦五濁。</p>
<lb n="0215b02"/>
<p id="pX31p0215b0201">周帀俱時歘然火起焚燒舍宅。</p>
<lb n="0215b03"/>
<p id="pX31p0215b0301" rend="margin-left:1em">八苦徧在四大四生故言周帀竝皆無常故云俱
<lb n="0215b04"/>時歘然譬本無今有本無此苦無明故有。</p>
<p id="pX31p0215b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△六三
<lb n="0215b05"/>十子。</p>
<lb n="0215b06"/>
<p id="pX31p0215b0601">長者諸子若十二十或至三十在此宅中。</p>
<lb n="0215b07"/>
<p id="pX31p0215b0701" rend="margin-left:1em">譬上知眾生性欲天性相關則子義成性欲不同
<lb n="0215b08"/>故有三十若十是菩薩子二十三十是二乘子此
<lb n="0215b09"/>機俱得出宅故名為子皆言十者悉有十智之性
<lb n="0215b10"/>故云內有智性但無如實智性耳十智者世智他
<lb n="0215b11"/>心智苦集滅道智法智比智盡智無生智。</p>
<p id="pX31p0215b1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別
<lb n="0215b12"/>譬四初長者見火譬四初明能見。</p>
<lb n="0215b13"/>
<p id="pX31p0215b1301">長者見。</p>
<lb n="0215b14"/>
<p id="pX31p0215b1401" rend="margin-left:1em">標出能見譬上我以佛眼觀見也。</p>
<p id="pX31p0215b1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明所見。</p>
<lb n="0215b15"/>
<p id="pX31p0215b1501">是大火從四面起。</p>
<lb n="0215b16"/>
<p id="pX31p0215b1601" rend="margin-left:1em">標出所見譬上所見六道眾生也大火譬三界五
<lb n="0215b17"/>濁八苦也四面譬身受心法也身受心法即宅之
<lb n="0215b18"/>四面於身起淨倒於受起樂倒於心起常倒於法
<lb n="0215b19"/>起我倒起此四倒故有生老病死愛別離怨憎會
<lb n="0215b20"/>求不得五陰盛苦譬如大火從四面起也若知身
<lb n="0215b21"/>不淨受是苦心無常法無我即煩惱火滅又依下
<lb n="0215b22"/>文以生老病死為四面也。</p>
<p id="pX31p0215b2211" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明驚怖。</p>
<lb n="0215b23"/>
<p id="pX31p0215b2301">即大驚怖而作是念
(至)
安隱得出。</p>
<lb n="0215b24"/>
<p id="pX31p0215b2401" rend="margin-left:1em">譬上為眾生故而起大悲心也即大驚怖者念其
<lb n="0215c01"/>退大善故驚憂其將起重惡故怖驚即對慈念其
<lb n="0215c02"/>無樂怖即對悲憂其有苦我雖能於此所燒之門
<lb n="0215c03"/>安隱得出者即是釋成慈悲驚怖之義雖是未盡
<lb n="0215c04"/>之辭明佛以智慧力能尋正教見所詮諦不為五
<lb n="0215c05"/>濁八苦所危故名安不為四倒暴風所動故名隱
<lb n="0215c06"/>蕭然累外故名出眾生不爾為火所燒如來慈悲
<lb n="0215c07"/>猶為憂火所熾故言我雖等也。</p>
<p id="pX31p0215c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△四廣前所見。</p>
<lb n="0215c08"/>
<p id="pX31p0215c0801">而諸子等於火宅內
(至)
心不厭患無求出意。</p>
<lb n="0215c09"/>
<p id="pX31p0215c0901" rend="margin-left:1em">著見名嬉著愛名戲又著見故耽湎四見名嬉唐
<lb n="0215c10"/>喪其功名戲又著愛故躭湎五塵名嬉空無所獲
<lb n="0215c11"/>名戲由見愛故空生徒死而無厭離如彼兒戲不
<lb n="0215c12"/>覺不知者都不言有火名不覺不解火是熱法名
<lb n="0215c13"/>不知不畏火能傷身名不驚不慮火能斷命故不
<lb n="0215c14"/>怖以譬眾生全不覺五陰八苦不知四倒三毒既
<lb n="0215c15"/>不識惑云何憂慮惑侵法身傷於慧命如是不覺
<lb n="0215c16"/>於苦不知於集不驚失道不怖失滅逼身者五識
<lb n="0215c17"/>也身為八苦所逼逼近也濁在五識名之為近以
<lb n="0215c18"/>切<anchor xml:id="begd1e12903"/>己<anchor xml:id="endd1e12903"/>故名為逼以一一苦皆由五識以對於境故
<lb n="0215c19"/>也身心不厭患者心即意識心王也不厭無常之
<lb n="0215c20"/>苦不患煩惱之集也無求出意者不脩道求滅也
<lb n="0215c21"/>今謂火宅本譬五濁嬉譬見濁戲譬煩煩濁不覺
<lb n="0215c22"/>不知不驚不怖譬眾生濁火來逼身苦痛切<anchor xml:id="begd1e12918"/>己<anchor xml:id="endd1e12918"/>譬
<lb n="0215c23"/>命濁心不厭患無求出意譬劫濁。</p>
<p id="pX31p0215c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二捨几用車
<lb n="0215c24"/>譬二初捨几譬二初勸門擬宜三初擬宜。</p>
<lb n="0216a01"/>
<p id="pX31p0216a0101">舍利弗是長者作是思惟
(至)
若以几案從舍出之。</p>
<lb n="0216a02"/>
<p id="pX31p0216a0201" rend="margin-left:1em">譬上念用大化三七日思惟也身手有力者身譬
<lb n="0216a03"/>神通荷負手譬智慧提拔依三昧斷德則有神通
<lb n="0216a04"/>依智慧智德則有說法衣裓几案者三藏法師云
<lb n="0216a05"/>衣裓是外國盛華之器今取合譬文云若我但以
<lb n="0216a06"/>神力及智慧力讚如來知見力無所畏者眾生不
<lb n="0216a07"/>能以是得度神力即是身慧力即是手如上說知
<lb n="0216a08"/>見譬衣裓無畏譬几十力譬案如來以神通發動
<lb n="0216a09"/>此三法以智慧宣說此三法無機息化當知知見
<lb n="0216a10"/>譬衣裓名略義玄四無畏譬几於法小廣十力譬
<lb n="0216a11"/>案於法則廣佛於三七思惟欲作如是廣略說之
<lb n="0216a12"/>而眾生不堪故言衣裓几案也。</p>
<p id="pX31p0216a1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不受。</p>
<lb n="0216a13"/>
<p id="pX31p0216a1301">復更思惟是舍唯有一門
(至)
未有所識戀著戲處。</p>
<lb n="0216a14"/>
<p id="pX31p0216a1401" rend="margin-left:1em">譬上眾生諸根鈍云何而可度也唯有一門與上
<lb n="0216a15"/>車門義同此中亦是宣一佛乘之車門也今更明
<lb n="0216a16"/>通別別者一謂一理一道清淨門謂正教通於所
<lb n="0216a17"/>通教理寬愽則非狹小斷常及七方便眾生不能
<lb n="0216a18"/>以此理教自通將談無機故言狹小耳通者理純
<lb n="0216a19"/>無雜故言一即理能通故言門微妙難知故言狹
<lb n="0216a20"/>小幼稚等者二萬佛所教無上道大乘善根微弱
<lb n="0216a21"/>名幼稚若聞大乘能生謗毀名未有所識戀著戲
<lb n="0216a22"/>處者前明善弱此明惡強即是因時深著見愛果
<lb n="0216a23"/>時深著依正欲界著六塵色界著禪味無色界著
<lb n="0216a24"/>定故上文云眾生諸根鈍著樂癡所盲不堪聞大
<lb n="0216b01"/>乘也。</p>
<p id="pX31p0216b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">△三放捨。</p>
<lb n="0216b02"/>
<p id="pX31p0216b0201">或當墮落為火所燒。</p>
<lb n="0216b03"/>
<p id="pX31p0216b0301" rend="margin-left:1em">此是放捨善誘譬上無機息化我寧不說法疾入
<lb n="0216b04"/>於涅槃也墮落有二一者幼稚憶本戲處故墮落
<lb n="0216b05"/>又善弱惡強二俱無識執物不堅故墮落譬著五
<lb n="0216b06"/>欲墮在三途也二者善弱無識謗毀大乘墮落三
<lb n="0216b07"/>途也。</p>
<p id="pX31p0216b0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二誡門擬宜三初擬宜。</p>
<lb n="0216b08"/>
<p id="pX31p0216b0801">我當為說怖畏之事
(至)
具告諸子汝等速出。</p>
<lb n="0216b09"/>
<p id="pX31p0216b0901" rend="margin-left:1em">既著戲處故說怖事令得免五濁火燒五陰舍宜
<lb n="0216b10"/>應捨離故云宜時疾出若久住著必斷善根故云
<lb n="0216b11"/>無令為火之所燒害。</p>
<p id="pX31p0216b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不受。</p>
<lb n="0216b12"/>
<p id="pX31p0216b1201">父雖憐愍善誘喻
(至)
何者為舍云何為失。</p>
<lb n="0216b13"/>
<p id="pX31p0216b1301" rend="margin-left:1em">不驚不畏者不驚故不生聞慧不畏故不生思慧
<lb n="0216b14"/>不識八苦五濁能燒善根如不知火不識陰界入
<lb n="0216b15"/>法是諸苦器如不識舍不知喪失法身之由如不
<lb n="0216b16"/>知何者為失。</p>
<p id="pX31p0216b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△三放捨。</p>
<lb n="0216b17"/>
<p id="pX31p0216b1701">但東西走戲視父而<anchor xml:id="begd1e13090"/>已<anchor xml:id="endd1e13090"/>。</p>
<lb n="0216b18"/>
<p id="pX31p0216b1801" rend="margin-left:1em">背明向暗如東西生死往還速疾如馳走於中起
<lb n="0216b19"/>見愛如戲也雖用大擬不從大教故言視父而<anchor xml:id="begd1e13103"/>已<anchor xml:id="endd1e13103"/>
<lb n="0216b20"/>妙樂云若明見苦集東西向明以不知苦故而起
<lb n="0216b21"/>於集如日東而西走不識集故而招於苦如日西
<lb n="0216b22"/>而東馳死如往生如還生死不絕如馳走機扣於
<lb n="0216b23"/>應故名為視機生不受故云而<anchor xml:id="begd1e13118"/>已<anchor xml:id="endd1e13118"/>
<anchor xml:id="begd1e13123"/>已<anchor xml:id="endd1e13123"/>者息也。</p>
<p id="pX31p0216b2318" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0216b24"/>用車譬四初擬宜三車譬。</p>
<lb n="0216c01"/>
<p id="pX31p0216c0101">爾時長者即作是念
(至)
令諸子等得免斯害。</p>
<lb n="0216c02"/>
<p id="pX31p0216c0201" rend="margin-left:1em">譬上尋念過去佛亦作三乘化也前言苦痛切<anchor xml:id="begd1e13149"/>己<anchor xml:id="endd1e13149"/>
<lb n="0216c03"/>猶是未死今云必為所焚即有死義也上文於所
<lb n="0216c04"/>燒之門安隱得出今云若不時出必為所焚此義
<lb n="0216c05"/>云何須知前得出者即是法身出今言若不時出
<lb n="0216c06"/>等者即是應身示同眾生有疾若眾生有善成機
<lb n="0216c07"/>受化則與應身時出若眾生善斷無機不受化即
<lb n="0216c08"/>不與應身時出即是俱為所焚也我今當設方便
<lb n="0216c09"/>者欲設三乘之權也妙樂云法身出者且約小乘
<lb n="0216c10"/>五分法身也受化則機應俱濟故云時出不受化
<lb n="0216c11"/>則機息應謝<g ref="CB01926"/>斷入滅義當俱焚。</p>
<p id="pX31p0216c1114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二先心所好
<lb n="0216c12"/>譬。</p>
<lb n="0216c13"/>
<p id="pX31p0216c1301">父知諸子先心各有所好
(至)
情必樂著。</p>
<lb n="0216c14"/>
<p id="pX31p0216c1401" rend="margin-left:1em">譬上作是思惟時十方佛皆現等明有小乘得度
<lb n="0216c15"/>之機也其昔曾習小是知先心性欲不同是知各
<lb n="0216c16"/>有所好既知習小故以小接既知性欲不同故開
<lb n="0216c17"/>一為三又知本曾習大名知先心中厭老死名各
<lb n="0216c18"/>有所好。</p>
<p id="pX31p0216c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三車希有譬三初勸轉。</p>
<lb n="0216c19"/>
<p id="pX31p0216c1901">而告之言汝等所可玩好
(至)
汝若不取後必憂悔。</p>
<lb n="0216c20"/>
<p id="pX31p0216c2001" rend="margin-left:1em">此歎三車希有譬譬上正施三乘思惟是事<anchor xml:id="begd1e13217"/>已<anchor xml:id="endd1e13217"/>即
<lb n="0216c21"/>趣波羅奈也。</p>
<p id="pX31p0216c2106" type="inline" rend="margin-left:1em">△二示轉。</p>
<lb n="0216c22"/>
<p id="pX31p0216c2201">如此種種羊車鹿車牛車今在門外可以遊戲。</p>
<lb n="0216c23"/>
<p id="pX31p0216c2301" rend="margin-left:1em">羊車譬聲聞乘鹿車譬緣覺乘牛車譬菩薩乘如
<lb n="0216c24"/>下文釋今在門外者今許在門外斷見思出三界
<lb n="0217a01"/>外方得故也。</p>
<p id="pX31p0217a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△三證轉。</p>
<lb n="0217a02"/>
<p id="pX31p0217a0201">汝等於此火宅宜速出來隨汝所欲皆當與汝。</p>
<lb n="0217a03"/>
<p id="pX31p0217a0301" rend="margin-left:1em">△四適子所願譬。</p>
<lb n="0217a04"/>
<p id="pX31p0217a0401">爾時諸子聞父所說珍玩之物
(至)
爭出火宅。</p>
<lb n="0217a05"/>
<p id="pX31p0217a0501" rend="margin-left:1em">譬上受行悟入是名轉法輪也前偈本略今譬事
<lb n="0217a06"/>廣廣明脩因至果適願者機教相稱即聞慧也心
<lb n="0217a07"/>勇銳者思心動慮即思慧也互相推排者推四真
<lb n="0217a08"/>諦理排伏見惑邪正未決名為互相此入脩慧屬
<lb n="0217a09"/>煖頂位也競者競取勝理初則徧觀上下八諦歷
<lb n="0217a10"/>十六行相競趣真道後則縮觀至欲界苦諦下趣
<lb n="0217a11"/>苦法忍此是忍法位也共者是世第一位同觀欲
<lb n="0217a12"/>界苦諦與忍位不別故云共也馳走者入見道十
<lb n="0217a13"/>五心速疾見理故云馳走既斷見惑分得涅槃譬
<lb n="0217a14"/>上便有涅槃音也爭出者即脩道位也爭出三界
<lb n="0217a15"/>成無學果斷思惑盡方出火宅即譬上及以阿羅
<lb n="0217a16"/>漢法僧差別名也。</p>
<p id="pX31p0217a1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△三等賜大車譬四初見子免
<lb n="0217a17"/>難歡喜譬。</p>
<lb n="0217a18"/>
<p id="pX31p0217a1801">是時長者見諸子等安隱得出
(至)
歡喜踊躍。</p>
<lb n="0217a19"/>
<p id="pX31p0217a1901" rend="margin-left:1em">譬上我即作是念至今我喜無畏兩行一句偈也
<lb n="0217a20"/>若子未免難父則憂念若得離火心即泰然以子
<lb n="0217a21"/>歡喜其父亦喜也四衢者譬四諦也以四諦觀異
<lb n="0217a22"/>名為四衢見惑雖除思惑猶在不名露地三界思
<lb n="0217a23"/>盡名為露地住果不進故云而坐見思惑盡真諦
<lb n="0217a24"/>理顯故云無復障礙不為見思所局故云泰然生
<lb n="0217b01"/>滅度安隱想故言歡喜也。</p>
<p id="pX31p0217b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸子向父索車譬。</p>
<lb n="0217b02"/>
<p id="pX31p0217b0201">時諸子等各白父言
(至)
羊車鹿車牛車願時賜與。</p>
<lb n="0217b03"/>
<p id="pX31p0217b0301" rend="margin-left:1em">譬上大乘機發我見佛子等志求佛道者咸以恭
<lb n="0217b04"/>敬心皆來至佛所兩行偈也就此明索車文無索
<lb n="0217b05"/>字依此請辭明索車耳索有三意一機索者鹿苑
<lb n="0217b06"/>證小之後至方等中冥有大益被斥不謗理在有
<lb n="0217b07"/>求大乘之意名為機索二情索者至般若會領知
<lb n="0217b08"/>大法樂大心起縱不彰言索義漸切名為情索三
<lb n="0217b09"/>口索者來至法華因方便品初聞佛略說皆指為
<lb n="0217b10"/>方便動宿疑情是故發言三請名為口索。</p>
<p id="pX31p0217b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△三等
<lb n="0217b11"/>賜諸子大車譬三初總標兩章二初子等。</p>
<lb n="0217b12"/>
<p id="pX31p0217b1201">舍利弗爾時長者各賜諸子。</p>
<lb n="0217b13"/>
<p id="pX31p0217b1301" rend="margin-left:1em">此下譬上於諸菩薩中正直捨方便但說無上道
<lb n="0217b14"/>也此明子等者譬一切眾生等有佛性佛性同故
<lb n="0217b15"/>等是子也。</p>
<p id="pX31p0217b1505" type="inline" rend="margin-left:1em">△二車等。</p>
<lb n="0217b16"/>
<p id="pX31p0217b1601">等一大車。</p>
<lb n="0217b17"/>
<p id="pX31p0217b1701" rend="margin-left:1em">此明車等者以法等故無非佛法譬一切法皆摩
<lb n="0217b18"/>訶衍等是大車而言各賜者各隨本習四諦六度
<lb n="0217b19"/>無量諸法開示真實舊習不同故言各皆摩訶衍
<lb n="0217b20"/>故言大車。</p>
<p id="pX31p0217b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣明車等二初廣敘車體三初敘
<lb n="0217b21"/>高廣。</p>
<lb n="0217b22"/>
<p id="pX31p0217b2201">其車高廣眾寶莊校
(至)
重敷婉筵安置丹枕。</p>
<lb n="0217b23"/>
<p id="pX31p0217b2301" rend="margin-left:1em">假名車有高廣相譬如來知見深遠橫周法界之
<lb n="0217b24"/>邊際竪徹三諦之源底故言高廣也眾寶莊校者
<lb n="0217c01"/>譬萬行脩飾也周帀欄楯者譬總持持萬善遮眾
<lb n="0217c02"/>惡也四面懸鈴者譬四無礙辯下化眾生也張設
<lb n="0217c03"/>幰葢者譬四無量眾德之中慈悲最高普覆一切
<lb n="0217c04"/>也珍奇雜寶而嚴飾者真實萬善嚴此慈悲大經
<lb n="0217c05"/>云慈若具足十力無畏名如來慈寶繩交絡者譬
<lb n="0217c06"/>四弘誓堅固大慈心也垂諸華纓者譬四攝神通
<lb n="0217c07"/>等悅動眾生也重敷婉筵者譬觀練熏脩一切諸
<lb n="0217c08"/>禪重沓柔軟也安置丹枕者枕有內外若車外枕
<lb n="0217c09"/>者車若駕運隨所到處須此支昂譬即動而靜即
<lb n="0217c10"/>靜而動動靜即十乘中通塞義也若車內枕者休
<lb n="0217c11"/>息身首譬一行三昧息一切智一切行也丹即赤
<lb n="0217c12"/>色譬無分別法也妙樂云法界三諦並非橫竪雖
<lb n="0217c13"/>無橫竪法界從徧言橫則便三諦名異言竪則便。</p>
<lb n="0217c14"/>
<p id="pX31p0217c1401" rend="margin-left:1em">△二明白牛。</p>
<lb n="0217c15"/>
<p id="pX31p0217c1501">駕以白牛膚色充潔
(至)
行步平正其疾如風。</p>
<lb n="0217c16"/>
<p id="pX31p0217c1601" rend="margin-left:1em">駕以白牛者譬無漏般若能導三教諦緣度一切
<lb n="0217c17"/>萬行到薩婆若也白是色本即與本淨無漏相應
<lb n="0217c18"/>體具萬德如膚充煩惱不染如色潔又四念處為
<lb n="0217c19"/>白牛四正勤中二世善滿如膚充二世惡盡如色
<lb n="0217c20"/>潔四如意足稱行者心如形體姝好筋譬五根住
<lb n="0217c21"/>立能生義也力譬五力摧伏幹用義也行步平正
<lb n="0217c22"/>譬定慧均等又譬七覺調平其疾如風譬八正道
<lb n="0217c23"/>中行速疾到薩婆若也。</p>
<p id="pX31p0217c2310" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明僕從。</p>
<lb n="0217c24"/>
<p id="pX31p0217c2401">又多僕從而侍衛之。</p>
<lb n="0218a01"/>
<p id="pX31p0218a0101" rend="margin-left:1em">僕從者譬方便波羅蜜能屈曲隨人給侍使令即
<lb n="0218a02"/>眾魔外道二乘小行皆隨方便智用故淨名云皆
<lb n="0218a03"/>吾侍也又果地神通運役隨意即僕從也妙樂云
<lb n="0218a04"/>此中僕從與偈中儐從言異意同儐者進也導也
<lb n="0218a05"/>侍衛者供左右也。</p>
<p id="pX31p0218a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋有車由。</p>
<lb n="0218a06"/>
<p id="pX31p0218a0601">所以者何是大長者財富無量種種諸藏悉皆充溢。</p>
<lb n="0218a07"/>
<p id="pX31p0218a0701" rend="margin-left:1em">財富藏溢譬果地福慧圓滿也藏有行藏理藏一
<lb n="0218a08"/>切法趣檀尸忍等是趣不過者是約行為如來藏
<lb n="0218a09"/>一切法趣陰入界根塵等是趣不過者是約理明
<lb n="0218a10"/>如來藏自行此行理名充以此化他名溢妙樂云
<lb n="0218a11"/>福慧圓滿者行理窮也福成行也慧趣理也徧一
<lb n="0218a12"/>切法故財無量皆具二德故云種種。</p>
<p id="pX31p0218a1215" type="inline" rend="margin-left:1em">△三廣明心
<lb n="0218a13"/>等二初廣心等。</p>
<lb n="0218a14"/>
<p id="pX31p0218a1401">而作是念我財物無極
(至)
各各與之不宜差別。</p>
<lb n="0218a15"/>
<p id="pX31p0218a1501" rend="margin-left:1em">此明心等也由財物無極是子無偏是故心等若
<lb n="0218a16"/>富而非子是子而貧則心不得等也七寶大車其
<lb n="0218a17"/>數無量者譬今經開顯若教若行皆摩訶衍又方
<lb n="0218a18"/>等般若念處正勤根力覺道種種異名皆開示實
<lb n="0218a19"/>相歷一切法亦復如是故言無量也各各與之不
<lb n="0218a20"/>宜差別者不移本習而示真實如身子於智慧開
<lb n="0218a21"/>佛知見具一切佛法目連於禪定開佛知見具一
<lb n="0218a22"/>切佛法餘人亦爾以心等故不宜差別也。</p>
<p id="pX31p0218a2217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋
<lb n="0218a23"/>心等。</p>
<lb n="0218a24"/>
<p id="pX31p0218a2401">所以者何以我此物周給一國猶尚不匱何況諸子。</p>
<lb n="0218b01"/>
<p id="pX31p0218b0101" rend="margin-left:1em">初釋財多尚周一國況復諸子譬大圓因徧該善
<lb n="0218b02"/>惡況佛知見耶次釋子等者非子尚充況是子耶
<lb n="0218b03"/>譬佛無緣者尚度況有緣子耶妙樂云非子者且
<lb n="0218b04"/>貶正因不同緣了故抑言非尚度者緣了之子是
<lb n="0218b05"/>先結緣者而熟脫之正因之子未結緣者為其下
<lb n="0218b06"/>種故云尚度故以種者況先結緣。</p>
<p id="pX31p0218b0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△四諸子得車
<lb n="0218b07"/>歡喜譬。</p>
<lb n="0218b08"/>
<p id="pX31p0218b0801">是時諸子各乘大車得未曾有非本所望。</p>
<lb n="0218b09"/>
<p id="pX31p0218b0901" rend="margin-left:1em">譬上菩薩聞是法疑網皆<anchor xml:id="begd1e13618"/>已<anchor xml:id="endd1e13618"/>除也三乘之人本求
<lb n="0218b10"/>羊鹿水牛之車期出分段今得白牛大車盡於變
<lb n="0218b11"/>易過本所望豈不歡喜。</p>
<p id="pX31p0218b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">△四長者無虗譬三初問起。</p>
<lb n="0218b12"/>
<p id="pX31p0218b1201">舍利弗於汝意云何
(至)
寧有虗妄不。</p>
<lb n="0218b13"/>
<p id="pX31p0218b1301" rend="margin-left:1em">初佛問者本但許三而今與一非虗妄不欲令身
<lb n="0218b14"/>子領實故以虗妄問之。</p>
<p id="pX31p0218b1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答釋二初免難不虗
<lb n="0218b15"/>亦名以重奪輕不虗三初標章。</p>
<lb n="0218b16"/>
<p id="pX31p0218b1601">舍利弗言不也世尊
(至)
全其軀命非為虗妄。</p>
<lb n="0218b17"/>
<p id="pX31p0218b1701" rend="margin-left:1em">△二解釋。</p>
<lb n="0218b18"/>
<p id="pX31p0218b1801">何以故若全身命便為<anchor xml:id="begd1e13682"/>已<anchor xml:id="endd1e13682"/>得玩好之具。</p>
<lb n="0218b19"/>
<p id="pX31p0218b1901" rend="margin-left:1em">全身免火<anchor xml:id="begd1e13693"/>已<anchor xml:id="endd1e13693"/>得大寶濟子重命豈應有虗妙樂云
<lb n="0218b20"/>全於小乘五分法身入空慧命則為<anchor xml:id="begd1e13703"/>已<anchor xml:id="endd1e13703"/>得昔來所
<lb n="0218b21"/>玩疏文乃以小乘五分為身用況大乘實慧為命
<lb n="0218b22"/>也。</p>
<p id="pX31p0218b2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結況。</p>
<lb n="0218b23"/>
<p id="pX31p0218b2301">況復方便於彼火宅而拔濟之。</p>
<lb n="0218b24"/>
<p id="pX31p0218b2401" rend="margin-left:1em">免八苦之火全五分之身<anchor xml:id="begd1e13727"/>已<anchor xml:id="endd1e13727"/>是大寶況二萬佛所
<lb n="0218c01"/>大乘慧命圓因成就佛知見開寧是虗妄妙樂云
<lb n="0218c02"/>初用小濟存五分身<anchor xml:id="begd1e13742"/>已<anchor xml:id="endd1e13742"/>得珍玩況常於火宅方便
<lb n="0218c03"/>教小本在於大而今獲大豈虗妄耶。</p>
<p id="pX31p0218c0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不乖本
<lb n="0218c04"/>心不虗亦名過本望不虗三初標章。</p>
<lb n="0218c05"/>
<p id="pX31p0218c0501">世尊若是長者乃至不與最小一車猶不虗妄。</p>
<lb n="0218c06"/>
<p id="pX31p0218c0601" rend="margin-left:1em">此述長者本意若小若大俱有本心大本為本小
<lb n="0218c07"/>本非本許小不與尚無所乖況更與大寧乖本意
<lb n="0218c08"/>但小非究竟不須更與故云不與耳。</p>
<p id="pX31p0218c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二解釋。</p>
<lb n="0218c09"/>
<p id="pX31p0218c0901">何以故是長者先作是意
(至)
以是因緣無虗妄也。</p>
<lb n="0218c10"/>
<p id="pX31p0218c1001" rend="margin-left:1em">本知無小而許小者意令方便得出火宅既昔方
<lb n="0218c11"/>便非佛本意不與小車不乖本意豈虗妄耶。</p>
<p id="pX31p0218c1118" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0218c12"/>結況。</p>
<lb n="0218c13"/>
<p id="pX31p0218c1301">何況長者自知財富無量欲饒益諸子等與大車。</p>
<lb n="0218c14"/>
<p id="pX31p0218c1401" rend="margin-left:1em">與一大車過本所望是故不虗。</p>
<p id="pX31p0218c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">△三述歎。</p>
<lb n="0218c15"/>
<p id="pX31p0218c1501">佛告舍利弗善哉善哉如汝所言。</p>
<lb n="0218c16"/>
<p id="pX31p0218c1601" rend="margin-left:1em">二善哉者述其免難不乖二不虗也問佛何不自
<lb n="0218c17"/>說不虗答佛許三與一自說為難身子說不虗取
<lb n="0218c18"/>信為易。</p>
<p id="pX31p0218c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬二初合總譬六初合上長者三
<lb n="0218c19"/>初合位號。</p>
<lb n="0218c20"/>
<p id="pX31p0218c2001">舍利弗如來亦復如是。</p>
<lb n="0218c21"/>
<p id="pX31p0218c2101" rend="margin-left:1em">如來無量德號略舉十義如上說。</p>
<p id="pX31p0218c2114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合名行。</p>
<lb n="0218c22"/>
<p id="pX31p0218c2201">則為一切世間之父。</p>
<lb n="0218c23"/>
<p id="pX31p0218c2301" rend="margin-left:1em">一切世間將處所以定名行也上云國邑聚落今
<lb n="0218c24"/>合譬直云一切世間者通指同居方便實報三土
<lb n="0219a01"/>皆是妙色妙心果報之處如來徧應三處即一切
<lb n="0219a02"/>世間之父也妙樂云皆是妙色妙心果報處者既
<lb n="0219a03"/>云一切世間之父故此三土皆是如來證道色心
<lb n="0219a04"/>果報之處寂光既徧遮那亦等諸身既與法身量
<lb n="0219a05"/>同諸土亦與寂光不異故曰妙色妙心也。</p>
<p id="pX31p0219a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合
<lb n="0219a06"/>德業。</p>
<lb n="0219a07"/>
<p id="pX31p0219a0701">於諸怖畏衰惱憂患
(至)
具足方便智慧波羅蜜。</p>
<lb n="0219a08"/>
<p id="pX31p0219a0801" rend="margin-left:1em">於諸怖畏無明永盡合上衰邁顯斷德也成就無
<lb n="0219a09"/>量知見合上年高顯智德也力無畏等合上外德
<lb n="0219a10"/>財富無量也神力者深脩禪定能得神通合上田
<lb n="0219a11"/>也智慧力者智必照境如身之託處合上宅也具
<lb n="0219a12"/>足方便波羅蜜合上諸僕從也。</p>
<p id="pX31p0219a1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合五百人。</p>
<lb n="0219a13"/>
<p id="pX31p0219a1301">大慈大悲常無懈倦恒求善事利益一切。</p>
<lb n="0219a14"/>
<p id="pX31p0219a1401" rend="margin-left:1em">慈悲是施化之本一切是五道眾生恒為慈悲所
<lb n="0219a15"/>被合上五百人也。</p>
<p id="pX31p0219a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合舍宅譬。</p>
<lb n="0219a16"/>
<p id="pX31p0219a1601">而生三界朽故火宅。</p>
<lb n="0219a17"/>
<p id="pX31p0219a1701" rend="margin-left:1em">△四合三十子。</p>
<lb n="0219a18"/>
<p id="pX31p0219a1801">為度眾生。</p>
<lb n="0219a19"/>
<p id="pX31p0219a1901" rend="margin-left:1em">眾生有緣親者前度合上三十子也。</p>
<p id="pX31p0219a1915" type="inline" rend="margin-left:1em">△五合上火
<lb n="0219a20"/>起。</p>
<lb n="0219a21"/>
<p id="pX31p0219a2101">生老病死憂悲苦惱愚癡暗蔽三毒之火。</p>
<lb n="0219a22"/>
<p id="pX31p0219a2201" rend="margin-left:1em">合上歘然火起譬也總有八苦今略言四一生苦
<lb n="0219a23"/>有五種初受胎二至終三增長四出胎五種類二
<lb n="0219a24"/>老苦有二種一念念二至終又有二種增長滅壞
<lb n="0219b01"/>三病苦四大不調即有二種一身病二心病四死
<lb n="0219b02"/>苦有三種一業報二惡對三時節代謝又有二種
<lb n="0219b03"/>一病死二外緣三毒者一貪毒若以迷心對一切
<lb n="0219b04"/>順情之境引取無厭名為貪毒二瞋毒若以迷心
<lb n="0219b05"/>對一切違情之境便起忿怒即是瞋毒三癡毒若
<lb n="0219b06"/>一切事理之法無明不了起諸邪行即是癡毒毒
<lb n="0219b07"/>以沉毒為義惱壞之甚故云沉毒以其能壞出世
<lb n="0219b08"/>善心故名為毒也。</p>
<p id="pX31p0219b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">△六合上一門。</p>
<lb n="0219b09"/>
<p id="pX31p0219b0901">教化令得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0219b10"/>
<p id="pX31p0219b1001" rend="margin-left:1em">教能詮理尋理起行即得菩提故知教理共用合
<lb n="0219b11"/>上唯有一門譬也。</p>
<p id="pX31p0219b1108" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合別譬四初合見火譬四
<lb n="0219b12"/>初合能見眼。</p>
<lb n="0219b13"/>
<p id="pX31p0219b1301">見。</p>
<lb n="0219b14"/>
<p id="pX31p0219b1401" rend="margin-left:1em">合上能見之眼即是如來寂照智眼能見也。</p>
<p id="pX31p0219b1418" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0219b15"/>合所見火。</p>
<lb n="0219b16"/>
<p id="pX31p0219b1601">諸眾生為生老病死
(至)
如是等種種諸苦。</p>
<lb n="0219b17"/>
<p id="pX31p0219b1701" rend="margin-left:1em">合上所見之火從四面起也此中明八苦為火四
<lb n="0219b18"/>苦如前釋貪著追求是求不得苦後受地獄天上
<lb n="0219b19"/>人間是五陰苦愛別離苦者捨所愛故即是壞苦
<lb n="0219b20"/>怨憎會苦者即是苦苦苦心領於苦境故也此之
<lb n="0219b21"/>八苦從四倒起故上文云從四面起也。</p>
<p id="pX31p0219b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合廣
<lb n="0219b22"/>前所見。</p>
<lb n="0219b23"/>
<p id="pX31p0219b2301">眾生沒在其中歡喜遊戲
(至)
雖遭大苦不以為患。</p>
<lb n="0219b24"/>
<p id="pX31p0219b2401" rend="margin-left:1em">合上所見火譬諸子不覺不知等也不觀苦集故
<lb n="0219c01"/>不生厭不觀道滅故不求解脫雖遭大苦不以為
<lb n="0219c02"/>患合上心不厭患無求出意也。</p>
<p id="pX31p0219c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合起怖畏。</p>
<lb n="0219c03"/>
<p id="pX31p0219c0301">舍利弗佛見此<anchor xml:id="begd1e14071"/>已<anchor xml:id="endd1e14071"/>便作是念
(至)
令其遊戲。</p>
<lb n="0219c04"/>
<p id="pX31p0219c0401" rend="margin-left:1em">合上我雖能於此所燒之門安隱得出意也應拔
<lb n="0219c05"/>其苦難者即大悲之力拔五濁之苦也與無量樂
<lb n="0219c06"/>者即大慈之力與其大樂也。</p>
<p id="pX31p0219c0612" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合捨几用車二
<lb n="0219c07"/>初合捨几三初合擬宜。</p>
<lb n="0219c08"/>
<p id="pX31p0219c0801">舍利弗如來復作是念
(至)
眾生不能以是得度。</p>
<lb n="0219c09"/>
<p id="pX31p0219c0901" rend="margin-left:1em">上譬有勸誡今但合勸不合誡勸脩為正誡惡是
<lb n="0219c10"/>傍故也今擬宜中但以神力者合上身力智慧力
<lb n="0219c11"/>者合上手力讚如來知見合衣裓力無畏合几案
<lb n="0219c12"/>若佛初出即用此擬宜眾生不能以此得度也。</p>
<p id="pX31p0219c1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0219c13"/>二合無機。</p>
<lb n="0219c14"/>
<p id="pX31p0219c1401">所以者何是諸眾生
(至)
何由能解佛之智慧。</p>
<lb n="0219c15"/>
<p id="pX31p0219c1501" rend="margin-left:1em">釋不得度合上子不受勸譬也正由五濁障重未
<lb n="0219c16"/>免生死等火大乘微妙不能得入故言何由能解
<lb n="0219c17"/>佛之智慧此一句合上唯有一門而復狹小小故
<lb n="0219c18"/>不能解佛智慧也。</p>
<p id="pX31p0219c1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合息化二初牒前三譬三
<lb n="0219c19"/>初身手救不得譬。</p>
<lb n="0219c20"/>
<p id="pX31p0219c2001">舍利弗如彼長者雖復身手有力而不用之。</p>
<lb n="0219c21"/>
<p id="pX31p0219c2101" rend="margin-left:1em">合上放捨善誘無機息化也此文雖無放捨語息
<lb n="0219c22"/>化意甚分明也。</p>
<p id="pX31p0219c2207" type="inline" rend="margin-left:1em">△二牒施三車譬。</p>
<lb n="0219c23"/>
<p id="pX31p0219c2301">但以殷勤方便勉濟諸子火宅之難。</p>
<lb n="0219c24"/>
<p id="pX31p0219c2401" rend="margin-left:1em">△三牒等賜大車譬。</p>
<lb n="0220a01"/>
<p id="pX31p0220a0101">然後各與珍寶大車。</p>
<lb n="0220a02"/>
<p id="pX31p0220a0201" rend="margin-left:1em">△二正合息化。</p>
<lb n="0220a03"/>
<p id="pX31p0220a0301">如來亦復如是雖有力無所畏而不用之。</p>
<lb n="0220a04"/>
<p id="pX31p0220a0401" rend="margin-left:1em">△二合用車四初合擬宜三車。</p>
<lb n="0220a05"/>
<p id="pX31p0220a0501">但以智慧方便於三界火宅拔濟眾生。</p>
<lb n="0220a06"/>
<p id="pX31p0220a0601" rend="margin-left:1em">△二合知子先心。</p>
<lb n="0220a07"/>
<p id="pX31p0220a0701">為說三乘聲聞辟支佛佛乘。</p>
<lb n="0220a08"/>
<p id="pX31p0220a0801" rend="margin-left:1em">三乘者乘以運載為義聲聞以四諦為乘緣覺以
<lb n="0220a09"/>十二因緣為乘菩薩以六度為乘運出三界歸於
<lb n="0220a10"/>涅槃也六度菩薩於當教內亦稱大乘今名佛乘
<lb n="0220a11"/>者菩薩三十四心頓斷見思習氣而得成佛故名
<lb n="0220a12"/>佛乘。</p>
<p id="pX31p0220a1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合歎車希有三初合示轉。</p>
<lb n="0220a13"/>
<p id="pX31p0220a1301">而作是言汝等莫得
(至)
聲聞辟支佛佛乘。</p>
<lb n="0220a14"/>
<p id="pX31p0220a1401" rend="margin-left:1em">三界是示苦諦勿貪麤弊乃至生愛是示集諦色
<lb n="0220a15"/>謂男女形貌及世間玄黃赤白等聲謂絲竹環珮
<lb n="0220a16"/>之聲及男女歌詠之聲等香謂男女身香及世間
<lb n="0220a17"/>飲食香等味謂種種飲食肴饍美味等觸謂男女
<lb n="0220a18"/>身分柔軟細滑等此名五塵亦名五欲速出三界
<lb n="0220a19"/>是示滅道二諦滅道即是示其三界外有智斷三
<lb n="0220a20"/>乘之果故令速出三界當得三乘三乘正取道滅
<lb n="0220a21"/>為體合上三車今在門外可以遊戲也。</p>
<p id="pX31p0220a2116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合證
<lb n="0220a22"/>轉。</p>
<lb n="0220a23"/>
<p id="pX31p0220a2301">我今為汝保任此事
(至)
以是方便誘進眾生。</p>
<lb n="0220a24"/>
<p id="pX31p0220a2401" rend="margin-left:1em">合上隨汝所欲皆當與汝也。</p>
<p id="pX31p0220a2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合勸轉。</p>
<lb n="0220b01"/>
<p id="pX31p0220b0101">復作是言汝等當知
(至)
便得無量安隱快樂。</p>
<lb n="0220b02"/>
<p id="pX31p0220b0201" rend="margin-left:1em">合上歎希有也如此三乘是諸佛方便引物儀式
<lb n="0220b03"/>故眾聖所稱得無生智為自在得盡智為無繫我
<lb n="0220b04"/>生<anchor xml:id="begd1e14292"/>已<anchor xml:id="endd1e14292"/>盡不受後有名無所依所作<anchor xml:id="begd1e14298"/>已<anchor xml:id="endd1e14298"/>辦梵行<anchor xml:id="begd1e14304"/>已<anchor xml:id="endd1e14304"/>立
<lb n="0220b05"/>名無所求以無漏等勤脩道品也根即五根力即
<lb n="0220b06"/>五力覺即七覺支道即八正道禪定等如前釋住
<lb n="0220b07"/>於真空涅槃故云安隱快樂也。</p>
<p id="pX31p0220b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合適子所願
<lb n="0220b08"/>三初合羊車。</p>
<lb n="0220b09"/>
<p id="pX31p0220b0901">舍利弗若有眾生內有智性
(至)
為求羊車出於火宅。</p>
<lb n="0220b10"/>
<p id="pX31p0220b1001" rend="margin-left:1em">內有智性者宿習三乘樂欲成三乘智性故佛施
<lb n="0220b11"/>三乘之教也內有智性乃至從佛聞法信受合上
<lb n="0220b12"/>聞父所說珍玩之物適其願故聞慧也殷勤合上
<lb n="0220b13"/>心各勇銳思慧也精進合上推排推是推理排是
<lb n="0220b14"/>排惡惡去故精理明故進脩慧也欲速出下合上
<lb n="0220b15"/>競共馳走是名聲聞乘合上爭出火宅聲聞者聞
<lb n="0220b16"/>佛聲教故曰聲聞聲聞不能化他如羊不顧後羣
<lb n="0220b17"/>故以羊車譬聲聞乘也。</p>
<p id="pX31p0220b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合鹿車。</p>
<lb n="0220b18"/>
<p id="pX31p0220b1801">若有眾生從佛世尊
(至)
為求鹿車出於火宅。</p>
<lb n="0220b19"/>
<p id="pX31p0220b1901" rend="margin-left:1em">梵語辟支迦羅此云緣覺言求自然慧者從十二
<lb n="0220b20"/>因緣門入此門本自有之非佛天人所作名自然
<lb n="0220b21"/>慧不從他聞復名自然慧也大論云有道人問佛
<lb n="0220b22"/>大德十二因緣佛作耶佛言我不作又問餘人作
<lb n="0220b23"/>耶佛言亦非餘人作有佛無佛本性有之深知諸
<lb n="0220b24"/>法因緣者支佛逆順兩緣百千萬世觀因緣等故
<lb n="0220c01"/>云深知也支佛是法行人從他聞法少自推義多
<lb n="0220c02"/>故取譬於鹿鹿不依人故也別行疏云支佛譬鹿
<lb n="0220c03"/>猶有迴願之慈也。</p>
<p id="pX31p0220c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合牛車。</p>
<lb n="0220c04"/>
<p id="pX31p0220c0401">若有眾生從佛世尊
(至)
為求牛車出於火宅。</p>
<lb n="0220c05"/>
<p id="pX31p0220c0501" rend="margin-left:1em">菩薩稱一切智者不同二乘乃是佛智菩薩望此
<lb n="0220c06"/>脩因即是不乘兼運之意也菩薩慈悲化物如牛
<lb n="0220c07"/>之安忍運載故以牛車譬菩薩乘也然牛車有水
<lb n="0220c08"/>牛白牛之異水牛車喻六度菩薩乘也大白牛車
<lb n="0220c09"/>喻圓教一佛乘也私謂一切智既不同二乘自然
<lb n="0220c10"/>智無師智即不同緣覺。</p>
<p id="pX31p0220c1010" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合等賜大車二初雙
<lb n="0220c11"/>牒二譬二初牒免難。</p>
<lb n="0220c12"/>
<p id="pX31p0220c1201">舍利弗如彼長者
(至)
安隱得出火宅到無畏處。</p>
<lb n="0220c13"/>
<p id="pX31p0220c1301" rend="margin-left:1em">上譬有四今但合二合免難義兼索車合等賜義
<lb n="0220c14"/>兼歡喜。</p>
<p id="pX31p0220c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△二牒等賜。</p>
<lb n="0220c15"/>
<p id="pX31p0220c1501">自惟財富無量等以大車而賜諸子。</p>
<lb n="0220c16"/>
<p id="pX31p0220c1601" rend="margin-left:1em">△二雙合二譬二初合免難。</p>
<lb n="0220c17"/>
<p id="pX31p0220c1701">如來亦復如是
(至)
出三界苦怖畏險道得涅槃樂。</p>
<lb n="0220c18"/>
<p id="pX31p0220c1801" rend="margin-left:1em">門有三義入義出義別義若三界為宅五陰為舍
<lb n="0220c19"/>由迷一色心而入一色心即是入宅生死之門若
<lb n="0220c20"/>作出義者是乘從三界出即是稟藏通二教教下
<lb n="0220c21"/>所詮之理為門若別義者即是稟別教下所詮之
<lb n="0220c22"/>理為門也今言佛教門者正是藏通二教教下之
<lb n="0220c23"/>理共為門得出三界而免難也妙樂云三義皆以
<lb n="0220c24"/>所詮之理為門者意顯獨教門義不成經雖云教
<lb n="0221a01"/>必須對理故知別教雖詮別理亦非車門但對藏
<lb n="0221a02"/>通而立別名由緣別理故名為別別教十住與藏
<lb n="0221a03"/>通人咸出火宅據出火宅同仍可名通十住所證
<lb n="0221a04"/>又同兩教涅槃故亦可云得涅槃樂。</p>
<p id="pX31p0221a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合等賜
<lb n="0221a05"/>五初合有車之由。</p>
<lb n="0221a06"/>
<p id="pX31p0221a0601">如來爾時便作是念
(至)
力無畏等諸佛法藏。</p>
<lb n="0221a07"/>
<p id="pX31p0221a0701" rend="margin-left:1em">無量智慧者合上財富無量庫藏充溢也。</p>
<p id="pX31p0221a0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0221a08"/>廣其心等。</p>
<lb n="0221a09"/>
<p id="pX31p0221a0901">是諸眾生皆是我子
(至)
皆以如來滅度而滅度之。</p>
<lb n="0221a10"/>
<p id="pX31p0221a1001" rend="margin-left:1em">合上我財物無量不應以下劣小車與諸子也如
<lb n="0221a11"/>來滅度者即大乘三德涅槃也。</p>
<p id="pX31p0221a1113" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合等心章門。</p>
<lb n="0221a12"/>
<p id="pX31p0221a1201">是諸眾生脫三界者。</p>
<lb n="0221a13"/>
<p id="pX31p0221a1301" rend="margin-left:1em">合上各賜諸子等也。</p>
<p id="pX31p0221a1309" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合等車章門。</p>
<lb n="0221a14"/>
<p id="pX31p0221a1401">悉與諸佛禪定解脫等娛樂之具。</p>
<lb n="0221a15"/>
<p id="pX31p0221a1501" rend="margin-left:1em">△五合正廣大車。</p>
<lb n="0221a16"/>
<p id="pX31p0221a1601">皆是一相一種聖所稱歎能生淨妙第一之樂。</p>
<lb n="0221a17"/>
<p id="pX31p0221a1701" rend="margin-left:1em">合上高廣乃至僕從等大車譬也一相是實相即
<lb n="0221a18"/>法身一種是種智即般若能生淨妙之樂樂即無
<lb n="0221a19"/>苦名為解脫三德高廣具足莊嚴收羅眾德名摩
<lb n="0221a20"/>訶衍。</p>
<p id="pX31p0221a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合無虗妄譬二初牒許小與大。</p>
<lb n="0221a21"/>
<p id="pX31p0221a2101">舍利弗如彼長者
(至)
然彼長者無虗妄之咎。</p>
<lb n="0221a22"/>
<p id="pX31p0221a2201" rend="margin-left:1em">三車誘引本為除其五濁五濁既除大善自全故
<lb n="0221a23"/>但與大車也。</p>
<p id="pX31p0221a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合不乖本心二初合解釋。</p>
<lb n="0221a24"/>
<p id="pX31p0221a2401">如來亦復如是無有虗妄
(至)
但以大乘而度脫之。</p>
<lb n="0221b01"/>
<p id="pX31p0221b0101" rend="margin-left:1em">合上我以方便令子得出也。</p>
<p id="pX31p0221b0112" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合結況。</p>
<lb n="0221b02"/>
<p id="pX31p0221b0201">何以故如來有無量智慧
(至)
於一佛乘分別說三。</p>
<lb n="0221b03"/>
<p id="pX31p0221b0301" rend="margin-left:1em">合上何況長者自知財富無量欲饒益諸子故許
<lb n="0221b04"/>三與一非是虗也此釋小異於前前意為令諸子
<lb n="0221b05"/>得出意不在三既出不與亦非虗妄今明如來出
<lb n="0221b06"/>世本欲說大但為小智樂著三界故以方便誘引
<lb n="0221b07"/>既<anchor xml:id="begd1e14628"/>已<anchor xml:id="endd1e14628"/>得出還與大乘即稱本心故言能與眾生大
<lb n="0221b08"/>乘之法但不能盡受也若華嚴中能受即為與大
<lb n="0221b09"/>不俟開一為三不能受者以方便力於一佛乘分
<lb n="0221b10"/>別說三三由眾生非佛本意故用此釋成不乖本
<lb n="0221b11"/>心不虗也妙樂云小異於前者前云意不在三今
<lb n="0221b12"/>云本欲與大雖復小殊名異義同也。</p>
<p id="pX31p0221b1215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二
<lb n="0221b13"/>初百行偈頌重頌上長行二初頌開譬二初頌總
<lb n="0221b14"/>譬四初頌長者。</p>
<lb n="0221b15"/>
<p id="pX31p0221b1501">佛欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0221b16"/>
<p id="pX31p0221b1601">譬如長者。</p>
<lb n="0221b17"/>
<p id="pX31p0221b1701" rend="margin-left:1em">頌上位號即兼得名行德業既有長人之德即知
<lb n="0221b18"/>名行徧為國邑所崇亦知內外年德俱高喻佛具
<lb n="0221b19"/>足智斷慈悲萬德也。</p>
<p id="pX31p0221b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌舍宅二初頌宅廣大。</p>
<lb n="0221b20"/>
<p id="pX31p0221b2001">有一大宅。</p>
<lb n="0221b21"/>
<p id="pX31p0221b2101" rend="margin-left:1em">△二廣出宅體。</p>
<lb n="0221b22"/>
<p id="pX31p0221b2201">其宅久故而復頓弊。</p>
<lb n="0221b23"/>
<p id="pX31p0221b2301" rend="margin-left:1em">三界無始為久非今所造為故無常卑鄙為頓弊
<lb n="0221b24"/>妙樂云三界無始為久者問若從因說或當無始
<lb n="0221c01"/>若從依報初禪<anchor xml:id="begd1e14702"/>已<anchor xml:id="endd1e14702"/>下賢劫近成云何無始答眾生
<lb n="0221c02"/>無始具三界因惑種不忘故云無始故依報處壞
<lb n="0221c03"/>而復成第四禪去及無色界雖無災壞因果相成
<lb n="0221c04"/>皆是無始無常故也然終不如約正報釋其義自
<lb n="0221c05"/>便此下三行廣出宅體明所燒之相。</p>
<lb n="0221c06"/>
<p id="pX31p0221c0601">堂舍高危。</p>
<lb n="0221c07"/>
<p id="pX31p0221c0701" rend="margin-left:1em">一云頭為殿腹為堂背為舍念念相續無常為高
<lb n="0221c08"/>危一云色界為堂欲界為舍不免墮落名為高危
<lb n="0221c09"/>妙樂云念念等者相續故高無常故危如云頭殿
<lb n="0221c10"/>腹堂即觀心一釋也如云色堂欲舍等即因緣一
<lb n="0221c11"/>釋也。</p>
<lb n="0221c12"/>
<p id="pX31p0221c1201">柱根摧朽梁揀傾斜基陛隤毀。</p>
<lb n="0221c13"/>
<p id="pX31p0221c1301" rend="margin-left:1em">命根支持如柱亦云兩足為柱根生異滅三相所
<lb n="0221c14"/>遷名摧朽也意識綱維以為梁棟諸苦所壞如傾
<lb n="0221c15"/>斜過去行業為基陛衰老之時為頹毀妙樂云意
<lb n="0221c16"/>識綱維者統御一身其猶梁揀樹立一屋。</p>
<lb n="0221c17"/>
<p id="pX31p0221c1701">墻壁<anchor xml:id="begd1e14758"/>圮<anchor xml:id="endd1e14758"/>坼泥塗阤落覆苫亂墜椽梠差脫。</p>
<lb n="0221c18"/>
<p id="pX31p0221c1801" rend="margin-left:1em">墻壁者一云四大為墻壁皮膚為泥塗四威儀不
<lb n="0221c19"/>正為亂墜五識不聰不相主境為差脫亦云墻壁
<lb n="0221c20"/>
<anchor xml:id="begd1e14772"/>圮<anchor xml:id="endd1e14772"/>坼如皮膚皴朽壯色鮮淨如初泥塗老死枯朽
<lb n="0221c21"/>如後阤落𩬊鬚朽老則皆脫落如覆苫亂墜筋骨
<lb n="0221c22"/>老弱支節不援如椽梠差脫。</p>
<lb n="0221c23"/>
<p id="pX31p0221c2301">周障屈曲雜穢充徧。</p>
<lb n="0221c24"/>
<p id="pX31p0221c2401" rend="margin-left:1em">周障是六識屈曲是六根六識緣六根取境難關
<lb n="0222a01"/>故言屈曲六塵徧染六根故言雜穢充徧。</p>
<p id="pX31p0222a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌
<lb n="0222a02"/>五百人。</p>
<lb n="0222a03"/>
<p id="pX31p0222a0301">有五百人止住其中。</p>
<lb n="0222a04"/>
<p id="pX31p0222a0401" rend="margin-left:1em">三乘根性為五道所攝兼得三十子譬也。</p>
<p id="pX31p0222a0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌
<lb n="0222a05"/>火起四初明地上事譬欲界火起四初明所燒之
<lb n="0222a06"/>類譬眾生十使二初正明所燒二初明禽獸被燒
<lb n="0222a07"/>譬五鈍使二初譬五初譬慢使。</p>
<lb n="0222a08"/>
<p id="pX31p0222a0801">鴟梟鵰鷲烏鵲鳩鴿。</p>
<lb n="0222a09"/>
<p id="pX31p0222a0901" rend="margin-left:1em">慢使眾生自舉輕他如鳥為性陵高下視故以八
<lb n="0222a10"/>鳥譬八慢也陵他為慢自貴為憍文殊問經明八
<lb n="0222a11"/>憍今用譬八鳥壯盛憍如鴟性憍如梟富憍如鵰
<lb n="0222a12"/>自在憍如鷲壽命憍如烏聰明憍如鵲行善憍如
<lb n="0222a13"/>鳩色憍如鴿。</p>
<p id="pX31p0222a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬瞋使。</p>
<lb n="0222a14"/>
<p id="pX31p0222a1401">蚖蛇蝮蠍蜈蚣蚰蜒。</p>
<lb n="0222a15"/>
<p id="pX31p0222a1501" rend="margin-left:1em">此譬瞋使瞋有三種一非理瞋謂不問可否歘起
<lb n="0222a16"/>瞋心二順理瞋謂人實惱我三諍論瞋謂著<anchor xml:id="begd1e14862"/>己<anchor xml:id="endd1e14862"/>所
<lb n="0222a17"/>解為是謂他說行為非蚖蛇毒盛不觸而吸譬非
<lb n="0222a18"/>理生瞋蝮蠍若觸則螫譬執理瞋蜈蚣蚰蜒譬戲
<lb n="0222a19"/>論瞋世人云赤頸者是蜈蚣不赤者是蚰蜒。</p>
<p id="pX31p0222a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">○蚖
<lb n="0222a20"/>
(音元又吾官切即蜥蜴又毒蛇也)
蝮
(芳六切一曰<g ref="CB04574"/>鼻上有針大者長七八尺)
蠍
(許蝎切一
<lb n="0222a21"/>名蠍虎毒虫也)
蚰蜒
(亦毒虫虫)
。</p>
<p id="pX31p0222a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△三譬癡使。</p>
<lb n="0222a22"/>
<p id="pX31p0222a2201">守宮百足鼬貍鼷鼠
(至)
𧏙蜋諸蟲而集其上。</p>
<lb n="0222a23"/>
<p id="pX31p0222a2301" rend="margin-left:1em">此譬癡使於境不了曰癡即無明也無明有二一
<lb n="0222a24"/>獨頭二相應守宮百足等兀然譬獨頭無明鼬貍
<lb n="0222b01"/>鼷鼠譬相應無明諸惡虫輩者從癡根本備起諸
<lb n="0222b02"/>結使也交橫馳走者明諸使相緣或緣三界如交
<lb n="0222b03"/>橫起之速疾如馳走屎尿下明癡心所著之境皆
<lb n="0222b04"/>無常苦無我不淨故云屎尿臭處不淨流溢由痴
<lb n="0222b05"/>不了於中計常樂我淨而生染著故云𧏙蜋諸虫
<lb n="0222b06"/>而集其上。</p>
<p id="pX31p0222b0605" type="inline" rend="margin-left:1em">○守宮
(即蝘蜒博物志云以器養之食以丹砂乃可防閑淫逸故謂之
<lb n="0222b07"/>守宮)
百足者
(十誦律云蛣𧏙也)
鼬
(舍救切野鼠赤黃色食鼠)
鼷
(音奚小鼠也)
𧏙
<lb n="0222b08"/>蜋
(亦名蛣蜋烏甲虫丸糞土者)
。</p>
<p id="pX31p0222b0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△四譬貪使。</p>
<lb n="0222b09"/>
<p id="pX31p0222b0901">狐狼野干咀嚼踐蹋
(至)
飢羸慞惶處處求食。</p>
<lb n="0222b10"/>
<p id="pX31p0222b1001" rend="margin-left:1em">此譬貪使貪有二種一有力二無力有力者以威
<lb n="0222b11"/>勢取如狼狐等無力者但能從他乞索麤弊如野
<lb n="0222b12"/>干等咀
(在呂切含味也)
嚼下明貪取境引物向<anchor xml:id="begd1e14977"/>己<anchor xml:id="endd1e14977"/>如咀嚼
<lb n="0222b13"/>不以道理如踐踏又貪心取境有用不用有用而
<lb n="0222b14"/>取如咀嚼不用而取如踐踏貪心取境或取一物
<lb n="0222b15"/>或取多物其有齊畔如嚌嚙也骨肉狼藉者積聚
<lb n="0222b16"/>五塵不知止足也羣狗競來搏
(伯各切手擊也)
撮者此有
<lb n="0222b17"/>力貪搏撮無力之者饑羸慞惶者貪不知足如饑
<lb n="0222b18"/>求不能得如羸種種營覓如慞惶多欲之人雖富
<lb n="0222b19"/>而貪處處求食者馳逐五塵之境也。</p>
<p id="pX31p0222b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">○野干似狐
<lb n="0222b20"/>而小形色青黃尾大嚌
(狙詣切)
嚙者或云沒齒咬也
<lb n="0222b21"/>撮者蹙聚而捎取之也慞惶者恐懼也。</p>
<p id="pX31p0222b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">△五譬疑
<lb n="0222b22"/>使。</p>
<lb n="0222b23"/>
<p id="pX31p0222b2301">鬬諍摣掣啀喍嘷吠。</p>
<lb n="0222b24"/>
<p id="pX31p0222b2401" rend="margin-left:1em">此譬疑使猶豫二邊名疑未決是非名鬬諍意謂
<lb n="0222c01"/>為是名掣復謂為非名摣
(側加也)
啀喍嘷吠者發言
<lb n="0222c02"/>論決是非之理也妙樂云摣者釋名云叉也謂五
<lb n="0222c03"/>指俱取也掣牽也亦云向前曰摣向後曰掣啀喍
<lb n="0222c04"/>者聚唇露齒也嘷吠者出聲大吼也止觀云狐疑
<lb n="0222c05"/>未決為啀喍陵恐於他為嘷吠如守家狗令他畏
<lb n="0222c06"/>故而吠也。</p>
<p id="pX31p0222c0605" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結。</p>
<lb n="0222c07"/>
<p id="pX31p0222c0701">其舍恐怖變狀如是。</p>
<lb n="0222c08"/>
<p id="pX31p0222c0801" rend="margin-left:1em">結上五鈍使也。</p>
<p id="pX31p0222c0807" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明鬼神被燒譬五利使二初
<lb n="0222c09"/>總明。</p>
<lb n="0222c10"/>
<p id="pX31p0222c1001">處處皆有魑魅魍魎。</p>
<lb n="0222c11"/>
<p id="pX31p0222c1101" rend="margin-left:1em">此總譬五利使身見等五觸處生著造次恒有故
<lb n="0222c12"/>名利使徧緣四諦五陰下故言處處皆有夫鬼神
<lb n="0222c13"/>有智禽獸則無故以利使譬鬼神鈍使喻禽獸妙
<lb n="0222c14"/>樂云魑魅者物之精也俗書云山澤之怪謂之魑
<lb n="0222c15"/>西京賦云山神虎形曰魑宅神猪頭人形曰魅魍
<lb n="0222c16"/>魎者木石變怪也玉篇云水神也。</p>
<p id="pX31p0222c1614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別明五初
<lb n="0222c17"/>譬邪見。</p>
<lb n="0222c18"/>
<p id="pX31p0222c1801">夜叉惡鬼食噉人肉
(至)
鬬諍之聲甚可怖畏。</p>
<lb n="0222c19"/>
<p id="pX31p0222c1901" rend="margin-left:1em">此譬邪見由計斷常不信因果故名邪見夜叉亦
<lb n="0222c20"/>云藥叉是揵疾鬼譬邪見撥無因果人是善報譬
<lb n="0222c21"/>出世因果不雜煩惱邪見之心撥無此理如食人
<lb n="0222c22"/>肉也毒虫之屬是惡報譬世間因果雜諸煩惱邪
<lb n="0222c23"/>見之心撥無此理如噉毒虫之屬也孚乳產生者
<lb n="0222c24"/>世間之法從自類因生自類果也各自藏護者因
<lb n="0223a01"/>能有果名藏必得不失名護又人肉是善毒虫是
<lb n="0223a02"/>惡邪見之心撥無善惡因果之事如夜叉噉食人
<lb n="0223a03"/>肉毒虫也孚乳產生者總說善惡並有因果相生
<lb n="0223a04"/>之用也食之既飽者邪見之心成就也惡心轉熾
<lb n="0223a05"/>者邪見之心增廣也鬬諍之聲者內心成就外彰
<lb n="0223a06"/>言教宣於無因無果之法能令聞者墮落三途故
<lb n="0223a07"/>言甚可怖畏也孚乳者妙樂引玉篇云伏卵曰孚
<lb n="0223a08"/>通俗文云卵化曰孚廣雅云孚亦生也乳者養也
<lb n="0223a09"/>故鳥生曰孚獸生曰乳自類等者即同類因得等
<lb n="0223a10"/>流果以子似父故以喻之。</p>
<p id="pX31p0223a1011" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬戒取。</p>
<lb n="0223a11"/>
<p id="pX31p0223a1101">鳩槃茶鬼蹲踞土埵
(至)
往返遊行縱逸嬉戲。</p>
<lb n="0223a12"/>
<p id="pX31p0223a1201" rend="margin-left:1em">此譬戒取執邪為道名非因計因及鷄狗等戒名
<lb n="0223a13"/>戒取鳩槃茶此云甕形以其形似甕故即魔鬼乃
<lb n="0223a14"/>鬼之勝者譬脩有漏善能勝諸虫也蹲踞土埵者
<lb n="0223a15"/>外道脩十善戒能生六欲天六天是欲界高處如
<lb n="0223a16"/>土埵也又外道持戒能脩禪定初得欲界定或得
<lb n="0223a17"/>未來定未來定未脫欲界欲界之頂如土埵也或
<lb n="0223a18"/>離一尺二尺者得色界定如一尺得無色定如二
<lb n="0223a19"/>尺得升上界為往退墮為返起戒取之見如縱逸
<lb n="0223a20"/>嬉戲妙樂云鳩槃茶者可畏鬼也蹲虗坐也踞實
<lb n="0223a21"/>坐也。</p>
<lb n="0223a22"/>
<p id="pX31p0223a2201">捉狗兩足撲令失聲以脚加頸怖狗自樂。</p>
<lb n="0223a23"/>
<p id="pX31p0223a2301" rend="margin-left:1em">狗足如因捉之如謗故謗無苦因如捉狗足謗無
<lb n="0223a24"/>苦因之上復謗無苦果如脚加頸苦因本得苦果
<lb n="0223b01"/>如狗之有聲邪見之人撥言苦因無得苦果之理
<lb n="0223b02"/>如撲
(普木切小擊也)
令失聲既謗無苦因苦果如怖狗自
<lb n="0223b03"/>樂也妙樂云謗無苦因者只指非因計因即是謗
<lb n="0223b04"/>也本是世因謂是出世即是謗無兩因故譬捉狗
<lb n="0223b05"/>兩足也。</p>
<p id="pX31p0223b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△三譬身見。</p>
<lb n="0223b06"/>
<p id="pX31p0223b0601">復有諸鬼其身長大
(至)
發大惡聲呌呼求食。</p>
<lb n="0223b07"/>
<p id="pX31p0223b0701" rend="margin-left:1em">此譬身見於陰入界中妄計為身名身見竪入三
<lb n="0223b08"/>世計我名長橫徧五陰計我名大計我自在不修
<lb n="0223b09"/>善法即無慚愧故言躶形以惡莊嚴故言黑無功
<lb n="0223b10"/>德資故言瘦計我者不出三界故言常住其中計
<lb n="0223b11"/>我在心發言宣說有我之相故言發大惡聲冀因
<lb n="0223b12"/>此說望得道果故言呌求食也。</p>
<p id="pX31p0223b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">○躶
(郎果切本作裸赤體
<lb n="0223b13"/>也又袒也)
。</p>
<p id="pX31p0223b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">△四譬見取。</p>
<lb n="0223b14"/>
<p id="pX31p0223b1401">復有諸鬼其咽如針。</p>
<lb n="0223b15"/>
<p id="pX31p0223b1501" rend="margin-left:1em">此譬見取謂因此見通至非想名見取非想無常
<lb n="0223b16"/>而計涅槃如咽細命危而保其壽故言其咽如針
<lb n="0223b17"/>妙樂云見取者非果計果非想非是涅槃之果計
<lb n="0223b18"/>之為常無色唯心名為咽細三界壽極名為命危
<lb n="0223b19"/>計之為常名為保壽保壽正當計果義也。</p>
<p id="pX31p0223b1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△五譬
<lb n="0223b20"/>邊見。</p>
<lb n="0223b21"/>
<p id="pX31p0223b2101">復有諸鬼首如牛頭
(至)
饑渴所逼呌喚馳走。</p>
<lb n="0223b22"/>
<p id="pX31p0223b2201" rend="margin-left:1em">此譬邊見於身見上計我計斷常執常非斷執斷
<lb n="0223b23"/>非常隨執一邊名邊見斷常二邊如牛頭二角為
<lb n="0223b24"/>身是我為我是身依我見起邊見如頭兩角也計
<lb n="0223c01"/>斷常之過能斷出世善根如食人肉能斷世善根
<lb n="0223c02"/>如或復噉狗或時計常或時計斷前後迴轉如頭
<lb n="0223c03"/>𩬊髼亂計常即破斷計斷即破常如殘害兇險無
<lb n="0223c04"/>有智定食飲自資如饑渴所逼各陳二見如呌喚
<lb n="0223c05"/>馳走妙樂云若計常者身非是我身斷我常若計
<lb n="0223c06"/>斷者身斷我斷或俱常斷具如止觀第五記。</p>
<p id="pX31p0223c0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0223c07"/>總結利鈍。</p>
<lb n="0223c08"/>
<p id="pX31p0223c0801">夜叉餓鬼諸惡鳥獸
(至)
如是諸難恐畏無量。</p>
<lb n="0223c09"/>
<p id="pX31p0223c0901" rend="margin-left:1em">初二句總結欲界煩惱之相亦是結利鈍眾生之
<lb n="0223c10"/>相上句利下句鈍次二句通約利鈍二使竝是有
<lb n="0223c11"/>漏之心無道味之食故云饑由饑故生死速疾故
<lb n="0223c12"/>云急四向者見惑雖多不出四句窺看窻牖者窺
<lb n="0223c13"/>私竊也明其邪觀空理慕仰道味雖復觀察而滯
<lb n="0223c14"/>著心多不會正理如窺窻見空不得無礙也後二
<lb n="0223c15"/>句收廣結非也妙樂云由隔窻牖故見空而偏空
<lb n="0223c16"/>無偏正由從窻窺理無是非計者成過由過墮惡
<lb n="0223c17"/>故恐畏無量也。</p>
<p id="pX31p0223c1707" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明火起之由譬五濁所由。</p>
<lb n="0223c18"/>
<p id="pX31p0223c1801">是朽故宅屬於一人其人近出未久之間。</p>
<lb n="0223c19"/>
<p id="pX31p0223c1901" rend="margin-left:1em">三界是佛化應之處發心<anchor xml:id="begd1e15400"/>已<anchor xml:id="endd1e15400"/>來誓願度脫故云屬
<lb n="0223c20"/>於一人長者在宅能令慎火由出去後諸子無知
<lb n="0223c21"/>故令火起內合正由如來大通佛時常教是等令
<lb n="0223c22"/>伏五濁如令慎火但眾生感既盡如來應亦捨此
<lb n="0223c23"/>等於後便起五濁如令火起佛於他土赴緣非是
<lb n="0223c24"/>永去故言近出。</p>
<p id="pX31p0223c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明火起之勢譬正起五濁。</p>
<lb n="0224a01"/>
<p id="pX31p0224a0101">於後宅舍忽然火起
(至)
摧折墮落墻壁崩倒。</p>
<lb n="0224a02"/>
<p id="pX31p0224a0201" rend="margin-left:1em">三界為宅五陰為舍四面是處所即身受心法也
<lb n="0224a03"/>於身受心法起四倒五濁八苦故云一時相續漸
<lb n="0224a04"/>增故云俱熾命根斷為<g ref="CB15090"/>風刀解體為裂又受苦
<lb n="0224a05"/>呻吟悲痛之聲名為<g ref="CB15090"/>諸根破壞為裂氣斷骨離
<lb n="0224a06"/>筋絕為摧折墮落四大解散為墻壁崩倒也。</p>
<p id="pX31p0224a0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0224a07"/>明被燒之相譬八苦五濁。</p>
<lb n="0224a08"/>
<p id="pX31p0224a0801">諸鬼神等揚聲大呌
(至)
周慞惶怖不能自出。</p>
<lb n="0224a09"/>
<p id="pX31p0224a0901" rend="margin-left:1em">例上鬼神譬利使之人若計常者謂法定常<anchor xml:id="begd1e15467"/>已<anchor xml:id="endd1e15467"/>有
<lb n="0224a10"/>還無無即常故計斷者謂法定斷唯此一死更無
<lb n="0224a11"/>復續皆唱言定說其事<anchor xml:id="begd1e15477"/>已<anchor xml:id="endd1e15477"/>顯故言揚聲大呌也鵰
<lb n="0224a12"/>鷲諸鳥譬鈍使鳩槃茶等譬利使中戒取鈍使及
<lb n="0224a13"/>戒取本不計斷今見無常但生疑怖不知出離之
<lb n="0224a14"/>方故言慞惶不能自出妙樂云初二句屬見惑次
<lb n="0224a15"/>一句屬思惑後三句明不出所以專由於見故重
<lb n="0224a16"/>云鳩槃茶等。</p>
<p id="pX31p0224a1606" type="inline" rend="margin-left:1em">○周慞
(補註云楚辞聯翱翔兮周章王逸註云周流也經或作慞
<lb n="0224a17"/>訓懼正作章)
。</p>
<p id="pX31p0224a1706" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明穴中事譬色界火起四初所燒之
<lb n="0224a18"/>類。</p>
<lb n="0224a19"/>
<p id="pX31p0224a1901">惡獸毒蟲藏竄孔穴毗舍闍鬼亦住其中。</p>
<lb n="0224a20"/>
<p id="pX31p0224a2001" rend="margin-left:1em">四禪之定如孔穴雖復不及門外敞豁猶得免於
<lb n="0224a21"/>猛焰譬入四禪定中雖未出界外猶得免於欲界
<lb n="0224a22"/>麤惡也利使眾生亦得禪定如毗舍闍鬼亦住其
<lb n="0224a23"/>中翻譯名義云毗舍闍此云噉精氣噉人及五穀
<lb n="0224a24"/>精氣妙樂云初二句鈍使次二句利使。</p>
<p id="pX31p0224a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二火起
<lb n="0224b01"/>之由。</p>
<lb n="0224b02"/>
<p id="pX31p0224b0201">薄福德故。</p>
<lb n="0224b03"/>
<p id="pX31p0224b0301" rend="margin-left:1em">由少福故近惡遇苦。</p>
<p id="pX31p0224b0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三火起之勢。</p>
<lb n="0224b04"/>
<p id="pX31p0224b0401">為火所逼。</p>
<lb n="0224b05"/>
<p id="pX31p0224b0501" rend="margin-left:1em">孔穴之中雖無猛焰猶有熱惱譬四禪雖無欲界
<lb n="0224b06"/>惡亦有喜樂愛味細苦故言為火所逼。</p>
<p id="pX31p0224b0616" type="inline" rend="margin-left:1em">△四被燒
<lb n="0224b07"/>之相。</p>
<lb n="0224b08"/>
<p id="pX31p0224b0801">共相殘害飲血噉肉
(至)
臭煙蓬㶿四面充塞。</p>
<lb n="0224b09"/>
<p id="pX31p0224b0901" rend="margin-left:1em">利鈍諸使眾生得禪是同所計各異互相是非如
<lb n="0224b10"/>相殘害也既於禪中起諸見則不能生無漏定慧
<lb n="0224b11"/>但著禪味如飲血又著覺觀等五支如噉肉野干
<lb n="0224b12"/>是譬欲界貪於欲界脩未來定<anchor xml:id="begd1e15584"/>已<anchor xml:id="endd1e15584"/>斷此貪故言並
<lb n="0224b13"/>
<anchor xml:id="begd1e15591"/>已<anchor xml:id="endd1e15591"/>前死亦名食噉禪定之貪如大惡獸能吞欲界
<lb n="0224b14"/>之貪故云競來食噉欲界四倒八苦如猛焰色界
<lb n="0224b15"/>四倒八苦如臭煙以煙過焰故以煙譬色界色界
<lb n="0224b16"/>亦通身受心法及以四大如四面咸苦故云充塞。</p>
<lb n="0224b17"/>
<p id="pX31p0224b1701" rend="margin-left:1em">△三明空中事譬無色火起二初所燒之類。</p>
<lb n="0224b18"/>
<p id="pX31p0224b1801">蜈蚣蚰蜒毒蛇之類為火所燒爭走出穴。</p>
<lb n="0224b19"/>
<p id="pX31p0224b1901" rend="margin-left:1em">前欲界中以蜈蚣譬瞋今無色界中亦以蜈蚣譬
<lb n="0224b20"/>瞋色界中雖不言蜈蚣而云毒虫即兼蜈蚣故知
<lb n="0224b21"/>瞋通三界也毒蛇等者厭色界定出向無色厭色
<lb n="0224b22"/>麤境觀無色法如毒蛇類火燒出穴妙樂云前云
<lb n="0224b23"/>藏穴以譬色界今乃出穴故譬無色色界如穴厭
<lb n="0224b24"/>下如燒欣上如出穴。</p>
<p id="pX31p0224b2409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二所燒之相。</p>
<lb n="0224c01"/>
<p id="pX31p0224c0101">鳩槃茶鬼隨取而食
(至)
飢渴熱惱周慞悶走。</p>
<lb n="0224c02"/>
<p id="pX31p0224c0201" rend="margin-left:1em">若得無色定必滅下界緣故云隨取而食非想居
<lb n="0224c03"/>於最頂猶尚不免顛倒諸苦如頭上火然也非想
<lb n="0224c04"/>亦有八苦之火心生異念名生苦念念不住名老
<lb n="0224c05"/>苦行心擾擾妨定名病苦退定是死苦求定不得
<lb n="0224c06"/>是求不得苦求定不得必有於障即怨憎會苦失
<lb n="0224c07"/>定時苦名愛別離苦四陰心即五盛陰苦無無漏
<lb n="0224c08"/>飲食所資故飢渴所惱猶是輪迴故周慞悶走也。</p>
<lb n="0224c09"/>
<p id="pX31p0224c0901" rend="margin-left:1em">△四總結成三界眾難非一。</p>
<lb n="0224c10"/>
<p id="pX31p0224c1001">其宅如是甚可怖畏毒害火災眾難非一。</p>
<lb n="0224c11"/>
<p id="pX31p0224c1101" rend="margin-left:1em">頌總譬竟。</p>
<p id="pX31p0224c1105" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌別譬三初頌長者見火譬三初
<lb n="0224c12"/>頌能見。</p>
<lb n="0224c13"/>
<p id="pX31p0224c1301">是時宅主在門外立聞有人言。</p>
<lb n="0224c14"/>
<p id="pX31p0224c1401" rend="margin-left:1em">宅主即長者是能見之人門外立者正頌上我雖
<lb n="0224c15"/>能於所燒之門安隱得出也立者如來在法身地
<lb n="0224c16"/>常懷大悲欲救眾生不處第一義空之座故云立
<lb n="0224c17"/>也聞有人言者上云見今云聞以聞代見聞必從
<lb n="0224c18"/>他法是佛師謂三昧法也此法為師即他人也若
<lb n="0224c19"/>入三昧即能見機三昧令佛見故云有人言也又
<lb n="0224c20"/>云大悲是他人也。</p>
<p id="pX31p0224c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌所見。</p>
<lb n="0224c21"/>
<p id="pX31p0224c2101">汝諸子等先因遊戲來入此宅稚小無知歡娛樂著。</p>
<lb n="0224c22"/>
<p id="pX31p0224c2201" rend="margin-left:1em">問子本未出云何因遊戲來入答或在大通佛時
<lb n="0224c23"/>曾發大心名出三界而復退還名之為入如人舉
<lb n="0224c24"/>足欲出至門側而返亦名為出亦名還入也又理
<lb n="0225a01"/>性本淨非三界法名出因無明故而起戲論便有
<lb n="0225a02"/>生死名入故云先因遊戲來入也昔結緣淺大善
<lb n="0225a03"/>未著名為稚小退大<anchor xml:id="begd1e15726"/>已<anchor xml:id="endd1e15726"/>後流轉三界無明所覆名
<lb n="0225a04"/>為無知妙樂云約事解中即退大後以著五欲而
<lb n="0225a05"/>為遊戲約理解中即以戲論而為遊戲言戲論者
<lb n="0225a06"/>即三界見思見思即理故出理即見思故入。</p>
<p id="pX31p0225a0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0225a07"/>頌驚怖。</p>
<lb n="0225a08"/>
<p id="pX31p0225a0801">長者聞<anchor xml:id="begd1e15748"/>已<anchor xml:id="endd1e15748"/>驚入火宅。</p>
<lb n="0225a09"/>
<p id="pX31p0225a0901" rend="margin-left:1em">△二頌捨几用車譬二初頌捨几譬三初須擬宜。</p>
<lb n="0225a10"/>
<p id="pX31p0225a1001">方宜救濟令無燒害
(至)
此苦難處況復大火。</p>
<lb n="0225a11"/>
<p id="pX31p0225a1101" rend="margin-left:1em">方宜者以大教擬宜也告喻者即是說眾患難誡
<lb n="0225a12"/>教之義也妙樂云初一行正明擬宜次一行初句
<lb n="0225a13"/>總立所燒即是見思次一句總明燒勢次兩句略
<lb n="0225a14"/>明燒相也又次一行半廣明所燒文中雜列見思
<lb n="0225a15"/>二類不復次第又次一行況結於中初二句舉所
<lb n="0225a16"/>況次二句正況由無定慧是故飢渴<anchor xml:id="begd1e15783"/>已<anchor xml:id="endd1e15783"/>可怖畏況
<lb n="0225a17"/>復更為濁火所燒如得上界有漏定時無無漏定
<lb n="0225a18"/>
<anchor xml:id="begd1e15792"/>已<anchor xml:id="endd1e15792"/>為小火所燒梵況墜下欲界大火所燒即指饑
<lb n="0225a19"/>渴以為此苦也。</p>
<p id="pX31p0225a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌不受。</p>
<lb n="0225a20"/>
<p id="pX31p0225a2001">諸子無知雖聞父誨猶故樂著。</p>
<lb n="0225a21"/>
<p id="pX31p0225a2101" rend="margin-left:1em">頌上諸子不肯信受妙樂云不受即是無機亦是
<lb n="0225a22"/>稚小無知故也文中略故但云無知猶故樂著者
<lb n="0225a23"/>既無大志復不習小<anchor xml:id="begd1e15817"/>已<anchor xml:id="endd1e15817"/>無大小復著三界也。</p>
<p id="pX31p0225a2318" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0225a24"/>頌息化。</p>
<lb n="0225b01"/>
<p id="pX31p0225b0101">嬉戲不<anchor xml:id="begd1e15834"/>已<anchor xml:id="endd1e15834"/>。</p>
<lb n="0225b02"/>
<p id="pX31p0225b0201" rend="margin-left:1em">頌上視父而<anchor xml:id="begd1e15846"/>已<anchor xml:id="endd1e15846"/>嬉戲即見思也妙樂云見思不<anchor xml:id="begd1e15852"/>已<anchor xml:id="endd1e15852"/>
<lb n="0225b03"/>故息大化若見思不<anchor xml:id="begd1e15860"/>已<anchor xml:id="endd1e15860"/>尚有大機如來於時亦不
<lb n="0225b04"/>吝大但緣大小俱失唯有見思故且令出濁先施
<lb n="0225b05"/>小耳。</p>
<p id="pX31p0225b0503" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌用車譬三初頌擬宜三車。</p>
<lb n="0225b06"/>
<p id="pX31p0225b0601">是時長者而作是念
(至)
即便思惟設諸方便。</p>
<lb n="0225b07"/>
<p id="pX31p0225b0701" rend="margin-left:1em">初一行明擬宜意次一行用小之由由著見思故
<lb n="0225b08"/>唯施小次半行用小之意若不用小則大小竝亡
<lb n="0225b09"/>故云將為火害害故喪身喪身故失命次半行正
<lb n="0225b10"/>思用小施三乘教也。</p>
<p id="pX31p0225b1009" type="inline" rend="margin-left:1em">○躭
(都含切樂之甚也)
湎
(彌兗切溺也)
。</p>
<p id="pX31p0225b1024" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0225b11"/>二頌歎車希有四初頌勸轉。</p>
<lb n="0225b12"/>
<p id="pX31p0225b1201">告諸子等我有種種珍玩之具妙寶好車。</p>
<lb n="0225b13"/>
<p id="pX31p0225b1301" rend="margin-left:1em">妙寶者仍屬方便即方便教中之妙寶也若妙寶
<lb n="0225b14"/>是大何故皆詣父所索車。</p>
<p id="pX31p0225b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌示轉。</p>
<lb n="0225b15"/>
<p id="pX31p0225b1501">羊車鹿車大牛之車今在門外。</p>
<lb n="0225b16"/>
<p id="pX31p0225b1601" rend="margin-left:1em">在門外者如示四諦令知出世也。</p>
<p id="pX31p0225b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重勸轉。</p>
<lb n="0225b17"/>
<p id="pX31p0225b1701">汝等出來。</p>
<lb n="0225b18"/>
<p id="pX31p0225b1801" rend="margin-left:1em">△四頌證轉。</p>
<lb n="0225b19"/>
<p id="pX31p0225b1901">吾為汝等造作此車隨意所樂可以遊戲。</p>
<lb n="0225b20"/>
<p id="pX31p0225b2001" rend="margin-left:1em">經文意者吾善造車以給一切驗知自必不乏於
<lb n="0225b21"/>車引自無謬證賜不虗也。</p>
<p id="pX31p0225b2111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌適子所願。</p>
<lb n="0225b22"/>
<p id="pX31p0225b2201">諸子聞說如此諸車
(至)
到於空地離諸苦難。</p>
<lb n="0225b23"/>
<p id="pX31p0225b2301" rend="margin-left:1em">馳走頌上見諦空地頌上無學也。</p>
<p id="pX31p0225b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌等賜大
<lb n="0225b24"/>車譬四初頌免難歡喜二初頌免難。</p>
<lb n="0225c01"/>
<p id="pX31p0225c0101">道者見子得出火宅住於四衢坐師子座。</p>
<lb n="0225c02"/>
<p id="pX31p0225c0201" rend="margin-left:1em">坐師子座有二釋一云是諸子坐座得出三界故
<lb n="0225c03"/>無畏也二云是長者坐座長者見子免難即得無
<lb n="0225c04"/>畏也妙樂云四衢者即四諦也初在門外子猶在
<lb n="0225c05"/>內是故父立今子既出是故安坐又大機未會是
<lb n="0225c06"/>故云立小化<anchor xml:id="begd1e15999"/>已<anchor xml:id="endd1e15999"/>周是故安坐故知立者冥利坐者
<lb n="0225c07"/>顯益。</p>
<p id="pX31p0225c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌歡喜。</p>
<lb n="0225c08"/>
<p id="pX31p0225c0801">而自慶言我今快樂
(至)
是故諸人我今快樂。</p>
<lb n="0225c09"/>
<p id="pX31p0225c0901" rend="margin-left:1em">而自慶言等者得所化機是故慶快二萬億佛所
<lb n="0225c10"/>教其大緣是故云生中間小熟是故云育經此多
<lb n="0225c11"/>時數數成熟將養不易故云甚難大種微故愚小
<lb n="0225c12"/>起五濁由無知由因招果故云入宅多諸下二句
<lb n="0225c13"/>述其所起見思之火大火下二句述其被燒火勢
<lb n="0225c14"/>而此下二句合其見思我<anchor xml:id="begd1e16035"/>已<anchor xml:id="endd1e16035"/>下二句明歡喜之由
<lb n="0225c15"/>是故下二句結歡喜意。</p>
<p id="pX31p0225c1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌諸子索車。</p>
<lb n="0225c16"/>
<p id="pX31p0225c1601">爾時諸子知父安座
(至)
今正是時惟垂給與。</p>
<lb n="0225c17"/>
<p id="pX31p0225c1701" rend="margin-left:1em">初二句明索車時驗知上文是父坐也皆詣下二
<lb n="0225c18"/>行正索於正索中初一行正索次一行述許今正
<lb n="0225c19"/>下二句結索。</p>
<p id="pX31p0225c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌等賜大車四初頌釋大車。</p>
<lb n="0225c20"/>
<p id="pX31p0225c2001">長者大富庫藏眾多金銀瑠璃硨磲碼碯。</p>
<lb n="0225c21"/>
<p id="pX31p0225c2101" rend="margin-left:1em">屋盛稱庫地盛曰藏行具一切法名藏眼等六根
<lb n="0225c22"/>具一切法名庫妙樂云行具一切法名藏者但約
<lb n="0225c23"/>含藏為義六根具一切名庫者藏寬庫狹故也但
<lb n="0225c24"/>約盛貯諸庫不同如六根各異雖異各具故於諸
<lb n="0226a01"/>根具一切行自非一家豈可聞此以根以行為庫
<lb n="0226a02"/>為藏各具諸法。</p>
<p id="pX31p0226a0207" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌廣大車。</p>
<lb n="0226a03"/>
<p id="pX31p0226a0301">以眾寶物造諸大車
(至)
四面懸鈴金繩交絡。</p>
<lb n="0226a04"/>
<p id="pX31p0226a0401" rend="margin-left:1em">因果所有之法總名眾寶約教脩得義之如造行
<lb n="0226a05"/>多子多故車非一是故所造諸而復大又須示方
<lb n="0226a06"/>知起脩名造以性泯修造還本有即車體也莊校
<lb n="0226a07"/>下即具度如前釋。</p>
<lb n="0226a08"/>
<p id="pX31p0226a0801">真珠羅網張施其上
(至)
眾綵雜飾周帀圍繞。</p>
<lb n="0226a09"/>
<p id="pX31p0226a0901" rend="margin-left:1em">真珠等者出幰葢相慈門非一猶如網孔一一孔
<lb n="0226a10"/>中皆一真珠如眾慈門竝稱於實前文但云垂諸
<lb n="0226a11"/>華纓秪是直令見者欣悅今云處處垂下乃明眾
<lb n="0226a12"/>機徧悅也眾綵雜飾譬垂化之處設應不同周帀
<lb n="0226a13"/>圍繞譬攝物之宜無所闕少。</p>
<lb n="0226a14"/>
<p id="pX31p0226a1401">柔輭繒纊以為茵褥
(至)
多諸儐從而侍衛之。</p>
<lb n="0226a15"/>
<p id="pX31p0226a1501" rend="margin-left:1em">前直云重敷今加歎柔軟者以譬諸禪自在故云
<lb n="0226a16"/>柔軟又以貴氎覆其上者以妙冠麤如細覆上茵
<lb n="0226a17"/>者說文云車中重席具足事禪有異凡小故云鮮
<lb n="0226a18"/>白淨潔。</p>
<p id="pX31p0226a1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌等車章門。</p>
<lb n="0226a19"/>
<p id="pX31p0226a1901">以是妙車。</p>
<lb n="0226a20"/>
<p id="pX31p0226a2001" rend="margin-left:1em">△四頌等心章門。</p>
<lb n="0226a21"/>
<p id="pX31p0226a2101">等賜諸子。</p>
<lb n="0226a22"/>
<p id="pX31p0226a2201" rend="margin-left:1em">△四頌得車歡喜。</p>
<lb n="0226a23"/>
<p id="pX31p0226a2301">諸子是時歡喜踊躍
(至)
嬉戲快樂自在無礙。</p>
<lb n="0226a24"/>
<p id="pX31p0226a2401" rend="margin-left:1em">遊於四方者乘中道慧橫遊四種四門四種四諦
<lb n="0226b01"/>竪遊四十一位究竟常樂我淨之德故言嬉戲自
<lb n="0226b02"/>在。</p>
<p id="pX31p0226b0202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合譬二初頌合總譬四初頌合長者。</p>
<lb n="0226b03"/>
<p id="pX31p0226b0301">告舍利弗我亦如是眾聖中尊世間之父。</p>
<lb n="0226b04"/>
<p id="pX31p0226b0401" rend="margin-left:1em">上二句合位號下二句合名行兼合歎德義如來
<lb n="0226b05"/>是七種方便賢聖中尊九種世間之父妙樂云九
<lb n="0226b06"/>種世間者秪是九界耳七望於九但除四趣離開
<lb n="0226b07"/>三教菩薩以子義通故世間從九結緣義局故方
<lb n="0226b08"/>便唯七。</p>
<p id="pX31p0226b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合五百人。</p>
<lb n="0226b09"/>
<p id="pX31p0226b0901">一切眾生皆是我子深著世樂無有慧心。</p>
<lb n="0226b10"/>
<p id="pX31p0226b1001" rend="margin-left:1em">此合五道義兼三十子三十子是緣因子一切眾
<lb n="0226b11"/>生是正因子無有慧心者通語無實也。</p>
<p id="pX31p0226b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌合
<lb n="0226b12"/>舍宅。</p>
<lb n="0226b13"/>
<p id="pX31p0226b1301">三界無安猶如火宅。</p>
<lb n="0226b14"/>
<p id="pX31p0226b1401" rend="margin-left:1em">正頌合家宅兼得一門義。</p>
<p id="pX31p0226b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌合火起。</p>
<lb n="0226b15"/>
<p id="pX31p0226b1501">眾苦充滿甚可怖畏
(至)
如是等火熾然不息。</p>
<lb n="0226b16"/>
<p id="pX31p0226b1601" rend="margin-left:1em">初二句總標次二句釋次二句結合總譬竟。</p>
<p id="pX31p0226b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0226b17"/>頌合別譬四初頌合長者見火譬三初頌合能
<lb n="0226b18"/>見。</p>
<lb n="0226b19"/>
<p id="pX31p0226b1901">如來<anchor xml:id="begd1e16289"/>已<anchor xml:id="endd1e16289"/>離三界火宅寂然閒居安處林野。</p>
<lb n="0226b20"/>
<p id="pX31p0226b2001" rend="margin-left:1em">頌上如來能見正由寂然閒居能見五濁諸子即
<lb n="0226b21"/>合聞有人言妙樂云寂然等者在王三昧用智即
<lb n="0226b22"/>是安處也。</p>
<p id="pX31p0226b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合所見。</p>
<lb n="0226b23"/>
<p id="pX31p0226b2301">今此三界皆是我有
(至)
而今此處多諸患難。</p>
<lb n="0226b24"/>
<p id="pX31p0226b2401" rend="margin-left:1em">頌上所見眾生為生老病死之所燒煑合上所見
<lb n="0226c01"/>火譬。</p>
<p id="pX31p0226c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌合驚怖。</p>
<lb n="0226c02"/>
<p id="pX31p0226c0201">唯我一人能為救護。</p>
<lb n="0226c03"/>
<p id="pX31p0226c0301" rend="margin-left:1em">頌上佛見此<anchor xml:id="begd1e16338"/>已<anchor xml:id="endd1e16338"/>便作是念合驚入火宅也。</p>
<p id="pX31p0226c0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0226c04"/>合捨几用車譬二初頌合捨几三初頌合擬宜。</p>
<lb n="0226c05"/>
<p id="pX31p0226c0501">雖復教詔。</p>
<lb n="0226c06"/>
<p id="pX31p0226c0601" rend="margin-left:1em">△二頌合無機。</p>
<lb n="0226c07"/>
<p id="pX31p0226c0701">而不信受。</p>
<lb n="0226c08"/>
<p id="pX31p0226c0801" rend="margin-left:1em">△三頌合息化。</p>
<lb n="0226c09"/>
<p id="pX31p0226c0901">於諸欲染貪著深故。</p>
<lb n="0226c10"/>
<p id="pX31p0226c1001" rend="margin-left:1em">頌上未免生老病死憂悲苦惱等也。</p>
<p id="pX31p0226c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合用
<lb n="0226c11"/>車三初頌合擬宜三車。</p>
<lb n="0226c12"/>
<p id="pX31p0226c1201">以是方便。</p>
<lb n="0226c13"/>
<p id="pX31p0226c1301" rend="margin-left:1em">頌上但以智慧方便欲擬宜也。</p>
<p id="pX31p0226c1313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合歎車希
<lb n="0226c14"/>有。</p>
<lb n="0226c15"/>
<p id="pX31p0226c1501">為說三乘令諸眾生知三界苦開示演說出世間道。</p>
<lb n="0226c16"/>
<p id="pX31p0226c1601" rend="margin-left:1em">△三頌合適子所願。</p>
<lb n="0226c17"/>
<p id="pX31p0226c1701">是諸子等若心決定
(至)
有得緣覺不退菩薩。</p>
<lb n="0226c18"/>
<p id="pX31p0226c1801" rend="margin-left:1em">若心決定者從苦法忍<anchor xml:id="begd1e16422"/>已<anchor xml:id="endd1e16422"/>上是真決定此一句總
<lb n="0226c19"/>頌三乘馳走之位後具足下一行各頌三乘爭出
<lb n="0226c20"/>之位三明者輔行引婆沙論云宿命知過去苦生
<lb n="0226c21"/>大厭離天眼知未來苦生大厭離漏盡能作正觀
<lb n="0226c22"/>斷諸煩惱此三名明身通但工巧而<anchor xml:id="begd1e16437"/>已<anchor xml:id="endd1e16437"/>天耳但聞
<lb n="0226c23"/>聲而<anchor xml:id="begd1e16445"/>已<anchor xml:id="endd1e16445"/>他心緣他別想而<anchor xml:id="begd1e16451"/>已<anchor xml:id="endd1e16451"/>故不名明不退菩薩
<lb n="0226c24"/>者不退義通亦兼三藏。</p>
<p id="pX31p0226c2410" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌合等賜大車譬二
<lb n="0227a01"/>初頌合等賜大車四初頌合大車章門。</p>
<lb n="0227a02"/>
<p id="pX31p0227a0201">汝舍利弗我為眾生以此譬喻說一佛乘。</p>
<lb n="0227a03"/>
<p id="pX31p0227a0301" rend="margin-left:1em">頌上悉與諸佛禪定等。</p>
<p id="pX31p0227a0310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合等心章門。</p>
<lb n="0227a04"/>
<p id="pX31p0227a0401">汝等若能信受是語一切皆當成得佛道。</p>
<lb n="0227a05"/>
<p id="pX31p0227a0501" rend="margin-left:1em">頌上是諸眾生脫三界者。</p>
<p id="pX31p0227a0511" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌合高廣大車。</p>
<lb n="0227a06"/>
<p id="pX31p0227a0601">是乘微妙清淨第一
(至)
所應稱讚供養禮拜。</p>
<lb n="0227a07"/>
<p id="pX31p0227a0701" rend="margin-left:1em">頌上皆是一相一種等。</p>
<p id="pX31p0227a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌合釋有車由。</p>
<lb n="0227a08"/>
<p id="pX31p0227a0801">無量億千諸力解脫禪定智慧及佛餘法。</p>
<lb n="0227a09"/>
<p id="pX31p0227a0901" rend="margin-left:1em">頌上我有無量無邊智慧等。</p>
<p id="pX31p0227a0912" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合得車歡喜
<lb n="0227a10"/>二初明各得大車。</p>
<lb n="0227a11"/>
<p id="pX31p0227a1101">得如是乘令諸子等
(至)
乘此寶乘直至道場。</p>
<lb n="0227a12"/>
<p id="pX31p0227a1201" rend="margin-left:1em">日夜者初得佛知見中道智光如日分無明在如
<lb n="0227a13"/>夜自得中道智如日入生死如夜常行二法故言
<lb n="0227a14"/>遊戲三乘之人同入佛智故云與諸菩薩及聲聞
<lb n="0227a15"/>眾又此明自行化他自獲是乘故言日夜遊戲以
<lb n="0227a16"/>此化他故言與諸菩薩及聲聞眾能化三乘同乘
<lb n="0227a17"/>寶乘也直至道場者妙覺位也。</p>
<p id="pX31p0227a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結勸信。</p>
<lb n="0227a18"/>
<p id="pX31p0227a1801">以是因緣十方諦求更無餘乘除佛方便。</p>
<lb n="0227a19"/>
<p id="pX31p0227a1901" rend="margin-left:1em">所說一乘無三因緣於十方土審實而求唯一無
<lb n="0227a20"/>二除佛方便則不在言耳。</p>
<p id="pX31p0227a2011" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正頌合無虗妄譬
<lb n="0227a21"/>二初頌不虗章門三初先定父子明本欲與大。</p>
<lb n="0227a22"/>
<p id="pX31p0227a2201">告舍利弗汝諸人等皆是吾子我則是父。</p>
<lb n="0227a23"/>
<p id="pX31p0227a2301" rend="margin-left:1em">既云皆是吾子理應平等與大也。</p>
<p id="pX31p0227a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明說三乘
<lb n="0227a24"/>意為除障。</p>
<lb n="0227b01"/>
<p id="pX31p0227b0101">汝等累劫眾苦所燒我皆濟拔令出三界。</p>
<lb n="0227b02"/>
<p id="pX31p0227b0201" rend="margin-left:1em">△三障除遂本心還與大法。</p>
<lb n="0227b03"/>
<p id="pX31p0227b0301">我雖先說汝等滅度
(至)
今所應作唯佛智慧。</p>
<lb n="0227b04"/>
<p id="pX31p0227b0401" rend="margin-left:1em">初一行明障除但盡生死者但盡分段生死尚有
<lb n="0227b05"/>變易生死故云而實不滅也次半行遂本心故云
<lb n="0227b06"/>今所應作唯佛智慧也。</p>
<p id="pX31p0227b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合釋不虗三初釋
<lb n="0227b07"/>同皆是子理應平等。</p>
<lb n="0227b08"/>
<p id="pX31p0227b0801">若有菩薩於是眾中
(至)
所化眾生皆是菩薩。</p>
<lb n="0227b09"/>
<p id="pX31p0227b0901" rend="margin-left:1em">若有菩薩者方便三乘所化眾生皆是昔日結緣
<lb n="0227b10"/>佛子亦皆同有真如佛性故云皆是菩薩也。</p>
<p id="pX31p0227b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0227b11"/>釋不能受化乃說三乘。</p>
<lb n="0227b12"/>
<p id="pX31p0227b1201">若人小智深著愛欲
(至)
佛說苦諦真實無異。</p>
<lb n="0227b13"/>
<p id="pX31p0227b1301" rend="margin-left:1em">此下正明有作四諦也小智障重不即信受為是
<lb n="0227b14"/>方便開三接引小智為說苦諦者聲聞於三乘中
<lb n="0227b15"/>最小復以苦諦為初門苦以逼惱為義諦即審實
<lb n="0227b16"/>不虗總而言之不出六道生死是也眾生心喜者
<lb n="0227b17"/>稱其本習則喜本厭生死自求涅槃今聞出離即
<lb n="0227b18"/>會宿習是故心喜真實無異者遺教經云佛說苦
<lb n="0227b19"/>諦實苦不可令樂故言真實無異眾生下二句明
<lb n="0227b20"/>機佛說下二句明應也。</p>
<lb n="0227b21"/>
<p id="pX31p0227b2101">若有眾生不知苦本
(至)
諸苦所因貪欲為本。</p>
<lb n="0227b22"/>
<p id="pX31p0227b2201" rend="margin-left:1em">初一行正明集諦集即招集之義集是苦因故言
<lb n="0227b23"/>苦本眾生不知是故深著為是等二句顯道能治
<lb n="0227b24"/>集諸苦等二句明集過患。</p>
<lb n="0227c01"/>
<p id="pX31p0227c0101">若滅貪欲無所依止滅盡諸苦名第三諦。</p>
<lb n="0227c02"/>
<p id="pX31p0227c0201" rend="margin-left:1em">此明滅諦初二句明滅集功能若滅集因則苦無
<lb n="0227c03"/>所依下二句明滅諦得名也。</p>
<lb n="0227c04"/>
<p id="pX31p0227c0401">為滅諦故脩行於道。</p>
<lb n="0227c05"/>
<p id="pX31p0227c0501" rend="margin-left:1em">此明道諦道即能通之義以能通至真空涅槃略
<lb n="0227c06"/>則戒定慧廣則三十七道品也。</p>
<lb n="0227c07"/>
<p id="pX31p0227c0701">離諸苦縛名得解脫
(至)
但離虗妄名為解脫。</p>
<lb n="0227c08"/>
<p id="pX31p0227c0801" rend="margin-left:1em">初二句重舉得脫集是能縛苦是所縛離此苦集
<lb n="0227c09"/>名得解脫是人下二句徵也觀諦得脫為是何脫
<lb n="0227c10"/>但離下二句釋也但離虗妄者無明<anchor xml:id="begd1e16733"/>已<anchor xml:id="endd1e16733"/>是不實見
<lb n="0227c11"/>思附無明起故呼之為虗妄有作四諦但除此惑
<lb n="0227c12"/>名為解脫脫於分段未脫變易故非自在。</p>
<p id="pX31p0227c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋
<lb n="0227c13"/>後若堪能還與其大。</p>
<lb n="0227c14"/>
<p id="pX31p0227c1401">其實未得一切解脫
(至)
安隱眾生故現於世。</p>
<lb n="0227c15"/>
<p id="pX31p0227c1501" rend="margin-left:1em">一切解脫即無作滅諦無上道即無作道諦佛本
<lb n="0227c16"/>欲與一切解脫今汝始斷分段生死所證真空非
<lb n="0227c17"/>大涅槃以其未得一切解脫故終未稱佛本心故
<lb n="0227c18"/>言我意不欲令至滅度此小乘解脫也今則還令
<lb n="0227c19"/>得無上道入大涅槃乃是究竟稱佛本心無作道
<lb n="0227c20"/>滅破無作苦集昔欲說此而眾生不堪障既<anchor xml:id="begd1e16775"/>已<anchor xml:id="endd1e16775"/>除
<lb n="0227c21"/>還說此也佛為法王於權實法<anchor xml:id="begd1e16783"/>已<anchor xml:id="endd1e16783"/>得自在開三權
<lb n="0227c22"/>顯一實豈當有虗虗也妙樂云初一行半以無上道
<lb n="0227c23"/>法斥次一行半出佛本心。</p>
<p id="pX31p0227c2311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二六十五行孤起頌
<lb n="0227c24"/>勸信亦名通經方法二初標二初標可說不可說。</p>
<lb n="0228a01"/>
<p id="pX31p0228a0101">汝舍利弗我此法印為欲利益世間故說。</p>
<lb n="0228a02"/>
<p id="pX31p0228a0201" rend="margin-left:1em">法印即前實相印也如來說此法印為利益世間
<lb n="0228a03"/>故說也不說者四十餘年未是說時五千未去是
<lb n="0228a04"/>故不說也。</p>
<p id="pX31p0228a0405" type="inline" rend="margin-left:1em">△二標可通不可通。</p>
<lb n="0228a05"/>
<p id="pX31p0228a0501">在所遊方勿妄宣傳。</p>
<lb n="0228a06"/>
<p id="pX31p0228a0601" rend="margin-left:1em">惡者強說令其墮苦善者不說悞其失樂若大悲
<lb n="0228a07"/>愍惡則不為通若大慈念善則應為通也。</p>
<p id="pX31p0228a0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋
<lb n="0228a08"/>二初釋可說不可說。</p>
<lb n="0228a09"/>
<p id="pX31p0228a0901">若有聞者隨喜頂受
(至)
隨順此經非<anchor xml:id="begd1e16846"/>己<anchor xml:id="endd1e16846"/>智分。</p>
<lb n="0228a10"/>
<p id="pX31p0228a1001" rend="margin-left:1em">此八行偈明如來利益世間之相也通論三世利
<lb n="0228a11"/>益別論令二乘人入信初一行言阿惟越致是觀
<lb n="0228a12"/>現在益為說也阿惟越致亦云阿<g ref="CB16014"/>䟦致此云不
<lb n="0228a13"/>退轉有三義釋見序品又智論云無生忍法即是
<lb n="0228a14"/>阿<g ref="CB16014"/>䟦致地若有信受下一行半言曾見者是觀
<lb n="0228a15"/>過去善為說也若人有能下一行半言信汝見我
<lb n="0228a16"/>者是觀未來善為說也如下文云若深信解者見
<lb n="0228a17"/>佛常在靈鷲即其義也斯法華經下一行結上開
<lb n="0228a18"/>下也如來觀知三世利益是故為說是結上也淺
<lb n="0228a19"/>識聞之迷惑不解則不為說是開下也此即釋如
<lb n="0228a20"/>來說不說章也。</p>
<p id="pX31p0228a2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋可通不可通二初明用大
<lb n="0228a21"/>悲莫為惡人說。</p>
<lb n="0228a22"/>
<p id="pX31p0228a2201">又舍利弗憍慢懈怠計我見者莫說此經。</p>
<lb n="0228a23"/>
<p id="pX31p0228a2301" rend="margin-left:1em">先列憍慢懈怠計我著欲等惡數必起惡誹謗獲
<lb n="0228a24"/>惡果報是故大悲怋惡不可為說。</p>
<lb n="0228b01"/>
<p id="pX31p0228b0101">凡夫淺識深著五欲
(至)
則斷一切世間佛種。</p>
<lb n="0228b02"/>
<p id="pX31p0228b0201" rend="margin-left:1em">斷世間佛種者淨名經以煩惱為如來種此取境
<lb n="0228b03"/>界性為佛種
(善惡事異名境界性)
大品經以一切種智學般
<lb n="0228b04"/>若為佛種此取了因性為佛種涅槃經用心性理
<lb n="0228b05"/>不斷此取正因性為佛種今經明小善成佛此取
<lb n="0228b06"/>緣因性為佛種若不信小善成佛即斷世間佛種
<lb n="0228b07"/>也。</p>
<lb n="0228b08"/>
<p id="pX31p0228b0801">或復顰蹙而懷疑惑
(至)
斷佛種故受斯罪報。</p>
<lb n="0228b09"/>
<p id="pX31p0228b0901" rend="margin-left:1em">妙樂云畜生中言斷佛種者正當破壞緣了二因
<lb n="0228b10"/>不信即斷了因佛種不行小善即斷緣因佛種此
<lb n="0228b11"/>經徧開六道佛種若謗此經義當斷也。</p>
<p id="pX31p0228b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">○顰蹙
(謂眉
<lb n="0228b12"/>顰頞蹙厭聞貌)
𩑔
(苦骨切禿也)
黮
(吐敢切黑也)
。</p>
<lb n="0228b13"/>
<p id="pX31p0228b1301">若作馲駝或生驢中
(至)
如斯罪人常生難處。</p>
<lb n="0228b14"/>
<p id="pX31p0228b1401" rend="margin-left:1em">常生難處者八難也永不見佛即佛前佛後難永
<lb n="0228b15"/>不聞法即世智辯聰難聾啞即盲聾瘖啞難常處
<lb n="0228b16"/>地獄即地獄難在餘惡道即餓鬼難駞驢等即畜
<lb n="0228b17"/>生難永不見佛聞法又是北洲難但缺長壽天一
<lb n="0228b18"/>難既云難處義必兼之。</p>
<lb n="0228b19"/>
<p id="pX31p0228b1901">狂聾心亂永不聞法
(至)
無智人中莫說此經。</p>
<lb n="0228b20"/>
<p id="pX31p0228b2001" rend="margin-left:1em">妙樂云問謗經生罪非經為罪緣答罪福由心經
<lb n="0228b21"/>乃緣助然從佛元意唯為生福是迷者過非路咎
<lb n="0228b22"/>也。</p>
<p id="pX31p0228b2202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋用大慈為善人說二初正明可說五初
<lb n="0228b23"/>過現一雙。</p>
<lb n="0228b24"/>
<p id="pX31p0228b2401">若有利根智慧明了
(至)
如是之人乃可為說。</p>
<lb n="0228c01"/>
<p id="pX31p0228c0101" rend="margin-left:1em">利根是現在植善是過去強識是現在見百千億
<lb n="0228c02"/>佛是過去。</p>
<p id="pX31p0228c0205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二上下一雙。</p>
<lb n="0228c03"/>
<p id="pX31p0228c0301">若人精進常修慈心
(至)
如是之人乃可為說。</p>
<lb n="0228c04"/>
<p id="pX31p0228c0401" rend="margin-left:1em">修慈是愍下恭敬是尊上。</p>
<p id="pX31p0228c0411" type="inline" rend="margin-left:1em">△三內外一雙。</p>
<lb n="0228c05"/>
<p id="pX31p0228c0501">又舍利弗若見有人
(至)
如是之人乃可為說。</p>
<lb n="0228c06"/>
<p id="pX31p0228c0601" rend="margin-left:1em">捨惡親善是外求持戒如珠是內護。</p>
<p id="pX31p0228c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△四自他一
<lb n="0228c07"/>雙。</p>
<lb n="0228c08"/>
<p id="pX31p0228c0801">若人無瞋質直柔軟
(至)
如是之人乃可為說。</p>
<lb n="0228c09"/>
<p id="pX31p0228c0901" rend="margin-left:1em">質直敬佛是自行譬喻說法是化他。</p>
<p id="pX31p0228c0915" type="inline" rend="margin-left:1em">△五始終一
<lb n="0228c10"/>雙。</p>
<lb n="0228c11"/>
<p id="pX31p0228c1101">若有比丘為一切智
(至)
如是之人乃可為說。</p>
<lb n="0228c12"/>
<p id="pX31p0228c1201" rend="margin-left:1em">四方求法是請益之始頂受專脩是歸憑之終。</p>
<p id="pX31p0228c1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△。</p>
<lb n="0228c13"/>
<p id="pX31p0228c1301" rend="margin-left:1em">△二總結可說。</p>
<lb n="0228c14"/>
<p id="pX31p0228c1401">告舍利弗我說是相
(至)
汝當為說妙法華經。</p>
<lb n="0228c15"/>
<p id="pX31p0228c1501" rend="margin-left:1em">此總結也相者即上五雙十隻善人之相也善相
<lb n="0228c16"/>甚多略舉十相以示流通也。</p>
<lb n="0228c17"/>
<p id="pX31p0228c1701">妙法蓮華經信解品第四</p>
<lb n="0228c18"/>
<p id="pX31p0228c1801" rend="margin-left:1em">夫根有利鈍惑有厚薄說有法譬悟有前後二乘
<lb n="0228c19"/>於法華<anchor xml:id="begd1e17128"/>已<anchor xml:id="endd1e17128"/>前但念空無相願於菩薩法都無一念
<lb n="0228c20"/>好樂之心至法華會初聞略說上根雖悟中根未
<lb n="0228c21"/>解動執生疑廣聞五佛蒙籠未曉今聞譬喻歡喜
<lb n="0228c22"/>踊躍信發解生疑去理明故名信解品又中根之
<lb n="0228c23"/>人聞說譬喻初破疑惑入大乘見道故名信進入
<lb n="0228c24"/>大乘脩道故名解文云我等今日真是聲聞以佛
<lb n="0229a01"/>道聲令一切聞聞圓教入圓位故名信解品也。</p>
<p id="pX31p0229a0119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0229a02"/>二信解品明中根得解二初經家敘喜二初敘內
<lb n="0229a03"/>心。</p>
<lb n="0229a04"/>
<p id="pX31p0229a0401">爾時慧命須菩提
(至)
發希有心歡喜踊躍。</p>
<lb n="0229a05"/>
<p id="pX31p0229a0501" rend="margin-left:1em">善吉獨稱慧命三人稱摩訶者通論皆大皆慧別
<lb n="0229a06"/>論善吉解空空慧為命諸慧人中佛慧第一佛於
<lb n="0229a07"/>般若命其轉教其為慧人所命故云慧命從佛所
<lb n="0229a08"/>聞等是得喜之由由遠聞方便品法說見舍利弗
<lb n="0229a09"/>得記如此聞見昔所未有故歡喜也發希有心者
<lb n="0229a10"/>敘近聞譬喻希有心發心發故名之為信以信故
<lb n="0229a11"/>入入歡喜位即信解品意也。</p>
<p id="pX31p0229a1112" type="inline" rend="margin-left:1em">△二敘外敬。</p>
<lb n="0229a12"/>
<p id="pX31p0229a1201">即從座起整衣服
(至)
曲躬恭敬瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0229a13"/>
<p id="pX31p0229a1301" rend="margin-left:1em">例上身子亦應三業領解發希有心心領解也即
<lb n="0229a14"/>後座起身領解也白佛言口領解也。</p>
<p id="pX31p0229a1415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二白佛自
<lb n="0229a15"/>陳二初長行二初略法說二初正法說二初明昔
<lb n="0229a16"/>稟三故不求二初標三初居僧首故。</p>
<lb n="0229a17"/>
<p id="pX31p0229a1701">而白佛言我等居僧之首。</p>
<lb n="0229a18"/>
<p id="pX31p0229a1801" rend="margin-left:1em">明三不求述昔失也初居僧首者我法臈既高晚
<lb n="0229a19"/>學以我為軌忽改途易轍棄小求大為後來所嫌
<lb n="0229a20"/>自固護彼所以不求也。</p>
<p id="pX31p0229a2010" type="inline" rend="margin-left:1em">△二俗年邁故。</p>
<lb n="0229a21"/>
<p id="pX31p0229a2101">年竝朽邁。</p>
<lb n="0229a22"/>
<p id="pX31p0229a2201" rend="margin-left:1em">若作菩薩當專任大道廣度眾生今既朽老無所
<lb n="0229a23"/>堪任是故不求。</p>
<p id="pX31p0229a2307" type="inline" rend="margin-left:1em">△三<anchor xml:id="begd1e17240"/>已<anchor xml:id="endd1e17240"/>證得故。</p>
<lb n="0229a24"/>
<p id="pX31p0229a2401">自謂<anchor xml:id="begd1e17251"/>已<anchor xml:id="endd1e17251"/>得涅槃無所堪任
(至)
心不喜樂。</p>
<lb n="0229b01"/>
<p id="pX31p0229b0101" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e17267"/>已<anchor xml:id="endd1e17267"/>得涅槃無為正位不能發大心故云無所堪任
<lb n="0229b02"/>盡無生智<anchor xml:id="begd1e17275"/>已<anchor xml:id="endd1e17275"/>立無所依求故云不復進求阿耨菩
<lb n="0229b03"/>提空無相無作名三解脫門觀諸法無我我所名
<lb n="0229b04"/>空解脫門觀男女相一異相等實不可得名無相
<lb n="0229b05"/>解脫門若知一切法無相都無所作名無作解脫
<lb n="0229b06"/>門又於三界無所願求名無願解脫門。</p>
<p id="pX31p0229b0616" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋二
<lb n="0229b07"/>初先釋得涅槃不求。</p>
<lb n="0229b08"/>
<p id="pX31p0229b0801">所以者何世尊令我等出於三界得涅槃證。</p>
<lb n="0229b09"/>
<p id="pX31p0229b0901" rend="margin-left:1em">△二釋年邁即兼僧首。</p>
<lb n="0229b10"/>
<p id="pX31p0229b1001">又今我等年<anchor xml:id="begd1e17309"/>已<anchor xml:id="endd1e17309"/>朽邁
(至)
不生一念好樂之心。</p>
<lb n="0229b11"/>
<p id="pX31p0229b1101" rend="margin-left:1em">△二明今會一故自得。</p>
<lb n="0229b12"/>
<p id="pX31p0229b1201">我等今於佛前
(至)
深自慶幸獲大善利。</p>
<lb n="0229b13"/>
<p id="pX31p0229b1301" rend="margin-left:1em">此陳得解之由由遠聞上略廣二番開三顯一是
<lb n="0229b14"/>故慶幸獲大善利者正陳得解是近聞上譬喻希
<lb n="0229b15"/>有之法而獲開悟之善利也。</p>
<p id="pX31p0229b1512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二略舉譬。</p>
<lb n="0229b16"/>
<p id="pX31p0229b1601">無量珍寶不求自得。</p>
<lb n="0229b17"/>
<p id="pX31p0229b1701" rend="margin-left:1em">譬昔不求而今自得希有法寶也妙樂云昔般若
<lb n="0229b18"/>領教謂為菩薩之法豈圖於今全蒙等賜。</p>
<p id="pX31p0229b1817" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣
<lb n="0229b19"/>譬說二初開譬二初諮發。</p>
<lb n="0229b20"/>
<p id="pX31p0229b2001">世尊我等今者樂說譬喻以明斯義。</p>
<lb n="0229b21"/>
<p id="pX31p0229b2101" rend="margin-left:1em">妙樂云應如世禮欲有所決須先諮發。</p>
<p id="pX31p0229b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開譬
<lb n="0229b22"/>五初父子相失譬四初子背父而去二初背父而
<lb n="0229b23"/>去。</p>
<lb n="0229b24"/>
<p id="pX31p0229b2401">譬若有人年既幼稚
(至)
或十二十至五十歲。</p>
<lb n="0229c01"/>
<p id="pX31p0229c0101" rend="margin-left:1em">譬若有人領二十子譬二乘人菩薩位行難知且
<lb n="0229c02"/>齊<anchor xml:id="begd1e17394"/>已<anchor xml:id="endd1e17394"/>領耳年既幼稚者無明厚重覆障解心解心
<lb n="0229c03"/>無力故言幼稚捨父逃逝者退大為捨無明自覆
<lb n="0229c04"/>曰逃趣向生死為逝問佛捨應後眾生起惑是父
<lb n="0229c05"/>離子非是子捨父答由眾生不感佛則去世還成
<lb n="0229c06"/>子捨父義久住他國者涅槃法界是佛自國生死
<lb n="0229c07"/>五欲是為他國本求出離而退墮不返故云久住
<lb n="0229c08"/>他國或十是天道二十是人道五十是五道約於
<lb n="0229c09"/>一人備輪諸道故云或十等妙樂云解心無力者
<lb n="0229c10"/>昔修觀行雖觀理即未入似解不能除濁故云無
<lb n="0229c11"/>力義之如幼退大<anchor xml:id="begd1e17420"/>已<anchor xml:id="endd1e17420"/>後名字全迷義如厚重本結
<lb n="0229c12"/>大緣寂光為土是自國退大<anchor xml:id="begd1e17428"/>已<anchor xml:id="endd1e17428"/>後輪回五道望本
<lb n="0229c13"/>為他常住三界故云久住他國升沉不定故著或
<lb n="0229c14"/>言。</p>
<p id="pX31p0229c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">△二向本而還。</p>
<lb n="0229c15"/>
<p id="pX31p0229c1501">年既長大加復窮困
(至)
漸漸遊行遇向本國。</p>
<lb n="0229c16"/>
<p id="pX31p0229c1601" rend="margin-left:1em">善根薰被稍稍欲著名為長大在三界中不見佛
<lb n="0229c17"/>父不得出要之術故為窮八苦火燒故為困馳騁
<lb n="0229c18"/>四方以求衣食者佛未出時諸凡夫人依身受心
<lb n="0229c19"/>法起於四倒之見於中求正道如求食求助道如
<lb n="0229c20"/>求衣以厭苦求理為可化之緣佛初出時諸外道
<lb n="0229c21"/>等皆先得度即此意也漸漸遊行遇向本國者明
<lb n="0229c22"/>外道厭苦希脫邪求涅槃雖非本意亦蒙值佛故
<lb n="0229c23"/>云遇向也本國如上說妙樂云求正道等者以計
<lb n="0229c24"/>常等而為正道種種苦行以為助道雖思惟邪理
<lb n="0230a01"/>堪為正機然由久遠大種熏被故也。</p>
<p id="pX31p0230a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">△二求子中
<lb n="0230a02"/>止三初求子不得。</p>
<lb n="0230a03"/>
<p id="pX31p0230a0301">其父先來求子不得。</p>
<lb n="0230a04"/>
<p id="pX31p0230a0401" rend="margin-left:1em">二乘退大<anchor xml:id="begd1e17489"/>已<anchor xml:id="endd1e17489"/>後佛常求機而機不會故名不得也。</p>
<lb n="0230a05"/>
<p id="pX31p0230a0501" rend="margin-left:1em">△二中止一城。</p>
<lb n="0230a06"/>
<p id="pX31p0230a0601">中止一城。</p>
<lb n="0230a07"/>
<p id="pX31p0230a0701" rend="margin-left:1em">中止一城者不為一子而廢家業譬佛不以一處
<lb n="0230a08"/>無機而廢餘方施化以方便有餘土為國在同居
<lb n="0230a09"/>實報兩間為中有餘涅槃為城住此涅槃名止處
<lb n="0230a10"/>此為家起勝劣兩應劣應應聲聞勝應應菩薩五
<lb n="0230a11"/>人斷通惑者同生其土皆為菩薩佛以勝應應之
<lb n="0230a12"/>純以大乘家業訓令脩學中止於此伺覓同居子
<lb n="0230a13"/>機妙樂云不為一子等者且以一方一類而為一
<lb n="0230a14"/>子故次合云不為一處處必在人只是同居人類
<lb n="0230a15"/>未孰且止方便不廢化儀若準餘方之言應指十
<lb n="0230a16"/>方國土設十界化若思此同居得子便故且語有
<lb n="0230a17"/>餘五人即是四果支佛或取三藏二乘及通三乘
<lb n="0230a18"/>為斷通惑者此亦可爾通論方便人數則應云九
<lb n="0230a19"/>藏二通三別三圓一不得云五今且對小故云五
<lb n="0230a20"/>耳。</p>
<lb n="0230a21"/>
<p id="pX31p0230a2101">其家大富財寶無量。</p>
<lb n="0230a22"/>
<p id="pX31p0230a2201" rend="margin-left:1em">實相境為家具足萬德為富五度福德名財般若
<lb n="0230a23"/>智慧名寶導一切皆摩訶衍名無量妙樂云大富
<lb n="0230a24"/>總稱財寶是別雖分財寶般若導五無不成寶況
<lb n="0230b01"/>一切行皆成珍寶故云無量。</p>
<lb n="0230b02"/>
<p id="pX31p0230b0201">金銀琉璃珊瑚琥珀玻瓈珠等其諸倉庫悉皆盈溢。</p>
<lb n="0230b03"/>
<p id="pX31p0230b0301" rend="margin-left:1em">金銀珠等是大乘三十七道品即領上長者大富
<lb n="0230b04"/>義也倉庫盈溢者在內為盈在外為溢盛米為倉
<lb n="0230b05"/>盛物為庫倉譬禪定禪生百八三昧故庫譬實相
<lb n="0230b06"/>能發十八空智慧故自資為盈化外為溢領上多
<lb n="0230b07"/>有田宅義也妙樂云寶不出七故譬七科。</p>
<lb n="0230b08"/>
<p id="pX31p0230b0801">多有僮僕臣佐吏民。</p>
<lb n="0230b09"/>
<p id="pX31p0230b0901" rend="margin-left:1em">多有僮僕者譬方便知見波羅蜜皆悉具足屈曲
<lb n="0230b10"/>隨機稱事稱理領上又多僕從義也就位為語二
<lb n="0230b11"/>乘及通教菩薩別教三十心悉如僮僕別教圓教
<lb n="0230b12"/>十地如臣十向如佐十行如吏十住如民初入佛
<lb n="0230b13"/>境界率土之濵無非王民雖得為民比吏佐等猶
<lb n="0230b14"/>為疎遠十行修習諸法種種驅馳故如吏十迴向
<lb n="0230b15"/>事理稍深職近王邊故如佐十地輔佛行化降魔
<lb n="0230b16"/>制敵故如臣也妙樂云上僮僕中<anchor xml:id="begd1e17606"/>已<anchor xml:id="endd1e17606"/>有別三十心
<lb n="0230b17"/>今臣佐等是圓四十位也兼收別教十地者仍存
<lb n="0230b18"/>教道故立別名以無兩重十地故也。</p>
<lb n="0230b19"/>
<p id="pX31p0230b1901">象馬車乘牛羊無數出入息利乃徧他國。</p>
<lb n="0230b20"/>
<p id="pX31p0230b2001" rend="margin-left:1em">一心三觀如象運圓教大乘次第三觀如馬運別
<lb n="0230b21"/>教大乘析空即空二觀如牛運藏通二教大乘析
<lb n="0230b22"/>法觀自行如鹿羊等運二乘之法無數者權實諸
<lb n="0230b23"/>教皆名車乘權實觀智名象馬牛羊非但教法甚
<lb n="0230b24"/>多觀智亦復無數也出入者二而不二是入不二
<lb n="0230c01"/>而二是出又無量還一是入一中無量是出又化
<lb n="0230c02"/>他用為出自行用為入出法益眾生為息化功歸
<lb n="0230c03"/>
<anchor xml:id="begd1e17645"/>已<anchor xml:id="endd1e17645"/>為利乃徧他國者徧於三土行於非道通達佛
<lb n="0230c04"/>道即其義也唯法性是<anchor xml:id="begd1e17658"/>己<anchor xml:id="endd1e17658"/>國法性之外者皆名他
<lb n="0230c05"/>國耳妙樂云一心三觀至二乘之法者次明僮僕
<lb n="0230c06"/>臣佐吏民所乘所乘不出諸觀故也隨教用觀即
<lb n="0230c07"/>當所乘然此境智雖即隨教同為圓人所用無數
<lb n="0230c08"/>等者臣佐吏民所用實也僮僕所用權也此亦一
<lb n="0230c09"/>體權實竝皆長者所有。</p>
<lb n="0230c10"/>
<p id="pX31p0230c1001">商估賈客亦甚眾多。</p>
<lb n="0230c11"/>
<p id="pX31p0230c1101" rend="margin-left:1em">此土菩薩往他方聽法他方大士來此土聞經往
<lb n="0230c12"/>還採利有如商賈又徧入實報方便同居以求法
<lb n="0230c13"/>利故云眾多。</p>
<p id="pX31p0230c1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△三子遇到父城二初到城之由。</p>
<lb n="0230c14"/>
<p id="pX31p0230c1401">時貧窮子遊諸聚落經歷國邑。</p>
<lb n="0230c15"/>
<p id="pX31p0230c1501" rend="margin-left:1em">無大乘功德法財故名窮子此等退大<anchor xml:id="begd1e17706"/>已<anchor xml:id="endd1e17706"/>來備遭
<lb n="0230c16"/>諸苦深起厭患欲求出離取理不中致成邪僻由
<lb n="0230c17"/>邪慧歷心易可入正以求出世為感佛之由也以
<lb n="0230c18"/>邪慧觀察五陰為聚落十二入為邑十八界為國
<lb n="0230c19"/>歷此求理名求衣食妙樂云言觀察五陰等者還
<lb n="0230c20"/>以邪觀觀陰斷常以此邪慧冥資於正成見佛之
<lb n="0230c21"/>由也。</p>
<p id="pX31p0230c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">△二遂到父城。</p>
<lb n="0230c22"/>
<p id="pX31p0230c2201">遂到其父所止之城。</p>
<lb n="0230c23"/>
<p id="pX31p0230c2301" rend="margin-left:1em">由向邪慧助正成機感佛大悲名為到城城即涅
<lb n="0230c24"/>槃涅槃通半滿眾生惑盡可有得涅槃之義故言
<lb n="0231a01"/>到城妙樂云機熟若證證父所證名到父城此乃
<lb n="0231a02"/>小機先扣大應義立窮子<anchor xml:id="begd1e17746"/>已<anchor xml:id="endd1e17746"/>到父城故使城名涅
<lb n="0231a03"/>槃大小雙得。</p>
<p id="pX31p0231a0306" type="inline" rend="margin-left:1em">△四其父憂念意二初念失子苦。</p>
<lb n="0231a04"/>
<p id="pX31p0231a0401">父每念子與子離別
(至)
是以殷勤每憶其子。</p>
<lb n="0231a05"/>
<p id="pX31p0231a0501" rend="margin-left:1em">如來自昔至今恒思子大機故言每念退大<anchor xml:id="begd1e17770"/>已<anchor xml:id="endd1e17770"/>來
<lb n="0231a06"/>流浪五道故言與子離別五十餘年開鬼出脩羅
<lb n="0231a07"/>故言餘也未曾說者未曾向方便土中臣佐吏民
<lb n="0231a08"/>說有此子機緣也又應世<anchor xml:id="begd1e17782"/>已<anchor xml:id="endd1e17782"/>來自昔華嚴方等般
<lb n="0231a09"/>若諸座未曾向諸大士說此聲聞本是大乘之子
<lb n="0231a10"/>既非佛子不解佛法或如聾啞或去華拜座或棄
<lb n="0231a11"/>鉢茫然種種不逮也心懷悔恨者悔昔不勤教詔
<lb n="0231a12"/>致令逃逝也恨子不思恩義疎我親他內合如來
<lb n="0231a13"/>悔不殷勤令入內凡遂使退失本解恨其無心不
<lb n="0231a14"/>能精進固志逃迷不返故言悔恨也自念老朽者
<lb n="0231a15"/>化期將畢無傳大法之人如老朽而無子也妙樂
<lb n="0231a16"/>云恨子下專斥於子非但悔應早息亦乃恨子機
<lb n="0231a17"/>生致令疎我正法親他六塵內合等者為論免難
<lb n="0231a18"/>須淨六根。</p>
<p id="pX31p0231a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二念得子樂。</p>
<lb n="0231a19"/>
<p id="pX31p0231a1901">復作是念我若得子委付財物坦然快樂無復憂慮。</p>
<lb n="0231a20"/>
<p id="pX31p0231a2001" rend="margin-left:1em">有可度之機名為得子與授佛記名付法財稱於
<lb n="0231a21"/>本心復言快樂領上總譬竟。</p>
<p id="pX31p0231a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">△二父子相見譬二
<lb n="0231a22"/>初子見父四初見父之由。</p>
<lb n="0231a23"/>
<p id="pX31p0231a2301">世尊爾時窮子傭賃展轉遇到父舍。</p>
<lb n="0231a24"/>
<p id="pX31p0231a2401" rend="margin-left:1em">由厭苦欣樂推求理味漸漸積習遂成出世善根
<lb n="0231b01"/>故言傭賃展轉以此善根能扣佛慈悲故言遇到
<lb n="0231b02"/>父舍父喻道後法身舍喻無緣慈悲大小二機雙
<lb n="0231b03"/>扣此舍有大機故故言遙見其父有小機故故言
<lb n="0231b04"/>住立門側若惟小無大則子不應見尊特之身父
<lb n="0231b05"/>不應言我財物庫藏今有所付若唯大無小子不
<lb n="0231b06"/>應住立門側又不應言非我傭力得物之處妙樂
<lb n="0231b07"/>云傭賃之法以力易財本起邪見還希脫苦雖復
<lb n="0231b08"/>邪求冥資正道故使世間厭苦遂成出世善機世
<lb n="0231b09"/>易出世故云傭賃從一至一故云展轉不期而會
<lb n="0231b10"/>故名為遇不意因於世法忽感出世慈悲又不意
<lb n="0231b11"/>世間邪推而生正見感佛又不意小善之內冥入
<lb n="0231b12"/>大乘圓門大小二機雙扣此舍者大機未熟正見
<lb n="0231b13"/>而遙小感稍親門側而近。</p>
<p id="pX31p0231b1311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二見父之處。</p>
<lb n="0231b14"/>
<p id="pX31p0231b1401">住立門側遙見其父。</p>
<lb n="0231b15"/>
<p id="pX31p0231b1501" rend="margin-left:1em">門側者譬二觀為方便即門二邊圓中之機當門
<lb n="0231b16"/>正見二乘偏真故言門側但空三昧偏真慧眼傍
<lb n="0231b17"/>窺法身耳遙見其父者言大機始發扣召事遠是
<lb n="0231b18"/>故言遙。</p>
<p id="pX31p0231b1804" type="inline" rend="margin-left:1em">△三見父之相。</p>
<lb n="0231b19"/>
<p id="pX31p0231b1901">踞師子牀寶几承足。</p>
<lb n="0231b20"/>
<p id="pX31p0231b2001" rend="margin-left:1em">此言如來說華嚴時也踞師子牀者圓報法身安
<lb n="0231b21"/>處空理無復通別二惑八魔等畏故云踞師子牀
<lb n="0231b22"/>也寶几承足者定慧為足實諦為几無生定慧依
<lb n="0231b23"/>真如境也妙樂云踞師子牀作所表釋者事師子
<lb n="0231b24"/>座亦無師子之形但有所表故大論云佛為人中
<lb n="0231c01"/>師子故佛所坐名師子座佛之所說名師子吼圓
<lb n="0231c02"/>報身者部雖兼別從勝從本故曰圓報寶几等者
<lb n="0231c03"/>一几承於二足定慧所依無殊即定慧力莊嚴法
<lb n="0231c04"/>身從所名能故云無生定慧。</p>
<lb n="0231c05"/>
<p id="pX31p0231c0501">諸婆羅門剎利居士
(至)
手執白拂侍立左右。</p>
<lb n="0231c06"/>
<p id="pX31p0231c0601" rend="margin-left:1em">婆羅門名淨行貴族高潔即等
(覺)
離垢菩薩也剎
<lb n="0231c07"/>利是王種即九地<anchor xml:id="begd1e17953"/>已<anchor xml:id="endd1e17953"/>下初地<anchor xml:id="begd1e17959"/>已<anchor xml:id="endd1e17959"/>上菩薩也居士富
<lb n="0231c08"/>而不貴即三十心也真珠瓔珞者即戒定慧陀羅
<lb n="0231c09"/>尼三昧四瓔珞也價值千萬者即四十地功德以
<lb n="0231c10"/>嚴法身也吏民僮僕者若異門明義者即是稟藏
<lb n="0231c11"/>通二教斷通惑者名為民稟別教斷通惑者名為
<lb n="0231c12"/>吏若同門明義者還是方便波羅蜜也內與實智
<lb n="0231c13"/>同外與機緣同喻如吏民有內奉外役之義也白
<lb n="0231c14"/>拂者即是權智之用也左右者右即入空智用拂
<lb n="0231c15"/>四住塵左則入假智用拂塵沙塵此二為中道方
<lb n="0231c16"/>便故言侍立妙樂云前以吏民對圓十住十行今
<lb n="0231c17"/>以吏民對前三教斷通惑者復與僮僕共列故知
<lb n="0231c18"/>立名隨義不可一定元譬事理何得守株故前以
<lb n="0231c19"/>吏民在實今此吏民攝屬於權故在同異二門跨
<lb n="0231c20"/>節為同當分為異異約施權同約開顯秖一吏民
<lb n="0231c21"/>義當兩屬。</p>
<lb n="0231c22"/>
<p id="pX31p0231c2201">覆以寶帳垂諸華旛
(至)
種種嚴飾威德特尊。</p>
<lb n="0231c23"/>
<p id="pX31p0231c2301" rend="margin-left:1em">覆以寶帳者真實慈悲也垂諸華旛者華即四攝
<lb n="0231c24"/>旛即神通香水灑地者降注法水灑諸菩薩心地
<lb n="0232a01"/>以淹惑塵亦是定水灑心地也散眾名華者布以
<lb n="0232a02"/>七淨華謂戒定慧斷疑道非道知見淨斷知淨也
<lb n="0232a03"/>戒者攝律儀等三種戒也定者首楞嚴等定也慧
<lb n="0232a04"/>者實智慧也斷疑者<anchor xml:id="begd1e18022"/>已<anchor xml:id="endd1e18022"/>度二諦之疑也道非道淨
<lb n="0232a05"/>者行於非道通達佛道也知見淨者智德圓滿了
<lb n="0232a06"/>了見佛性也斷知淨者斷德成就無明永盡也羅
<lb n="0232a07"/>列寶物者羅列諸地真實功德也出內與前出入
<lb n="0232a08"/>義同自行為取化他為與威德特尊者光明無邊
<lb n="0232a09"/>色像無邊相海巍巍此義須作舍那之佛豈得作
<lb n="0232a10"/>餘釋耶。</p>
<p id="pX31p0232a1004" type="inline" rend="margin-left:1em">○出
(尺遂切凡物自出則入聲使之出則去聲)
內
(世俗多讀為儒稅切非也
<lb n="0232a11"/>當為納納入也古納字通)
。</p>
<p id="pX31p0232a1111" type="inline" rend="margin-left:1em">△四生畏避心。</p>
<lb n="0232a12"/>
<p id="pX31p0232a1201">窮子見父有大力勢
(至)
非我傭力得物之處。</p>
<lb n="0232a13"/>
<p id="pX31p0232a1301" rend="margin-left:1em">大力勢者智大故名大力神通大故名大勢如上
<lb n="0232a14"/>身手有力義也恐怖者小機劣弱怯懼大道也悔
<lb n="0232a15"/>來至此者佛本欲以大法擬之應不稱機但有退
<lb n="0232a16"/>大之意故言悔來至此也竊作是念者機中潛密
<lb n="0232a17"/>冥有此事非是顯對見勝應身故云竊念或是王
<lb n="0232a18"/>王等者波旬是王徒輩為等小機<g ref="CB01926"/>斷無言說道
<lb n="0232a19"/>絕於色像既見勝應之像非天人所及所說之法
<lb n="0232a20"/>逈異二乘小智薄德未曾見聞便謂是魔是魔所
<lb n="0232a21"/>說又法身如王報身如王等此乃大乘法報非是
<lb n="0232a22"/>小乘得益之處故竊念或是王王等也非我傭力
<lb n="0232a23"/>得物之處者小機不能受大化也。</p>
<lb n="0232a24"/>
<p id="pX31p0232a2401">不如往至貧里肆力有地
(至)
作是念<anchor xml:id="begd1e18100"/>已<anchor xml:id="endd1e18100"/>疾走而去。</p>
<lb n="0232b01"/>
<p id="pX31p0232b0101" rend="margin-left:1em">不如往至貧里等者淨名經云能以貧所得法度
<lb n="0232b02"/>斯下劣也但空之理不含萬德非如來藏故言貧
<lb n="0232b03"/>里偏空稱於小智故言肆力有地肆放也依此小
<lb n="0232b04"/>智能得有餘涅槃無漏衣食行行名衣慧行名食
<lb n="0232b05"/>故言衣食易得若久住此等者行大乘道經無量
<lb n="0232b06"/>劫故言久住我本厭怖生死若脩大乘必入生死
<lb n="0232b07"/>廣學萬行故言逼迫我本樂小而今令我發大乘
<lb n="0232b08"/>心是為強使捨大取小故言疾走也。</p>
<p id="pX31p0232b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二父見子
<lb n="0232b09"/>四初父見子處。</p>
<lb n="0232b10"/>
<p id="pX31p0232b1001">時富長者於師子座。</p>
<lb n="0232b11"/>
<p id="pX31p0232b1101" rend="margin-left:1em">師子座見子處也如來法身居第一義空無畏之
<lb n="0232b12"/>境而照機也。</p>
<p id="pX31p0232b1206" type="inline" rend="margin-left:1em">△二見子便識。</p>
<lb n="0232b13"/>
<p id="pX31p0232b1301">見子便識。</p>
<lb n="0232b14"/>
<p id="pX31p0232b1401" rend="margin-left:1em">見子便識者如來鑒機知是往日結緣眾生也。</p>
<p id="pX31p0232b1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0232b15"/>三見子歡喜。</p>
<lb n="0232b16"/>
<p id="pX31p0232b1601">心大歡喜。</p>
<lb n="0232b17"/>
<p id="pX31p0232b1701" rend="margin-left:1em">心大歡喜者佛恒伺子機今機來稱慈是故歡喜
<lb n="0232b18"/>即是領上法說中而起大悲心譬喻中即大驚怖
<lb n="0232b19"/>也彼明大悲拔苦故言驚怖此明大慈與樂故言
<lb n="0232b20"/>歡喜。</p>
<p id="pX31p0232b2003" type="inline" rend="margin-left:1em">△四見子適願。</p>
<lb n="0232b21"/>
<p id="pX31p0232b2101">即作是念我財物庫藏
(至)
我雖年朽猶故貪惜。</p>
<lb n="0232b22"/>
<p id="pX31p0232b2201" rend="margin-left:1em">昔見眾生退大取小貧里求食資生艱難常欲與
<lb n="0232b23"/>財無機不得今日機來稱大慈心故言庫藏今有
<lb n="0232b24"/>所付我常思念者明其非但貧無大財又流轉生
<lb n="0232c01"/>死眾苦所逼為大悲所痛故常思念雖欲救拔無
<lb n="0232c02"/>機叵濟故云無由見之今有可度機發故云而忽
<lb n="0232c03"/>自來稱大悲心故云甚適我願我雖年朽猶故貪
<lb n="0232c04"/>惜者釋於適願之由由一期化訖故言年朽未見
<lb n="0232c05"/>大機法無委付將來之徒從誰得脫為可度者故
<lb n="0232c06"/>言貪惜今機自來無此憂念故我願得適也。</p>
<p id="pX31p0232c0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0232c07"/>父命追誘譬二初遣傍人追三初領上勸門擬宜
<lb n="0232c08"/>無機二初擬宜。</p>
<lb n="0232c09"/>
<p id="pX31p0232c0901">即遣傍人急追將還爾時使者疾走往捉。</p>
<lb n="0232c10"/>
<p id="pX31p0232c1001" rend="margin-left:1em">此下領華嚴時今領上勸門擬宜也遣傍人者智
<lb n="0232c11"/>是能遣教是所遣理為正教為傍從佛出十二部
<lb n="0232c12"/>擬宜眾生無機不受於其如乳故言遣傍人也又
<lb n="0232c13"/>傍人者傍即臣佐等也即是遣法身菩薩為說大
<lb n="0232c14"/>乘如華嚴中令四菩薩說四十地即是遣傍人也
<lb n="0232c15"/>急追將還者直說大教擬宜小機故云急追昔有
<lb n="0232c16"/>大種故曰將還疾走往捉者大乘明義顯露正直
<lb n="0232c17"/>用此赴機令其疾趣菩提故大車中云其疾如風
<lb n="0232c18"/>若以菩薩為傍人者菩薩自有神力又被佛加亦
<lb n="0232c19"/>能令彼疾入菩提也。</p>
<p id="pX31p0232c1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二無機。</p>
<lb n="0232c20"/>
<p id="pX31p0232c2001">窮子驚愕稱怨大喚我不相犯何為見捉。</p>
<lb n="0232c21"/>
<p id="pX31p0232c2101" rend="margin-left:1em">領上勸門無機也小乘縱昔曾發大心廢久不憶
<lb n="0232c22"/>卒聞大教乖心故驚不識故愕故云窮子驚愕小
<lb n="0232c23"/>乘以煩惱為怨生死為苦若勸煩惱即菩提即大
<lb n="0232c24"/>喚稱怨枉若聞生死即涅槃即大喚稱苦痛故云
<lb n="0233a01"/>稱冤大喚我本不求大何意用大化我故云我不
<lb n="0233a02"/>相犯何為見捉妙樂云稱怨大喚者經但云怨而
<lb n="0233a03"/>不云苦疏文釋中即以大喚為苦痛所以具有二
<lb n="0233a04"/>義者逢怨必苦故以大喚擬之。</p>
<p id="pX31p0233a0413" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領上誡門擬
<lb n="0233a05"/>宜無機二初擬宜。</p>
<lb n="0233a06"/>
<p id="pX31p0233a0601">使者執之逾急強牽將還。</p>
<lb n="0233a07"/>
<p id="pX31p0233a0701" rend="margin-left:1em">領上誡門擬宜也執之逾急者前明勸善猶是容
<lb n="0233a08"/>豫我當為說怖畏之事即是急切誡以苦言令其
<lb n="0233a09"/>遠惡內既無機外逼大化即是強牽將還也。</p>
<p id="pX31p0233a0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0233a10"/>無機。</p>
<lb n="0233a11"/>
<p id="pX31p0233a1101">于時窮子自念無罪
(至)
轉更惶怖悶絕躃地。</p>
<lb n="0233a12"/>
<p id="pX31p0233a1201" rend="margin-left:1em">領上誡門無機也自念無罪者罪者慈悲也眾生
<lb n="0233a13"/>罪故入生死獄菩薩以慈悲故亦同罪入獄二乘
<lb n="0233a14"/>人無慈悲名為無罪令入生死之獄即是被囚執
<lb n="0233a15"/>也無大方便而入生死必當永失三乘慧命故言
<lb n="0233a16"/>必死思此等事故言轉更惶怖強以大教小智不
<lb n="0233a17"/>解故言悶絕即起誹謗必墮三途故言躃地。</p>
<p id="pX31p0233a1718" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0233a18"/>併領勸誡息大乘化四初思惟息化二初知大志
<lb n="0233a19"/>弱。</p>
<lb n="0233a20"/>
<p id="pX31p0233a2001">父遙見之而語使言不須此人勿強將來。</p>
<lb n="0233a21"/>
<p id="pX31p0233a2101" rend="margin-left:1em">父遙見者小機去大乘遠故名為遙是結緣子故
<lb n="0233a22"/>名為見而語使言者若約教為使智本說教智知
<lb n="0233a23"/>無機大教宜息若約人為使即語諸菩薩不須現
<lb n="0233a24"/>汝尊妙之身令二乘見如淨名經中攝汝身香無
<lb n="0233b01"/>令彼諸眾生而起惑著又普賢入此娑婆促身令
<lb n="0233b02"/>小皆是其義也勿強將來者既無大機若現勝身
<lb n="0233b03"/>說大乘法恐傷其善根故言勿強也。</p>
<p id="pX31p0233b0315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二知小志
<lb n="0233b04"/>強。</p>
<lb n="0233b05"/>
<p id="pX31p0233b0501">以冷水灑面令得醒悟莫復與語。</p>
<lb n="0233b06"/>
<p id="pX31p0233b0601" rend="margin-left:1em">冷水灑面者知有小志宜以三藏<g ref="CB01926"/>斷理水除見
<lb n="0233b07"/>思之熱面者厭生死名背向涅槃如面也醒悟者
<lb n="0233b08"/>開小教逗小機令得離煩悶悟四真諦也莫復與
<lb n="0233b09"/>語者決定應息大乘教也妙樂云面者以向釋之
<lb n="0233b10"/>有背生死向涅槃機故名為面非謂灑彼涅槃名
<lb n="0233b11"/>面莫復與語者語秖是教。</p>
<p id="pX31p0233b1111" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋息化意。</p>
<lb n="0233b12"/>
<p id="pX31p0233b1201">所以其何父知其子
(至)
不語他人云是我子。</p>
<lb n="0233b13"/>
<p id="pX31p0233b1301" rend="margin-left:1em">二乘厭苦欣空親狎下劣無慈悲心即畏難大法
<lb n="0233b14"/>且任其小志抑佛本懷所以息化也審知二萬億
<lb n="0233b15"/>佛所曾發大心故云審知是子而以方便等者於
<lb n="0233b16"/>昔小乘教中隨他意語方便覆護稱是聲聞不說
<lb n="0233b17"/>隨自意語云是菩薩也妙樂云覆實護權故云覆
<lb n="0233b18"/>護亦是覆陰將護不彰其實故法華前一實之外
<lb n="0233b19"/>皆名隨他意語以昔方等般若猶有小教定無小
<lb n="0233b20"/>乘作佛之語故乳及二酥並對小機云不說隨自
<lb n="0233b21"/>意耳。</p>
<p id="pX31p0233b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正明息化。</p>
<lb n="0233b22"/>
<p id="pX31p0233b2201">使者語之我今放汝隨意所趣。</p>
<lb n="0233b23"/>
<p id="pX31p0233b2301" rend="margin-left:1em">我今放汝即是知大機弱隨意所趣即是知小善
<lb n="0233b24"/>強以此二緣故息大化也。</p>
<p id="pX31p0233b2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△四息化得宜。</p>
<lb n="0233c01"/>
<p id="pX31p0233c0101">窮子歡喜得未曾有從地而起往至貧里以求衣食。</p>
<lb n="0233c02"/>
<p id="pX31p0233c0201" rend="margin-left:1em">不為大教所逼是故歡喜無謗大罪得免三途故
<lb n="0233c03"/>言從地有小善生故言而起又前擬宜大法迷悶
<lb n="0233c04"/>不解臥無明地今逗以小可得醒悟故言從地而
<lb n="0233c05"/>起於四諦中欲求道法故言往至貧里以求衣食
<lb n="0233c06"/>妙樂云境攝法狹故言貧里欲趣小果還須正助
<lb n="0233c07"/>故云衣食。</p>
<p id="pX31p0233c0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△二遣二人誘二初齊教領四初領上
<lb n="0233c08"/>擬宜三車。</p>
<lb n="0233c09"/>
<p id="pX31p0233c0901">爾時長者將欲誘引其子而設方便。</p>
<lb n="0233c10"/>
<p id="pX31p0233c1001" rend="margin-left:1em">此下領鹿苑時也將欲誘引者既息大化不容孤
<lb n="0233c11"/>棄欲設方便故言將欲。</p>
<lb n="0233c12"/>
<p id="pX31p0233c1201">密遣二人形色憔悴無威德者。</p>
<lb n="0233c13"/>
<p id="pX31p0233c1301" rend="margin-left:1em">初擬大乘云即遣傍人表一實諦一大乘教一菩
<lb n="0233c14"/>薩人今明方便隱實為密指偏真為遣約教隱滿
<lb n="0233c15"/>字為密指半字為遣約人內秘菩薩行故言密外
<lb n="0233c16"/>現是聲聞故言遣二人者四大弟子齊<anchor xml:id="begd1e18492"/>已<anchor xml:id="endd1e18492"/>分領不
<lb n="0233c17"/>涉菩薩故言二人約法是因緣四諦約理是有作
<lb n="0233c18"/>真俗約人是聲聞緣覺二乘教中不脩相好但說
<lb n="0233c19"/>苦無常不淨即是形色憔悴又內怖無常曰憔外
<lb n="0233c20"/>遭八苦名悴無有十力無畏名無威德。</p>
<lb n="0233c21"/>
<p id="pX31p0233c2101">汝可詣彼徐語窮子。</p>
<lb n="0233c22"/>
<p id="pX31p0233c2201" rend="margin-left:1em">汝可詣彼等者即以小教擬小機也大教明理直
<lb n="0233c23"/>實故言疾走往捉小教明迂隱故云徐語。</p>
<lb n="0233c24"/>
<p id="pX31p0233c2401">此有作處倍與汝直。</p>
<lb n="0234a01"/>
<p id="pX31p0234a0101" rend="margin-left:1em">此有作處者見道脩道是斷見思之作處倍與汝
<lb n="0234a02"/>直者五戒十善止出三途今四諦十二因緣能出
<lb n="0234a03"/>三界是為一倍又外道六行但能伏惑今脩四諦
<lb n="0234a04"/>則能斷惑得至涅槃是為二倍也。</p>
<lb n="0234a05"/>
<p id="pX31p0234a0501">窮子若許將來使作
(至)
我等二人亦共汝作。</p>
<lb n="0234a06"/>
<p id="pX31p0234a0601" rend="margin-left:1em">窮子若許者有機是許即設教無機是不許即不
<lb n="0234a07"/>設教欲何所作者二乘唯欲除見思惑取證涅槃
<lb n="0234a08"/>不論淨佛國土成就眾生所以言雇汝除糞我等
<lb n="0234a09"/>二人亦共汝作者約理即智諦相資約人即權人
<lb n="0234a10"/>共實人脩行故言二人共汝作也。</p>
<p id="pX31p0234a1014" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領上知子
<lb n="0234a11"/>先心。</p>
<lb n="0234a12"/>
<p id="pX31p0234a1201">時二使人即求窮子既<anchor xml:id="begd1e18569"/>已<anchor xml:id="endd1e18569"/>得之。</p>
<lb n="0234a13"/>
<p id="pX31p0234a1301" rend="margin-left:1em">審知有機故言<anchor xml:id="begd1e18581"/>已<anchor xml:id="endd1e18581"/>得。</p>
<p id="pX31p0234a1309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三領上歎車希有。</p>
<lb n="0234a14"/>
<p id="pX31p0234a1401">具陳上事。</p>
<lb n="0234a15"/>
<p id="pX31p0234a1501" rend="margin-left:1em">陳說雇作除糞之事也。</p>
<p id="pX31p0234a1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△四領上適子所願。</p>
<lb n="0234a16"/>
<p id="pX31p0234a1601">爾時窮子先取其價尋與除糞其父見子愍而怪之。</p>
<lb n="0234a17"/>
<p id="pX31p0234a1701" rend="margin-left:1em">二乘慕果行因所以先問價值故云先取取道滅
<lb n="0234a18"/>之價除苦集之糞也其父見子愍而怪者愍其取
<lb n="0234a19"/>阿羅漢恠其不求佛道所失者大所得者寡故言
<lb n="0234a20"/>怪也齊此領法譬中意其文竟妙樂云問若愍而
<lb n="0234a21"/>怪者何故密遣教其取果答旁追不來事須密遣
<lb n="0234a22"/>雖教除糞非父本懷欲有彰言委付故先愍而怪
<lb n="0234a23"/>之。</p>
<p id="pX31p0234a2302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二取意領亦名探領四初先以權智久欲擬
<lb n="0234a24"/>宜。</p>
<lb n="0234b01"/>
<p id="pX31p0234b0101">又以他日於窻牖中遙見子身。</p>
<lb n="0234b02"/>
<p id="pX31p0234b0201" rend="margin-left:1em">又者鄭重辭也四大弟子將欲探領如來法身地
<lb n="0234b03"/>上久知大小之機一三施化重述佛意故標章稱
<lb n="0234b04"/>又也他日者二乘自謂方便為<anchor xml:id="begd1e18649"/>己<anchor xml:id="endd1e18649"/>非二乘法為他
<lb n="0234b05"/>他者即是擬法身也日者時也亦智也依法身之
<lb n="0234b06"/>時用智照機故言他日若齊教領者領化身用事
<lb n="0234b07"/>為<anchor xml:id="begd1e18662"/>己<anchor xml:id="endd1e18662"/>日非化身用事為他日若探領者領法身中
<lb n="0234b08"/>照機也法身之時用化他之權智照於權機若有
<lb n="0234b09"/>若無照用權事若可若否皆是權智所照故言他
<lb n="0234b10"/>日窻牖者偏見則小表權智照彼偏機也遙者小
<lb n="0234b11"/>去大懸故名為遠見子者昔曾種大稱之為子以
<lb n="0234b12"/>大擬之故名為見窻牖偏狹未宜大化故息大而
<lb n="0234b13"/>施小也妙樂云窻牖者說文云在屋曰窻在墻曰
<lb n="0234b14"/>牖非戶故偏明處仍狹今亦如是非中故偏不徧
<lb n="0234b15"/>故狹故法身地觀無大機唯見偏狹先熟故也乃
<lb n="0234b16"/>由子隔窻牖之外何關長者偏視之非況是長者
<lb n="0234b17"/>欲取偏機於圓仍遠故名為遙。</p>
<p id="pX31p0234b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二久知方便是
<lb n="0234b18"/>其玩好。</p>
<lb n="0234b19"/>
<p id="pX31p0234b1901">羸瘦憔悴糞土塵坌汙穢不淨。</p>
<lb n="0234b20"/>
<p id="pX31p0234b2001" rend="margin-left:1em">領如來先知二乘有小玩好也脩因智力少為羸
<lb n="0234b21"/>脩因福力少為瘦四住為糞土無知為塵坌也。</p>
<p id="pX31p0234b2119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0234b22"/>三久知須歎三車希有。</p>
<lb n="0234b23"/>
<p id="pX31p0234b2301">即脫瓔珞細輭上服嚴餙之具
(至)
狀有所畏。</p>
<lb n="0234b24"/>
<p id="pX31p0234b2401" rend="margin-left:1em">脫妙服譬隱報身無量功德四十二地戒定慧陀
<lb n="0234c01"/>羅尼等瓔珞寂滅忍細輭上服大小相海嚴餙之
<lb n="0234c02"/>具容服若盛子則驚畏二乘不宜見此相好是故
<lb n="0234c03"/>脫之更著麤獘者現丈六形是麤生忍法忍是弊
<lb n="0234c04"/>也塵土坌身者現有煩惱有為有漏也左手喻實
<lb n="0234c05"/>右手喻權權用便易自以此權法斷結成佛又用
<lb n="0234c06"/>此權法化人故云右手執持除糞之器狀有所畏
<lb n="0234c07"/>者狀似也示同小乘怖畏生死又有寒風馬麥之
<lb n="0234c08"/>報也妙樂云生忍法忍等者忍有情惱名為生忍
<lb n="0234c09"/>謂蚊蚋等忍無情惱名為法忍謂寒熱風雨等左
<lb n="0234c10"/>手等者小中權實也又有寒風等者大論第九佛
<lb n="0234c11"/>有九惱謂六年苦行孫陀利謗金鏘馬麥琉璃殺
<lb n="0234c12"/>釋乞食空鉢旃遮女謗調達推山寒風索衣加雙
<lb n="0234c13"/>樹背痛為十。</p>
<p id="pX31p0234c1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△四親教子作適願受行七初譬四
<lb n="0234c14"/>念處。</p>
<lb n="0234c15"/>
<p id="pX31p0234c1501">語諸作人。</p>
<lb n="0234c16"/>
<p id="pX31p0234c1601" rend="margin-left:1em">語諸作人者即是說三藏教示四念處是除糞之
<lb n="0234c17"/>器斷結之境故遺教經云常依念處行道能破四
<lb n="0234c18"/>倒此領火宅中適願勇銳即是聞慧外凡位也。</p>
<p id="pX31p0234c1819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0234c19"/>二譬四正勤。</p>
<lb n="0234c20"/>
<p id="pX31p0234c2001">汝等勤作勿得懈息以方便故得近其子。</p>
<lb n="0234c21"/>
<p id="pX31p0234c2101" rend="margin-left:1em">勿得懈息者即是令其勤脩四念處也若起懈息
<lb n="0234c22"/>不能滅二惡
(<anchor xml:id="begd1e18812"/>已<anchor xml:id="endd1e18812"/>生未生)
生二善
(<anchor xml:id="begd1e18820"/>已<anchor xml:id="endd1e18820"/>生未生)
以二勤故能發煖
<lb n="0234c23"/>火對火宅互相推排入脩慧煖位也以方便故得
<lb n="0234c24"/>近其子者念處未得理火溫心猶為疎外不可附
<lb n="0235a01"/>近今四正勤以初得煖方便則可附近也。</p>
<p id="pX31p0235a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△三譬
<lb n="0235a02"/>如意足。</p>
<lb n="0235a03"/>
<p id="pX31p0235a0301">後復告言咄男子
(至)
亦有老𡚁使人須者相給。</p>
<lb n="0235a04"/>
<p id="pX31p0235a0401" rend="margin-left:1em">咄是驚覺亦是責數上正勤中紛動即是智法如
<lb n="0235a05"/>男子是陽性今如意足是定法如女人是陰性良
<lb n="0235a06"/>以正勤䇿動不得與真空相應故驚覺責數令捨
<lb n="0235a07"/>散入靜故言咄男子也汝常此作勿復餘去者念
<lb n="0235a08"/>處正勤動不專一不名為常四如意中定不異緣
<lb n="0235a09"/>思惟則定思惟則斷定斷專一故云汝常此作不
<lb n="0235a10"/>紛動故故云勿復餘去此猶在互相推排中即是
<lb n="0235a11"/>頂法之位也當加汝價者正勤觀中不能發真如
<lb n="0235a12"/>意觀中能發無漏故言加價諸有所須者漏無漏
<lb n="0235a13"/>善助道正道皆從如意觀中求之欲須即得也四
<lb n="0235a14"/>禪體含枝林如盆器生空麤如米法空細如麵此
<lb n="0235a15"/>即正道四諦下十六諦觀無常如鹽苦如醋此即
<lb n="0235a16"/>助道如米麵難食須鹽醋和之正道難顯須助道
<lb n="0235a17"/>助之莫自疑難者結上正助審在如意觀中故令
<lb n="0235a18"/>勿疑決定可辦如<anchor xml:id="begd1e18890"/>己<anchor xml:id="endd1e18890"/>物想故言勿難若欲直取神
<lb n="0235a19"/>通以代手足如使人驅役者如意觀中亦有此通
<lb n="0235a20"/>但通劣弱事同老獘故云亦有老獘使人雖不丁
<lb n="0235a21"/>壯亦堪運役故云須者用給。</p>
<p id="pX31p0235a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">△四譬五根。</p>
<lb n="0235a22"/>
<p id="pX31p0235a2201">好自安意我如汝父勿復憂慮。</p>
<lb n="0235a23"/>
<p id="pX31p0235a2301" rend="margin-left:1em">好自安意者得信等五根安固難壞也我如汝父
<lb n="0235a24"/>者<anchor xml:id="begd1e18917"/>已<anchor xml:id="endd1e18917"/>得似解隣於證真似像未實故言如父亦是
<lb n="0235b01"/>如子勿復憂慮者令其安意破壞見思也。</p>
<p id="pX31p0235b0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△五譬
<lb n="0235b02"/>五力。</p>
<lb n="0235b03"/>
<p id="pX31p0235b0301">所以者何我年老大
(至)
自今<anchor xml:id="begd1e18942"/>已<anchor xml:id="endd1e18942"/>後如所生子。</p>
<lb n="0235b04"/>
<p id="pX31p0235b0401" rend="margin-left:1em">我老汝少者佛居道終之位<anchor xml:id="begd1e18953"/>已<anchor xml:id="endd1e18953"/>具智斷故言老大
<lb n="0235b05"/>汝居道始之位
(內凡)
未有智斷故為少壯此即忍法
<lb n="0235b06"/>位也得此五力離五惡法謂得信力故不欺得精
<lb n="0235b07"/>進力故不怠得念力故不瞋得定力故不恨得慧
<lb n="0235b08"/>力故不怨言餘作人者遠指外道諸見求理名餘
<lb n="0235b09"/>作人近指煖等四位未免五過亦名餘作人此文
<lb n="0235b10"/>無五過即五力也自今<anchor xml:id="begd1e18975"/>已<anchor xml:id="endd1e18975"/>後如所生子者下忍十
<lb n="0235b11"/>六剎那時節猶長中忍雖復縮觀亦未是一剎那
<lb n="0235b12"/>若上忍世第一最後一剎那心隣真逼聖故名此
<lb n="0235b13"/>位為如所生子即世第一法位也妙樂云煖等四
<lb n="0235b14"/>位應云念處等四世第一是五力位無五過也。</p>
<p id="pX31p0235b1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0235b15"/>六譬八正道。</p>
<lb n="0235b16"/>
<p id="pX31p0235b1601">即時長者更與作字名之為兒。</p>
<lb n="0235b17"/>
<p id="pX31p0235b1701" rend="margin-left:1em">世第一法與真不久故言即時阿含說五種佛子
<lb n="0235b18"/>四果及辟支佛名佛真子菩薩不斷結子義未成
<lb n="0235b19"/>今二乘得八正入見道中故名為兒妙樂云阿含
<lb n="0235b20"/>至子義未成者既阿含中亦明不斷惑菩薩而大
<lb n="0235b21"/>論斥權非謂全無論云迦旃延造者從所造論及
<lb n="0235b22"/>所計者說豈以會二還歸阿含法華準舊十二年
<lb n="0235b23"/>前一何可笑。</p>
<p id="pX31p0235b2306" type="inline" rend="margin-left:1em">△七譬七覺支。</p>
<lb n="0235b24"/>
<p id="pX31p0235b2401">爾時窮子雖欣此遇
(至)
於二十年中常令除糞。</p>
<lb n="0235c01"/>
<p id="pX31p0235c0101" rend="margin-left:1em">二乘因斷見惑而得為子故云雖欣此遇思惑未
<lb n="0235c02"/>盡猶居學位正須依教脩行盡苦故云猶故自謂
<lb n="0235c03"/>客作賤人若得初果厭小樂大大乘機發者即應
<lb n="0235c04"/>授以大乘更不須進斷其餘殘結正由不捨小志
<lb n="0235c05"/>大機不發以是且令依教盡漏故言由是之故二
<lb n="0235c06"/>十年中常令除糞二十年者一無礙一解脫斷見
<lb n="0235c07"/>九無礙九解脫斷思故云二十年也此文并下偈
<lb n="0235c08"/>頌凡三番云二十年意各不同隨其文下釋之可
<lb n="0235c09"/>見也。</p>
<p id="pX31p0235c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△四家業譬二初領家業二初相體信二初
<lb n="0235c10"/>明其體信。</p>
<lb n="0235c11"/>
<p id="pX31p0235c1101">過是<anchor xml:id="begd1e19063"/>已<anchor xml:id="endd1e19063"/>後心相體信入出無難。</p>
<lb n="0235c12"/>
<p id="pX31p0235c1201" rend="margin-left:1em">此下領方等時也過是<anchor xml:id="begd1e19075"/>已<anchor xml:id="endd1e19075"/>後者過鹿苑三藏之後
<lb n="0235c13"/>即方等也心相體信者父子互相體悉信順謂於
<lb n="0235c14"/>三藏教中得涅槃價此既不虗今為菩薩說此大
<lb n="0235c15"/>乘亦復非虗此即子信父也佛知此等見思<anchor xml:id="begd1e19092"/>已<anchor xml:id="endd1e19092"/>斷
<lb n="0235c16"/>聞大不謗無漏根利聞必生信此即父信子也入
<lb n="0235c17"/>出無難者由此見尊特身聞大乘教名此為入復
<lb n="0235c18"/>被訶斥猶見丈六說小乘法名此為出大小入出
<lb n="0235c19"/>而無疑難也。</p>
<p id="pX31p0235c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△二猶居本位。</p>
<lb n="0235c20"/>
<p id="pX31p0235c2001">然其所止猶在本處。</p>
<lb n="0235c21"/>
<p id="pX31p0235c2101" rend="margin-left:1em">二乘雖於大小入出無難然聞大乘之法謂是菩
<lb n="0235c22"/>薩之事非<anchor xml:id="begd1e19120"/>己<anchor xml:id="endd1e19120"/>智分不肯回小向大猶居羅漢之位
<lb n="0235c23"/>不言未來當得作佛故云所止猶在本處。</p>
<p id="pX31p0235c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二命
<lb n="0235c24"/>領業四初明其時節。</p>
<lb n="0236a01"/>
<p id="pX31p0236a0101">世尊爾時長者有疾自知將死不久。</p>
<lb n="0236a02"/>
<p id="pX31p0236a0201" rend="margin-left:1em">此下領佛命轉教般若時也將死不久者有機則
<lb n="0236a03"/>應為生機盡應謝為死今化機將畢應謝非久也。</p>
<lb n="0236a04"/>
<p id="pX31p0236a0401" rend="margin-left:1em">△二命知家業。</p>
<lb n="0236a05"/>
<p id="pX31p0236a0501">語窮子言我今多有
(至)
所應取與汝悉知之。</p>
<lb n="0236a06"/>
<p id="pX31p0236a0601" rend="margin-left:1em">金即別教理銀即通教理大品所明真諦不出此
<lb n="0236a07"/>二而云多有者理則非多約種種門亦得言多例
<lb n="0236a08"/>如空非十八約破十八法名十八空也勸學品中
<lb n="0236a09"/>明一切法門皆是珍寶倉是定門即百八三昧庫
<lb n="0236a10"/>是慧門即十八空境也通別兩教定慧倉庫包藏
<lb n="0236a11"/>一切禪定智慧無所闕少內充外溢故云盈溢其
<lb n="0236a12"/>中多少者說於般若則有廣略二門略則為少廣
<lb n="0236a13"/>則為多自行為取化他為與大品中云汝當為菩
<lb n="0236a14"/>薩說故云汝悉知之妙樂云金即別教理等者問
<lb n="0236a15"/>大品有圓何故但云不出通別答一者但語通別
<lb n="0236a16"/>理<anchor xml:id="begd1e19185"/>已<anchor xml:id="endd1e19185"/>攝餘二論能詮教必須具四今且從理故云
<lb n="0236a17"/>不出此二兼復二乘至此多成通別亦且言之通
<lb n="0236a18"/>別倉庫準此可知。</p>
<p id="pX31p0236a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">△三誡令體心。</p>
<lb n="0236a19"/>
<p id="pX31p0236a1901">我心如是當體此意所以者何今我與汝便為不異。</p>
<lb n="0236a20"/>
<p id="pX31p0236a2001" rend="margin-left:1em">誡體我心者佛以般若為心汝今轉教當隨佛意
<lb n="0236a21"/>說也今我與汝便為不異者釋此有三一被加令
<lb n="0236a22"/>說與佛不異二就理以諸法皆如故得不異三就
<lb n="0236a23"/>今時始悟父子天性本來不異而二乘人自謂被
<lb n="0236a24"/>加異耳。</p>
<p id="pX31p0236a2404" type="inline" rend="margin-left:1em">△四勅無漏失。</p>
<lb n="0236b01"/>
<p id="pX31p0236b0101">宜加用心無令漏失。</p>
<lb n="0236b02"/>
<p id="pX31p0236b0201" rend="margin-left:1em">無令漏失者一者汝為菩薩說般若教無令漏失
<lb n="0236b03"/>二者就理此即汝法後時當用是故無令漏失也。</p>
<lb n="0236b04"/>
<p id="pX31p0236b0401" rend="margin-left:1em">△二受命領四初正受領知。</p>
<lb n="0236b05"/>
<p id="pX31p0236b0501">爾時窮子即受教敕領知眾物金銀珍寶及諸庫藏。</p>
<lb n="0236b06"/>
<p id="pX31p0236b0601" rend="margin-left:1em">△二心無希取。</p>
<lb n="0236b07"/>
<p id="pX31p0236b0701">而無希取一䬸之意。</p>
<lb n="0236b08"/>
<p id="pX31p0236b0801" rend="margin-left:1em">善吉轉教雖說般若自謂是菩薩法我無其分也。</p>
<lb n="0236b09"/>
<p id="pX31p0236b0901" rend="margin-left:1em">△三未捨本處。</p>
<lb n="0236b10"/>
<p id="pX31p0236b1001">然其所止故在本處下劣之心亦未能捨。</p>
<lb n="0236b11"/>
<p id="pX31p0236b1101" rend="margin-left:1em">故在本處者住羅漢位雖復慕大亦未定言欲作
<lb n="0236b12"/>菩薩也未捨下劣心者雖復耻小亦未定言捨於
<lb n="0236b13"/>小證也。</p>
<p id="pX31p0236b1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△四鄙劣求大。</p>
<lb n="0236b14"/>
<p id="pX31p0236b1401">復經少時父知子意漸以通泰成就大志自鄙先心。</p>
<lb n="0236b15"/>
<p id="pX31p0236b1501" rend="margin-left:1em">問何時名少時答一云說般若竟尋思所領大乘
<lb n="0236b16"/>法門生心貪樂為失為不失如此等尋思即是大
<lb n="0236b17"/>乘機發時也此時去法華不遠故言少時又當說
<lb n="0236b18"/>無量義經時大乘機發何以知然無量義經中明
<lb n="0236b19"/>七種方便無量漸頓從一法生既聞此說思惟昔
<lb n="0236b20"/>之三藏三乘悉皆從一法生此之三乘亦應入一
<lb n="0236b21"/>如是思時漸<anchor xml:id="begd1e19309"/>已<anchor xml:id="endd1e19309"/>通泰大心即發故言成就大志也
<lb n="0236b22"/>妙樂云失不失者失則於<anchor xml:id="begd1e19317"/>己<anchor xml:id="endd1e19317"/>無分不失復未同菩
<lb n="0236b23"/>薩踟蹰之際即大機欲發之時正發乃在三請時
<lb n="0236b24"/>也次約無量義者去法華極近時極少也既聞從
<lb n="0236c01"/>一出多義必收多歸一四味之終故云漸<anchor xml:id="begd1e19334"/>已<anchor xml:id="endd1e19334"/>機無
<lb n="0236c02"/>隔異故云通泰。</p>
<p id="pX31p0236c0207" type="inline" rend="margin-left:1em">○漸以通泰以字合作<anchor xml:id="begd1e19344"/>已<anchor xml:id="endd1e19344"/>下偈文
<lb n="0236c03"/>云漸<anchor xml:id="begd1e19352"/>已<anchor xml:id="endd1e19352"/>曠大其義是同可詳之。</p>
<p id="pX31p0236c0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正付家業譬
<lb n="0236c04"/>二初付業四初明付業時下去合第四第五共為
<lb n="0236c05"/>一領付譬。</p>
<lb n="0236c06"/>
<p id="pX31p0236c0601">臨欲終時。</p>
<lb n="0236c07"/>
<p id="pX31p0236c0701" rend="margin-left:1em">此下領般若之後說法華時也臨欲終者是明時
<lb n="0236c08"/>節化緣將訖靈山八載說法華經唱入涅槃時也。</p>
<lb n="0236c09"/>
<p id="pX31p0236c0901" rend="margin-left:1em">△二命聚眾證。</p>
<lb n="0236c10"/>
<p id="pX31p0236c1001">而命其子并會親族國王大臣剎利居士皆悉<anchor xml:id="begd1e19385"/>已<anchor xml:id="endd1e19385"/>集。</p>
<lb n="0236c11"/>
<p id="pX31p0236c1101" rend="margin-left:1em">二萬億佛所受化之徒名之為子十方法身菩薩
<lb n="0236c12"/>影響者為親族影響之眾多是釋迦昔日同業並
<lb n="0236c13"/>共如來於二萬億佛所共開化之於其悉是伯叔
<lb n="0236c14"/>之行故用此為親族國王者一切漸頓諸經無不
<lb n="0236c15"/>稱所詮之處為經王當機益物興廢有時部部不
<lb n="0236c16"/>同名之為國皆言第一即是王今經會通諸教豈
<lb n="0236c17"/>非聚集國王故無量義經中先<anchor xml:id="begd1e19410"/>已<anchor xml:id="endd1e19410"/>收集彼云初說
<lb n="0236c18"/>四諦十二緣生次說方等十二部經次說摩訶般
<lb n="0236c19"/>若此則普集諸經融通漸頓會入此典故名會國
<lb n="0236c20"/>王也彌勒等諸大菩薩皆是等覺為大臣初地至
<lb n="0236c21"/>九地為剎利法王種性中生十住十行十向為居
<lb n="0236c22"/>士此等皆從釋迦受化者也妙樂云國王至是王
<lb n="0236c23"/>者前約昔教諸部為諸王言興廢者華嚴二興二
<lb n="0236c24"/>廢乃至法華一興三廢今乃廢諸小王唯立一主
<lb n="0237a01"/>是故法華名王中王無量義中先<anchor xml:id="begd1e19435"/>已<anchor xml:id="endd1e19435"/>收集者雖云
<lb n="0237a02"/>從一出多密擬多皆屬一故云收集彼云下引彼
<lb n="0237a03"/>無量義經以示收集諸經之相彼經既云諸經無
<lb n="0237a04"/>量皆從一出故指前經以為無量四諦因緣即鹿
<lb n="0237a05"/>苑也方等般若次第宛然。</p>
<p id="pX31p0237a0511" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結會父子。</p>
<lb n="0237a06"/>
<p id="pX31p0237a0601">即自宣言諸君當知
(至)
此實我子我實其父。</p>
<lb n="0237a07"/>
<p id="pX31p0237a0701" rend="margin-left:1em">實從我受學實是我子從我起解是我所生我實
<lb n="0237a08"/>曾於二萬億佛所常教大法故我實是父於某城
<lb n="0237a09"/>中者此經西國文多度此甚少或可說昔名字國
<lb n="0237a10"/>土如大通智勝因緣今簡略名字直言某城某甲
<lb n="0237a11"/>耳是諸眾生背此大乘起無明闇遁入生死故言
<lb n="0237a12"/>捨吾逃走備經六趣故云五十餘年昔在本城懷
<lb n="0237a13"/>憂推覓者如來自昔於法身地中常以權實二智
<lb n="0237a14"/>觀覓可化之機始於今日感應道交故云忽於今
<lb n="0237a15"/>日遇會得之此實我子我實其父判天性定父子
<lb n="0237a16"/>也。</p>
<p id="pX31p0237a1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正付家業。</p>
<lb n="0237a17"/>
<p id="pX31p0237a1701">今我所有一切財物皆是子有先所出內是子所知。</p>
<lb n="0237a18"/>
<p id="pX31p0237a1801" rend="margin-left:1em">一切大乘萬行萬德故云一切所有也先所出內
<lb n="0237a19"/>是子所知者追指昔日大品領教所委有廣略般
<lb n="0237a20"/>若共
(通)
不共
(別圖)
法是汝所知即是汝有故法華但
<lb n="0237a21"/>明佛之知見不更廣說一切行相也妙樂云所付
<lb n="0237a22"/>般若有共不共不出因果因為萬行果為萬德行
<lb n="0237a23"/>即四諦十二因緣十八空等德謂十力四無所畏
<lb n="0237a24"/>十八不共法等此我之德既云子有當知汝等竝
<lb n="0237b01"/>有如來因果之藏此即天性相關也故知知之與
<lb n="0237b02"/>見竝是所有所以法華但總說云佛之知見耳。</p>
<p id="pX31p0237b0219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0237b03"/>二歡喜。</p>
<lb n="0237b04"/>
<p id="pX31p0237b0401">世尊是時窮子聞父此言
(至)
今此寶藏自然而至。</p>
<lb n="0237b05"/>
<p id="pX31p0237b0501" rend="margin-left:1em">領上各乘大車得未曾有自顧無心希望佛道而
<lb n="0237b06"/>今忽聞得記作佛故云不求自得也三藏中本心
<lb n="0237b07"/>不求方等中耻小望絕故不求般若中雖領非<anchor xml:id="begd1e19550"/>己<anchor xml:id="endd1e19550"/>
<lb n="0237b08"/>分故不求昔雖不求而今自得也。</p>
<p id="pX31p0237b0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬四初
<lb n="0237b09"/>合父子相失譬。</p>
<lb n="0237b10"/>
<p id="pX31p0237b1001">世尊大富長者則是如來我等似佛子。</p>
<lb n="0237b11"/>
<p id="pX31p0237b1101" rend="margin-left:1em">如來合父似則合子似有二義一取大機為子昔
<lb n="0237b12"/>未逃逝既非真位猶居外凡故云似也二取小機
<lb n="0237b13"/>為子者小機似像大乘根性故云似也子既背父
<lb n="0237b14"/>而逃故貶之曰似妙樂云子既等者舉正因況若
<lb n="0237b15"/>論正因不似亦子況復似耶既曾結緣誰非真子
<lb n="0237b16"/>據曾逃走父且貶之由位淺迷深斥之云似。</p>
<p id="pX31p0237b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0237b17"/>合父子相見譬。</p>
<lb n="0237b18"/>
<p id="pX31p0237b1801">如來常說我等為子。</p>
<lb n="0237b19"/>
<p id="pX31p0237b1901" rend="margin-left:1em">合長者見子便識。</p>
<p id="pX31p0237b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合父命追誘譬二初合傍
<lb n="0237b20"/>人追二初合誡勸兩門無機。</p>
<lb n="0237b21"/>
<p id="pX31p0237b2101">世尊我等以三苦故於生死中受諸熱惱迷惑無知。</p>
<lb n="0237b22"/>
<p id="pX31p0237b2201" rend="margin-left:1em">三苦由三受生苦受生苦苦樂受生壞苦不苦不
<lb n="0237b23"/>樂受生行苦妙樂云由三苦故五濁加重所以勸
<lb n="0237b24"/>誡二門竝無大機但堪小化五濁遍故即是三苦
<lb n="0237c01"/>無明覆故即是無知。</p>
<p id="pX31p0237c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合息化中有小志。</p>
<lb n="0237c02"/>
<p id="pX31p0237c0201">樂著小法。</p>
<lb n="0237c03"/>
<p id="pX31p0237c0301" rend="margin-left:1em">△二合二誘譬二初齊教領二初合具陳上事。</p>
<lb n="0237c04"/>
<p id="pX31p0237c0401">今日世尊令我等思惟蠲除諸法戲論之糞。</p>
<lb n="0237c05"/>
<p id="pX31p0237c0501" rend="margin-left:1em">戲論之糞謂見思也。</p>
<p id="pX31p0237c0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合除糞取價。</p>
<lb n="0237c06"/>
<p id="pX31p0237c0601">我等於中勤加精進
(至)
勤精進故所得弘多。</p>
<lb n="0237c07"/>
<p id="pX31p0237c0701" rend="margin-left:1em">我等於中勤加精進合上尋與除糞得至涅槃下
<lb n="0237c08"/>合上先取其價也。</p>
<p id="pX31p0237c0808" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合探領三初合先欲擬宜。</p>
<lb n="0237c09"/>
<p id="pX31p0237c0901">然世尊先知我等。</p>
<lb n="0237c10"/>
<p id="pX31p0237c1001" rend="margin-left:1em">上言遙見今言先知。</p>
<p id="pX31p0237c1009" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合方便所好。</p>
<lb n="0237c11"/>
<p id="pX31p0237c1101">心著弊欲樂於小法。</p>
<lb n="0237c12"/>
<p id="pX31p0237c1201" rend="margin-left:1em">上言羸瘦憔悴今言心著獘欲。</p>
<p id="pX31p0237c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合先知歎車。</p>
<lb n="0237c13"/>
<p id="pX31p0237c1301">便見縱捨不為分別汝等當有如來知見寶藏之分。</p>
<lb n="0237c14"/>
<p id="pX31p0237c1401" rend="margin-left:1em">上言即脫瓔珞更著麤獘今言便見棄捨不為分
<lb n="0237c15"/>別寶藏之分。</p>
<p id="pX31p0237c1506" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合領付家業譬二初合領家業
<lb n="0237c16"/>二初合相體信二初合令體信。</p>
<lb n="0237c17"/>
<p id="pX31p0237c1701">世尊以方便力說如來智慧。</p>
<lb n="0237c18"/>
<p id="pX31p0237c1801" rend="margin-left:1em">帶三乘方便說大乘實相故言以方便力於我等
<lb n="0237c19"/>前說大乘法亦是合上出入無難以方便力出辯
<lb n="0237c20"/>二乘以佛智力入明實相若不體信豈於我前明
<lb n="0237c21"/>佛慧耶。</p>
<p id="pX31p0237c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合在本處。</p>
<lb n="0237c22"/>
<p id="pX31p0237c2201">我等從佛得涅槃一日之價
(至)
於此大乘無有志求。</p>
<lb n="0237c23"/>
<p id="pX31p0237c2301" rend="margin-left:1em">△二合命領業二初合受領業。</p>
<lb n="0237c24"/>
<p id="pX31p0237c2401">我等又因如來智慧為諸菩薩開示演說。</p>
<lb n="0238a01"/>
<p id="pX31p0238a0101" rend="margin-left:1em">△二合無希取二初正合。</p>
<lb n="0238a02"/>
<p id="pX31p0238a0201">而自於此無有志願。</p>
<lb n="0238a03"/>
<p id="pX31p0238a0301" rend="margin-left:1em">合無希取也無志願者明佛加威力令如佛心而
<lb n="0238a04"/>說故我不志願也。</p>
<p id="pX31p0238a0408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋意。</p>
<lb n="0238a05"/>
<p id="pX31p0238a0501">所以者何佛知我等
(至)
而我等不知真是佛子。</p>
<lb n="0238a06"/>
<p id="pX31p0238a0601" rend="margin-left:1em">佛以方便力隨我等說者帶方便力以實相法共
<lb n="0238a07"/>二乘說我等不識不共之意所以不知真是佛子
<lb n="0238a08"/>也。</p>
<p id="pX31p0238a0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合付家業二初合付業二初明無恡。</p>
<lb n="0238a09"/>
<p id="pX31p0238a0901">今我等方知世尊於佛智慧無所恡惜。</p>
<lb n="0238a10"/>
<p id="pX31p0238a1001" rend="margin-left:1em">△二釋無恡。</p>
<lb n="0238a11"/>
<p id="pX31p0238a1101">所以者何我等昔來
(至)
然佛實以大乘教化。</p>
<lb n="0238a12"/>
<p id="pX31p0238a1201" rend="margin-left:1em">於此經中下舉今證昔今理惟一故知昔三非實
<lb n="0238a13"/>但為未堪故於大前毀訾小心欲令捨偽取真定
<lb n="0238a14"/>知非恡然佛實以大乘而教化也。</p>
<p id="pX31p0238a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合歡喜。</p>
<lb n="0238a15"/>
<p id="pX31p0238a1501">是故我等說本無心
(至)
如佛子所應得者皆<anchor xml:id="begd1e19831"/>已<anchor xml:id="endd1e19831"/>得之。</p>
<lb n="0238a16"/>
<p id="pX31p0238a1601" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初七十三行半頌長行二初頌法說。</p>
<lb n="0238a17"/>
<p id="pX31p0238a1701">爾時摩訶迦葉欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0238a18"/>
<p id="pX31p0238a1801">我等今日聞佛音教
(至)
無上寶聚不求自得。</p>
<lb n="0238a19"/>
<p id="pX31p0238a1901" rend="margin-left:1em">不頌不求但頌自得。</p>
<p id="pX31p0238a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌譬說二初頌開譬四
<lb n="0238a20"/>初頌父子相失四初正頌子背父去。</p>
<lb n="0238a21"/>
<p id="pX31p0238a2101">譬如童子幼稚無識
(至)
周流諸國五十餘年。</p>
<lb n="0238a22"/>
<p id="pX31p0238a2201" rend="margin-left:1em">火宅中明長者所王國邑聚落語寬此中明窮子
<lb n="0238a23"/>輪迴三界名諸國六道名五十餘年也。</p>
<p id="pX31p0238a2316" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正頌
<lb n="0238a24"/>求子不得二初頌求子不得。</p>
<lb n="0238b01"/>
<p id="pX31p0238b0101">其父憂念四方推求。</p>
<lb n="0238b02"/>
<p id="pX31p0238b0201" rend="margin-left:1em">四方推求者不同於上上四方是約四諦推理今
<lb n="0238b03"/>四方是觀四生中覓可度之機也。</p>
<p id="pX31p0238b0314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌中止一
<lb n="0238b04"/>城。</p>
<lb n="0238b05"/>
<p id="pX31p0238b0501">求之既疲頓止一城
(至)
豪富如是有大力勢。</p>
<lb n="0238b06"/>
<p id="pX31p0238b0601" rend="margin-left:1em">造立舍宅者有餘國中有餘涅槃也起慈悲舍依
<lb n="0238b07"/>性空宅也往來者眾諸土菩薩來往聽法也妙樂
<lb n="0238b08"/>云頓止一城者頓謂頓乏示迹之相義同於乏又
<lb n="0238b09"/>頓止即不行止於方便土中求覓子機也造立舍
<lb n="0238b10"/>宅者有餘之土非寂光自然現勝應身非法身本
<lb n="0238b11"/>有於彼更運依空慈悲故云造立五欲自娛者非
<lb n="0238b12"/>麤獘五欲乃勝妙五欲也。</p>
<p id="pX31p0238b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△三超頌憂念轉深。</p>
<lb n="0238b13"/>
<p id="pX31p0238b1301">而年朽邁益憂念子
(至)
庫藏諸物當如之何。</p>
<lb n="0238b14"/>
<p id="pX31p0238b1401" rend="margin-left:1em">此但頌先失子之苦無所委付是故憂耳妙樂云
<lb n="0238b15"/>但頌子背父去即失子之苦而無得子之樂失苦
<lb n="0238b16"/>得樂俱在父懷是故失時<anchor xml:id="begd1e19950"/>己<anchor xml:id="endd1e19950"/>懷於樂必知後時還
<lb n="0238b17"/>來故也遠鑒機緣未若於佛夙夜者夙早也謂晨
<lb n="0238b18"/>起夜暮也又夙即化初夜即化末大化始末準說
<lb n="0238b19"/>可知。</p>
<p id="pX31p0238b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△四追頌子到父城二初頌近父之由。</p>
<lb n="0238b20"/>
<p id="pX31p0238b2001">爾時窮子求索衣食
(至)
飢餓羸瘦體生瘡癬。</p>
<lb n="0238b21"/>
<p id="pX31p0238b2101" rend="margin-left:1em">從邑至邑者根塵相涉如邑十八界如國修三界
<lb n="0238b22"/>有漏善如有所得修二乘無漏善如無所得不得
<lb n="0238b23"/>大乘法食如飢餓無大力用為羸無大功德為瘦
<lb n="0238b24"/>有無善上起見思如瘡癬也。</p>
<p id="pX31p0238b2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌遂到父城。</p>
<lb n="0238c01"/>
<p id="pX31p0238c0101">漸次經歷到父住城。</p>
<lb n="0238c02"/>
<p id="pX31p0238c0201" rend="margin-left:1em">△二頌父子相見二初頌子見父三初頌見父之
<lb n="0238c03"/>由。</p>
<lb n="0238c04"/>
<p id="pX31p0238c0401">傭賃展轉遂至父舍。</p>
<lb n="0238c05"/>
<p id="pX31p0238c0501" rend="margin-left:1em">△二頌見父之相。</p>
<lb n="0238c06"/>
<p id="pX31p0238c0601">爾時長者於其門內
(至)
出內財產注記券疏。</p>
<lb n="0238c07"/>
<p id="pX31p0238c0701" rend="margin-left:1em">上明見父之處處是門側今言長者於其門內者
<lb n="0238c08"/>見相兼得處也施大寶帳等正見父相之處也注
<lb n="0238c09"/>記券疏即是授記明脩行也章安云以廣顯略為
<lb n="0238c10"/>注授決為記四弘誓為券修行為疏妙樂云以廣
<lb n="0238c11"/>顯略等者如華嚴中廣明身相國土行願本欲以
<lb n="0238c12"/>此廣佛知見顯實相體故云以廣顯略授決者華
<lb n="0238c13"/>嚴前文無授記語入法界品旁論授記亦得名為
<lb n="0238c14"/>授記故也弘誓及行彼最委悉又誓為券者誓許
<lb n="0238c15"/>利他如有券約隨脩隨償如疏隨還訖至菩提償
<lb n="0238c16"/>之方畢又華嚴中菩薩行願多明事數名算計也。</p>
<lb n="0238c17"/>
<p id="pX31p0238c1701" rend="margin-left:1em">△三頌生畏避心。</p>
<lb n="0238c18"/>
<p id="pX31p0238c1801">窮子見父豪貴尊嚴
(至)
借問貧里欲往傭作。</p>
<lb n="0238c19"/>
<p id="pX31p0238c1901" rend="margin-left:1em">△二頌父見子二初頌見子之處。</p>
<lb n="0238c20"/>
<p id="pX31p0238c2001">長者是時在師子座。</p>
<lb n="0238c21"/>
<p id="pX31p0238c2101" rend="margin-left:1em">△二頌見子便識。</p>
<lb n="0238c22"/>
<p id="pX31p0238c2201">遙見其子默而識之。</p>
<lb n="0238c23"/>
<p id="pX31p0238c2301" rend="margin-left:1em">△三頌父命追誘二初頌傍人追三初頌喚子不
<lb n="0238c24"/>來。</p>
<lb n="0239a01"/>
<p id="pX31p0239a0101">即勅使者追捉將來窮子驚喚。</p>
<lb n="0239a02"/>
<p id="pX31p0239a0201" rend="margin-left:1em">此頌勸門無機也。</p>
<p id="pX31p0239a0208" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌再喚不來。</p>
<lb n="0239a03"/>
<p id="pX31p0239a0301">迷悶躃地。</p>
<lb n="0239a04"/>
<p id="pX31p0239a0401" rend="margin-left:1em">此頌誡門無機也。</p>
<p id="pX31p0239a0408" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌即便放捨。</p>
<lb n="0239a05"/>
<p id="pX31p0239a0501">是人執我必當見殺
(至)
不信我言不信是父。</p>
<lb n="0239a06"/>
<p id="pX31p0239a0601" rend="margin-left:1em">此總頌勸誡二門無機以無機故方乃息化見殺
<lb n="0239a07"/>與上必死義同也。</p>
<p id="pX31p0239a0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌二人誘二初頌顧作即
<lb n="0239a08"/>齊教領二初頌設方便即上擬宜。</p>
<lb n="0239a09"/>
<p id="pX31p0239a0901">即以方便更遣餘人
(至)
除諸糞穢倍與汝價。</p>
<lb n="0239a10"/>
<p id="pX31p0239a1001" rend="margin-left:1em">既息大化故以方便說小乘法而誘引之眇目譬
<lb n="0239a11"/>偏空所見不正故矬者豎短陋者橫狹見偏空者
<lb n="0239a12"/>竪不能窮實相之源故如矬橫無大乘眾善莊嚴
<lb n="0239a13"/>故如陋非四無畏名無威異常樂我淨名無德也。</p>
<lb n="0239a14"/>
<p id="pX31p0239a1401" rend="margin-left:1em">△二取價除糞即上適願。</p>
<lb n="0239a15"/>
<p id="pX31p0239a1501">窮子聞之歡喜隨來為除糞穢淨諸房舍。</p>
<lb n="0239a16"/>
<p id="pX31p0239a1601" rend="margin-left:1em">淨六根房五陰舍也。</p>
<p id="pX31p0239a1609" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌教作譬即探領四初
<lb n="0239a17"/>頌牖中。</p>
<lb n="0239a18"/>
<p id="pX31p0239a1801">長者於牖常見其子。</p>
<lb n="0239a19"/>
<p id="pX31p0239a1901" rend="margin-left:1em">△二頌羸瘦。</p>
<lb n="0239a20"/>
<p id="pX31p0239a2001">念子愚劣樂為鄙事。</p>
<lb n="0239a21"/>
<p id="pX31p0239a2101" rend="margin-left:1em">△三頌更衣。</p>
<lb n="0239a22"/>
<p id="pX31p0239a2201">於是長者著獘垢衣執除糞器往到子所。</p>
<lb n="0239a23"/>
<p id="pX31p0239a2301" rend="margin-left:1em">△四正教作。</p>
<lb n="0239a24"/>
<p id="pX31p0239a2401">方便附近語令勤作
(至)
又以輭語若如我子。</p>
<lb n="0239b01"/>
<p id="pX31p0239b0101" rend="margin-left:1em">上長者教作有七科法門今云語者即合四念處
<lb n="0239b02"/>也令勤作者即四正勤也既益汝價下一行頌四
<lb n="0239b03"/>如意足也油塗足能履深水譬神通又油能除風
<lb n="0239b04"/>譬定飲食充足即上米麵也薦席厚煖即是觀練
<lb n="0239b05"/>熏修四種禪定修此定故能除散動也如是苦言
<lb n="0239b06"/>汝當勤作二句總頌上第四安慰即五根第五無
<lb n="0239b07"/>過即五力根力既成乃堪苦言又以輭語若如我
<lb n="0239b08"/>子二句總頌上第六作字即八正道第七令常作
<lb n="0239b09"/>即七覺支並是子位也此三十七道品常途論之
<lb n="0239b10"/>七覺在八正前今對位次故八正在七覺前也。</p>
<p id="pX31p0239b1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0239b11"/>四頌領付家業二初頌領付業之由即上領家業
<lb n="0239b12"/>二初頌心相體信。</p>
<lb n="0239b13"/>
<p id="pX31p0239b1301">長者有智漸令入出。</p>
<lb n="0239b14"/>
<p id="pX31p0239b1401" rend="margin-left:1em">△二頌委領家業三初頌領受命。</p>
<lb n="0239b15"/>
<p id="pX31p0239b1501">經二十年執作家事
(至)
諸物出入皆使令知。</p>
<lb n="0239b16"/>
<p id="pX31p0239b1601" rend="margin-left:1em">或言二乘轉大乘教教諸菩薩斷別見別思名二
<lb n="0239b17"/>十年或言說般若時長凡二十年。</p>
<p id="pX31p0239b1714" type="inline" rend="margin-left:1em">△二猶居本位。</p>
<lb n="0239b18"/>
<p id="pX31p0239b1801">猶處門外止宿草庵自念貧事我無此物。</p>
<lb n="0239b19"/>
<p id="pX31p0239b1901" rend="margin-left:1em">未捨劣心故宿草庵。</p>
<p id="pX31p0239b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△三通達大志。</p>
<lb n="0239b20"/>
<p id="pX31p0239b2001">父知子心漸<anchor xml:id="begd1e20296"/>已<anchor xml:id="endd1e20296"/>曠大。</p>
<lb n="0239b21"/>
<p id="pX31p0239b2101" rend="margin-left:1em">漸<anchor xml:id="begd1e20307"/>已<anchor xml:id="endd1e20307"/>曠大大乘機動也。</p>
<p id="pX31p0239b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌付家業二初頌正
<lb n="0239b22"/>付業三初頌集親族。</p>
<lb n="0239b23"/>
<p id="pX31p0239b2301">欲與財物即聚親族國王大臣剎利居士。</p>
<lb n="0239b24"/>
<p id="pX31p0239b2401" rend="margin-left:1em">△二頌定天性。</p>
<lb n="0239c01"/>
<p id="pX31p0239c0101">於此大眾說是我子
(至)
周行求索遂來至此。</p>
<lb n="0239c02"/>
<p id="pX31p0239c0201" rend="margin-left:1em">此言從有二乘之機而來感佛故云自見子來<anchor xml:id="begd1e20344"/>已<anchor xml:id="endd1e20344"/>
<lb n="0239c03"/>二十年妙樂云但立二名名二十年也。</p>
<p id="pX31p0239c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌正
<lb n="0239c04"/>付與。</p>
<lb n="0239c05"/>
<p id="pX31p0239c0501">凡我所有舍宅人民悉以付之恣其所用。</p>
<lb n="0239c06"/>
<p id="pX31p0239c0601" rend="margin-left:1em">△二頌得付喜。</p>
<lb n="0239c07"/>
<p id="pX31p0239c0701">子念昔貧志意下劣
(至)
甚大歡喜得未曾有。</p>
<lb n="0239c08"/>
<p id="pX31p0239c0801" rend="margin-left:1em">△二頌合譬四初頌合父子相失。</p>
<lb n="0239c09"/>
<p id="pX31p0239c0901">佛亦如是。</p>
<lb n="0239c10"/>
<p id="pX31p0239c1001" rend="margin-left:1em">妙樂云若單以佛亦如是一句合父子相失意仍
<lb n="0239c11"/>未顯次知我樂小一句合父子相見意亦未顯何
<lb n="0239c12"/>者上句借下句成知樂小故義當相失次下句借
<lb n="0239c13"/>上句成佛知樂小故得相見樂小由退大所以相
<lb n="0239c14"/>失退大由樂小所以相見。</p>
<p id="pX31p0239c1411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合父子相見。</p>
<lb n="0239c15"/>
<p id="pX31p0239c1501">知我樂小。</p>
<lb n="0239c16"/>
<p id="pX31p0239c1601" rend="margin-left:1em">△三頌合父命追誘二初頌合傍人追。</p>
<lb n="0239c17"/>
<p id="pX31p0239c1701">未曾說言汝等作佛。</p>
<lb n="0239c18"/>
<p id="pX31p0239c1801" rend="margin-left:1em">△二頌合二人誘。</p>
<lb n="0239c19"/>
<p id="pX31p0239c1901">而說我等得諸無漏成就小乘聲聞弟子。</p>
<lb n="0239c20"/>
<p id="pX31p0239c2001" rend="margin-left:1em">△四頌合領付家業二初頌合領家業二初長頌
<lb n="0239c21"/>命領知。</p>
<lb n="0239c22"/>
<p id="pX31p0239c2201">佛勅我等說最上道修習此者當得成佛。</p>
<lb n="0239c23"/>
<p id="pX31p0239c2301" rend="margin-left:1em">最上道即是空慧般若更無過其上也。</p>
<p id="pX31p0239c2316" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正頌
<lb n="0239c24"/>受無希取二初合正受命。</p>
<lb n="0240a01"/>
<p id="pX31p0240a0101">我承佛教為大菩薩
(至)
而不為我說斯真要。</p>
<lb n="0240a02"/>
<p id="pX31p0240a0201" rend="margin-left:1em">佛子聞法得記者明轉教益他也爾時但謂轉教
<lb n="0240a03"/>教化菩薩不言為我。</p>
<p id="pX31p0240a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合無希取二初牒前譬
<lb n="0240a04"/>帖合。</p>
<lb n="0240a05"/>
<p id="pX31p0240a0501">如彼窮子得近其父雖知諸物心不希取。</p>
<lb n="0240a06"/>
<p id="pX31p0240a0601" rend="margin-left:1em">△二正合無希取三初正頌無希取之意。</p>
<lb n="0240a07"/>
<p id="pX31p0240a0701">我等雖說佛法寶藏自無志願亦復如是。</p>
<lb n="0240a08"/>
<p id="pX31p0240a0801" rend="margin-left:1em">△二具智斷故無希取三初標二初標斷德具故
<lb n="0240a09"/>無希取。</p>
<lb n="0240a10"/>
<p id="pX31p0240a1001">我等內滅自謂為足唯了此事更無餘事。</p>
<lb n="0240a11"/>
<p id="pX31p0240a1101" rend="margin-left:1em">內滅者內即惑體三界見思惑盡故云內滅故科
<lb n="0240a12"/>為標斷德也。</p>
<p id="pX31p0240a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">△二標智德具故無希取。</p>
<lb n="0240a13"/>
<p id="pX31p0240a1301">我等若聞淨佛國土教化眾生都無欣樂。</p>
<lb n="0240a14"/>
<p id="pX31p0240a1401" rend="margin-left:1em">既云若聞聞教屬智故科為標智德以小智具故
<lb n="0240a15"/>不欣大智此與上標斷德並舉無樂大之失顯執
<lb n="0240a16"/>小之過也。</p>
<p id="pX31p0240a1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0240a17"/>
<p id="pX31p0240a1701">所以者何一切諸法
(至)
則為<anchor xml:id="begd1e20534"/>已<anchor xml:id="endd1e20534"/>得報佛之恩。</p>
<lb n="0240a18"/>
<p id="pX31p0240a1801" rend="margin-left:1em">初所以者何至不生喜樂釋斷次我等長夜至謂
<lb n="0240a19"/>是究竟釋智次我等長夜至有餘涅槃重釋斷次
<lb n="0240a20"/>佛所教化至報佛之恩重釋智故知初二行明自
<lb n="0240a21"/>住小斷次一行半明失大智次一行半重釋小斷
<lb n="0240a22"/>次一行釋失大智言諸法空寂等者理性本空常
<lb n="0240a23"/>住平等清淨無作也最後身者阿羅漢也有餘涅
<lb n="0240a24"/>槃者子縛<anchor xml:id="begd1e20558"/>已<anchor xml:id="endd1e20558"/>盡果縛猶在也佛所教化等者以得
<lb n="0240b01"/>顯失也以失大智故無志樂若有大智則生志樂
<lb n="0240b02"/>脩之得道則為報佛恩也。</p>
<p id="pX31p0240b0211" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結。</p>
<lb n="0240b03"/>
<p id="pX31p0240b0301">我等雖為諸佛子等
(至)
而於是法永無願樂。</p>
<lb n="0240b04"/>
<p id="pX31p0240b0401" rend="margin-left:1em">結釋自無希取意也。</p>
<p id="pX31p0240b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明佛見捨合無希取。</p>
<lb n="0240b05"/>
<p id="pX31p0240b0501">導師見捨觀我心故初不勸進說有實利。</p>
<lb n="0240b06"/>
<p id="pX31p0240b0601" rend="margin-left:1em">△二頌合付家業二初頌合正付業二初牒譬帖
<lb n="0240b07"/>合。</p>
<lb n="0240b08"/>
<p id="pX31p0240b0801">如富長者知子志劣
(至)
然後乃付一切財物。</p>
<lb n="0240b09"/>
<p id="pX31p0240b0901" rend="margin-left:1em">△二正頌付業。</p>
<lb n="0240b10"/>
<p id="pX31p0240b1001">佛亦如是現希有事
(至)
調伏其心乃教大智。</p>
<lb n="0240b11"/>
<p id="pX31p0240b1101" rend="margin-left:1em">△二頌合得付喜。</p>
<lb n="0240b12"/>
<p id="pX31p0240b1201">我等今日得未曾有
(至)
普於其中應受供養。</p>
<lb n="0240b13"/>
<p id="pX31p0240b1301" rend="margin-left:1em">得道者得實相道也得果者分得大乘習果也此
<lb n="0240b14"/>明開佛知也於無漏法得清淨眼者此明開佛見
<lb n="0240b15"/>見實相理也昔日見無漏不落凡夫今日見無漏
<lb n="0240b16"/>不落二乘昔日慧眼見空今日淨眼見中持戒得
<lb n="0240b17"/>報昔日持戒梵行共顯無漏<g ref="CB01926"/>身滅智無人受此
<lb n="0240b18"/>果報者今日梵行能得無漏即了因取果義持戒
<lb n="0240b19"/>即緣因義清淨眼所見理即正因義我等真是聲
<lb n="0240b20"/>聞者即大乘真位也十信以一音徧滿三千界似
<lb n="0240b21"/>道未真今入十住即是真也真阿羅漢有三義此
<lb n="0240b22"/>中但舉應供一義堪為十法界福田方名應供又
<lb n="0240b23"/>云無生若不生變易方名無生又云殺賊斷通別
<lb n="0240b24"/>見思盡方名殺賊妙樂云分得大乘習果者得初
<lb n="0240c01"/>住時破一品無明即生得故名為習果。</p>
<p id="pX31p0240c0116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一十
<lb n="0240c02"/>三行歎佛恩深。</p>
<lb n="0240c03"/>
<p id="pX31p0240c0301">世尊大恩以希有事
(至)
於一乘道隨宜說三。</p>
<lb n="0240c04"/>
<p id="pX31p0240c0401" rend="margin-left:1em">章安云世尊大恩者一佛始建慈悲發弘誓願拔
<lb n="0240c05"/>六道苦與四聖樂普十法界入四弘中此如來室
<lb n="0240c06"/>恩二如來行菩薩道教我大乘雖復中忘智願不
<lb n="0240c07"/>失蓋如來室清涼溫煖大慈與樂恩三眾生退大
<lb n="0240c08"/>遭苦佛於中間伺其機宜如犢逐母脩行六度以
<lb n="0240c09"/>利益之葢如來室遮寒障熱大悲拔苦恩四佛成
<lb n="0240c10"/>道<anchor xml:id="begd1e20705"/>已<anchor xml:id="endd1e20705"/>應受無為寂滅之樂而隱其神德用貧所樂
<lb n="0240c11"/>法於鹿苑中先以五戒十善令離諸欲葢是如來
<lb n="0240c12"/>衣遮貪欲熱惱恩五示老比丘像方便附近為說
<lb n="0240c13"/>三乘葢是如來衣除見寒愛熱恩六於方等彈訶
<lb n="0240c14"/>貶斥令耻小慕大葢是如來衣遮醜陋恩七於般
<lb n="0240c15"/>若命領家業金銀庫藏皆悉令知葢是如來衣與
<lb n="0240c16"/>我莊嚴恩八至法華會親族定父子無上寶聚不
<lb n="0240c17"/>求自得蓋是如來座恩九十既坐座<anchor xml:id="begd1e20737"/>已<anchor xml:id="endd1e20737"/>身意泰然
<lb n="0240c18"/>快得安隱以佛道聲令一切聞一切天人普於其
<lb n="0240c19"/>中應受供養葢是如來座令我具足自行化他恩
<lb n="0240c20"/>世尊大恩兩肩荷負所不能報此之謂也妙樂云
<lb n="0240c21"/>牛頭栴檀者華嚴經云出離垢山若用塗身火不
<lb n="0240c22"/>能燒正法念經云北洲有山名曰高山多有牛頭
<lb n="0240c23"/>栴檀以此山峯狀如牛頭於此峯中生栴檀樹故
<lb n="0240c24"/>名牛頭或有說云牛頭山名也香出彼山故以名
<lb n="0241a01"/>之栴檀如序品釋。</p>
<lb n="0241a02"/>
<lb n="0241a03"/>妙法蓮華經科註卷第二<lb n="0241a04"/>
<lb n="0241a05"/>
<lb n="0241a06"/>妙法蓮華經科註卷第三<lb n="0241a07"/>
<lb n="0241a08"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0241a09"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0241a10"/>
<p id="pX31p0241a1001">妙法蓮華經藥草喻品第五</p>
<lb n="0241a11"/>
<p id="pX31p0241a1101" rend="margin-left:1em">此品具山川雲雨獨以藥草標名者土地是能生
<lb n="0241a12"/>雲雨是能潤草木是所生所潤所生所潤通皆有
<lb n="0241a13"/>用而藥草用強有漏諸善悉能除惡而無漏之善
<lb n="0241a14"/>為最無漏眾中四大弟子以長者窮子之譬領佛
<lb n="0241a15"/>火宅之喻深會聖心今如來述其得解以喻其人
<lb n="0241a16"/>故稱藥草喻品妙樂云問若從佛述應云草木及
<lb n="0241a17"/>以地雨今品既是述成之文如何但指聲聞中草
<lb n="0241a18"/>云四大弟子等耶答實如所問言通意別故云藥
<lb n="0241a19"/>草言別意通且指聲聞。</p>
<p id="pX31p0241a1910" type="inline" rend="margin-left:1em">△三藥草品如來述成二
<lb n="0241a20"/>初略述成二初雙述善哉。</p>
<lb n="0241a21"/>
<p id="pX31p0241a2101">爾時世尊
(至)
善說如來真實功德誠如所言。</p>
<lb n="0241a22"/>
<p id="pX31p0241a2201" rend="margin-left:1em">兩稱善哉者雙述也一善哉述其兩處領實一善
<lb n="0241a23"/>哉述其兩處領權善說如來真實功德者辭致曲
<lb n="0241a24"/>巧故言善說皆是佛法故言真實真實是述其領
<lb n="0241b01"/>實功德是述其領權誠如所言者印定之旨也妙
<lb n="0241b02"/>樂云兩處者謂方便火宅即法譬二周也。</p>
<p id="pX31p0241b0217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二領
<lb n="0241b03"/>所不及。</p>
<lb n="0241b04"/>
<p id="pX31p0241b0401">如來復有無量無邊阿僧祇功德
(至)
說不能盡。</p>
<lb n="0241b05"/>
<p id="pX31p0241b0501" rend="margin-left:1em">二乘齊教止領二乘得益不道人天及藏通別菩
<lb n="0241b06"/>薩得益是為領所不及也妙樂云領所不及者舉
<lb n="0241b07"/>迦葉之不及顯餘類之有分又說不能盡之言寄
<lb n="0241b08"/>之以明不盡佛說不盡況迦葉耶。</p>
<p id="pX31p0241b0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣述成二
<lb n="0241b09"/>初長行二初法說二初舉法王不虗。</p>
<lb n="0241b10"/>
<p id="pX31p0241b1001">迦葉當知如來是諸法之王若有所說皆不虗也。</p>
<lb n="0241b11"/>
<p id="pX31p0241b1101" rend="margin-left:1em">佛法雖多不出權實權實之外更無別法而向言
<lb n="0241b12"/>無量者此意難信故舉法王發言誠諦以勸信也。</p>
<lb n="0241b13"/>
<p id="pX31p0241b1301" rend="margin-left:1em">△二述開三顯一二初約教明開權顯實二初約
<lb n="0241b14"/>教述開權。</p>
<lb n="0241b15"/>
<p id="pX31p0241b1501">於一切法以智方便而演說之。</p>
<lb n="0241b16"/>
<p id="pX31p0241b1601" rend="margin-left:1em">一切法者謂七方便法也此法雖多以方便波羅
<lb n="0241b17"/>密隨其類音說之無不逗會為人天說戒善為二
<lb n="0241b18"/>乘說諦緣為三藏菩薩說事度為通教說無生為
<lb n="0241b19"/>別教說次第開如來藏是名述其領開三也。</p>
<p id="pX31p0241b1918" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0241b20"/>約教述顯實。</p>
<lb n="0241b21"/>
<p id="pX31p0241b2101">其所說法皆悉到於一切智地。</p>
<lb n="0241b22"/>
<p id="pX31p0241b2201" rend="margin-left:1em">地者實相也究竟非二故名為一其性廣博故名
<lb n="0241b23"/>為切寂而常照故名為智無住之本立一切法故
<lb n="0241b24"/>名為地妙樂云究竟等者此明諸權皆歸實相是
<lb n="0241c01"/>故三教教智未會不名為一寂而常照者智所依
<lb n="0241c02"/>地能生諸智故名智地地即無住本也。</p>
<p id="pX31p0241c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約智
<lb n="0241c03"/>明開權顯實二初約智述開權。</p>
<lb n="0241c04"/>
<p id="pX31p0241c0401">如來觀知一切諸法之所歸趣
(至)
通達無礙。</p>
<lb n="0241c05"/>
<p id="pX31p0241c0501" rend="margin-left:1em">觀一切所歸趣是權實能照權也知一切所歸趣
<lb n="0241c06"/>是權智能識藥也知深心所行是權智能知病也
<lb n="0241c07"/>藥病俱是權法權法各有歸趣戒善等近趣人天
<lb n="0241c08"/>若作遠緣低頭舉手遠趣佛果念處道品等近趣
<lb n="0241c09"/>涅槃若作福德莊嚴汝等所行是菩薩道遠趣寶
<lb n="0241c10"/>所乃至六度通別等法近遠歸趣途轍不同可解
<lb n="0241c11"/>深心所行有二種若深心著於依正者起深重十
<lb n="0241c12"/>惡障人天乘若深心著於所執法者起四倒三道
<lb n="0241c13"/>六蔽四住五住障四聖乘當知深心病相不同如
<lb n="0241c14"/>來以權智照之通達無礙也。</p>
<p id="pX31p0241c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約智述顯實。</p>
<lb n="0241c15"/>
<p id="pX31p0241c1501">又於諸法究盡明了示諸眾生一切智慧。</p>
<lb n="0241c16"/>
<p id="pX31p0241c1601" rend="margin-left:1em">又於諸法究盡明了者是實智能照實也一切權
<lb n="0241c17"/>法無不入實故言究盡佛眼所見故言明實智所
<lb n="0241c18"/>知故言了若此智照此藥此病不照彼藥彼病彼
<lb n="0241c19"/>智照彼不能照此種別不同者權智照也一智徧
<lb n="0241c20"/>照一切藥一切病實智照也能示眾生如此圓融
<lb n="0241c21"/>境智故言一切智慧也又上權智文中言通達無
<lb n="0241c22"/>礙者是約權論實今實智文中言又於諸法者是
<lb n="0241c23"/>約實論權二文互現者正明實是權實權是實權
<lb n="0241c24"/>當知究竟非權非實非差別非不差別以智方便
<lb n="0242a01"/>權有差別悉到智地則無差別。</p>
<p id="pX31p0242a0113" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說二初正
<lb n="0242a02"/>明二初開譬二初有差別譬述權教智六初土地
<lb n="0242a03"/>譬。</p>
<lb n="0242a04"/>
<p id="pX31p0242a0401">迦葉譬如三千大千世界山川谿谷土地。</p>
<lb n="0242a05"/>
<p id="pX31p0242a0501" rend="margin-left:1em">大千世界譬眾生世間山川谿谷譬五陰世間世
<lb n="0242a06"/>界無別法為山川溪谷土地所成眾生無別法為
<lb n="0242a07"/>五陰所成土地既通譬識陰則山川谿谷譬餘四
<lb n="0242a08"/>陰又別譬者山譬菩薩五陰川譬支佛五陰谿譬
<lb n="0242a09"/>聲聞五陰土地譬天五陰谷下譬人五陰一一五
<lb n="0242a10"/>陰皆有習因習果所依猶山川等為草木種子質
<lb n="0242a11"/>幹所依也。</p>
<p id="pX31p0242a1105" type="inline" rend="margin-left:1em">○川者
(穿也水大能通穿者曰川凡通水之處俱名川也)
谷者
<lb n="0242a12"/>
(水注于溪又泉之通川曰谷谷穀欲二音並通)
。</p>
<p id="pX31p0242a1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△二卉木譬。</p>
<lb n="0242a13"/>
<p id="pX31p0242a1301">所生卉木藂林及諸藥艸種類若干名色各異。</p>
<lb n="0242a14"/>
<p id="pX31p0242a1401" rend="margin-left:1em">卉是艸之都名木是樹之總稱眾艸成藂眾樹成
<lb n="0242a15"/>林治病力用勝者稱為藥如善法皆能治惡而無
<lb n="0242a16"/>漏善治惑義勝故譬藥艸五乘七方便因果種子
<lb n="0242a17"/>不一故言種類若干如是種類各有稱謂即是名
<lb n="0242a18"/>各有體相即是色故言名色各異。</p>
<p id="pX31p0242a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">△三密雲譬。</p>
<lb n="0242a19"/>
<p id="pX31p0242a1901">密雲彌布徧覆三千大千世界。</p>
<lb n="0242a20"/>
<p id="pX31p0242a2001" rend="margin-left:1em">密雲者譬佛三密也雲有形色譬佛應世即身密
<lb n="0242a21"/>雲能覆蔭譬佛慈悲即意密下文雷聲遠震譬佛
<lb n="0242a22"/>說教即口密以慈悲薰應身說法徧十法界故言
<lb n="0242a23"/>彌布也妙樂云凡言三密必約應化若自受用報
<lb n="0242a24"/>及平等法身何所論密。</p>
<p id="pX31p0242a2410" type="inline" rend="margin-left:1em">△四注雨譬。</p>
<lb n="0242b01"/>
<p id="pX31p0242b0101">一時等澍。</p>
<lb n="0242b02"/>
<p id="pX31p0242b0201" rend="margin-left:1em">譬佛用口密八音四辯宣注法雨利潤眾生也。</p>
<p id="pX31p0242b0219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0242b03"/>五受潤譬。</p>
<lb n="0242b04"/>
<p id="pX31p0242b0401">其澤普洽卉木藂林
(至)
大根大莖大枝大葉。</p>
<lb n="0242b05"/>
<p id="pX31p0242b0501" rend="margin-left:1em">法雨普潤七種眾生心地所有習因種子即生名
<lb n="0242b06"/>為普洽根莖枝葉者信為根戒為莖定為枝慧為
<lb n="0242b07"/>葉次第相資故譬此四也小根莖等即人天信戒
<lb n="0242b08"/>中根莖等即二乘信戒定慧大根莖等即菩薩信
<lb n="0242b09"/>戒定慧也妙樂云五乘皆藉此之四法唯有人乘
<lb n="0242b10"/>缺於定慧以心所當之。</p>
<p id="pX31p0242b1010" type="inline" rend="margin-left:1em">△六增長譬。</p>
<lb n="0242b11"/>
<p id="pX31p0242b1101">諸樹大小隨上中下
(至)
而得生長華果敷實。</p>
<lb n="0242b12"/>
<p id="pX31p0242b1201" rend="margin-left:1em">此明草木隨分受潤也七種眾生習報兩因善法
<lb n="0242b13"/>既蒙法雨所潤則習報兩果各得增長也稱其種
<lb n="0242b14"/>性者明施權稱機小者不過分大者不減少即是
<lb n="0242b15"/>七種習報兩因也華果敷實者即是七種習報二
<lb n="0242b16"/>果也妙樂云華果敷實者華如習果果如報果此
<lb n="0242b17"/>隔字為對應言華敷果實。</p>
<p id="pX31p0242b1711" type="inline" rend="margin-left:1em">△二無差別譬述實教
<lb n="0242b18"/>智三初一地所生譬。</p>
<lb n="0242b19"/>
<p id="pX31p0242b1901">雖一地所生。</p>
<lb n="0242b20"/>
<p id="pX31p0242b2001" rend="margin-left:1em">道前心地所生終因道後智地方能生也妙樂云
<lb n="0242b21"/>道前心地至智地能生者此道前道後之名名有
<lb n="0242b22"/>通別道後定在果後道前通至凡夫故方便品中
<lb n="0242b23"/>亦以等覺<anchor xml:id="begd1e21180"/>已<anchor xml:id="endd1e21180"/>前為道前此中須以博地凡夫無戒
<lb n="0242b24"/>善者為道前以五乘為道中所以道前道後真如
<lb n="0242c01"/>之理等皆是地地體無別然皆能生故知眾生道
<lb n="0242c02"/>前心地奚嘗不有能生性耶而不能生不能成者
<lb n="0242c03"/>必假道後極果智地令生令成發心<anchor xml:id="begd1e21197"/>已<anchor xml:id="endd1e21197"/>後究竟<anchor xml:id="begd1e21203"/>已<anchor xml:id="endd1e21203"/>
<lb n="0242c04"/>前皆假智地而成熟之。</p>
<p id="pX31p0242c0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二一雲所雨譬。</p>
<lb n="0242c05"/>
<p id="pX31p0242c0501">一雨所潤。</p>
<lb n="0242c06"/>
<p id="pX31p0242c0601" rend="margin-left:1em">一音所宣一乘法門開發道中五種善根終是一
<lb n="0242c07"/>音平等之教也妙樂云五種善根即五乘也並約
<lb n="0242c08"/>如來化意邊說故云終是一音言終是者終無定
<lb n="0242c09"/>五故云也被物雖五化意唯一從權宜邊須名四
<lb n="0242c10"/>味。</p>
<p id="pX31p0242c1002" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三草二木譬。</p>
<lb n="0242c11"/>
<p id="pX31p0242c1101">而諸草木各有差別。</p>
<lb n="0242c12"/>
<p id="pX31p0242c1201" rend="margin-left:1em">小艸喻人天中草喻二乘上草喻藏教菩薩小樹
<lb n="0242c13"/>喻通教菩薩大樹喻別教菩薩三草二木稟益不
<lb n="0242c14"/>自覺知五種善根蒙佛法雨隨分增長亦不自知
<lb n="0242c15"/>五種之因皆依一佛性亦不自知五乘之教皆是
<lb n="0242c16"/>大乘亦不自知同歸佛慧唯有如來乃能知之也。</p>
<lb n="0242c17"/>
<p id="pX31p0242c1701" rend="margin-left:1em">△二合譬二初合差別譬二初正合六初合密雲。</p>
<lb n="0242c18"/>
<p id="pX31p0242c1801">迦葉當知
(至)
如彼大雲徧覆三千大千國土。</p>
<lb n="0242c19"/>
<p id="pX31p0242c1901" rend="margin-left:1em">前是開譬此下合譬也如來亦復如是出現於世
<lb n="0242c20"/>者即是正合應身出世也如大雲起即舉譬帖合
<lb n="0242c21"/>明如來大慈現身覆育一切也以大音聲者即是
<lb n="0242c22"/>舉佛口密合雲有聲也天人阿脩羅者別舉三善
<lb n="0242c23"/>道稟口密之益即是三乘根性三十子別稟聲益
<lb n="0242c24"/>也如彼大雲即是舉譬帖合雲有聲也徧覆大千
<lb n="0243a01"/>者通舉一切皆是佛子俱蒙口密之益也。</p>
<p id="pX31p0243a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0243a02"/>注雨二初標章門六初首唱十號。</p>
<lb n="0243a03"/>
<p id="pX31p0243a0301">於大眾中而唱是言
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0243a04"/>
<p id="pX31p0243a0401" rend="margin-left:1em">△二唱四弘誓。</p>
<lb n="0243a05"/>
<p id="pX31p0243a0501">未度者令度
(至)
未涅槃者令得涅槃。</p>
<lb n="0243a06"/>
<p id="pX31p0243a0601" rend="margin-left:1em">別行玄下云弘誓本成慈悲慈悲既緣苦樂弘誓
<lb n="0243a07"/>亦約四諦若見苦諦逼迫楚毒辛酸緣此起誓故
<lb n="0243a08"/>云未度令度若見集諦顛倒流轉迷惑繫縛生死
<lb n="0243a09"/>浩然而無涯畔甚可哀傷約此起誓故云未解令
<lb n="0243a10"/>解清淨之道眾生不識行此道者能出生死至安
<lb n="0243a11"/>樂地欲示眾生立於此道故云未安令安滅煩惱
<lb n="0243a12"/>處名為涅槃子果縛斷獲二涅槃約此起誓故云
<lb n="0243a13"/>未得令得。</p>
<p id="pX31p0243a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">△三唱三達知。</p>
<lb n="0243a14"/>
<p id="pX31p0243a1401">今世後世如實知之。</p>
<lb n="0243a15"/>
<p id="pX31p0243a1501" rend="margin-left:1em">箋難云宿命達過去天眼達未來漏盡達現在此
<lb n="0243a16"/>即三達亦曰三明。</p>
<p id="pX31p0243a1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△四一心三智。</p>
<lb n="0243a17"/>
<p id="pX31p0243a1701">我是一切知者。</p>
<lb n="0243a18"/>
<p id="pX31p0243a1801" rend="margin-left:1em">一切知者即具足三智也。</p>
<p id="pX31p0243a1811" type="inline" rend="margin-left:1em">△五唱具五眼。</p>
<lb n="0243a19"/>
<p id="pX31p0243a1901">一切見者。</p>
<lb n="0243a20"/>
<p id="pX31p0243a2001" rend="margin-left:1em">一切見者具足五眼也。</p>
<p id="pX31p0243a2010" type="inline" rend="margin-left:1em">△六三業智俱。</p>
<lb n="0243a21"/>
<p id="pX31p0243a2101">知道者開道者說道者。</p>
<lb n="0243a22"/>
<p id="pX31p0243a2201" rend="margin-left:1em">知道謂意不護開道謂身不護說道謂口不護良
<lb n="0243a23"/>以如來三業常與智俱則無有失故不須護名三
<lb n="0243a24"/>不護。</p>
<p id="pX31p0243a2403" type="inline" rend="margin-left:1em">△二勸聽受。</p>
<lb n="0243b01"/>
<p id="pX31p0243b0101">汝等天人阿脩羅眾皆應到此為聽法故。</p>
<lb n="0243b02"/>
<p id="pX31p0243b0201" rend="margin-left:1em">勸三善道宜往聽法也。</p>
<p id="pX31p0243b0210" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合土地。</p>
<lb n="0243b03"/>
<p id="pX31p0243b0301">爾時無數千萬億種眾生來至佛所而聽法。</p>
<lb n="0243b04"/>
<p id="pX31p0243b0401" rend="margin-left:1em">百千萬億者即是十法界眾生也今正語七方便
<lb n="0243b05"/>眾生差別耳妙樂云百千等雖通十界四趣無增
<lb n="0243b06"/>長義也。</p>
<p id="pX31p0243b0604" type="inline" rend="margin-left:1em">△四合卉木。</p>
<lb n="0243b07"/>
<p id="pX31p0243b0701">如來于時觀是眾生諸根利鈍精進懈怠。</p>
<lb n="0243b08"/>
<p id="pX31p0243b0801" rend="margin-left:1em">上譬中有卉木差別大小不同今合中明根有利
<lb n="0243b09"/>鈍行有進怠正是習因淺深與卉木義同也于時
<lb n="0243b10"/>者若論漸初即是鹿苑初說三乘時若論中間處
<lb n="0243b11"/>處得論于時利鈍者若總判者三途因惡果苦不
<lb n="0243b12"/>能受道名為鈍七種方便聞教得益名為利若別
<lb n="0243b13"/>判者人天但受果報不肯受道名為鈍三乘根性
<lb n="0243b14"/>斷惑出界名為利又聲聞觀生滅名為鈍菩薩觀
<lb n="0243b15"/>不生滅名為利通別圓三教迭論利鈍可知精進
<lb n="0243b16"/>懈怠者三途放逸名為怠人天持五戒十善名為
<lb n="0243b17"/>進人天不厭苦為怠二乘怖畏無常為進二乘貪
<lb n="0243b18"/>證不求作佛為怠菩薩志求佛道為進妙樂云于
<lb n="0243b19"/>時者觀機時也言若論者且置華嚴故利鈍之言
<lb n="0243b20"/>通三四味十界故也。</p>
<p id="pX31p0243b2009" type="inline" rend="margin-left:1em">△五合受潤。</p>
<lb n="0243b21"/>
<p id="pX31p0243b2101">隨其所堪而為說法種種無量皆令歡喜快得善利。</p>
<lb n="0243b22"/>
<p id="pX31p0243b2201" rend="margin-left:1em">隨其所堪即是稱會機宜無增減之失歡喜得善
<lb n="0243b23"/>利即是各蒙法潤受益也妙樂云無增減之失者
<lb n="0243b24"/>稱五乘機故無增減如人機授以十善為增天機
<lb n="0243c01"/>授以五戒為減如是乃至菩薩展轉相望亦然。</p>
<p id="pX31p0243c0119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0243c02"/>六合增長。</p>
<lb n="0243c03"/>
<p id="pX31p0243c0301">是諸眾生聞是法<anchor xml:id="begd1e21491"/>已<anchor xml:id="endd1e21491"/>
(至)
任力所能漸得入道。</p>
<lb n="0243c04"/>
<p id="pX31p0243c0401" rend="margin-left:1em">聞是法<anchor xml:id="begd1e21504"/>已<anchor xml:id="endd1e21504"/>合上增長之由現世安隱正合增長後
<lb n="0243c05"/>生善處者是合增長之相佛如大雲普覆一切三
<lb n="0243c06"/>途亦得沾潤增長如說般若方等亦明地獄得益
<lb n="0243c07"/>若火滅湯冷即是現世安隱或生天上人中即是
<lb n="0243c08"/>後生善處於天人中脩道即是以道受樂若人天
<lb n="0243c09"/>聞法持戒福德扶身鬼龍不犯即是現世安隱或
<lb n="0243c10"/>天還生天人還生人或天人互生即是後生善處
<lb n="0243c11"/>生能悟解即是以道受樂二乘聞法得有餘涅槃
<lb n="0243c12"/>是現世安隱生方便土是後生善處於彼聞經是
<lb n="0243c13"/>以道受樂若生身菩薩聞盧舍那佛說法得無生
<lb n="0243c14"/>忍即是現世安隱生實報土是後生善處以道受
<lb n="0243c15"/>樂離諸障礙者即是現世安隱任力所能漸得入
<lb n="0243c16"/>道即後世以道受樂妙樂云經中但云善處今取
<lb n="0243c17"/>惡道者一者為欲攝十界故二者三惡有七善機
<lb n="0243c18"/>故。</p>
<p id="pX31p0243c1802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二帖合。</p>
<lb n="0243c19"/>
<p id="pX31p0243c1901">如彼大雲雨於一切
(至)
具足蒙潤各得生長。</p>
<lb n="0243c20"/>
<p id="pX31p0243c2001" rend="margin-left:1em">大雲帖合第一形聲兩益雨於一切帖合第二六
<lb n="0243c21"/>章法門卉木藂林帖合第四受化眾生利鈍怠進
<lb n="0243c22"/>習因深淺如其種性具足蒙潤帖合第五受潤得
<lb n="0243c23"/>益各得生長帖合第六現世安隱增長也。</p>
<p id="pX31p0243c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0243c24"/>無差譬二初無差意合上一地一雨。</p>
<lb n="0244a01"/>
<p id="pX31p0244a0101">如來說法一相一味
(至)
究竟至於一切種智。</p>
<lb n="0244a02"/>
<p id="pX31p0244a0201" rend="margin-left:1em">一相者眾生之心同一真如相是一地也一味者
<lb n="0244a03"/>一乘之法同詮一理是一雨也昔於一實相方便
<lb n="0244a04"/>開為七相於一乘法分別說有七教佛知究竟終
<lb n="0244a05"/>歸一相一味也所謂下雙釋一相一味眾生心性
<lb n="0244a06"/>即是性德解脫遠離寂滅三種之相所謂解脫相
<lb n="0244a07"/>者無生死相離相者無涅槃相滅相者無相亦無
<lb n="0244a08"/>相唯有實相故名一相此一相中三相也如來一
<lb n="0244a09"/>音說此三相即是三味所謂解脫相者無分段變
<lb n="0244a10"/>易二邊業縛之相故名解脫相離相者得中道智
<lb n="0244a11"/>慧此慧能遠離二邊無所取著故名離相滅相者
<lb n="0244a12"/>二邊因滅得有餘涅槃二邊果滅得無餘涅槃故
<lb n="0244a13"/>名滅相此一味中三相也此三相則以為境界緣
<lb n="0244a14"/>生中道之行終則得為一切智果故言究竟至於
<lb n="0244a15"/>一切種智也妙樂云一相至一地也者真如秪是
<lb n="0244a16"/>一實相耳七相秪是七方便相即行相也七教秪
<lb n="0244a17"/>是七方便教也此三相下重指性三以為修境緣
<lb n="0244a18"/>生下重舉脩相故名為行行即因也終則下舉果
<lb n="0244a19"/>地三三智滿故從智為名即是智三初釋相中性
<lb n="0244a20"/>德秪是本有三道解脫相者即於業道是解脫德
<lb n="0244a21"/>離相者即於煩惱是般若德寂滅相者即於苦道
<lb n="0244a22"/>是法身德無生死等寄脩以釋唯有下結故云實
<lb n="0244a23"/>相如來一音下釋味中三相上相但云無生死相
<lb n="0244a24"/>今約教乃云無二死者教在分別故也前相但云
<lb n="0244b01"/>離相無涅槃相今約教乃云得中道智慧乃至離
<lb n="0244b02"/>於二邊著也前相但云無相亦無相今約教乃云
<lb n="0244b03"/>二邊因果滅者應云通別二惑內外二死滅也今
<lb n="0244b04"/>對中道中道從理故此因果名離二邊此二涅槃
<lb n="0244b05"/>永殊小典小典二滅必不同時此中二滅更無前
<lb n="0244b06"/>後。</p>
<p id="pX31p0244b0602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二差別意合上草木差別五初眾生不如。</p>
<lb n="0244b07"/>
<p id="pX31p0244b0701">其有眾生聞如來法
(至)
所得功德不自覺知。</p>
<lb n="0244b08"/>
<p id="pX31p0244b0801" rend="margin-left:1em">其有眾生者舉不知之人法謂聞一音之法若持
<lb n="0244b09"/>說者是正明不知葢持說不同脩行亦異人天作
<lb n="0244b10"/>戒善之解三乘作諦緣度解解既不同即是差別
<lb n="0244b11"/>所得功德不自覺知者明五人雖各稟教不知佛
<lb n="0244b12"/>是一味無差別教是不識實亦不知七種方便差
<lb n="0244b13"/>別之教而各執<anchor xml:id="begd1e21672"/>己<anchor xml:id="endd1e21672"/>解為實是不知權故云不自覺
<lb n="0244b14"/>知也。</p>
<p id="pX31p0244b1403" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來能知四初約四法知。</p>
<lb n="0244b15"/>
<p id="pX31p0244b1501">所以者何唯有如來知此眾生種相體性。</p>
<lb n="0244b16"/>
<p id="pX31p0244b1601" rend="margin-left:1em">種者三道是三德種淨名經云一切煩惱之儔為
<lb n="0244b17"/>如來種此明由煩惱道即有般若也又云五無間
<lb n="0244b18"/>皆生解脫相此由不善即有善法解脫也一切眾
<lb n="0244b19"/>生即涅槃相不可復滅此即生死為法身也此就
<lb n="0244b20"/>相對論種若就類論種一切低頭舉手悉是解脫
<lb n="0244b21"/>種一切世智三乘解心即般若種夫有心者皆當
<lb n="0244b22"/>作佛即法身種諸種差別如來能知一切種秪是
<lb n="0244b23"/>一種即是無差別如來亦能知差別即無差別無
<lb n="0244b24"/>差別即差別如來亦能知相體性約十法界十如
<lb n="0244c01"/>中釋若論差別即十法界相若論無差別即一佛
<lb n="0244c02"/>界相差別無差別如來能知差即無差無差即差
<lb n="0244c03"/>如來亦能知體性例然可解。</p>
<p id="pX31p0244c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約三法知三初
<lb n="0244c04"/>明三慧境。</p>
<lb n="0244c05"/>
<p id="pX31p0244c0501">念何事思何事修何事。</p>
<lb n="0244c06"/>
<p id="pX31p0244c0601" rend="margin-left:1em">聞思修謂之三慧念即聞慧事是三慧之境即所
<lb n="0244c07"/>聞所思所脩如向教下所詮種相體性之法也皆
<lb n="0244c08"/>言何者指所取境隨教則有思脩不同對界則藏
<lb n="0244c09"/>通以六界為境別圓以十界為境論觀則藏通以
<lb n="0244c10"/>偏真為觀別圓以中道為觀也。</p>
<p id="pX31p0244c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明三慧體。</p>
<lb n="0244c11"/>
<p id="pX31p0244c1101">云何念云何思云何脩。</p>
<lb n="0244c12"/>
<p id="pX31p0244c1201" rend="margin-left:1em">云何念者念是記錄所聞之法正是念慧之體也
<lb n="0244c13"/>妙樂云所言體者即當體也今先言云何者指能
<lb n="0244c14"/>念體思脩亦然故知即是三慧當體此體即是能
<lb n="0244c15"/>聞能思能脩故云記錄所聞等法。</p>
<p id="pX31p0244c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三慧因緣。</p>
<lb n="0244c16"/>
<p id="pX31p0244c1601">以何法念以何法思以何法脩。</p>
<lb n="0244c17"/>
<p id="pX31p0244c1701" rend="margin-left:1em">此是三慧取境聞法是其因緣如此三乘三慧昔
<lb n="0244c18"/>謂境體因緣有異即是差別若入圓妙三慧即無
<lb n="0244c19"/>差別此有差別無差別如來能知又差即無差無
<lb n="0244c20"/>差即差如來亦能知妙樂云言取境聞法為因緣
<lb n="0244c21"/>者所取之境能取之慧體即是智並名為因聞法
<lb n="0244c22"/>為緣以此因緣能生三慧即是所生法也應知三
<lb n="0244c23"/>慧境體及以因緣雖三而二即境智也。</p>
<p id="pX31p0244c2316" type="inline" rend="margin-left:1em">△三約二
<lb n="0244c24"/>法知。</p>
<lb n="0245a01"/>
<p id="pX31p0245a0101">以何法得何法。</p>
<lb n="0245a02"/>
<p id="pX31p0245a0201" rend="margin-left:1em">以何法即是因得何法即是果五乘之因各得其
<lb n="0245a03"/>果即是差別眾生諸佛一如無二即無差別。</p>
<p id="pX31p0245a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0245a04"/>約一法知。</p>
<lb n="0245a05"/>
<p id="pX31p0245a0501">眾生住於種種之地唯有如來如實見之明了無礙。</p>
<lb n="0245a06"/>
<p id="pX31p0245a0601" rend="margin-left:1em">七方便住於七位故言種種之地此即差別如來
<lb n="0245a07"/>用如實佛眼見之如眾流入海失於本味則無差
<lb n="0245a08"/>別隨他意語以智方便而演說之則如來能知差
<lb n="0245a09"/>別其所說法皆悉到於一切智地則如來能知無
<lb n="0245a10"/>差別。</p>
<p id="pX31p0245a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△三帖合不知。</p>
<lb n="0245a11"/>
<p id="pX31p0245a1101">如彼卉木藂林諸藥草等而不自知上中下性。</p>
<lb n="0245a12"/>
<p id="pX31p0245a1201" rend="margin-left:1em">△四牒前釋能知。</p>
<lb n="0245a13"/>
<p id="pX31p0245a1301">如來知是一相一味之法
(至)
常寂滅相終歸於空。</p>
<lb n="0245a14"/>
<p id="pX31p0245a1401" rend="margin-left:1em">一相一味如前釋相味解脫離滅等為緣分別即
<lb n="0245a15"/>是一中無量究竟涅槃終歸於空即是無量中一
<lb n="0245a16"/>此是牒前重釋無差別也何者一相一味解脫離
<lb n="0245a17"/>滅若是二乘法體猶是差別言宣今作大乘究竟
<lb n="0245a18"/>涅槃終歸於空即無差別究竟涅槃結上諸句皆
<lb n="0245a19"/>非二乘有餘無餘乃是究竟涅槃也常寂滅相結
<lb n="0245a20"/>上諸句非是小乘寂滅乃是常住寂滅上文云諸
<lb n="0245a21"/>法從本來常自寂滅相即此義也終歸於空者非
<lb n="0245a22"/>是<g ref="CB01926"/>斷之空方是中道第一義空也。</p>
<p id="pX31p0245a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△五釋其眾
<lb n="0245a23"/>疑。</p>
<lb n="0245a24"/>
<p id="pX31p0245a2401">佛知是<anchor xml:id="begd1e21881"/>已<anchor xml:id="endd1e21881"/>觀眾生心欲
(至)
不即為說一切種智。</p>
<lb n="0245b01"/>
<p id="pX31p0245b0101" rend="margin-left:1em">此釋疑也恐疑云佛昔既知始末皆一何不鹿苑
<lb n="0245b02"/>即為說實釋云觀眾生心欲隨三悉檀而將護之
<lb n="0245b03"/>恐其誹謗故不即說也。</p>
<p id="pX31p0245b0310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二稱歎二初述歎。</p>
<lb n="0245b04"/>
<p id="pX31p0245b0401">汝等迦葉甚為希有能知如來隨宜說法能信能受。</p>
<lb n="0245b05"/>
<p id="pX31p0245b0501" rend="margin-left:1em">二乘既能捨其所證入於真實甚為希有故先歎
<lb n="0245b06"/>也能知隨宜說法述其能領開三能信能受述其
<lb n="0245b07"/>能領顯一。</p>
<p id="pX31p0245b0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋歎。</p>
<lb n="0245b08"/>
<p id="pX31p0245b0801">所以者何諸佛世尊隨宜說法難解難知。</p>
<lb n="0245b09"/>
<p id="pX31p0245b0901" rend="margin-left:1em">佛於一道說三深玄難解而汝能信受故歎希有
<lb n="0245b10"/>也。</p>
<p id="pX31p0245b1002" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌法說三初頌法王不虗。</p>
<lb n="0245b11"/>
<p id="pX31p0245b1101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0245b12"/>
<p id="pX31p0245b1201">破有法王出現世間。</p>
<lb n="0245b13"/>
<p id="pX31p0245b1301" rend="margin-left:1em">有者因果不亡為有二十五王三昧破二十五有
<lb n="0245b14"/>如來<anchor xml:id="begd1e21953"/>已<anchor xml:id="endd1e21953"/>破此有為法中之王故云破有法王也。</p>
<p id="pX31p0245b1419" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0245b15"/>二頌開三顯一二初頌二教二初頌權教。</p>
<lb n="0245b16"/>
<p id="pX31p0245b1601">隨眾生欲種種說法。</p>
<lb n="0245b17"/>
<p id="pX31p0245b1701" rend="margin-left:1em">隨其樂欲方便說三也。</p>
<p id="pX31p0245b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌實教。</p>
<lb n="0245b18"/>
<p id="pX31p0245b1801">如來尊重智慧深遠久默斯要不務速說。</p>
<lb n="0245b19"/>
<p id="pX31p0245b1901" rend="margin-left:1em">不輕所說故云尊重深鑑小機知其未堪是故四
<lb n="0245b20"/>十餘年默而不說今大機既發方為說也。</p>
<p id="pX31p0245b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0245b21"/>二智二初頌釋權智。</p>
<lb n="0245b22"/>
<p id="pX31p0245b2201">有智若聞則能信解無智疑悔則為永失。</p>
<lb n="0245b23"/>
<p id="pX31p0245b2301" rend="margin-left:1em">妙樂云問既云有智若聞此必屬機云何屬佛權
<lb n="0245b24"/>智答若非有智人說云何能令有智人信故屬佛
<lb n="0245c01"/>也從上隨眾生欲至此是頌上以智方便而演說
<lb n="0245c02"/>之。</p>
<p id="pX31p0245c0202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌釋實智。</p>
<lb n="0245c03"/>
<p id="pX31p0245c0301">是故迦葉隨力為說以種種緣令得正見。</p>
<lb n="0245c04"/>
<p id="pX31p0245c0401" rend="margin-left:1em">頌上到一切智地也隨種種緣說種種教悉為令
<lb n="0245c05"/>得大乘正見自此之前皆名邪見也妙樂云自此
<lb n="0245c06"/>之前皆名邪見者迦葉等四大弟子未聞譬說<anchor xml:id="begd1e22027"/>已<anchor xml:id="endd1e22027"/>
<lb n="0245c07"/>前義當邪見見未正故故引大經迦葉童子自述
<lb n="0245c08"/>為例彼亦未聞涅槃<anchor xml:id="begd1e22038"/>已<anchor xml:id="endd1e22038"/>前自稱邪見也。</p>
<p id="pX31p0245c0816" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌譬
<lb n="0245c09"/>說二初頌開譬二初頌差別譬六初頌密雲。</p>
<lb n="0245c10"/>
<p id="pX31p0245c1001">迦葉當知譬如大雲
(至)
靉靆垂布如可承攬。</p>
<lb n="0245c11"/>
<p id="pX31p0245c1101" rend="margin-left:1em">雲譬應身應身隨智慧行故云慧雲能具十二部
<lb n="0245c12"/>經之法故言含潤若應身不說法如須扇多多寶
<lb n="0245c13"/>者此雲不含潤也身放大光如電耀口震四辯如
<lb n="0245c14"/>雷聲聞法歡喜故言悅豫九十五種邪光不現故
<lb n="0245c15"/>言掩蔽除九十八種見思熱惱如地上清涼也應
<lb n="0245c16"/>身降世似同三有有心往取實不可得故云如可
<lb n="0245c17"/>承攬大論云須扇多佛全不說法。</p>
<p id="pX31p0245c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌注雨。</p>
<lb n="0245c18"/>
<p id="pX31p0245c1801">其雨普等四方俱下流澍無量率土充洽。</p>
<lb n="0245c19"/>
<p id="pX31p0245c1901" rend="margin-left:1em">八音四辯宣注法雨一時俱聞故曰四方俱下凡
<lb n="0245c20"/>有心者皆蒙利潤故言率土充洽也。</p>
<p id="pX31p0245c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌土地。</p>
<lb n="0245c21"/>
<p id="pX31p0245c2101">山川險谷。</p>
<lb n="0245c22"/>
<p id="pX31p0245c2201" rend="margin-left:1em">頌上土地即是七方便眾生五陰今蒙法雨身口
<lb n="0245c23"/>柔軟如土地得澤也。</p>
<p id="pX31p0245c2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌卉木。</p>
<lb n="0245c24"/>
<p id="pX31p0245c2401">幽邃所生卉木藥草。</p>
<lb n="0246a01"/>
<p id="pX31p0246a0101" rend="margin-left:1em">幽邃所生者頌上眾生習因差別譬眾生久遠所
<lb n="0246a02"/>植習因隱在陰界入內故言幽䆳今蒙法雨悉得
<lb n="0246a03"/>開發故言所生也。</p>
<p id="pX31p0246a0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌受潤。</p>
<lb n="0246a04"/>
<p id="pX31p0246a0401">大小諸樹百<g ref="CB01919"/>苗稼
(至)
草木藂林隨分受潤。</p>
<lb n="0246a05"/>
<p id="pX31p0246a0501" rend="margin-left:1em">百糓語通取五糓譬五乘能生百善也甘蔗蒲桃
<lb n="0246a06"/>譬定慧乾地普洽譬未信者令信也餘譬如文妙
<lb n="0246a07"/>樂云言能生者從果以說若從因說乃是百善生
<lb n="0246a08"/>於五乘大小乘因豈過十善故以十善更互莊嚴
<lb n="0246a09"/>乃成萬善若不能脩互嚴因者今所不論若爾人
<lb n="0246a10"/>乘是五戒那言百善答酒防意地通說非無甘蔗
<lb n="0246a11"/>等者既舉二物應有屬對今試對之甘蔗質一可
<lb n="0246a12"/>以譬定蒲桃形多可以譬慧慧約所破定約所緣
<lb n="0246a13"/>且分多一耳。</p>
<p id="pX31p0246a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△六頌增長。</p>
<lb n="0246a14"/>
<p id="pX31p0246a1401">一切諸樹上中下等
(至)
一雨所及皆得鮮澤。</p>
<lb n="0246a15"/>
<p id="pX31p0246a1501" rend="margin-left:1em">△二頌無差別二初正頌無差別。</p>
<lb n="0246a16"/>
<p id="pX31p0246a1601">如其體相性分大小所潤是一。</p>
<lb n="0246a17"/>
<p id="pX31p0246a1701" rend="margin-left:1em">初二句頌所生所潤次一句頌能潤則是頌無差
<lb n="0246a18"/>別也。</p>
<p id="pX31p0246a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌差別不知。</p>
<lb n="0246a19"/>
<p id="pX31p0246a1901">而各滋茂。</p>
<lb n="0246a20"/>
<p id="pX31p0246a2001" rend="margin-left:1em">△二頌合譬二初頌合差別六初頌合密雲二初
<lb n="0246a21"/>正合。</p>
<lb n="0246a22"/>
<p id="pX31p0246a2201">佛亦如是出現於世。</p>
<lb n="0246a23"/>
<p id="pX31p0246a2301" rend="margin-left:1em">△二帖合。</p>
<lb n="0246a24"/>
<p id="pX31p0246a2401">譬如大雲普覆一切。</p>
<lb n="0246b01"/>
<p id="pX31p0246b0101" rend="margin-left:1em">△二頌合注雨二初標章門二初頌十號。</p>
<lb n="0246b02"/>
<p id="pX31p0246b0201">既出於世為諸眾生
(至)
出於世間猶如大雲。</p>
<lb n="0246b03"/>
<p id="pX31p0246b0301" rend="margin-left:1em">妙樂云此頌十號文略義含出世即無上士及佛
<lb n="0246b04"/>為說即正徧知明行足世尊即第十號於天人中
<lb n="0246b05"/>即調御丈夫及天人師如來即第一號來善去善
<lb n="0246b06"/>兼於善逝出於世間即世間解。</p>
<p id="pX31p0246b0613" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌四弘。</p>
<lb n="0246b07"/>
<p id="pX31p0246b0701">充潤一切枯稿眾生
(至)
世間之樂及涅槃樂。</p>
<lb n="0246b08"/>
<p id="pX31p0246b0801" rend="margin-left:1em">充潤一切即眾生無邊誓願度皆令離苦者皆令
<lb n="0246b09"/>離於因果苦故即煩惱無盡誓願斷得安隱樂即
<lb n="0246b10"/>法門無量誓願學及涅槃樂即佛道無上誓願成
<lb n="0246b11"/>五乘咸有世間之樂皆令得涅槃第一之樂也。</p>
<p id="pX31p0246b1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0246b12"/>二勸聽受。</p>
<lb n="0246b13"/>
<p id="pX31p0246b1301">諸天人眾一心善聽
(至)
常為大乘而作因緣。</p>
<lb n="0246b14"/>
<p id="pX31p0246b1401" rend="margin-left:1em">妙樂云勸聽受中又更為二初二行先歎佛次為
<lb n="0246b15"/>大眾下能說人尊故所說法妙甘露是不死之藥
<lb n="0246b16"/>今聞妙法慧命不夭故云甘露淨法其法一味者
<lb n="0246b17"/>七善無不皆歸一乘故勸聽受此舉無差以釋於
<lb n="0246b18"/>差也。</p>
<p id="pX31p0246b1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌合山川。</p>
<lb n="0246b19"/>
<p id="pX31p0246b1901">我觀一切普皆平等
(至)
恒為一切平等說法。</p>
<lb n="0246b20"/>
<p id="pX31p0246b2001" rend="margin-left:1em">佛為七種眾生說法如雨注不擇溪谷佛平等說
<lb n="0246b21"/>故無彼此有機為此無機為彼植善為愛憎逆為
<lb n="0246b22"/>憎若有愛憎則有彼此不於佛機者愛餘機者憎
<lb n="0246b23"/>故無貪著限礙也。</p>
<lb n="0246b24"/>
<p id="pX31p0246b2401">如為一人眾多亦然
(至)
充足世間如雨普潤。</p>
<lb n="0246c01"/>
<p id="pX31p0246c0101" rend="margin-left:1em">佛事為自魔事為他應初為來應後為去入實為
<lb n="0246c02"/>坐出權為立佛觀眾生平等即是等雨山川之意
<lb n="0246c03"/>此頌上無數億種眾生來至佛所而聽法也。</p>
<p id="pX31p0246c0318" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0246c04"/>頌合卉木。</p>
<lb n="0246c05"/>
<p id="pX31p0246c0501">貴賤上下持戒毀戒
(至)
等雨法雨而無懈倦。</p>
<lb n="0246c06"/>
<p id="pX31p0246c0601" rend="margin-left:1em">貴賤上下約位持戒毀戒約行利根鈍根約習貴
<lb n="0246c07"/>賤至利鈍亦須具歷五乘七善展轉說之。</p>
<p id="pX31p0246c0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌
<lb n="0246c08"/>合受潤三初總明受潤。</p>
<lb n="0246c09"/>
<p id="pX31p0246c0901">一切眾生聞我法者隨力所受住於諸地。</p>
<lb n="0246c10"/>
<p id="pX31p0246c1001" rend="margin-left:1em">△二別明受潤五初小草人天受潤。</p>
<lb n="0246c11"/>
<p id="pX31p0246c1101">或處人天轉輪聖王釋梵諸王是小藥草。</p>
<lb n="0246c12"/>
<p id="pX31p0246c1201" rend="margin-left:1em">人天俱未斷惑合為小草。</p>
<p id="pX31p0246c1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二中草二乘受潤。</p>
<lb n="0246c13"/>
<p id="pX31p0246c1301">知無漏法能得涅槃
(至)
得緣覺證是中藥草。</p>
<lb n="0246c14"/>
<p id="pX31p0246c1401" rend="margin-left:1em">二乘俱有智斷合為中草六神通三明釋見譬喻
<lb n="0246c15"/>品。</p>
<p id="pX31p0246c1502" type="inline" rend="margin-left:1em">△三上草三藏菩薩。</p>
<lb n="0246c16"/>
<p id="pX31p0246c1601">求世尊處我當作佛行精進定是上藥草。</p>
<lb n="0246c17"/>
<p id="pX31p0246c1701" rend="margin-left:1em">六度菩薩志求作佛化他勝二乘獨為上草妙樂
<lb n="0246c18"/>云上草為六度者既云行精進定於六度中精進
<lb n="0246c19"/>為最故大論云施戒忍乃世間常法欲脩定慧必
<lb n="0246c20"/>須精進況復五度皆須精進故舉精進則攝於六
<lb n="0246c21"/>也。</p>
<p id="pX31p0246c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">△四小樹通教菩薩。</p>
<lb n="0246c22"/>
<p id="pX31p0246c2201">又諸佛子專心佛道
(至)
決定無疑是名小樹。</p>
<lb n="0246c23"/>
<p id="pX31p0246c2301" rend="margin-left:1em">通教菩薩<anchor xml:id="begd1e22436"/>已<anchor xml:id="endd1e22436"/>斷通惑誓扶餘習涉有化他望下為
<lb n="0246c24"/>優比上為劣故名小樹。</p>
<p id="pX31p0246c2410" type="inline" rend="margin-left:1em">△五大樹別教菩薩。</p>
<lb n="0247a01"/>
<p id="pX31p0247a0101">安住神通轉不退輪
(至)
如是菩薩名為大樹。</p>
<lb n="0247a02"/>
<p id="pX31p0247a0201" rend="margin-left:1em">別教菩薩自行化他高廣為勝故名大樹妙樂云
<lb n="0247a03"/>大樹中既云轉不退輪別人初地能轉法輪是念
<lb n="0247a04"/>不退也。</p>
<p id="pX31p0247a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結所潤能潤二初帖釋所潤。</p>
<lb n="0247a05"/>
<p id="pX31p0247a0501">佛平等說如一味雨
(至)
如彼草木所稟各異。</p>
<lb n="0247a06"/>
<p id="pX31p0247a0601" rend="margin-left:1em">△二明能潤。</p>
<lb n="0247a07"/>
<p id="pX31p0247a0701">佛以此喻方便開示
(至)
於佛智慧如海一滴。</p>
<lb n="0247a08"/>
<p id="pX31p0247a0801" rend="margin-left:1em">能潤佛智多故如海如上所潤七種眾生為少如
<lb n="0247a09"/>海一滴也。</p>
<p id="pX31p0247a0905" type="inline" rend="margin-left:1em">△六頌合增長二初總頌增長二初正
<lb n="0247a10"/>頌增長。</p>
<lb n="0247a11"/>
<p id="pX31p0247a1101">我雨法雨充滿世間一味之法隨力脩行。</p>
<lb n="0247a12"/>
<p id="pX31p0247a1201" rend="margin-left:1em">世間者十法界三十種世間也法本一味脩之不
<lb n="0247a13"/>同故云隨力脩行。</p>
<p id="pX31p0247a1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉譬帖釋。</p>
<lb n="0247a14"/>
<p id="pX31p0247a1401">如彼藂林藥草諸樹隨其大小漸增茂好。</p>
<lb n="0247a15"/>
<p id="pX31p0247a1501" rend="margin-left:1em">△二別頌增長四初明人天增長。</p>
<lb n="0247a16"/>
<p id="pX31p0247a1601">諸佛之法常以一味
(至)
漸次脩行皆得道果。</p>
<lb n="0247a17"/>
<p id="pX31p0247a1701" rend="margin-left:1em">普得具足是頌理世安隱漸次脩行是頌後世以
<lb n="0247a18"/>道受樂也。</p>
<p id="pX31p0247a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明二乘增長。</p>
<lb n="0247a19"/>
<p id="pX31p0247a1901">聲聞緣覺處於山林
(至)
是名藥草各得增長。</p>
<lb n="0247a20"/>
<p id="pX31p0247a2001" rend="margin-left:1em">住最後身有二解一云二乘此身若不值佛此身
<lb n="0247a21"/>未必無後由見佛故成最後身即是增長義二云
<lb n="0247a22"/>二乘得有餘涅槃住最後身蒙佛五味調熟乃至
<lb n="0247a23"/>法華聞大乘教得入一實方名增長之義妙樂云
<lb n="0247a24"/>二乘增長二解不同前釋得小乘盡生死名為最
<lb n="0247b01"/>後次釋大乘中方名後身無後之言且任小教權
<lb n="0247b02"/>名為無非永無也若得法身等覺一轉當入妙覺
<lb n="0247b03"/>乃云最後。</p>
<p id="pX31p0247b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明通教菩薩。</p>
<lb n="0247b04"/>
<p id="pX31p0247b0401">若諸菩薩智慧堅固
(至)
是名小樹而得增長。</p>
<lb n="0247b05"/>
<p id="pX31p0247b0501" rend="margin-left:1em">堅固是體法之智了達三界是斷惑盡。</p>
<p id="pX31p0247b0516" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明別
<lb n="0247b06"/>教菩薩。</p>
<lb n="0247b07"/>
<p id="pX31p0247b0701">復有住禪得神通力
(至)
是名大樹而得增長。</p>
<lb n="0247b08"/>
<p id="pX31p0247b0801" rend="margin-left:1em">聞諸法空十住脩空也放光度生十行脩假也。</p>
<p id="pX31p0247b0819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0247b09"/>二頌合無差二初頌無差別之差別。</p>
<lb n="0247b10"/>
<p id="pX31p0247b1001">如是迦葉佛所說法
(至)
潤於人華各得成實。</p>
<lb n="0247b11"/>
<p id="pX31p0247b1101" rend="margin-left:1em">譬如大雲以一味雨頌上無差別也潤於人華各
<lb n="0247b12"/>得成實頌上差別也。</p>
<p id="pX31p0247b1209" type="inline" rend="margin-left:1em">○以華喻人故云人華。</p>
<p id="pX31p0247b1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0247b13"/>頌差別之無差別。</p>
<lb n="0247b14"/>
<p id="pX31p0247b1401">迦葉當知以諸因緣
(至)
漸漸脩學悉當成佛。</p>
<lb n="0247b15"/>
<p id="pX31p0247b1501" rend="margin-left:1em">以諸因緣下即是明權權即差別合上所生也今
<lb n="0247b16"/>為汝等說最實事即是顯實實即無差別合上一
<lb n="0247b17"/>地也非滅度者未度變易生死也獨言二乘者為
<lb n="0247b18"/>其保證真空執小之心強也人天不計果為涅槃
<lb n="0247b19"/>菩薩不於中間取證故但言二乘耳汝等所行是
<lb n="0247b20"/>菩薩道者菩薩行道亦須斷通惑今二乘<anchor xml:id="begd1e22657"/>已<anchor xml:id="endd1e22657"/>斷此
<lb n="0247b21"/>惑盡即是菩薩道道即因也葢言二乘智斷既是
<lb n="0247b22"/>菩薩之因二乘豈宜執此智斷為果故斥言是菩
<lb n="0247b23"/>薩道更令修習破無明惑方得成佛故云漸漸脩
<lb n="0247b24"/>學悉當成佛。</p>
<p id="pX31p0247b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">○妙樂云隋朝笈多所譯名添品法
<lb n="0247c01"/>華者自餘諸文全依妙本彼見正本偈後更有一
<lb n="0247c02"/>長行偈頌乃重譯之添此文後又移囑累品安勸
<lb n="0247c03"/>發品後自餘先譯並無所改重譯言辭多似正本
<lb n="0247c04"/>其所添者如長行中先以日月譬用歎佛智又明
<lb n="0247c05"/>五趣中有三乘等因與前文<anchor xml:id="begd1e22688"/>已<anchor xml:id="endd1e22688"/>重故什公不譯。</p>
<lb n="0247c06"/>
<p id="pX31p0247c0601">妙法蓮華經授記品第六</p>
<lb n="0247c07"/>
<p id="pX31p0247c0701" rend="margin-left:1em">梵語和伽羅此云授記聖言說與曰授果與心期
<lb n="0247c08"/>曰記然記有多種若通記如法師品初云聞法華
<lb n="0247c09"/>經一句一偈乃至一念隨喜者我皆與授記當得
<lb n="0247c10"/>阿耨菩提若別記如三周中法說後記舍利弗譬
<lb n="0247c11"/>說後記四大弟子因緣後記五百弟子等若正因
<lb n="0247c12"/>記如常不輕云我不敢輕於汝等汝等皆當作佛
<lb n="0247c13"/>若緣因記如法師品以華香等十種供養當知此
<lb n="0247c14"/>人是大菩薩成就阿耨菩提若了因記如三周授
<lb n="0247c15"/>三根人若正因記則廣若緣了記則狹或遲記如
<lb n="0247c16"/>聲聞或速記如龍女或佛記如此文或菩薩記如
<lb n="0247c17"/>不輕品雖無劫國之定亦得是記又懸記如化城
<lb n="0247c18"/>品為現在弟子則曰是諸人等應以是法漸入佛
<lb n="0247c19"/>道為未來弟子則曰而於彼土求佛智慧等他經
<lb n="0247c20"/>但記菩薩不記二乘但記善不記惡但記男不記
<lb n="0247c21"/>女但記人天不記畜今經皆記也授記亦云受記
<lb n="0247c22"/>受決受莂授是與義受是得義記是記事決是決
<lb n="0247c23"/>定莂是了莂四大弟子聞法譬二周開三顯一具
<lb n="0247c24"/>足領解如來述成雖自知作佛而時事未審若蒙
<lb n="0248a01"/>佛誠言授其當果劫國決定近遠了莂則大歡喜
<lb n="0248a02"/>今從佛授與得名故言授記品。</p>
<p id="pX31p0248a0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四授記品授記
<lb n="0248a03"/>與決二初正與中根授記二初授迦葉記二初長
<lb n="0248a04"/>行六初行因。</p>
<lb n="0248a05"/>
<p id="pX31p0248a0501">爾時世尊說是偈<anchor xml:id="begd1e22769"/>已<anchor xml:id="endd1e22769"/>
(至)
廣宣諸佛無量大法。</p>
<lb n="0248a06"/>
<p id="pX31p0248a0601" rend="margin-left:1em">△二得果。</p>
<lb n="0248a07"/>
<p id="pX31p0248a0701">於最後身得成為佛
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0248a08"/>
<p id="pX31p0248a0801" rend="margin-left:1em">增治云最後身者遠即等覺後心方名最後近則
<lb n="0248a09"/>且據今記相似位後入初住時也。</p>
<p id="pX31p0248a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△三劫國。</p>
<lb n="0248a10"/>
<p id="pX31p0248a1001">國名光德劫名大莊嚴。</p>
<lb n="0248a11"/>
<p id="pX31p0248a1101" rend="margin-left:1em">△四壽命。</p>
<lb n="0248a12"/>
<p id="pX31p0248a1201">佛壽十二小劫。</p>
<lb n="0248a13"/>
<p id="pX31p0248a1301" rend="margin-left:1em">△五正像。</p>
<lb n="0248a14"/>
<p id="pX31p0248a1401">正法住世二十小劫像法亦住二十小劫。</p>
<lb n="0248a15"/>
<p id="pX31p0248a1501" rend="margin-left:1em">△六國淨。</p>
<lb n="0248a16"/>
<p id="pX31p0248a1601">國界嚴飾無諸穢惡
(至)
雖有魔及魔民皆護佛法。</p>
<lb n="0248a17"/>
<p id="pX31p0248a1701" rend="margin-left:1em">魔及魔民護佛法者寶積經云阿閦佛剎波旬魔
<lb n="0248a18"/>王不能障礙菩薩聲聞而皆信樂不動佛法咸自
<lb n="0248a19"/>悔責為魔波旬今迦葉成佛亦例彼佛國土也。</p>
<p id="pX31p0248a1919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0248a20"/>二偈頌六初頌行因。</p>
<lb n="0248a21"/>
<p id="pX31p0248a2101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0248a22"/>
<p id="pX31p0248a2201">告諸比丘我以佛眼
(至)
脩習一切無上之慧。</p>
<lb n="0248a23"/>
<p id="pX31p0248a2301" rend="margin-left:1em">△二頌得果。</p>
<lb n="0248a24"/>
<p id="pX31p0248a2401">於最後身得成為佛。</p>
<lb n="0248b01"/>
<p id="pX31p0248b0101" rend="margin-left:1em">△三頌國淨。</p>
<lb n="0248b02"/>
<p id="pX31p0248b0201">其土清淨瑠璃為地
(至)
乃以天眼不能數知。</p>
<lb n="0248b03"/>
<p id="pX31p0248b0301" rend="margin-left:1em">△四頌壽命。</p>
<lb n="0248b04"/>
<p id="pX31p0248b0401">其佛當壽十二小劫。</p>
<lb n="0248b05"/>
<p id="pX31p0248b0501" rend="margin-left:1em">△五頌正像。</p>
<lb n="0248b06"/>
<p id="pX31p0248b0601">正法住世二十小劫像法亦住二十小劫。</p>
<lb n="0248b07"/>
<p id="pX31p0248b0701" rend="margin-left:1em">△六總結成。</p>
<lb n="0248b08"/>
<p id="pX31p0248b0801">光明世尊其事如是。</p>
<lb n="0248b09"/>
<p id="pX31p0248b0901" rend="margin-left:1em">△二授三人記二初請四初正請。</p>
<lb n="0248b10"/>
<p id="pX31p0248b1001">爾時大目犍連須菩提
(至)
即共同聲而說偈言。</p>
<lb n="0248b11"/>
<p id="pX31p0248b1101">大雄猛世尊諸釋之法王哀愍我等故而賜佛音聲。</p>
<lb n="0248b12"/>
<p id="pX31p0248b1201" rend="margin-left:1em">三人記中各有行因得果劫國壽命法住數量悉
<lb n="0248b13"/>如文妙樂云如文者但旃延中無劫國名餘文並
<lb n="0248b14"/>同。</p>
<p id="pX31p0248b1402" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開譬。</p>
<lb n="0248b15"/>
<p id="pX31p0248b1501">若知我深心見為授記者
(至)
然後乃敢食。</p>
<lb n="0248b16"/>
<p id="pX31p0248b1601" rend="margin-left:1em">△三合譬。</p>
<lb n="0248b17"/>
<p id="pX31p0248b1701">我等亦如是每惟小乘過
(至)
爾乃快安樂。</p>
<lb n="0248b18"/>
<p id="pX31p0248b1801" rend="margin-left:1em">△四結成。</p>
<lb n="0248b19"/>
<p id="pX31p0248b1901">大雄猛世尊常欲安世間願賜我等記如饑須教食。</p>
<lb n="0248b20"/>
<p id="pX31p0248b2001" rend="margin-left:1em">△二與記二初與須菩提記二初長行五初行因。</p>
<lb n="0248b21"/>
<p id="pX31p0248b2101">爾時世尊知諸大弟子
(至)
常脩梵行具菩薩道。</p>
<lb n="0248b22"/>
<p id="pX31p0248b2201" rend="margin-left:1em">△二得果。</p>
<lb n="0248b23"/>
<p id="pX31p0248b2301">於最後身得成為佛
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0248b24"/>
<p id="pX31p0248b2401" rend="margin-left:1em">△三劫國。</p>
<lb n="0248c01"/>
<p id="pX31p0248c0101">劫名有寶國名寶生
(至)
無數千萬億那由他。</p>
<lb n="0248c02"/>
<p id="pX31p0248c0201" rend="margin-left:1em">△四壽命。</p>
<lb n="0248c03"/>
<p id="pX31p0248c0301">佛壽十二小劫。</p>
<lb n="0248c04"/>
<p id="pX31p0248c0401" rend="margin-left:1em">△五正像。</p>
<lb n="0248c05"/>
<p id="pX31p0248c0501">正法住世二十小劫
(至)
度脫無量菩薩及聲聞眾。</p>
<lb n="0248c06"/>
<p id="pX31p0248c0601" rend="margin-left:1em">△二偈頌六初誡誠聽。</p>
<lb n="0248c07"/>
<p id="pX31p0248c0701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0248c08"/>
<p id="pX31p0248c0801">諸比丘眾今告汝等皆常一心聽我所說。</p>
<lb n="0248c09"/>
<p id="pX31p0248c0901" rend="margin-left:1em">△二頌行因。</p>
<lb n="0248c10"/>
<p id="pX31p0248c1001">我大弟子須菩提者
(至)
隨佛所行漸具大道。</p>
<lb n="0248c11"/>
<p id="pX31p0248c1101" rend="margin-left:1em">△三頌得果。</p>
<lb n="0248c12"/>
<p id="pX31p0248c1201">最後身得三十二相端正姝妙猶如寶山。</p>
<lb n="0248c13"/>
<p id="pX31p0248c1301" rend="margin-left:1em">△四頌國淨。</p>
<lb n="0248c14"/>
<p id="pX31p0248c1401">其佛國土嚴淨第一
(至)
皆共合掌聽受佛語。</p>
<lb n="0248c15"/>
<p id="pX31p0248c1501" rend="margin-left:1em">八解脫即八背捨大智度論云背是淨潔五欲捨
<lb n="0248c16"/>是著心故名背捨若發真無漏斷三界結業盡即
<lb n="0248c17"/>名解脫也言八背捨者一內有色相外觀色內有
<lb n="0248c18"/>色相者不壞內色不滅內色相也此初背捨位在
<lb n="0248c19"/>初禪能捨自地及下地故名背捨二內無色相外
<lb n="0248c20"/>觀色內無色相者壞內色滅內色相也外觀色者
<lb n="0248c21"/>不壞外色不滅外色相也所以然者行者為入二
<lb n="0248c22"/>禪內淨故壞滅內骨人欲界結使難斷故猶觀外
<lb n="0248c23"/>不淨之相也三淨背捨身作證行者除外不淨相
<lb n="0248c24"/>但於定中練八色光明清淨皎潔猶如妙寶之色
<lb n="0249a01"/>故名淨身作證者以無受著心而受三禪中徧身
<lb n="0249a02"/>樂故名身作證四虗空處背捨若滅根本四禪色
<lb n="0249a03"/>一心緣無邊虗空入定而不受著也五識處背捨
<lb n="0249a04"/>若捨虗空一心緣識入定而不受著也六無所有
<lb n="0249a05"/>處背捨若捨識一心緣無所有入定而不受著也
<lb n="0249a06"/>七非有想非無想背捨若捨無所有處一心緣非
<lb n="0249a07"/>有想非無想入定而不受著也八滅受想背捨背
<lb n="0249a08"/>滅受想諸心心數法是為滅受想背捨。</p>
<p id="pX31p0249a0816" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌壽
<lb n="0249a09"/>命。</p>
<lb n="0249a10"/>
<p id="pX31p0249a1001">其佛當壽十二小劫。</p>
<lb n="0249a11"/>
<p id="pX31p0249a1101" rend="margin-left:1em">△六頌正像。</p>
<lb n="0249a12"/>
<p id="pX31p0249a1201">正法住世二十小劫像法亦住二十小劫。</p>
<lb n="0249a13"/>
<p id="pX31p0249a1301" rend="margin-left:1em">△二與迦旃延記二初長行五初行因。</p>
<lb n="0249a14"/>
<p id="pX31p0249a1401">爾時世尊復告諸比丘眾
(至)
具菩薩道。</p>
<lb n="0249a15"/>
<p id="pX31p0249a1501" rend="margin-left:1em">由旬亦曰踰繕那此云限量大論云由旬有三別
<lb n="0249a16"/>大者八十里中者六十里下者四十里也。</p>
<p id="pX31p0249a1617" type="inline" rend="margin-left:1em">△二得
<lb n="0249a17"/>果。</p>
<lb n="0249a18"/>
<p id="pX31p0249a1801">當得作佛號曰閻浮那提金光
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0249a19"/>
<p id="pX31p0249a1901" rend="margin-left:1em">△三國淨。</p>
<lb n="0249a20"/>
<p id="pX31p0249a2001">其土平正玻瓈為地
(至)
無量萬億莊嚴其國。</p>
<lb n="0249a21"/>
<p id="pX31p0249a2101" rend="margin-left:1em">△四壽命。</p>
<lb n="0249a22"/>
<p id="pX31p0249a2201">佛壽十二小劫。</p>
<lb n="0249a23"/>
<p id="pX31p0249a2301" rend="margin-left:1em">△五正像。</p>
<lb n="0249a24"/>
<p id="pX31p0249a2401">正法住世二十小劫像法亦住二十小劫。</p>
<lb n="0249b01"/>
<p id="pX31p0249b0101" rend="margin-left:1em">△二偈頌四初誡誠聽。</p>
<lb n="0249b02"/>
<p id="pX31p0249b0201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0249b03"/>
<p id="pX31p0249b0301">諸比丘眾皆一心聽如我所說真實無異。</p>
<lb n="0249b04"/>
<p id="pX31p0249b0401" rend="margin-left:1em">△二頌行因。</p>
<lb n="0249b05"/>
<p id="pX31p0249b0501">是迦旃延當以種種
(至)
亦以華香供養舍利。</p>
<lb n="0249b06"/>
<p id="pX31p0249b0601" rend="margin-left:1em">△三頌得果。</p>
<lb n="0249b07"/>
<p id="pX31p0249b0701">其最後身得佛智慧成等正覺。</p>
<lb n="0249b08"/>
<p id="pX31p0249b0801" rend="margin-left:1em">△四頌國淨。</p>
<lb n="0249b09"/>
<p id="pX31p0249b0901">國土清淨度脫無量
(至)
無量無數莊嚴其國。</p>
<lb n="0249b10"/>
<p id="pX31p0249b1001" rend="margin-left:1em">一切有即二十五有也。</p>
<p id="pX31p0249b1010" type="inline" rend="margin-left:1em">△三與目犍連記二初長
<lb n="0249b11"/>行五初行因。</p>
<lb n="0249b12"/>
<p id="pX31p0249b1201">爾時世尊復告大眾
(至)
二百萬億諸佛亦復如是。</p>
<lb n="0249b13"/>
<p id="pX31p0249b1301" rend="margin-left:1em">△二得果。</p>
<lb n="0249b14"/>
<p id="pX31p0249b1401">當得成佛號曰多摩羅䟦栴檀香
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0249b15"/>
<p id="pX31p0249b1501" rend="margin-left:1em">△三劫國。</p>
<lb n="0249b16"/>
<p id="pX31p0249b1601">劫名喜滿國名意樂
(至)
菩薩聲聞其數無量。</p>
<lb n="0249b17"/>
<p id="pX31p0249b1701" rend="margin-left:1em">△四壽命。</p>
<lb n="0249b18"/>
<p id="pX31p0249b1801">佛壽二十四小劫。</p>
<lb n="0249b19"/>
<p id="pX31p0249b1901" rend="margin-left:1em">△五正像。</p>
<lb n="0249b20"/>
<p id="pX31p0249b2001">正法住世四十小劫像法亦住四十小劫。</p>
<lb n="0249b21"/>
<p id="pX31p0249b2101" rend="margin-left:1em">△二偈頌五初頌行因。</p>
<lb n="0249b22"/>
<p id="pX31p0249b2201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0249b23"/>
<p id="pX31p0249b2301">我此弟子大目犍連
(至)
而以供養諸佛塔廟。</p>
<lb n="0249b24"/>
<p id="pX31p0249b2401" rend="margin-left:1em">金剎者法苑云阿育王取金幡金華懸諸剎上故
<lb n="0249c01"/>曰金剎具云剎摩此云土田此乃通取國土名剎
<lb n="0249c02"/>又復伽藍號梵剎者西域以柱表剎示所居處也。</p>
<lb n="0249c03"/>
<p id="pX31p0249c0301" rend="margin-left:1em">△二頌得果。</p>
<lb n="0249c04"/>
<p id="pX31p0249c0401">漸漸具足菩薩道<anchor xml:id="begd1e23408"/>已<anchor xml:id="endd1e23408"/>
(至)
號多摩羅栴檀之香。</p>
<lb n="0249c05"/>
<p id="pX31p0249c0501" rend="margin-left:1em">△三頌壽命。</p>
<lb n="0249c06"/>
<p id="pX31p0249c0601">其佛壽命二十四劫。</p>
<lb n="0249c07"/>
<p id="pX31p0249c0701" rend="margin-left:1em">△四頌國淨。</p>
<lb n="0249c08"/>
<p id="pX31p0249c0801">常為天人演說佛道
(至)
於佛智慧皆不退轉。</p>
<lb n="0249c09"/>
<p id="pX31p0249c0901" rend="margin-left:1em">△五頌正像。</p>
<lb n="0249c10"/>
<p id="pX31p0249c1001">佛滅度後正法當住四十小劫像法亦爾。</p>
<lb n="0249c11"/>
<p id="pX31p0249c1101" rend="margin-left:1em">△二許與下根說緣二初許與總記。</p>
<lb n="0249c12"/>
<p id="pX31p0249c1201">我諸弟子威德具足
(至)
於未來世咸得成佛。</p>
<lb n="0249c13"/>
<p id="pX31p0249c1301" rend="margin-left:1em">△二更說宿緣。</p>
<lb n="0249c14"/>
<p id="pX31p0249c1401">我及汝等宿世因緣吾今當說汝等善聽。</p>
<lb n="0249c15"/>
<p id="pX31p0249c1501" rend="margin-left:1em">下根之人<anchor xml:id="begd1e23480"/>已<anchor xml:id="endd1e23480"/>聞法譬二周開三顯一復見上中二
<lb n="0249c16"/>根授記而猶疑不了深生愧耻今欲增進其道先
<lb n="0249c17"/>許總記更說宿緣也。</p>
<lb n="0249c18"/>
<p id="pX31p0249c1801">妙法蓮華經化城喻品第七</p>
<lb n="0249c19"/>
<p id="pX31p0249c1901" rend="margin-left:1em">化者神力所為也以神力故無而歘有名之為化
<lb n="0249c20"/>防非禦敵稱之為城若合法者二乘涅槃權智所
<lb n="0249c21"/>為也以權智力無而說有用教為化防思禦見名
<lb n="0249c22"/>為涅槃喻如化城若約教釋者三藏二乘於涅槃
<lb n="0249c23"/>生安隱滅度之想通教二乘亦然菩薩不爾誓願
<lb n="0249c24"/>扶餘習入生死而不以空為證也別教不道城如
<lb n="0250a01"/>化用城作方便斷見思惑從城門徑過不道此為
<lb n="0250a02"/>極也圓教知無賊病亦不須城故言化城也今是
<lb n="0250a03"/>圓教意故題為化城喻品也問此品說因緣事下
<lb n="0250a04"/>根得悟應名宿世品答品初廣說因緣末則結譬
<lb n="0250a05"/>化城若從前應稱宿世今從末故言化城問化城
<lb n="0250a06"/>是權寶所是實何意棄實從權答由知城是化則
<lb n="0250a07"/>知寶所是實故標化不失實也妙樂云三藏菩薩
<lb n="0250a08"/>全未發足是故不論通教菩薩雖同至城入而能
<lb n="0250a09"/>出別教十住至涅槃而不入故名徑過不極之言
<lb n="0250a10"/>對小以說也。</p>
<p id="pX31p0250a1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三品為下根人因緣說二初化
<lb n="0250a11"/>城品正說二初先明知見久遠二初長行三初明
<lb n="0250a12"/>出所見事。</p>
<lb n="0250a13"/>
<p id="pX31p0250a1301">佛告諸比丘乃往過去
(至)
彼佛滅度<anchor xml:id="begd1e23553"/>已<anchor xml:id="endd1e23553"/>來甚大久遠。</p>
<lb n="0250a14"/>
<p id="pX31p0250a1401" rend="margin-left:1em">欲說宿世因緣故先舉過去佛以為結緣之所也。</p>
<lb n="0250a15"/>
<p id="pX31p0250a1501" rend="margin-left:1em">△二舉譬明久遠。</p>
<lb n="0250a16"/>
<p id="pX31p0250a1601">譬如三千大千世界
(至)
百千萬億阿僧祇劫。</p>
<lb n="0250a17"/>
<p id="pX31p0250a1701" rend="margin-left:1em">地種者補註云地大種也婆沙論問云何名大種
<lb n="0250a18"/>答曰大而是種能減能增能損能益是為種義。</p>
<p id="pX31p0250a1819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0250a19"/>三結見昔如今。</p>
<lb n="0250a20"/>
<p id="pX31p0250a2001">我以如來知見力故觀彼久遠猶若今日。</p>
<lb n="0250a21"/>
<p id="pX31p0250a2101" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初頌出所見事。</p>
<lb n="0250a22"/>
<p id="pX31p0250a2201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0250a23"/>
<p id="pX31p0250a2301">我念過去世無量無邊劫有佛兩足尊名大通智勝。</p>
<lb n="0250a24"/>
<p id="pX31p0250a2401" rend="margin-left:1em">△二頌舉譬明久。</p>
<lb n="0250b01"/>
<p id="pX31p0250b0101">如人以力磨三千大千土
(至)
如是無量劫。</p>
<lb n="0250b02"/>
<p id="pX31p0250b0201" rend="margin-left:1em">△三頌見昔如今。</p>
<lb n="0250b03"/>
<p id="pX31p0250b0301">如來無礙智知彼佛滅度
(至)
通達無量劫。</p>
<lb n="0250b04"/>
<p id="pX31p0250b0401" rend="margin-left:1em">無漏者於三諦法無漏失也。</p>
<p id="pX31p0250b0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正明宿世因緣
<lb n="0250b05"/>二初長行二初結緣由二初遠由二初大通佛成
<lb n="0250b06"/>道五初佛壽長遠。</p>
<lb n="0250b07"/>
<p id="pX31p0250b0701">佛告諸比丘
(至)
五百四十萬億那由他劫。</p>
<lb n="0250b08"/>
<p id="pX31p0250b0801" rend="margin-left:1em">那由他或阿庾多此云萬億。</p>
<p id="pX31p0250b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">△二成道前事二初
<lb n="0250b09"/>成道經時。</p>
<lb n="0250b10"/>
<p id="pX31p0250b1001">其佛本坐道場破魔軍<anchor xml:id="begd1e23671"/>已<anchor xml:id="endd1e23671"/>
(至)
而諸佛法猶不在前。</p>
<lb n="0250b11"/>
<p id="pX31p0250b1101" rend="margin-left:1em">魔軍者因果經云魔更廣集軍眾是也垂者將及
<lb n="0250b12"/>也諸佛道同為緣事異釋迦苦行六年艸生攢䏶
<lb n="0250b13"/>至肘不覺諸天哭喚動地不聞移座得道彌勒即
<lb n="0250b14"/>出家日得道彼佛十劫猶不現前者非根有利鈍
<lb n="0250b15"/>道有難易緣宜賖促應示長短耳。</p>
<p id="pX31p0250b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸天供
<lb n="0250b16"/>養。</p>
<lb n="0250b17"/>
<p id="pX31p0250b1701">爾時忉利諸天先為彼佛
(至)
至于滅度亦復如是。</p>
<lb n="0250b18"/>
<p id="pX31p0250b1801" rend="margin-left:1em">面百由旬者四面各百由旬也。</p>
<p id="pX31p0250b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正明成道。</p>
<lb n="0250b19"/>
<p id="pX31p0250b1901">諸比丘大通智勝佛
(至)
成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0250b20"/>
<p id="pX31p0250b2001" rend="margin-left:1em">△四眷屬供養。</p>
<lb n="0250b21"/>
<p id="pX31p0250b2101">其佛未出家時有十六子
(至)
瞻仰世尊以偈頌曰。</p>
<lb n="0250b22"/>
<p id="pX31p0250b2201">大威德世尊
(至)
是故咸稽首歸命無上尊。</p>
<lb n="0250b23"/>
<p id="pX31p0250b2301" rend="margin-left:1em">智積成佛即今東方阿閦佛也盲瞑者悲昔不見
<lb n="0250b24"/>佛不聞佛名義同盲瞑喜今得見得聞是故稽首
<lb n="0250c01"/>歸命。</p>
<p id="pX31p0250c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">○憺怕者安靜也。</p>
<p id="pX31p0250c0110" type="inline" rend="margin-left:1em">△五請轉法輪。</p>
<lb n="0250c02"/>
<p id="pX31p0250c0201">爾時十六王子偈讚佛<anchor xml:id="begd1e23768"/>已<anchor xml:id="endd1e23768"/>
(至)
重說偈言。</p>
<lb n="0250c03"/>
<p id="pX31p0250c0301">世雄無等倫百福自莊嚴
(至)
當轉無上輪。</p>
<lb n="0250c04"/>
<p id="pX31p0250c0401" rend="margin-left:1em">既云無上輪即十六子請轉滿字教如今佛說華
<lb n="0250c05"/>嚴也。</p>
<p id="pX31p0250c0503" type="inline" rend="margin-left:1em">△二十方梵請法二初威光照動。</p>
<lb n="0250c06"/>
<p id="pX31p0250c0601">佛告諸比丘大通智勝佛
(至)
徧滿世界勝諸天光。</p>
<lb n="0250c07"/>
<p id="pX31p0250c0701" rend="margin-left:1em">過去因果經云薩婆悉達處胎時三千國土朗然
<lb n="0250c08"/>大光日月所不照處而皆大明其中眾生各得相
<lb n="0250c09"/>見初成道時亦如是朝為色天中為欲天晡為鬼
<lb n="0250c10"/>神三時說法夜亦如是引今證昔其相同也。</p>
<p id="pX31p0250c1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0250c11"/>十方梵請二初九方四初東方七初覩其瑞相。</p>
<lb n="0250c12"/>
<p id="pX31p0250c1201">爾時東方五百萬億諸國土中
(至)
倍於常明。</p>
<lb n="0250c13"/>
<p id="pX31p0250c1301" rend="margin-left:1em">△二各各驚駭。</p>
<lb n="0250c14"/>
<p id="pX31p0250c1401">諸梵天王各作是念
(至)
以何因緣而現此相。</p>
<lb n="0250c15"/>
<p id="pX31p0250c1501" rend="margin-left:1em">△三遞相問決。</p>
<lb n="0250c16"/>
<p id="pX31p0250c1601">是時諸梵天王
(至)
為諸梵眾而說偈言。</p>
<lb n="0250c17"/>
<p id="pX31p0250c1701">我等諸宮殿
(至)
而此大光明徧照於十方。</p>
<lb n="0250c18"/>
<p id="pX31p0250c1801" rend="margin-left:1em">△四尋光見佛。</p>
<lb n="0250c19"/>
<p id="pX31p0250c1901">爾時五百萬億國土諸梵天王
(至)
請佛轉法輪。</p>
<lb n="0250c20"/>
<p id="pX31p0250c2001" rend="margin-left:1em">衣裓釋見譬喻品。</p>
<p id="pX31p0250c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△五三業供養。</p>
<lb n="0250c21"/>
<p id="pX31p0250c2101">即時諸梵天王頭面禮佛
(至)
一心同聲以偈頌曰。</p>
<lb n="0250c22"/>
<p id="pX31p0250c2201">世尊甚希有難可得值遇
(至)
惟願哀納受。</p>
<lb n="0250c23"/>
<p id="pX31p0250c2301" rend="margin-left:1em">頭面是身業而作是言及說偈讚歎是口業一心
<lb n="0250c24"/>即意業妙樂云雨華如山樹座猶下其相如何答
<lb n="0251a01"/>不思議事彼此無礙。</p>
<p id="pX31p0251a0109" type="inline" rend="margin-left:1em">○納處處字留也。</p>
<p id="pX31p0251a0116" type="inline" rend="margin-left:1em">△六請佛
<lb n="0251a02"/>說法。</p>
<lb n="0251a03"/>
<p id="pX31p0251a0301">爾時諸梵天王偈讚佛<anchor xml:id="begd1e23923"/>已<anchor xml:id="endd1e23923"/>
(至)
一心同聲而說偈言。</p>
<lb n="0251a04"/>
<p id="pX31p0251a0401">世雄兩足尊惟願演說法以大慈悲力度苦惱眾生。</p>
<lb n="0251a05"/>
<p id="pX31p0251a0501" rend="margin-left:1em">兩足尊者具足定慧二嚴也既云度苦惱眾生即
<lb n="0251a06"/>是請轉半字教如今佛於鹿苑中說三藏教度五
<lb n="0251a07"/>濁八苦眾生也。</p>
<p id="pX31p0251a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△七佛默然許。</p>
<lb n="0251a08"/>
<p id="pX31p0251a0801">爾時大通智勝如來默然許之。</p>
<lb n="0251a09"/>
<p id="pX31p0251a0901" rend="margin-left:1em">△二東南七初覩其瑞相。</p>
<lb n="0251a10"/>
<p id="pX31p0251a1001">又諸比丘東南方
(至)
各自見宮殿光明照曜。</p>
<lb n="0251a11"/>
<p id="pX31p0251a1101" rend="margin-left:1em">△二各各驚駭。</p>
<lb n="0251a12"/>
<p id="pX31p0251a1201">昔所未有歡喜踊躍生希有心。</p>
<lb n="0251a13"/>
<p id="pX31p0251a1301" rend="margin-left:1em">△三遞相問決。</p>
<lb n="0251a14"/>
<p id="pX31p0251a1401">即各相詣共議此事
(至)
為諸梵眾而說偈言。</p>
<lb n="0251a15"/>
<p id="pX31p0251a1501">是事何因緣
(至)
多是佛出世度脫苦眾生。</p>
<lb n="0251a16"/>
<p id="pX31p0251a1601" rend="margin-left:1em">△四尋光見佛。</p>
<lb n="0251a17"/>
<p id="pX31p0251a1701">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
請佛轉法輪。</p>
<lb n="0251a18"/>
<p id="pX31p0251a1801" rend="margin-left:1em">△五三業供養。</p>
<lb n="0251a19"/>
<p id="pX31p0251a1901">時諸梵天王頭面禮佛
(至)
一心同聲以偈頌曰。</p>
<lb n="0251a20"/>
<p id="pX31p0251a2001">聖主天中王
(至)
我等宿福慶今得值世尊。</p>
<lb n="0251a21"/>
<p id="pX31p0251a2101" rend="margin-left:1em">天中王者佛是極果聖人統王十界今是諸天所
<lb n="0251a22"/>讚故云天中王也迦陵頻伽此云妙聲鳥大論云
<lb n="0251a23"/>如迦陵頻伽鳥在㲉中未出發聲微妙勝於餘鳥
<lb n="0251a24"/>正法念經云山名曠野其中多有迦陵頻伽出妙
<lb n="0251b01"/>音聲如是美音若天若人緊那羅等無能及者唯
<lb n="0251b02"/>除如來音聲故云迦陵頻伽聲也眾生盲瞑失於
<lb n="0251b03"/>正見不知出要佛為指示引之令出故云為眾生
<lb n="0251b04"/>作眼也。</p>
<p id="pX31p0251b0404" type="inline" rend="margin-left:1em">△六請佛說法。</p>
<lb n="0251b05"/>
<p id="pX31p0251b0501">爾時諸梵天王偈讚佛<anchor xml:id="begd1e24064"/>已<anchor xml:id="endd1e24064"/>
(至)
一心同聲而說偈言。</p>
<lb n="0251b06"/>
<p id="pX31p0251b0601">大聖轉法論顯示諸法相
(至)
忍善者增益。</p>
<lb n="0251b07"/>
<p id="pX31p0251b0701" rend="margin-left:1em">既云顯示法相度苦眾生即與上東方請轉半字
<lb n="0251b08"/>同。</p>
<p id="pX31p0251b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△七佛默然許。</p>
<lb n="0251b09"/>
<p id="pX31p0251b0901">爾時大通智勝如來默然許之。</p>
<lb n="0251b10"/>
<p id="pX31p0251b1001" rend="margin-left:1em">△三南方七初覩其瑞相。</p>
<lb n="0251b11"/>
<p id="pX31p0251b1101">又諸比丘南方
(至)
各自見宮殿光明照曜。</p>
<lb n="0251b12"/>
<p id="pX31p0251b1201" rend="margin-left:1em">△二各各驚駭。</p>
<lb n="0251b13"/>
<p id="pX31p0251b1301">昔所未有歡喜踊躍生希有心。</p>
<lb n="0251b14"/>
<p id="pX31p0251b1401" rend="margin-left:1em">△三遞相問決。</p>
<lb n="0251b15"/>
<p id="pX31p0251b1501">即各相詣共議此事
(至)
為諸梵眾而說偈言。</p>
<lb n="0251b16"/>
<p id="pX31p0251b1601">我等諸宮殿
(至)
為大德天生為佛出世間。</p>
<lb n="0251b17"/>
<p id="pX31p0251b1701" rend="margin-left:1em">△四尋光見佛。</p>
<lb n="0251b18"/>
<p id="pX31p0251b1801">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
請佛轉法輪。</p>
<lb n="0251b19"/>
<p id="pX31p0251b1901" rend="margin-left:1em">△五三業供養。</p>
<lb n="0251b20"/>
<p id="pX31p0251b2001">時諸梵天王頭面禮佛
(至)
一心同聲以偈頌曰。</p>
<lb n="0251b21"/>
<p id="pX31p0251b2101">世尊甚難見
(至)
世尊大慈愍惟願垂納受。</p>
<lb n="0251b22"/>
<p id="pX31p0251b2201" rend="margin-left:1em">△六請佛說法。</p>
<lb n="0251b23"/>
<p id="pX31p0251b2301">爾時諸梵天王偈讚佛<anchor xml:id="begd1e24184"/>已<anchor xml:id="endd1e24184"/>
(至)
一心同聲以偈頌曰。</p>
<lb n="0251b24"/>
<p id="pX31p0251b2401">惟願天人尊轉無上法輪
(至)
當演深遠音。</p>
<lb n="0251c01"/>
<p id="pX31p0251c0101" rend="margin-left:1em">既云轉無上輪即諸梵請轉對半明滿如今佛說
<lb n="0251c02"/>方等也。</p>
<p id="pX31p0251c0204" type="inline" rend="margin-left:1em">△七佛默然許。</p>
<lb n="0251c03"/>
<p id="pX31p0251c0301">爾時大通智勝如來默然許之。</p>
<lb n="0251c04"/>
<p id="pX31p0251c0401" rend="margin-left:1em">△四總明六方。</p>
<lb n="0251c05"/>
<p id="pX31p0251c0501">西南方乃至下方亦復如是。</p>
<lb n="0251c06"/>
<p id="pX31p0251c0601" rend="margin-left:1em">此西南方并西方西北方北方東北方下方總六
<lb n="0251c07"/>方既云亦復如是則與上南方請轉對半明滿是
<lb n="0251c08"/>同。</p>
<p id="pX31p0251c0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二上方六初覩其瑞相。</p>
<lb n="0251c09"/>
<p id="pX31p0251c0901">爾時上方五百萬億國土
(至)
光明威曜。</p>
<lb n="0251c10"/>
<p id="pX31p0251c1001" rend="margin-left:1em">△二各各驚駭。</p>
<lb n="0251c11"/>
<p id="pX31p0251c1101">昔所未有歡喜踊躍生希有心。</p>
<lb n="0251c12"/>
<p id="pX31p0251c1201" rend="margin-left:1em">△三遞相問決。</p>
<lb n="0251c13"/>
<p id="pX31p0251c1301">即各相詣共議此事
(至)
為諸梵眾而說偈言。</p>
<lb n="0251c14"/>
<p id="pX31p0251c1401">今以何因緣
(至)
為大德天生為佛出世間。</p>
<lb n="0251c15"/>
<p id="pX31p0251c1501" rend="margin-left:1em">△四尋光見佛。</p>
<lb n="0251c16"/>
<p id="pX31p0251c1601">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
請佛轉法輪。</p>
<lb n="0251c17"/>
<p id="pX31p0251c1701" rend="margin-left:1em">△五三業供養。</p>
<lb n="0251c18"/>
<p id="pX31p0251c1801">時諸梵天王頭面禮佛
(至)
一心同聲以偈頌曰。</p>
<lb n="0251c19"/>
<p id="pX31p0251c1901">善哉見諸佛救世之聖尊
(至)
皆共成佛道。</p>
<lb n="0251c20"/>
<p id="pX31p0251c2001" rend="margin-left:1em">△六請佛說法。</p>
<lb n="0251c21"/>
<p id="pX31p0251c2101">爾時五百萬億諸梵天王
(至)
而說偈言。</p>
<lb n="0251c22"/>
<p id="pX31p0251c2201">世尊轉法輪擊甘露法鼓
(至)
無量劫習法。</p>
<lb n="0251c23"/>
<p id="pX31p0251c2301" rend="margin-left:1em">既云擊甘露法鼓復云度苦惱眾生即諸梵請轉
<lb n="0251c24"/>帶半明滿如今佛說般若也。</p>
<p id="pX31p0251c2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二近由二初轉半
<lb n="0252a01"/>字法輪三初佛即受請。</p>
<lb n="0252a02"/>
<p id="pX31p0252a0201">爾時大通智勝如來
(至)
及十六王子請。</p>
<lb n="0252a03"/>
<p id="pX31p0252a0301" rend="margin-left:1em">此結緣近由也由佛受請說法故十六王子後得
<lb n="0252a04"/>覆講正作緣。</p>
<p id="pX31p0252a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正轉法輪。</p>
<lb n="0252a05"/>
<p id="pX31p0252a0501">即時三轉十二行法輪。</p>
<lb n="0252a06"/>
<p id="pX31p0252a0601" rend="margin-left:1em">此下先轉半字法輪也三轉者謂示勸證示轉者
<lb n="0252a07"/>謂此是苦乃至此是道勸轉者謂苦應知集應斷
<lb n="0252a08"/>滅應證道應脩證轉者謂苦我<anchor xml:id="begd1e24379"/>已<anchor xml:id="endd1e24379"/>知不復更知乃
<lb n="0252a09"/>至道我<anchor xml:id="begd1e24387"/>已<anchor xml:id="endd1e24387"/>脩不復更脩示謂示其相狀勸謂勸其
<lb n="0252a10"/>令脩證謂引<anchor xml:id="begd1e24396"/>己<anchor xml:id="endd1e24396"/>證彼聲聞根鈍為其三轉緣覺次
<lb n="0252a11"/>之為其再轉菩薩根利為其一轉此且一往說耳
<lb n="0252a12"/>通方例皆三轉十二行者一約教謂四諦各有示
<lb n="0252a13"/>勸證即十二教法輪也二約行謂四諦三轉皆生
<lb n="0252a14"/>眼智明覺即十二行法輪也或通三人或約一人
<lb n="0252a15"/>今就見諦道三人利根聞示轉其次者聞勸轉其
<lb n="0252a16"/>次者聞證轉各生眼智明覺三人合舉故言十二
<lb n="0252a17"/>行也教行相循共能摧惑名之為輪。</p>
<lb n="0252a18"/>
<p id="pX31p0252a1801">若沙門婆羅門若天魔梵及餘世間所不能轉。</p>
<lb n="0252a19"/>
<p id="pX31p0252a1901" rend="margin-left:1em">所不能轉者沙門不聞尚不能知何況能轉支佛
<lb n="0252a20"/>雖悟口不能說婆羅門雖聞其名不解其理魔王
<lb n="0252a21"/>梵王亦爾夫轉者轉此法度入他心令彼得悟破
<lb n="0252a22"/>六十二見乃名轉法輪為無此義魔梵等所以不
<lb n="0252a23"/>能轉也妙樂云沙門謂佛法出家者不因佛說尚
<lb n="0252a24"/>不知名豈能轉耶沙門尚爾況餘眾耶有云外道
<lb n="0252b01"/>中出家者名沙門若爾何故云尚不能知當知以
<lb n="0252b02"/>正況邪。</p>
<lb n="0252b03"/>
<p id="pX31p0252b0301">謂是苦是苦集是苦滅是苦滅道。</p>
<lb n="0252b04"/>
<p id="pX31p0252b0401" rend="margin-left:1em">此為聲聞人先轉生滅四諦法輪也謂是苦者法
<lb n="0252b05"/>界次第云苦以逼惱為義一切有為心行常為無
<lb n="0252b06"/>常患累之所逼惱故名為苦謂三苦八苦略而言
<lb n="0252b07"/>之即三界內六道生死是其苦也集者招集為義
<lb n="0252b08"/>即見思惑惑與業俱能招生死故名為集集為因
<lb n="0252b09"/>苦為果果必有因故云是苦集此世間因果也滅
<lb n="0252b10"/>者滅以滅無為義惑業既盡則無生死之累故云
<lb n="0252b11"/>是苦滅也滅諦之體是二涅槃若子縛<anchor xml:id="begd1e24470"/>已<anchor xml:id="endd1e24470"/>盡名有
<lb n="0252b12"/>餘涅槃若<g ref="CB01926"/>身滅智名無餘涅槃道者道以能通
<lb n="0252b13"/>為義正道及助道是二相扶能通至涅槃故名為
<lb n="0252b14"/>道道能滅苦故云是苦滅道略則戒定慧廣則三
<lb n="0252b15"/>十七道品道為因滅為果此出世因果也止觀云
<lb n="0252b16"/>法性自天而然集不能染苦不能惱道不能通滅
<lb n="0252b17"/>不能淨如雲籠月不能妨害却煩惱<anchor xml:id="begd1e24493"/>已<anchor xml:id="endd1e24493"/>乃見法性
<lb n="0252b18"/>輔行云當知苦集但是能覆不能惱染道滅能顯
<lb n="0252b19"/>而法性之理本淨法性如月苦集如雲道如却除
<lb n="0252b20"/>滅如却<anchor xml:id="begd1e24509"/>已<anchor xml:id="endd1e24509"/>。</p>
<lb n="0252b21"/>
<p id="pX31p0252b2101">及廣說十二因緣法
(至)
生緣老死憂悲苦惱。</p>
<lb n="0252b22"/>
<p id="pX31p0252b2201" rend="margin-left:1em">此為支佛轉十二因緣法輪也展轉感果為因互
<lb n="0252b23"/>相由藉為緣無明者過去一切煩惱皆是無明體
<lb n="0252b24"/>即是癡迷暗為性無所明了故曰無明即是惑也
<lb n="0252c01"/>行者於過去世造作諸業名之為行由惑造業故
<lb n="0252c02"/>云無明緣行此二屬過去因也識者有了別義名
<lb n="0252c03"/>之為識以業成故牽生三界意識妄念投托母胎
<lb n="0252c04"/>故云行緣識既托母胎即有煖息識三事七日一
<lb n="0252c05"/>轉而成心色名是心色是質故云識緣名色六入
<lb n="0252c06"/>者六根成此胎中以根有入塵之義名之為入既
<lb n="0252c07"/>有心色即成就六根故云名色緣六入觸者出胎
<lb n="0252c08"/>
<anchor xml:id="begd1e24551"/>已<anchor xml:id="endd1e24551"/>後至三四歲由根對塵而未能了知是名為觸
<lb n="0252c09"/>故云六入緣觸受者領納名受從五六歲至十二
<lb n="0252c10"/>三因六塵觸六根即領納前境好惡等事雖能了
<lb n="0252c11"/>別然未能起貪愛之心故云觸緣受此五屬現在
<lb n="0252c12"/>果也愛者從十四五歲至十八九貪於種種勝妙
<lb n="0252c13"/>資具及色欲等境然猶未能廣徧追求由領納故
<lb n="0252c14"/>即起貪愛故云受緣愛取者從二十歲後凡見一
<lb n="0252c15"/>切境皆生取著心由愛生著故云愛緣取此之愛
<lb n="0252c16"/>取又為未來生死之因屬煩惱與過去無明同有
<lb n="0252c17"/>者既著諸境起善惡業積集牽引當生三有故云
<lb n="0252c18"/>取緣有亦為未來生死之因屬業與過去行同生
<lb n="0252c19"/>者謂六道中受生也從有還受後世之生故云有
<lb n="0252c20"/>緣生老死者受生之身熟壞名老死故云生緣老
<lb n="0252c21"/>死此二屬未來果也文末而云憂悲苦惱者如妙
<lb n="0252c22"/>玄云老死必憂悲也。</p>
<lb n="0252c23"/>
<p id="pX31p0252c2301">無明滅則行滅
(至)
生滅則老死憂悲苦惱滅。</p>
<lb n="0252c24"/>
<p id="pX31p0252c2401" rend="margin-left:1em">十二因緣還是別相細觀四諦耳約苦集即有無
<lb n="0253a01"/>明乃至老死約道滅即有無明滅乃至老死滅也
<lb n="0253a02"/>逆順觀察並由無明為本故無明滅則行滅乃至
<lb n="0253a03"/>生滅則老死滅也。</p>
<p id="pX31p0253a0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞法得道。</p>
<lb n="0253a04"/>
<p id="pX31p0253a0401">佛於天人大眾之中
(至)
無量無邊不可稱數。</p>
<lb n="0253a05"/>
<p id="pX31p0253a0501" rend="margin-left:1em">不受一切法者不受諸見悟初果也得解脫者脫
<lb n="0253a06"/>子果兩縛得無學也深妙定者即俱解脫也三明
<lb n="0253a07"/>等如前釋初說四諦十二因緣時六百萬億那由
<lb n="0253a08"/>他人得道第二三四說法時得悟之人轉多於前
<lb n="0253a09"/>故不可稱數妙樂云俱解脫人具足觀練熏修事
<lb n="0253a10"/>定名深妙耳。</p>
<p id="pX31p0253a1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△二轉滿字法輪七初王子出家。</p>
<lb n="0253a11"/>
<p id="pX31p0253a1101">爾時十六王子
(至)
求阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0253a12"/>
<p id="pX31p0253a1201" rend="margin-left:1em">沙彌此云息慈謂息惡行慈也諸根者六根也六
<lb n="0253a13"/>根清淨故言通利又六根互用故言通入佛境界
<lb n="0253a14"/>故言利智慧明了者開示悟入也。</p>
<p id="pX31p0253a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二請修學法。</p>
<lb n="0253a15"/>
<p id="pX31p0253a1501">俱白佛言世尊是諸無量
(至)
深心所念佛自證知。</p>
<lb n="0253a16"/>
<p id="pX31p0253a1601" rend="margin-left:1em">十六子再請廢半明滿如今佛說法華也彼佛初
<lb n="0253a17"/>說圓頓諸子大乘功德悉皆具足復愍諸方便未
<lb n="0253a18"/>為究竟故重請佛開權顯實也聲聞皆<anchor xml:id="begd1e24675"/>已<anchor xml:id="endd1e24675"/>成就者
<lb n="0253a19"/>明其障除大乘機動是故為請我等志願如來知
<lb n="0253a20"/>見者此法華經但明佛之知見唯志於此即正請
<lb n="0253a21"/>滿字廢半之文明顯為若此也。</p>
<p id="pX31p0253a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△三所將出家。</p>
<lb n="0253a22"/>
<p id="pX31p0253a2201">爾時轉輪聖王所將眾中
(至)
亦求出家王即聽許。</p>
<lb n="0253a23"/>
<p id="pX31p0253a2301" rend="margin-left:1em">△四受請說法。</p>
<lb n="0253a24"/>
<p id="pX31p0253a2401">爾時彼佛受沙彌請
(至)
皆共受持諷誦通利。</p>
<lb n="0253b01"/>
<p id="pX31p0253b0101" rend="margin-left:1em">過二萬劫者上既為三乘說諦緣等教後受諸子
<lb n="0253b02"/>請又說法華故知不容中間默然無說二萬劫中
<lb n="0253b03"/>必說方等般若故下偈文云說六波羅蜜及諸神
<lb n="0253b04"/>通事般若是行神通是事如今諸方等經多明不
<lb n="0253b05"/>思議諸神通事故知是彼佛說方等也又偈云分
<lb n="0253b06"/>別真實法即是大品明實相般若意故知是彼佛
<lb n="0253b07"/>說般若也。</p>
<p id="pX31p0253b0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△五眾解不解。</p>
<lb n="0253b08"/>
<p id="pX31p0253b0801">說是經時十六菩薩沙彌
(至)
千萬億眾皆生疑惑。</p>
<lb n="0253b09"/>
<p id="pX31p0253b0901" rend="margin-left:1em">十六沙彌及二乘即信解眾其餘千萬皆生疑惑
<lb n="0253b10"/>是不解眾此不解眾即於十六子聽覆講結法華
<lb n="0253b11"/>之緣者也。</p>
<p id="pX31p0253b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">△六說經時節。</p>
<lb n="0253b12"/>
<p id="pX31p0253b1201">佛說是經於八千劫未曾休廢。</p>
<lb n="0253b13"/>
<p id="pX31p0253b1301" rend="margin-left:1em">△七說<anchor xml:id="begd1e24765"/>已<anchor xml:id="endd1e24765"/>入定。</p>
<lb n="0253b14"/>
<p id="pX31p0253b1401">說此經<anchor xml:id="begd1e24776"/>已<anchor xml:id="endd1e24776"/>即入靜室住於禪定八萬四千劫。</p>
<lb n="0253b15"/>
<p id="pX31p0253b1501" rend="margin-left:1em">彼佛說法華後入定正是結緣之近由由佛入定
<lb n="0253b16"/>不出千萬億種諸疑惑者無所諮問故十六沙彌
<lb n="0253b17"/>為其覆講說法華經也妙樂云八萬四千劫者須
<lb n="0253b18"/>得具明時節之意諸佛奚嘗不與定俱但由物機
<lb n="0253b19"/>在十六子結緣齊限故爾許時正法華云入定經
<lb n="0253b20"/>三十萬劫不知法護何以所譯其數頓乖。</p>
<p id="pX31p0253b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正
<lb n="0253b21"/>結緣二初法說結緣二初明昔共結緣四初知佛
<lb n="0253b22"/>入定。</p>
<lb n="0253b23"/>
<p id="pX31p0253b2301">是時十六菩薩沙彌知佛入室寂然禪定。</p>
<lb n="0253b24"/>
<p id="pX31p0253b2401" rend="margin-left:1em">△二王子覆講。</p>
<lb n="0253c01"/>
<p id="pX31p0253c0101">各升法座亦於八萬四千劫
(至)
廣說分別妙法華經。</p>
<lb n="0253c02"/>
<p id="pX31p0253c0201" rend="margin-left:1em">由佛入定所以得說佛知一化將畢不復熟此段
<lb n="0253c03"/>之人故令王子共其結緣又知此等必由王子究
<lb n="0253c04"/>竟得度所以入定久而不出也。</p>
<p id="pX31p0253c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">△三眾得利益。</p>
<lb n="0253c05"/>
<p id="pX31p0253c0501">一一皆度六百萬億那由他
(至)
三藐三菩提心。</p>
<lb n="0253c06"/>
<p id="pX31p0253c0601" rend="margin-left:1em">皆發菩提心故云度若初發心時誓願當作佛<anchor xml:id="begd1e24849"/>已<anchor xml:id="endd1e24849"/>
<lb n="0253c07"/>過於世間即是度七方便彼岸義也那由他眾生
<lb n="0253c08"/>即上不解之眾也示教利喜者指示為示教詔為
<lb n="0253c09"/>教令彼得益為利喜他得利為喜。</p>
<p id="pX31p0253c0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△四佛定起歎
<lb n="0253c10"/>二初稱歎菩薩。</p>
<lb n="0253c11"/>
<p id="pX31p0253c1101">大通智勝佛過八萬四千劫
(至)
開示眾生令入其中。</p>
<lb n="0253c12"/>
<p id="pX31p0253c1201" rend="margin-left:1em">△二勸物親近二初勸親近。</p>
<lb n="0253c13"/>
<p id="pX31p0253c1301">汝等皆當數數親近而供養之。</p>
<lb n="0253c14"/>
<p id="pX31p0253c1401" rend="margin-left:1em">△二釋勸意。</p>
<lb n="0253c15"/>
<p id="pX31p0253c1501">所以者何若聲聞辟支佛
(至)
三藐三菩提如來之慧。</p>
<lb n="0253c16"/>
<p id="pX31p0253c1601" rend="margin-left:1em">△二明中間值遇。</p>
<lb n="0253c17"/>
<p id="pX31p0253c1701">佛告諸比丘
(至)
得值四萬億諸佛世尊于今不盡。</p>
<lb n="0253c18"/>
<p id="pX31p0253c1801" rend="margin-left:1em">此明中間常逢值逢值有三種若相逢遇常受大
<lb n="0253c19"/>乘此輩中間皆<anchor xml:id="begd1e24918"/>已<anchor xml:id="endd1e24918"/>成就不至於今若相逢遇遇其
<lb n="0253c20"/>退大仍接以小此輩中間猶故未盡今得還聞大
<lb n="0253c21"/>乘之教三但論遇小不論遇大則中間未度于今
<lb n="0253c22"/>亦不盡今方始受大乃至滅後得道者是也問如
<lb n="0253c23"/>上塵數多許時節今始得羅漢如此則無生法忍
<lb n="0253c24"/>何易可階答大聖善巧依四悉檀作如是說或為
<lb n="0254a01"/>厭佛道長遠者說短於佛道生輕易想者說長此
<lb n="0254a02"/>對治悉檀也或為發生宿善作長短說此為人悉
<lb n="0254a03"/>檀也或隨世間所欲作長短說此世界悉檀也或
<lb n="0254a04"/>為聞說長短即得入理此第一義悉檀也當知言
<lb n="0254a05"/>如許劫方今得羅漢者此是權行引諸實行令入
<lb n="0254a06"/>道耳妙樂云逢值有三種者前二可知第三既云
<lb n="0254a07"/>但論遇小中間之言自望元初結小緣者耳第三
<lb n="0254a08"/>類人未曾聞大便即流轉此人即以初聞小時為
<lb n="0254a09"/>初結緣復於中間唯習於小今遇王子初且聞小
<lb n="0254a10"/>人見釋迦一代教中一分聲聞未發心者便即判
<lb n="0254a11"/>云永滅無發是則不知如來長遠之化問此經何
<lb n="0254a12"/>文赴其樂短答如龍女成佛及法師品隨聞一句
<lb n="0254a13"/>一偈乃至一念隨喜者當得阿耨菩提雖無時節
<lb n="0254a14"/>計應非遠小乘教中多分說長大乘教中多分說
<lb n="0254a15"/>短。</p>
<p id="pX31p0254a1502" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明今說法華二初結會古今二初結師古
<lb n="0254a16"/>今。</p>
<lb n="0254a17"/>
<p id="pX31p0254a1701">諸比丘我今語汝
(至)
成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0254a18"/>
<p id="pX31p0254a1801" rend="margin-left:1em">阿閦淨名經云有國名妙喜佛號無動疏云阿之
<lb n="0254a19"/>言無閦之言動阿彌陀清淨平等覺經翻無量清
<lb n="0254a20"/>淨無量壽經翻無量壽稱讚淨土經云其中世尊
<lb n="0254a21"/>名無量壽及無量光釋迦翻能仁是姓牟尼翻寂
<lb n="0254a22"/>默是字能仁則慈悲利物寂默則智慧冥理以利
<lb n="0254a23"/>物故不住涅槃以冥理故不住生死餘佛名未見
<lb n="0254a24"/>所出不敢妄解娑婆亦曰索訶此云堪忍乃三千
<lb n="0254b01"/>大千世界為一佛之化境也悲華經云何名娑婆
<lb n="0254b02"/>是諸眾生忍受三毒及諸煩惱能忍斯惡故名忍
<lb n="0254b03"/>土。</p>
<p id="pX31p0254b0302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二會徒古今二初會現在徒四初不退住大。</p>
<lb n="0254b04"/>
<p id="pX31p0254b0401">諸比丘我等為沙彌時
(至)
三藐三菩提。</p>
<lb n="0254b05"/>
<p id="pX31p0254b0501" rend="margin-left:1em">此言下大種之後中間不退住無上道。</p>
<p id="pX31p0254b0516" type="inline" rend="margin-left:1em">△二退住
<lb n="0254b06"/>聲聞。</p>
<lb n="0254b07"/>
<p id="pX31p0254b0701">此諸眾生于今有住
(至)
應以是法漸入佛道。</p>
<lb n="0254b08"/>
<p id="pX31p0254b0801" rend="margin-left:1em">此言下種之後中間退大向小住聲聞位佛以大
<lb n="0254b09"/>乘教化于今漸入佛道。</p>
<p id="pX31p0254b0910" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋退住意。</p>
<lb n="0254b10"/>
<p id="pX31p0254b1001">所以者何如來智慧難信難解。</p>
<lb n="0254b11"/>
<p id="pX31p0254b1101" rend="margin-left:1em">此釋退住之意雖下大種葢緣佛之智慧難以信
<lb n="0254b12"/>解所以退大向小。</p>
<p id="pX31p0254b1208" type="inline" rend="margin-left:1em">△四正結古今。</p>
<lb n="0254b13"/>
<p id="pX31p0254b1301">爾時所化無量恒河沙等眾生者汝等諸比丘。</p>
<lb n="0254b14"/>
<p id="pX31p0254b1401" rend="margin-left:1em">爾時者指大通佛所為其下種時也。</p>
<p id="pX31p0254b1415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二會未來
<lb n="0254b15"/>徒二初正會。</p>
<lb n="0254b16"/>
<p id="pX31p0254b1601">及我滅度後未來世中聲聞弟子是也。</p>
<lb n="0254b17"/>
<p id="pX31p0254b1701" rend="margin-left:1em">△二釋疑。</p>
<lb n="0254b18"/>
<p id="pX31p0254b1801">我滅度後復有弟子
(至)
除諸如來方便說法。</p>
<lb n="0254b19"/>
<p id="pX31p0254b1901" rend="margin-left:1em">疑者云現在者得聞佛說法華得入一道可是結
<lb n="0254b20"/>緣之流若未來者不聞法華而入滅度此等豈能
<lb n="0254b21"/>捨小得入一乘釋云雖滅度之我於餘國作佛終
<lb n="0254b22"/>當得聞是經餘國者即方便有餘土也除諸如來
<lb n="0254b23"/>方便說者斷疑也三乘是方便說其實無三也。</p>
<p id="pX31p0254b2319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0254b24"/>二明說法華三初時眾清淨。</p>
<lb n="0254c01"/>
<p id="pX31p0254c0101">諸比丘若如來自知
(至)
了達空法深入禪定。</p>
<lb n="0254c02"/>
<p id="pX31p0254c0201" rend="margin-left:1em">涅槃時到者諸佛出世化道將畢之時即說法華
<lb n="0254c03"/>如迦葉佛日月燈明佛等出於淨土說法華竟即
<lb n="0254c04"/>入涅槃釋迦出於穢土說法華竟仍唱當滅更說
<lb n="0254c05"/>涅槃眾又清淨者既得三藏教益免於五濁八苦
<lb n="0254c06"/>之難也信解堅固者於方等教心相體信也了達
<lb n="0254c07"/>空法者聞般若說法於空法中心得了達即是轉
<lb n="0254c08"/>教意也。</p>
<p id="pX31p0254c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正說法華。</p>
<lb n="0254c09"/>
<p id="pX31p0254c0901">便集諸菩薩及聲聞眾
(至)
唯一佛乘得滅度耳。</p>
<lb n="0254c10"/>
<p id="pX31p0254c1001" rend="margin-left:1em">集諸菩薩是聚會親族及聲聞眾是命其子上釋
<lb n="0254c11"/>親族法身大士為影響眾以此文驗之其義明也
<lb n="0254c12"/>世間無有二乘等者準理世無一人合永入滅會
<lb n="0254c13"/>必歸大。</p>
<p id="pX31p0254c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋前開意。</p>
<lb n="0254c14"/>
<p id="pX31p0254c1401">比丘當知如來方便
(至)
是人若聞則便信受。</p>
<lb n="0254c15"/>
<p id="pX31p0254c1501" rend="margin-left:1em">此承上文意也若世無二乘得滅度者如來何故
<lb n="0254c16"/>施三釋云比丘當知如來以方便權智深知眾生
<lb n="0254c17"/>有小性欲著於五塵弊於五濁故先說三乘涅槃
<lb n="0254c18"/>令破蔽免難後說一也。</p>
<p id="pX31p0254c1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說結緣二初開譬
<lb n="0254c19"/>二初導師譬五初五百由旬譬。</p>
<lb n="0254c20"/>
<p id="pX31p0254c2001">譬如五百由旬。</p>
<lb n="0254c21"/>
<p id="pX31p0254c2101" rend="margin-left:1em">五百由旬譬上未度之眾樂著諸有輪迴處所即
<lb n="0254c22"/>擬火宅中其家廣大三界無安方便品安隱對不
<lb n="0254c23"/>安隱之意也約土言之三界同居土為三百方便
<lb n="0254c24"/>有餘土為四百實報土為五百約惑言之見惑為
<lb n="0255a01"/>一百五下分惑為二百五上分惑為三百塵沙惑
<lb n="0255a02"/>為四百無明惑為五百約觀言之入空觀能過三
<lb n="0255a03"/>百入假觀能過四百入中觀能過五百由旬如前
<lb n="0255a04"/>釋。</p>
<p id="pX31p0255a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">△二險難惡道譬。</p>
<lb n="0255a05"/>
<p id="pX31p0255a0501">險難惡道曠絕無人怖畏之處。</p>
<lb n="0255a06"/>
<p id="pX31p0255a0601" rend="margin-left:1em">險難惡道譬上未度之眾煩惱垢重即擬火宅中
<lb n="0255a07"/>火起方便品安隱對不安隱之法也分段變易二
<lb n="0255a08"/>種生死此即果險難也見思塵沙無明此即因險
<lb n="0255a09"/>難也由此因果故言惡道也道有二種一曠絕有
<lb n="0255a10"/>人可依二曠絕無人可依有人可依者譬生死中
<lb n="0255a11"/>有涅槃煩惱中有菩提雖復曠絕則有人可依此
<lb n="0255a12"/>通指衍門三教也若生死煩惱無涅槃菩提如藥
<lb n="0255a13"/>中無病病中無藥此則曠絕無人可依多是三藏
<lb n="0255a14"/>二乘據理通於通教二乘也。</p>
<p id="pX31p0255a1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△三若有多眾譬。</p>
<lb n="0255a15"/>
<p id="pX31p0255a1501">若有多眾。</p>
<lb n="0255a16"/>
<p id="pX31p0255a1601" rend="margin-left:1em">譬上王子所化百千萬億種皆生疑惑不解之眾
<lb n="0255a17"/>生也即擬火宅中三十子五百人方便品中知眾
<lb n="0255a18"/>生性欲意。</p>
<p id="pX31p0255a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△四欲至寶處譬。</p>
<lb n="0255a19"/>
<p id="pX31p0255a1901">欲過此道至珍寶處。</p>
<lb n="0255a20"/>
<p id="pX31p0255a2001" rend="margin-left:1em">二乘斷見思出三界故言欲過此道更斷塵沙無
<lb n="0255a21"/>明求至無上種覺故言至珍寶處。</p>
<p id="pX31p0255a2114" type="inline" rend="margin-left:1em">△五有一導師
<lb n="0255a22"/>譬。</p>
<lb n="0255a23"/>
<p id="pX31p0255a2301">有一導師聰慧明達善知險道通塞之相。</p>
<lb n="0255a24"/>
<p id="pX31p0255a2401" rend="margin-left:1em">有一導師者即第十六王子也眼耳清淨曰聰意
<lb n="0255b01"/>清淨曰達總而言之即六根清淨也慧即一心三
<lb n="0255b02"/>智明即具足五眼又三明為明十力為達妙樂云
<lb n="0255b03"/>六根清淨初住分得即十六子初結緣時今八方
<lb n="0255b04"/>作佛唯在極果故釋慧明云三智五眼三明十力
<lb n="0255b05"/>也通塞者謂苦集十二因緣六蔽塵沙無明為塞
<lb n="0255b06"/>道滅滅因緣智六度一心三觀為通。</p>
<p id="pX31p0255b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△二將導譬
<lb n="0255b07"/>三初所將人眾譬。</p>
<lb n="0255b08"/>
<p id="pX31p0255b0801">將導眾人欲過此難。</p>
<lb n="0255b09"/>
<p id="pX31p0255b0901" rend="margin-left:1em">譬本結緣未得度者本緣不失而為導師所將。</p>
<p id="pX31p0255b0919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0255b10"/>二中路懈退譬二初退大三初中路懈退。</p>
<lb n="0255b11"/>
<p id="pX31p0255b1101">所將人眾中路懈退。</p>
<lb n="0255b12"/>
<p id="pX31p0255b1201" rend="margin-left:1em">所將人眾者正譬中間相值退大取小之人也中
<lb n="0255b13"/>路者非是半途名中路但以發心為始至佛為終
<lb n="0255b14"/>此兩楹之間而起退大之意故名中路也。</p>
<p id="pX31p0255b1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二白
<lb n="0255b15"/>導師言。</p>
<lb n="0255b16"/>
<p id="pX31p0255b1601">白導師言我等疲極而復怖畏。</p>
<lb n="0255b17"/>
<p id="pX31p0255b1701" rend="margin-left:1em">言導師者自有通途慈悲導師如文云有一導師
<lb n="0255b18"/>將導眾人者是也自有結緣導師如文云所將人
<lb n="0255b19"/>眾白導師言是也自有權智導師如文云導師多
<lb n="0255b20"/>諸方便者是也自有實智導師如文云導師知此
<lb n="0255b21"/>人眾是也今言白導師者正白結緣之導師也以
<lb n="0255b22"/>其退大則大滅接小則小生一生一滅感於法身
<lb n="0255b23"/>呼此為白王子知其退大即是聞其所白善根微
<lb n="0255b24"/>弱無明所翳故言疲極憚生死名為怖畏妙樂云
<lb n="0255c01"/>此四導師第一通因果第二唯在因三四唯在果
<lb n="0255c02"/>言通途者通他人故言結緣者局我師故言權智
<lb n="0255c03"/>者取施小時言實智者取開權時四從時異人秪
<lb n="0255c04"/>是一並是王子從始至今言感於法身者大機<anchor xml:id="begd1e25383"/>已<anchor xml:id="endd1e25383"/>
<lb n="0255c05"/>滅小機當生故未見應佛冥感法身也。</p>
<p id="pX31p0255c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不能
<lb n="0255c06"/>復進。</p>
<lb n="0255c07"/>
<p id="pX31p0255c0701">不能復進前路猶遠今欲退還。</p>
<lb n="0255c08"/>
<p id="pX31p0255c0801" rend="margin-left:1em">不能復進前路猶遠者見思塵沙無明難可卒斷
<lb n="0255c09"/>也然用小乘接之不令頓還本處亦有進義。</p>
<p id="pX31p0255c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0255c10"/>接小四初多方便。</p>
<lb n="0255c11"/>
<p id="pX31p0255c1101">導師多諸方便。</p>
<lb n="0255c12"/>
<p id="pX31p0255c1201" rend="margin-left:1em">此譬擬宜即以小接也。</p>
<p id="pX31p0255c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△二傷失寶。</p>
<lb n="0255c13"/>
<p id="pX31p0255c1301">而作是念此等可愍云何捨大珍寶而欲退還。</p>
<lb n="0255c14"/>
<p id="pX31p0255c1401" rend="margin-left:1em">傷其失寶譬知有小無大也。</p>
<p id="pX31p0255c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">△三化作城二初作
<lb n="0255c15"/>化。</p>
<lb n="0255c16"/>
<p id="pX31p0255c1601">作是念<anchor xml:id="begd1e25444"/>已<anchor xml:id="endd1e25444"/>以方便力
(至)
過三百由旬化作一城。</p>
<lb n="0255c17"/>
<p id="pX31p0255c1701" rend="margin-left:1em">此正用方便之教教化二乘斷見思惑出三界苦
<lb n="0255c18"/>故云過三百由旬令其權證真空涅槃故云化作
<lb n="0255c19"/>一城。</p>
<p id="pX31p0255c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說化。</p>
<lb n="0255c20"/>
<p id="pX31p0255c2001">告眾人言汝等勿怖
(至)
若能前至寶所亦可得去。</p>
<lb n="0255c21"/>
<p id="pX31p0255c2101" rend="margin-left:1em">此譬擬上勸示證三轉也汝等勿怖莫得退還是
<lb n="0255c22"/>勸轉勸令進入城也今此大城可於中止隨意所
<lb n="0255c23"/>作是示轉示城可住也若入是城快得安隱是證
<lb n="0255c24"/>轉證城安隱也前至寶所亦可得去者三藏教中
<lb n="0256a01"/>未論前進義在衍門約共菩薩寶所有二義若用
<lb n="0256a02"/>究竟則以極果為寶所故上文云唯佛與佛乃能
<lb n="0256a03"/>究盡諸法實相若分入即以初發心住為寶所故
<lb n="0256a04"/>上文云無上寶聚不求目得又云得佛法分佛子
<lb n="0256a05"/>所應得者皆<anchor xml:id="begd1e25497"/>已<anchor xml:id="endd1e25497"/>得之。</p>
<p id="pX31p0256a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△四入城譬。</p>
<lb n="0256a06"/>
<p id="pX31p0256a0601">是時疲極之眾心大歡喜
(至)
生<anchor xml:id="begd1e25513"/>已<anchor xml:id="endd1e25513"/>度想生安隱想。</p>
<lb n="0256a07"/>
<p id="pX31p0256a0701" rend="margin-left:1em">大歡喜即聞慧未曾有即煖位免惡道即頂位快
<lb n="0256a08"/>安隱即忍位前入城即見諦位<anchor xml:id="begd1e25526"/>已<anchor xml:id="endd1e25526"/>度想即無學位
<lb n="0256a09"/>此與火宅適子願故勇銳推排出宅同也生<anchor xml:id="begd1e25534"/>已<anchor xml:id="endd1e25534"/>度
<lb n="0256a10"/>想如得盡智安隱想如得無生智又具智德如<anchor xml:id="begd1e25543"/>已<anchor xml:id="endd1e25543"/>
<lb n="0256a11"/>度證斷德如安隱也。</p>
<p id="pX31p0256a1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△三引至寶所譬二初知息
<lb n="0256a12"/>
<anchor xml:id="begd1e25554"/>已<anchor xml:id="endd1e25554"/>。</p>
<lb n="0256a13"/>
<p id="pX31p0256a1301">爾時導師知此人眾既得止息無復疲倦。</p>
<lb n="0256a14"/>
<p id="pX31p0256a1401" rend="margin-left:1em">既得止息無復疲倦者譬上涅槃時到眾又清淨
<lb n="0256a15"/>而得免難大機當發也。</p>
<p id="pX31p0256a1510" type="inline" rend="margin-left:1em">△二向寶所。</p>
<lb n="0256a16"/>
<p id="pX31p0256a1601">即滅化城
(至)
向者大城我所化作為止息耳。</p>
<lb n="0256a17"/>
<p id="pX31p0256a1701" rend="margin-left:1em">即滅化城引向寶所譬上正說法華示真實相寶
<lb n="0256a18"/>處在近向者大城我所化作即舉廢權譬以帖顯
<lb n="0256a19"/>實譬也問凡五處開三顯一為有何異答通論無
<lb n="0256a20"/>異別論有差方便品約教開三顯一文云如來但
<lb n="0256a21"/>以一佛乘故為眾生說法無二亦無三也火宅約
<lb n="0256a22"/>行開三顯一車是運義運則譬行文云各乘大車
<lb n="0256a23"/>遊於四方嬉戲快樂也信解品中約人開三顯一
<lb n="0256a24"/>結會傭作之人即是長者之兒文云我等昔來真
<lb n="0256b01"/>是佛子也藥草喻中約差別無差別明權實不的
<lb n="0256b02"/>去取但明眾生不知佛令其知若七種差別即知
<lb n="0256b03"/>權同依一理無差別即知實差別無差別無差別
<lb n="0256b04"/>而差別令知此意耳終不說言無一有一此約自
<lb n="0256b05"/>行權實二智隨自意語故佛能知而眾生不知也
<lb n="0256b06"/>今化城正約理開三顯一寶所化城皆是大小兩
<lb n="0256b07"/>理破除二乘化理顯於寶所真實一理也妙樂云
<lb n="0256b08"/>五處明開權中雖各於教行人理及知不知且隨
<lb n="0256b09"/>文相一往而說故一一文皆須並具四一明如來
<lb n="0256b10"/>知不知等也。</p>
<p id="pX31p0256b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬二初正合二初合導師譬
<lb n="0256b11"/>五初正合上導師。</p>
<lb n="0256b12"/>
<p id="pX31p0256b1201">諸比丘如來亦復如是。</p>
<lb n="0256b13"/>
<p id="pX31p0256b1301" rend="margin-left:1em">△二合多諸人眾。</p>
<lb n="0256b14"/>
<p id="pX31p0256b1401">今為汝等作大導師。</p>
<lb n="0256b15"/>
<p id="pX31p0256b1501" rend="margin-left:1em">妙樂云今為汝等作大導師為合多諸人眾者此
<lb n="0256b16"/>以能將顯於所將。</p>
<p id="pX31p0256b1608" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合險難惡道。</p>
<lb n="0256b17"/>
<p id="pX31p0256b1701">知諸生死煩惱惡道險難。</p>
<lb n="0256b18"/>
<p id="pX31p0256b1801" rend="margin-left:1em">△四合五百由旬。</p>
<lb n="0256b19"/>
<p id="pX31p0256b1901">長遠。</p>
<lb n="0256b20"/>
<p id="pX31p0256b2001" rend="margin-left:1em">△五合聰慧明達亦合至珍寶處。</p>
<lb n="0256b21"/>
<p id="pX31p0256b2101">應去應度。</p>
<lb n="0256b22"/>
<p id="pX31p0256b2201" rend="margin-left:1em">合上聰慧明達善知險道通塞之相亦是合上欲
<lb n="0256b23"/>過險道至珍寶處也。</p>
<p id="pX31p0256b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合將導譬三初合所將
<lb n="0256b24"/>人眾。</p>
<lb n="0256c01"/>
<p id="pX31p0256c0101">若眾生。</p>
<lb n="0256c02"/>
<p id="pX31p0256c0201" rend="margin-left:1em">△二合退大接小二初合退大三初合中路懈退。</p>
<lb n="0256c03"/>
<p id="pX31p0256c0301">但聞一佛乘者。</p>
<lb n="0256c04"/>
<p id="pX31p0256c0401" rend="margin-left:1em">合上中路懈退無大機意也。</p>
<p id="pX31p0256c0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合白導師言。</p>
<lb n="0256c05"/>
<p id="pX31p0256c0501">則不欲見佛不欲親近。</p>
<lb n="0256c06"/>
<p id="pX31p0256c0601" rend="margin-left:1em">合上白導師不受勸誡也。</p>
<p id="pX31p0256c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合不能前進。</p>
<lb n="0256c07"/>
<p id="pX31p0256c0701">便作是念佛道長遠久受勤苦乃可得成。</p>
<lb n="0256c08"/>
<p id="pX31p0256c0801" rend="margin-left:1em">合上不能前進息化意也。</p>
<p id="pX31p0256c0811" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合接小三初合導
<lb n="0256c09"/>師方便。</p>
<lb n="0256c10"/>
<p id="pX31p0256c1001">佛知是心。</p>
<lb n="0256c11"/>
<p id="pX31p0256c1101" rend="margin-left:1em">合上中間退大復以小接之意譬本有四合但有
<lb n="0256c12"/>三今正合上導師多方便擬宜之意也。</p>
<p id="pX31p0256c1216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合此
<lb n="0256c13"/>等可愍。</p>
<lb n="0256c14"/>
<p id="pX31p0256c1401">怯弱下劣以方便力。</p>
<lb n="0256c15"/>
<p id="pX31p0256c1501" rend="margin-left:1em">合上此等可愍知有小機也。</p>
<p id="pX31p0256c1512" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合現作化城。</p>
<lb n="0256c16"/>
<p id="pX31p0256c1601">而於中道為止息故說二涅槃。</p>
<lb n="0256c17"/>
<p id="pX31p0256c1701" rend="margin-left:1em">合上眾人入城譬也而於中道說二涅槃者三界
<lb n="0256c18"/>惑盡塵沙無明未破於此兩楹判有餘無餘涅槃
<lb n="0256c19"/>亦是聲聞緣覺涅槃又分段<anchor xml:id="begd1e25789"/>已<anchor xml:id="endd1e25789"/>盡變易未除二死
<lb n="0256c20"/>之間判為有餘無餘故言中道妙樂云此中三釋
<lb n="0256c21"/>初約惑次約二乘是約智也三約生死二死中間
<lb n="0256c22"/>名為中道。</p>
<p id="pX31p0256c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合將至寶所二初合知息<anchor xml:id="begd1e25804"/>已<anchor xml:id="endd1e25804"/>。</p>
<lb n="0256c23"/>
<p id="pX31p0256c2301">若眾生住於二地。</p>
<lb n="0256c24"/>
<p id="pX31p0256c2401" rend="margin-left:1em">二地即二涅槃也。</p>
<p id="pX31p0256c2408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合向寶所。</p>
<lb n="0257a01"/>
<p id="pX31p0257a0101">如來爾時即便為說
(至)
於一佛乘分別說三。</p>
<lb n="0257a02"/>
<p id="pX31p0257a0201" rend="margin-left:1em">△二帖合二初牒接退譬來合施三。</p>
<lb n="0257a03"/>
<p id="pX31p0257a0301">如彼導師為止息故化作大城。</p>
<lb n="0257a04"/>
<p id="pX31p0257a0401" rend="margin-left:1em">△二牒滅化譬來合顯一。</p>
<lb n="0257a05"/>
<p id="pX31p0257a0501">既知息<anchor xml:id="begd1e25854"/>已<anchor xml:id="endd1e25854"/>而告之言寶處在近此城非實我化作耳。</p>
<lb n="0257a06"/>
<p id="pX31p0257a0601" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌結緣由二初頌遠由二初頌大
<lb n="0257a07"/>通成道三初頌成道前事。</p>
<lb n="0257a08"/>
<p id="pX31p0257a0801">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0257a09"/>
<p id="pX31p0257a0901">大通智勝佛
(至)
香風吹萎華更雨新好者。</p>
<lb n="0257a10"/>
<p id="pX31p0257a1001" rend="margin-left:1em">△二頌正成道果。</p>
<lb n="0257a11"/>
<p id="pX31p0257a1101">過十小劫<anchor xml:id="begd1e25890"/>已<anchor xml:id="endd1e25890"/>乃得成佛道諸天及世人心皆懷踊躍。</p>
<lb n="0257a12"/>
<p id="pX31p0257a1201" rend="margin-left:1em">△三請法兼供養。</p>
<lb n="0257a13"/>
<p id="pX31p0257a1301">彼佛十六子皆與其眷屬
(至)
充我及一切。</p>
<lb n="0257a14"/>
<p id="pX31p0257a1401" rend="margin-left:1em">頌上請轉法輪兼頌成道<anchor xml:id="begd1e25915"/>已<anchor xml:id="endd1e25915"/>眷屬申供養。</p>
<p id="pX31p0257a1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0257a15"/>十方梵請二初頌威光動曜。</p>
<lb n="0257a16"/>
<p id="pX31p0257a1601">世尊甚難值久遠時一現為覺悟羣生震動於一切。</p>
<lb n="0257a17"/>
<p id="pX31p0257a1701" rend="margin-left:1em">△二頌尋光而來二初別頌東方。</p>
<lb n="0257a18"/>
<p id="pX31p0257a1801">東方諸世界五百萬億國
(至)
受請默然坐。</p>
<lb n="0257a19"/>
<p id="pX31p0257a1901" rend="margin-left:1em">△二總頌九方。</p>
<lb n="0257a20"/>
<p id="pX31p0257a2001">三方及四維上下亦復爾
(至)
轉無上法輪。</p>
<lb n="0257a21"/>
<p id="pX31p0257a2101" rend="margin-left:1em">△二頌近由二初頌轉小乘法輪三初頌佛受請。</p>
<lb n="0257a22"/>
<p id="pX31p0257a2201">無量慧世尊受彼眾人請。</p>
<lb n="0257a23"/>
<p id="pX31p0257a2301" rend="margin-left:1em">△二頌轉法輪。</p>
<lb n="0257a24"/>
<p id="pX31p0257a2401">為宣種種法四諦十二緣
(至)
汝等應當知。</p>
<lb n="0257b01"/>
<p id="pX31p0257b0101" rend="margin-left:1em">△三聞法得道。</p>
<lb n="0257b02"/>
<p id="pX31p0257b0201">宣暢是法時六百萬億姟
(至)
不能得其邊。</p>
<lb n="0257b03"/>
<p id="pX31p0257b0301" rend="margin-left:1em">十萬為億十億為兆百億為京千億為秭萬億為
<lb n="0257b04"/>姟諸法不受者謂能伏斷見思也。</p>
<p id="pX31p0257b0414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌轉大乘
<lb n="0257b05"/>法輪五初頌王子出家。</p>
<lb n="0257b06"/>
<p id="pX31p0257b0601">時十六王子出家作沙彌。</p>
<lb n="0257b07"/>
<p id="pX31p0257b0701" rend="margin-left:1em">△二頌請轉法輪。</p>
<lb n="0257b08"/>
<p id="pX31p0257b0801">皆共請彼佛演說大乘法
(至)
慧眼第一淨。</p>
<lb n="0257b09"/>
<p id="pX31p0257b0901" rend="margin-left:1em">△三頌方等般若。</p>
<lb n="0257b10"/>
<p id="pX31p0257b1001">佛知童子心宿世之所行
(至)
菩薩所行道。</p>
<lb n="0257b11"/>
<p id="pX31p0257b1101" rend="margin-left:1em">六波羅蜜釋見序品。</p>
<p id="pX31p0257b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌說法華經。</p>
<lb n="0257b12"/>
<p id="pX31p0257b1201">說是法華經如恒河沙偈。</p>
<lb n="0257b13"/>
<p id="pX31p0257b1301" rend="margin-left:1em">△五頌說<anchor xml:id="begd1e26062"/>已<anchor xml:id="endd1e26062"/>入定。</p>
<lb n="0257b14"/>
<p id="pX31p0257b1401">彼佛說經<anchor xml:id="begd1e26074"/>已<anchor xml:id="endd1e26074"/>靜室入禪定一心一處坐八萬四千劫。</p>
<lb n="0257b15"/>
<p id="pX31p0257b1501" rend="margin-left:1em">△二頌正結緣二初頌法說三初頌昔結因緣三
<lb n="0257b16"/>初頌佛入定。</p>
<lb n="0257b17"/>
<p id="pX31p0257b1701">是諸沙彌等知佛禪未出。</p>
<lb n="0257b18"/>
<p id="pX31p0257b1801" rend="margin-left:1em">△二頌正覆講。</p>
<lb n="0257b19"/>
<p id="pX31p0257b1901">為無量億眾說佛無上慧
(至)
宣揚助法化。</p>
<lb n="0257b20"/>
<p id="pX31p0257b2001" rend="margin-left:1em">△三頌聞法益。</p>
<lb n="0257b21"/>
<p id="pX31p0257b2101">一一沙彌等所度諸眾生有六百萬億恒河沙等眾。</p>
<lb n="0257b22"/>
<p id="pX31p0257b2201" rend="margin-left:1em">△二頌中間相值。</p>
<lb n="0257b23"/>
<p id="pX31p0257b2301">彼佛滅度後是諸聞法者在在諸佛土常與師俱生。</p>
<lb n="0257b24"/>
<p id="pX31p0257b2401" rend="margin-left:1em">△三頌今說法華二初頌結會現在師弟。</p>
<lb n="0257c01"/>
<p id="pX31p0257c0101">是十六沙彌具足行佛道
(至)
引汝趣佛慧。</p>
<lb n="0257c02"/>
<p id="pX31p0257c0201" rend="margin-left:1em">△二頌今還說法華經二初頌時眾清淨。</p>
<lb n="0257c03"/>
<p id="pX31p0257c0301">以是本因緣。</p>
<lb n="0257c04"/>
<p id="pX31p0257c0401" rend="margin-left:1em">以本昔因緣所以今日時眾免難機發也。</p>
<p id="pX31p0257c0417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0257c05"/>為說是經。</p>
<lb n="0257c06"/>
<p id="pX31p0257c0601">今說法華經令汝入佛道慎勿懷驚懼。</p>
<lb n="0257c07"/>
<p id="pX31p0257c0701" rend="margin-left:1em">△二頌譬說二初頌開譬二初頌導師譬五初頌
<lb n="0257c08"/>險難惡道。</p>
<lb n="0257c09"/>
<p id="pX31p0257c0901">譬如險惡道逈絕多毒獸又復無水草人所怖畏處。</p>
<lb n="0257c10"/>
<p id="pX31p0257c1001" rend="margin-left:1em">大經云無水草者喻不修習菩提之道補注云毒
<lb n="0257c11"/>獸譬惑箋難云水澄渟表定草差別表慧。</p>
<p id="pX31p0257c1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0257c12"/>多諸人眾。</p>
<lb n="0257c13"/>
<p id="pX31p0257c1301">無數千萬眾欲過此險道。</p>
<lb n="0257c14"/>
<p id="pX31p0257c1401" rend="margin-left:1em">△三頌五百由旬。</p>
<lb n="0257c15"/>
<p id="pX31p0257c1501">其路甚曠遠經五百由旬。</p>
<lb n="0257c16"/>
<p id="pX31p0257c1601" rend="margin-left:1em">△四頌有一導師。</p>
<lb n="0257c17"/>
<p id="pX31p0257c1701">時有一導師。</p>
<lb n="0257c18"/>
<p id="pX31p0257c1801" rend="margin-left:1em">△五頌聰慧明達。</p>
<lb n="0257c19"/>
<p id="pX31p0257c1901">強識有智慧明了心決定在險濟眾難。</p>
<lb n="0257c20"/>
<p id="pX31p0257c2001" rend="margin-left:1em">△二頌將導譬三初正頌將導之意。</p>
<lb n="0257c21"/>
<p id="pX31p0257c2101">眾人皆疲倦而白導師言我等今頓乏。</p>
<lb n="0257c22"/>
<p id="pX31p0257c2201" rend="margin-left:1em">△二懈退權立化城二初頌懈退。</p>
<lb n="0257c23"/>
<p id="pX31p0257c2301">於此欲退還。</p>
<lb n="0257c24"/>
<p id="pX31p0257c2401" rend="margin-left:1em">△二頌接退四初傷失大。</p>
<lb n="0258a01"/>
<p id="pX31p0258a0101">導師作是念此輩甚可愍如何欲退還而失大珍寶。</p>
<lb n="0258a02"/>
<p id="pX31p0258a0201" rend="margin-left:1em">△二頌作念。</p>
<lb n="0258a03"/>
<p id="pX31p0258a0301">尋時思方便當設神通力。</p>
<lb n="0258a04"/>
<p id="pX31p0258a0401" rend="margin-left:1em">△三頌作化二初頌作化。</p>
<lb n="0258a05"/>
<p id="pX31p0258a0501">化作大城郭莊嚴諸舍宅
(至)
男女皆充滿。</p>
<lb n="0258a06"/>
<p id="pX31p0258a0601" rend="margin-left:1em">諸舍宅者譬諸空觀境也園林者二乘總持無漏
<lb n="0258a07"/>法林也九次第定為渠流八解脫為浴池重門是
<lb n="0258a08"/>三空門又是重空三昧盡無生智為樓閣高出也
<lb n="0258a09"/>男女是定慧也妙樂云重空三昧者大論云無相
<lb n="0258a10"/>無相乃至無願無願是也。</p>
<p id="pX31p0258a1011" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌說化。</p>
<lb n="0258a11"/>
<p id="pX31p0258a1101">即作是化<anchor xml:id="begd1e26308"/>已<anchor xml:id="endd1e26308"/>慰眾言勿懼汝等入此城各可隨所樂。</p>
<lb n="0258a12"/>
<p id="pX31p0258a1201" rend="margin-left:1em">△四頌入城。</p>
<lb n="0258a13"/>
<p id="pX31p0258a1301">諸人既入城心皆大歡喜皆生安隱想自謂<anchor xml:id="begd1e26325"/>已<anchor xml:id="endd1e26325"/>得度。</p>
<lb n="0258a14"/>
<p id="pX31p0258a1401" rend="margin-left:1em">△三頌滅化向寶所二初頌知息<anchor xml:id="begd1e26336"/>已<anchor xml:id="endd1e26336"/>。</p>
<lb n="0258a15"/>
<p id="pX31p0258a1501">導師知息<anchor xml:id="begd1e26347"/>已<anchor xml:id="endd1e26347"/>。</p>
<lb n="0258a16"/>
<p id="pX31p0258a1601" rend="margin-left:1em">△二頌至寶所。</p>
<lb n="0258a17"/>
<p id="pX31p0258a1701">集眾而告言汝等當前進
(至)
當共至寶所。</p>
<lb n="0258a18"/>
<p id="pX31p0258a1801" rend="margin-left:1em">△二頌合譬二初頌正合二初合五百由旬。</p>
<lb n="0258a19"/>
<p id="pX31p0258a1901">我亦復如是為一切導師。</p>
<lb n="0258a20"/>
<p id="pX31p0258a2001" rend="margin-left:1em">妙樂云經云為一切導師疏云合五百者即導師
<lb n="0258a21"/>譬五百由旬從所行說。</p>
<p id="pX31p0258a2110" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合將導譬二初頌
<lb n="0258a22"/>合懈退權化二初頌合中路懈退。</p>
<lb n="0258a23"/>
<p id="pX31p0258a2301">見諸求道者中路而懈廢不能度生死煩惱諸險道。</p>
<lb n="0258a24"/>
<p id="pX31p0258a2401" rend="margin-left:1em">△二頌合接退作化。</p>
<lb n="0258b01"/>
<p id="pX31p0258b0101">故以方便力為息說涅槃言汝等苦滅所作皆<anchor xml:id="begd1e26406"/>已<anchor xml:id="endd1e26406"/>辦。</p>
<lb n="0258b02"/>
<p id="pX31p0258b0201" rend="margin-left:1em">△二合滅化至寶所二初正頌合知息<anchor xml:id="begd1e26418"/>已<anchor xml:id="endd1e26418"/>。</p>
<lb n="0258b03"/>
<p id="pX31p0258b0301">既知到涅槃皆得阿羅漢。</p>
<lb n="0258b04"/>
<p id="pX31p0258b0401" rend="margin-left:1em">△二合滅化至寶所。</p>
<lb n="0258b05"/>
<p id="pX31p0258b0501">爾乃集大眾為說真實法
(至)
乃是真實滅。</p>
<lb n="0258b06"/>
<p id="pX31p0258b0601" rend="margin-left:1em">息處故說二者即上文云為止息故說二涅槃也
<lb n="0258b07"/>此偈文即有三德祕密藏義汝證一切智即是般
<lb n="0258b08"/>若具三十二相即是法身乃是真實滅即是解脫
<lb n="0258b09"/>三法不縱不橫即是見佛性也十力三十二相釋
<lb n="0258b10"/>見譬喻品中。</p>
<p id="pX31p0258b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌帖合。</p>
<lb n="0258b11"/>
<p id="pX31p0258b1101">諸佛之導師為息說涅槃既知是息<anchor xml:id="begd1e26463"/>已<anchor xml:id="endd1e26463"/>引入於佛慧。</p>
<lb n="0258b12"/>
<lb n="0258b13"/>妙法蓮華經科註卷第三<lb n="0258b14"/>
<lb n="0258b15"/>
<lb n="0258b16"/>妙法蓮華經科註卷第四<lb n="0258b17"/>
<lb n="0258b18"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0258b19"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0258b20"/>
<p id="pX31p0258b2001">妙法蓮華經五百弟子受記品第八</p>
<lb n="0258b21"/>
<p id="pX31p0258b2101" rend="margin-left:1em">此品具記千二百聲聞而品題但標五百者葢五
<lb n="0258b22"/>百得記名同五百口陳領解故以標品耳妙樂云
<lb n="0258b23"/>先標五百故須作受字謂受如來之記也。</p>
<p id="pX31p0258b2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二後
<lb n="0258b24"/>兩品授記二初五百弟子受記品授千二百記二
<lb n="0258c01"/>初授滿願記二初敘默領解二初敘得解歡喜二
<lb n="0258c02"/>初敘得解之由四初聞法譬開三顯一。</p>
<lb n="0258c03"/>
<p id="pX31p0258c0301">爾時富樓那彌多羅尼子
(至)
隨宜說法。</p>
<lb n="0258c04"/>
<p id="pX31p0258c0401" rend="margin-left:1em">聞是智慧即領方便火宅中兩處顯實方便隨宜
<lb n="0258c05"/>說法即領兩處開權也。</p>
<p id="pX31p0258c0510" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞授五大弟子記。</p>
<lb n="0258c06"/>
<p id="pX31p0258c0601">又聞授諸大弟子阿耨多羅三藐三菩提記。</p>
<lb n="0258c07"/>
<p id="pX31p0258c0701" rend="margin-left:1em">諸大弟子指身子及四大弟子領開權授菩提記
<lb n="0258c08"/>即領顯實也。</p>
<p id="pX31p0258c0806" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞宿世因緣之事。</p>
<lb n="0258c09"/>
<p id="pX31p0258c0901">復聞宿世因緣之事。</p>
<lb n="0258c10"/>
<p id="pX31p0258c1001" rend="margin-left:1em">聞化城品宿世因緣即領顯實也。</p>
<p id="pX31p0258c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">△四聞佛力觀
<lb n="0258c11"/>久若今。</p>
<lb n="0258c12"/>
<p id="pX31p0258c1201">復聞諸佛有大自在神通之力。</p>
<lb n="0258c13"/>
<p id="pX31p0258c1301" rend="margin-left:1em">如來三達無礙觀彼久遠猶若今日即是大自在
<lb n="0258c14"/>神通之力斥異二乘止齊八萬即領開權也。</p>
<p id="pX31p0258c1418" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0258c15"/>敘得解歡喜二初明內解歡喜。</p>
<lb n="0258c16"/>
<p id="pX31p0258c1601">得未曾有心淨踊躍。</p>
<lb n="0258c17"/>
<p id="pX31p0258c1701" rend="margin-left:1em">由昔未聞開權顯實而今得聞故言得未曾有除
<lb n="0258c18"/>保證涅槃之愛斷破塵沙無明別惑故言心淨開
<lb n="0258c19"/>佛知見是故踊躍。</p>
<p id="pX31p0258c1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明外形恭敬。</p>
<lb n="0258c20"/>
<p id="pX31p0258c2001">即從座起到於佛前
(至)
瞻仰尊顏目不暫捨。</p>
<lb n="0258c21"/>
<p id="pX31p0258c2101" rend="margin-left:1em">得解由佛故起恭敬也。</p>
<p id="pX31p0258c2110" type="inline" rend="margin-left:1em">△二敘默念領解二初正
<lb n="0258c22"/>明默念領解。</p>
<lb n="0258c23"/>
<p id="pX31p0258c2301">而作是念世尊甚奇特
(至)
於佛功德言不能宣。</p>
<lb n="0258c24"/>
<p id="pX31p0258c2401" rend="margin-left:1em">上二周身子等得悟皆發言領解此何默念葢身
<lb n="0259a01"/>子等為下根未悟事須彰言勸動今下根<anchor xml:id="begd1e26633"/>已<anchor xml:id="endd1e26633"/>悟無
<lb n="0259a02"/>所勸動故默念不言世尊甚奇特所為希有者即
<lb n="0259a03"/>是領實智隨順七種方便根性而為說法即是領
<lb n="0259a04"/>權智乃領方便品中開權顯實也拔出眾生處處
<lb n="0259a05"/>貪著乃領火宅中開權顯實也我等於佛功德言
<lb n="0259a06"/>不能宣乃領藥草喻中如來有無量功德迦葉等
<lb n="0259a07"/>四大弟子說不能盡即是領所不及今富樓那意
<lb n="0259a08"/>謂四大弟子聞火宅譬具領如來五時施化及法
<lb n="0259a09"/>身地鑑機等事如來猶斥其領所不及我今聞此
<lb n="0259a10"/>雖欲領會豈能逾於四大弟子當知所領之外不
<lb n="0259a11"/>及處多是故亦云言不能宣既云言不能宣亦是
<lb n="0259a12"/>念所不及也。</p>
<p id="pX31p0259a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">△二默求發迹請記。</p>
<lb n="0259a13"/>
<p id="pX31p0259a1301">唯佛世尊能知我等深心本願。</p>
<lb n="0259a14"/>
<p id="pX31p0259a1401" rend="margin-left:1em">我等者通念請發諸人迹也深心是本今現作是
<lb n="0259a15"/>迹本願者大慈誓願也大慈下化故我為誓下求
<lb n="0259a16"/>作佛故我有願請上求即是求記請說下化即求
<lb n="0259a17"/>發迹又從深心故明其三世助佛宣化從本願故
<lb n="0259a18"/>即與授記。</p>
<p id="pX31p0259a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來述記二初長行二初述本迹
<lb n="0259a19"/>三初就釋迦世行因發迹三初舉示其人。</p>
<lb n="0259a20"/>
<p id="pX31p0259a2001">爾時佛告諸比丘汝等見是富樓那彌多羅尼子不。</p>
<lb n="0259a21"/>
<p id="pX31p0259a2101" rend="margin-left:1em">汝等見否有二意一見其迹為小否二見其本功
<lb n="0259a22"/>德否眾人但見迹為聲聞而不能知本是菩薩故
<lb n="0259a23"/>云見否。</p>
<p id="pX31p0259a2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總標本迹二初標其迹。</p>
<lb n="0259a24"/>
<p id="pX31p0259a2401">我常稱其於說法人中最為第一。</p>
<lb n="0259b01"/>
<p id="pX31p0259b0101" rend="margin-left:1em">標其迹為說法人中最為第一若非法身妙本無
<lb n="0259b02"/>以垂於第一勝迹昔來但言於迹中說法第一今
<lb n="0259b03"/>則不爾於無上法久得第一此舉迹以顯本也。</p>
<p id="pX31p0259b0319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0259b04"/>二標其本。</p>
<lb n="0259b05"/>
<p id="pX31p0259b0501">亦常歎其種種功德。</p>
<lb n="0259b06"/>
<p id="pX31p0259b0601" rend="margin-left:1em">標其本地福慧萬行法門故云種種本地既有種
<lb n="0259b07"/>種法門迹中何但為二乘耶此舉本以明迹也。</p>
<p id="pX31p0259b0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0259b08"/>三別釋本迹二初迹中助宣半滿之法。</p>
<lb n="0259b09"/>
<p id="pX31p0259b0901">精勤護持助宣我法
(至)
而大饒益同梵行者。</p>
<lb n="0259b10"/>
<p id="pX31p0259b1001" rend="margin-left:1em">助宣我法者即是迹中助宣半滿之法也在鹿苑
<lb n="0259b11"/>迹為下根聲聞即是護持助宣三藏半滿之法迹
<lb n="0259b12"/>在方等示受彈呵即是護持助宣對半明滿之法
<lb n="0259b13"/>迹在般若即是護持助宣帶半明滿之法迹在法
<lb n="0259b14"/>華得悟即是護持助宣廢半明滿之法上文云我
<lb n="0259b15"/>常稱歎種種功德者即此意也本具權實功德而
<lb n="0259b16"/>迹於五味助佛調熟實行眾生豈非精勤助宣之
<lb n="0259b17"/>意也能於四眾示教利喜者分別半字教也具足
<lb n="0259b18"/>解釋者助宣滿字教也而大饒益者助佛饒益半
<lb n="0259b19"/>滿之眾生也同梵行者是迹中所化半滿之弟子
<lb n="0259b20"/>也。</p>
<p id="pX31p0259b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別述本地功德莫測。</p>
<lb n="0259b21"/>
<p id="pX31p0259b2101">自捨如來無能盡其言論之辯。</p>
<lb n="0259b22"/>
<p id="pX31p0259b2201" rend="margin-left:1em">降佛<anchor xml:id="begd1e26838"/>已<anchor xml:id="endd1e26838"/>還七方便人不能知其本地之辯。</p>
<p id="pX31p0259b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約
<lb n="0259b23"/>過去世顯其本行。</p>
<lb n="0259b24"/>
<p id="pX31p0259b2401">汝等勿謂富樓那
(至)
常作佛事教化眾生。</p>
<lb n="0259c01"/>
<p id="pX31p0259c0101" rend="margin-left:1em">言富樓那非直止於我所助宣半滿之法而於久
<lb n="0259c02"/>遠佛所亦復助宣半滿之法取今日助宣為發迹
<lb n="0259c03"/>取過去助宣為顯本顯本有二一遠本二近本遠
<lb n="0259c04"/>本冥邈為信良難故今但舉九十億近本言之有
<lb n="0259c05"/>宿命智能知近本故舉近以證遠令其生信護持
<lb n="0259c06"/>助宣即擬助宣半字之法佛之正法即擬助宣對
<lb n="0259c07"/>半明滿之法又於空法明了通達即擬助宣滯半
<lb n="0259c08"/>明滿之法四無礙智即四無礙辯以智在說故一
<lb n="0259c09"/>義無礙智知諸法義了了通達無滯二法無礙智
<lb n="0259c10"/>為知一切義故智慧通達諸法名字分別無滯三
<lb n="0259c11"/>辭無礙智所謂一切眾生殊方異語若一語二語
<lb n="0259c12"/>多語略語廣語女語男語過去未來現在語如是
<lb n="0259c13"/>等語言能令各各得解辯說無礙一切聞者悉解
<lb n="0259c14"/>其言說四樂說無礙智菩薩於一字中能說一切
<lb n="0259c15"/>字一語中能說一切語一法中能說一切法於所
<lb n="0259c16"/>說法皆是真實皆隨可度者而有所益所謂十二
<lb n="0259c17"/>部經八萬四千法藏隨一切眾生根性所樂聞法
<lb n="0259c18"/>而為說之聞者無厭由具神通之力故能隨佛壽
<lb n="0259c19"/>命脩清淨行於彼佛世既未發迹人皆謂之實是
<lb n="0259c20"/>聲聞不言是大菩薩也化無量眾生令立三菩提
<lb n="0259c21"/>者即是助宣廢半明滿之法如是助宣佛法者葢
<lb n="0259c22"/>與物結淨土緣耳若不與物結緣則菩薩成佛時
<lb n="0259c23"/>土穢無機可化故也。</p>
<p id="pX31p0259c2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三約三世佛所脩因行。</p>
<lb n="0259c24"/>
<p id="pX31p0259c2401">諸比丘富樓那亦於七佛
(至)
常勤精進教化眾生。</p>
<lb n="0260a01"/>
<p id="pX31p0260a0101" rend="margin-left:1em">此亦例前助宣半滿之法利益大小機也七佛者
<lb n="0260a02"/>若依諸文所出一毗婆尸佛二尸棄佛三毗舍浮
<lb n="0260a03"/>佛四俱留孫佛五拘那含牟尼佛六迦葉佛七釋
<lb n="0260a04"/>迦牟尼佛此則以莊嚴劫千佛中後之三佛賢劫
<lb n="0260a05"/>千佛中初之四佛為七佛也若據今經釋迦自云
<lb n="0260a06"/>今於我所說法人中亦為第一則是以七佛為過
<lb n="0260a07"/>去釋迦為現在彌勒等佛為當來應指莊嚴劫中
<lb n="0260a08"/>後之四佛賢劫中初之三佛為過去七佛而諸文
<lb n="0260a09"/>中或以釋迦共前六佛為過去七佛者意恐劫章
<lb n="0260a10"/>經在釋迦滅後結集亦以釋迦為過去佛耳。</p>
<p id="pX31p0260a1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0260a11"/>與授記七初明因圓。</p>
<lb n="0260a12"/>
<p id="pX31p0260a1201">漸漸具足菩薩之道。</p>
<lb n="0260a13"/>
<p id="pX31p0260a1301" rend="margin-left:1em">△二明果滿。</p>
<lb n="0260a14"/>
<p id="pX31p0260a1401">過無量阿僧祇劫當於此土
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0260a15"/>
<p id="pX31p0260a1501" rend="margin-left:1em">△三明國淨五初明國大嚴淨。</p>
<lb n="0260a16"/>
<p id="pX31p0260a1601">其佛以恒河沙等
(至)
人天交接兩得相見。</p>
<lb n="0260a17"/>
<p id="pX31p0260a1701" rend="margin-left:1em">地平如掌者經直云如掌不言手掌手掌不平則
<lb n="0260a18"/>非所引海底有石名掌此石無有一微塵許不平
<lb n="0260a19"/>當是類如海掌耳又賢劫經正明如佛手掌非引
<lb n="0260a20"/>同人掌也。</p>
<p id="pX31p0260a2005" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明純是善道。</p>
<lb n="0260a21"/>
<p id="pX31p0260a2101">無諸惡道亦無女人一切眾生皆以化生無有婬欲。</p>
<lb n="0260a22"/>
<p id="pX31p0260a2201" rend="margin-left:1em">無諸惡道者於中亦有差別不同若無女人必無
<lb n="0260a23"/>惡道或有女人亦無惡道者如阿閦佛國雖有女
<lb n="0260a24"/>人而無女事無量壽佛國二種俱無。</p>
<p id="pX31p0260a2415" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明福慧
<lb n="0260b01"/>具足。</p>
<lb n="0260b02"/>
<p id="pX31p0260b0201">得大神通身出光明
(至)
一者法喜食二者禪悅食。</p>
<lb n="0260b03"/>
<p id="pX31p0260b0301" rend="margin-left:1em">月藏經第九明法食喜食禪食經文總言法喜禪
<lb n="0260b04"/>悅別分應有三種差別妙樂云法食聞法也如安
<lb n="0260b05"/>養界下品生人在蓮華中常聞彌陀觀音說法喜
<lb n="0260b06"/>食者聞法歡喜正聞屬法食聞<anchor xml:id="begd1e27046"/>已<anchor xml:id="endd1e27046"/>為喜食禪食者
<lb n="0260b07"/>謂以禪法自資不須段食或可法即是喜。</p>
<p id="pX31p0260b0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明
<lb n="0260b08"/>弟子眾多。</p>
<lb n="0260b09"/>
<p id="pX31p0260b0901">有無量阿僧祇千萬億
(至)
六通三明及八解脫。</p>
<lb n="0260b10"/>
<p id="pX31p0260b1001" rend="margin-left:1em">△五結功德成就。</p>
<lb n="0260b11"/>
<p id="pX31p0260b1101">其佛國土有如是等無量功德莊嚴成就。</p>
<lb n="0260b12"/>
<p id="pX31p0260b1201" rend="margin-left:1em">月藏經第五明十善各十功德一不殺得十功德
<lb n="0260b13"/>者一於一切眾生得無所畏二於眾生得大慈心
<lb n="0260b14"/>三斷惡習業四少病五長命六非人所護七無惡
<lb n="0260b15"/>夢八無怨九不畏惡道十命終生善道後作佛時
<lb n="0260b16"/>國無害仗之具國人長壽乃至第十不邪見得十
<lb n="0260b17"/>功德一心性柔善乃至第十死生善道作佛時國
<lb n="0260b18"/>人正信是為無量功德莊嚴也。</p>
<p id="pX31p0260b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△四國劫名。</p>
<lb n="0260b19"/>
<p id="pX31p0260b1901">劫名寶明國名善淨。</p>
<lb n="0260b20"/>
<p id="pX31p0260b2001" rend="margin-left:1em">△五佛壽量。</p>
<lb n="0260b21"/>
<p id="pX31p0260b2101">其佛壽命無量阿僧祇劫。</p>
<lb n="0260b22"/>
<p id="pX31p0260b2201" rend="margin-left:1em">△六法住久。</p>
<lb n="0260b23"/>
<p id="pX31p0260b2301">法住甚久。</p>
<lb n="0260b24"/>
<p id="pX31p0260b2401" rend="margin-left:1em">△七供舍利。</p>
<lb n="0260c01"/>
<p id="pX31p0260c0101">佛滅度後起七寶塔徧滿其國。</p>
<lb n="0260c02"/>
<p id="pX31p0260c0201" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌發迹二初總發諸聲聞迹五初
<lb n="0260c03"/>標難思之法。</p>
<lb n="0260c04"/>
<p id="pX31p0260c0401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0260c05"/>
<p id="pX31p0260c0501">諸比丘諦聽佛子所行道善學方便故不可得思議。</p>
<lb n="0260c06"/>
<p id="pX31p0260c0601" rend="margin-left:1em">此標弟子為行難思<anchor xml:id="begd1e27163"/>已<anchor xml:id="endd1e27163"/>得垂迹之法。</p>
<p id="pX31p0260c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明垂迹
<lb n="0260c07"/>之由。</p>
<lb n="0260c08"/>
<p id="pX31p0260c0801">知眾樂小法而畏於大智是故諸菩薩作聲聞緣覺。</p>
<lb n="0260c09"/>
<p id="pX31p0260c0901" rend="margin-left:1em">△三明垂迹利益。</p>
<lb n="0260c10"/>
<p id="pX31p0260c1001">以無數方便化諸眾生類
(至)
漸當令作佛。</p>
<lb n="0260c11"/>
<p id="pX31p0260c1101" rend="margin-left:1em">小欲者示求小乘也懈怠者示退大乘也以權行
<lb n="0260c12"/>引實行化諸眾生漸令作佛也。</p>
<p id="pX31p0260c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四明內祕外現。</p>
<lb n="0260c13"/>
<p id="pX31p0260c1301">內秘菩薩行外現是聲聞
(至)
方便度眾生。</p>
<lb n="0260c14"/>
<p id="pX31p0260c1401" rend="margin-left:1em">非但示為聲聞亦示作外道及三毒凡夫如身子
<lb n="0260c15"/>示瞋難陀示貪調達示癡皆其類也。</p>
<p id="pX31p0260c1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△五明指略
<lb n="0260c16"/>抑廣。</p>
<lb n="0260c17"/>
<p id="pX31p0260c1701">若我具足說種種現化事眾生聞是者心則懷疑惑。</p>
<lb n="0260c18"/>
<p id="pX31p0260c1801" rend="margin-left:1em">△二別發滿願迹本二初頌顯過去本。</p>
<lb n="0260c19"/>
<p id="pX31p0260c1901">今此富樓那於昔千億佛
(至)
而自淨佛土。</p>
<lb n="0260c20"/>
<p id="pX31p0260c2001" rend="margin-left:1em">△二頌三世行因。</p>
<lb n="0260c21"/>
<p id="pX31p0260c2101">未來亦供養無量無數佛
(至)
成就一切智。</p>
<lb n="0260c22"/>
<p id="pX31p0260c2201" rend="margin-left:1em">△二頌授記四初頌因圓。</p>
<lb n="0260c23"/>
<p id="pX31p0260c2301">供養諸如來護持法寶藏。</p>
<lb n="0260c24"/>
<p id="pX31p0260c2401" rend="margin-left:1em">△二頌果滿。</p>
<lb n="0261a01"/>
<p id="pX31p0261a0101">其後得成佛號名曰法明。</p>
<lb n="0261a02"/>
<p id="pX31p0261a0201" rend="margin-left:1em">△三劫國名。</p>
<lb n="0261a03"/>
<p id="pX31p0261a0301">其國名善淨七寶所合成劫名為寶明。</p>
<lb n="0261a04"/>
<p id="pX31p0261a0401" rend="margin-left:1em">△四頌國淨。</p>
<lb n="0261a05"/>
<p id="pX31p0261a0501">菩薩眾甚多其數無量億
(至)
我今但略說。</p>
<lb n="0261a06"/>
<p id="pX31p0261a0601" rend="margin-left:1em">△二授千二百記三初念請。</p>
<lb n="0261a07"/>
<p id="pX31p0261a0701">爾時千二百阿羅漢
(至)
如餘大弟子者不亦快乎。</p>
<lb n="0261a08"/>
<p id="pX31p0261a0801" rend="margin-left:1em">千二百人皆<anchor xml:id="begd1e27327"/>已<anchor xml:id="endd1e27327"/>得小乘果不為見思所惱故心自
<lb n="0261a09"/>在既聞三周說法又見記富樓那是故歡喜念欲
<lb n="0261a10"/>請記。</p>
<p id="pX31p0261a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△二與記二初長行三初總記千二百。</p>
<lb n="0261a11"/>
<p id="pX31p0261a1101">佛知此等心之所念
(至)
三藐三菩提記。</p>
<lb n="0261a12"/>
<p id="pX31p0261a1201" rend="margin-left:1em">△二別授憍陳如。</p>
<lb n="0261a13"/>
<p id="pX31p0261a1301">於此眾中我大弟子
(至)
天人師佛世尊。</p>
<lb n="0261a14"/>
<p id="pX31p0261a1401" rend="margin-left:1em">陳如最初悟道居上座首故別與記妙樂云問若
<lb n="0261a15"/>其居首別記何不初周記耶答若約實行大小緣
<lb n="0261a16"/>別兩初各異身子最初結大緣故初周先悟陳如
<lb n="0261a17"/>先結小緣故初鹿苑先悟若約權行引物希向二
<lb n="0261a18"/>意各異垂迹之法不可一準。</p>
<p id="pX31p0261a1812" type="inline" rend="margin-left:1em">△三別授五百人。</p>
<lb n="0261a19"/>
<p id="pX31p0261a1901">其五百阿羅漢
(至)
盡同一號名曰普明。</p>
<lb n="0261a20"/>
<p id="pX31p0261a2001" rend="margin-left:1em">迦留陀夷此云黑光亦云麤黑顏色黑而光故周
<lb n="0261a21"/>陀或云周利此云大路邊生佛本行經云其母隨
<lb n="0261a22"/>夫往他國久而有孕垂產思歸行至中路即誕其
<lb n="0261a23"/>子如是二度凡生二子乃以大小別之大即周陀
<lb n="0261a24"/>小即莎伽陀亦云槃陀伽亦云槃特此云小路邊
<lb n="0261b01"/>生問佛許千二百次第與記今何但記五百不見
<lb n="0261b02"/>千二百得記答此五百即千二百數頌中末後迦
<lb n="0261b03"/>葉汝<anchor xml:id="begd1e27409"/>已<anchor xml:id="endd1e27409"/>知等一行半總授七百故是千二百也。</p>
<p id="pX31p0261b0319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0261b04"/>二偈頌二初記陳如及與五百。</p>
<lb n="0261b05"/>
<p id="pX31p0261b0501">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0261b06"/>
<p id="pX31p0261b0601">憍陳如比丘
(至)
壽命劫多少皆如上所說。</p>
<lb n="0261b07"/>
<p id="pX31p0261b0701" rend="margin-left:1em">△二總授一切聲聞記。</p>
<lb n="0261b08"/>
<p id="pX31p0261b0801">迦葉汝<anchor xml:id="begd1e27441"/>已<anchor xml:id="endd1e27441"/>知五百自在者
(至)
汝當為宣說。</p>
<lb n="0261b09"/>
<p id="pX31p0261b0901" rend="margin-left:1em">上二句結前五百<anchor xml:id="begd1e27456"/>已<anchor xml:id="endd1e27456"/>得記者次二句即頌七百故
<lb n="0261b10"/>云餘諸聲聞眾亦當復如是又次二句為不在此
<lb n="0261b11"/>會者令迦葉代為宣說故云其不在此會汝當為
<lb n="0261b12"/>宣說後持品中云我先總說一切聲聞皆<anchor xml:id="begd1e27468"/>已<anchor xml:id="endd1e27468"/>授記
<lb n="0261b13"/>正指今一行半偈非是止授七百聲聞也。</p>
<p id="pX31p0261b1317" type="inline" rend="margin-left:1em">△三領
<lb n="0261b14"/>解二初長行二初經家敘喜二初慶今得解故歡
<lb n="0261b15"/>喜二初明內心慶喜。</p>
<lb n="0261b16"/>
<p id="pX31p0261b1601">爾時五百阿羅漢於佛前得受記<anchor xml:id="begd1e27488"/>已<anchor xml:id="endd1e27488"/>歡喜踊躍。</p>
<lb n="0261b17"/>
<p id="pX31p0261b1701" rend="margin-left:1em">△二明外形恭敬。</p>
<lb n="0261b18"/>
<p id="pX31p0261b1801">即從座起到於佛前頭面禮足。</p>
<lb n="0261b19"/>
<p id="pX31p0261b1901" rend="margin-left:1em">△二愧昔不解故自責。</p>
<lb n="0261b20"/>
<p id="pX31p0261b2001">悔過自責。</p>
<lb n="0261b21"/>
<p id="pX31p0261b2101" rend="margin-left:1em">△二自陳領解二初法說二初悔得小為足。</p>
<lb n="0261b22"/>
<p id="pX31p0261b2201">世尊我等常作是念自謂<anchor xml:id="begd1e27525"/>已<anchor xml:id="endd1e27525"/>得究竟滅度。</p>
<lb n="0261b23"/>
<p id="pX31p0261b2301" rend="margin-left:1em">此是悔責昔迷得小為足不知求大。</p>
<p id="pX31p0261b2315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二責根鈍
<lb n="0261b24"/>難悟。</p>
<lb n="0261c01"/>
<p id="pX31p0261c0101">今乃知之。</p>
<lb n="0261c02"/>
<p id="pX31p0261c0201" rend="margin-left:1em">此責根鈍始悟不早知之今知小非究竟大為真
<lb n="0261c03"/>實也。</p>
<p id="pX31p0261c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說二初略譬二初略舉譬況。</p>
<lb n="0261c04"/>
<p id="pX31p0261c0401">如無智者。</p>
<lb n="0261c05"/>
<p id="pX31p0261c0501" rend="margin-left:1em">△二釋無智意。</p>
<lb n="0261c06"/>
<p id="pX31p0261c0601">所以者何我等應得如來智慧而便自以小智為足。</p>
<lb n="0261c07"/>
<p id="pX31p0261c0701" rend="margin-left:1em">△二正譬二初開譬二初貧人醉酒譬三初親友
<lb n="0261c08"/>繫珠譬。</p>
<lb n="0261c09"/>
<p id="pX31p0261c0901">世尊譬如有人
(至)
繫其衣裏與之而去。</p>
<lb n="0261c10"/>
<p id="pX31p0261c1001" rend="margin-left:1em">繫珠譬領上王子結緣也譬如有人者即二乘之
<lb n="0261c11"/>機也親友者昔日第十六王子也家即大乘教為
<lb n="0261c12"/>家也醉酒而臥者當時大機暫發無明暫伏以得
<lb n="0261c13"/>聞經內心微解如至親友家以無明重故還復迷
<lb n="0261c14"/>失如醉酒而臥醉有二義一重醉都不覺知二輕
<lb n="0261c15"/>醉微覺尋忘亦名不覺雖有二義終成繫珠如毒
<lb n="0261c16"/>鼓耳官事當行者明王子餘處機興逗緣往應故
<lb n="0261c17"/>云當行弘法化他此非私務故云官事無價寶珠
<lb n="0261c18"/>者一乘實相真如智寶也繫其衣裏者慚醜忍辱
<lb n="0261c19"/>能遮醜恚及防外惡即是外衣信樂之心內裹善
<lb n="0261c20"/>根即是內衣于時聞法微信樂欲即了因智願種
<lb n="0261c21"/>子也妙樂云真如智寶者此是約教乃以了因而
<lb n="0261c22"/>為繫珠教中詮理故云真如教是智用故云智寶
<lb n="0261c23"/>也。</p>
<p id="pX31p0261c2302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二醉臥不覺譬。</p>
<lb n="0261c24"/>
<p id="pX31p0261c2401">其人醉臥都不覺知。</p>
<lb n="0262a01"/>
<p id="pX31p0262a0101" rend="margin-left:1em">此領中間懈退不受大法也醉臥不覺知者無明
<lb n="0262a02"/>心重尋復不憶也。</p>
<p id="pX31p0262a0208" type="inline" rend="margin-left:1em">△三起<anchor xml:id="begd1e27641"/>已<anchor xml:id="endd1e27641"/>遊行譬。</p>
<lb n="0262a03"/>
<p id="pX31p0262a0301">起<anchor xml:id="begd1e27652"/>已<anchor xml:id="endd1e27652"/>遊行到於他國
(至)
若少有所得便以為足。</p>
<lb n="0262a04"/>
<p id="pX31p0262a0401" rend="margin-left:1em">此領上中間接之以小受三乘化也善根欲發厭
<lb n="0262a05"/>苦求樂故云起<anchor xml:id="begd1e27668"/>已<anchor xml:id="endd1e27668"/>遊行無明覆解不知向本求大
<lb n="0262a06"/>乘衣食故言向他國求於小乘衣食若魔佛相望
<lb n="0262a07"/>生死魔界為他國佛法大小皆為本國就大小相
<lb n="0262a08"/>望小乘未免生死猶是他國大乘永免生死乃為
<lb n="0262a09"/>本國究竟還源也明背大乘國往小乘土不知從
<lb n="0262a10"/>珠取給而傭作自資獲一日價得少為足。</p>
<p id="pX31p0262a1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二親
<lb n="0262a11"/>友覺悟譬三初呵責。</p>
<lb n="0262a12"/>
<p id="pX31p0262a1201">於後親友會遇見之
(至)
何為衣食乃至如是。</p>
<lb n="0262a13"/>
<p id="pX31p0262a1301" rend="margin-left:1em">此呵責譬上動執生疑也。</p>
<p id="pX31p0262a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二示珠。</p>
<lb n="0262a14"/>
<p id="pX31p0262a1401">我昔欲令汝得安樂
(至)
以求自活甚為癡也。</p>
<lb n="0262a15"/>
<p id="pX31p0262a1501" rend="margin-left:1em">此示珠譬宿世因緣也某年日月者指大通佛所
<lb n="0262a16"/>也。</p>
<p id="pX31p0262a1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸貿。</p>
<lb n="0262a17"/>
<p id="pX31p0262a1701">汝今可以此寶貿易所須常可如意無所乏短。</p>
<lb n="0262a18"/>
<p id="pX31p0262a1801" rend="margin-left:1em">此勸貿譬得記作佛也妙樂云珠雖價直無數必
<lb n="0262a19"/>須貿易方有濟用了因內解雖復究竟必以宿種
<lb n="0262a20"/>易於現行以昔解一解一切解貿今現行一行一
<lb n="0262a21"/>切行珠體不竭貿易無窮故須更聽更修方顯寶
<lb n="0262a22"/>之功用如華嚴中得摩尼珠十種瑩治方能雨寶
<lb n="0262a23"/>解行相稱方堪佛記從是<anchor xml:id="begd1e27744"/>已<anchor xml:id="endd1e27744"/>後則具有寂滅忍衣
<lb n="0262a24"/>首楞嚴食自行化他無量眾寶無功用位彼此不
<lb n="0262b01"/>窮。</p>
<p id="pX31p0262b0102" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬二初合貧人醉酒譬三初合親友繫
<lb n="0262b02"/>珠譬。</p>
<lb n="0262b03"/>
<p id="pX31p0262b0301">佛亦如是為菩薩時教化我等令發一切智心。</p>
<lb n="0262b04"/>
<p id="pX31p0262b0401" rend="margin-left:1em">△二合醉不覺知譬。</p>
<lb n="0262b05"/>
<p id="pX31p0262b0501">而尋廢忘不知不覺。</p>
<lb n="0262b06"/>
<p id="pX31p0262b0601" rend="margin-left:1em">△三合起<anchor xml:id="begd1e27781"/>已<anchor xml:id="endd1e27781"/>遊行譬。</p>
<lb n="0262b07"/>
<p id="pX31p0262b0701">既得阿羅漢道自謂滅度資生艱難得少為足。</p>
<lb n="0262b08"/>
<p id="pX31p0262b0801" rend="margin-left:1em">△二合親友覺悟譬三初合呵責。</p>
<lb n="0262b09"/>
<p id="pX31p0262b0901">一切智願猶在不失
(至)
汝等所得非究竟滅。</p>
<lb n="0262b10"/>
<p id="pX31p0262b1001" rend="margin-left:1em">△二合示珠。</p>
<lb n="0262b11"/>
<p id="pX31p0262b1101">我久令汝等種佛善根
(至)
而汝謂為實得滅度。</p>
<lb n="0262b12"/>
<p id="pX31p0262b1201" rend="margin-left:1em">△三合勸貿。</p>
<lb n="0262b13"/>
<p id="pX31p0262b1301">世尊我今乃知實是菩薩
(至)
甚大歡喜得未曾有。</p>
<lb n="0262b14"/>
<p id="pX31p0262b1401" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌內心得解二初頌慶喜。</p>
<lb n="0262b15"/>
<p id="pX31p0262b1501">爾時阿若憍陳如等欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0262b16"/>
<p id="pX31p0262b1601">我等聞無上安隱授記聲歡喜未曾有禮無量智佛。</p>
<lb n="0262b17"/>
<p id="pX31p0262b1701" rend="margin-left:1em">△二頌悔責。</p>
<lb n="0262b18"/>
<p id="pX31p0262b1801">今於世尊前自悔諸過咎。</p>
<lb n="0262b19"/>
<p id="pX31p0262b1901" rend="margin-left:1em">△二頌自陳領解二初頌法說。</p>
<lb n="0262b20"/>
<p id="pX31p0262b2001">於無量佛寶得少涅槃分。</p>
<lb n="0262b21"/>
<p id="pX31p0262b2101" rend="margin-left:1em">頌上得少為足。</p>
<p id="pX31p0262b2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌譬說二初頌略舉譬二初
<lb n="0262b22"/>頌略舉譬況。</p>
<lb n="0262b23"/>
<p id="pX31p0262b2301">如無智愚人。</p>
<lb n="0262b24"/>
<p id="pX31p0262b2401" rend="margin-left:1em">△二頌釋無智意。</p>
<lb n="0262c01"/>
<p id="pX31p0262c0101">便自以為足。</p>
<lb n="0262c02"/>
<p id="pX31p0262c0201" rend="margin-left:1em">△二頌正舉譬二初頌開譬二初頌捨寶不知。</p>
<lb n="0262c03"/>
<p id="pX31p0262c0301">譬如貧窮人往至親友家
(至)
有無價寶珠。</p>
<lb n="0262c04"/>
<p id="pX31p0262c0401" rend="margin-left:1em">
<g ref="CB04514"/>膳譬大通佛所先聞方便繫珠譬王子覆講後
<lb n="0262c05"/>結大緣妙樂云當知貧人本來先醉加蒙<g ref="CB04514"/>膳受
<lb n="0262c06"/>
<anchor xml:id="begd1e27920"/>已<anchor xml:id="endd1e27920"/>而臥三教助道猶如<g ref="CB04514"/>膳更以異方便助顯第
<lb n="0262c07"/>一義也<g ref="CB04514"/>膳食<anchor xml:id="begd1e27933"/>已<anchor xml:id="endd1e27933"/>便消如方便教非究竟益往在
<lb n="0262c08"/>大通佛所未結大緣<anchor xml:id="begd1e27941"/>已<anchor xml:id="endd1e27941"/>前歷諸味中竝聞三教及
<lb n="0262c09"/>至王子覆講法華雖聞圓頓但成結緣如繫珠也。</p>
<lb n="0262c10"/>
<p id="pX31p0262c1001" rend="margin-left:1em">△二頌親友覺悟。</p>
<lb n="0262c11"/>
<p id="pX31p0262c1101">與珠之親友後見此貧人
(至)
五欲而自恣。</p>
<lb n="0262c12"/>
<p id="pX31p0262c1201" rend="margin-left:1em">△二頌合譬。</p>
<lb n="0262c13"/>
<p id="pX31p0262c1301">我等亦如是世尊於長夜
(至)
身心徧歡喜。</p>
<lb n="0262c14"/>
<p id="pX31p0262c1401" rend="margin-left:1em">初一行頌上合譬中初繫珠譬我等無智下二句
<lb n="0262c15"/>頌上合譬中第二醉不覺知得少涅槃下二句頌
<lb n="0262c16"/>上合譬中第三起<anchor xml:id="begd1e27989"/>已<anchor xml:id="endd1e27989"/>遊行今佛覺悟下二句頌上
<lb n="0262c17"/>合譬中初呵責得佛無上下二句頌上合譬中示
<lb n="0262c18"/>珠我今從佛下一行頌上合譬中勸貿得記作佛
<lb n="0262c19"/>是故歡喜。</p>
<lb n="0262c20"/>
<p id="pX31p0262c2001">妙法蓮華經授學無學人記品第九</p>
<lb n="0262c21"/>
<p id="pX31p0262c2101" rend="margin-left:1em">研真斷惑名為學真窮惑盡名無學三果四向研
<lb n="0262c22"/>修真理募求勝見故名為學阿羅漢果研理<anchor xml:id="begd1e28015"/>已<anchor xml:id="endd1e28015"/>窮
<lb n="0262c23"/>勝見<anchor xml:id="begd1e28023"/>已<anchor xml:id="endd1e28023"/>極無所復學故名無學此二千人或是學
<lb n="0262c24"/>人或是無學人同是一流一時受記同一名號故
<lb n="0263a01"/>別為一品也。</p>
<p id="pX31p0263a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△二授學無學人記品授二千人記
<lb n="0263a02"/>二初請記二初二人請二初默念得記。</p>
<lb n="0263a03"/>
<p id="pX31p0263a0301">爾時阿難羅睺羅而作是念
(至)
設得授記不亦快乎。</p>
<lb n="0263a04"/>
<p id="pX31p0263a0401" rend="margin-left:1em">△二發言請記二初引例。</p>
<lb n="0263a05"/>
<p id="pX31p0263a0501">即從座起到於佛前
(至)
唯有如來我等所歸。</p>
<lb n="0263a06"/>
<p id="pX31p0263a0601" rend="margin-left:1em">△二引望。</p>
<lb n="0263a07"/>
<p id="pX31p0263a0701">又我等為一切世間
(至)
我願既滿眾望亦足。</p>
<lb n="0263a08"/>
<p id="pX31p0263a0801" rend="margin-left:1em">二人於佛最親時眾所望羅雲是佛子俗中親重
<lb n="0263a09"/>阿難持佛法藏道中親勝勝重兩人不蒙別記則
<lb n="0263a10"/>眾望不足也問若重若勝應同上流又如列眾二
<lb n="0263a11"/>人在多知識上數中獲記何意居下答總與千二
<lb n="0263a12"/>百記二人<anchor xml:id="begd1e28090"/>已<anchor xml:id="endd1e28090"/>同上流今更索別記耳。</p>
<p id="pX31p0263a1215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二二千
<lb n="0263a13"/>請。</p>
<lb n="0263a14"/>
<p id="pX31p0263a1401">爾時學無學聲聞弟子二千人
(至)
住立一面。</p>
<lb n="0263a15"/>
<p id="pX31p0263a1501" rend="margin-left:1em">二千請記但有默念引例二意同於二人故言如
<lb n="0263a16"/>阿難等願耳不發言請者非如二人親重親勝故
<lb n="0263a17"/>也。</p>
<p id="pX31p0263a1702" type="inline" rend="margin-left:1em">△二授記二初記二人二初記阿難五初長行
<lb n="0263a18"/>明脩因得果。</p>
<lb n="0263a19"/>
<p id="pX31p0263a1901">爾時佛告阿難汝於來世
(至)
所共讚歎稱其功德。</p>
<lb n="0263a20"/>
<p id="pX31p0263a2001" rend="margin-left:1em">阿難為今佛侍者護持法藏於六十二億佛所亦
<lb n="0263a21"/>護法藏如今不異爾後方得菩提此自行修因得
<lb n="0263a22"/>果也教化二十千萬億菩薩等即果後化他令他
<lb n="0263a23"/>修因得果也。</p>
<p id="pX31p0263a2306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌明修因得果。</p>
<lb n="0263a24"/>
<p id="pX31p0263a2401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0263b01"/>
<p id="pX31p0263b0101">我今僧中說
(至)
於此佛法中種佛道因緣。</p>
<lb n="0263b02"/>
<p id="pX31p0263b0201" rend="margin-left:1em">△三八千菩薩等生疑。</p>
<lb n="0263b03"/>
<p id="pX31p0263b0301">爾時會中新發意菩薩
(至)
而諸聲聞得如是決。</p>
<lb n="0263b04"/>
<p id="pX31p0263b0401" rend="margin-left:1em">八千菩薩疑者通疑聲聞今日發心即蒙佛記國
<lb n="0263b05"/>淨若此何故昔於方等記諸菩薩無量劫行乃得
<lb n="0263b06"/>佛記。</p>
<p id="pX31p0263b0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△四如來為發迹釋疑。</p>
<lb n="0263b07"/>
<p id="pX31p0263b0701">爾時世尊知諸菩薩
(至)
其本願如是故獲斯記。</p>
<lb n="0263b08"/>
<p id="pX31p0263b0801" rend="margin-left:1em">佛因眾疑即為發迹釋疑阿難昔日與我同發大
<lb n="0263b09"/>心即是同學由我精進前超得佛由彼多聞猶故
<lb n="0263b10"/>持經迹為侍者本地如此今授妙記何足可疑。</p>
<p id="pX31p0263b1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0263b11"/>五明阿難顯本述歎。</p>
<lb n="0263b12"/>
<p id="pX31p0263b1201">阿難面於佛前自聞授記
(至)
爾時阿難而說偈言。</p>
<lb n="0263b13"/>
<p id="pX31p0263b1301">世尊甚希有
(至)
方便為侍者護持諸佛法。</p>
<lb n="0263b14"/>
<p id="pX31p0263b1401" rend="margin-left:1em">△二記羅雲二初長行。</p>
<lb n="0263b15"/>
<p id="pX31p0263b1501">爾時佛告羅睺羅
(至)
當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0263b16"/>
<p id="pX31p0263b1601" rend="margin-left:1em">△二偈煩。</p>
<lb n="0263b17"/>
<p id="pX31p0263b1701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0263b18"/>
<p id="pX31p0263b1801">我為太子時
(至)
安住於佛法以求無上道。</p>
<lb n="0263b19"/>
<p id="pX31p0263b1901" rend="margin-left:1em">本是菩薩迹為小乘以迹覆本名為密行。</p>
<p id="pX31p0263b1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二授
<lb n="0263b20"/>二千三初長行。</p>
<lb n="0263b21"/>
<p id="pX31p0263b2101">爾時世尊見學無學二千人
(至)
正法像法皆悉同等。</p>
<lb n="0263b22"/>
<p id="pX31p0263b2201" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0263b23"/>
<p id="pX31p0263b2301">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0263b24"/>
<p id="pX31p0263b2401">是二千聲聞
(至)
名聞普周徧漸入於涅槃。</p>
<lb n="0263c01"/>
<p id="pX31p0263c0101" rend="margin-left:1em">△三記喜。</p>
<lb n="0263c02"/>
<p id="pX31p0263c0201">爾時學無學二千人聞佛授記歡喜踊躍而說偈言
<lb n="0263c03"/>世尊慧燈明我聞授記音心歡喜充滿如甘露見灌。</p>
<lb n="0263c04"/>
<p id="pX31p0263c0401" rend="margin-left:1em">中道種智之慧照徹三諦源底復能破諸眾生煩
<lb n="0263c05"/>惱惑暗故云慧燈明也。</p>
<lb n="0263c06"/>
<p id="pX31p0263c0601">妙法蓮華經法師品第十</p>
<lb n="0263c07"/>
<p id="pX31p0263c0701" rend="margin-left:1em">此品明五種法師一受持二讀三誦四解說五書
<lb n="0263c08"/>寫大論明六種法師一信力故受二念力故持三
<lb n="0263c09"/>看文為讀四不忘為誦五宣傳為說聖人經書難
<lb n="0263c10"/>解須解釋今經合受持為一合解說為一開讀誦
<lb n="0263c11"/>為二足書寫為五別論受持書寫是自行解說是
<lb n="0263c12"/>化他通論若自軌五法則五種皆自行若教他五
<lb n="0263c13"/>法則五種皆化他自軌故通稱弟子化他故通稱
<lb n="0263c14"/>法師今從通義故稱法師品法者軌則也師者訓
<lb n="0263c15"/>匠也法雖可軌體不自弘通之在人故五種通經
<lb n="0263c16"/>皆得稱師舉法成其自行皆以妙法為師師於妙
<lb n="0263c17"/>法妙行成就故言法師又五種人能以妙法訓匠
<lb n="0263c18"/>於他舉法目師故稱法師凡多種解皆約圓教法
<lb n="0263c19"/>門而釋品也。</p>
<p id="pX31p0263c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">○前三周是迹門正說領解受記竟
<lb n="0263c20"/>此下五品是迹門流通非止蔭益當時復欲津洽
<lb n="0263c21"/>來世故有五品流通法師寶塔兩品明弘經功深
<lb n="0263c22"/>福重流通未聞利益巨大達多一品引往弘經彼
<lb n="0263c23"/>我兼益以證功德深重持品八萬大士忍力成者
<lb n="0263c24"/>此土弘經新得記者他土弘經安樂行品外凡初
<lb n="0264a01"/>心欣斯勝福見聲聞畏憚
(經云若聲聞人聞是經驚疑怖畏等)
聞菩
<lb n="0264a02"/>薩擯辱
(持品云濁世惡比丘數數見擯出等)
顧<anchor xml:id="begd1e28389"/>己<anchor xml:id="endd1e28389"/>力弱無益自他便
<lb n="0264a03"/>生退沒佛為此人說安樂行依之法弘不慮危苦。</p>
<lb n="0264a04"/>
<p id="pX31p0264a0401" rend="margin-left:1em">△三五品迹門流通四初法師寶塔兩品明弘經
<lb n="0264a05"/>功深福重流通未聞益大二初法師品二初長行
<lb n="0264a06"/>偈頌歎美五種法師能持法人二初稟道弟子門
<lb n="0264a07"/>功深福重二初佛世弟子二初揀出其人類。</p>
<lb n="0264a08"/>
<p id="pX31p0264a0801">爾時世尊因藥王菩薩
(至)
求辟支佛者求佛道者。</p>
<lb n="0264a09"/>
<p id="pX31p0264a0901" rend="margin-left:1em">初因藥王告八萬者因者憑寄也欲以妙法憑寄
<lb n="0264a10"/>藥王使其領受告語八萬皆流通也汝見是大眾
<lb n="0264a11"/>等者的示持經得福之人也妙樂云本託藥王因
<lb n="0264a12"/>茲告餘此流通初先告八萬大士者大論云法華
<lb n="0264a13"/>是秘密付諸菩薩如下涌出品召於下方尚待本
<lb n="0264a14"/>眷屬驗餘人未堪也。</p>
<p id="pX31p0264a1409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二揀出得記緣。</p>
<lb n="0264a15"/>
<p id="pX31p0264a1501">如是等類咸於佛前
(至)
當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0264a16"/>
<p id="pX31p0264a1601" rend="margin-left:1em">若於佛前當機妙悟者是多聞深解五百及二千
<lb n="0264a17"/>是也此等皆<anchor xml:id="begd1e28450"/>已<anchor xml:id="endd1e28450"/>現前與總別記竟今所揀者乃是
<lb n="0264a18"/>八部四眾三乘之類故言如是等類咸於佛前者
<lb n="0264a19"/>明其時節值佛在座也一句一偈者聞法極少也
<lb n="0264a20"/>乃至一念者時節最促也隨喜者自未有行但隨
<lb n="0264a21"/>喜其法及隨喜其人也皆與記當得菩提者明其
<lb n="0264a22"/>聞極少時極促隨喜之功遂得佛果何況具足得
<lb n="0264a23"/>聞盡形受持五種流通三業供養聞少解淺者尚
<lb n="0264a24"/>記況復多深以少況多普廣若此下周既爾中上
<lb n="0264b01"/>亦然可以意知不俟更說。</p>
<p id="pX31p0264b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">△二滅後弟子二初出
<lb n="0264b02"/>弟子類。</p>
<lb n="0264b03"/>
<p id="pX31p0264b0301">佛告藥王
(至)
乃至一偈一句一念隨喜者。</p>
<lb n="0264b04"/>
<p id="pX31p0264b0401" rend="margin-left:1em">△二亦與授記。</p>
<lb n="0264b05"/>
<p id="pX31p0264b0501">我亦與授阿耨多羅三藐三菩提記。</p>
<lb n="0264b06"/>
<p id="pX31p0264b0601" rend="margin-left:1em">聞極少法亦與授記功報如前解也。</p>
<p id="pX31p0264b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明授道
<lb n="0264b07"/>師門功深福重二初長行二初別二初明現世二
<lb n="0264b08"/>初明下品師二初明師相。</p>
<lb n="0264b09"/>
<p id="pX31p0264b0901">若復有人受持讀誦解說書寫
(至)
乃至合掌恭敬。</p>
<lb n="0264b10"/>
<p id="pX31p0264b1001" rend="margin-left:1em">上明稟道弟子此下明授道師門師論下上時談
<lb n="0264b11"/>現未無論上下現未逆之得罪順之得福今明現
<lb n="0264b12"/>在下品師相即是五種法師十種供養也妙樂云
<lb n="0264b13"/>上下品師者但約凡位以判十供養者一華二香
<lb n="0264b14"/>三瓔珞四末香五塗香六燒香七幡葢八衣服九
<lb n="0264b15"/>技樂十合掌也。</p>
<p id="pX31p0264b1507" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明功報。</p>
<lb n="0264b16"/>
<p id="pX31p0264b1601">藥王當知是諸人等
(至)
廣演分別妙法華經。</p>
<lb n="0264b17"/>
<p id="pX31p0264b1701" rend="margin-left:1em">曾供養者明先世因深也愍眾生故生此人間明
<lb n="0264b18"/>現世功大也若有人問下明未來報重也何以故
<lb n="0264b19"/>下釋出報重之相也。</p>
<p id="pX31p0264b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明上品師二初況出上
<lb n="0264b20"/>品相。</p>
<lb n="0264b21"/>
<p id="pX31p0264b2101">何況盡能受持種種供養者。</p>
<lb n="0264b22"/>
<p id="pX31p0264b2201" rend="margin-left:1em">△二明上品功報。</p>
<lb n="0264b23"/>
<p id="pX31p0264b2301">藥王當知是人自捨
(至)
生於惡世廣演此經。</p>
<lb n="0264b24"/>
<p id="pX31p0264b2401" rend="margin-left:1em">是人自捨清淨報者大悲願牽捨於清淨之土而
<lb n="0264c01"/>生濁惡世中仍是業生未有通應願兼於業故生
<lb n="0264c02"/>也如妙玄眷屬妙中明業生願生眷屬是也。</p>
<p id="pX31p0264c0218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0264c03"/>明來世二初明下品師二初明師相。</p>
<lb n="0264c04"/>
<p id="pX31p0264c0401">若是善男子善女人
(至)
說法華經乃至一句。</p>
<lb n="0264c05"/>
<p id="pX31p0264c0501" rend="margin-left:1em">竊為一人說一句者雖得一句之解既不廣聞多
<lb n="0264c06"/>學異義不可眾中而說一切問難有所不通便令
<lb n="0264c07"/>正理不得宣弘若欲申此一句正言且當竊說耳
<lb n="0264c08"/>如釋論明有慧無聞譬如小雨無雷妙樂云故知
<lb n="0264c09"/>下品師亦許為弘法故於內教中廣習異義以助
<lb n="0264c10"/>正教世有習俗典而云助正者反淪正理釋論云
<lb n="0264c11"/>有慧無多聞亦不知實相譬如大暗中有目無所
<lb n="0264c12"/>見多聞無智慧亦不知實相譬如大明中有燈而
<lb n="0264c13"/>無照無聞無智慧譬如人身牛有聞有智慧是所
<lb n="0264c14"/>說應受。</p>
<p id="pX31p0264c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明功報。</p>
<lb n="0264c15"/>
<p id="pX31p0264c1501">當知是人則如來使如來所遣行如來事。</p>
<lb n="0264c16"/>
<p id="pX31p0264c1601" rend="margin-left:1em">經是如智所說說於如理今日行人乘此如教宣
<lb n="0264c17"/>於如理即是如來使也行如來事者如來以如智
<lb n="0264c18"/>照如理為事今日行人依如教行如理即是行如
<lb n="0264c19"/>來事也
(約自行釋)
又如來以一如智一如理化眾生為
<lb n="0264c20"/>事今日行人能有大悲以此經中真如之理為眾
<lb n="0264c21"/>生說令得利益亦名行如來事也
(約化他釋)
。</p>
<p id="pX31p0264c2118" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明上
<lb n="0264c22"/>品師。</p>
<lb n="0264c23"/>
<p id="pX31p0264c2301">何況於大眾中廣為人說。</p>
<lb n="0264c24"/>
<p id="pX31p0264c2401" rend="margin-left:1em">略不格量上品功報者以前下品望今上品此意
<lb n="0265a01"/>可知也。</p>
<p id="pX31p0265a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總二初明逆者得罪。</p>
<lb n="0265a02"/>
<p id="pX31p0265a0201">藥王若有惡人以不善心
(至)
其罪甚重。</p>
<lb n="0265a03"/>
<p id="pX31p0265a0301" rend="margin-left:1em">此中罪福不論福田濃瘠但約初後心明其輕重
<lb n="0265a04"/>初心學人讀誦經者既具煩惱若加毀訾障礙則
<lb n="0265a05"/>能令其所學事廢故獲罪多佛既惑盡冤親平等
<lb n="0265a06"/>惡不干偪豈能障礙故言罪輕供養亦爾此人有
<lb n="0265a07"/>待若得供養所修事成故施之福勝佛則無待眾
<lb n="0265a08"/>事滿足雖復供獻於佛無益故言報劣妙樂云佛
<lb n="0265a09"/>則平等惡不干偪等者若爾供佛無福何須供佛
<lb n="0265a10"/>毀佛無罪何須制罪答實爾但為成校量故向云
<lb n="0265a11"/>不論福田濃瘠若從田論凡瘠聖濃故應毀供重
<lb n="0265a12"/>於凡也。</p>
<p id="pX31p0265a1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明順者得福。</p>
<lb n="0265a13"/>
<p id="pX31p0265a1301">藥王其有讀誦法華經者
(至)
以佛莊嚴而自莊嚴。</p>
<lb n="0265a14"/>
<p id="pX31p0265a1401" rend="margin-left:1em">佛以定慧莊嚴而說此經若人讀誦此經者則是
<lb n="0265a15"/>能脩佛之定慧故云以佛莊嚴而自莊嚴也。</p>
<lb n="0265a16"/>
<p id="pX31p0265a1601">則為如來肩所荷擔。</p>
<lb n="0265a17"/>
<p id="pX31p0265a1701" rend="margin-left:1em">在背為荷在肩為擔若人讀誦是經則能得佛非
<lb n="0265a18"/>權非實法身之體即是為如來背之所荷亦能得
<lb n="0265a19"/>佛能權能實二智之用則是為如來兩肩所擔妙
<lb n="0265a20"/>樂云佛得權實及非權實我亦得之乃稱佛得是
<lb n="0265a21"/>則義當在佛肩背亦是用佛權實等法名在佛肩
<lb n="0265a22"/>背亦是眾生常在肩背日用不知。</p>
<lb n="0265a23"/>
<p id="pX31p0265a2301">其所至方應隨向禮
(至)
三藐三菩提故。</p>
<lb n="0265a24"/>
<p id="pX31p0265a2401" rend="margin-left:1em">隨所向方應向禮者上明以法為師今明堪為物
<lb n="0265b01"/>師此人有所趣向悉與實相相應皆可敬順順即
<lb n="0265b02"/>是向敬即是禮敬而順之及興供養等所以者何
<lb n="0265b03"/>下釋上應供之意也妙樂云應持天寶等者先舉
<lb n="0265b04"/>人中上供次以天寶況之尚以天寶奉獻故云應
<lb n="0265b05"/>持而況人中上供乎。</p>
<p id="pX31p0265b0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初勸自行利他。</p>
<lb n="0265b06"/>
<p id="pX31p0265b0601">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0265b07"/>
<p id="pX31p0265b0701">若欲住佛道
(至)
當受持是經并供養持者。</p>
<lb n="0265b08"/>
<p id="pX31p0265b0801" rend="margin-left:1em">△二頌師門別總二初頌別二初頌現世二初頌
<lb n="0265b09"/>下品師二初明師相。</p>
<lb n="0265b10"/>
<p id="pX31p0265b1001">若有能受持妙法華經者。</p>
<lb n="0265b11"/>
<p id="pX31p0265b1101" rend="margin-left:1em">△二明功報。</p>
<lb n="0265b12"/>
<p id="pX31p0265b1201">當知佛所使愍念諸眾生。</p>
<lb n="0265b13"/>
<p id="pX31p0265b1301" rend="margin-left:1em">△二頌上品師二初明師相。</p>
<lb n="0265b14"/>
<p id="pX31p0265b1401">諸有能受持妙法華經者。</p>
<lb n="0265b15"/>
<p id="pX31p0265b1501" rend="margin-left:1em">△二明功報。</p>
<lb n="0265b16"/>
<p id="pX31p0265b1601">捨於清淨土愍眾故生此
(至)
供養說法者。</p>
<lb n="0265b17"/>
<p id="pX31p0265b1701" rend="margin-left:1em">△二頌來世二初超頌上品師二初頌師相。</p>
<lb n="0265b18"/>
<p id="pX31p0265b1801">吾滅後惡世能持是經者。</p>
<lb n="0265b19"/>
<p id="pX31p0265b1901" rend="margin-left:1em">△二頌功報。</p>
<lb n="0265b20"/>
<p id="pX31p0265b2001">當合掌禮敬如供養世尊
(至)
冀得須臾聞。</p>
<lb n="0265b21"/>
<p id="pX31p0265b2101" rend="margin-left:1em">△二追頌下品師二初頌出人。</p>
<lb n="0265b22"/>
<p id="pX31p0265b2201">若能於後世受持是經者。</p>
<lb n="0265b23"/>
<p id="pX31p0265b2301" rend="margin-left:1em">△二頌功報。</p>
<lb n="0265b24"/>
<p id="pX31p0265b2401">我遣在人中行於如來事。</p>
<lb n="0265c01"/>
<p id="pX31p0265c0101" rend="margin-left:1em">△二頌總二初頌逆者得罪。</p>
<lb n="0265c02"/>
<p id="pX31p0265c0201">若於一劫中常懷不善心
(至)
其罪復過彼。</p>
<lb n="0265c03"/>
<p id="pX31p0265c0301" rend="margin-left:1em">△二頌順者得福。</p>
<lb n="0265c04"/>
<p id="pX31p0265c0401">有人求佛道而於一劫中
(至)
我今獲大利。</p>
<lb n="0265c05"/>
<p id="pX31p0265c0501" rend="margin-left:1em">△三頌歎經尊妙。</p>
<lb n="0265c06"/>
<p id="pX31p0265c0601">藥王今告汝我所說諸經而於此經中法華最第一。</p>
<lb n="0265c07"/>
<p id="pX31p0265c0701" rend="margin-left:1em">△二長行偈頌歎美所持法示弘經方軌二初長
<lb n="0265c08"/>行二初歎經法五初約法歎。</p>
<lb n="0265c09"/>
<p id="pX31p0265c0901">爾時佛復告藥王菩薩
(至)
此法華經最為難信難解。</p>
<lb n="0265c10"/>
<p id="pX31p0265c1001" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e28938"/>已<anchor xml:id="endd1e28938"/>今當說此經為最此約法歎也<anchor xml:id="begd1e28944"/>已<anchor xml:id="endd1e28944"/>者大品<anchor xml:id="begd1e28950"/>已<anchor xml:id="endd1e28950"/>上
<lb n="0265c11"/>漸頓諸說也今者同一座常謂無量義經也當者
<lb n="0265c12"/>謂涅槃也大品等漸頓諸說皆帶方便取信為易
<lb n="0265c13"/>無量義一生無量無量未還一是亦易信今法華
<lb n="0265c14"/>論法則一切差別融通歸一論人則師弟本迹俱
<lb n="0265c15"/>皆久遠人法悉與昔異故難信解當鋒難事法華
<lb n="0265c16"/>
<anchor xml:id="begd1e28970"/>已<anchor xml:id="endd1e28970"/>說涅槃在後則可信也妙樂云當鋒者法華在
<lb n="0265c17"/>前如大陣難破涅槃在後如餘黨不難初當先鋒
<lb n="0265c18"/>斯為不易。</p>
<lb n="0265c19"/>
<p id="pX31p0265c1901">藥王此經是諸佛秘要之藏不可分布妄授與人。</p>
<lb n="0265c20"/>
<p id="pX31p0265c2001" rend="margin-left:1em">秘要之藏者隱而不說為秘總一切法為要真如
<lb n="0265c21"/>實相包蘊為藏不可分布者法妙難信深智可授
<lb n="0265c22"/>無智不信謗乃獲罪故不可妄說也。</p>
<lb n="0265c23"/>
<p id="pX31p0265c2301">諸佛世尊之所守護從昔<anchor xml:id="begd1e29001"/>已<anchor xml:id="endd1e29001"/>來未曾顯說。</p>
<lb n="0265c24"/>
<p id="pX31p0265c2401" rend="margin-left:1em">從昔<anchor xml:id="begd1e29012"/>已<anchor xml:id="endd1e29012"/>來未曾顯說者於三藏中不說二乘作佛
<lb n="0266a01"/>亦不明師弟本迹方等般若雖說實相之藏亦未
<lb n="0266a02"/>說五乘作佛亦未發迹顯本頓漸諸經皆未融會
<lb n="0266a03"/>故名為秘此法華經具說昔所秘法即是開秘密
<lb n="0266a04"/>藏亦即是秘密藏如此秘藏從昔守護今方顯說
<lb n="0266a05"/>也。</p>
<lb n="0266a06"/>
<p id="pX31p0266a0601">而此經者如來現在猶多怨嫉況滅度後。</p>
<lb n="0266a07"/>
<p id="pX31p0266a0701" rend="margin-left:1em">如來在世猶多怨嫉者四十餘年不得即說今雖
<lb n="0266a08"/>欲說而五千尋即退座佛世尚爾何況未來理在
<lb n="0266a09"/>難化也妙樂云如來至怨嫉者思宿惡為怨忌現
<lb n="0266a10"/>善曰嫉故障未除者為怨不喜聞者名嫉今通論
<lb n="0266a11"/>者迹門以二乘鈍根菩薩為怨嫉五千起去未足
<lb n="0266a12"/>可嫌本門以菩薩中樂近成者而為怨嫉闔眾不
<lb n="0266a13"/>識何得為怪今仍在迹意則可見理在難化者明
<lb n="0266a14"/>此理者意在令知眾生難化也。</p>
<p id="pX31p0266a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">△二約人歎。</p>
<lb n="0266a15"/>
<p id="pX31p0266a1501">藥王當知如來滅後
(至)
則為如來手摩其頭。</p>
<lb n="0266a16"/>
<p id="pX31p0266a1601" rend="margin-left:1em">此約人歎也此法在人則人尊貴如來衣覆者言
<lb n="0266a17"/>若能持說此經即是修學大忍是為如來衣覆即
<lb n="0266a18"/>上文云如來莊嚴也佛護念者實相為佛實智為
<lb n="0266a19"/>子尊崇實相發生實智即為諸佛所護念也四信
<lb n="0266a20"/>為信力
(三寶及戒)
四弘為願力大智為善根力信則信
<lb n="0266a21"/>理理即法身志願是立行行即解脫善根根固難
<lb n="0266a22"/>動此即般若當知三力即是三德秘密之藏初心
<lb n="0266a23"/>栖此與佛不殊故名與如來共宿也手摩頭者此
<lb n="0266a24"/>人以願力善力自行權實以為機感機感名頭如
<lb n="0266b01"/>來以化他權實二智名手開發前人自行權實之
<lb n="0266b02"/>頭感應道交故言摩頭摩頭即授記也妙樂云初
<lb n="0266b03"/>心栖此等者此用所表如前荷負若不爾者色身
<lb n="0266b04"/>共宿乃至摩不淨頭於理何益。</p>
<p id="pX31p0266b0413" type="inline" rend="margin-left:1em">△三約處歎。</p>
<lb n="0266b05"/>
<p id="pX31p0266b0501">藥王在在處處
(至)
皆近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0266b06"/>
<p id="pX31p0266b0601" rend="margin-left:1em">此約處歎也此法在處即處貴夫佛生處得道轉
<lb n="0266b07"/>法輪入涅槃等處法王所遊皆應起塔此經是法
<lb n="0266b08"/>身生處得道之場法輪正體大涅槃窟此經所在
<lb n="0266b09"/>須塔供養不須復安舍利者釋論云碎骨是生身
<lb n="0266b10"/>舍利經卷是法身舍利此經是法身舍利不須更
<lb n="0266b11"/>安生身舍利生法二身各有全碎皆可解妙樂云
<lb n="0266b12"/>生身碎者如釋迦八斛四斗生身全者如多寶全
<lb n="0266b13"/>身在寶塔中法身碎者諸方便教也法身全者法
<lb n="0266b14"/>華一實也四教五時委簡可見。</p>
<p id="pX31p0266b1413" type="inline" rend="margin-left:1em">△四約因。</p>
<lb n="0266b15"/>
<p id="pX31p0266b1501">藥王多有人在家出家
(至)
乃能善行菩薩之道。</p>
<lb n="0266b16"/>
<p id="pX31p0266b1601" rend="margin-left:1em">此約因歎也若未善行菩薩道者稟前三教未能
<lb n="0266b17"/>巧度若聞是經即入圓教名為巧度巧度為善行
<lb n="0266b18"/>也妙樂云巧度者如止觀第六記引大論作巧拙
<lb n="0266b19"/>二醫譬云如用針藥名為拙度用呪術者名為巧
<lb n="0266b20"/>度聲聞化人苦行頭陀等名拙度菩薩化人觀諸
<lb n="0266b21"/>法實名巧度彼大論文通以衍門為巧今別以一
<lb n="0266b22"/>實為巧。</p>
<p id="pX31p0266b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">△五約果歎五初明近。</p>
<lb n="0266b23"/>
<p id="pX31p0266b2301">其有眾生求佛道者
(至)
得近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0266b24"/>
<p id="pX31p0266b2401" rend="margin-left:1em">當知必得近三菩提果者安樂行中名為近處此
<lb n="0266c01"/>菩提果佛眼佛智知見處為體則有二種一者初
<lb n="0266c02"/>心菩提即初住二者後心菩提即妙覺今言近者
<lb n="0266c03"/>正近初住菩提也。</p>
<p id="pX31p0266c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二開譬。</p>
<lb n="0266c04"/>
<p id="pX31p0266c0401">藥王譬如有人渴乏須水
(至)
其心決定知水必近。</p>
<lb n="0266c05"/>
<p id="pX31p0266c0501" rend="margin-left:1em">此有二釋一約觀門二約教門觀門者眾生之心
<lb n="0266c06"/>具諸煩惱名高原修習觀智名穿掘方證理味如
<lb n="0266c07"/>得清水若依通觀乾慧地如乾土性地為濕土泥
<lb n="0266c08"/>知水必近見諦為得清水若依別觀初從假入空
<lb n="0266c09"/>但見空不見不空斷四住惑如鑿乾土去水尚遠
<lb n="0266c10"/>次從空出假先知非假今知非空因茲二觀得入
<lb n="0266c11"/>中道能伏無明轉見濕土去水則近初地為得清
<lb n="0266c12"/>水也若依圓觀中道非空非假而照空假如漸至
<lb n="0266c13"/>濕泥四住<anchor xml:id="begd1e29230"/>已<anchor xml:id="endd1e29230"/>盡無明<anchor xml:id="begd1e29236"/>已<anchor xml:id="endd1e29236"/>伏<anchor xml:id="begd1e29242"/>已<anchor xml:id="endd1e29242"/>得中道相似圓解故
<lb n="0266c14"/>言如泥若入初住發真中解即破無明如泥澄清
<lb n="0266c15"/>得見中道如見清水次約教門者土譬經教水喻
<lb n="0266c16"/>中道教詮中道如土含水三藏教未詮中道猶如
<lb n="0266c17"/>乾土方等般若帶於方便說中道義如見濕土法
<lb n="0266c18"/>華教正直顯露說無上道如見泥因法華教生聞
<lb n="0266c19"/>思修即悟中道如獲清水妙樂云譬中必須教觀
<lb n="0266c20"/>二重方盡其理教觀相修共顯其妙教觀若偏二
<lb n="0266c21"/>俱無力初約觀中初總明觀言雖通諸意且在圓
<lb n="0266c22"/>依通觀下歷教明觀析體理同故略三藏。</p>
<p id="pX31p0266c2217" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合
<lb n="0266c23"/>譬。</p>
<lb n="0266c24"/>
<p id="pX31p0266c2401">菩薩亦復如是
(至)
必知得近阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0267a01"/>
<p id="pX31p0267a0101" rend="margin-left:1em">於法華中獲聞思修即是圓觀三慧方能近果非
<lb n="0267a02"/>三藏方等般若教中聞思修也。</p>
<p id="pX31p0267a0213" type="inline" rend="margin-left:1em">△四釋近。</p>
<lb n="0267a03"/>
<p id="pX31p0267a0301">所以者何
(至)
今佛教化成就菩薩而為開示。</p>
<lb n="0267a04"/>
<p id="pX31p0267a0401" rend="margin-left:1em">此釋得近之意一切菩薩者明諸教中權因也三
<lb n="0267a05"/>菩提者明一切菩薩所得權果也此權因權果皆
<lb n="0267a06"/>攝屬此經如乾濕等土悉依於水故言攝屬也開
<lb n="0267a07"/>方便門者在昔為實施權不知權是方便故方便
<lb n="0267a08"/>門閉今皆開之即是實相故方便門開昔說一切
<lb n="0267a09"/>世間治生產業何曾是於方便今皆開之即是實
<lb n="0267a10"/>相不相違背昔說小乘方便及小乘果尚非實相
<lb n="0267a11"/>門況小乘方便而當是門今皆開之即是實相汝
<lb n="0267a12"/>等所行是菩薩道決了聲聞法是諸經之王咸令
<lb n="0267a13"/>眾生開示悟入佛之知見一色一香無非佛法若
<lb n="0267a14"/>不開者則深固幽遠無人能到而今開之即得見
<lb n="0267a15"/>水無乾土也。</p>
<p id="pX31p0267a1506" type="inline" rend="margin-left:1em">△五揀非。</p>
<lb n="0267a16"/>
<p id="pX31p0267a1601">藥王若有菩薩聞是法華經
(至)
當知是為增上慢者。</p>
<lb n="0267a17"/>
<p id="pX31p0267a1701" rend="margin-left:1em">若菩薩聲聞聞此說而驚疑者悉是乾土尚非濕
<lb n="0267a18"/>土況見水耶。</p>
<p id="pX31p0267a1806" type="inline" rend="margin-left:1em">△二示方軌二初示方法三初標章。</p>
<lb n="0267a19"/>
<p id="pX31p0267a1901">藥王若有善男子
(至)
爾乃應為四眾廣說斯經。</p>
<lb n="0267a20"/>
<p id="pX31p0267a2001" rend="margin-left:1em">室衣座三名為三軌末世弘經必藉此三自軌軌
<lb n="0267a21"/>他方獲大利修無緣慈是入如來室修寂滅忍是
<lb n="0267a22"/>著如來衣修於中空是坐如來座也。</p>
<p id="pX31p0267a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二解釋。</p>
<lb n="0267a23"/>
<p id="pX31p0267a2301">如來室者一切眾生中
(至)
如來座者一切法空是。</p>
<lb n="0267a24"/>
<p id="pX31p0267a2401" rend="margin-left:1em">慈悲心是如來室者慈悲覆物惠利歸<anchor xml:id="begd1e29381"/>己<anchor xml:id="endd1e29381"/>名之為
<lb n="0267b01"/>室謂悲拔一切苦即四趣三界二乘菩薩等苦慈
<lb n="0267b02"/>與一切樂即人天涅槃常住等樂故慈悲是如來
<lb n="0267b03"/>室也柔忍心是如來衣者遮彼惡障<anchor xml:id="begd1e29396"/>己<anchor xml:id="endd1e29396"/>醜名之為
<lb n="0267b04"/>衣謂遮四住無知無明等醜故柔忍是如來衣也
<lb n="0267b05"/>法空是如來座者安心於空方能安他安他安<anchor xml:id="begd1e29406"/>己<anchor xml:id="endd1e29406"/>
<lb n="0267b06"/>名之為座葢空能亡一切相謂亡三界有相二乘
<lb n="0267b07"/>無相菩薩非有相非無相故法空是如來座也是
<lb n="0267b08"/>故利物以慈悲為首涉有以忍辱為基說法以亡
<lb n="0267b09"/>我為本能行三法大教宣弘即世間依止故名法
<lb n="0267b10"/>師問何故約三法名法師答約事論之必須登堂
<lb n="0267b11"/>整服坐座乃可敷弘故約三耳又慈悲生一切善
<lb n="0267b12"/>柔和遮一切惡法空蕩一切相。</p>
<p id="pX31p0267b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸修。</p>
<lb n="0267b13"/>
<p id="pX31p0267b1301">安住是中然後以不懈怠心
(至)
廣說是法華經。</p>
<lb n="0267b14"/>
<p id="pX31p0267b1401" rend="margin-left:1em">五種法師用此三法自軌故云安住是中用此化
<lb n="0267b15"/>他故云然後以不懈怠心等此勸修也修如來室
<lb n="0267b16"/>是大慈悲若就同體即法身也若被眾生即是解
<lb n="0267b17"/>脫能令眾生會於同體即是般若修如來衣者若
<lb n="0267b18"/>就所覆即法身也若就能覆嚴身即寂滅忍是般
<lb n="0267b19"/>若也若就和光利物即解脫也修如來座者若就
<lb n="0267b20"/>能坐即般若也若就所坐即法身也身座冥稱即
<lb n="0267b21"/>解脫也妙樂云三法相望各各具三雖復各具秪
<lb n="0267b22"/>是一三三尚非三豈離為九是則菩薩常觀涅槃
<lb n="0267b23"/>故勸弘經者觀而弘之不觀能弘之心焉曉所弘
<lb n="0267b24"/>之理故佛令入我室著我衣坐我座若無三法何
<lb n="0267c01"/>謂弘經。</p>
<p id="pX31p0267c0104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明利益五初遣化人。</p>
<lb n="0267c02"/>
<p id="pX31p0267c0201">藥王我於餘國遣化人為其集聽法眾。</p>
<lb n="0267c03"/>
<p id="pX31p0267c0301" rend="margin-left:1em">若初心未淳止可遣化人未可遣化四眾八部也
<lb n="0267c04"/>若見天龍倚此自高妨損其道故不可令見也若
<lb n="0267c05"/>心無倚著則尚堪見佛況復天龍況得總持自證
<lb n="0267c06"/>利益耶。</p>
<p id="pX31p0267c0604" type="inline" rend="margin-left:1em">△二遣四眾。</p>
<lb n="0267c07"/>
<p id="pX31p0267c0701">亦遣化比丘比丘尼
(至)
聞法信受隨順不逆。</p>
<lb n="0267c08"/>
<p id="pX31p0267c0801" rend="margin-left:1em">△三遣八部。</p>
<lb n="0267c09"/>
<p id="pX31p0267c0901">若說法者在空閑處
(至)
聽其說法。</p>
<lb n="0267c10"/>
<p id="pX31p0267c1001" rend="margin-left:1em">△四見佛身。</p>
<lb n="0267c11"/>
<p id="pX31p0267c1101">我雖在異國時時令說法者得見我身。</p>
<lb n="0267c12"/>
<p id="pX31p0267c1201" rend="margin-left:1em">△五與總持。</p>
<lb n="0267c13"/>
<p id="pX31p0267c1301">若於此經忘失句逗我還為說令得具足。</p>
<lb n="0267c14"/>
<p id="pX31p0267c1401" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初總勸。</p>
<lb n="0267c15"/>
<p id="pX31p0267c1501">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0267c16"/>
<p id="pX31p0267c1601">欲捨諸懈怠應當聽此經是經難得聞信受者亦難。</p>
<lb n="0267c17"/>
<p id="pX31p0267c1701" rend="margin-left:1em">△二正頌二初頌歎經法二初頌開譬。</p>
<lb n="0267c18"/>
<p id="pX31p0267c1801">如人渴須水穿鑿於高原
(至)
決定知近水。</p>
<lb n="0267c19"/>
<p id="pX31p0267c1901" rend="margin-left:1em">此頌歎經法中約果歎也。</p>
<p id="pX31p0267c1911" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合譬。</p>
<lb n="0267c20"/>
<p id="pX31p0267c2001">藥王汝當知如是諸人等
(至)
近於佛智慧。</p>
<lb n="0267c21"/>
<p id="pX31p0267c2101" rend="margin-left:1em">△二頌示方軌二初頌方軌三初頌標章。</p>
<lb n="0267c22"/>
<p id="pX31p0267c2201">若人說此經應入如來室
(至)
廣為分別說。</p>
<lb n="0267c23"/>
<p id="pX31p0267c2301" rend="margin-left:1em">△二頌解釋。</p>
<lb n="0267c24"/>
<p id="pX31p0267c2401">大慈悲為室柔和忍辱衣諸法空為座處此為說法。</p>
<lb n="0268a01"/>
<p id="pX31p0268a0101" rend="margin-left:1em">△三頌勸修。</p>
<lb n="0268a02"/>
<p id="pX31p0268a0201">若說此經時有人惡口罵加刀杖瓦石念佛故應忍。</p>
<lb n="0268a03"/>
<p id="pX31p0268a0301" rend="margin-left:1em">△二頌利益六初明五益意。</p>
<lb n="0268a04"/>
<p id="pX31p0268a0401">我千萬億土現淨堅固身於無量億劫為眾生說法。</p>
<lb n="0268a05"/>
<p id="pX31p0268a0501" rend="margin-left:1em">此總明如來以五事利益之意也正由應身徧滿
<lb n="0268a06"/>十方能為五事守護行人五事者如前第一遣化
<lb n="0268a07"/>人乃至第五與總持是也。</p>
<p id="pX31p0268a0711" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌遣四眾。</p>
<lb n="0268a08"/>
<p id="pX31p0268a0801">若我滅度後能說此經者
(至)
供養於法師。</p>
<lb n="0268a09"/>
<p id="pX31p0268a0901" rend="margin-left:1em">△三頌遣化人。</p>
<lb n="0268a10"/>
<p id="pX31p0268a1001">引導諸眾生集之令聽法
(至)
為之作衛護。</p>
<lb n="0268a11"/>
<p id="pX31p0268a1101" rend="margin-left:1em">△四頌與總持。</p>
<lb n="0268a12"/>
<p id="pX31p0268a1201">若說法之人獨在空閉處
(至)
為說令通利。</p>
<lb n="0268a13"/>
<p id="pX31p0268a1301" rend="margin-left:1em">△五頌見佛身。</p>
<lb n="0268a14"/>
<p id="pX31p0268a1401">若人具是德或為四眾說空處讀誦經皆得見我身。</p>
<lb n="0268a15"/>
<p id="pX31p0268a1501" rend="margin-left:1em">△六頌遣八部。</p>
<lb n="0268a16"/>
<p id="pX31p0268a1601">若人在空閑我遣天龍王
(至)
能令大眾喜。</p>
<lb n="0268a17"/>
<p id="pX31p0268a1701" rend="margin-left:1em">△三結勸。</p>
<lb n="0268a18"/>
<p id="pX31p0268a1801">若親近法師速得菩薩道隨順是師學得見恒沙佛。</p>
<lb n="0268a19"/>
<p id="pX31p0268a1901">妙法蓮華經見寶塔品第十一</p>
<lb n="0268a20"/>
<p id="pX31p0268a2001" rend="margin-left:1em">梵語塔婆或云窣堵波此翻方墳亦翻圓塚義翻
<lb n="0268a21"/>靈廟阿含明四處起塔謂佛生處得道處轉法輪
<lb n="0268a22"/>處入滅處今之寶塔是先佛入滅塔也先佛<anchor xml:id="begd1e29722"/>已<anchor xml:id="endd1e29722"/>居
<lb n="0268a23"/>今佛竝坐當佛亦然此塔從地涌出者正為證前
<lb n="0268a24"/>起後證前者證前三周說法皆是真實起後者若
<lb n="0268b01"/>欲開塔須集分身明玄付囑聲徹下方召本弟子
<lb n="0268b02"/>論於壽量四眾皆覩故言見寶塔品。</p>
<p id="pX31p0268b0215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二寶塔品
<lb n="0268b03"/>二初長行三初明多寶涌現六初塔現之相。</p>
<lb n="0268b04"/>
<p id="pX31p0268b0401">爾時佛前有七寶塔
(至)
種種寶物而莊校之。</p>
<lb n="0268b05"/>
<p id="pX31p0268b0501" rend="margin-left:1em">七寶為塔者用表七覺支七聖財為塔塔者實相
<lb n="0268b06"/>之境法身所依之處也高五百由旬者是二萬里
<lb n="0268b07"/>葢用竪表因中萬行果中萬德以因望果即高義
<lb n="0268b08"/>也廣二百五十由旬者即是一萬里橫表萬善莊
<lb n="0268b09"/>嚴即廣義也地者無明心地也以無所破破於無
<lb n="0268b10"/>明以無所住住第一義空種種寶物者眾多定慧
<lb n="0268b11"/>而莊校也妙樂云定慧無多對暗散說又定慧徧
<lb n="0268b12"/>攝故亦云多七覺等者既是佛塔又證實經並用
<lb n="0268b13"/>無作七覺七財也。</p>
<lb n="0268b14"/>
<p id="pX31p0268b1401">五千欄楯龕室千萬
(至)
高至四天王宮。</p>
<lb n="0268b15"/>
<p id="pX31p0268b1501" rend="margin-left:1em">爛楯是總持龕室千萬者無量慈悲之室亦是無
<lb n="0268b16"/>量空舍幢幡是神通勝相垂寶瓔珞者四十地功
<lb n="0268b17"/>德上嚴法身下被眾生也寶鈴萬億即八音四辯
<lb n="0268b18"/>四面出香者四諦道風吹四德香也高至四天王
<lb n="0268b19"/>宮者窮四諦理也妙樂云垂寶等者從因至果果
<lb n="0268b20"/>德皆藉因中萬行由莊嚴故即能下化如嚴復垂
<lb n="0268b21"/>也。</p>
<p id="pX31p0268b2102" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸天供養。</p>
<lb n="0268b22"/>
<p id="pX31p0268b2201">三十三天雨天曼陀羅華。</p>
<p id="pX31p0268b2211" type="inline">△恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0268b23"/>
<p id="pX31p0268b2301" rend="margin-left:1em">諸天供養事解可知更復約理釋之住行向三十
<lb n="0268b24"/>心為三十十地為一等覺為一妙覺為一合為三
<lb n="0268c01"/>十三同依一實相境如三十三天同居忉利也雨
<lb n="0268c02"/>天曼陀羅者必雨四華表初心具四十二地功德
<lb n="0268c03"/>後心亦爾皆以四十地所有因華歸向法身如三
<lb n="0268c04"/>十三天雨華供養寶塔也餘諸天龍等供養寶塔
<lb n="0268c05"/>即是內凡外凡等亦依實相向果行因也。</p>
<p id="pX31p0268c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△三多
<lb n="0268c06"/>寶稱歎。</p>
<lb n="0268c07"/>
<p id="pX31p0268c0701">爾既寶塔中出大音聲
(至)
如所說者皆是真實。</p>
<lb n="0268c08"/>
<p id="pX31p0268c0801" rend="margin-left:1em">此多寶稱歎釋迦正是證前開權顯實不虗也平
<lb n="0268c09"/>等大慧即是諸佛智慧也平等有二一法平等即
<lb n="0268c10"/>大慧所觀中道理也二眾生平等謂一切眾生皆
<lb n="0268c11"/>用因理以至於果同得佛慧也若所觀理與眾生
<lb n="0268c12"/>異不名大慧大者如前高廣義約觀心者空觀竪
<lb n="0268c13"/>等假觀橫等中觀橫竪平等平等雙照即是平等
<lb n="0268c14"/>大慧也如是如是者一如法相是歎佛所說稱於
<lb n="0268c15"/>實故二如根性是歎佛至第五時方說法華不差
<lb n="0268c16"/>機故皆是真實者如法相說故言真實也。</p>
<p id="pX31p0268c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">△四時
<lb n="0268c17"/>眾驚疑二初得法喜。</p>
<lb n="0268c18"/>
<p id="pX31p0268c1801">爾時四眾見大寶塔住在空中
(至)
皆得法喜。</p>
<lb n="0268c19"/>
<p id="pX31p0268c1901" rend="margin-left:1em">△二眾疑怪。</p>
<lb n="0268c20"/>
<p id="pX31p0268c2001">怪未曾有從座而起恭敬合掌却住一面。</p>
<lb n="0268c21"/>
<p id="pX31p0268c2101" rend="margin-left:1em">△五大樂說問三初問何因有此寶塔。</p>
<lb n="0268c22"/>
<p id="pX31p0268c2201">爾時有菩薩摩訶薩
(至)
以何因緣有此寶塔。</p>
<lb n="0268c23"/>
<p id="pX31p0268c2301" rend="margin-left:1em">△二問何故塔從地出。</p>
<lb n="0268c24"/>
<p id="pX31p0268c2401">從地涌出。</p>
<lb n="0269a01"/>
<p id="pX31p0269a0101" rend="margin-left:1em">△三問何故發是音聲。</p>
<lb n="0269a02"/>
<p id="pX31p0269a0201">又於其中發是音聲。</p>
<lb n="0269a03"/>
<p id="pX31p0269a0301" rend="margin-left:1em">△六如來答釋三初答第二問。</p>
<lb n="0269a04"/>
<p id="pX31p0269a0401">爾時佛告大樂說菩薩
(至)
為作證明讚言善哉。</p>
<lb n="0269a05"/>
<p id="pX31p0269a0501" rend="margin-left:1em">上問何故從地涌出佛今答云此佛有願為證法
<lb n="0269a06"/>華故從地涌出也。</p>
<p id="pX31p0269a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">△二追答第一問。</p>
<lb n="0269a07"/>
<p id="pX31p0269a0701">彼佛成道<anchor xml:id="begd1e29968"/>已<anchor xml:id="endd1e29968"/>臨滅度時
(至)
應起一大塔。</p>
<lb n="0269a08"/>
<p id="pX31p0269a0801" rend="margin-left:1em">上問以何因緣有此寶塔今答云由彼臨滅有命
<lb n="0269a09"/>令造此塔也。</p>
<p id="pX31p0269a0906" type="inline" rend="margin-left:1em">△三答第三問。</p>
<lb n="0269a10"/>
<p id="pX31p0269a1001">其佛以神通願力
(至)
從地涌出讚言善哉善哉。</p>
<lb n="0269a11"/>
<p id="pX31p0269a1101" rend="margin-left:1em">上問何故發是音聲佛今答云彼佛為作證明故
<lb n="0269a12"/>發是音聲也釋論明多寶佛不得說法而取滅度
<lb n="0269a13"/>何謂不說當是多寶亦得開三但不得至法華顯
<lb n="0269a14"/>實故釋論云不說法耳以是義故雖復滅度在在
<lb n="0269a15"/>處處凡有說法華經便隨喜作證也。</p>
<p id="pX31p0269a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明分身
<lb n="0269a16"/>遠集七初請見多寶。</p>
<lb n="0269a17"/>
<p id="pX31p0269a1701">是時大樂說菩薩
(至)
我等願欲見此佛身。</p>
<lb n="0269a18"/>
<p id="pX31p0269a1801" rend="margin-left:1em">承佛神力者欲開塔須集分身佛佛集即付囑付
<lb n="0269a19"/>囑即召下方下方弟子涌出即應開近顯遠此是
<lb n="0269a20"/>大事之由豈非佛神力令問也。</p>
<p id="pX31p0269a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二應集分身。</p>
<lb n="0269a21"/>
<p id="pX31p0269a2101">佛告大樂說菩薩摩訶薩
(至)
今應當集。</p>
<lb n="0269a22"/>
<p id="pX31p0269a2201" rend="margin-left:1em">△三樂說請集。</p>
<lb n="0269a23"/>
<p id="pX31p0269a2301">大樂說白佛言
(至)
欲見世尊分身諸佛禮拜供養。</p>
<lb n="0269a24"/>
<p id="pX31p0269a2401" rend="margin-left:1em">△四放光遠召。</p>
<lb n="0269b01"/>
<p id="pX31p0269b0101">爾時佛放白毫一光
(至)
所照之處亦復如是。</p>
<lb n="0269b02"/>
<p id="pX31p0269b0201" rend="margin-left:1em">△五諸佛同來。</p>
<lb n="0269b03"/>
<p id="pX31p0269b0301">爾時十方諸佛
(至)
并供養多寶如來寶塔。</p>
<lb n="0269b04"/>
<p id="pX31p0269b0401" rend="margin-left:1em">△六嚴淨國界三初變娑婆。</p>
<lb n="0269b05"/>
<p id="pX31p0269b0501">時娑婆世界即變清淨
(至)
一方所分之身猶故未盡。</p>
<lb n="0269b06"/>
<p id="pX31p0269b0601" rend="margin-left:1em">此以八背捨三昧之力能變娑婆之穢土而成清
<lb n="0269b07"/>淨之土表淨除見思惑也八背捨釋見化城喻品
<lb n="0269b08"/>中。</p>
<p id="pX31p0269b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二變八方。</p>
<lb n="0269b09"/>
<p id="pX31p0269b0901">時釋迦牟尼佛欲容受
(至)
諸天寶華徧布其地。</p>
<lb n="0269b10"/>
<p id="pX31p0269b1001" rend="margin-left:1em">此以八勝處三昧轉變自在之力第二變二百萬
<lb n="0269b11"/>億那由他國皆令清淨表淨除塵沙惑也八勝處
<lb n="0269b12"/>者一內有色相外觀色少觀道未增故須觀少二
<lb n="0269b13"/>內有色相外觀色多觀心既調觀多無妨故言多
<lb n="0269b14"/>三內無色相外觀色少四內無色相外觀色多五
<lb n="0269b15"/>青勝處若觀青色轉變自在少能多多能少勝於
<lb n="0269b16"/>背捨所見名青勝處六黃勝處七赤勝處八白勝
<lb n="0269b17"/>處俱類青勝處中分別今用四色為勝處依大智
<lb n="0269b18"/>論也若瓔珞經則以四大為四勝處。</p>
<p id="pX31p0269b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重更變。</p>
<lb n="0269b19"/>
<p id="pX31p0269b1901">釋迦牟尼佛為諸佛當來坐故
(至)
徧滿其中。</p>
<lb n="0269b20"/>
<p id="pX31p0269b2001" rend="margin-left:1em">此以十一切處三昧於境無間所觀普徧之力第
<lb n="0269b21"/>三變二百萬億那由他國皆令清淨表淨除無明
<lb n="0269b22"/>惑也十一切處者一青一切處還取前背捨勝處
<lb n="0269b23"/>中少青色使徧一切處皆青也二黃一切處三赤
<lb n="0269b24"/>一切處四白一切處五地一切處還取前背捨勝
<lb n="0269c01"/>處中少地色使一切處皆地也六水一切處七火
<lb n="0269c02"/>一切處八風一切處九空一切處還入前空背捨
<lb n="0269c03"/>定使一切處皆空也十識一切處還入前識處背
<lb n="0269c04"/>捨使一切處皆有識也妙樂云如上三變淨土由
<lb n="0269c05"/>背捨等者問佛有首楞嚴三味之力何以仍用小
<lb n="0269c06"/>乘背捨等事禪又表破三惑復非所治答是如來
<lb n="0269c07"/>定聖行中攬因成果果地事用無爽於理即首楞
<lb n="0269c08"/>嚴中具諸三味非昔因時見禪法界此背捨等豈
<lb n="0269c09"/>能變過三千若論所表不妨三變表破三惑。</p>
<p id="pX31p0269c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△七
<lb n="0269c10"/>與欲開塔五初諸佛問訊說欲。</p>
<lb n="0269c11"/>
<p id="pX31p0269c1101">是時諸佛各在寶樹下
(至)
諸佛遣使亦復如是。</p>
<lb n="0269c12"/>
<p id="pX31p0269c1201" rend="margin-left:1em">諸佛同與欲開塔如僧中作法與欲意也大集經
<lb n="0269c13"/>明若干佛與欲華嚴經亦說十方若干佛同說華
<lb n="0269c14"/>嚴大品經亦云千佛同說般若皆不云是釋迦分
<lb n="0269c15"/>身準今經者應是分身彼大集等猶帶方便故時
<lb n="0269c16"/>中不顯說是分身耳今經非但數多亦且直說是
<lb n="0269c17"/>我分身咸來與欲開塔也妙樂云如僧中與欲者
<lb n="0269c18"/>但是引例而<anchor xml:id="begd1e30221"/>已<anchor xml:id="endd1e30221"/>不必全同僧中法事故云如耳多
<lb n="0269c19"/>寶願力須諸佛集復令時會知分身多故此諸佛
<lb n="0269c20"/>為開塔而集集又不至但遣侍者傳問訊等狀如
<lb n="0269c21"/>與欲故諸侍者但申問訊無說欲辭大集若干諸
<lb n="0269c22"/>佛與欲者於欲色二界大空亭中廣集十方一切
<lb n="0269c23"/>諸佛南方有佛名曰金藏彼諸菩薩見光明<anchor xml:id="begd1e30238"/>已<anchor xml:id="endd1e30238"/>問
<lb n="0269c24"/>於彼佛彼佛答云北方世界有佛名釋迦牟尼欲
<lb n="0270a01"/>為大眾說法破大憍慢遣使從我索欲我今與之
<lb n="0270a02"/>餘方亦爾補註云作法與欲者四分律鈔云凡言
<lb n="0270a03"/>欲者希須為義欲明僧作法事意決同集但由緣
<lb n="0270a04"/>差不遂情願令送心達僧知無違背法事如布薩
<lb n="0270a05"/>說戒等其欲辭曰大德一心念某甲比丘如法僧
<lb n="0270a06"/>事與欲清淨。</p>
<p id="pX31p0270a0606" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋迦指開塔戶。</p>
<lb n="0270a07"/>
<p id="pX31p0270a0701">爾時釋迦牟尼佛
(至)
如却關鑰開大城門。</p>
<lb n="0270a08"/>
<p id="pX31p0270a0801" rend="margin-left:1em">開塔表開權見佛表顯實亦是證前復將開後也
<lb n="0270a09"/>如却關鑰者却猶除也關是橫木持其門者鑰即
<lb n="0270a10"/>鏁也表執迹之障除顯本之機動也。</p>
<p id="pX31p0270a1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△三四眾皆
<lb n="0270a11"/>同見聞。</p>
<lb n="0270a12"/>
<p id="pX31p0270a1201">即時一切眾會
(至)
散多寶佛及釋迦牟尼佛上。</p>
<lb n="0270a13"/>
<p id="pX31p0270a1301" rend="margin-left:1em">△四二佛分座而坐。</p>
<lb n="0270a14"/>
<p id="pX31p0270a1401">爾時多寶佛於寶塔中
(至)
坐其半座結加趺坐。</p>
<lb n="0270a15"/>
<p id="pX31p0270a1501" rend="margin-left:1em">古佛塔現示滅而不滅釋迦入塔示生而不生不
<lb n="0270a16"/>生不滅故竝坐表之又多寶久滅今出證經生不
<lb n="0270a17"/>生也往昔滅度猶現全身滅非滅也既非生滅常
<lb n="0270a18"/>住不移可表法身釋迦入塔二身相稱如智稱境
<lb n="0270a19"/>可表應身。</p>
<p id="pX31p0270a1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△五四眾念請加被。</p>
<lb n="0270a20"/>
<p id="pX31p0270a2001">爾時大眾見二如來
(至)
接諸大眾皆在虗空。</p>
<lb n="0270a21"/>
<p id="pX31p0270a2101" rend="margin-left:1em">△三明釋迦唱募三初明大聲唱募。</p>
<lb n="0270a22"/>
<p id="pX31p0270a2201">以大音聲普告四眾
(至)
廣說妙法華經今正是時。</p>
<lb n="0270a23"/>
<p id="pX31p0270a2301" rend="margin-left:1em">△二明付囑時至。</p>
<lb n="0270a24"/>
<p id="pX31p0270a2401">如來不久當入涅槃。</p>
<lb n="0270b01"/>
<p id="pX31p0270b0101" rend="margin-left:1em">△三明付囑有在。</p>
<lb n="0270b02"/>
<p id="pX31p0270b0201">佛欲以此妙法華經付囑有在。</p>
<lb n="0270b03"/>
<p id="pX31p0270b0301" rend="margin-left:1em">有在者若佛在世隨機利物自說正法無待他人
<lb n="0270b04"/>今佛化緣既盡欲令此法利益無窮故須付囑流
<lb n="0270b05"/>通也付囑有在者此有二意一近令有在付八萬
<lb n="0270b06"/>二萬舊住菩薩此土弘宣二遠令有在付本弟子
<lb n="0270b07"/>下方千界微塵數菩薩令觸處流通妙樂云八萬
<lb n="0270b08"/>二萬者八萬在法師品初二萬在持品之首。</p>
<p id="pX31p0270b0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0270b09"/>偈頌三初頌多寶滅度。</p>
<lb n="0270b10"/>
<p id="pX31p0270b1001">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0270b11"/>
<p id="pX31p0270b1101">聖主世尊雖久滅度
(至)
在在所往常為聽法。</p>
<lb n="0270b12"/>
<p id="pX31p0270b1201" rend="margin-left:1em">△二頌分身遠集。</p>
<lb n="0270b13"/>
<p id="pX31p0270b1301">又我分身無量諸佛
(至)
以是方便令法久住。</p>
<lb n="0270b14"/>
<p id="pX31p0270b1401" rend="margin-left:1em">此八行半頌分身佛集上文有七今文甚略仍不
<lb n="0270b15"/>次第初三行頌第二應集義兼大樂說欲見及以
<lb n="0270b16"/>請集次一行頌土淨次四行半頌諸佛同來。</p>
<p id="pX31p0270b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0270b17"/>頌釋迦付囑二初舉三佛以勸流通三初募覓其人。</p>
<lb n="0270b18"/>
<p id="pX31p0270b1801">告諸大眾我滅度後
(至)
今於佛前自說誓言。</p>
<lb n="0270b19"/>
<p id="pX31p0270b1901" rend="margin-left:1em">△二舉勸流通。</p>
<lb n="0270b20"/>
<p id="pX31p0270b2001">其多寶佛雖久滅度
(至)
當發大願令得久住。</p>
<lb n="0270b21"/>
<p id="pX31p0270b2101" rend="margin-left:1em">此正舉三佛以勸持經也。</p>
<p id="pX31p0270b2111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋勸之意。</p>
<lb n="0270b22"/>
<p id="pX31p0270b2201">其有能護此經法者
(至)
多寶如來及諸化佛。</p>
<lb n="0270b23"/>
<p id="pX31p0270b2301" rend="margin-left:1em">能持此經即是供養三佛及見三佛以釋勸意也。</p>
<lb n="0270b24"/>
<p id="pX31p0270b2401" rend="margin-left:1em">△二舉難持法勸流通二初正舉勸三初誡勸發
<lb n="0270c01"/>願。</p>
<lb n="0270c02"/>
<p id="pX31p0270c0201">諸善男子各諦思惟此為難事宜發大願。</p>
<lb n="0270c03"/>
<p id="pX31p0270c0301" rend="margin-left:1em">△二舉難持勸。</p>
<lb n="0270c04"/>
<p id="pX31p0270c0401">諸餘經典數如恒沙
(至)
如斯經典是則為難。</p>
<lb n="0270c05"/>
<p id="pX31p0270c0501" rend="margin-left:1em">妙樂云八萬四千及十二部皆通大小若通於小
<lb n="0270c06"/>但令聽者得小乘神通亦未為難若立有頂此約
<lb n="0270c07"/>不得通者為況故知圓經暫讀暫說誠為不易。</p>
<p id="pX31p0270c0719" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0270c08"/>三釋難持意。</p>
<lb n="0270c09"/>
<p id="pX31p0270c0901">我為佛道於無量土
(至)
若有能持則持佛身。</p>
<lb n="0270c10"/>
<p id="pX31p0270c1001" rend="margin-left:1em">若有能持即持佛身此意豈易妙樂云若有能持
<lb n="0270c11"/>則持佛身者經有體宗用三衣座室三即三身故
<lb n="0270c12"/>體室即法身宗座即報身用衣即應身也。</p>
<p id="pX31p0270c1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋
<lb n="0270c13"/>勸意三初重募持經之人。</p>
<lb n="0270c14"/>
<p id="pX31p0270c1401">諸善男子於我滅後
(至)
今於佛前自說誓言。</p>
<lb n="0270c15"/>
<p id="pX31p0270c1501" rend="margin-left:1em">△二能持難持佛喜。</p>
<lb n="0270c16"/>
<p id="pX31p0270c1601">此經難持若暫持者
(至)
如是之人諸佛所歎。</p>
<lb n="0270c17"/>
<p id="pX31p0270c1701" rend="margin-left:1em">△三能持即成勝行。</p>
<lb n="0270c18"/>
<p id="pX31p0270c1801">是則勇猛是則精進
(至)
一切天人皆應供養。</p>
<lb n="0270c19"/>
<p id="pX31p0270c1901" rend="margin-left:1em">此明能持此經則成勝行也勇猛至住淳善地自
<lb n="0270c20"/>行之勝行也佛滅度後至皆應供養化他之勝行
<lb n="0270c21"/>也。</p>
<lb n="0270c22"/>
<p id="pX31p0270c2201">妙法蓮華經提婆達多品第十二</p>
<lb n="0270c23"/>
<p id="pX31p0270c2301" rend="margin-left:1em">提婆達多亦云提婆達兜此云天熱以其生時人
<lb n="0270c24"/>天等眾心皆驚熱故亦云天授謂從天乞得故是
<lb n="0271a01"/>斛飯王子阿難親兄入大乘論問彼提婆達多世
<lb n="0271a02"/>世為佛怨云何而言是大菩薩答若是怨者云何
<lb n="0271a03"/>而得世世相值如二人行東西各去步步轉遠豈
<lb n="0271a04"/>得為伴報恩經云若有人言提婆達多實是惡人
<lb n="0271a05"/>入阿鼻獄者無有是處大雲經云提婆達多不可
<lb n="0271a06"/>思議所脩行業同於如來若夫自造三逆及教闍
<lb n="0271a07"/>王害父害母如此等事皆是大士善權現化行於
<lb n="0271a08"/>非道通達佛道眾生根性不同入道有異一逆一
<lb n="0271a09"/>順弘道益物故知現逆為懼惡人令不起惡耳。</p>
<p id="pX31p0271a0919" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0271a10"/>鳩摩羅什譯此經竟命僧叡講之叡開為九轍又
<lb n="0271a11"/>有二十八品生起則元有二十八品後因長安宮
<lb n="0271a12"/>人請此品入內江東所傳止得二十七品梁有滿
<lb n="0271a13"/>法師講經一百徧於長沙郡燒身仍以此品安持
<lb n="0271a14"/>品之前陳有南岳大師次此品在寶塔之後及以
<lb n="0271a15"/>正法華勘之甚相應故知二師安次深得經意。</p>
<p id="pX31p0271a1519" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0271a16"/>此品來意引古弘經傳益非謬明今宣化事驗不
<lb n="0271a17"/>虗舉往勸今使流通也。</p>
<p id="pX31p0271a1710" type="inline" rend="margin-left:1em">△二提婆達多品引往弘
<lb n="0271a18"/>經彼我兼益以證功德深重二初明昔日達多通
<lb n="0271a19"/>經釋迦成道三初昔持經相二初長行四初求法
<lb n="0271a20"/>時節。</p>
<lb n="0271a21"/>
<p id="pX31p0271a2101">爾時佛告諸菩薩
(至)
求法華經無有懈倦。</p>
<lb n="0271a22"/>
<p id="pX31p0271a2201" rend="margin-left:1em">△二正明求法二初明發願。</p>
<lb n="0271a23"/>
<p id="pX31p0271a2301">於多劫中常作國王發願求於無上菩提心不退轉。</p>
<lb n="0271a24"/>
<p id="pX31p0271a2401" rend="margin-left:1em">△二明脩行二初明欲滿檀那勤行布施。</p>
<lb n="0271b01"/>
<p id="pX31p0271b0101">為欲滿足六波羅蜜
(至)
身肉手足不惜軀命。</p>
<lb n="0271b02"/>
<p id="pX31p0271b0201" rend="margin-left:1em">六波羅蜜釋見序品今更約教分別者大論云捨
<lb n="0271b03"/>依正名檀防七支名戒打罵不報名忍為事始終
<lb n="0271b04"/>名精進四禪八定名禪分地息諍名般若此三藏
<lb n="0271b05"/>教明六度相也若施者受者及以財物三事皆空
<lb n="0271b06"/>名檀不見持犯名戒能忍所忍不可得名忍身心
<lb n="0271b07"/>不動名精進不亂不味名禪非智非愚名般若此
<lb n="0271b08"/>通教明六度相也若六度修之皆有十利具如疏
<lb n="0271b09"/>文此別教明六度相也若以第一義熏修若行若
<lb n="0271b10"/>坐捨攀緣是檀捨攀緣不犯是戒於境界不生瘡
<lb n="0271b11"/>疣是忍不捨離著之行是精進於事中不放逸是
<lb n="0271b12"/>禪於諸法體性無生是般若復次於陰捨是檀不
<lb n="0271b13"/>計念陰是戒於陰無我想是忍於陰起怨想是進
<lb n="0271b14"/>於陰不熾然是禪於陰畢竟棄是般若又於界捨
<lb n="0271b15"/>是檀於界不擾濁是戒於界捨因緣是忍於界數
<lb n="0271b16"/>數捨是進於界不起發是禪於界如幻想是般若
<lb n="0271b17"/>如是等是名第一義善巧方便甚深法要能滿六
<lb n="0271b18"/>波羅蜜此圓教六度相也妙樂云依第一義以成
<lb n="0271b19"/>波羅蜜者謂但取初心一念具足則一色一香無
<lb n="0271b20"/>非十度。</p>
<p id="pX31p0271b2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明為滿般若推求妙法。</p>
<lb n="0271b21"/>
<p id="pX31p0271b2101">時世人民壽命無量
(至)
吾當終身供給走使。</p>
<lb n="0271b22"/>
<p id="pX31p0271b2201" rend="margin-left:1em">△三求得法師。</p>
<lb n="0271b23"/>
<p id="pX31p0271b2301">時有仙人來白王言
(至)
若不違我當為宣說。</p>
<lb n="0271b24"/>
<p id="pX31p0271b2401" rend="margin-left:1em">△四受法奉行。</p>
<lb n="0271c01"/>
<p id="pX31p0271c0101">王聞仙言歡喜踊躍
(至)
精勤給侍令無所乏。</p>
<lb n="0271c02"/>
<p id="pX31p0271c0201" rend="margin-left:1em">△二偈頌五初頌求法時節。</p>
<lb n="0271c03"/>
<p id="pX31p0271c0301">爾世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0271c04"/>
<p id="pX31p0271c0401">我念過去劫為求大法故。</p>
<lb n="0271c05"/>
<p id="pX31p0271c0501" rend="margin-left:1em">△二頌正明求法。</p>
<lb n="0271c06"/>
<p id="pX31p0271c0601">雖作世國王不貪五欲樂
(至)
身當為奴僕。</p>
<lb n="0271c07"/>
<p id="pX31p0271c0701" rend="margin-left:1em">△三頌得說法師。</p>
<lb n="0271c08"/>
<p id="pX31p0271c0801">時有阿私仙來白於大王
(至)
吾當為汝說。</p>
<lb n="0271c09"/>
<p id="pX31p0271c0901" rend="margin-left:1em">阿私此云無比即達多往世名也。</p>
<p id="pX31p0271c0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌受法奉
<lb n="0271c10"/>行。</p>
<lb n="0271c11"/>
<p id="pX31p0271c1101">時王聞仙言心生大喜悅
(至)
勤求於大法。</p>
<lb n="0271c12"/>
<p id="pX31p0271c1201" rend="margin-left:1em">木實曰果草實曰蓏。</p>
<p id="pX31p0271c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">△五頌結證勸信。</p>
<lb n="0271c13"/>
<p id="pX31p0271c1301">亦不為<anchor xml:id="begd1e30842"/>己<anchor xml:id="endd1e30842"/>身及以五欲樂
(至)
今故為汝說。</p>
<lb n="0271c14"/>
<p id="pX31p0271c1401" rend="margin-left:1em">△二結會古今二初正結會古今。</p>
<lb n="0271c15"/>
<p id="pX31p0271c1501">佛告諸比丘爾時王者
(至)
今提婆達多是。</p>
<lb n="0271c16"/>
<p id="pX31p0271c1601" rend="margin-left:1em">△二明師弟功滿二初明弟子因報<anchor xml:id="begd1e30869"/>已<anchor xml:id="endd1e30869"/>滿三初明
<lb n="0271c17"/>因滿。</p>
<lb n="0271c18"/>
<p id="pX31p0271c1801">由提婆達多善知識故
(至)
慈悲喜捨。</p>
<lb n="0271c19"/>
<p id="pX31p0271c1901" rend="margin-left:1em">善知識有三一外護二同行三教授止觀云夫外
<lb n="0271c20"/>護者不揀黑白但能營理所須如母養兒如虎㘅
<lb n="0271c21"/>子調理得所舊行道人乃能為耳是名外護善知
<lb n="0271c22"/>識二同行者更相䇿發不昏不散日有其新切磋
<lb n="0271c23"/>琢磨同心齊志如乘一船互相敬重如視世尊是
<lb n="0271c24"/>名同行善知識三教授者內外方便通塞妨障皆
<lb n="0272a01"/>能決了善巧說法示教利喜轉破人心是名教授
<lb n="0272a02"/>善知識輔行云言外護者自<anchor xml:id="begd1e30912"/>己<anchor xml:id="endd1e30912"/>身心為內望他身
<lb n="0272a03"/>心為外為外所護故名外護言同行者<anchor xml:id="begd1e30921"/>己<anchor xml:id="endd1e30921"/>他遞相
<lb n="0272a04"/>䇿發人異行同故名同行言教授者宣傳聖言名
<lb n="0272a05"/>之為教訓誨於我名之為授增一阿含經云莫與
<lb n="0272a06"/>惡知識與愚共從事當與善知識智者而交通若
<lb n="0272a07"/>人本無惡親近於惡人後必成惡人惡名遍天下
<lb n="0272a08"/>善知識反此是故應親近慈悲喜捨名四無量心
<lb n="0272a09"/>者從境以得名以所緣眾生無量故能緣之心亦
<lb n="0272a10"/>隨境無量故悉受無量心名一慈無量心者能與
<lb n="0272a11"/>他樂之心名之為慈心無瞋恨怨惱廣大無量徧
<lb n="0272a12"/>滿十方名慈無量心二悲無量心者能拔他苦之
<lb n="0272a13"/>心名之為悲心無瞋恨怨惱廣大無量徧滿十方
<lb n="0272a14"/>名悲無量心三喜無量心者慶他得樂生歡悅心
<lb n="0272a15"/>名之為喜也無瞋恨怨惱廣大無量徧滿十方名
<lb n="0272a16"/>喜無量心四捨無量心者若緣於他無憎無愛之
<lb n="0272a17"/>心名之為捨心無瞋恨怨惱廣大無量徧滿十方
<lb n="0272a18"/>名捨無量心此四亦名四無量定。</p>
<p id="pX31p0272a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明果圓。</p>
<lb n="0272a19"/>
<p id="pX31p0272a1901">三十二相八十種好
(至)
成等正覺廣度眾生。</p>
<lb n="0272a20"/>
<p id="pX31p0272a2001" rend="margin-left:1em">三十二相八十種好十八不共釋見譬喻品十力
<lb n="0272a21"/>四無所畏釋見方便品四攝法者一布施攝菩薩
<lb n="0272a22"/>以無所捨心行於財法二種布施若為樂財眾生
<lb n="0272a23"/>即以財施而攝取之若為樂法眾生即以法施而
<lb n="0272a24"/>攝取之二愛語攝菩薩若以善軟之言隨順一切
<lb n="0272b01"/>眾生安慰開喻則一切眾生之所樂聞因是生親
<lb n="0272b02"/>愛心依附受道三利行攝菩薩隨起身口意行能
<lb n="0272b03"/>令一切眾生各沾利益四同事攝菩薩用法眼明
<lb n="0272b04"/>見眾生根緣隨有同欣之者即分形散影普和其
<lb n="0272b05"/>光同彼事業各使沾益此四通稱攝者眾生情所
<lb n="0272b06"/>愛者即是此之四法若用此四法同情接引則眾
<lb n="0272b07"/>生方乃依附然後導以大乘正道而度脫之故云
<lb n="0272b08"/>先以欲鈎牽後令入佛道正覺者離邪曰正背妄
<lb n="0272b09"/>曰覺。</p>
<p id="pX31p0272b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結由益。</p>
<lb n="0272b10"/>
<p id="pX31p0272b1001">皆因提婆達多善知識故。</p>
<lb n="0272b11"/>
<p id="pX31p0272b1101" rend="margin-left:1em">△二明法師妙果當成三初明果成。</p>
<lb n="0272b12"/>
<p id="pX31p0272b1201">告諸四眾提婆達多
(至)
世界名天道。</p>
<lb n="0272b13"/>
<p id="pX31p0272b1301" rend="margin-left:1em">△二明化度。</p>
<lb n="0272b14"/>
<p id="pX31p0272b1401">時天王佛住世二十中劫
(至)
得無生忍至不退轉。</p>
<lb n="0272b15"/>
<p id="pX31p0272b1501" rend="margin-left:1em">△三滅後益。</p>
<lb n="0272b16"/>
<p id="pX31p0272b1601">時天王佛般涅槃後
(至)
發菩提心至不退轉。</p>
<lb n="0272b17"/>
<p id="pX31p0272b1701" rend="margin-left:1em">△三斷疑勸信。</p>
<lb n="0272b18"/>
<p id="pX31p0272b1801">佛告諸比丘未來世中
(至)
若在佛前蓮華化生。</p>
<lb n="0272b19"/>
<p id="pX31p0272b1901" rend="margin-left:1em">蓮華化生者胎經云蓮華生者非胎卵濕化之化
<lb n="0272b20"/>生也非化而言化耳請觀音經云蓮華化生為父
<lb n="0272b21"/>母無量壽佛經云華臺久者為胎生實非胎也例
<lb n="0272b22"/>蓮華生者亦稱濕卵而非濕卵妙樂云非胎卵濕
<lb n="0272b23"/>化之化生者不同界內四生中之化生如諸天化
<lb n="0272b24"/>生仍在父膝等生況同四趣中耶今言化生者忽
<lb n="0272c01"/>然而有如藥王中云於淨德王家忽然化生亦稱
<lb n="0272c02"/>濕卵等者但以蓮華生濕未剖如濕如卵含在華
<lb n="0272c03"/>內義之如胎也。</p>
<p id="pX31p0272c0307" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明今日文殊通經龍女成佛
<lb n="0272c04"/>二初明文殊通經五初智積請退。</p>
<lb n="0272c05"/>
<p id="pX31p0272c0501">於時下方多寶世尊所從菩薩
(至)
當還本土。</p>
<lb n="0272c06"/>
<p id="pX31p0272c0601" rend="margin-left:1em">智積謂多寶為證經故出勸物流通既訖是故請
<lb n="0272c07"/>還。</p>
<p id="pX31p0272c0702" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋尊止之。</p>
<lb n="0272c08"/>
<p id="pX31p0272c0801">釋迦牟尼佛告智積曰
(至)
論說妙法可還本土。</p>
<lb n="0272c09"/>
<p id="pX31p0272c0901" rend="margin-left:1em">釋尊止之者雖迹門事訖本門未彰故託在文殊
<lb n="0272c10"/>以留多寶佛之密意非菩薩所知。</p>
<p id="pX31p0272c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">△三文殊尋來。</p>
<lb n="0272c11"/>
<p id="pX31p0272c1101">爾時文殊師利坐千葉蓮華
(至)
共想慰問却坐一面。</p>
<lb n="0272c12"/>
<p id="pX31p0272c1201" rend="margin-left:1em">妙樂云有人問云文殊序中在座今云何自海而
<lb n="0272c13"/>來今為答之豈以凡情而度聖境不起此會於海
<lb n="0272c14"/>化物義亦何辜亦可在序一期益訖去時豈要白
<lb n="0272c15"/>知來時大利方生與眾自海而至或當彼有廣文
<lb n="0272c16"/>具有出會之語而傳至此者略耳問三千世界之
<lb n="0272c17"/>外各四百萬億無復大海文殊何故仍云從海涌
<lb n="0272c18"/>出答事釋未爽況不思議今以三義通之一者既
<lb n="0272c19"/>移天人及變大海若從所移處來處無遠獘二者
<lb n="0272c20"/>海眾縱移而龍宮不動龍謂不動而所居<anchor xml:id="begd1e31175"/>已<anchor xml:id="endd1e31175"/>變從
<lb n="0272c21"/>變而不變處來有何不可三者無緣者被移有緣
<lb n="0272c22"/>者今來此不思議山海宛然令眾不見但是變見
<lb n="0272c23"/>非謂改體文殊既不起而往其土亦即穢而淨故
<lb n="0272c24"/>淨名云移置他土都不使人有往來想此中乃使
<lb n="0273a01"/>有往來想而本不移所以理雖無動化事成規故
<lb n="0273a02"/>使所見不同來往時異菩薩化儀尚爾豈佛設變
<lb n="0273a03"/>同凡。</p>
<p id="pX31p0273a0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△四智積問化。</p>
<lb n="0273a04"/>
<p id="pX31p0273a0401">智積菩薩問文殊師利
(至)
所化眾生其數幾何。</p>
<lb n="0273a05"/>
<p id="pX31p0273a0501" rend="margin-left:1em">△五文殊決答七初答利益甚眾。</p>
<lb n="0273a06"/>
<p id="pX31p0273a0601">文殊師利言其數無量
(至)
且待須臾自當證知。</p>
<lb n="0273a07"/>
<p id="pX31p0273a0701" rend="margin-left:1em">△二蒙益者集證。</p>
<lb n="0273a08"/>
<p id="pX31p0273a0801">所言未竟無數菩薩坐寶蓮華
(至)
住在虗空。</p>
<lb n="0273a09"/>
<p id="pX31p0273a0901" rend="margin-left:1em">△三皆是文殊化。</p>
<lb n="0273a10"/>
<p id="pX31p0273a1001">此諸菩薩皆是文殊師利
(至)
皆共論說六波羅蜜。</p>
<lb n="0273a11"/>
<p id="pX31p0273a1101" rend="margin-left:1em">△四聲聞先稟小。</p>
<lb n="0273a12"/>
<p id="pX31p0273a1201">本聲聞人在虗空中說聲聞行。</p>
<lb n="0273a13"/>
<p id="pX31p0273a1301" rend="margin-left:1em">先稟權教住二乘道但說斷生死。</p>
<p id="pX31p0273a1314" type="inline" rend="margin-left:1em">△五今聞實住
<lb n="0273a14"/>大。</p>
<lb n="0273a15"/>
<p id="pX31p0273a1501">今皆脩行大乘空義。</p>
<lb n="0273a16"/>
<p id="pX31p0273a1601" rend="margin-left:1em">今聞實教悉住大乘法也。</p>
<p id="pX31p0273a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">△六文殊結利益。</p>
<lb n="0273a17"/>
<p id="pX31p0273a1701">文殊師利謂智積曰於海教化其事如是。</p>
<lb n="0273a18"/>
<p id="pX31p0273a1801" rend="margin-left:1em">△七智積偈讚歎。</p>
<lb n="0273a19"/>
<p id="pX31p0273a1901">爾時智積菩薩以偈讚曰。</p>
<lb n="0273a20"/>
<p id="pX31p0273a2001">大智德勇健
(至)
廣導諸眾生令速成菩提。</p>
<lb n="0273a21"/>
<p id="pX31p0273a2101" rend="margin-left:1em">△二明龍女利益九初明文殊自敘。</p>
<lb n="0273a22"/>
<p id="pX31p0273a2201">文殊師利言我於海中唯常宣說妙法華經。</p>
<lb n="0273a23"/>
<p id="pX31p0273a2301" rend="margin-left:1em">△二明智積致問。</p>
<lb n="0273a24"/>
<p id="pX31p0273a2401">智積問文殊師利言
(至)
修行此經速得佛不。</p>
<lb n="0273b01"/>
<p id="pX31p0273b0101" rend="margin-left:1em">△三明文殊實答。</p>
<lb n="0273b02"/>
<p id="pX31p0273b0201">文殊師利言有
(至)
志意和雅能至菩提。</p>
<lb n="0273b03"/>
<p id="pX31p0273b0301" rend="margin-left:1em">妙樂云文殊所歎龍女不出弘誓定慧諸行智慧
<lb n="0273b04"/>下是慧深入等是定慈念等是誓功德下行也下
<lb n="0273b05"/>去諸文有此流例準此應知得不退轉即初住念
<lb n="0273b06"/>不退也。</p>
<p id="pX31p0273b0604" type="inline" rend="margin-left:1em">△四智積執別疑。</p>
<lb n="0273b07"/>
<p id="pX31p0273b0701">智積菩薩言
(至)
不信此女於須臾頃便成正覺。</p>
<lb n="0273b08"/>
<p id="pX31p0273b0801" rend="margin-left:1em">無量劫行行是別教法智積難今龍女須臾成佛
<lb n="0273b09"/>乃是執別疑圓是故不信。</p>
<p id="pX31p0273b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△五龍女以圓釋二初
<lb n="0273b10"/>經家敘現申敬。</p>
<lb n="0273b11"/>
<p id="pX31p0273b1101">言論未訖時龍王女忽現於前
(至)
以偈讚曰。</p>
<lb n="0273b12"/>
<p id="pX31p0273b1201" rend="margin-left:1em">△二偈頌讚三初明持經得解。</p>
<lb n="0273b13"/>
<p id="pX31p0273b1301">深達罪福相徧照於十方。</p>
<lb n="0273b14"/>
<p id="pX31p0273b1401" rend="margin-left:1em">罪福相者約七方便迭論罪福今既開權無罪無
<lb n="0273b15"/>福唯一實相名為深達十方即十法界同以實慧
<lb n="0273b16"/>明之故言徧照。</p>
<p id="pX31p0273b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明成就二身。</p>
<lb n="0273b17"/>
<p id="pX31p0273b1701">微妙淨法身具相三十二
(至)
無不宗奉者。</p>
<lb n="0273b18"/>
<p id="pX31p0273b1801" rend="margin-left:1em">具三十二相者深得法身之理即備相好如大品
<lb n="0273b19"/>明欲得一切法當學般若如得如意珠也二乘但
<lb n="0273b20"/>得空空無相好也四明尊者解謗書云龍女欲彰
<lb n="0273b21"/>開權妙相故云法身具三十二相此一一相全理
<lb n="0273b22"/>顯現法身徧處三十二相相相周徧法具萬德相
<lb n="0273b23"/>亦須具此之妙身不名尊特更指何身為尊特耶
<lb n="0273b24"/>釋迦既入多寶塔內驗非現起巍巍堂堂方名尊
<lb n="0273c01"/>特秪就中道感應於丈六身便為相海此就開權
<lb n="0273c02"/>即劣顯勝而明尊特乃即劣之尊特也。</p>
<p id="pX31p0273c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明引
<lb n="0273c03"/>佛為證。</p>
<lb n="0273c04"/>
<p id="pX31p0273c0401">又聞成菩提唯佛當證知我闡大乘教度脫苦眾生。</p>
<lb n="0273c05"/>
<p id="pX31p0273c0501" rend="margin-left:1em">△六身子挾藏難二初總難信。</p>
<lb n="0273c06"/>
<p id="pX31p0273c0601">時舍利弗語龍女言
(至)
具修諸度然後乃成。</p>
<lb n="0273c07"/>
<p id="pX31p0273c0701" rend="margin-left:1em">△二出五礙。</p>
<lb n="0273c08"/>
<p id="pX31p0273c0801">又女人身猶有五障
(至)
云何女身速得成佛。</p>
<lb n="0273c09"/>
<p id="pX31p0273c0901" rend="margin-left:1em">身子挾三藏權教之意而難也。</p>
<p id="pX31p0273c0913" type="inline" rend="margin-left:1em">△七龍女以實釋
<lb n="0273c10"/>二初獻珠表得圓解。</p>
<lb n="0273c11"/>
<p id="pX31p0273c1101">爾時龍女有一寶珠
(至)
觀我成佛復速於此。</p>
<lb n="0273c12"/>
<p id="pX31p0273c1201" rend="margin-left:1em">圓珠表其修得圓因奉佛是將因尅果佛受疾者
<lb n="0273c13"/>表龍女獲果速也此即一念坐道場成佛不虗也。</p>
<lb n="0273c14"/>
<p id="pX31p0273c1401" rend="margin-left:1em">△二正示因圓果滿。</p>
<lb n="0273c15"/>
<p id="pX31p0273c1501">當時眾會
(至)
普為十方一切眾生演說妙法。</p>
<lb n="0273c16"/>
<p id="pX31p0273c1601" rend="margin-left:1em">胎經云魔梵釋女皆不捨身不受身悉於現身得
<lb n="0273c17"/>成佛故偈言法性如大海不說有是非凡夫賢聖
<lb n="0273c18"/>人平等無高下唯在心垢滅取證如反掌妙樂云
<lb n="0273c19"/>問龍女作佛者為不捨分段即成佛耶若不即身
<lb n="0273c20"/>成佛此龍女成佛及胎經之文云何通耶答文殊
<lb n="0273c21"/>入海通經龍女<anchor xml:id="begd1e31545"/>已<anchor xml:id="endd1e31545"/>得不捨不受之實證今於靈山
<lb n="0273c22"/>捨女變男往彼成佛乃由實證起於權用以證圓
<lb n="0273c23"/>經成佛速疾若實行不疾權行徒引是則權實義
<lb n="0273c24"/>等理不徒然故胎經從實得說若實得者從六根
<lb n="0274a01"/>淨得無生忍豈不能如龍女應物所好容起神變
<lb n="0274a02"/>現身成佛及證圓經既證無生豈不能知本無捨
<lb n="0274a03"/>受何妨捨此往彼補註云魔王梵王帝釋三人并
<lb n="0274a04"/>女是四人皆不捨分段生身不受實報法性身悉
<lb n="0274a05"/>於現身得成佛所言女者過去佛世彼時人民悉
<lb n="0274a06"/>受女身一日一時即成佛道不捨身不受身也。</p>
<p id="pX31p0274a0619" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0274a07"/>八時眾聞見得益二初正明見聞。</p>
<lb n="0274a08"/>
<p id="pX31p0274a0801">爾時娑婆世界菩薩聲聞
(至)
普為時會人天說法。</p>
<lb n="0274a09"/>
<p id="pX31p0274a0901" rend="margin-left:1em">△二人天歡喜。</p>
<lb n="0274a10"/>
<p id="pX31p0274a1001">心大歡喜悉遙敬禮
(至)
發菩提心而得受記。</p>
<lb n="0274a11"/>
<p id="pX31p0274a1101" rend="margin-left:1em">無量眾生等彼土蒙益也娑婆世界等此土蒙益
<lb n="0274a12"/>也南方緣熟宜以八相成道此土緣薄秖以龍女
<lb n="0274a13"/>教化此是權巧之力得一身一切身普現色身三
<lb n="0274a14"/>昧也不退義釋見序品。</p>
<p id="pX31p0274a1410" type="inline" rend="margin-left:1em">△九智積身子默受。</p>
<lb n="0274a15"/>
<p id="pX31p0274a1501">智積菩薩及舍利弗一切眾會默然信受。</p>
<lb n="0274a16"/>
<p id="pX31p0274a1601" rend="margin-left:1em">智積初未信受執別教為疑身子亦未信受挾三
<lb n="0274a17"/>藏教為難今方知龍女依圓修行速疾成佛故與
<lb n="0274a18"/>一切默然信受也。</p>
<lb n="0274a19"/>
<p id="pX31p0274a1901">妙法蓮華經持品第十三</p>
<lb n="0274a20"/>
<p id="pX31p0274a2001" rend="margin-left:1em">二萬菩薩奉命弘經故名持品重勸八十萬億那
<lb n="0274a21"/>由他菩薩弘經故名勸持品問何故爾二萬是法
<lb n="0274a22"/>師品初別命之數故奉旨受持八十萬億那由他
<lb n="0274a23"/>等前無別命止是通覓故今以佛眼視令其發誓
<lb n="0274a24"/>此土通經通經證驗深重佛意殷勤是故蒙勸而
<lb n="0274b01"/>弘故有二意也。</p>
<p id="pX31p0274b0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△三持品明忍力成者此土弘經
<lb n="0274b02"/>新得記者他土弘經二初明受持三初二萬菩薩
<lb n="0274b03"/>奉命此土弘經。</p>
<lb n="0274b04"/>
<p id="pX31p0274b0401">爾時藥王菩薩摩訶薩
(至)
種種供養不惜身命。</p>
<lb n="0274b05"/>
<p id="pX31p0274b0501" rend="margin-left:1em">眾生善少眾生濁也多增上慢見濁也貪利供養
<lb n="0274b06"/>煩惱濁也增不善根命濁也遠離解脫劫濁也若
<lb n="0274b07"/>非深位菩薩忍力成就安能於此五濁惡世弘通
<lb n="0274b08"/>此經耶。</p>
<p id="pX31p0274b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二諸大聲聞發誓他國流通。</p>
<lb n="0274b09"/>
<p id="pX31p0274b0901">爾時眾中五百阿羅漢
(至)
瞋濁諂曲心不實故。</p>
<lb n="0274b10"/>
<p id="pX31p0274b1001" rend="margin-left:1em">問此諸聲聞既得授記<anchor xml:id="begd1e31690"/>已<anchor xml:id="endd1e31690"/>登初住破無明惑得無
<lb n="0274b11"/>生忍成大菩薩何故不能於此惡世通經答為引
<lb n="0274b12"/>初心始行菩薩未能惡世苦行通經復欲發起如
<lb n="0274b13"/>來開於安樂行品也妙樂云為引始行及開安樂
<lb n="0274b14"/>行者始行見諸大德尚不能此土弘經況我等耶
<lb n="0274b15"/>是故須下安樂行品為始行弘經之軌故文殊問
<lb n="0274b16"/>云菩薩於後惡世云何能說是經。</p>
<p id="pX31p0274b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">△三諸比丘尼
<lb n="0274b17"/>請菩提記四初姨母請記二初請。</p>
<lb n="0274b18"/>
<p id="pX31p0274b1801">爾時佛姨母
(至)
瞻仰尊顏目不暫捨。</p>
<lb n="0274b19"/>
<p id="pX31p0274b1901" rend="margin-left:1em">波闍波提亦云憍曇彌此云眾主。</p>
<p id="pX31p0274b1914" type="inline" rend="margin-left:1em">△二記。</p>
<lb n="0274b20"/>
<p id="pX31p0274b2001">於時世尊告憍曇彌
(至)
得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0274b21"/>
<p id="pX31p0274b2101" rend="margin-left:1em">我先總說一切聲聞皆<anchor xml:id="begd1e31742"/>已<anchor xml:id="endd1e31742"/>授記者即指五百弟子
<lb n="0274b22"/>品偈云迦葉汝<anchor xml:id="begd1e31750"/>已<anchor xml:id="endd1e31750"/>知等一行半偈也。</p>
<p id="pX31p0274b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二耶輸請
<lb n="0274b23"/>記二初請。</p>
<lb n="0274b24"/>
<p id="pX31p0274b2401">爾時羅睺羅母
(至)
世尊於授記中獨不說我名。</p>
<lb n="0274c01"/>
<p id="pX31p0274c0101" rend="margin-left:1em">△二記。</p>
<lb n="0274c02"/>
<p id="pX31p0274c0201">佛告耶輸陀羅
(至)
佛壽無量阿僧祇劫。</p>
<lb n="0274c03"/>
<p id="pX31p0274c0301" rend="margin-left:1em">△三諸尼領解。</p>
<lb n="0274c04"/>
<p id="pX31p0274c0401">爾時摩訶波闍波提
(至)
即於佛前而說偈言。</p>
<lb n="0274c05"/>
<p id="pX31p0274c0501">世尊導師安隱天人我等聞記心安具足。</p>
<lb n="0274c06"/>
<p id="pX31p0274c0601" rend="margin-left:1em">△四諸尼發願。</p>
<lb n="0274c07"/>
<p id="pX31p0274c0701">諸比丘尼說是偈<anchor xml:id="begd1e31814"/>已<anchor xml:id="endd1e31814"/>
(至)
於他方國廣宣此經。</p>
<lb n="0274c08"/>
<p id="pX31p0274c0801" rend="margin-left:1em">△二明勸持二初長行五初明佛眼視。</p>
<lb n="0274c09"/>
<p id="pX31p0274c0901">爾時世尊視八十萬億那由他諸菩薩摩訶薩。</p>
<lb n="0274c10"/>
<p id="pX31p0274c1001" rend="margin-left:1em">眼視默勸而不告言者上來雖不別命諸菩薩而
<lb n="0274c11"/>如來<anchor xml:id="begd1e31840"/>已<anchor xml:id="endd1e31840"/>舉持經功德深厚引證分明又多寶分身
<lb n="0274c12"/>遠來勸發此之殷勤事義<anchor xml:id="begd1e31848"/>已<anchor xml:id="endd1e31848"/>足有欲應命宜即發
<lb n="0274c13"/>誓無煩復言又將護聲聞他方弘經之願故不稱
<lb n="0274c14"/>揚此土弘經之事也。</p>
<p id="pX31p0274c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩請告。</p>
<lb n="0274c15"/>
<p id="pX31p0274c1501">是諸菩薩皆是阿惟越致
(至)
當如佛教廣宣斯法。</p>
<lb n="0274c16"/>
<p id="pX31p0274c1601" rend="margin-left:1em">阿惟越致釋見譬喻品。</p>
<p id="pX31p0274c1610" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明佛默然。</p>
<lb n="0274c17"/>
<p id="pX31p0274c1701">復作是念佛今默然不見告勅我當云何。</p>
<lb n="0274c18"/>
<p id="pX31p0274c1801" rend="margin-left:1em">△四菩薩知意。</p>
<lb n="0274c19"/>
<p id="pX31p0274c1901">時諸菩薩敬順佛意并欲自滿本願。</p>
<lb n="0274c20"/>
<p id="pX31p0274c2001" rend="margin-left:1em">△五發誓通經。</p>
<lb n="0274c21"/>
<p id="pX31p0274c2101">便於佛前作師子吼
(至)
在於他方遙見守護。</p>
<lb n="0274c22"/>
<p id="pX31p0274c2201" rend="margin-left:1em">△二偈頌四初披衣弘經三初總論時節以明著
<lb n="0274c23"/>衣。</p>
<lb n="0274c24"/>
<p id="pX31p0274c2401">即時諸菩薩俱同發聲而說偈言。</p>
<lb n="0275a01"/>
<p id="pX31p0275a0101">惟願不為慮於佛滅度後恐怖惡世中我等當廣說。</p>
<lb n="0275a02"/>
<p id="pX31p0275a0201" rend="margin-left:1em">妙樂云諸菩薩等請護弘經即是自述弘經方軌
<lb n="0275a03"/>以由佛於法師品中說方軌竟寶塔品募覓用方
<lb n="0275a04"/>軌人達多品引往用方軌者釋迦即是稟方軌眾
<lb n="0275a05"/>故云以身為牀座等持品即是惡世方軌安樂行
<lb n="0275a06"/>是始行方軌故云住忍辱地等若不爾者則弘經
<lb n="0275a07"/>無軌無軌弘經斯無是處如赤身入陣自損不虗
<lb n="0275a08"/>披鎧之言應不徒設。</p>
<p id="pX31p0275a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別明所忍之境三初通
<lb n="0275a09"/>明邪見之人。</p>
<lb n="0275a10"/>
<p id="pX31p0275a1001">有諸無智人惡口罵詈等及加刀杖者我等皆當忍。</p>
<lb n="0275a11"/>
<p id="pX31p0275a1101" rend="margin-left:1em">此下九行別明所忍之境今一行通明邪見之人
<lb n="0275a12"/>即俗眾也。</p>
<p id="pX31p0275a1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二道門增上慢者。</p>
<lb n="0275a13"/>
<p id="pX31p0275a1301">惡世中比丘邪智心諂曲未得謂為得我慢心充滿。</p>
<lb n="0275a14"/>
<p id="pX31p0275a1401" rend="margin-left:1em">△三<anchor xml:id="begd1e31977"/>僭<anchor xml:id="endd1e31977"/>聖增上慢者。</p>
<lb n="0275a15"/>
<p id="pX31p0275a1501">或有阿練若衲衣在空閑
(至)
說外道論義。</p>
<lb n="0275a16"/>
<p id="pX31p0275a1601" rend="margin-left:1em">阿練若或曰阿蘭若大論翻遠離處薩婆多論翻
<lb n="0275a17"/>閑靜處或翻無諍坐禪三昧經云無諍者將護眾
<lb n="0275a18"/>生不令起諍也羅什註淨名經云無諍有二一以
<lb n="0275a19"/>三昧力將護眾生令不起諍心二隨順法性無違
<lb n="0275a20"/>無諍妙樂引寶雲經云阿蘭若者不與世諍不近
<lb n="0275a21"/>不遠便於乞食有樹陰多華果足淨水無難事不
<lb n="0275a22"/>險阻易登陟獨無侶誦所聞凡居蘭若為調煩惱
<lb n="0275a23"/>自舉蔑他非無諍行假名阿練若此舉其身業不
<lb n="0275a24"/>善也好出我等過此舉其意業不善也而作如是
<lb n="0275b01"/>言等此舉其口業不善也。</p>
<p id="pX31p0275b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總明著衣之意。</p>
<lb n="0275b02"/>
<p id="pX31p0275b0201">我等敬佛故悉忍是諸惡
(至)
皆當忍受之。</p>
<lb n="0275b03"/>
<p id="pX31p0275b0301" rend="margin-left:1em">敬佛忍惡此與常不輕意同箋難云為斯所輕言
<lb n="0275b04"/>汝等皆是佛者罵法有二謂善惡也罵人為佛輕
<lb n="0275b05"/>之甚矣。</p>
<lb n="0275b06"/>
<p id="pX31p0275b0601">濁劫惡世中多有諸恐怖
(至)
皆當忍是事。</p>
<lb n="0275b07"/>
<p id="pX31p0275b0701" rend="margin-left:1em">忍辱鎧者鎧甲也中阿含第五云黑齒比丘訴佛
<lb n="0275b08"/>云舍利弗罵我說我佛疾喚舍利弗實罵說否舍
<lb n="0275b09"/>利弗言心不定者或說罵我心<anchor xml:id="begd1e32055"/>已<anchor xml:id="endd1e32055"/>定云何說罵如
<lb n="0275b10"/>折角牛不觸嬈人如殘童子耻不惱彼
(截其兩手不能害物)
<lb n="0275b11"/>我心如地淨與不淨大小便利涕唾受而不罵心
<lb n="0275b12"/>如掃箒淨不淨俱掃云何罵說於他佛問舍利弗
<lb n="0275b13"/>如是惡人汝云何觀答人有五種一身善口意不
<lb n="0275b14"/>善但念其善不念不善如納衣比丘見糞聚弊帛
<lb n="0275b15"/>左捉右舒截棄不淨而取於淨念用其身淨以規
<lb n="0275b16"/>身我棄其口意以誡我口意二口行淨身意不淨
<lb n="0275b17"/>亦念用其口淨以規我口棄其身意以誡我身意
<lb n="0275b18"/>三意行淨身口不淨亦念其意淨以規我意棄其
<lb n="0275b19"/>身口以誡我身口四三業皆不淨者雖無可用當
<lb n="0275b20"/>痛念之使得值善知識治其三業勿令墮苦五三
<lb n="0275b21"/>業皆淨者常念是人以自訓況念齊願齊以去我
<lb n="0275b22"/>惡此是三藏教中用苦無常不淨無我空為鎧也
<lb n="0275b23"/>毗婆沙論云罵是一字一字不成罵二字成罵無
<lb n="0275b24"/>有一時稱二字者若稱後字前字<anchor xml:id="begd1e32101"/>已<anchor xml:id="endd1e32101"/>滅又能罵所
<lb n="0275c01"/>罵皆空於我何為此用通教空為鎧也又云凡聖
<lb n="0275c02"/>俱有三受云何差別凡夫於若受則嗔於樂受則
<lb n="0275c03"/>喜於不苦不樂受則癡聖人於苦受不瞋於樂受
<lb n="0275c04"/>不愛於不苦不樂受不癡三使不能使於使得解
<lb n="0275c05"/>脫故有凡聖之異如此等有無差降者此用別教
<lb n="0275c06"/>為鎧也今經明鎧者以念佛為鎧是念法佛以第
<lb n="0275c07"/>一義佛即是法故文云念佛告勅即法也佛即是
<lb n="0275c08"/>僧僧即事理俱和毗盧遮那徧一切處如此之鎧
<lb n="0275c09"/>一鎧一切鎧即圓教鎧也妙樂云念佛為鎧者觀
<lb n="0275c10"/>受為法界故云是念法佛等也由能觀別得諸教
<lb n="0275c11"/>名所觀三受其相不別故持經者應觀三受故云
<lb n="0275c12"/>能忍諸惡行等輔行七上云一切行中瞋害尤甚
<lb n="0275c13"/>故忍最難大論云如天帝問佛若行忍者唯有一
<lb n="0275c14"/>事最不可耐小人輕慢謂為怖畏故不應忍佛言
<lb n="0275c15"/>若以小人輕慢謂為怖畏欲不忍者不忍之罪甚
<lb n="0275c16"/>於此也何以故不忍之人賢聖善人之所輕慢忍
<lb n="0275c17"/>辱之人而為小人之所輕慢二輕之中寧取何輕
<lb n="0275c18"/>故知寧為小人之所輕不為賢聖之所賤何以故
<lb n="0275c19"/>無智之人輕於不可輕賢聖之人賤於所可賤為
<lb n="0275c20"/>是義故彌須行忍。</p>
<p id="pX31p0275c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">△二入室弘經。</p>
<lb n="0275c21"/>
<p id="pX31p0275c2101">諸聚落城邑其有求法者我皆到其所說佛所囑法。</p>
<lb n="0275c22"/>
<p id="pX31p0275c2201" rend="margin-left:1em">△三坐座弘經。</p>
<lb n="0275c23"/>
<p id="pX31p0275c2301">我是世尊使處眾無所畏我當善說法願佛安隱住。</p>
<lb n="0275c24"/>
<p id="pX31p0275c2401" rend="margin-left:1em">△四總結請知。</p>
<lb n="0276a01"/>
<p id="pX31p0276a0101">我於世尊前諸來十方佛發如是誓言佛自知我心。</p>
<lb n="0276a02"/>
<lb n="0276a03"/>妙法蓮華經科註卷第四<lb n="0276a04"/>
<lb n="0276a05"/>
<lb n="0276a06"/>妙法蓮華經科註卷第五<lb n="0276a07"/>
<lb n="0276a08"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0276a09"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0276a10"/>
<p id="pX31p0276a1001">妙法蓮華經安樂行品第十四</p>
<lb n="0276a11"/>
<p id="pX31p0276a1101" rend="margin-left:1em">釋此品有三一依事二附文三法門依事釋者身
<lb n="0276a12"/>無危險故安心無憂惱故樂身安心樂則能進行
<lb n="0276a13"/>故云安樂行也附文釋者著如來衣則法身安入
<lb n="0276a14"/>如來室則解脫心樂坐如來座則般若導行而進
<lb n="0276a15"/>此附上法師品文釋耳若附當品文者住忍辱地
<lb n="0276a16"/>故身安而不卒暴故心樂觀諸法實相故行進故
<lb n="0276a17"/>云安樂行也法門釋者安名不動樂名無受行名
<lb n="0276a18"/>無行安名不動者正住中道六道生死之有二乘
<lb n="0276a19"/>涅槃之空二邊不能動故樂名無受者無受即不
<lb n="0276a20"/>受也大品般若行相品云行亦不受
(行者行般若也般若性空
<lb n="0276a21"/>故皆不受)
不行亦不受亦行亦不行亦不受非行非不
<lb n="0276a22"/>行亦不受不受亦不受有受則有苦無受則無苦
<lb n="0276a23"/>無苦無樂乃名大樂行名無行者若有所受即有
<lb n="0276a24"/>所行無受則無所行不行凡夫行不行賢聖行故
<lb n="0276b01"/>言無行而行中道是故名行此約法門釋安樂行
<lb n="0276b02"/>也此品是迹門流通第四意若持品中二萬及八
<lb n="0276b03"/>十億那由他菩薩受命弘經深識權實廣知漸頓
<lb n="0276b04"/>又達機緣神通自在雖於濁世為人惱亂不障通
<lb n="0276b05"/>經何俟更示方法若初依之人
(五品十信位也)
始心欲脩
<lb n="0276b06"/>圓行在於濁世弘經為濁所惱自行不立亦無化
<lb n="0276b07"/>功為是人故須示方法明安樂行故有此品之說
<lb n="0276b08"/>也有云四安樂行者謂止觀慈悲導三業及誓願
<lb n="0276b09"/>身業有止故離身麤業有觀故不得身不得身業
<lb n="0276b10"/>有慈悲故勤脩身業廣利一切有止行故著忍辱
<lb n="0276b11"/>衣有觀行故坐如來座有慈悲故入如來室止行
<lb n="0276b12"/>離過即成斷德觀行無著即成智德慈悲利他即
<lb n="0276b13"/>成恩德是名身安樂行餘口意誓願三安樂行亦
<lb n="0276b14"/>如是妙樂云初依始心者始心即在五品初心雖
<lb n="0276b15"/>非說法之位隨力弘經須此四行至第三品正當
<lb n="0276b16"/>說法以資自行說即是弘理須此品以為方法。</p>
<p id="pX31p0276b1619" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0276b17"/>四安樂行品為外凡力弱者說依之法弘不慮危
<lb n="0276b18"/>苦二初問二初歎深行菩薩能如此弘經。</p>
<lb n="0276b19"/>
<p id="pX31p0276b1901">爾時文殊師利法王子
(至)
護持讀說是法華經。</p>
<lb n="0276b20"/>
<p id="pX31p0276b2001" rend="margin-left:1em">此歎前品深行菩薩於濁惡世能奉命弘經也。</p>
<p id="pX31p0276b2019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0276b21"/>二問淺行菩薩云何說是經。</p>
<lb n="0276b22"/>
<p id="pX31p0276b2201">世尊菩薩摩訶薩於後惡世云何能說是經。</p>
<lb n="0276b23"/>
<p id="pX31p0276b2301" rend="margin-left:1em">此問淺行菩薩云何惡世弘經。</p>
<p id="pX31p0276b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答三初總標
<lb n="0276b24"/>四行章門。</p>
<lb n="0276c01"/>
<p id="pX31p0276c0101">佛告文殊師利
(至)
欲說是經當安住四法。</p>
<lb n="0276c02"/>
<p id="pX31p0276c0201" rend="margin-left:1em">此標身口意誓願四安樂也。</p>
<p id="pX31p0276c0212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二解釋脩行方法
<lb n="0276c03"/>四初身安樂行二初長行二初標行近。</p>
<lb n="0276c04"/>
<p id="pX31p0276c0401">一者安住菩薩行處親近處能為眾生演說是經。</p>
<lb n="0276c05"/>
<p id="pX31p0276c0501" rend="margin-left:1em">此下初身安樂行也行名進趣近名脩習又行處
<lb n="0276c06"/>是忍辱衣近處是法空座忍辱必內懷至理歷緣
<lb n="0276c07"/>耐事名之為行法空必體達外緣棲息真境目之
<lb n="0276c08"/>為近妙樂云問初身業文但云行近何名為身答
<lb n="0276c09"/>行近二文廣略異故
(行處指理略說即住忍辱地近處附事廣說即離十惱亂
<lb n="0276c10"/>也)
離十惱亂正當於身當知住忍亦身住也。</p>
<p id="pX31p0276c1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0276c11"/>釋行近二初釋行處。</p>
<lb n="0276c12"/>
<p id="pX31p0276c1201">文殊師利云何名
(至)
是名菩薩摩訶薩行處。</p>
<lb n="0276c13"/>
<p id="pX31p0276c1301" rend="margin-left:1em">約三法明行處初約一法二約二法三約三法初
<lb n="0276c14"/>約一法者即直緣一實諦一實諦為一切所歸為
<lb n="0276c15"/>一切作本而徧無分別一切所歸者即忍辱地也
<lb n="0276c16"/>此地即中道諸法歸之故名為地眾行休息故名
<lb n="0276c17"/>忍辱此即行不行之行合上如來衣也妙樂云所
<lb n="0276c18"/>住之地謂實理也能住是行即依理起行行不行
<lb n="0276c19"/>者理雖無行依理而行行得理息即名不行為一
<lb n="0276c20"/>切作本者
(亦指忍地為一切本由住忍辱一地故具柔和等三)
如萬物得地
<lb n="0276c21"/>而生以譬眾行得理而成若得理本在剛能柔在
<lb n="0276c22"/>逆能順在暴能治在驚能安無量功德從中道地
<lb n="0276c23"/>生地無所生
(指前實理)
而生功德
(即柔和等)
此即不行行之
<lb n="0276c24"/>行合上如來室也
(不行行者依理不行而行于行也)
徧無分別者
<lb n="0277a01"/>則不分別不行與行差別之相以行與不行性相
<lb n="0277a02"/>無二見諸法實名不分別無不分別名亦不行不
<lb n="0277a03"/>分別即非行非不行合上如來座也南岳安樂行
<lb n="0277a04"/>義云亦不行不分別者生死涅槃無一無異凡夫
<lb n="0277a05"/>及佛無二法界故不可分別亦不見不二故言不
<lb n="0277a06"/>行不分別不分別相不可得故
(文)
無三行而三行
<lb n="0277a07"/>故名為行同一實諦故名為處此約一法釋行處
<lb n="0277a08"/>明弘經方軌也。</p>
<p id="pX31p0277a0807" type="inline" rend="margin-left:1em">○二約二法者即生法二忍二忍
<lb n="0277a09"/>即生法二空若開為四忍消文者柔和兩字為伏
<lb n="0277a10"/>忍善順兩字為順忍又復於法等為無生忍亦不
<lb n="0277a11"/>行等即寂滅忍
(合則前二忍是生後二忍是法)
若約圓教判四忍
<lb n="0277a12"/>者從初發心圓伏五住煩惱至金剛頂皆名伏忍
<lb n="0277a13"/>初後悉不違實相皆名順忍初後不起空有二邊
<lb n="0277a14"/>心名無生忍初後皆為眾行休息名寂滅忍由心
<lb n="0277a15"/>住忍地聞生死不忽卒畏苦聞涅槃不忽卒證樂
<lb n="0277a16"/>故云不卒暴又聞佛常與無常聞生死涅槃異與
<lb n="0277a17"/>不異聞佛道長短難易非長短非難易等皆不驚
<lb n="0277a18"/>怖故云心亦不驚行此行者從始至終以二空理
<lb n="0277a19"/>而忍諸法即著如來衣安住二空理即坐如來座
<lb n="0277a20"/>愍諸眾生即入如來室二空四忍名為行理即是
<lb n="0277a21"/>處此約二法釋行處是弘經方軌也。</p>
<p id="pX31p0277a2115" type="inline" rend="margin-left:1em">○三約三法
<lb n="0277a22"/>者即不思議三諦也住忍辱地即總論三諦如有
<lb n="0277a23"/>地可據方能忍辱也柔和善順者即善順真諦能
<lb n="0277a24"/>忍虗妄見愛寒熱等故言善順也而不卒暴心不
<lb n="0277b01"/>驚者即安於俗諦忍眾根緣稱適機宜故不卒暴
<lb n="0277b02"/>體忍逆順二境故心不驚也於法無所行等者即
<lb n="0277b03"/>安於中諦能忍二邊故云無所行正住中道中道
<lb n="0277b04"/>即是實相故云觀諸法如實相而此中實亦不可
<lb n="0277b05"/>得故云亦不行不分別此則據三諦之地名處忍
<lb n="0277b06"/>五住之辱為行行亦為三謂止行即行不行合上
<lb n="0277b07"/>如來衣也觀行即非行非不行合上如來座也慈
<lb n="0277b08"/>悲行即不行行合上如來室也此約三法明行處
<lb n="0277b09"/>是弘經方軌也。</p>
<p id="pX31p0277b0907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋近處三初即遠而論近十
<lb n="0277b10"/>初遠其豪勢。</p>
<lb n="0277b11"/>
<p id="pX31p0277b1101">云何名菩薩摩訶薩親近處
(至)
大臣官長。</p>
<lb n="0277b12"/>
<p id="pX31p0277b1201" rend="margin-left:1em">此下釋近處明遠十惱亂乃即遠而論近也亦是
<lb n="0277b13"/>附戒門助觀也
(行處即正行近處即助行今對十惱等事設觀以助照理之正觀也)
<lb n="0277b14"/>上直緣理住忍辱地今戒門廣出眾辱之緣應修
<lb n="0277b15"/>遠離不同凡夫刀仗自防亦非二乘棄捨不觀但
<lb n="0277b16"/>以正慧而遠離之即遠論近故云親近處此初遠
<lb n="0277b17"/>豪勢故云不親國王等妙樂云恐人恃附失正道
<lb n="0277b18"/>故初似小益久則大損。</p>
<p id="pX31p0277b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△二遠邪人法。</p>
<lb n="0277b19"/>
<p id="pX31p0277b1901">不親近諸外道梵志尼犍子等
(至)
逆路伽耶陀者。</p>
<lb n="0277b20"/>
<p id="pX31p0277b2001" rend="margin-left:1em">此第二遠邪人法也人染邪法迷於正理正觀未
<lb n="0277b21"/>成切須防斷不稟內教故名外道梵志即婆羅門
<lb n="0277b22"/>此云淨行又翻淨裔其人種類自謂從梵天口生
<lb n="0277b23"/>在家事梵天名為梵志出家外道通名尼犍尼犍
<lb n="0277b24"/>此云離繫文筆者文謂歌詩之流筆謂銘賦之類
<lb n="0277c01"/>讚咏者顯德謂之讚寄情謂之咏路伽耶此云惡
<lb n="0277c02"/>論亦云破論逆路者逆君父之論又路伽耶名善
<lb n="0277c03"/>論亦名師破弟子逆路伽耶名惡論亦名弟子破
<lb n="0277c04"/>師慈恩基法師云路伽耶此云惡對答逆路伽耶
<lb n="0277c05"/>此云惡徵問今雖令菩薩之人遠邪人法不習外
<lb n="0277c06"/>典若欲禦外侮亦不妨習曉但不可忘棄本宗一
<lb n="0277c07"/>味躭著耳。</p>
<p id="pX31p0277c0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△三遠兇險戲。</p>
<lb n="0277c08"/>
<p id="pX31p0277c0801">亦不親近諸有兇戲
(至)
及那羅等種種變現之戲。</p>
<lb n="0277c09"/>
<p id="pX31p0277c0901" rend="margin-left:1em">此第三遠兇戲也相扠相撲即兇戲也那羅此云
<lb n="0277c10"/>力即是角力戲亦是設筋力戲也疏云那羅延者
<lb n="0277c11"/>上伎戲亦云綵畫其身作變異之相又云緣橦倒
<lb n="0277c12"/>擲之類妙樂云近兇戲者恐散逸故。</p>
<p id="pX31p0277c1215" type="inline" rend="margin-left:1em">○扠
(初佳切打也)
<lb n="0277c13"/>撲
(音雹挨也又普卜切小擊也)
。</p>
<p id="pX31p0277c1313" type="inline" rend="margin-left:1em">△四遠旃陀羅。</p>
<lb n="0277c14"/>
<p id="pX31p0277c1401">又不親近旃陀羅
(至)
則為說法無所希望。</p>
<lb n="0277c15"/>
<p id="pX31p0277c1501" rend="margin-left:1em">此第四遠旃陀羅也旃陀羅此云屠者又云嚴熾
<lb n="0277c16"/>謂以熾然惡業而自嚴飾也若親近之者令人無
<lb n="0277c17"/>慈畜養猪羊雞狗畋獵漁捕者此等皆有殺害之
<lb n="0277c18"/>心名惡律儀如是人來當為善巧說法回其殺害
<lb n="0277c19"/>之心不可有於希望之意也。</p>
<p id="pX31p0277c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">○畋獵者為田除害
<lb n="0277c20"/>名畋獵即捷取之名白虎通云四時之畋總名為
<lb n="0277c21"/>獵畋通作佃易曰以佃故漁註云取獸曰畋取魚
<lb n="0277c22"/>曰漁。</p>
<p id="pX31p0277c2203" type="inline" rend="margin-left:1em">△五遠二乘眾。</p>
<lb n="0277c23"/>
<p id="pX31p0277c2301">又不親近求聲聞比丘
(至)
隨宜說法無所希求。</p>
<lb n="0277c24"/>
<p id="pX31p0277c2401" rend="margin-left:1em">此第五遠二乘眾也二乘之人沉滯空寂不能發
<lb n="0278a01"/>菩提心故須遠離也妙樂云近二乘人令人遠菩
<lb n="0278a02"/>提故西方三乘人不雜處故云或來既未受大化
<lb n="0278a03"/>不妨順其小志而說故云隨宜說法而亦不可有
<lb n="0278a04"/>於希求之心也。</p>
<p id="pX31p0278a0407" type="inline" rend="margin-left:1em">△六遠欲想相。</p>
<lb n="0278a05"/>
<p id="pX31p0278a0501">文殊師利又菩薩
(至)
不與小女處女寡女等共語。</p>
<lb n="0278a06"/>
<p id="pX31p0278a0601" rend="margin-left:1em">此第六遠欲想也欲想能殺害菩提心故輔行云
<lb n="0278a07"/>欲想者為欲深防欲之過患也尚不起想況復形
<lb n="0278a08"/>交或有染其形容姿態語笑威儀折旋俯仰皆能
<lb n="0278a09"/>生於欲想須以九想觀治之處女者居處在家未
<lb n="0278a10"/>嫁之女也寡女即無夫者阿含經云有一異學問
<lb n="0278a11"/>薄拘羅汝於正法中曾行欲事否答云莫作是語
<lb n="0278a12"/>我八十年未曾起欲想未曾視女人面未曾入尼
<lb n="0278a13"/>房未曾與尼相問訊乃至道路中亦不與共語今
<lb n="0278a14"/>之弘法者觀斯龜鑑可不慎之哉。</p>
<p id="pX31p0278a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△七遠不男人。</p>
<lb n="0278a15"/>
<p id="pX31p0278a1501">亦復不近五種不男之人以為親厚。</p>
<lb n="0278a16"/>
<p id="pX31p0278a1601" rend="margin-left:1em">此第七遠不男也妙樂云不男壞亂菩提志故五
<lb n="0278a17"/>不男者生劇妬變半也生謂從生以來便無男根
<lb n="0278a18"/>劇謂以刀去勢妬謂因見他婬方有妬心婬欲即
<lb n="0278a19"/>起變謂今生變作半謂半月能男半月不能男也
<lb n="0278a20"/>亦有五種不女謂螺筋鼓角脉也。</p>
<p id="pX31p0278a2014" type="inline" rend="margin-left:1em">△八遠其危害。</p>
<lb n="0278a21"/>
<p id="pX31p0278a2101">不獨入他家若有因緣須獨入時但一心念佛。</p>
<lb n="0278a22"/>
<p id="pX31p0278a2201" rend="margin-left:1em">此第八遠危害也妙樂云危害難處不合入故
(文)
<lb n="0278a23"/>阿難問佛如來滅後見女人云何佛言勿相見設
<lb n="0278a24"/>相見勿共語當專心念佛。</p>
<p id="pX31p0278a2411" type="inline" rend="margin-left:1em">△九遠譏嫌事。</p>
<lb n="0278b01"/>
<p id="pX31p0278b0101">若為女人說法不露齒笑
(至)
猶不親厚況復餘事。</p>
<lb n="0278b02"/>
<p id="pX31p0278b0201" rend="margin-left:1em">此第九遠譏嫌也露齒笑現<g ref="CB12653"/>臆增他不善之心
<lb n="0278b03"/>為女說法當避譏嫌尚不宜親厚況復餘之事乎。</p>
<lb n="0278b04"/>
<p id="pX31p0278b0401" rend="margin-left:1em">△十遠樂畜養。</p>
<lb n="0278b05"/>
<p id="pX31p0278b0501">不樂畜年少弟子沙彌小兒亦不樂與同師。</p>
<lb n="0278b06"/>
<p id="pX31p0278b0601" rend="margin-left:1em">此第十遠畜養也沙彌此云息慈謂息世染之人
<lb n="0278b07"/>以慈濟羣生也又云初入佛法多存俗情故須息
<lb n="0278b08"/>惡行慈也蓋畜養小兒妨脩正業故須遠也自初
<lb n="0278b09"/>遠豪勢至此遠畜養十種惱亂分為二邊九是生
<lb n="0278b10"/>死一是涅槃二俱遠離即寂滅之異名耳如此。</p>
<lb n="0278b11"/>
<p id="pX31p0278b1101" rend="margin-left:1em">法諸教皆然但不近二乘與諸教小異蓋今是名
<lb n="0278b12"/>教行者弘通大乘獨妙之經故須遠離聲聞緣覺
<lb n="0278b13"/>小乘之人也。</p>
<p id="pX31p0278b1306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二即近論近處。</p>
<lb n="0278b14"/>
<p id="pX31p0278b1401">常好坐禪在於閑處修攝其心
(至)
是名初親近處。</p>
<lb n="0278b15"/>
<p id="pX31p0278b1501" rend="margin-left:1em">今修攝其心乃即近而論近亦是附定門助觀也
<lb n="0278b16"/>前遠離十種惱亂即是修戒今常好坐禪即是修
<lb n="0278b17"/>定次文觀一切法空即是修慧今修定中有三意
<lb n="0278b18"/>妙樂云三意者定心定處定門也心謂能期之心
<lb n="0278b19"/>期於破障顯理即修攝其心也處謂五緣中閑居
<lb n="0278b20"/>靜處即今在於閑處也門謂修定要門乃五事中
<lb n="0278b21"/>調心不沉不浮即今常好坐禪也未暇定論故二
<lb n="0278b22"/>十五方便中隨要列二名耳如是三法皆令親近。</p>
<lb n="0278b23"/>
<p id="pX31p0278b2301" rend="margin-left:1em">△三非遠近論三初總標境智。</p>
<lb n="0278b24"/>
<p id="pX31p0278b2401">復次菩薩摩訶薩觀一切法空。</p>
<lb n="0278c01"/>
<p id="pX31p0278c0101" rend="margin-left:1em">此觀一切法空即非遠非近而論近亦是附慧門
<lb n="0278c02"/>助觀也初觀字標智即中道能觀之觀智也中間
<lb n="0278c03"/>一切法三字標境即十法界所觀之境也後空字
<lb n="0278c04"/>但是結成智境能觀之智所觀之境皆不可得即
<lb n="0278c05"/>境智皆空。</p>
<p id="pX31p0278c0505" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別釋境智。</p>
<lb n="0278c06"/>
<p id="pX31p0278c0601">如實相不顛倒
(至)
無量無邊無礙無障。</p>
<lb n="0278c07"/>
<p id="pX31p0278c0701" rend="margin-left:1em">如實相三字別釋境也空假二邊對乎中道非一
<lb n="0278c08"/>異名如非七方便之權名實以實為相故言如實
<lb n="0278c09"/>相不顛等諸句別釋觀也不顛等者凡夫依正二
<lb n="0278c10"/>報之法本是無常反執為常本是苦反執為樂本
<lb n="0278c11"/>無我反執為我本不淨反執為淨此凡夫四倒也
<lb n="0278c12"/>二乘於常樂我淨四德反執為苦無常無我不淨
<lb n="0278c13"/>此二乘四倒也菩薩無此八倒故云不顛倒也不
<lb n="0278c14"/>動者不為分段變易二種生死所動也不退者契
<lb n="0278c15"/>寂滅理心心寂滅入薩婆若海也
(薩婆若此云一切智即果智也)
<lb n="0278c16"/>不轉者不如凡夫流轉生死不如二乘轉凡成聖
<lb n="0278c17"/>也如虗空者虗空但有名字名字求不可得中道
<lb n="0278c18"/>觀智亦但有名字亦求不可得妙樂云但有名字
<lb n="0278c19"/>即性空名字亦無即相空無所有性者了一切法
<lb n="0278c20"/>無自他共離四性之執此出性空之相也一切語
<lb n="0278c21"/>言道斷者即絕言思為相空之相也不生者所破
<lb n="0278c22"/>之惑能破之智悉皆稱理故不生也不出者如來
<lb n="0278c23"/>所治全體即是故無可出不起者以入理故方便
<lb n="0278c24"/>理教一切皆寂也此實相之理名不能名故性空
<lb n="0279a01"/>相不能相故相空故云無名無相此重牒前無所
<lb n="0279a02"/>有等也無所有者重歎中道觀智之體無二邊之
<lb n="0279a03"/>有也無量者非陰界入諸數法故無邊者非如偏
<lb n="0279a04"/>小有分限法故無礙者徧入諸法故無障者無能
<lb n="0279a05"/>遮止故雖復多句秪是能觀無相無作與境合耳
<lb n="0279a06"/>亦只是對一切法名一切空。</p>
<p id="pX31p0279a0612" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結成境智。</p>
<lb n="0279a07"/>
<p id="pX31p0279a0701">但以因緣有
(至)
是名菩薩摩訶薩第二親近處。</p>
<lb n="0279a08"/>
<p id="pX31p0279a0801" rend="margin-left:1em">但以因緣有者總結上諸句莫非因緣也上直明
<lb n="0279a09"/>中道觀慧非解非惑絕二邊之相今明雙照二邊
<lb n="0279a10"/>從惑因緣生生死從解因緣生涅槃此以因緣一
<lb n="0279a11"/>句義開兩境也又因緣有有於涅槃
(照于緣生緣生故空空名
<lb n="0279a12"/>涅槃)
從顛倒生者生於生死此則雙照意顯也常樂
<lb n="0279a13"/>觀如是等法者即三諦等法也又但因緣有從顛
<lb n="0279a14"/>倒生者結不思議三諦境也
(凡從因緣生顛倒之法皆妙境體也)
故
<lb n="0279a15"/>說者不思議教也常樂觀者結不思議三觀也。</p>
<p id="pX31p0279a1519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0279a16"/>二偈頌三初頌標章。</p>
<lb n="0279a17"/>
<p id="pX31p0279a1701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0279a18"/>
<p id="pX31p0279a1801">若有菩薩於後惡世無怖畏心欲說是經。</p>
<lb n="0279a19"/>
<p id="pX31p0279a1901" rend="margin-left:1em">頌上欲說是經當安住四法由住忍地心不驚怖
<lb n="0279a20"/>故云無怖畏心。</p>
<p id="pX31p0279a2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌脩行二初頌事遠近。</p>
<lb n="0279a21"/>
<p id="pX31p0279a2101">應入行處及親近處
(至)
貪著小乘三藏學者。</p>
<lb n="0279a22"/>
<p id="pX31p0279a2201" rend="margin-left:1em">自應入行處下十四行頌上離十惱事約遠論近
<lb n="0279a23"/>也增上慢者謂於最上人法而生慢易即未得謂
<lb n="0279a24"/>得之類也三藏者佛在波羅奈最初為陳如等五
<lb n="0279b01"/>人說脩多羅藏又在羅閱祇最初為須那提說毗
<lb n="0279b02"/>尼藏又在毗舍離獼猴池側最初為䟦耆子說阿
<lb n="0279b03"/>毗曇藏即小乘三藏也習近小乘妨弘大法故須
<lb n="0279b04"/>遠也。</p>
<lb n="0279b05"/>
<p id="pX31p0279b0501">破戒比丘名字羅漢
(至)
諸優婆夷皆勿親近。</p>
<lb n="0279b06"/>
<p id="pX31p0279b0601" rend="margin-left:1em">名字羅漢者謂假名阿羅漢非實證得也求現滅
<lb n="0279b07"/>度幾近小乘非大法器故弘大乘經者即不得親
<lb n="0279b08"/>近也。</p>
<lb n="0279b09"/>
<p id="pX31p0279b0901">若是人等以好心來
(至)
皆勿親近以為親厚。</p>
<lb n="0279b10"/>
<p id="pX31p0279b1001" rend="margin-left:1em">不希望者如左溪尊者未嘗為利說一句法未嘗
<lb n="0279b11"/>因法受一毫財如是存心方可謂之無希望也及
<lb n="0279b12"/>諸不男彼名般吒者此翻黃門黃門者有男女形
<lb n="0279b13"/>不能男女。</p>
<lb n="0279b14"/>
<p id="pX31p0279b1401">亦莫親近屠兒魁膾
(至)
如是之人皆勿親近。</p>
<lb n="0279b15"/>
<p id="pX31p0279b1501" rend="margin-left:1em">屠殺也亦分割其肉曰屠膾細切肉也販者買賤
<lb n="0279b16"/>而賣貴也衒自媒也此等皆非清淨之行故宜遠
<lb n="0279b17"/>之。</p>
<lb n="0279b18"/>
<p id="pX31p0279b1801">兇險相撲種種嬉戲
(至)
以此二處能安樂說。</p>
<lb n="0279b19"/>
<p id="pX31p0279b1901" rend="margin-left:1em">入里乞食者雜阿含經云有一羊往糞聚飽食還
<lb n="0279b20"/>羣貢高我得好食比丘亦如是得四事供養<anchor xml:id="begd1e33117"/>已<anchor xml:id="endd1e33117"/>起
<lb n="0279b21"/>染著想不知出要向諸比丘貢高毀蔑他人我得
<lb n="0279b22"/>彼不能得是為羊比丘乞食若師子王遇大獸即
<lb n="0279b23"/>噉不味不著得小獸即噉不鄙不薄比丘亦爾得
<lb n="0279b24"/>四事供養<anchor xml:id="begd1e33132"/>已<anchor xml:id="endd1e33132"/>不起染著想自知出要無增減心是
<lb n="0279c01"/>為師子王比丘乞食又比丘乞食未得食前應念
<lb n="0279c02"/>為修道故補飢瘡須行乞食既得食<anchor xml:id="begd1e33144"/>已<anchor xml:id="endd1e33144"/>為報施恩
<lb n="0279c03"/>念道不輟寶雲經云乞食作四分一分奉同梵行
<lb n="0279c04"/>一分與丐一人分施鬼神一分自食。</p>
<p id="pX31p0279c0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌非遠
<lb n="0279c05"/>近。</p>
<lb n="0279c06"/>
<p id="pX31p0279c0601">又復不行上中下法
(至)
是則名為菩薩行處。</p>
<lb n="0279c07"/>
<p id="pX31p0279c0701" rend="margin-left:1em">上中下法者約教則以別教為上通教為中藏教
<lb n="0279c08"/>為下約人或指三乘或三教菩薩今約廢權說故
<lb n="0279c09"/>云不行等有為等者有為是世間法故不實無為
<lb n="0279c10"/>是出世間法故實亦不分別等者觀音義疏以男
<lb n="0279c11"/>女表對定慧慧表男定表女正引此二句以明定
<lb n="0279c12"/>慧之法性本絕言不可分別故下即云不得諸法
<lb n="0279c13"/>等。</p>
<lb n="0279c14"/>
<p id="pX31p0279c1401">一切諸法空無所有
(至)
常住一相是名近處。</p>
<lb n="0279c15"/>
<p id="pX31p0279c1501" rend="margin-left:1em">此頌上常好坐禪及觀一切法空等文可見。</p>
<p id="pX31p0279c1518" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0279c16"/>頌明行成三初標。</p>
<lb n="0279c17"/>
<p id="pX31p0279c1701">若有比丘於我滅後
(至)
說斯經時無有怯弱。</p>
<lb n="0279c18"/>
<p id="pX31p0279c1801" rend="margin-left:1em">此標行成事成則外儀無失理成則內心無滯故
<lb n="0279c19"/>說經時無怯弱也。</p>
<p id="pX31p0279c1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋。</p>
<lb n="0279c20"/>
<p id="pX31p0279c2001">菩薩有時入於靜室
(至)
其心安隱無有怯弱。</p>
<lb n="0279c21"/>
<p id="pX31p0279c2101" rend="margin-left:1em">此釋安樂之因因入靜室修禪定故止於過惡得
<lb n="0279c22"/>人無我外則不損因正憶念修智慧故離諸取著
<lb n="0279c23"/>得法無我內無顛倒是則心不怯弱不怯弱名安
<lb n="0279c24"/>樂也。</p>
<p id="pX31p0279c2403" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結。</p>
<lb n="0280a01"/>
<p id="pX31p0280a0101">文殊師利是名菩薩安住初法能於後世說法華經。</p>
<lb n="0280a02"/>
<p id="pX31p0280a0201" rend="margin-left:1em">此頌長行總結初法即指身安樂行也。</p>
<p id="pX31p0280a0216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二口安
<lb n="0280a03"/>樂行二初長行二初標章。</p>
<lb n="0280a04"/>
<p id="pX31p0280a0401">又文殊師利如來滅後於末法中
(至)
應住安樂行。</p>
<lb n="0280a05"/>
<p id="pX31p0280a0501" rend="margin-left:1em">此下第二口安樂行也今標章。</p>
<p id="pX31p0280a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">△二行法二初止
<lb n="0280a06"/>行四初不說過。</p>
<lb n="0280a07"/>
<p id="pX31p0280a0701">若口宣說若讀經時不樂說人及經典過。</p>
<lb n="0280a08"/>
<p id="pX31p0280a0801" rend="margin-left:1em">此釋口安樂之行法有止行觀行今止行中初不
<lb n="0280a09"/>樂說能聽人及所聽經典過者法華<anchor xml:id="begd1e33289"/>已<anchor xml:id="endd1e33289"/>前七方便
<lb n="0280a10"/>之權法乃是佛為他機隨他意語名不了義人若
<lb n="0280a11"/>聽受容有樂偏小之過法是隨機之說則有何過
<lb n="0280a12"/>若言法有過者則是惱亂其聽受之人非口安樂
<lb n="0280a13"/>行之相也。</p>
<p id="pX31p0280a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不輕慢。</p>
<lb n="0280a14"/>
<p id="pX31p0280a1401">亦不輕慢諸餘法師。</p>
<lb n="0280a15"/>
<p id="pX31p0280a1501" rend="margin-left:1em">此言弘經者不可倚恃所弘法華之圓而輕蔑偏
<lb n="0280a16"/>權小教之法師也妙樂云佛在世時尚以異方便
<lb n="0280a17"/>及餘深法用助圓實之正道後學順教豈可固違
<lb n="0280a18"/>須順佛意將護物機問佛世觀機恐物墮苦先以
<lb n="0280a19"/>小接次以偏引末世弘法豈必然耶答恐弘經人
<lb n="0280a20"/>倚圓蔑偏作如是說然弘經者隨其行位淺深若
<lb n="0280a21"/>始行弘經之人遇求法者但以大乘而為解說不
<lb n="0280a22"/>以小答也若深位弘經者始末弘法必以三藏等
<lb n="0280a23"/>三方能顯於圓頓也。</p>
<p id="pX31p0280a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不歎毀。</p>
<lb n="0280a24"/>
<p id="pX31p0280a2401">不說他人好惡長短
(至)
亦不稱名讚歎其美。</p>
<lb n="0280b01"/>
<p id="pX31p0280b0101" rend="margin-left:1em">初不說一切人次別舉聲聞不說他人長短者夫
<lb n="0280b02"/>人惡聞其失故不談人短好譽者必善毀故不稱
<lb n="0280b03"/>人長故日藏經云初中後夜減省睡眠精進坐禪
<lb n="0280b04"/>誦經修道背捨生死向涅槃路不稱他短不說<anchor xml:id="begd1e33357"/>己<anchor xml:id="endd1e33357"/>
<lb n="0280b05"/>長於聲聞等者聲聞根性不定若歎二乘或令彼
<lb n="0280b06"/>退大取小若毀呰二乘或令其大小俱失所以毀
<lb n="0280b07"/>讚俱不應也妙樂引大論云自讚自毀讚他毀他
<lb n="0280b08"/>如是四法智者不為何以故自讚者是貢幻人自
<lb n="0280b09"/>毀者是妖惑人讚他者是諂<g ref="CB02439"/>人毀他者是讒賊
<lb n="0280b10"/>人智者應以四悉檀籌量而護自他。</p>
<p id="pX31p0280b1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△四不怨嫌。</p>
<lb n="0280b11"/>
<p id="pX31p0280b1101">又亦不生怨嫌之心。</p>
<lb n="0280b12"/>
<p id="pX31p0280b1201" rend="margin-left:1em">若謂其所承之人及所稟之法妨害我道即是怨
<lb n="0280b13"/>心若謂其人法鄙劣即是嫌心心機一動聲說即
<lb n="0280b14"/>發杜說過之源故不生怨嫌也妙樂云怨去聲損
<lb n="0280b15"/>
<anchor xml:id="begd1e33396"/>己<anchor xml:id="endd1e33396"/>則怨違情曰嫌安樂行者尚去順<anchor xml:id="begd1e33402"/>己<anchor xml:id="endd1e33402"/>之喜況搆
<lb n="0280b16"/>無怨之恨大集經云過去世時有羅剎王於拘留
<lb n="0280b17"/>孫佛法中出家發菩提心誦持大小乘法聚各八
<lb n="0280b18"/>萬四千由意嫌頭陀比丘不誦經典猶如株<anchor xml:id="begd1e33415"/>杌<anchor xml:id="endd1e33415"/>由
<lb n="0280b19"/>此墮獄受苦從獄出<anchor xml:id="begd1e33423"/>已<anchor xml:id="endd1e33423"/>受羅剎身於賢劫末樓至
<lb n="0280b20"/>佛所方脫羅剎身常人尚爾況安樂行為弘大典
<lb n="0280b21"/>將護小行怨嫌俱捨方稱正行此口安樂行中所
<lb n="0280b22"/>言怨嫌心者心動則形於言是故制心即為制口。</p>
<lb n="0280b23"/>
<p id="pX31p0280b2301" rend="margin-left:1em">△二觀行。</p>
<lb n="0280b24"/>
<p id="pX31p0280b2401">善修如是安樂心故
(至)
而為解說令得一切種智。</p>
<lb n="0280c01"/>
<p id="pX31p0280c0101" rend="margin-left:1em">上既觀諸法空心<anchor xml:id="begd1e33455"/>已<anchor xml:id="endd1e33455"/>住於畢竟空理無所取著必
<lb n="0280c02"/>不執大而輕於小但隨順物情復不違於大乘法
<lb n="0280c03"/>相或有難問則不說小乘法答但以大乘答者有
<lb n="0280c04"/>二意若見其無大機而為說小但令得方便小益
<lb n="0280c05"/>若不見其無大機而為說小則妨其大緣是故但
<lb n="0280c06"/>為說大則無二者之咎一切種智如前釋增治云
<lb n="0280c07"/>隨順物情即不逆其意尚不令順法而違物尚不
<lb n="0280c08"/>許見無大而為說小妨其大緣況令違法相而復
<lb n="0280c09"/>背機況復執大毀小而令大小俱失耶。</p>
<p id="pX31p0280c0916" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌
<lb n="0280c10"/>三初頌標章。</p>
<lb n="0280c11"/>
<p id="pX31p0280c1101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0280c12"/>
<p id="pX31p0280c1201">菩薩常樂安隱說法
(至)
著新淨衣內外俱淨。</p>
<lb n="0280c13"/>
<p id="pX31p0280c1301" rend="margin-left:1em">此二行頌上口安樂行中初標章也上總稱應住
<lb n="0280c14"/>今頌中別出行相行相有三初半行欲令現前人
<lb n="0280c15"/>得安隱道及果
(安隱道即涅槃因果即涅槃果)
即入如來室義次
<lb n="0280c16"/>半行即坐如來座義後一行即著如來衣義以此
<lb n="0280c17"/>三法導口業名安樂行也。</p>
<p id="pX31p0280c1711" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌行法二初頌止
<lb n="0280c18"/>行四初頌不輕慢。</p>
<lb n="0280c19"/>
<p id="pX31p0280c1901">安處法座隨問為說。</p>
<lb n="0280c20"/>
<p id="pX31p0280c2001" rend="margin-left:1em">此下五行半頌止行也今半行頌不輕慢若輕慢
<lb n="0280c21"/>者則不隨問為說也。</p>
<p id="pX31p0280c2109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不說長短。</p>
<lb n="0280c22"/>
<p id="pX31p0280c2201">若有比丘及比丘尼
(至)
若有難問隨義而答。</p>
<lb n="0280c23"/>
<p id="pX31p0280c2301" rend="margin-left:1em">但依妙義而說不談人之好惡難問隨義答者有
<lb n="0280c24"/>二一可答二不可答若問答相詰難勝負則自知
<lb n="0281a01"/>是為智者語若自放恣而問敢有違者誅之是為
<lb n="0281a02"/>王者語若長短是非皆不知唯求<anchor xml:id="begd1e33551"/>己<anchor xml:id="endd1e33551"/>勝是為愚者
<lb n="0281a03"/>語妙樂云智者語即可答王者語愚者語即不可
<lb n="0281a04"/>答。</p>
<p id="pX31p0281a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不說人過。</p>
<lb n="0281a05"/>
<p id="pX31p0281a0501">因緣譬喻敷演分別
(至)
漸漸增益入於佛道。</p>
<lb n="0281a06"/>
<p id="pX31p0281a0601" rend="margin-left:1em">若說人過生人毒念今不說其過故使發心入於
<lb n="0281a07"/>佛道佛道從喜生故也。</p>
<p id="pX31p0281a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌無怨嫌。</p>
<lb n="0281a08"/>
<p id="pX31p0281a0801">除懶惰意及懈怠想離諸憂惱慈心說法。</p>
<lb n="0281a09"/>
<p id="pX31p0281a0901" rend="margin-left:1em">怨嫌心起則懈懶憂惱今以慈心說法頌無怨嫌
<lb n="0281a10"/>者精進無憂故也上長行皆約止善說頌中皆約
<lb n="0281a11"/>行善也。</p>
<p id="pX31p0281a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌觀行。</p>
<lb n="0281a12"/>
<p id="pX31p0281a1201">晝夜常說無上道教
(至)
是則大利安樂供養。</p>
<lb n="0281a13"/>
<p id="pX31p0281a1301" rend="margin-left:1em">此四行頌觀門也上長行中云但以大乘答今頌
<lb n="0281a14"/>云說無上道上云令得一切種智今頌云願成佛
<lb n="0281a15"/>道令眾亦爾者令他亦成佛道也。</p>
<p id="pX31p0281a1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌行成四
<lb n="0281a16"/>初頌標行成。</p>
<lb n="0281a17"/>
<p id="pX31p0281a1701">我滅度後若有比丘能演說斯妙法華經。</p>
<lb n="0281a18"/>
<p id="pX31p0281a1801" rend="margin-left:1em">此一行標口安樂行成也。</p>
<p id="pX31p0281a1811" type="inline" rend="margin-left:1em">△二無過難除。</p>
<lb n="0281a19"/>
<p id="pX31p0281a1901">心無嫉恚諸惱障礙
(至)
亦無擯出安住忍故。</p>
<lb n="0281a20"/>
<p id="pX31p0281a2001" rend="margin-left:1em">此二行明內無過則外難不生如無臭物蠅則不
<lb n="0281a21"/>來。</p>
<p id="pX31p0281a2102" type="inline" rend="margin-left:1em">△三有善行成。</p>
<lb n="0281a22"/>
<p id="pX31p0281a2201">智者如是善脩其心能住安樂如我上說。</p>
<lb n="0281a23"/>
<p id="pX31p0281a2301" rend="margin-left:1em">此內有善法所以行成也。</p>
<p id="pX31p0281a2311" type="inline" rend="margin-left:1em">△四格量功德。</p>
<lb n="0281a24"/>
<p id="pX31p0281a2401">其人功德千萬億劫算數譬喻說不能盡。</p>
<lb n="0281b01"/>
<p id="pX31p0281b0101" rend="margin-left:1em">△三意安樂行二初長行三初標章。</p>
<lb n="0281b02"/>
<p id="pX31p0281b0201">又文殊師利菩薩摩訶薩
(至)
受持讀誦斯經典者。</p>
<lb n="0281b03"/>
<p id="pX31p0281b0301" rend="margin-left:1em">此下第三意安樂行也今標章。</p>
<p id="pX31p0281b0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二行法二初止
<lb n="0281b04"/>行四初不嫉諂。</p>
<lb n="0281b05"/>
<p id="pX31p0281b0501">無懷嫉妬諂誑之心。</p>
<lb n="0281b06"/>
<p id="pX31p0281b0601" rend="margin-left:1em">夫二乘欲出生死故先除貪欲菩薩欲化他故先
<lb n="0281b07"/>除嗔見嫉是嗔垢諂是見垢嫉妬違慈悲之心非
<lb n="0281b08"/>化他之法諂誑乖智慧之道非自行之法若智慧
<lb n="0281b09"/>被障將何上求佛道若慈悲有妨將何下化眾生
<lb n="0281b10"/>是故菩薩之人欲脩意安樂行最須棄之。</p>
<p id="pX31p0281b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不
<lb n="0281b11"/>輕罵。</p>
<lb n="0281b12"/>
<p id="pX31p0281b1201">亦勿輕罵學佛道者求其長短。</p>
<lb n="0281b13"/>
<p id="pX31p0281b1301" rend="margin-left:1em">亦勿輕罵等者此戒菩薩之人不應自倚圓行而
<lb n="0281b14"/>呵責別教行人學佛道者亦不自倚圓教之長求
<lb n="0281b15"/>其權教之短知機呵責不知勿罵若其責罵容有
<lb n="0281b16"/>退彼善根之義故云亦勿等也。</p>
<p id="pX31p0281b1613" type="inline" rend="margin-left:1em">△三不惱亂。</p>
<lb n="0281b17"/>
<p id="pX31p0281b1701">若比丘比丘尼
(至)
汝是放逸之人於道懈怠故。</p>
<lb n="0281b18"/>
<p id="pX31p0281b1801" rend="margin-left:1em">比丘等四眾皆有三乘之機故云求聲聞等此戒
<lb n="0281b19"/>不應以圓呵通教三乘者其本無大機強以圓呵
<lb n="0281b20"/>乖心成惱通既被呵圓復未解前疑後悔大小俱
<lb n="0281b21"/>失以去佛道迂迴名甚遠此惱別教行人今文雖
<lb n="0281b22"/>曰呵通以通教中復有別機故也若忩忩取證沉
<lb n="0281b23"/>空滯寂不能得一切種智此惱通教行人厭生死
<lb n="0281b24"/>懶化導名懈怠悲華經明小乘者為懈怠。</p>
<p id="pX31p0281b2417" type="inline" rend="margin-left:1em">△四不
<lb n="0281c01"/>諍競。</p>
<lb n="0281c02"/>
<p id="pX31p0281c0201">又亦不應戲論諸法有所諍競。</p>
<lb n="0281c03"/>
<p id="pX31p0281c0301" rend="margin-left:1em">嘲謔之論妨安樂行故須制也遺教經云若種種
<lb n="0281c04"/>戲論其心則亂雖復出家猶不得脫是故比丘當
<lb n="0281c05"/>須捨離此意同也。</p>
<p id="pX31p0281c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">△二觀行四初起大悲心違於
<lb n="0281c06"/>嫉諂。</p>
<lb n="0281c07"/>
<p id="pX31p0281c0701">當於一切眾生起大悲想。</p>
<lb n="0281c08"/>
<p id="pX31p0281c0801" rend="margin-left:1em">此下四科明觀行也即約前四惡起於行善也。</p>
<p id="pX31p0281c0819" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0281c09"/>二起慈父心違於輕罵。</p>
<lb n="0281c10"/>
<p id="pX31p0281c1001">於諸如來起慈父想。</p>
<lb n="0281c11"/>
<p id="pX31p0281c1101" rend="margin-left:1em">凡求佛道即是學人敬學如佛不得輕罵諸者通
<lb n="0281c12"/>三世此即未來如來也。</p>
<p id="pX31p0281c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△三起大師想違於惱亂。</p>
<lb n="0281c13"/>
<p id="pX31p0281c1301">於諸菩薩起大師想
(至)
常應深心恭敬禮拜。</p>
<lb n="0281c14"/>
<p id="pX31p0281c1401" rend="margin-left:1em">以理論之三乘皆是菩薩有化訓之德皆是眾生
<lb n="0281c15"/>之師應起師想勿言其短。</p>
<p id="pX31p0281c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△四平等說法違於諍
<lb n="0281c16"/>論。</p>
<lb n="0281c17"/>
<p id="pX31p0281c1701">於一切眾生平等說法
(至)
亦不為多說。</p>
<lb n="0281c18"/>
<p id="pX31p0281c1801" rend="margin-left:1em">平等破偏執之諍法本平等故云以順法也不多
<lb n="0281c19"/>不少者量其機器之利鈍也。</p>
<p id="pX31p0281c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結成二初由止
<lb n="0281c20"/>惡惡不能加。</p>
<lb n="0281c21"/>
<p id="pX31p0281c2101">文殊師利是菩薩摩訶薩
(至)
說是法時無能惱亂。</p>
<lb n="0281c22"/>
<p id="pX31p0281c2201" rend="margin-left:1em">此結意安樂行也由止惡故惡不能加故云無能
<lb n="0281c23"/>惱亂也。</p>
<p id="pX31p0281c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二由觀行勝人來集。</p>
<lb n="0281c24"/>
<p id="pX31p0281c2401">得好同學共讀誦是經
(至)
供養經卷恭敬尊重讚歎。</p>
<lb n="0282a01"/>
<p id="pX31p0282a0101" rend="margin-left:1em">由觀行故勝人來集得好同學也。</p>
<p id="pX31p0282a0114" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初
<lb n="0282a02"/>頌行法二初頌止行四初頌不嫉諂。</p>
<lb n="0282a03"/>
<p id="pX31p0282a0301">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0282a04"/>
<p id="pX31p0282a0401">若欲說是經當捨嫉恚慢諂誑邪偽心常脩質直行。</p>
<lb n="0282a05"/>
<p id="pX31p0282a0501" rend="margin-left:1em">△二頌不輕罵。</p>
<lb n="0282a06"/>
<p id="pX31p0282a0601">不輕蔑於人。</p>
<lb n="0282a07"/>
<p id="pX31p0282a0701" rend="margin-left:1em">△三頌不諍競。</p>
<lb n="0282a08"/>
<p id="pX31p0282a0801">亦不戲論法。</p>
<lb n="0282a09"/>
<p id="pX31p0282a0901" rend="margin-left:1em">△四頌不惱亂。</p>
<lb n="0282a10"/>
<p id="pX31p0282a1001">不令他疑悔云汝不得佛。</p>
<lb n="0282a11"/>
<p id="pX31p0282a1101" rend="margin-left:1em">△二頌觀行四初頌於一切起大悲心。</p>
<lb n="0282a12"/>
<p id="pX31p0282a1201">是佛子說法常柔和能忍慈悲於一切不生懈怠心。</p>
<lb n="0282a13"/>
<p id="pX31p0282a1301" rend="margin-left:1em">△二頌於菩薩起大師想。</p>
<lb n="0282a14"/>
<p id="pX31p0282a1401">十方大菩薩愍眾故行道應生恭敬心是則我大師。</p>
<lb n="0282a15"/>
<p id="pX31p0282a1501" rend="margin-left:1em">△三頌於如來起慈父想。</p>
<lb n="0282a16"/>
<p id="pX31p0282a1601">於諸佛世尊生無上父想。</p>
<lb n="0282a17"/>
<p id="pX31p0282a1701" rend="margin-left:1em">△四頌平等說法息諍論。</p>
<lb n="0282a18"/>
<p id="pX31p0282a1801">破於憍慢心說法無障礙。</p>
<lb n="0282a19"/>
<p id="pX31p0282a1901" rend="margin-left:1em">△二頌行成。</p>
<lb n="0282a20"/>
<p id="pX31p0282a2001">第三法如是智者應守護一心安樂行無量眾所敬。</p>
<lb n="0282a21"/>
<p id="pX31p0282a2101" rend="margin-left:1em">△四誓安樂行二初長行二初明行法三初標章。</p>
<lb n="0282a22"/>
<p id="pX31p0282a2201">又文殊師利菩薩摩訶薩
(至)
有持是法華經者。</p>
<lb n="0282a23"/>
<p id="pX31p0282a2301" rend="margin-left:1em">此下第四誓願安樂行也以身口意與慈悲俱即
<lb n="0282a24"/>誓願安樂行發願流通此經故也。</p>
<p id="pX31p0282a2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二行法三初
<lb n="0282b01"/>標誓願境二初慈誓境。</p>
<lb n="0282b02"/>
<p id="pX31p0282b0201">於在家出家人中生大慈心。</p>
<lb n="0282b03"/>
<p id="pX31p0282b0301" rend="margin-left:1em">通取曾發方便心而未出三界者名在家斷見思
<lb n="0282b04"/>惑盡出三界者名出家此攝得兩教二乘三教菩
<lb n="0282b05"/>薩此輩既皆具無明有苦可拔亦應是大悲境但
<lb n="0282b06"/>其皆曾發偏小之心與慈誓相應須與其圓道圓
<lb n="0282b07"/>果之樂故言生大慈心以慈能與樂故也。</p>
<p id="pX31p0282b0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二悲
<lb n="0282b08"/>誓境。</p>
<lb n="0282b09"/>
<p id="pX31p0282b0901">於非菩薩人中生大悲心。</p>
<lb n="0282b10"/>
<p id="pX31p0282b1001" rend="margin-left:1em">通取未曾發方便心者名非菩薩此攝得三界內
<lb n="0282b11"/>者既全不曾發小乘方便之心況復能發大乘真
<lb n="0282b12"/>實之心則知此等皆是界內流轉生死之徒亦須
<lb n="0282b13"/>與樂但其流轉無際正與悲誓相應宜拔其苦因
<lb n="0282b14"/>苦果故言生大悲心以悲能拔苦故也。</p>
<p id="pX31p0282b1416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二起誓
<lb n="0282b15"/>願由二初起慈誓之由。</p>
<lb n="0282b16"/>
<p id="pX31p0282b1601">應作是念如是之人則為大失如來方便隨宜說法。</p>
<lb n="0282b17"/>
<p id="pX31p0282b1701" rend="margin-left:1em">此即起慈之由也如是之人指上曾發方便心者
<lb n="0282b18"/>由樂小故執佛方便以為真實不會圓道故言大
<lb n="0282b19"/>失大失是慈誓之由也。</p>
<p id="pX31p0282b1910" type="inline" rend="margin-left:1em">△二起悲誓之由。</p>
<lb n="0282b20"/>
<p id="pX31p0282b2001">不聞不知不覺不問不信不解。</p>
<lb n="0282b21"/>
<p id="pX31p0282b2101" rend="margin-left:1em">指上未曾發偏圓心者由未發偏圓之心不聞偏
<lb n="0282b22"/>圓二道故以不聞偏道為無聞慧不知偏道為無
<lb n="0282b23"/>思慧不覺偏道為無修慧又無圓三慧何者不問
<lb n="0282b24"/>圓道故不聞不信圓道故不思不解圓道故不修
<lb n="0282c01"/>偏圓三慧權實皆無甚可憐愍即起悲之由也妙
<lb n="0282c02"/>樂中問云何得知前三是權後三是實答準正發
<lb n="0282c03"/>誓文但牒後三而為是經故云其人雖不問不信
<lb n="0282c04"/>不解是經。</p>
<p id="pX31p0282c0405" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正立誓願。</p>
<lb n="0282c05"/>
<p id="pX31p0282c0501">其人雖不問不信不解是經
(至)
引之令得住是法中。</p>
<lb n="0282c06"/>
<p id="pX31p0282c0601" rend="margin-left:1em">此正發誓願也彼人雖不問不信偏圓二道菩薩
<lb n="0282c07"/>不約偏道發誓但欲與其圓道三慧故言雖不問
<lb n="0282c08"/>不信不解此經我得三菩提引令得入也若誓願
<lb n="0282c09"/>若菩提若神通若智慧皆由安樂行得之神通智
<lb n="0282c10"/>慧二力秪是福智二嚴深觀如來座故得智慧力
<lb n="0282c11"/>四辯莊嚴能以慧拔也深觀如來室如來衣得大
<lb n="0282c12"/>善寂力不起滅定現諸威儀神通福德莊嚴先以
<lb n="0282c13"/>定動也。</p>
<p id="pX31p0282c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結成三初總結無過失。</p>
<lb n="0282c14"/>
<p id="pX31p0282c1401">文殊師利是菩薩摩訶薩
(至)
說是法時無有過失。</p>
<lb n="0282c15"/>
<p id="pX31p0282c1501" rend="margin-left:1em">此下結誓願安樂行也今總結無過失既無過失
<lb n="0282c16"/>則是行成行云何成以其立大誓願故即入如來
<lb n="0282c17"/>室行成以其知四眾失圓道故即坐如來座行成
<lb n="0282c18"/>以其誓制其心不懈怠故即著如來衣行成三行
<lb n="0282c19"/>具立故言行成無過失者慈悲成故無嗔垢失如
<lb n="0282c20"/>來衣成故無懈怠失如來座成故無諂曲失以由
<lb n="0282c21"/>此第四誓願行成故無諸失也。</p>
<p id="pX31p0282c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別結慈悲成。</p>
<lb n="0282c22"/>
<p id="pX31p0282c2201">常為比丘比丘尼
(至)
能令聽者皆得歡喜。</p>
<lb n="0282c23"/>
<p id="pX31p0282c2301" rend="margin-left:1em">此別結慈悲行成也以慈成故攝得四眾人天供
<lb n="0282c24"/>養聽法誓願成故感佛神通諸天衛護如來座成
<lb n="0283a01"/>不著於法故聽者歡喜也。</p>
<p id="pX31p0283a0111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三釋誓願行成。</p>
<lb n="0283a02"/>
<p id="pX31p0283a0201">所以者何此經是一切過去
(至)
諸佛神力所護故。</p>
<lb n="0283a03"/>
<p id="pX31p0283a0301" rend="margin-left:1em">此釋誓願行成三世諸佛尚皆守護況諸天耶。</p>
<p id="pX31p0283a0319" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0283a04"/>二歎經妙二初法說二初昔未顯說。</p>
<lb n="0283a05"/>
<p id="pX31p0283a0501">文殊師利是法華經
(至)
乃至名字不可得聞。</p>
<lb n="0283a06"/>
<p id="pX31p0283a0601" rend="margin-left:1em">此昔未曾顯說故昔不得也。</p>
<p id="pX31p0283a0612" type="inline" rend="margin-left:1em">△二今日乃得。</p>
<lb n="0283a07"/>
<p id="pX31p0283a0701">何況得見受持讀誦。</p>
<lb n="0283a08"/>
<p id="pX31p0283a0801" rend="margin-left:1em">△二譬說二初不與珠譬昔未曾顯說二初開譬
<lb n="0283a09"/>六初威伏諸國。</p>
<lb n="0283a10"/>
<p id="pX31p0283a1001">文殊師利譬如強力轉輪聖王欲以威勢降伏諸國。</p>
<lb n="0283a11"/>
<p id="pX31p0283a1101" rend="margin-left:1em">翻譯名義引俱舍論云南洲人壽至八萬歲時有
<lb n="0283a12"/>轉輪王生滅八萬時人壽損減眾惡漸盛故無輪
<lb n="0283a13"/>王由輪旋轉應導威伏一切名轉輪王具足說之
<lb n="0283a14"/>則有四種輪王謂金銀銅銕輪從勝但說金輪故
<lb n="0283a15"/>經言若王生在剎帝利種紹灌頂位於十五日受
<lb n="0283a16"/>齋戒時東方忽有金輪寶現其輪千輻具足轂輞
<lb n="0283a17"/>舒妙光明來應王所此王定是轉金輪王金輪王
<lb n="0283a18"/>領四洲銀輪王領三洲銅輪王領二洲鐵輪王領
<lb n="0283a19"/>一洲四種輪王威定諸方亦有差別慈恩云金輪
<lb n="0283a20"/>望風順化銀輪遣使方降銅輪震威乃服鐵輪奮
<lb n="0283a21"/>戈始定今以輪王譬如來化世降伏諸國譬降伏
<lb n="0283a22"/>五陰十二入十八界諸境。</p>
<p id="pX31p0283a2211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二小王不順。</p>
<lb n="0283a23"/>
<p id="pX31p0283a2301">而諸小王不順其命。</p>
<lb n="0283a24"/>
<p id="pX31p0283a2401" rend="margin-left:1em">小王譬諸煩惱未得無漏智慧調伏名不順其命。</p>
<lb n="0283b01"/>
<p id="pX31p0283b0101" rend="margin-left:1em">△三起兵往伐。</p>
<lb n="0283b02"/>
<p id="pX31p0283b0201">時轉輪王起種種兵而往討伐。</p>
<lb n="0283b03"/>
<p id="pX31p0283b0301" rend="margin-left:1em">起種種兵譬七賢中所修方法為前軍須陀洹斯
<lb n="0283b04"/>陀含中所修方法為次軍阿那含阿羅漢中所脩
<lb n="0283b05"/>方法為後軍所破者是三毒等分八萬四千之冠
<lb n="0283b06"/>盜能破者是八萬四千法門之官兵妙樂云言八
<lb n="0283b07"/>萬等者秖是小乘八萬而<anchor xml:id="begd1e34304"/>已<anchor xml:id="endd1e34304"/>。</p>
<p id="pX31p0283b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△四有功歡喜。</p>
<lb n="0283b08"/>
<p id="pX31p0283b0801">王見兵眾戰有功者即大歡喜。</p>
<lb n="0283b09"/>
<p id="pX31p0283b0901" rend="margin-left:1em">△五隨功賞賜。</p>
<lb n="0283b10"/>
<p id="pX31p0283b1001">隨功賞賜或與田宅聚落城邑
(至)
奴婢人民。</p>
<lb n="0283b11"/>
<p id="pX31p0283b1101" rend="margin-left:1em">田即三昧宅即智慧聚落即初果二果邑即三果
<lb n="0283b12"/>城即四果涅槃衣服即慚忍善法嚴身之具即助
<lb n="0283b13"/>道善法也種種七寶即七覺支等象馬車乘即二
<lb n="0283b14"/>乘盡智無生智也奴婢即神通得有漏善法如人
<lb n="0283b15"/>民即七賢位也輔行六下云隨功賞賜者隨其精
<lb n="0283b16"/>進功能故佛輪王見小乘眾破見思賊有微功者
<lb n="0283b17"/>賜事禪定無漏田宅若見大士應破大惑獲大功
<lb n="0283b18"/>勳即賜以髻中明珠也。</p>
<p id="pX31p0283b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△六而不與珠。</p>
<lb n="0283b19"/>
<p id="pX31p0283b1901">唯髻中明珠不以與之
(至)
王諸眷屬必大驚怪。</p>
<lb n="0283b20"/>
<p id="pX31p0283b2001" rend="margin-left:1em">髻喻權珠喻實言髻中明珠者實為權所隱也在
<lb n="0283b21"/>頂上者譬極果所宗有出分段生死之機為小功
<lb n="0283b22"/>勳有出變易生死之機為大功勳驚怪者未有大
<lb n="0283b23"/>功忽賜髻珠諸臣皆疑怪譬眾生大機未動忽說
<lb n="0283b24"/>此經二乘疑惑菩薩驚怪輔行六下云於實法界
<lb n="0283c01"/>頂開同體權髻與實相明珠得法王記莂。</p>
<p id="pX31p0283c0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合
<lb n="0283c02"/>譬六初合威伏諸國。</p>
<lb n="0283c03"/>
<p id="pX31p0283c0301">文殊師利如來亦復如是
(至)
得法國土王於三界。</p>
<lb n="0283c04"/>
<p id="pX31p0283c0401" rend="margin-left:1em">此下六科合上譬也。</p>
<p id="pX31p0283c0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合小王不順。</p>
<lb n="0283c05"/>
<p id="pX31p0283c0501">而諸魔王不肯順伏。</p>
<lb n="0283c06"/>
<p id="pX31p0283c0601" rend="margin-left:1em">△三合起兵往伐。</p>
<lb n="0283c07"/>
<p id="pX31p0283c0701">如來賢聖諸將與之共戰。</p>
<lb n="0283c08"/>
<p id="pX31p0283c0801" rend="margin-left:1em">△四合有功歡喜。</p>
<lb n="0283c09"/>
<p id="pX31p0283c0901">其有功者心亦歡喜。</p>
<lb n="0283c10"/>
<p id="pX31p0283c1001" rend="margin-left:1em">△五合隨功賞賜。</p>
<lb n="0283c11"/>
<p id="pX31p0283c1101">於四眾中為說諸經
(至)
引導其心令皆歡喜。</p>
<lb n="0283c12"/>
<p id="pX31p0283c1201" rend="margin-left:1em">根力者即三十七道品中五根五力也修此根力
<lb n="0283c13"/>即不漏落六道生死故名無漏根力也涅槃此云
<lb n="0283c14"/>滅度今即小乘真空涅槃也此真空涅槃能防見
<lb n="0283c15"/>思之非禦生死之敵故名涅槃城。</p>
<p id="pX31p0283c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">△六合而不與
<lb n="0283c16"/>珠。</p>
<lb n="0283c17"/>
<p id="pX31p0283c1701">而不為說是法華經。</p>
<lb n="0283c18"/>
<p id="pX31p0283c1801" rend="margin-left:1em">△二與珠譬譬今日得聞二初開譬二初有勳。</p>
<lb n="0283c19"/>
<p id="pX31p0283c1901">文殊師利如轉輪王見諸兵眾有大功者心甚歡喜。</p>
<lb n="0283c20"/>
<p id="pX31p0283c2001" rend="margin-left:1em">△二與珠。</p>
<lb n="0283c21"/>
<p id="pX31p0283c2101">以此難信之珠久在髻中不妄與人而今與之。</p>
<lb n="0283c22"/>
<p id="pX31p0283c2201" rend="margin-left:1em">珠在髻中者實為權所覆也解髻即開權與珠即
<lb n="0283c23"/>顯實用譬法華開權顯實也四十餘年秘而不譚
<lb n="0283c24"/>故云不妄與人。</p>
<p id="pX31p0283c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬二初合有勳。</p>
<lb n="0284a01"/>
<p id="pX31p0284a0101">如來亦復如是於三界中
(至)
爾時如來亦大歡喜。</p>
<lb n="0284a02"/>
<p id="pX31p0284a0201" rend="margin-left:1em">賢聖軍如上所明妙樂云見賢聖等者大集經云
<lb n="0284a03"/>知苦壞陰魔斷集離煩惱魔證滅離死魔脩道壞
<lb n="0284a04"/>天主魔今不云天主魔者以小乘多斷三魔未壞
<lb n="0284a05"/>天主魔然<anchor xml:id="begd1e34515"/>已<anchor xml:id="endd1e34515"/>有壞義成道必降魔故也有大功勳
<lb n="0284a06"/>等者如來見此小乘賢聖<anchor xml:id="begd1e34524"/>已<anchor xml:id="endd1e34524"/>除界內苦集名與陰
<lb n="0284a07"/>戰至般若後破無明出變易名大功勳故今三毒
<lb n="0284a08"/>等且小乘中說三毒者貪嗔痴也在見惑中名邪
<lb n="0284a09"/>三毒在思惑中名正三毒故知三毒不出見思二
<lb n="0284a10"/>惑如來見諸賢聖<anchor xml:id="begd1e34538"/>已<anchor xml:id="endd1e34538"/>斷見思出三界外不為魔網
<lb n="0284a11"/>所𦋐不久必當破無明之惑出變易生死之苦故
<lb n="0284a12"/>通云歡喜也。</p>
<p id="pX31p0284a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">○名義云天主魔者欲界天主也著
<lb n="0284a13"/>樂邪見憎嫉一切賢聖涅槃道法名天主魔。</p>
<p id="pX31p0284a1318" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0284a14"/>合與珠。</p>
<lb n="0284a15"/>
<p id="pX31p0284a1501">此法華經能令眾生
(至)
乃與汝等而敷演之。</p>
<lb n="0284a16"/>
<p id="pX31p0284a1601" rend="margin-left:1em">一切智者謂一切內法內名能知能解一切外法
<lb n="0284a17"/>外名亦能知能解但不能以一切道起一切種故
<lb n="0284a18"/>名一切智記云內法內名者謂理內所詮法相及
<lb n="0284a19"/>能詮名字外法外名者即理外所詮法相及能詮
<lb n="0284a20"/>名字空觀若成於此名相悉能體達多怨者如五
<lb n="0284a21"/>千退席等如云如來現在猶多怨嫉是也難信者
<lb n="0284a22"/>如中下根譬喻因緣二周之後方能信解是也於
<lb n="0284a23"/>諸說中等者此經於<anchor xml:id="begd1e34588"/>已<anchor xml:id="endd1e34588"/>今當說最為第一故也明
<lb n="0284a24"/>珠者明譬中道智珠喻圓實之理能令至一切智
<lb n="0284b01"/>智即果名行始為因行終為果是行一也第一之
<lb n="0284b02"/>說是教一秘密之藏是理一安置諸子秘密藏中
<lb n="0284b03"/>我亦不久自住其中即兼人一。</p>
<p id="pX31p0284b0313" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌
<lb n="0284b04"/>行法二初超頌行成。</p>
<lb n="0284b05"/>
<p id="pX31p0284b0501">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0284b06"/>
<p id="pX31p0284b0601">常行忍辱哀愍一切乃能演說佛所讚經。</p>
<lb n="0284b07"/>
<p id="pX31p0284b0701" rend="margin-left:1em">此下四行頌行成也上長行中總明行成今偈頌
<lb n="0284b08"/>中別顯也常行忍辱頌著忍辱衣行成哀愍一切
<lb n="0284b09"/>頌入慈悲室行成乃能演說頌坐法空座行成。</p>
<p id="pX31p0284b0919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0284b10"/>二追頌行法三初頌誓願境。</p>
<lb n="0284b11"/>
<p id="pX31p0284b1101">後末世時持此經者於家出家及非菩薩應生慈悲。</p>
<lb n="0284b12"/>
<p id="pX31p0284b1201" rend="margin-left:1em">△二頌誓願由。</p>
<lb n="0284b13"/>
<p id="pX31p0284b1301">斯等不聞不信是經則為大失。</p>
<lb n="0284b14"/>
<p id="pX31p0284b1401" rend="margin-left:1em">△三正立誓願。</p>
<lb n="0284b15"/>
<p id="pX31p0284b1501">我得佛道以諸方便為說此法令住其中。</p>
<lb n="0284b16"/>
<p id="pX31p0284b1601" rend="margin-left:1em">△二頌歎經二初頌開譬二初頌不與珠譬。</p>
<lb n="0284b17"/>
<p id="pX31p0284b1701">譬如強力轉輪之王
(至)
妓婢財物歡喜賜與。</p>
<lb n="0284b18"/>
<p id="pX31p0284b1801" rend="margin-left:1em">△二頌與髻珠譬。</p>
<lb n="0284b19"/>
<p id="pX31p0284b1901">如有勇健能為難事王解髻中明珠賜之。</p>
<lb n="0284b20"/>
<p id="pX31p0284b2001" rend="margin-left:1em">輔行六下云力能趣實故云勇健依理而起精進
<lb n="0284b21"/>之行故云能為難事今佛輪王解權賜實故云王
<lb n="0284b22"/>解髻等。</p>
<p id="pX31p0284b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌合譬二初頌合不與珠。</p>
<lb n="0284b23"/>
<p id="pX31p0284b2301">如來亦爾為諸法王
(至)
以大方便說此諸經。</p>
<lb n="0284b24"/>
<p id="pX31p0284b2401" rend="margin-left:1em">△二頌合與珠譬。</p>
<lb n="0284c01"/>
<p id="pX31p0284c0101">既知眾生得其力<anchor xml:id="begd1e34714"/>已<anchor xml:id="endd1e34714"/>
(至)
今正是時為汝等說。</p>
<lb n="0284c02"/>
<p id="pX31p0284c0201" rend="margin-left:1em">上譬如強力至此凡十行半頌上歎經也其力即
<lb n="0284c03"/>精進力也不妄開示者大機未熟也今正是時者
<lb n="0284c04"/>正是開權顯實之時。</p>
<p id="pX31p0284c0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總結行成之相三初結
<lb n="0284c05"/>勸四行。</p>
<lb n="0284c06"/>
<p id="pX31p0284c0601">我滅度後求佛道者
(至)
應當親近如是四法。</p>
<lb n="0284c07"/>
<p id="pX31p0284c0701" rend="margin-left:1em">此下二十三行是第三總結行成感徵之相以勸
<lb n="0284c08"/>脩行今結勸身口意誓願四行也。</p>
<p id="pX31p0284c0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉三報以
<lb n="0284c09"/>勸亦名三障清淨三初報障轉轉現報。</p>
<lb n="0284c10"/>
<p id="pX31p0284c1001">讀是經者常無憂惱又無病痛顏色鮮白。</p>
<lb n="0284c11"/>
<p id="pX31p0284c1101" rend="margin-left:1em">此下舉三報轉以勸持經今是報障轉轉現報也
<lb n="0284c12"/>滅現世憂惱即除苦受之報此轉現報之心也無
<lb n="0284c13"/>病痛顏色鮮白即轉現報之色也。</p>
<p id="pX31p0284c1314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二業障轉轉
<lb n="0284c14"/>生報。</p>
<lb n="0284c15"/>
<p id="pX31p0284c1501">不生貧窮卑賤醜陋。</p>
<lb n="0284c16"/>
<p id="pX31p0284c1601" rend="margin-left:1em">此轉惡業也惡業之因應感惡果由持經力轉惡
<lb n="0284c17"/>因而得好果即轉生報也不生即無惡生業現在
<lb n="0284c18"/>持經不作貧窮業來世不生卑賤也。</p>
<p id="pX31p0284c1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△三煩惱障
<lb n="0284c19"/>轉轉後報二初別明三煩惱障轉三初別明貪障
<lb n="0284c20"/>轉。</p>
<lb n="0284c21"/>
<p id="pX31p0284c2101">眾生樂見如慕賢聖天諸童子以為給使。</p>
<lb n="0284c22"/>
<p id="pX31p0284c2201" rend="margin-left:1em">此眾生樂見至下如日之照三行是別明三煩惱
<lb n="0284c23"/>障轉也今初明貪障轉多貪欲者為人忽慢又障
<lb n="0284c24"/>生梵天今貪欲障轉故眾生樂見人不忽慢天童
<lb n="0285a01"/>給使不障生梵天。</p>
<p id="pX31p0285a0108" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別明嗔障轉。</p>
<lb n="0285a02"/>
<p id="pX31p0285a0201">刀杖不加毒不能害
(至)
遊行無畏如師子王。</p>
<lb n="0285a03"/>
<p id="pX31p0285a0301" rend="margin-left:1em">此明嗔障轉也捨嗔則除內刀箭入陣則外刃不
<lb n="0285a04"/>傷故云刀杖不加嗔是害慈悲之毒藥內既慈悲
<lb n="0285a05"/>則外毒不能害嗔是惡口腑臟內既無嗔則入口
<lb n="0285a06"/>閉塞不能惡罵既不為人加害惡罵故於遊行之
<lb n="0285a07"/>處無所畏憚也。</p>
<p id="pX31p0285a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△三別明痴障轉。</p>
<lb n="0285a08"/>
<p id="pX31p0285a0801">智慧光明如日之照。</p>
<lb n="0285a09"/>
<p id="pX31p0285a0901" rend="margin-left:1em">此明痴障轉也愚痴能障智慧今愚痴之障既轉
<lb n="0285a10"/>則智慧之光如日之照。</p>
<p id="pX31p0285a1010" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總明一切煩惱轉六
<lb n="0285a11"/>初夢入十信二初正明慈悲報。</p>
<lb n="0285a12"/>
<p id="pX31p0285a1201">若於夢中但見妙事
(至)
數如恒沙恭敬合掌。</p>
<lb n="0285a13"/>
<p id="pX31p0285a1301" rend="margin-left:1em">此下十六行總明一切煩惱障轉亦是後報轉也
<lb n="0285a14"/>由身口意誓願四行功成兼以弘經之力化功歸
<lb n="0285a15"/>
<anchor xml:id="begd1e34870"/>己<anchor xml:id="endd1e34870"/>果相先彰故於夢中見種種事竝是未來後報
<lb n="0285a16"/>之相百千萬劫事在一念夢中用表妙法不可思
<lb n="0285a17"/>議一中無量無量中一是相前現後當尅果從初
<lb n="0285a18"/>十信乃至妙覺八相成佛皆以如來莊嚴而自莊
<lb n="0285a19"/>嚴即忍辱報今此二行半正言慈悲報也。</p>
<p id="pX31p0285a1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正
<lb n="0285a20"/>見無癡報。</p>
<lb n="0285a21"/>
<p id="pX31p0285a2101">自見其身而為說法。</p>
<lb n="0285a22"/>
<p id="pX31p0285a2201" rend="margin-left:1em">因無邪癡而得正見因正見故而有智慧因有智
<lb n="0285a23"/>慧即能說法故科此二句為正見無癡報從前科
<lb n="0285a24"/>若於夢中至此而為說法總是夢入圓教十信位
<lb n="0285b01"/>也。</p>
<p id="pX31p0285b0102" type="inline" rend="margin-left:1em">△二夢入十住。</p>
<lb n="0285b02"/>
<p id="pX31p0285b0201">又見諸佛身相金色
(至)
亦有四眾合掌聽法。</p>
<lb n="0285b03"/>
<p id="pX31p0285b0301" rend="margin-left:1em">此六行半偈明夢入十住也住中既云見佛表自
<lb n="0285b04"/>當得八相初住便破一品無明分身百界作佛故
<lb n="0285b05"/>也見身處中表入中道實相也聞法歡喜表初發
<lb n="0285b06"/>心住見中道與初歡喜地等故亦云喜陀羅尼此
<lb n="0285b07"/>云能持謂集種種善法能持令不散不失也又翻
<lb n="0285b08"/>總持謂持善不失持惡不生也又翻遮持謂遮二
<lb n="0285b09"/>邊之惡持中道之善也今云得陀羅尼即有三一
<lb n="0285b10"/>旋陀羅尼二百千萬億旋陀羅尼三法音方便陀
<lb n="0285b11"/>羅尼淨名疏釋云旋者轉也轉假入空得證真諦
<lb n="0285b12"/>百千萬億者即是從空入假旋轉分別破塵沙惑
<lb n="0285b13"/>顯出恒沙佛法法音方便者即是二觀方便得入
<lb n="0285b14"/>中道也不退智者即三不退具如序品初釋既云
<lb n="0285b15"/>證不退智即為授記者當知得入初住無生得記
<lb n="0285b16"/>之位也。</p>
<p id="pX31p0285b1604" type="inline" rend="margin-left:1em">△三夢脩十行。</p>
<lb n="0285b17"/>
<p id="pX31p0285b1701">又見自身在山林中脩習善法。</p>
<lb n="0285b18"/>
<p id="pX31p0285b1801" rend="margin-left:1em">夢入十住之後既云又見自身在山林等知是十
<lb n="0285b19"/>行修習善法也妙樂云修習云行者前非無行不
<lb n="0285b20"/>別而別至此最得行名故也。</p>
<p id="pX31p0285b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">△四夢悟十向。</p>
<lb n="0285b21"/>
<p id="pX31p0285b2101">證諸實相。</p>
<lb n="0285b22"/>
<p id="pX31p0285b2201" rend="margin-left:1em">既云證諸實相知是十回向正觀中道位也妙樂
<lb n="0285b23"/>云證諸者諸言正表斷三十品無明也。</p>
<p id="pX31p0285b2316" type="inline" rend="margin-left:1em">△五夢入
<lb n="0285b24"/>十地。</p>
<lb n="0285c01"/>
<p id="pX31p0285c0101">深入禪定十方佛。</p>
<lb n="0285c02"/>
<p id="pX31p0285c0201" rend="margin-left:1em">深入禪定即第十地中無垢三昧入金剛定諸佛
<lb n="0285c03"/>皆現摩頂受軄也妙樂云言無垢者初住<anchor xml:id="begd1e35007"/>已<anchor xml:id="endd1e35007"/>得為
<lb n="0285c04"/>順大經以無垢三昧對於初地故今且從初地以
<lb n="0285c05"/>說若云入金剛定義當等覺今等覺合在十地中。</p>
<lb n="0285c06"/>
<p id="pX31p0285c0601" rend="margin-left:1em">△六夢入妙覺。</p>
<lb n="0285c07"/>
<p id="pX31p0285c0701">諸佛身金色百福相莊嚴
(至)
如煙盡燈滅。</p>
<lb n="0285c08"/>
<p id="pX31p0285c0801" rend="margin-left:1em">既夢八相作佛則知是夢入妙覺也此中或是初
<lb n="0285c09"/>住能八相成佛之相仍前次位寄談極果耳夢作
<lb n="0285c10"/>國王即是降兜率托胎降生三相捨宮殿五欲詣
<lb n="0285c11"/>道場即是出家之相成無上道成道必降魔即是
<lb n="0285c12"/>成道降魔二相轉法輪入涅槃二相如文烟盡燈
<lb n="0285c13"/>滅者烟譬機燈譬應妙樂云安樂既是如來之行
<lb n="0285c14"/>故弘經者預表果成故知弘功其力不少。</p>
<p id="pX31p0285c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總
<lb n="0285c15"/>結行成。</p>
<lb n="0285c16"/>
<p id="pX31p0285c1601">若後惡世中說是第一法是人得大利如上諸功德。</p>
<lb n="0285c17"/>
<p id="pX31p0285c1701" rend="margin-left:1em">此總結行成也。</p>
<lb n="0285c18"/>
<p id="pX31p0285c1801">妙法蓮華經從地涌出品第十五</p>
<lb n="0285c19"/>
<p id="pX31p0285c1901" rend="margin-left:1em">師嚴道尊鞠躬祗奉如來一命四方奔踊故言從
<lb n="0285c20"/>地涌出品此約世界悉檀釋也三世化導惠利無
<lb n="0285c21"/>疆一月萬影孰能思量召過去以示現在弘妙經
<lb n="0285c22"/>以益當來故言從地涌出品此約為人悉檀釋也
<lb n="0285c23"/>虗空湛然無早無晚惑者執迹而闇其本召昔示
<lb n="0285c24"/>今破近顯遠故言從地涌出品此約對治悉檀釋
<lb n="0286a01"/>也寂場少父寂光老兒示其藥力咸令得知故言
<lb n="0286a02"/>從地涌出品此此約第一義悉檀釋也妙樂自下
<lb n="0286a03"/>升此故是世界也召本人示現人令現人生現善
<lb n="0286a04"/>使本人弘現經令當人生當善故是為人也虗空
<lb n="0286a05"/>等者約所表也虗空理也本迹事也事有本迹理
<lb n="0286a06"/>無早晚惑者迷理而暗本迹故執近迹而失遠本
<lb n="0286a07"/>所以召昔示今破執近惡故是對治也寂場舍那
<lb n="0286a08"/>示始成故父少寂光菩薩行久著故兒老譬藥力
<lb n="0286a09"/>者父久先服種智還年之藥父老而若少子亦久
<lb n="0286a10"/>稟常住不死之方子少而若老故是第一義也。</p>
<p id="pX31p0286a1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0286a11"/>大段第二本門開近顯遠亦名開師門之近迹顯
<lb n="0286a12"/>佛地之遠本三初序段從此下至汝等自當因是
<lb n="0286a13"/>得聞二正說段從爾時釋迦告彌勒下至分別功
<lb n="0286a14"/>德品彌勒說十九行偈三流通段從偈後下十一
<lb n="0286a15"/>品半經文今初從地涌出品初半品乃本門序段
<lb n="0286a16"/>分二初湧出三初他方請弘。</p>
<lb n="0286a17"/>
<p id="pX31p0286a1701">爾時他方國土諸來菩薩
(至)
當於此土而廣說之。</p>
<lb n="0286a18"/>
<p id="pX31p0286a1801" rend="margin-left:1em">他方菩薩既聞迹門流通弘經福大咸欲發願住
<lb n="0286a19"/>此弘宣是故請也。</p>
<p id="pX31p0286a1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△二如來不許。</p>
<lb n="0286a20"/>
<p id="pX31p0286a2001">爾時佛告諸菩薩摩訶薩眾
(至)
護持讀誦廣說此經。</p>
<lb n="0286a21"/>
<p id="pX31p0286a2101" rend="margin-left:1em">如來止之凡有三義他方菩薩各各自有<anchor xml:id="begd1e35178"/>己<anchor xml:id="endd1e35178"/>任若
<lb n="0286a22"/>住此土廢彼利益又他方菩薩於此土結緣事淺
<lb n="0286a23"/>雖欲宣授必無巨益又若許之則不得召下方菩
<lb n="0286a24"/>薩下方菩薩若不來此近迹不得破遠本不得顯
<lb n="0286b01"/>為此三義故如來止之也召下方來亦有三義是
<lb n="0286b02"/>我弟子應弘我法以緣深廣能徧此土益徧他方
<lb n="0286b03"/>土益又得開近顯遠是故止彼而召下也。</p>
<p id="pX31p0286b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△三下
<lb n="0286b04"/>方涌出二初經家敘相五初涌出。</p>
<lb n="0286b05"/>
<p id="pX31p0286b0501">佛說是時娑婆世界
(至)
菩薩摩訶薩同時涌出。</p>
<lb n="0286b06"/>
<p id="pX31p0286b0601" rend="margin-left:1em">妙樂云地裂者地覆本眷屬如迹隱本今開迹顯
<lb n="0286b07"/>本故裂地以表之。</p>
<p id="pX31p0286b0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△二身相。</p>
<lb n="0286b08"/>
<p id="pX31p0286b0801">是諸菩薩身皆金色三十二相無量光明。</p>
<lb n="0286b09"/>
<p id="pX31p0286b0901" rend="margin-left:1em">△三住處。</p>
<lb n="0286b10"/>
<p id="pX31p0286b1001">先盡在此娑婆世界之下此界虗空中住。</p>
<lb n="0286b11"/>
<p id="pX31p0286b1101" rend="margin-left:1em">住處者常寂光也常即常德寂即樂德光即淨我
<lb n="0286b12"/>二德此四德秘密之藏是其住處以不住法住秘
<lb n="0286b13"/>藏中下方者法性之淵底玄宗之極地故言下方
<lb n="0286b14"/>在下不屬此空中不屬彼非彼非此即中道也又
<lb n="0286b15"/>出此不在上亦不在此下不上不下住在空中亦
<lb n="0286b16"/>是中道也妙樂云法性之淵底釋下也玄宗之極
<lb n="0286b17"/>地釋方也玄理之宗故名玄宗宗謂宗致取果所
<lb n="0286b18"/>期此諸菩薩分到所期且云極地在下不屬此者
<lb n="0286b19"/>在下空故不屬此界
(下方空名下空)
空中不屬彼者住於
<lb n="0286b20"/>下方空中故不屬彼界出此不在上者非上界也
<lb n="0286b21"/>不在此下者言在此界之空中經云從地出<anchor xml:id="begd1e35278"/>已<anchor xml:id="endd1e35278"/>各
<lb n="0286b22"/>詣虗空是也。</p>
<p id="pX31p0286b2206" type="inline" rend="margin-left:1em">△四聞命。</p>
<lb n="0286b23"/>
<p id="pX31p0286b2301">是諸菩薩聞釋迦牟尼佛所說音聲從下發來。</p>
<lb n="0286b24"/>
<p id="pX31p0286b2401" rend="margin-left:1em">來之由者聞命故來弘法故來破執故來顯本故
<lb n="0286c01"/>來皆如上說。</p>
<p id="pX31p0286c0106" type="inline" rend="margin-left:1em">△五眷屬。</p>
<lb n="0286c02"/>
<p id="pX31p0286c0201">一一菩薩皆是大眾唱導之首
(至)
所不能知。</p>
<lb n="0286c03"/>
<p id="pX31p0286c0301" rend="margin-left:1em">所將眷屬者若人情往望謂領六萬五萬恒沙者
<lb n="0286c04"/>為多領三二一者為少單<anchor xml:id="begd1e35322"/>己<anchor xml:id="endd1e35322"/>者隻獨若依文往尋
<lb n="0286c05"/>六萬五萬者為少單<anchor xml:id="begd1e35330"/>己<anchor xml:id="endd1e35330"/>者為多故下偈文云單<anchor xml:id="begd1e35336"/>己<anchor xml:id="endd1e35336"/>
<lb n="0286c06"/>獨處者其數轉過上若依法門者一一皆是導師
<lb n="0286c07"/>能引眾人至於寶所當知一<anchor xml:id="begd1e35347"/>己<anchor xml:id="endd1e35347"/>非獨六萬非多一
<lb n="0286c08"/>即一道清淨二即定慧三即戒定慧四即四諦五
<lb n="0286c09"/>即五眼六即六度一一度具十法界界界互具成
<lb n="0286c10"/>百法界界界十如即具千如如如十善即成萬善
<lb n="0286c11"/>一度具萬六度即六萬法門多不為多一不為少
<lb n="0286c12"/>非多非少而多而少
(多不多空也一不少假也雙非雙照中也)
此中明
<lb n="0286c13"/>六度不同常途六度互嚴之說乃依妙境論六度
<lb n="0286c14"/>耳妙樂云行依妙境故度成萬是也。</p>
<p id="pX31p0286c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二大眾問
<lb n="0286c15"/>訊五初三業供養。</p>
<lb n="0286c16"/>
<p id="pX31p0286c1601">是諸菩薩從地出<anchor xml:id="begd1e35381"/>已<anchor xml:id="endd1e35381"/>
(至)
欣樂瞻仰於二世尊。</p>
<lb n="0286c17"/>
<p id="pX31p0286c1701" rend="margin-left:1em">樹下之座即分身諸佛所坐者也拜遶是身讚法
<lb n="0286c18"/>是口瞻仰是意也。</p>
<lb n="0286c19"/>
<p id="pX31p0286c1901">是諸菩薩摩訶薩從初涌出
(至)
令諸大眾謂如半日。</p>
<lb n="0286c20"/>
<p id="pX31p0286c2001" rend="margin-left:1em">五十小劫謂如半日四眾徧見此乃隱長而現短
<lb n="0286c21"/>借
(猶與也)
其神力令狹而見廣俱是不可思議也五
<lb n="0286c22"/>十小劫與半日者此是時節不可思議如來所見
<lb n="0286c23"/>不以二相下方菩薩常面稱揚如來默然常受其
<lb n="0286c24"/>讚解者即短而長謂五十小劫惑者即長而短謂
<lb n="0287a01"/>如半日斯為本迹而作弄引如來未說則暗本而
<lb n="0287a02"/>執迹佛若開顯則悟近而達遠亦知不思議一也
<lb n="0287a03"/>妙樂云五十小劫令如半日此明如來不可思議
<lb n="0287a04"/>延促之事顯於如來自在之力既云令諸大眾謂
<lb n="0287a05"/>如半日即促彼長令其見短故云隱長廣狹亦爾
<lb n="0287a06"/>此言即長而短也四眾徧見
(即下文四眾徧見菩薩也)
此言即
<lb n="0287a07"/>狹而廣也有人云
(即生公也)
聽法之志而忘其長或云
<lb n="0287a08"/>長短斯亡長短斯存此並得感而失應何以抑於
<lb n="0287a09"/>如來神力耶如來所見等者佛眼觀之長短不二
<lb n="0287a10"/>四眼觀之不無長短故赴長短機令見不一。</p>
<lb n="0287a11"/>
<p id="pX31p0287a1101">爾時四眾亦以佛神力故
(至)
百千萬億國土虗空。</p>
<lb n="0287a12"/>
<p id="pX31p0287a1201" rend="margin-left:1em">四眾徧見菩薩者此是如來借其神力令即狹而
<lb n="0287a13"/>見廣亦是不思議也夫肉眼天眼所見不遠而今
<lb n="0287a14"/>所覩充滿虗空則知菩薩應相既多必並證得彌
<lb n="0287a15"/>法界之真理也妙樂云肉天二眼任其自力所見
<lb n="0287a16"/>不遙今忽見遠知非<anchor xml:id="begd1e35492"/>己<anchor xml:id="endd1e35492"/>力即知如來現此神變必
<lb n="0287a17"/>說妙法。</p>
<p id="pX31p0287a1704" type="inline" rend="margin-left:1em">△二陳問訊詞二初標四導師。</p>
<lb n="0287a18"/>
<p id="pX31p0287a1801">是菩薩眾中有四導師
(至)
最為上首唱導之師。</p>
<lb n="0287a19"/>
<p id="pX31p0287a1901" rend="margin-left:1em">但舉四人者欲擬開示悟入四十位耳如華嚴但
<lb n="0287a20"/>舉法慧德林金幢金藏說四十位也妙樂云擬者
<lb n="0287a21"/>比擬也亦對也如華嚴下引同彼此佛慧既同人
<lb n="0287a22"/>法相望亦等但彼迹此本彼兼此獨本迹雖殊彼
<lb n="0287a23"/>此俱四咸為導首故得例之唱導者補註云啟發
<lb n="0287a24"/>法門名之為唱引接物機名之為導。</p>
<p id="pX31p0287a2415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正陳問
<lb n="0287b01"/>詞二初長行二初問如來安樂。</p>
<lb n="0287b02"/>
<p id="pX31p0287b0201">在大眾前各共合掌
(至)
少病少惱安樂行不。</p>
<lb n="0287b03"/>
<p id="pX31p0287b0301" rend="margin-left:1em">△二問眾生易度。</p>
<lb n="0287b04"/>
<p id="pX31p0287b0401">所應度者受教易不不令世尊生疲勞耶。</p>
<lb n="0287b05"/>
<p id="pX31p0287b0501" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌問如來安樂。</p>
<lb n="0287b06"/>
<p id="pX31p0287b0601">爾時四大菩薩而說偈言。</p>
<lb n="0287b07"/>
<p id="pX31p0287b0701">世尊安樂少病少惱教化眾生得無疲倦。</p>
<lb n="0287b08"/>
<p id="pX31p0287b0801" rend="margin-left:1em">世尊<anchor xml:id="begd1e35575"/>已<anchor xml:id="endd1e35575"/>離世間有漏五陰豈有病惱葢欲示同人
<lb n="0287b09"/>法順土常儀故須問云病惱耳。</p>
<p id="pX31p0287b0913" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌問眾生易
<lb n="0287b10"/>度。</p>
<lb n="0287b11"/>
<p id="pX31p0287b1101">又諸眾生受化易不不令世尊生疲勞耶。</p>
<lb n="0287b12"/>
<p id="pX31p0287b1201" rend="margin-left:1em">△三佛答安樂二初答安樂。</p>
<lb n="0287b13"/>
<p id="pX31p0287b1301">爾時世尊於菩薩大眾中
(至)
如來安樂少病少惱。</p>
<lb n="0287b14"/>
<p id="pX31p0287b1401" rend="margin-left:1em">此答上初偈之問。</p>
<p id="pX31p0287b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答易度二初根利德厚。</p>
<lb n="0287b15"/>
<p id="pX31p0287b1501">諸眾生等易可化度
(至)
即皆信受入如來慧。</p>
<lb n="0287b16"/>
<p id="pX31p0287b1601" rend="margin-left:1em">此答上次偈之問易度有二一根利德厚者世世
<lb n="0287b17"/>
<anchor xml:id="begd1e35629"/>已<anchor xml:id="endd1e35629"/>來常受大化始見我身即稟華嚴入如來慧果
<lb n="0287b18"/>熟易零此一類眾生則易度也。</p>
<p id="pX31p0287b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二根鈍德薄。</p>
<lb n="0287b19"/>
<p id="pX31p0287b1901">除先脩習學小乘者
(至)
得聞是經入於佛慧。</p>
<lb n="0287b20"/>
<p id="pX31p0287b2001" rend="margin-left:1em">此易度中二根鈍德薄者世世<anchor xml:id="begd1e35653"/>已<anchor xml:id="endd1e35653"/>來不受大化為
<lb n="0287b21"/>此等人故須開頓說漸三藏方等般若而調伏之
<lb n="0287b22"/>亦令此人今聞法華入於佛慧比前雖難於佛甚
<lb n="0287b23"/>易根雖利鈍所入是同疏中略舉十意釋之第一
<lb n="0287b24"/>始見今見乃至第十利根初熟始入佛慧鈍根後
<lb n="0287c01"/>熟今入佛慧緣宜不同略為十異種智法界等無
<lb n="0287c02"/>差別故今經云始見我身聞我所說即皆信受入
<lb n="0287c03"/>如來慧除先脩習學小乘者今聞此經入於佛慧
<lb n="0287c04"/>明文在茲不須疑也舊云華嚴了義滿字常住法
<lb n="0287c05"/>華不了義非滿非常今以此文竝之若始入是了
<lb n="0287c06"/>義今入是不了義者始入是佛慧今入非佛慧若
<lb n="0287c07"/>佛慧既齊了義亦等滿字常住悉如是。</p>
<p id="pX31p0287c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">△四偈頌
<lb n="0287c08"/>隨喜。</p>
<lb n="0287c09"/>
<p id="pX31p0287c0901">爾時諸大菩薩而說偈言。</p>
<lb n="0287c10"/>
<p id="pX31p0287c1001">善哉善哉大雄世尊
(至)
聞<anchor xml:id="begd1e35703"/>已<anchor xml:id="endd1e35703"/>信行我等隨喜。</p>
<lb n="0287c11"/>
<p id="pX31p0287c1101" rend="margin-left:1em">能問者即是華嚴中四大士法華中身子三請俱
<lb n="0287c12"/>是能問也所問者即是問佛智慧也妙樂云聞<anchor xml:id="begd1e35716"/>已<anchor xml:id="endd1e35716"/>
<lb n="0287c13"/>信行者即指能問諸菩薩所化之人聞菩薩說<anchor xml:id="begd1e35724"/>已<anchor xml:id="endd1e35724"/>
<lb n="0287c14"/>而能信行我等隨喜者即上行等隨喜能問菩薩
<lb n="0287c15"/>發起大利及隨喜菩薩所化之人也。</p>
<p id="pX31p0287c1515" type="inline" rend="margin-left:1em">△五如來述
<lb n="0287c16"/>歎。</p>
<lb n="0287c17"/>
<p id="pX31p0287c1701">於時世尊讚歎上首
(至)
能於如來發隨喜心。</p>
<lb n="0287c18"/>
<p id="pX31p0287c1801" rend="margin-left:1em">如來述歎與上大異何者上文隨喜能問之人皆
<lb n="0287c19"/>是菩薩及所化之人聞<anchor xml:id="begd1e35755"/>已<anchor xml:id="endd1e35755"/>信行即是於菩薩等發
<lb n="0287c20"/>隨喜心也今如來述歎何故却云汝等能於如來
<lb n="0287c21"/>發隨喜心葢能問者皆是古佛汝能隨喜即是隨
<lb n="0287c22"/>喜如來是則菩薩隨喜其迹如來述歎其本此亦
<lb n="0287c23"/>密表壽量妙樂云密表壽量者今歎菩薩尚是古
<lb n="0287c24"/>佛密表今佛非今成也既非今成必有遠本未得
<lb n="0288a01"/>彰灼故云密表。</p>
<p id="pX31p0288a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二疑問二初此土菩薩疑二初
<lb n="0288a02"/>長行疑念。</p>
<lb n="0288a03"/>
<p id="pX31p0288a0301">爾時彌勒菩薩及八千恒河沙
(至)
并欲自決所疑。</p>
<lb n="0288a04"/>
<p id="pX31p0288a0401" rend="margin-left:1em">此下是第二疑問序彌勒及諸菩薩所以疑問者
<lb n="0288a05"/>自初寂場說華嚴以來至今靈山說法華<anchor xml:id="begd1e35802"/>已<anchor xml:id="endd1e35802"/>往十
<lb n="0288a06"/>方大士來會雖不可限我以補處智力悉見悉知
<lb n="0288a07"/>而於此眾不識一人然我遊化十方覲奉諸佛諸
<lb n="0288a08"/>佛大眾快所諳知今就彼履歷之處推之亦所不
<lb n="0288a09"/>識又彼諸大士是前進先達彌勒是後番末學後
<lb n="0288a10"/>不知前故所不識又彼等大士本實相底應現十
<lb n="0288a11"/>方所有真應非彌勒境界是故不識又佛託弘經
<lb n="0288a12"/>召諸大士密開壽量非時眾所知故言不識<anchor xml:id="begd1e35823"/>已<anchor xml:id="endd1e35823"/>上
<lb n="0288a13"/>諸釋約四悉檀意也妙樂云初約來者次約去處
<lb n="0288a14"/>來去異故識不識別以不識故無世界益也彌勒
<lb n="0288a15"/>不知前進之喜則自善不生無為人益也化物本
<lb n="0288a16"/>治物病彌勒不知真應無彼利物之道即不識病
<lb n="0288a17"/>無對治益也密開壽量是第一義者即此一部最
<lb n="0288a18"/>極之理豈非第一既時眾不知無第一義益也斯
<lb n="0288a19"/>葢彌勒為眾發起且云不識不知耳。</p>
<p id="pX31p0288a1915" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌正
<lb n="0288a20"/>問五初問何處來。</p>
<lb n="0288a21"/>
<p id="pX31p0288a2101">合掌向佛以偈問曰。</p>
<lb n="0288a22"/>
<p id="pX31p0288a2201">無量千萬億大眾諸菩薩
(至)
是從何所來。</p>
<lb n="0288a23"/>
<p id="pX31p0288a2301" rend="margin-left:1em">兩足者謂福慧二種莊嚴皆具足也。</p>
<p id="pX31p0288a2315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問何緣來。</p>
<lb n="0288a24"/>
<p id="pX31p0288a2401">以何因緣集巨身大神通
(至)
為從何所來。</p>
<lb n="0288b01"/>
<p id="pX31p0288b0101" rend="margin-left:1em">△三敘其數量。</p>
<lb n="0288b02"/>
<p id="pX31p0288b0201">一一諸菩薩所將諸眷屬
(至)
猶不能盡知。</p>
<lb n="0288b03"/>
<p id="pX31p0288b0301" rend="margin-left:1em">△四問其師誰。</p>
<lb n="0288b04"/>
<p id="pX31p0288b0401">是諸大威德精進菩薩眾
(至)
修習何佛道。</p>
<lb n="0288b05"/>
<p id="pX31p0288b0501" rend="margin-left:1em">△五彌勒結請五初結歎神力。</p>
<lb n="0288b06"/>
<p id="pX31p0288b0601">如是諸菩薩神通大智力。</p>
<lb n="0288b07"/>
<p id="pX31p0288b0701" rend="margin-left:1em">△二請答來處。</p>
<lb n="0288b08"/>
<p id="pX31p0288b0801">四方地振裂皆從中涌出
(至)
未曾見是眾。</p>
<lb n="0288b09"/>
<p id="pX31p0288b0901" rend="margin-left:1em">△三請答來緣。</p>
<lb n="0288b10"/>
<p id="pX31p0288b1001">我於此眾中乃不識一人忽然從地出願說其因緣。</p>
<lb n="0288b11"/>
<p id="pX31p0288b1101" rend="margin-left:1em">△四大會同請。</p>
<lb n="0288b12"/>
<p id="pX31p0288b1201">今此之大會無量百千億
(至)
本末之因緣。</p>
<lb n="0288b13"/>
<p id="pX31p0288b1301" rend="margin-left:1em">△五請答師主。</p>
<lb n="0288b14"/>
<p id="pX31p0288b1401">無量德世尊惟願決眾疑。</p>
<lb n="0288b15"/>
<p id="pX31p0288b1501" rend="margin-left:1em">科云請答師主者即請答誰為其說法等。</p>
<p id="pX31p0288b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">△二他
<lb n="0288b16"/>土菩薩疑。</p>
<lb n="0288b17"/>
<p id="pX31p0288b1701">爾時釋迦牟尼分身諸佛
(至)
汝等自當因是得聞。</p>
<lb n="0288b18"/>
<p id="pX31p0288b1801" rend="margin-left:1em">此他土菩薩疑也其佛侍者即他方菩薩是分身
<lb n="0288b19"/>眷屬橫在十方與彌勒同疑俱不知如來本地成
<lb n="0288b20"/>佛甚久於是各各以疑陳於<anchor xml:id="begd1e35993"/>己<anchor xml:id="endd1e35993"/>佛佛皆抑待彌勒
<lb n="0288b21"/>故云彌勒<anchor xml:id="begd1e36001"/>已<anchor xml:id="endd1e36001"/>問斯事汝等自當因是得聞妙樂云
<lb n="0288b22"/>抑待彌勒者分身諸佛自謂答問之益不在於我
<lb n="0288b23"/>故不為答抑待釋迦荅彌勒問故云待彌勒耳何
<lb n="0288b24"/>者彌勒所問事迹不輕釋尊一代未曾顯說因茲
<lb n="0288c01"/>答問廣顯長壽此一代玄祕在佛自開汝自當聞
<lb n="0288c02"/>我不應答。</p>
<p id="pX31p0288c0205" type="inline" rend="margin-left:1em">○本門序分竟。</p>
<p id="pX31p0288c0211" type="inline" rend="margin-left:1em">△二此半品至彌勒說
<lb n="0288c03"/>偈盡本門正說段二初誡許二初長行二初誡二
<lb n="0288c04"/>初述讚。</p>
<lb n="0288c05"/>
<p id="pX31p0288c0501">爾時釋迦牟尼佛
(至)
乃能問佛如是大事。</p>
<lb n="0288c06"/>
<p id="pX31p0288c0601" rend="margin-left:1em">此下本門正說分阿逸多此云無能勝即彌勒姓
<lb n="0288c07"/>也。</p>
<p id="pX31p0288c0702" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正誡。</p>
<lb n="0288c08"/>
<p id="pX31p0288c0801">汝等當共一心被精進鎧發堅固意。</p>
<lb n="0288c09"/>
<p id="pX31p0288c0901" rend="margin-left:1em">一心誡勿亂被鎧誡勿怠堅固誡勿退也。</p>
<p id="pX31p0288c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">△二許
<lb n="0288c10"/>二初標示果智慧。</p>
<lb n="0288c11"/>
<p id="pX31p0288c1101">如來今欲顯發宣示諸佛智慧。</p>
<lb n="0288c12"/>
<p id="pX31p0288c1201" rend="margin-left:1em">△二三世開化教。</p>
<lb n="0288c13"/>
<p id="pX31p0288c1301">諸佛自在神通之力
(至)
諸佛威猛大勢之力。</p>
<lb n="0288c14"/>
<p id="pX31p0288c1401" rend="margin-left:1em">科云開化教者宣示也自在神力者過去益物也
<lb n="0288c15"/>師子奮迅者十方分身所被之處現在益物也大
<lb n="0288c16"/>勢威猛者未來益物也章安私謂如來自在者我
<lb n="0288c17"/>德也神通者樂德也師子奮迅奮迅除垢淨德也
<lb n="0288c18"/>大勢威猛未來益物常德也妙樂云神通是菩薩
<lb n="0288c19"/>遊戲故名為樂益盡未來故得是常。</p>
<p id="pX31p0288c1915" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二
<lb n="0288c20"/>初頌誡。</p>
<lb n="0288c21"/>
<p id="pX31p0288c2101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0288c22"/>
<p id="pX31p0288c2201">當精進一心我欲說此事勿得有疑悔。</p>
<lb n="0288c23"/>
<p id="pX31p0288c2301" rend="margin-left:1em">△二頌許二初頌智慧果。</p>
<lb n="0288c24"/>
<p id="pX31p0288c2401">佛智叵思議。</p>
<lb n="0289a01"/>
<p id="pX31p0289a0101" rend="margin-left:1em">△二頌三世化。</p>
<lb n="0289a02"/>
<p id="pX31p0289a0201">汝今出信力住於忍善中
(至)
汝等一心聽。</p>
<lb n="0289a03"/>
<p id="pX31p0289a0301" rend="margin-left:1em">妙樂云頌三世者前師子等以明三世文中亦無
<lb n="0289a04"/>三世之語但以義勢同三世耳今頌亦爾直以佛
<lb n="0289a05"/>無不實語等半行偈文而用通之語既不虗則知
<lb n="0289a06"/>三世益亦真實。</p>
<p id="pX31p0289a0607" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正說二初一品半正開近顯
<lb n="0289a07"/>遠二初此品末略開近顯遠動執生疑二初略開
<lb n="0289a08"/>近顯遠二初長行二初雙答二初答師弟。</p>
<lb n="0289a09"/>
<p id="pX31p0289a0901">爾時世尊說此偈<anchor xml:id="begd1e36161"/>已<anchor xml:id="endd1e36161"/>
(至)
調伏其心令發道意。</p>
<lb n="0289a10"/>
<p id="pX31p0289a1001" rend="margin-left:1em">此去盡壽量品正開近顯遠也。</p>
<p id="pX31p0289a1013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答處所。</p>
<lb n="0289a11"/>
<p id="pX31p0289a1101">此諸菩薩皆於是娑婆世界之下此界虗空中住。</p>
<lb n="0289a12"/>
<p id="pX31p0289a1201" rend="margin-left:1em">此界指下方也下方空中住者釋論明有底散三
<lb n="0289a13"/>昧應作四說有者三有也底者非想非非想也以
<lb n="0289a14"/>深勝故為底又有者名相也底者空也以空寂故
<lb n="0289a15"/>為底又有者二邊俗也底者邊際智滿故為底今
<lb n="0289a16"/>經云下方空為底不是上界不是下界表中道為
<lb n="0289a17"/>底此是約教分別妙樂云有底散者底者下也散
<lb n="0289a18"/>者空也此但消名若出體狀即約教釋者是也非
<lb n="0289a19"/>想等是有漏底空是真諦底邊際智是俗諦底皆
<lb n="0289a20"/>以極釋也既云約教分別則初一是藏次一是通
<lb n="0289a21"/>次一是別今經是圓以中為底於四釋中但云有
<lb n="0289a22"/>底不云散者底即散故。</p>
<p id="pX31p0289a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙釋二初釋師弟二
<lb n="0289a23"/>初雙脩智斷。</p>
<lb n="0289a24"/>
<p id="pX31p0289a2401">於諸經典讀誦通利思惟分別正憶念。</p>
<lb n="0289b01"/>
<p id="pX31p0289b0101" rend="margin-left:1em">師知弟子脩智斷二德於經分別是修智正憶念
<lb n="0289b02"/>是脩斷。</p>
<p id="pX31p0289b0204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙證智斷。</p>
<lb n="0289b03"/>
<p id="pX31p0289b0301">阿逸多是諸善男子等
(至)
勤行精進未曾休息。</p>
<lb n="0289b04"/>
<p id="pX31p0289b0401" rend="margin-left:1em">不樂在眾是證斷德勤行精進是證智德也。</p>
<p id="pX31p0289b0418" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0289b05"/>釋處所。</p>
<lb n="0289b06"/>
<p id="pX31p0289b0601">亦不依止人天而住
(至)
一心精進求無上慧。</p>
<lb n="0289b07"/>
<p id="pX31p0289b0701" rend="margin-left:1em">不依止人天而住是釋處也人天是二邊不住不
<lb n="0289b08"/>著也深智無礙者依不思議智也樂於佛法者樂
<lb n="0289b09"/>不思議境也境智甚深微即非淺行菩薩也妙樂
<lb n="0289b10"/>云不依止人天者言居止虗空並不依於上天下
<lb n="0289b11"/>人也言人天是二邊者約所表釋人多滯著表有
<lb n="0289b12"/>邊天住淨福表空邊居此空中以表中道。</p>
<p id="pX31p0289b1217" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈
<lb n="0289b13"/>頌二初頌雙答二初答師弟。</p>
<lb n="0289b14"/>
<p id="pX31p0289b1401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0289b15"/>
<p id="pX31p0289b1501">阿逸汝當知是諸大菩薩
(至)
為求佛道故。</p>
<lb n="0289b16"/>
<p id="pX31p0289b1601" rend="margin-left:1em">△二答處所二初正答處所。</p>
<lb n="0289b17"/>
<p id="pX31p0289b1701">在娑婆世界下方空中住。</p>
<lb n="0289b18"/>
<p id="pX31p0289b1801" rend="margin-left:1em">△二歎菩薩德。</p>
<lb n="0289b19"/>
<p id="pX31p0289b1901">志念力堅固常勤求智慧說種種妙法其心無所畏。</p>
<lb n="0289b20"/>
<p id="pX31p0289b2001" rend="margin-left:1em">△二頌雙釋二初釋師弟。</p>
<lb n="0289b21"/>
<p id="pX31p0289b2101">我於伽耶城菩提樹下坐
(至)
汝等一心信。</p>
<lb n="0289b22"/>
<p id="pX31p0289b2201" rend="margin-left:1em">△二釋處所。</p>
<lb n="0289b23"/>
<p id="pX31p0289b2301">我從久遠來教化是等眾。</p>
<lb n="0289b24"/>
<p id="pX31p0289b2401" rend="margin-left:1em">科云釋處妙樂云經不云處但云久遠教化之者
<lb n="0289c01"/>前長行正答中<anchor xml:id="begd1e36345"/>已<anchor xml:id="endd1e36345"/>云在娑婆世界下方空中住竟
<lb n="0289c02"/>故但以時而釋處也過去久遠於何處化化令入
<lb n="0289c03"/>實即空中也。</p>
<p id="pX31p0289c0306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二因疑更請二初長行二初疑。</p>
<lb n="0289c04"/>
<p id="pX31p0289c0401">爾時彌勒菩薩
(至)
令住阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0289c05"/>
<p id="pX31p0289c0501" rend="margin-left:1em">彌勒等既聞上菩提樹下乃教化之今皆住不退
<lb n="0289c06"/>又聞我從久遠來教化是等眾由聞此二說動執
<lb n="0289c07"/>生疑。</p>
<p id="pX31p0289c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">△二請二初法說三初執近疑遠。</p>
<lb n="0289c08"/>
<p id="pX31p0289c0801">即白佛言世尊
(至)
當成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0289c09"/>
<p id="pX31p0289c0901" rend="margin-left:1em">此疑成道近所化甚多執近而疑遠也伽耶此云
<lb n="0289c10"/>山城去菩提道場約二十里西域記云城甚險固
<lb n="0289c11"/>城西南五六里至伽耶山谿谷杳冥峯巒危險印
<lb n="0289c12"/>度國俗稱曰靈山四十餘年者說法頌云阿含十
<lb n="0289c13"/>二方等八二十二年般若談法華在般若後說故
<lb n="0289c14"/>云四十餘年也。</p>
<p id="pX31p0289c1407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二執遠疑近。</p>
<lb n="0289c15"/>
<p id="pX31p0289c1501">世尊此大菩薩眾
(至)
成就菩薩道常修梵行。</p>
<lb n="0289c16"/>
<p id="pX31p0289c1601" rend="margin-left:1em">此所化既多行位深妙又執遠而疑近也妙樂云
<lb n="0289c17"/>問彌勒既不知其數不識一人云何得知久植善
<lb n="0289c18"/>根答秪由不知不識并由佛歎住處德業既多又
<lb n="0289c19"/>深彌勒因疑此等菩薩豈近成道之佛之所化耶。</p>
<lb n="0289c20"/>
<p id="pX31p0289c2001" rend="margin-left:1em">△三難信結請。</p>
<lb n="0289c21"/>
<p id="pX31p0289c2101">世尊如此之事世所難信。</p>
<lb n="0289c22"/>
<p id="pX31p0289c2201" rend="margin-left:1em">妙樂云結請中但舉難信者託物不信拒而擊佛
<lb n="0289c23"/>令必有答也。</p>
<p id="pX31p0289c2306" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬說二初開譬三初譬成道近
<lb n="0289c24"/>意。</p>
<lb n="0290a01"/>
<p id="pX31p0290a0101">譬如有人色美𩬊黑年二十五。</p>
<lb n="0290a02"/>
<p id="pX31p0290a0201" rend="margin-left:1em">△二譬所化多意。</p>
<lb n="0290a03"/>
<p id="pX31p0290a0301">指百歲人言是我子
(至)
言是我父生育我等。</p>
<lb n="0290a04"/>
<p id="pX31p0290a0401" rend="margin-left:1em">△三總結譬難信。</p>
<lb n="0290a05"/>
<p id="pX31p0290a0501">是事難信。</p>
<lb n="0290a06"/>
<p id="pX31p0290a0601" rend="margin-left:1em">色美𩬊黑總在年少比如來是父譬上成道近意
<lb n="0290a07"/>也指百歲人比地涌涌菩薩是子譬上所化甚多
<lb n="0290a08"/>意也淮北諸師以譬釋譬譬父服還年藥貌同二
<lb n="0290a09"/>十五
(雖老而少)
子不服藥形如百歲
(雖少而老)
若知藥力不
<lb n="0290a10"/>疑子父不知者怪之今家合其譬云如來橫服垂
<lb n="0290a11"/>迹之藥示伽耶始生諸菩薩直論本地久發道心
<lb n="0290a12"/>今住不退若佛及佛快知此事自下不達不得不
<lb n="0290a13"/>疑故結云是事難信妙樂云既云若佛及佛則顯
<lb n="0290a14"/>彌勒不知言如來橫服垂應藥者智契深理由竪
<lb n="0290a15"/>服於真諦之藥處處益物乃由橫服垂應之藥真
<lb n="0290a16"/>諦藥者假即空故權即實故自行冥故垂應藥者
<lb n="0290a17"/>空即假故實即權故化他起故。</p>
<p id="pX31p0290a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二合譬三初合
<lb n="0290a18"/>近譬。</p>
<lb n="0290a19"/>
<p id="pX31p0290a1901">佛亦如是得道<anchor xml:id="begd1e36528"/>已<anchor xml:id="endd1e36528"/>來其實未久。</p>
<lb n="0290a20"/>
<p id="pX31p0290a2001" rend="margin-left:1em">△二合遠譬。</p>
<lb n="0290a21"/>
<p id="pX31p0290a2101">而此大眾諸菩薩等
(至)
一切世間甚為希有。</p>
<lb n="0290a22"/>
<p id="pX31p0290a2201" rend="margin-left:1em">此菩薩久種善根非止伽耶發心善入出住者九
<lb n="0290a23"/>次第定是善入
(四禪四空及滅受想定)
師子奮迅三昧是善
<lb n="0290a24"/>出超越三昧是善住藏通二教竟也從初地至十
<lb n="0290b01"/>地名善入十地入重玄門再修凡夫事名善出妙
<lb n="0290b02"/>覺徧滿名善住別教意也畢法性三昧名善入首
<lb n="0290b03"/>楞嚴三昧名善出王三昧名善住圓教也意次第
<lb n="0290b04"/>習諸善法者據因為善習就果為善入善答難問
<lb n="0290b05"/>者具福慧二種莊嚴也七方便之尊故云人中寶
<lb n="0290b06"/>也妙樂云九次第定是善入者從禪至禪無間入
<lb n="0290b07"/>故奮迅是善出者從禪至禪皆經散心以散名出
<lb n="0290b08"/>超越是善住者雖經超散住禪宛然畢法性為善
<lb n="0290b09"/>入者畢者窮也窮法性故首楞嚴定能現威儀故
<lb n="0290b10"/>王三昧者如王安國故。</p>
<p id="pX31p0290b1010" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合請答三初舉佛語。</p>
<lb n="0290b11"/>
<p id="pX31p0290b1101">今日世尊方云得佛道時
(至)
乃能作此大功德事。</p>
<lb n="0290b12"/>
<p id="pX31p0290b1201" rend="margin-left:1em">△二明請意二初為現在。</p>
<lb n="0290b13"/>
<p id="pX31p0290b1301">我等雖復信佛隨宜所說
(至)
佛所知者皆悉通達。</p>
<lb n="0290b14"/>
<p id="pX31p0290b1401" rend="margin-left:1em">彌勒自謂現在見聞我雖未達信而<anchor xml:id="begd1e36614"/>已<anchor xml:id="endd1e36614"/>矣。</p>
<p id="pX31p0290b1417" type="inline" rend="margin-left:1em">△二為
<lb n="0290b15"/>未來。</p>
<lb n="0290b16"/>
<p id="pX31p0290b1601">然諸新發意菩薩於佛滅後
(至)
而起破法罪業因緣。</p>
<lb n="0290b17"/>
<p id="pX31p0290b1701" rend="margin-left:1em">今所請者正為未來淺行新發意者喜生誹謗謗
<lb n="0290b18"/>則墮於惡道不退者雖能信而不謗不能增道若
<lb n="0290b19"/>為分別而說令謗者則生信信者則增道。</p>
<p id="pX31p0290b1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正
<lb n="0290b20"/>請答二初除我等疑。</p>
<lb n="0290b21"/>
<p id="pX31p0290b2101">唯然世尊願為解說除我等疑。</p>
<lb n="0290b22"/>
<p id="pX31p0290b2201" rend="margin-left:1em">△三除未來疑。</p>
<lb n="0290b23"/>
<p id="pX31p0290b2301">及未來世諸善男子聞此事<anchor xml:id="begd1e36662"/>已<anchor xml:id="endd1e36662"/>亦不生疑。</p>
<lb n="0290b24"/>
<p id="pX31p0290b2401" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌法說三初頌執近。</p>
<lb n="0290c01"/>
<p id="pX31p0290c0101">爾時彌勒菩薩欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0290c02"/>
<p id="pX31p0290c0201">佛昔從釋種出家近伽耶坐於菩提樹爾來尚未久。</p>
<lb n="0290c03"/>
<p id="pX31p0290c0301" rend="margin-left:1em">△二頌疑遠。</p>
<lb n="0290c04"/>
<p id="pX31p0290c0401">此諸佛子等其數不可量
(至)
是事難思議。</p>
<lb n="0290c05"/>
<p id="pX31p0290c0501" rend="margin-left:1em">△三頌結請。</p>
<lb n="0290c06"/>
<p id="pX31p0290c0601">云何而可信佛得道甚近
(至)
如實分別說。</p>
<lb n="0290c07"/>
<p id="pX31p0290c0701" rend="margin-left:1em">△二頌譬說二初頌開譬。</p>
<lb n="0290c08"/>
<p id="pX31p0290c0801">譬如少壯人年始二十五
(至)
舉世所不信。</p>
<lb n="0290c09"/>
<p id="pX31p0290c0901" rend="margin-left:1em">△二頌合譬三初頌合近。</p>
<lb n="0290c10"/>
<p id="pX31p0290c1001">世尊亦如是得道來甚近。</p>
<lb n="0290c11"/>
<p id="pX31p0290c1101" rend="margin-left:1em">△二頌合遠。</p>
<lb n="0290c12"/>
<p id="pX31p0290c1201">是諸菩薩等志固無怯弱
(至)
於下空中住。</p>
<lb n="0290c13"/>
<p id="pX31p0290c1301" rend="margin-left:1em">△三頌合請。</p>
<lb n="0290c14"/>
<p id="pX31p0290c1401">我等從佛聞於此事無疑
(至)
而住不退地。</p>
<lb n="0290c15"/>
<p id="pX31p0290c1501">妙法蓮華經如來壽量品第十六</p>
<lb n="0290c16"/>
<p id="pX31p0290c1601" rend="margin-left:1em">如來者十方三世諸佛二佛三佛本佛迹佛之通
<lb n="0290c17"/>號也壽量者詮量也詮量十方三世二佛三佛本
<lb n="0290c18"/>佛迹佛之功德也今正詮量本地三佛功德故言
<lb n="0290c19"/>如來壽量品如來義甚多且明二三如來餘例可
<lb n="0290c20"/>解二如來者成論云乘如實道來成正覺故名如
<lb n="0290c21"/>來乘是法如如智實是法如如境境智和合則有
<lb n="0290c22"/>因果道是因覺是果道覺義成即是乘如實道來
<lb n="0290c23"/>成正覺此即真身如來也以如實智乘如實道來
<lb n="0290c24"/>生三界示成正覺者此即應身如來也三如來者
<lb n="0291a01"/>法如如境非因非果有佛無佛性相常然徧一切
<lb n="0291a02"/>處而無有異為如不動而至為來此法身如來也
<lb n="0291a03"/>法如如智乘於如如真實之道來成正覺從理名
<lb n="0291a04"/>如從智名來此報身如來也以如如境智合故即
<lb n="0291a05"/>能處處示成正覺八相成道轉妙法輪此應身如
<lb n="0291a06"/>來也法身如來名毗盧遮那此翻徧一切處報身
<lb n="0291a07"/>如來名盧舍那此翻淨滿應身如來名釋迦牟尼
<lb n="0291a08"/>此翻能仁寂默此三如來一必具三三即是一不
<lb n="0291a09"/>一不異非縱非橫圓覽三法假名如來也次明壽
<lb n="0291a10"/>量者即向三如來之壽量也壽者受之義也量者
<lb n="0291a11"/>詮量也若真如不隔諸法故名受此詮量法身如
<lb n="0291a12"/>來以如理為命不生不滅性相常然故經云非實
<lb n="0291a13"/>非虗非如非異此法身之壽量也若境智相應故
<lb n="0291a14"/>名受此詮量報身如來以智慧為命由如如智契
<lb n="0291a15"/>如如境境既無量無邊常住不滅智亦如是故經
<lb n="0291a16"/>云我智力如是久修業所得慧光照無量壽命無
<lb n="0291a17"/>數劫此報身之壽量也若一期報得百年不斷故
<lb n="0291a18"/>名受此詮量應身如來應同機緣為命緣長同長
<lb n="0291a19"/>緣促同促故經云數數現生數數現滅等此應身
<lb n="0291a20"/>之壽量也又須知法身非量非無量報身金剛前
<lb n="0291a21"/>則有量金剛後則無量應身隨緣則有量應用不
<lb n="0291a22"/>斷則無量是則三身各具量無量常無常之義自
<lb n="0291a23"/>昔諸師或約無量明常有量是無常今家約義準
<lb n="0291a24"/>經應具四解一者實有量而言無量如阿彌陀經
<lb n="0291b01"/>說佛壽七百阿僧祇既有七百之數豈非實有限
<lb n="0291b02"/>量雖有齊限人天莫數故名無量壽此是應身如
<lb n="0291b03"/>來緣長同長之壽量也二者實無量而言量如此
<lb n="0291b04"/>品詮量雖通明三身若從別意正在報身故經云
<lb n="0291b05"/>我成佛<anchor xml:id="begd1e36868"/>已<anchor xml:id="endd1e36868"/>來甚大久遠等豈非實無量而品題但
<lb n="0291b06"/>云壽量又如金光明經四佛為信相菩薩說偈云
<lb n="0291b07"/>海滴山斤地塵空界可知其數無有能知如來壽
<lb n="0291b08"/>者而彼品題亦但云壽量此是報身如來之壽量
<lb n="0291b09"/>也三者實無量而言無量如涅槃經亦云唯佛與
<lb n="0291b10"/>佛其壽無量此是法身如來之壽量也四者實有
<lb n="0291b11"/>量而言量如今釋迦八十唱滅此是應身緣促同
<lb n="0291b12"/>促之壽量也當知一佛身即具諸身壽命功德隨
<lb n="0291b13"/>緣感見長短不同四句詮量其義<anchor xml:id="begd1e36892"/>已<anchor xml:id="endd1e36892"/>顯為未解者
<lb n="0291b14"/>更以常等四句揀之非常非無常雙非理極即法
<lb n="0291b15"/>身也常者以正智圓滿不生不滅即報身也亦常
<lb n="0291b16"/>亦無常者應用無盡為亦常數唱涅槃名亦無常
<lb n="0291b17"/>即應身也無常者金剛心<anchor xml:id="begd1e36906"/>已<anchor xml:id="endd1e36906"/>前智用增進乃至凡
<lb n="0291b18"/>夫生死出沒皆是無常此約別教說也若圓說者
<lb n="0291b19"/>一一如來悉備四句如疏具明豈可偏約常與無
<lb n="0291b20"/>常量與無量而釋之耶又復應知佛本無身無壽
<lb n="0291b21"/>亦無於量隨順世間而論三身亦隨順世間而論
<lb n="0291b22"/>三壽此品正意雖論報身壽量報身智慧上冥下
<lb n="0291b23"/>契三身義足如是三身種種功德悉是本時道場
<lb n="0291b24"/>樹下先久成就名之為本中間今日寂滅道場所
<lb n="0291c01"/>成就者名之為迹非本無以垂迹非迹無以顯本
<lb n="0291c02"/>本迹雖殊不思議一也妙樂云問法報是本應身
<lb n="0291c03"/>屬迹何以乃言本地三佛答若其未開法報非迹
<lb n="0291c04"/>若顯遠<anchor xml:id="begd1e36952"/>已<anchor xml:id="endd1e36952"/>本迹各三。</p>
<p id="pX31p0291c0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二壽量品廣開近顯遠斷
<lb n="0291c05"/>惑生信二初誡信四初三誡。</p>
<lb n="0291c06"/>
<p id="pX31p0291c0601">爾時佛告諸菩薩
(至)
汝等當信解如來誠諦之語。</p>
<lb n="0291c07"/>
<p id="pX31p0291c0701" rend="margin-left:1em">將欲開近迹而顯遠本故先誡信佛旨嚴諭為誡
<lb n="0291c08"/>眾機領受為信若迹門有三請一誡如方便品初
<lb n="0291c09"/>三請之後但誡云汝今諦聽善思念之今本門乃
<lb n="0291c10"/>有三誡三請重請重誡前後合五誡七請奇特大
<lb n="0291c11"/>事殷勤鄭重也誡云汝等當信解等者不疑近成
<lb n="0291c12"/>曰信明了遠本曰解誠是忠誠諦是審實不欺於
<lb n="0291c13"/>物言則詣真昔為七方便人凡有所說皆是隨他
<lb n="0291c14"/>意語非告誠實今法華純圓開顯之教即是隨自
<lb n="0291c15"/>意語示之以要故言誠諦菩薩既奉誠誡不敢致
<lb n="0291c16"/>疑聞必取信信受誠言也妙樂云請中既云如是
<lb n="0291c17"/>三白<anchor xml:id="begd1e37003"/>已<anchor xml:id="endd1e37003"/>復言惟願說之即第四重請也佛於三請
<lb n="0291c18"/>之後又云汝等諦聽即第四重誡也鄭重如前釋。</p>
<lb n="0291c19"/>
<p id="pX31p0291c1901" rend="margin-left:1em">△二三請。</p>
<lb n="0291c20"/>
<p id="pX31p0291c2001">是時菩薩大眾彌勒為首
(至)
如是三白<anchor xml:id="begd1e37024"/>已<anchor xml:id="endd1e37024"/>。</p>
<lb n="0291c21"/>
<p id="pX31p0291c2101" rend="margin-left:1em">如來既垂三誡機眾乃伸三請。</p>
<p id="pX31p0291c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重請。</p>
<lb n="0291c22"/>
<p id="pX31p0291c2201">復言惟願說之我等當信受佛語。</p>
<lb n="0291c23"/>
<p id="pX31p0291c2301" rend="margin-left:1em">既伸三請之後復云惟願說之乃成四請。</p>
<p id="pX31p0291c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△四重
<lb n="0291c24"/>誡。</p>
<lb n="0292a01"/>
<p id="pX31p0292a0101">爾時世尊知諸菩薩三請不止而告之言汝等諦聽。</p>
<lb n="0292a02"/>
<p id="pX31p0292a0201" rend="margin-left:1em">既垂三誡之後復告云汝等諦聽乃成四誡。</p>
<p id="pX31p0292a0218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0292a03"/>正答二初長行二初法說二初三世益物二初過
<lb n="0292a04"/>去益物二初出執近情三初出所迷法。</p>
<lb n="0292a05"/>
<p id="pX31p0292a0501">如來秘密神通之力。</p>
<lb n="0292a06"/>
<p id="pX31p0292a0601" rend="margin-left:1em">△二出能迷眾。</p>
<lb n="0292a07"/>
<p id="pX31p0292a0701">一切世間天人及阿脩羅。</p>
<lb n="0292a08"/>
<p id="pX31p0292a0801" rend="margin-left:1em">△三出迷遠謂。</p>
<lb n="0292a09"/>
<p id="pX31p0292a0901">皆謂今釋迦牟尼佛
(至)
得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0292a10"/>
<p id="pX31p0292a1001" rend="margin-left:1em">前二科文於此併釋秘密者一身即三身名為秘
<lb n="0292a11"/>三身即一身名為密又昔所不說名為秘唯佛自
<lb n="0292a12"/>知名為密神通之力者三身之用也神是天然不
<lb n="0292a13"/>動之理即法性身也通是無壅不思議慧即報身
<lb n="0292a14"/>也力是幹用自在即應身也佛於三世等有三身
<lb n="0292a15"/>於諸教中秘之不傳故一切世間天人修羅皆謂
<lb n="0292a16"/>今佛始於道樹得此三身故執近以疑遠此本門
<lb n="0292a17"/>法說中不復言及二乘但對菩薩菩薩攝在天人
<lb n="0292a18"/>修羅三善道內餘三惡趣罪重根鈍少智不知故
<lb n="0292a19"/>大品般若經云摩訶衍勝出天人阿修羅亦不言
<lb n="0292a20"/>三惡道也菩薩有三種下方他方舊住是也下方
<lb n="0292a21"/>即本日所化故無執近之謂他方舊住俱有二種
<lb n="0292a22"/>一者從法身應生者往世先得無生法忍或<anchor xml:id="begd1e37131"/>已<anchor xml:id="endd1e37131"/>先
<lb n="0292a23"/>聞發迹顯本設未得聞報盡受法性身於法身地
<lb n="0292a24"/>自應得聞長遠之說是故應生菩薩多無執近之
<lb n="0292b01"/>謂二者今生始得無生忍及未得者咸有此執近
<lb n="0292b02"/>之情乃謂今佛始於道樹得此三身故執近以疑
<lb n="0292b03"/>遠也。</p>
<p id="pX31p0292b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二破近顯遠二初法譬顯遠二初法說顯
<lb n="0292b04"/>遠。</p>
<lb n="0292b05"/>
<p id="pX31p0292b0501">然善男子我實成佛<anchor xml:id="begd1e37161"/>已<anchor xml:id="endd1e37161"/>來
(至)
百千萬億那由他劫。</p>
<lb n="0292b06"/>
<p id="pX31p0292b0601" rend="margin-left:1em">此下明破執遣迷以顯久遠之本上文誠諦之誡
<lb n="0292b07"/>即是此也今正明顯遠如來既說成佛甚大久遠
<lb n="0292b08"/>則謂伽耶近成之執即破破近顯遠略有十意如
<lb n="0292b09"/>法華玄義第九具出此文正用破近顯遠廢近顯
<lb n="0292b10"/>遠二意破近謂之執情廢於今日之近教也。</p>
<p id="pX31p0292b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0292b11"/>舉譬格量三初舉譬問。</p>
<lb n="0292b12"/>
<p id="pX31p0292b1201">譬如五百千萬億
(至)
思惟校計知其數不。</p>
<lb n="0292b13"/>
<p id="pX31p0292b1301" rend="margin-left:1em">餘經明數多但以不可說塵沙等為喻以彼方此
<lb n="0292b14"/>此則為多何者今經喻於遠壽直下塵被點之界
<lb n="0292b15"/>
<anchor xml:id="begd1e37204"/>已<anchor xml:id="endd1e37204"/>不可說況不下塵之界寧當可說下塵不下塵
<lb n="0292b16"/>之界尚不可說下塵不下塵世界之塵豈可說耶
<lb n="0292b17"/>況下文云復過於此又寧可說耶。</p>
<p id="pX31p0292b1714" type="inline" rend="margin-left:1em">○那由他此云
<lb n="0292b18"/>萬億阿僧祇此云無數。</p>
<p id="pX31p0292b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答不知。</p>
<lb n="0292b19"/>
<p id="pX31p0292b1901">彌勒菩薩等俱白佛言
(至)
如是諸世界無量無邊。</p>
<lb n="0292b20"/>
<p id="pX31p0292b2001" rend="margin-left:1em">答中舉三人不知也阿惟越致亦名阿<g ref="CB16014"/>䟦致此
<lb n="0292b21"/>云不退轉<anchor xml:id="begd1e37238"/>已<anchor xml:id="endd1e37238"/>如前釋。</p>
<p id="pX31p0292b2109" type="inline" rend="margin-left:1em">△三合顯遠。</p>
<lb n="0292b22"/>
<p id="pX31p0292b2201">爾時佛告大菩薩眾
(至)
百千萬億那由他阿僧祇劫。</p>
<lb n="0292b23"/>
<p id="pX31p0292b2301" rend="margin-left:1em">此合顯出長遠也妙樂引僧傳云準羅什舊經無
<lb n="0292b24"/>一塵一劫四字有齊高僧曇副誦經感夢云少一
<lb n="0292c01"/>句後果得之若金光明云一切海水可知滴數無
<lb n="0292c02"/>有能知如來之壽此亦明未來之壽非過去也若
<lb n="0292c03"/>引證此殊不相應。</p>
<p id="pX31p0292c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二益物所宜三初益物之處。</p>
<lb n="0292c04"/>
<p id="pX31p0292c0401">自從是來我常在此娑婆世界
(至)
導利眾生。</p>
<lb n="0292c05"/>
<p id="pX31p0292c0501" rend="margin-left:1em">此過去益物所宜須顯處者上引譬中既言成佛
<lb n="0292c06"/>甚久未審久居何處故云常在此土及餘他國而
<lb n="0292c07"/>作佛事妙樂云益物處者此之娑婆即本應身所
<lb n="0292c08"/>居之土今日迹居不移於本但今昔時異見燒者
<lb n="0292c09"/>謂近照本者達遠故經云大火所燒時我此土安
<lb n="0292c10"/>隱常在靈鷲山及餘諸住處豈離伽耶別求常寂
<lb n="0292c11"/>非寂光外別有娑婆。</p>
<p id="pX31p0292c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△二拂迹上疑。</p>
<lb n="0292c12"/>
<p id="pX31p0292c1201">諸善男子於是中間
(至)
如是皆以方便分別。</p>
<lb n="0292c13"/>
<p id="pX31p0292c1301" rend="margin-left:1em">昔見諸教所說處處行因不同即是疑因又見處
<lb n="0292c14"/>處得記不同即是疑果如此行因得記之說皆不
<lb n="0292c15"/>知是果後方便故生於疑也今拂除此疑故指然
<lb n="0292c16"/>燈佛時行因即拂因疑又指然燈佛時得記及入
<lb n="0292c17"/>涅槃即拂果疑如此因果非復一條皆成方便非
<lb n="0292c18"/>實說也故名拂疑又復言其者即是中間施化之
<lb n="0292c19"/>其耳葢佛昔於然燈佛世為菩薩之時自入涅槃
<lb n="0292c20"/>不得云是然燈涅槃也妙樂云經文先舉事竟結
<lb n="0292c21"/>云皆是方便即名為拂昔於諸教雖見不同而生
<lb n="0292c22"/>於疑乃不知是果後方便等及如是示差別意即
<lb n="0292c23"/>說值然燈等及在然燈之世入涅槃也。</p>
<p id="pX31p0292c2316" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正明
<lb n="0292c24"/>益宜二初感應。</p>
<lb n="0293a01"/>
<p id="pX31p0293a0101">諸善男子若有眾生
(至)
諸根利鈍隨應度。</p>
<lb n="0293a02"/>
<p id="pX31p0293a0201" rend="margin-left:1em">至我所者即是過去眾生漸頓兩機冥扣法身也
<lb n="0293a03"/>佛眼觀者即是久<anchor xml:id="begd1e37362"/>已<anchor xml:id="endd1e37362"/>成佛用佛眼鑑照無有遺差
<lb n="0293a04"/>將欲起於勝劣兩應而利益之善機凡有二力一
<lb n="0293a05"/>感人天華報二感佛道果報若以法眼觀知眾生
<lb n="0293a06"/>萬善緣其重輕各得華報不能究竟知其終得種
<lb n="0293a07"/>智果報若以佛眼圓照眾生萬善即能知其始因
<lb n="0293a08"/>末果此經一向明佛眼觀知眾生萬善究竟得佛
<lb n="0293a09"/>一大事出世之正意也信等諸根者即信進念定
<lb n="0293a10"/>慧五根也慧根即了因餘根即緣因此二善根各
<lb n="0293a11"/>有利鈍通攝頓漸機緣頓機利鈍即是圓別二教
<lb n="0293a12"/>之人漸機利鈍即是藏通二教之人又小乘根名
<lb n="0293a13"/>鈍大乘根名利又小乘根名利人天根名鈍十法
<lb n="0293a14"/>界眾生所有善根利鈍皆用為機不用惡法惡法
<lb n="0293a15"/>非緣了二因故也如來悉照十界善機隨所應度
<lb n="0293a16"/>而現形聲饒益也妙樂云問佛果既極如何亦得
<lb n="0293a17"/>名生機處答此中論機及辯利鈍故佛法界未是
<lb n="0293a18"/>佛果故彼玄文中十界交互以論機緣則果佛機
<lb n="0293a19"/>通在十界故也。</p>
<p id="pX31p0293a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二施化二初形聲兩益二初形
<lb n="0293a20"/>益二初非生現生。</p>
<lb n="0293a21"/>
<p id="pX31p0293a2101">處處自說名字不同年紀大小。</p>
<lb n="0293a22"/>
<p id="pX31p0293a2201" rend="margin-left:1em">處處者竪論即過去之處處行因國土也橫論即
<lb n="0293a23"/>昔日十方國土也名字不同者形即現矣則有名
<lb n="0293a24"/>字因名召體機有大小形有勝劣劣是劣應即三
<lb n="0293b01"/>十二相之身被藏通二教之機勝是勝應即八萬
<lb n="0293b02"/>四千相好之身被別圓二教之機此約示現佛法
<lb n="0293b03"/>界身名字不同若現九法界身名字不同無量無
<lb n="0293b04"/>邊可以意得年紀大小者此明壽命長短大即勝
<lb n="0293b05"/>應小即劣應劣應現壽有量勝應現壽無量此皆
<lb n="0293b06"/>隨所應度為其現身及命長短耳。</p>
<p id="pX31p0293b0614" type="inline" rend="margin-left:1em">△二非滅現滅。</p>
<lb n="0293b07"/>
<p id="pX31p0293b0701">亦復現言當入涅槃。</p>
<lb n="0293b08"/>
<p id="pX31p0293b0801" rend="margin-left:1em">應以滅度而得度者即現滅度令其戀仰而得解
<lb n="0293b09"/>脫也。</p>
<p id="pX31p0293b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聲益。</p>
<lb n="0293b10"/>
<p id="pX31p0293b1001">又以種種方便說微妙法。</p>
<lb n="0293b11"/>
<p id="pX31p0293b1101" rend="margin-left:1em">小身短壽即是說於漸教故言種種方便大身長
<lb n="0293b12"/>壽即是說於頓教故言說微妙法。</p>
<p id="pX31p0293b1214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二得益歡喜。</p>
<lb n="0293b13"/>
<p id="pX31p0293b1301">能令眾生發歡喜心。</p>
<lb n="0293b14"/>
<p id="pX31p0293b1401" rend="margin-left:1em">雖初用漸終令入大故言能令歡喜仍此歡喜即
<lb n="0293b15"/>是施化得益佛依四悉檀施形聲兩益眾生獲於
<lb n="0293b16"/>四利稱機則喜乖機則惱今既稱機得益故歡喜
<lb n="0293b17"/>也。</p>
<p id="pX31p0293b1702" type="inline" rend="margin-left:1em">△二現在益物二初明機感。</p>
<lb n="0293b18"/>
<p id="pX31p0293b1801">諸善男子如來見諸眾生樂於小法德薄垢重者。</p>
<lb n="0293b19"/>
<p id="pX31p0293b1901" rend="margin-left:1em">如來見者即佛眼照也諸眾生樂小法者即所見
<lb n="0293b20"/>之機也南岳師云樂小者非小乘人也乃是樂近
<lb n="0293b21"/>說者為小耳今當通說之所謂貪愛二十五有即
<lb n="0293b22"/>人天之機貪著涅槃求自解脫即二乘之機樂於
<lb n="0293b23"/>漸次迂迴佛道即三教菩薩之機此等眾機來至
<lb n="0293b24"/>我所皆名樂小法也德薄者緣了二善功用微劣
<lb n="0293c01"/>也垢重者見思二惑未除也此約迹門名樂小法
<lb n="0293c02"/>若約本門說者樂聞出釋氏宮近成之小不欲樂
<lb n="0293c03"/>聞長遠久成之大故言樂小此等小心非始今日
<lb n="0293c04"/>若先樂大佛即不說始成說始成者皆為樂小法
<lb n="0293c05"/>者耳妙樂云德薄垢重者其人未有實教二因故
<lb n="0293c06"/>也。</p>
<p id="pX31p0293c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明應化二初非生現生二初正明二初現
<lb n="0293c07"/>生。</p>
<lb n="0293c08"/>
<p id="pX31p0293c0801">為是人說我少出家得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0293c09"/>
<p id="pX31p0293c0901" rend="margin-left:1em">此文科云現生者迹現於生也前明利鈍之機來
<lb n="0293c10"/>感法身今即現勝劣兩應劣應應鈍根勝應應利
<lb n="0293c11"/>根此兩應並有生法二身生劣應生身生者以正
<lb n="0293c12"/>慧託胎出生行七步乃至六年苦行<anchor xml:id="begd1e37549"/>已<anchor xml:id="endd1e37549"/>還是也劣
<lb n="0293c13"/>應法身生者即三十四心斷結習盡所得五分法
<lb n="0293c14"/>身是也勝應生身生者如華嚴等經說與諸菩薩
<lb n="0293c15"/>處摩耶胎常說大乘之法出生十方各行七步是
<lb n="0293c16"/>也勝應法身生者於寂滅道場金剛後心斷無明
<lb n="0293c17"/>惑盡得妙覺相應慧窮照法性萬德種智圓明普
<lb n="0293c18"/>備是也出家者劣應出分段生死家勝應出分段
<lb n="0293c19"/>變易二種生死家也得菩提者劣應得有作四諦
<lb n="0293c20"/>所發無漏盡無生智名為菩提勝應即照三諦一
<lb n="0293c21"/>實之道一切種智為菩提也妙樂云若約兩處成
<lb n="0293c22"/>相即曉藏通二身是劣應別圓二身是勝應也雖
<lb n="0293c23"/>云兩應各有生法二身然劣應之上五分法身義
<lb n="0293c24"/>同生身勝應之上雖云生身義同法身補註云小
<lb n="0294a01"/>乘之教不談常住五分法身終歸<g ref="CB01926"/>滅故義同生
<lb n="0294a02"/>身大乘既談常住應全法性而起法性不滅應亦
<lb n="0294a03"/>常住故王宮誕迹非生現生<g ref="CB15112"/>林澄神非滅現滅
<lb n="0294a04"/>故義同法身。</p>
<p id="pX31p0294a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二非生。</p>
<lb n="0294a05"/>
<p id="pX31p0294a0501">然我實成佛<anchor xml:id="begd1e37607"/>已<anchor xml:id="endd1e37607"/>來久遠若斯
(至)
令入佛道作如是說。</p>
<lb n="0294a06"/>
<p id="pX31p0294a0601" rend="margin-left:1em">此文科云非生者非始爾生也然我實成下正明
<lb n="0294a07"/>本實不生但天人修羅見此二種生法二身謂言
<lb n="0294a08"/>始生此則不然然我久<anchor xml:id="begd1e37625"/>已<anchor xml:id="endd1e37625"/>得此生法二身今日之
<lb n="0294a09"/>生非實生也故云久遠若斯若斯者如上譬之長
<lb n="0294a10"/>久也但以方便下明既非實生何故現生但為利
<lb n="0294a11"/>益樂小法人德薄垢重者使得佛道故言但以方
<lb n="0294a12"/>便教化眾生等非生而現生故云作如是說。</p>
<p id="pX31p0294a1218" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0294a13"/>利益二初形聲益。</p>
<lb n="0294a14"/>
<p id="pX31p0294a1401">諸善男子如來所演經典
(至)
或示<anchor xml:id="begd1e37652"/>己<anchor xml:id="endd1e37652"/>事或示他事。</p>
<lb n="0294a15"/>
<p id="pX31p0294a1501" rend="margin-left:1em">此明現生形聲益物也說即是聲教示即是形規
<lb n="0294a16"/>形聲不出自他若說法身是說<anchor xml:id="begd1e37665"/>己<anchor xml:id="endd1e37665"/>身若說應身是
<lb n="0294a17"/>說他身言值然燈佛即是說<anchor xml:id="begd1e37673"/>己<anchor xml:id="endd1e37673"/>身然燈佛是我師
<lb n="0294a18"/>即是說他身隨自意語是說<anchor xml:id="begd1e37682"/>己<anchor xml:id="endd1e37682"/>身隨他意語是說
<lb n="0294a19"/>他身示現正報是示<anchor xml:id="begd1e37690"/>己<anchor xml:id="endd1e37690"/>事示現依報是示他事。</p>
<p id="pX31p0294a1919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0294a20"/>二明不虗二初標不虗。</p>
<lb n="0294a21"/>
<p id="pX31p0294a2101">諸所言說皆實不虗。</p>
<lb n="0294a22"/>
<p id="pX31p0294a2201" rend="margin-left:1em">言說不虗雖偏據聲益聲必兼形故須雙釋言不
<lb n="0294a23"/>虗者漸頓二機稟此勝劣二應形聲之益不虗也
<lb n="0294a24"/>若約迹本二門論虗實者昔方便行未得實道之
<lb n="0294b01"/>益即是因虗執於近迹未得本地真實之益即是
<lb n="0294b02"/>果虗今聞迹門之說同入實相即得因中實益聞
<lb n="0294b03"/>本門之說即除執近之情得於長遠果地之實益
<lb n="0294b04"/>今得二實對昔二虗故言皆實不虗。</p>
<p id="pX31p0294b0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋不虗
<lb n="0294b05"/>二初照理不虗。</p>
<lb n="0294b06"/>
<p id="pX31p0294b0601">所以者何如來如實知見三界之相。</p>
<lb n="0294b07"/>
<p id="pX31p0294b0701" rend="margin-left:1em">此下總釋益物不虗今先釋形益不虗此中六句
<lb n="0294b08"/>顯於應身不離法身法身無形亦無起滅眾生有
<lb n="0294b09"/>起滅之機感於法身如來願力應同起滅起滅之
<lb n="0294b10"/>見出自眾生故約三界以明諸句言如實知見者
<lb n="0294b11"/>即是實智如理而照三界之實實則無三界之因
<lb n="0294b12"/>相也妙樂云此中六句明今日應身即是久成法
<lb n="0294b13"/>身不思議一故云照理等無因相者若準下句無
<lb n="0294b14"/>二死應云無二種三界之因相也。</p>
<lb n="0294b15"/>
<p id="pX31p0294b1501">無有生死。</p>
<lb n="0294b16"/>
<p id="pX31p0294b1601" rend="margin-left:1em">無有分段變易二種生死之苦果也。</p>
<lb n="0294b17"/>
<p id="pX31p0294b1701">若退若出。</p>
<lb n="0294b18"/>
<p id="pX31p0294b1801" rend="margin-left:1em">有五住集名退有二死果名出結上無二死家之
<lb n="0294b19"/>因果也如來至此是第一句。</p>
<lb n="0294b20"/>
<p id="pX31p0294b2001">亦無在世及滅度者。</p>
<lb n="0294b21"/>
<p id="pX31p0294b2101" rend="margin-left:1em">亦無在生死之世及入涅槃之滅此二俱滅故云
<lb n="0294b22"/>亦無等此是第二句。</p>
<lb n="0294b23"/>
<p id="pX31p0294b2301">非實非虗。</p>
<lb n="0294b24"/>
<p id="pX31p0294b2401" rend="margin-left:1em">非於滅度之實非於生死之虗也此是第三句。</p>
<lb n="0294c01"/>
<p id="pX31p0294c0101">非如非異。</p>
<lb n="0294c02"/>
<p id="pX31p0294c0201" rend="margin-left:1em">非於世間之隔異非於出世之真如葢六道眾生
<lb n="0294c03"/>見三界為異二乘見三界為如如即空也佛見三
<lb n="0294c04"/>界非如非異雙照如異如上四句是明中道也。</p>
<lb n="0294c05"/>
<p id="pX31p0294c0501">不如三界見於三界。</p>
<lb n="0294c06"/>
<p id="pX31p0294c0601" rend="margin-left:1em">不如二種三界眾生所見三界之相妙樂云不如
<lb n="0294c07"/>三界者如者同也佛具權實二智必不同彼二種
<lb n="0294c08"/>三界眾生所見三界二邊因果之相二種三界者
<lb n="0294c09"/>三界名通通界內外若界外立三界名者以外準
<lb n="0294c10"/>內故也中理未窮通名見惑通三界也變易土中
<lb n="0294c11"/>勝妙五塵名欲界思不思議法塵名上界思淨名
<lb n="0294c12"/>疏中委出其相此是第五句。</p>
<lb n="0294c13"/>
<p id="pX31p0294c1301">如斯之事如來明見無有錯謬。</p>
<lb n="0294c14"/>
<p id="pX31p0294c1401" rend="margin-left:1em">唯佛內具實智之用故如實窮照三界之實亦是
<lb n="0294c15"/>隨自意語亦是或說<anchor xml:id="begd1e37896"/>己<anchor xml:id="endd1e37896"/>身之事故大品云第一義
<lb n="0294c16"/>中無所分別也如來實智雖無分別不妨以權智
<lb n="0294c17"/>如量知見三界之相即同三界眾生之見雖無二
<lb n="0294c18"/>死而隨他意示二死身說有二死雖無退無出而
<lb n="0294c19"/>隨他意說有退出雖亦無在世及滅度者而隨他
<lb n="0294c20"/>意示生世間示入涅槃說有在世有得滅者雖無
<lb n="0294c21"/>實而說涅槃之實雖無虗而說三界之虗雖無三
<lb n="0294c22"/>世之異而說有異雖無真諦之如而說有如同於
<lb n="0294c23"/>三界見於三界皆是隨他意語名為說他身事示
<lb n="0294c24"/>他身事如來二智明審二諦所以形聲兩益皆實
<lb n="0295a01"/>不虗也妙樂云既總云如斯覽前所照通成一見
<lb n="0295a02"/>故皆重牒前五實句共成權實二智之相故前實
<lb n="0295a03"/>智唯照實境今加權智隨物見權明非見而見即
<lb n="0295a04"/>二智不二也。</p>
<p id="pX31p0295a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">△二稱機不虗二初機感。</p>
<lb n="0295a05"/>
<p id="pX31p0295a0501">以諸眾生有種種性
(至)
種種憶想分別故。</p>
<lb n="0295a06"/>
<p id="pX31p0295a0601" rend="margin-left:1em">以諸眾生根機利鈍漸頓不同性欲行智種種差
<lb n="0295a07"/>別欲令增諸善根故說<anchor xml:id="begd1e37959"/>己<anchor xml:id="endd1e37959"/>他之教不虗因緣譬喻
<lb n="0295a08"/>也性者漸頓根性各有種種故須用為人悉檀生
<lb n="0295a09"/>諸善根善根猶是性欲者漸頓二機若種種欲樂
<lb n="0295a10"/>不同此須用世界悉檀隨其樂欲皆令歡喜行者
<lb n="0295a11"/>隨其樂欲而修諸行此須用為人悉檀生其宿善
<lb n="0295a12"/>若行中好多愛著致有妨障此須用對治悉檀破
<lb n="0295a13"/>其現惡憶想是智慧即相似解漸頓二機居內外
<lb n="0295a14"/>凡位有諸善根故欲樂欲樂故修行修行故得相
<lb n="0295a15"/>似解此須用第一義悉檀隨其所得憶想之解更
<lb n="0295a16"/>為說法令得入理乃至初地欲樂脩行二地之時
<lb n="0295a17"/>亦憶想二地之境即是念想若發生二地真解即
<lb n="0295a18"/>是念想觀除言語法滅乃至妙覺果佛方得究竟
<lb n="0295a19"/>離於憶想獲常寂照耳妙樂云問應云初住何云
<lb n="0295a20"/>初地答從漸頓來且寄地位耳。</p>
<p id="pX31p0295a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">△二施化。</p>
<lb n="0295a21"/>
<p id="pX31p0295a2101">欲令生諸善根
(至)
所作佛事未曾暫廢。</p>
<lb n="0295a22"/>
<p id="pX31p0295a2201" rend="margin-left:1em">此正對機施<anchor xml:id="begd1e38010"/>己<anchor xml:id="endd1e38010"/>他聲益欲令漸頓之機生種種善
<lb n="0295a23"/>根故現若干<anchor xml:id="begd1e38018"/>己<anchor xml:id="endd1e38018"/>他身事若干<anchor xml:id="begd1e38024"/>己<anchor xml:id="endd1e38024"/>他聲教若干因緣
<lb n="0295a24"/>譬喻也若對漸機以三藏四門若干因緣譬喻於
<lb n="0295b01"/>一一門中復有若干通教四門亦如是若對頓機
<lb n="0295b02"/>如別圓亦各四門若干種種如淨名三十二菩薩
<lb n="0295b03"/>各說入不二法門華嚴中種種行類相貌皆為別
<lb n="0295b04"/>圓根機施若干譬喻言辭說法也所作佛事未曾
<lb n="0295b05"/>暫廢者總結不虗也如上若干<anchor xml:id="begd1e38048"/>己<anchor xml:id="endd1e38048"/>他形聲皆令眾
<lb n="0295b06"/>生入佛知見不為人天二乘小事故云佛事若一
<lb n="0295b07"/>人獨得滅度餘人不得者所作佛事即為有廢廢
<lb n="0295b08"/>即眾生不得實益豈得云皆實不虗今七方便咸
<lb n="0295b09"/>入一實所以得云皆實不虗佛事無廢。</p>
<p id="pX31p0295b0916" type="inline" rend="margin-left:1em">△二非滅
<lb n="0295b10"/>現滅二初正明二初明本實不滅二初明果位常。</p>
<lb n="0295b11"/>
<p id="pX31p0295b1101">如是我成佛<anchor xml:id="begd1e38076"/>已<anchor xml:id="endd1e38076"/>來甚大久遠
(至)
常住不滅。</p>
<lb n="0295b12"/>
<p id="pX31p0295b1201" rend="margin-left:1em">成佛是果甚大久遠等是常常故不滅既其不滅
<lb n="0295b13"/>益至未來故寄此四字明未來大勢威猛常住益
<lb n="0295b14"/>物也。</p>
<p id="pX31p0295b1403" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉因況果。</p>
<lb n="0295b15"/>
<p id="pX31p0295b1501">諸善男子我本行菩薩道
(至)
今猶未盡復倍上數。</p>
<lb n="0295b16"/>
<p id="pX31p0295b1601" rend="margin-left:1em">此舉因況果以明常住也葢佛脩圓因登初住時
<lb n="0295b17"/>
<anchor xml:id="begd1e38113"/>已<anchor xml:id="endd1e38113"/>得常壽常壽叵盡<anchor xml:id="begd1e38119"/>已<anchor xml:id="endd1e38119"/>倍上無量阿僧祇劫之數
<lb n="0295b18"/>況果壽耶譬如太子時祿<anchor xml:id="begd1e38127"/>已<anchor xml:id="endd1e38127"/>不可盡況登尊極祿
<lb n="0295b19"/>用寧可盡乎妙樂云舉因況果者明佛本行菩薩
<lb n="0295b20"/>道時所感因壽尚自未盡況果壽耶故知以不盡
<lb n="0295b21"/>之因壽況不盡之果壽以明因果俱常也。</p>
<p id="pX31p0295b2117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明
<lb n="0295b22"/>迹中唱滅。</p>
<lb n="0295b23"/>
<p id="pX31p0295b2301">然今非實滅度而便唱言當取滅度。</p>
<lb n="0295b24"/>
<p id="pX31p0295b2401" rend="margin-left:1em">迹中三身並有非滅唱滅之義法身非滅唱滅者
<lb n="0295c01"/>如淨名云法本不生故無可滅即是法身非滅義
<lb n="0295c02"/>又云是寂滅義即是唱滅也報身非滅唱滅者誰
<lb n="0295c03"/>有智慧誰有煩惱而言智慧能破即是報身非滅
<lb n="0295c04"/>義眾生未了聞此便謂其即是佛而生憍恣不復
<lb n="0295c05"/>修道故復唱言道能滅惑即是唱滅也應身非滅
<lb n="0295c06"/>唱滅者應是法報之用體既無滅用豈有窮即應
<lb n="0295c07"/>身非滅義但為眾生若常見佛則生憍恣故唱我
<lb n="0295c08"/>於今夜當取滅度即是唱滅也。</p>
<p id="pX31p0295c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二利益二初不
<lb n="0295c09"/>滅眾生有損二初不滅有損。</p>
<lb n="0295c10"/>
<p id="pX31p0295c1001">如來以是方便教化眾生
(至)
入於憶想妄見網中。</p>
<lb n="0295c11"/>
<p id="pX31p0295c1101" rend="margin-left:1em">此科云不滅有損者如前樂小法人見佛常在不
<lb n="0295c12"/>種善根貧窮下賤不生真中二善故無益不斷見
<lb n="0295c13"/>思無明二惡則有損五欲即思惑憶想即見惑由
<lb n="0295c14"/>此眾生垢重故須唱滅不唱滅則二惡生而不滅
<lb n="0295c15"/>二善損而不生也。</p>
<p id="pX31p0295c1508" type="inline" rend="margin-left:1em">△二廣釋不滅。</p>
<lb n="0295c16"/>
<p id="pX31p0295c1601">若見如來常在不滅
(至)
不能生難遭之想恭敬之心。</p>
<lb n="0295c17"/>
<p id="pX31p0295c1701" rend="margin-left:1em">若見佛常在世便起憍怠故有損不能生恭敬故
<lb n="0295c18"/>無益憍恣即增見惑厭怠即生思惑不生難遭想
<lb n="0295c19"/>即不能生見諦解故不能斷見不恭敬即不能生
<lb n="0295c20"/>思惟道故不能斷思為是義故宜應現滅也又若
<lb n="0295c21"/>聞三佛不滅悉有憍恣義聞法身不滅者便謂眾
<lb n="0295c22"/>生如彌勒如一如無二如由是生於憍心上慢謂
<lb n="0295c23"/>一切煩惱本自不生今亦無滅何須修道即便恣
<lb n="0295c24"/>情放逸為是唱言法身是寂滅義聞報身不滅者
<lb n="0296a01"/>便謂一切眾生即涅槃相涅槃相即煩惱相由是
<lb n="0296a02"/>復起慢恣不復脩善懈怠放逸為是唱言報身智
<lb n="0296a03"/>慧能滅煩惱應身非滅現滅易解眾生由聞此唱
<lb n="0296a04"/>滅便於三佛生難遭想起恭敬心也。</p>
<p id="pX31p0296a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">△二唱滅於
<lb n="0296a05"/>物有益二初歎佛難值。</p>
<lb n="0296a06"/>
<p id="pX31p0296a0601">是故如來以方便說比丘當知諸佛出世難可值遇。</p>
<lb n="0296a07"/>
<p id="pX31p0296a0701" rend="margin-left:1em">三佛並難值眾生樂著小法見思障重聞三身不
<lb n="0296a08"/>滅則不脩道故難得契會於佛也。</p>
<p id="pX31p0296a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋難值意。</p>
<lb n="0296a09"/>
<p id="pX31p0296a0901">所以者何諸薄德人
(至)
雖不實滅而言滅度。</p>
<lb n="0296a10"/>
<p id="pX31p0296a1001" rend="margin-left:1em">若見三佛其人多善少惡不為斯人唱滅是人見
<lb n="0296a11"/>佛常在靈山也或不見佛其人障重善輕為說三
<lb n="0296a12"/>佛難會眾生聞之便作是念三佛雖復非生非滅
<lb n="0296a13"/>必須生善滅惡乃得證見此事不易故云難遭也
<lb n="0296a14"/>心懷戀慕等者此明現滅無損滅於見思名無損
<lb n="0296a15"/>種善根名有益也△二總結不虗三初明先近後
<lb n="0296a16"/>遠。</p>
<lb n="0296a17"/>
<p id="pX31p0296a1701">又善男子諸佛如來法皆如是。</p>
<lb n="0296a18"/>
<p id="pX31p0296a1801" rend="margin-left:1em">此明諸佛出五濁必先三後一先近後遠也。</p>
<p id="pX31p0296a1818" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0296a19"/>明為化眾生。</p>
<lb n="0296a20"/>
<p id="pX31p0296a2001">為度眾生。</p>
<lb n="0296a21"/>
<p id="pX31p0296a2101" rend="margin-left:1em">△三明皆非虗妄。</p>
<lb n="0296a22"/>
<p id="pX31p0296a2201">皆實不虗。</p>
<lb n="0296a23"/>
<p id="pX31p0296a2301" rend="margin-left:1em">△二譬說二初開譬二初良醫治子譬譬上三世
<lb n="0296a24"/>應化所宜三初醫遠行譬譬過去益物二初譬應
<lb n="0296b01"/>化二初超譬應化。</p>
<lb n="0296b02"/>
<p id="pX31p0296b0201">譬如良醫智慧聰達明鍊方藥善治眾病。</p>
<lb n="0296b03"/>
<p id="pX31p0296b0301" rend="margin-left:1em">此超譬上我以佛眼觀有能應之智也良醫者良
<lb n="0296b04"/>善也喻佛內有三達五眼即是八術妙得藥性外
<lb n="0296b05"/>識一切眾生起病之根源也智慧者權實二智深
<lb n="0296b06"/>知二諦也聰達者五眼鑒機頓漸不差也十二部
<lb n="0296b07"/>教文理甚深如明鍊方藥依四悉檀徧知頓漸眾
<lb n="0296b08"/>生煩惱之病如善治眾病也醫有十種一者治病
<lb n="0296b09"/>病增無損或時致死譬空見外道恣意行惡教人
<lb n="0296b10"/>起邪見斷善根法身既亡慧命亦死二者治病不
<lb n="0296b11"/>增不損譬有見苦行外道投巖赴火苦行行善不
<lb n="0296b12"/>得禪定不能斷諸結使即是不損亦不能斷善即
<lb n="0296b13"/>是不增也三者治病損而無增但世醫所治差<anchor xml:id="begd1e38370"/>已<anchor xml:id="endd1e38370"/>
<lb n="0296b14"/>還復發即是修世禪斷結使之外道也四者治病
<lb n="0296b15"/>能令差<anchor xml:id="begd1e38380"/>已<anchor xml:id="endd1e38380"/>不復發而所治不徧即二乘人止治一
<lb n="0296b16"/>兩種有緣者不能徧治一切也五者雖能兼徧而
<lb n="0296b17"/>無巧術用治苦痛釋論呼為拙度即是藏教六度
<lb n="0296b18"/>菩薩慈悲廣治也六者治病妙術治無痛惱而不
<lb n="0296b19"/>能治必死之人譬通教菩薩用體法空但治有反
<lb n="0296b20"/>復凡夫不治焦種二乘也七者雖治難愈之病而
<lb n="0296b21"/>不能一時治一切病即是別教地前菩薩也八者
<lb n="0296b22"/>能一時治一切病而不能令平復如本即是圓教
<lb n="0296b23"/>初心十信也九者能徧治一切亦能令其平復如
<lb n="0296b24"/>本而不能令過本即是圓教初住乃至金剛心也
<lb n="0296c01"/>十者一時治一切病即能令其平復又使過本即
<lb n="0296c02"/>是如來前三種是舊醫後七並客醫妙樂云前之
<lb n="0296c03"/>三種亦稱醫者佛未出時一切外道皆自謂出家
<lb n="0296c04"/>各自領眾故也涅槃經中唯以如來對彼外道稱
<lb n="0296c05"/>為新醫又佛未出世之先輪王以十善治世亦稱
<lb n="0296c06"/>舊醫先舊為主後來稱客故名客醫無量義經云
<lb n="0296c07"/>醫王大醫王者第八九醫通得名王唯第十醫獨
<lb n="0296c08"/>名大王。</p>
<p id="pX31p0296c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">△二追譬機感。</p>
<lb n="0296c09"/>
<p id="pX31p0296c0901">其人多諸子息若十二十乃至百數。</p>
<lb n="0296c10"/>
<p id="pX31p0296c1001" rend="margin-left:1em">其人喻佛也多諸子息等者若十是聲聞二十是
<lb n="0296c11"/>支佛百數是菩薩且置二乘別明菩薩之子凡有
<lb n="0296c12"/>三種子義一正因之子就一切眾生皆有正緣了
<lb n="0296c13"/>三因佛性即是佛子故云其中眾生悉是吾子又
<lb n="0296c14"/>今文云多諸子息也約十心數法即有百子心王
<lb n="0296c15"/>為正因佛性慧是了因佛性餘九相扶起屬緣因
<lb n="0296c16"/>佛性一數起時九數扶助如是成百一切眾生雖
<lb n="0296c17"/>具三因以了因未曾發心緣因未曾加行悉屬正
<lb n="0296c18"/>因佛子也二緣因之子如十六王子覆講法華時
<lb n="0296c19"/>聞法者亦生微解即成了因性在昔微能脩行為
<lb n="0296c20"/>緣因性正因性為本雖亦有三因且就昔日結緣
<lb n="0296c21"/>並屬緣因資發今日一實之解故得結緣為佛子
<lb n="0296c22"/>也百子之義此約十信一信起時即具餘九還有
<lb n="0296c23"/>百信名百子也三了因之子即是今日聞法華經
<lb n="0296c24"/>安住實智中我定當作佛從佛口生得佛法分名
<lb n="0297a01"/>為真子此亦有三因今既顯了見於佛性並屬了
<lb n="0297a02"/>因佛子百子之義還將十信相似之百入於初住
<lb n="0297a03"/>為分證之百名百子也今文明百子不取了因子
<lb n="0297a04"/>了因子自屬下不失心服藥中明之妙樂云入初
<lb n="0297a05"/>住位名為了故發心<anchor xml:id="begd1e38489"/>已<anchor xml:id="endd1e38489"/>後訖至住前皆名為緣。</p>
<p id="pX31p0297a0519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0297a06"/>二譬現滅。</p>
<lb n="0297a07"/>
<p id="pX31p0297a0701">以有事緣遠至餘國。</p>
<lb n="0297a08"/>
<p id="pX31p0297a0801" rend="margin-left:1em">此譬過去應化中現滅也以此土機生彼方緣熟
<lb n="0297a09"/>此見應滅彼見應生名遠至餘國。</p>
<p id="pX31p0297a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">△二還<anchor xml:id="begd1e38514"/>已<anchor xml:id="endd1e38514"/>復去
<lb n="0297a10"/>譬現在應化二初譬機感。</p>
<lb n="0297a11"/>
<p id="pX31p0297a1101">諸子於後飲他毒藥藥發悶亂宛轉於地。</p>
<lb n="0297a12"/>
<p id="pX31p0297a1201" rend="margin-left:1em">此下譬現在應化益物今正譬上機應相關見諸
<lb n="0297a13"/>德薄垢重眾生於佛滅後樂著邪師之法故云飲
<lb n="0297a14"/>他毒藥不知出世之要道故云悶亂輪轉諸趣墮
<lb n="0297a15"/>在三界故云踠轉於地妙樂云望出世法故且云
<lb n="0297a16"/>地。</p>
<p id="pX31p0297a1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬應化二初非生現生二初譬形聲益二
<lb n="0297a17"/>初譬形益。</p>
<lb n="0297a18"/>
<p id="pX31p0297a1801">是時其父還來歸家
(至)
願見救療更賜壽命。</p>
<lb n="0297a19"/>
<p id="pX31p0297a1901" rend="margin-left:1em">此下譬非生現生今譬形益父歸家者譬佛復應
<lb n="0297a20"/>生此土也信受邪師之法名為飲毒失心者貪著
<lb n="0297a21"/>三界五欲失先所種三乘善根不成大小機感佛
<lb n="0297a22"/>為是人故非滅唱滅也又有雖著五欲而不失三
<lb n="0297a23"/>乘善根有大小機感佛為是人故非生現生也遙
<lb n="0297a24"/>見者明佛出世時眾生亦見佛色身但為見思障
<lb n="0297b01"/>五分不得親奉法身故云遙也見聞佛出皆有喜
<lb n="0297b02"/>敬之事故云皆大歡喜等經文梵王請等例是求
<lb n="0297b03"/>救之辭也。</p>
<p id="pX31p0297b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬聲益二初譬佛受請轉二諦法
<lb n="0297b04"/>輪。</p>
<lb n="0297b05"/>
<p id="pX31p0297b0501">父見子等苦惱如是
(至)
擣篩和合與子令服。</p>
<lb n="0297b06"/>
<p id="pX31p0297b0601" rend="margin-left:1em">科云轉二諦法輪應云三諦二諦名通三諦則別
<lb n="0297b07"/>今捨別從通即頓中二諦也諸經方者即十二部
<lb n="0297b08"/>教也藥草即教中所詮八萬法門也從佛出十二
<lb n="0297b09"/>部經此出頓藥草也從佛出九部修多羅此出漸
<lb n="0297b10"/>藥草也色者譬戒戒防身口事相彰顯故如色香
<lb n="0297b11"/>者譬定功德妙香熏一切也味者譬慧能得理味
<lb n="0297b12"/>也又色是般若照了法性之色分明無礙也香是
<lb n="0297b13"/>解脫斷德離臭也味是法身理味也三法不縱不
<lb n="0297b14"/>橫名祕密藏依教修行得入此藏也漸頓通皆具
<lb n="0297b15"/>戒定慧今文從別且屬圓頓若漸教說三乘空三
<lb n="0297b16"/>昧力如擣無相三昧如篩無作三昧如合一一三
<lb n="0297b17"/>昧具戒定慧又空觀如擣假觀如篩中觀如合此
<lb n="0297b18"/>三觀各不離戒定慧將此法與漸頓眾生修行故
<lb n="0297b19"/>名令服也。</p>
<p id="pX31p0297b1905" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬佛將此誡勸兩門化二初勸門。</p>
<lb n="0297b20"/>
<p id="pX31p0297b2001">而作是言此大良藥色香美味皆悉具足汝等可服。</p>
<lb n="0297b21"/>
<p id="pX31p0297b2101" rend="margin-left:1em">△二誡門。</p>
<lb n="0297b22"/>
<p id="pX31p0297b2201">速除苦惱無復眾患。</p>
<lb n="0297b23"/>
<p id="pX31p0297b2301" rend="margin-left:1em">佛將勸誡二教令諸眾生服法藥也。</p>
<p id="pX31p0297b2315" type="inline" rend="margin-left:1em">△二譬益不
<lb n="0297b24"/>虗。</p>
<lb n="0297c01"/>
<p id="pX31p0297c0101">其諸子中不失心者
(至)
即便服之病盡除愈。</p>
<lb n="0297c02"/>
<p id="pX31p0297c0201" rend="margin-left:1em">此云諸子即上所明三子中了因之子也既不失
<lb n="0297c03"/>心服藥病差即譬上皆實不虗也。</p>
<p id="pX31p0297c0314" type="inline" rend="margin-left:1em">△二非滅現滅
<lb n="0297c04"/>二初不久應死譬二初唱死之由譬。</p>
<lb n="0297c05"/>
<p id="pX31p0297c0501">餘失心者見其父來
(至)
如是好藥而不肯服。</p>
<lb n="0297c06"/>
<p id="pX31p0297c0601" rend="margin-left:1em">此譬現滅之由正由眾生薄德見佛常在但增憍
<lb n="0297c07"/>恣而不脩行即是不肯服藥也。</p>
<p id="pX31p0297c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正唱應死譬
<lb n="0297c08"/>二初擬去住譬。</p>
<lb n="0297c09"/>
<p id="pX31p0297c0901">我今當設方便令服此藥。</p>
<lb n="0297c10"/>
<p id="pX31p0297c1001" rend="margin-left:1em">譬上住世有損現滅有益當設方便當即擬也。</p>
<p id="pX31p0297c1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0297c11"/>二唱應死譬。</p>
<lb n="0297c12"/>
<p id="pX31p0297c1201">即作是言汝等當知
(至)
遣使還告汝父<anchor xml:id="begd1e38716"/>已<anchor xml:id="endd1e38716"/>死。</p>
<lb n="0297c13"/>
<p id="pX31p0297c1301" rend="margin-left:1em">正譬現滅化期將竟故云衰老死時<anchor xml:id="begd1e38727"/>已<anchor xml:id="endd1e38727"/>至者當入
<lb n="0297c14"/>涅槃也佛雖滅度留經教在世故云是好良藥今
<lb n="0297c15"/>留在此復至他國者即是此方現滅他方現生也
<lb n="0297c16"/>遣使等者四依菩薩語眾生云佛<anchor xml:id="begd1e38739"/>已<anchor xml:id="endd1e38739"/>滅度但留此
<lb n="0297c17"/>法我今宣弘汝當受行也後時眾生若無四依傳
<lb n="0297c18"/>述經法豈能自知佛<anchor xml:id="begd1e38750"/>已<anchor xml:id="endd1e38750"/>滅度故用四依是使人也。</p>
<lb n="0297c19"/>
<p id="pX31p0297c1901" rend="margin-left:1em">△二諸子醒悟譬二初現滅利益。</p>
<lb n="0297c20"/>
<p id="pX31p0297c2001">是時諸子聞父背喪
(至)
今者捨我遠喪他國。</p>
<lb n="0297c21"/>
<p id="pX31p0297c2101" rend="margin-left:1em">眾生因知父喪方能醒悟以譬如來現滅眾生方
<lb n="0297c22"/>脩行也。</p>
<p id="pX31p0297c2204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二未來機感。</p>
<lb n="0297c23"/>
<p id="pX31p0297c2301">自惟孤露無復恃怙
(至)
即取服之毒病皆愈。</p>
<lb n="0297c24"/>
<p id="pX31p0297c2401" rend="margin-left:1em">良由如來滅後眾生醒悟服藥脩行以作因緣能
<lb n="0298a01"/>感未來應化如遺教經云其未度者皆悉<anchor xml:id="begd1e38795"/>已<anchor xml:id="endd1e38795"/>作得
<lb n="0298a02"/>度因緣亦有現得感見非獨釋迦如普賢觀經云
<lb n="0298a03"/>精進苦到得見釋迦分身多寶東方善德等及七
<lb n="0298a04"/>佛世尊。</p>
<p id="pX31p0298a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">△三尋後來歸譬未來應化。</p>
<lb n="0298a05"/>
<p id="pX31p0298a0501">其父聞子悉<anchor xml:id="begd1e38816"/>已<anchor xml:id="endd1e38816"/>得差尋便來歸咸使見之。</p>
<lb n="0298a06"/>
<p id="pX31p0298a0601" rend="margin-left:1em">此譬未來益物父聞子差即成能感之機咸使見
<lb n="0298a07"/>之是起未來之應方將形聲兩益也妙樂云得差
<lb n="0298a08"/>之言不全惑斷但有三乘機及堪會者不論斷與
<lb n="0298a09"/>不斷皆名得差。</p>
<p id="pX31p0298a0907" type="inline" rend="margin-left:1em">△二治子實益譬譬上三世益物
<lb n="0298a10"/>不虗。</p>
<lb n="0298a11"/>
<p id="pX31p0298a1101">諸善男子於意云何
(至)
不也世尊。</p>
<lb n="0298a12"/>
<p id="pX31p0298a1201" rend="margin-left:1em">△二合譬三初合過去益物。</p>
<lb n="0298a13"/>
<p id="pX31p0298a1301">佛言我亦如是成佛<anchor xml:id="begd1e38858"/>已<anchor xml:id="endd1e38858"/>來
(至)
阿僧祇劫為眾生故。</p>
<lb n="0298a14"/>
<p id="pX31p0298a1401" rend="margin-left:1em">△二合現在益物。</p>
<lb n="0298a15"/>
<p id="pX31p0298a1501">以方便力言當滅度。</p>
<lb n="0298a16"/>
<p id="pX31p0298a1601" rend="margin-left:1em">△三合益物不虗。</p>
<lb n="0298a17"/>
<p id="pX31p0298a1701">亦無有能如法說我虗妄過者。</p>
<lb n="0298a18"/>
<p id="pX31p0298a1801" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初頌法說二初頌三世益物三初頌
<lb n="0298a19"/>過去三初頌成道<anchor xml:id="begd1e38899"/>已<anchor xml:id="endd1e38899"/>久。</p>
<lb n="0298a20"/>
<p id="pX31p0298a2001">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0298a21"/>
<p id="pX31p0298a2101">自我得佛來所經諸劫數無量百千萬億載阿僧祗。</p>
<lb n="0298a22"/>
<p id="pX31p0298a2201" rend="margin-left:1em">補註云百生千千生萬萬生億億生兆兆生京京
<lb n="0298a23"/>生秭秭生垓垓生壤壤生溝溝生㵎㵎生正正生
<lb n="0298a24"/>載也。</p>
<p id="pX31p0298a2403" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌中間益物。</p>
<lb n="0298b01"/>
<p id="pX31p0298b0101">常說法教化無數億眾生令入於佛道爾來無量劫。</p>
<lb n="0298b02"/>
<p id="pX31p0298b0201" rend="margin-left:1em">△三頌常住此處。</p>
<lb n="0298b03"/>
<p id="pX31p0298b0301">為度眾生故方便現涅槃
(至)
雖近而不見。</p>
<lb n="0298b04"/>
<p id="pX31p0298b0401" rend="margin-left:1em">△二頌現在二初頌非生現生。</p>
<lb n="0298b05"/>
<p id="pX31p0298b0501">眾見我滅度廣供養舍利
(至)
俱出靈鷲山。</p>
<lb n="0298b06"/>
<p id="pX31p0298b0601" rend="margin-left:1em">△二頌非滅現滅。</p>
<lb n="0298b07"/>
<p id="pX31p0298b0701">我時語眾生常在此不滅
(至)
但謂我滅度。</p>
<lb n="0298b08"/>
<p id="pX31p0298b0801" rend="margin-left:1em">△三頌未來四初頌未來機感。</p>
<lb n="0298b09"/>
<p id="pX31p0298b0901">我見諸眾生沒在於苦惱
(至)
乃出為說法。</p>
<lb n="0298b10"/>
<p id="pX31p0298b1001" rend="margin-left:1em">此下頌未來上長行但寄常住不滅四字今偈頌
<lb n="0298b11"/>則廣文為四科此一行半明未來機感。</p>
<p id="pX31p0298b1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌常
<lb n="0298b12"/>住不滅。</p>
<lb n="0298b13"/>
<p id="pX31p0298b1301">神通力如是於阿僧祇劫
(至)
散佛及大眾。</p>
<lb n="0298b14"/>
<p id="pX31p0298b1401" rend="margin-left:1em">常在靈鷲山此謂實報土也及餘諸住處者謂方
<lb n="0298b15"/>便有餘土即上餘國義也天人充滿者住行向三
<lb n="0298b16"/>十心是人十地是天擊天鼓者表佛無問自說也
<lb n="0298b17"/>雨曼陀羅華者表說賢聖位次也妙樂云若準餘
<lb n="0298b18"/>國指有餘土者報土須指他受用土若據常在之
<lb n="0298b19"/>言即屬自受用土若準頌文寶莊嚴之言即是本
<lb n="0298b20"/>時他受用土也。</p>
<p id="pX31p0298b2007" type="inline" rend="margin-left:1em">○他受用者即他報身所居之土
<lb n="0298b21"/>名實報土屬事也他報是勝應身從機感見故名
<lb n="0298b22"/>他報自受用土即自報身所居之土名常寂光屬
<lb n="0298b23"/>理也自報是智慧經云久脩業所得慧光照無量
<lb n="0298b24"/>是也。</p>
<p id="pX31p0298b2403" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明不見因緣。</p>
<lb n="0298c01"/>
<p id="pX31p0298c0101">我淨土不毀而眾見燒盡
(至)
不聞三寶名。</p>
<lb n="0298c02"/>
<p id="pX31p0298c0201" rend="margin-left:1em">△四明得見因緣。</p>
<lb n="0298c03"/>
<p id="pX31p0298c0301">諸有脩功德柔和質直者
(至)
久脩業所得。</p>
<lb n="0298c04"/>
<p id="pX31p0298c0401" rend="margin-left:1em">妙樂云諸有脩功德等者即指緣了二因具足者
<lb n="0298c05"/>也則皆見我身見實報土他報身也或時為此眾
<lb n="0298c06"/>等者亦初地初住也久乃見佛者即指五濁重者
<lb n="0298c07"/>我智力如是總結大勢力也。</p>
<p id="pX31p0298c0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌皆實不虗。</p>
<lb n="0298c08"/>
<p id="pX31p0298c0801">汝等有智者勿於此生疑當斷令永盡佛語實不虗。</p>
<lb n="0298c09"/>
<p id="pX31p0298c0901" rend="margin-left:1em">△二頌譬說二初頌開譬三初頌過去。</p>
<lb n="0298c10"/>
<p id="pX31p0298c1001">如醫善方便。</p>
<lb n="0298c11"/>
<p id="pX31p0298c1101" rend="margin-left:1em">△二頌現在。</p>
<lb n="0298c12"/>
<p id="pX31p0298c1201">為治狂子故實在而言死。</p>
<lb n="0298c13"/>
<p id="pX31p0298c1301" rend="margin-left:1em">△三頌不虗。</p>
<lb n="0298c14"/>
<p id="pX31p0298c1401">無能說虗妄。</p>
<lb n="0298c15"/>
<p id="pX31p0298c1501" rend="margin-left:1em">△二頌合譬三初頌合過去。</p>
<lb n="0298c16"/>
<p id="pX31p0298c1601">我亦為世父救諸苦患者。</p>
<lb n="0298c17"/>
<p id="pX31p0298c1701" rend="margin-left:1em">二頌合現在。</p>
<lb n="0298c18"/>
<p id="pX31p0298c1801">為凡夫顛倒實在而言滅
(至)
為說種種法。</p>
<lb n="0298c19"/>
<p id="pX31p0298c1901" rend="margin-left:1em">△三頌合不虗。</p>
<lb n="0298c20"/>
<p id="pX31p0298c2001">每自作是意以何令眾生得入無上慧速成就佛身。</p>
<lb n="0298c21"/>
<p id="pX31p0298c2101" rend="margin-left:1em">開三顯一開近顯遠欲令眾生速得佛道此事必
<lb n="0298c22"/>得不虗也。</p>
<lb n="0298c23"/>
<p id="pX31p0298c2301">妙法蓮華經分別功德品第十七</p>
<lb n="0298c24"/>
<p id="pX31p0298c2401" rend="margin-left:1em">佛說壽量時地涌過去弟子靈山現在弟子得種
<lb n="0299a01"/>種益故言功德淺深不同故言分別品也此文是
<lb n="0299a02"/>本門第二授記段若據聞經功德但屬餘殘今準
<lb n="0299a03"/>當得菩提之言復同授記法華論分此文有法力
<lb n="0299a04"/>脩行力法力者由法而成故名為力有五一者證
<lb n="0299a05"/>謂六百八十萬億得無生忍乃至一生得菩提二
<lb n="0299a06"/>者信謂八世界微塵數菩薩發菩提心三者供養
<lb n="0299a07"/>謂說是菩薩得大法利時於虗空中雨天華等此
<lb n="0299a08"/>三如今品四者聞法如隨喜品五者讀誦持說讀
<lb n="0299a09"/>誦如法師功德品持者追指法師安樂行勸持三
<lb n="0299a10"/>品說者如神力囑累二品脩行力者苦行力如藥
<lb n="0299a11"/>王品教化如妙音品護難如觀音陀羅尼二品示
<lb n="0299a12"/>功德如妙莊嚴王品護法如普賢品。</p>
<p id="pX31p0299a1215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二分別功
<lb n="0299a13"/>德品初記領二初總受法身記三初經家總序。</p>
<lb n="0299a14"/>
<p id="pX31p0299a1401">爾時大會聞佛說壽命劫數長遠如是
(至)
得大饒益。</p>
<lb n="0299a15"/>
<p id="pX31p0299a1501" rend="margin-left:1em">△二如來分別。</p>
<lb n="0299a16"/>
<p id="pX31p0299a1601">於時世尊告彌勒菩薩摩訶薩
(至)
得無生法忍。</p>
<lb n="0299a17"/>
<p id="pX31p0299a1701" rend="margin-left:1em">科云分別者即上品題下註云淺深不同之意也
<lb n="0299a18"/>佛語圓妙
(指本迹二門)
不可用權位釋經故上迹門開
<lb n="0299a19"/>示悟入佛之知見今本門諸菩薩增道損生皆約
<lb n="0299a20"/>圓位解釋得無生法忍者入圓教十住位也故華
<lb n="0299a21"/>嚴經云初發心住一發一切發得如來一身無量
<lb n="0299a22"/>身清淨妙法身湛然應一切即此義也中論云諸
<lb n="0299a23"/>法不自生亦不從他生不共不無因是故說無生
<lb n="0299a24"/>又華嚴疏云阿者入無生義無生之理統該萬法
<lb n="0299b01"/>菩薩得此無生達諸法空斷一切障也。</p>
<lb n="0299b02"/>
<p id="pX31p0299b0201">復有千倍菩薩摩訶薩得聞持陀羅尼門。</p>
<lb n="0299b03"/>
<p id="pX31p0299b0301" rend="margin-left:1em">得聞持陀羅尼入十行位也大論明三陀羅尼一
<lb n="0299b04"/>聞持陀羅尼得此陀羅尼者一切語言諸法耳所
<lb n="0299b05"/>聞者皆不忘失即是名持二分別知陀羅尼三入
<lb n="0299b06"/>音聲陀羅尼具見翻譯名義。</p>
<lb n="0299b07"/>
<p id="pX31p0299b0701">復有一世界微塵數菩薩摩訶薩得樂說無礙辯才。</p>
<lb n="0299b08"/>
<p id="pX31p0299b0801" rend="margin-left:1em">得樂說等者入十向位華嚴迴向品云菩薩得決
<lb n="0299b09"/>定辯才無盡藏演說一切佛平等法是也。</p>
<lb n="0299b10"/>
<p id="pX31p0299b1001">復有一世界微塵數菩薩摩訶薩
(至)
無量旋陀羅尼。</p>
<lb n="0299b11"/>
<p id="pX31p0299b1101" rend="margin-left:1em">得無量旋陀羅尼入初地也淨名疏云旋者轉也
<lb n="0299b12"/>謂旋轉分別破塵沙惑顯出恒沙佛法也。</p>
<lb n="0299b13"/>
<p id="pX31p0299b1301">復有三千大千世界微塵數菩薩
(至)
能轉不退法輪。</p>
<lb n="0299b14"/>
<p id="pX31p0299b1401" rend="margin-left:1em">不退義見前此入第二地也。</p>
<lb n="0299b15"/>
<p id="pX31p0299b1501">復有二千中國土微塵數菩薩
(至)
能轉清淨法輪。</p>
<lb n="0299b16"/>
<p id="pX31p0299b1601" rend="margin-left:1em">此入第三地也。</p>
<lb n="0299b17"/>
<p id="pX31p0299b1701">復有小千國土
(至)
八生當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0299b18"/>
<p id="pX31p0299b1801" rend="margin-left:1em">八生入第四地七生入第五地六生入第六地五
<lb n="0299b19"/>生入第七地。</p>
<lb n="0299b20"/>
<p id="pX31p0299b2001">復有四四天下
(至)
四生當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0299b21"/>
<p id="pX31p0299b2101" rend="margin-left:1em">四生入第八地也。</p>
<lb n="0299b22"/>
<p id="pX31p0299b2201">復有三四天下
(至)
三生當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0299b23"/>
<p id="pX31p0299b2301" rend="margin-left:1em">三生入第九地也。</p>
<lb n="0299b24"/>
<p id="pX31p0299b2401">復有二四天下
(至)
二生當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0299c01"/>
<p id="pX31p0299c0101" rend="margin-left:1em">二生入第十地也。</p>
<lb n="0299c02"/>
<p id="pX31p0299c0201">復有一四天下
(至)
一生當得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0299c03"/>
<p id="pX31p0299c0301" rend="margin-left:1em">一生入等覺金剛心也自初住至此等覺位位各
<lb n="0299c04"/>破一品無明總四十一品更破一品微細無明入
<lb n="0299c05"/>妙覺位若論位位增道損生皆約智德論增斷德
<lb n="0299c06"/>論損增即法身生損即無明滅所謂增圓妙道損
<lb n="0299c07"/>變易生也然本門得道數倍眾經非但數多又熏
<lb n="0299c08"/>脩日久元本垂迹處處開引中間相值數數成熟
<lb n="0299c09"/>今世五味節節調伏收羅結撮歸會法華譬如田
<lb n="0299c10"/>家春生夏長耕種耘治秋收冬藏一時穫刈自法
<lb n="0299c11"/>華<anchor xml:id="begd1e39427"/>已<anchor xml:id="endd1e39427"/>後有得道者如捃拾耳妙樂云捃拾如涅槃
<lb n="0299c12"/>自云八千聲聞於法華中得授記莂如秋收冬藏
<lb n="0299c13"/>更無所作故知大穫須在法華。</p>
<p id="pX31p0299c1313" type="inline" rend="margin-left:1em">○捃
(均上聲法華開顯如大穫
<lb n="0299c14"/>涅槃捃拾殘機如大穫之後取拾遺餘之穗名捃拾也)
。</p>
<lb n="0299c15"/>
<p id="pX31p0299c1501">復有八世界微塵數眾生
(至)
三菩提心。</p>
<lb n="0299c16"/>
<p id="pX31p0299c1601" rend="margin-left:1em">八世界發心者六根清淨人初入十信位也故仁
<lb n="0299c17"/>王經云十善菩薩發大心長別三界苦輪海即此
<lb n="0299c18"/>義也妙樂云十善菩薩者此明十信信信通皆具
<lb n="0299c19"/>足十善非謂專以人天不殺盜等用對十信也。</p>
<p id="pX31p0299c1919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0299c20"/>三時眾供養。</p>
<lb n="0299c21"/>
<p id="pX31p0299c2101">佛說是諸菩薩摩訶薩
(至)
歌無量頌讚歎諸佛。</p>
<lb n="0299c22"/>
<p id="pX31p0299c2201" rend="margin-left:1em">時眾聞深遠法得大饒益欲報佛恩而設供養亦
<lb n="0299c23"/>是寄事以表領解上迹門開權顯實菩薩亦悟而
<lb n="0299c24"/>大事未畢所以不陳供養而表領解今本門開近
<lb n="0300a01"/>顯遠既竟彌勒總申領解故以供養表之諸菩薩
<lb n="0300a02"/>執持旛葢次第而上至於梵天者旛者轉義葢者
<lb n="0300a03"/>覆義地者始義梵者淨義智斷番番轉慈悲番番
<lb n="0300a04"/>覆高下深淺不失次第際於梵天表諸菩薩增道
<lb n="0300a05"/>損生隣於妙覺極於極淨也。</p>
<p id="pX31p0300a0512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二彌勒申領解三
<lb n="0300a06"/>初頌時眾得解。</p>
<lb n="0300a07"/>
<p id="pX31p0300a0701">爾時彌勒菩薩從座而起
(至)
合掌向佛而說偈言。</p>
<lb n="0300a08"/>
<p id="pX31p0300a0801">佛說希有法昔所未曾聞
(至)
歡喜充徧身。</p>
<lb n="0300a09"/>
<p id="pX31p0300a0901" rend="margin-left:1em">△二頌如來分別。</p>
<lb n="0300a10"/>
<p id="pX31p0300a1001">或住不退地或得陀羅尼
(至)
如虗空無邊。</p>
<lb n="0300a11"/>
<p id="pX31p0300a1101" rend="margin-left:1em">隨數生成佛者頌四天下微塵數菩薩四生當得
<lb n="0300a12"/>菩提乃至二天下微塵數菩薩二生當得菩提當
<lb n="0300a13"/>成一切智者等覺一生之後成妙覺果佛之智也
<lb n="0300a14"/>得無量無漏清淨之果報者揀異二乘有量故言
<lb n="0300a15"/>無量妙因所感故言清淨無障礙土故言果報揀
<lb n="0300a16"/>異二乘無報也。</p>
<p id="pX31p0300a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌時眾供養。</p>
<lb n="0300a17"/>
<p id="pX31p0300a1701">雨天曼陀羅摩訶曼陀羅
(至)
以助無上心。</p>
<lb n="0300a18"/>
<p id="pX31p0300a1801" rend="margin-left:1em">從此偈後至經盡凡十一品半並屬流通段分為
<lb n="0300a19"/>二一從此下至不輕品凡三品半明弘經功德深
<lb n="0300a20"/>以勸流通二從神力品下凡八品付囑流通此復
<lb n="0300a21"/>二各有三初三者此半品及隨喜品明五品位中
<lb n="0300a22"/>初品因功德勸流通二從法師功德品明五品位
<lb n="0300a23"/>中初品果功德勸流通三不輕品引信毀罪福證
<lb n="0300a24"/>勸流通後三者初神力囑累二品囑累流通二藥
<lb n="0300b01"/>王下五品約化他勸流通三普賢品約自行勸流
<lb n="0300b02"/>通若論十一品半生起次第者現在聞經得真似
<lb n="0300b03"/>兩解之益如上說若直聞一句而生隨喜如現在
<lb n="0300b04"/>四信格其功德未來無佛恐人疑福少故說滅後
<lb n="0300b05"/>五品位中功德也因功德微密未若果功德彰灼
<lb n="0300b06"/>故說法師功德品因果雙舉未若引證分明故說
<lb n="0300b07"/>不輕品雖舉往人未若現其神變故說神力品雖
<lb n="0300b08"/>示神力未若摩頂付囑故說囑累品雖通途囑累
<lb n="0300b09"/>未若示其要術棄身存道故說藥王品雖誡能化
<lb n="0300b10"/>未若誡其所化隨聞法處應生佛想故說妙音觀
<lb n="0300b11"/>音二品若初心弘經既無神力當依內禁故說陀
<lb n="0300b12"/>羅尼品復須外護故說嚴王普賢二品聯翩重疊
<lb n="0300b13"/>使大法弘通耳就此偈後長行至品末大分為二
<lb n="0300b14"/>一現在四信二滅後五品未來無佛等者恐人疑
<lb n="0300b15"/>云如來滅後弘經豈若四信功德之多故云福少。</p>
<lb n="0300b16"/>
<p id="pX31p0300b1601" rend="margin-left:1em">△三此下盡經十一品半屬本門流通段二初下
<lb n="0300b17"/>三品半明弘經功深勸流通三初此下至隨喜明
<lb n="0300b18"/>初品因功德勸流通二初現在四信四初一念信
<lb n="0300b19"/>解二初長行三初舉示其人。</p>
<lb n="0300b20"/>
<p id="pX31p0300b2001">爾時佛告彌勒菩薩摩訶薩
(至)
乃至能生一念信解。</p>
<lb n="0300b21"/>
<p id="pX31p0300b2101" rend="margin-left:1em">此去至當知是為深信解相明現在四信四信者
<lb n="0300b22"/>一一念信解未能演說二略解言趣三廣為他說
<lb n="0300b23"/>四深信觀成言一念信解者謂隨所聞處豁爾開
<lb n="0300b24"/>明隨悟而入無有罣礙信一切法皆是佛法又信
<lb n="0300c01"/>佛法不隔一切法不得佛法不得一切法而見一
<lb n="0300c02"/>切法亦見佛法即一而三即三而一如門前路通
<lb n="0300c03"/>達一切東西南北𢄶
(呼陌切快也)
無壅礙眼耳鼻舌身
<lb n="0300c04"/>意凡有所對悉亦如是無疑曰信明了曰解是為
<lb n="0300c05"/>一念信解心也如是信解名鐵輪位又一說未是
<lb n="0300c06"/>具足鐵輪乃是十信之初心其人未得六根清淨
<lb n="0300c07"/>故非鐵輪正位也。</p>
<p id="pX31p0300c0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明其功德二初總論無量。</p>
<lb n="0300c08"/>
<p id="pX31p0300c0801">所得功德無有限量。</p>
<lb n="0300c09"/>
<p id="pX31p0300c0901" rend="margin-left:1em">△二格量多少二初舉五度為格量本。</p>
<lb n="0300c10"/>
<p id="pX31p0300c1001">若有善男子善女人
(至)
除般若波羅蜜。</p>
<lb n="0300c11"/>
<p id="pX31p0300c1101" rend="margin-left:1em">般若即是今校量五度之正慧故言除般若也。</p>
<p id="pX31p0300c1119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0300c12"/>二正格量多少不及。</p>
<lb n="0300c13"/>
<p id="pX31p0300c1301">以是功德比前功德
(至)
算數譬喻所不能知。</p>
<lb n="0300c14"/>
<p id="pX31p0300c1401" rend="margin-left:1em">△三位行不退。</p>
<lb n="0300c15"/>
<p id="pX31p0300c1501">若善男子善女人有如是功德
(至)
無有是處。</p>
<lb n="0300c16"/>
<p id="pX31p0300c1601" rend="margin-left:1em">圓教十信初心聞壽量功德自外而資圓順信解
<lb n="0300c17"/>自內而熏所以不退妙樂云位行不退者文判四
<lb n="0300c18"/>信得為十信故初信至七信為位不退八信<anchor xml:id="begd1e39737"/>已<anchor xml:id="endd1e39737"/>去
<lb n="0300c19"/>為行不退大品明別教菩薩退位有魔不退無魔
<lb n="0300c20"/>圓教初心魔不得便況不退位故云無有是處。</p>
<p id="pX31p0300c2019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0300c21"/>二偈頌三初格量多少。</p>
<lb n="0300c22"/>
<p id="pX31p0300c2201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0300c23"/>
<p id="pX31p0300c2301">若人求佛慧
(至)
行此諸功德如上之所說。</p>
<lb n="0300c24"/>
<p id="pX31p0300c2401" rend="margin-left:1em">△二追頌人相。</p>
<lb n="0301a01"/>
<p id="pX31p0301a0101">有善男女等聞我說壽命
(至)
其福為如此。</p>
<lb n="0301a02"/>
<p id="pX31p0301a0201" rend="margin-left:1em">△三行位不退。</p>
<lb n="0301a03"/>
<p id="pX31p0301a0301">其有諸菩薩無量劫行道
(至)
於此無有疑。</p>
<lb n="0301a04"/>
<p id="pX31p0301a0401" rend="margin-left:1em">無量劫行道者久修諸度也願我於未來等者起
<lb n="0301a05"/>慈悲願也既聞長壽願當同之今始聞此經一念
<lb n="0301a06"/>信解功等久行亦乃過之妙樂云言說壽亦如是
<lb n="0301a07"/>者謂說常壽若得常壽盡未來世必當過此何但
<lb n="0301a08"/>如是今如來壽從實成說故且爾許耳深心等者
<lb n="0301a09"/>深謂窮理不二直謂始終一揆於此無有疑者此
<lb n="0301a10"/>於本地圓門仍具五法方乃斷疑一者聞遠生信
<lb n="0301a11"/>二者深心三者直心四者多聞心五者為他說是
<lb n="0301a12"/>為五法也。</p>
<p id="pX31p0301a1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二略解言趣二初標人相。</p>
<lb n="0301a13"/>
<p id="pX31p0301a1301">又阿逸多若有聞佛壽命長遠解其言趣。</p>
<lb n="0301a14"/>
<p id="pX31p0301a1401" rend="margin-left:1em">△二正格量。</p>
<lb n="0301a15"/>
<p id="pX31p0301a1501">是人所得功德無有限量能起如來無上之慧。</p>
<lb n="0301a16"/>
<p id="pX31p0301a1601" rend="margin-left:1em">此是第二信略解言趣前但信解未能敷說說涉
<lb n="0301a17"/>名數須善方言今此具足故言解其言趣即是為
<lb n="0301a18"/>他解說以說力故能起自他無上之慧也。</p>
<p id="pX31p0301a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">△三廣
<lb n="0301a19"/>為他說二初出人相。</p>
<lb n="0301a20"/>
<p id="pX31p0301a2001">何況廣聞是經若教人聞
(至)
供養經卷。</p>
<lb n="0301a21"/>
<p id="pX31p0301a2101" rend="margin-left:1em">△二正格量。</p>
<lb n="0301a22"/>
<p id="pX31p0301a2201">是人功德無量無邊能生一切種智。</p>
<lb n="0301a23"/>
<p id="pX31p0301a2301" rend="margin-left:1em">此是第三信廣為他說謂廣聞廣解廣為他說廣
<lb n="0301a24"/>脩供養供養外資令內智疾入能生一切種智也。</p>
<lb n="0301b01"/>
<p id="pX31p0301b0101" rend="margin-left:1em">△四深信觀成。</p>
<lb n="0301b02"/>
<p id="pX31p0301b0201">阿逸多若善男子善女人
(至)
當知是為深信解相。</p>
<lb n="0301b03"/>
<p id="pX31p0301b0301" rend="margin-left:1em">此是第四信深信觀成謂具上三信加脩觀行入
<lb n="0301b04"/>禪用慧想成相起能見有餘實報兩土相貌見佛
<lb n="0301b05"/>共比丘僧常在耆山者方便有餘土相也又見娑
<lb n="0301b06"/>婆純諸菩薩者實報土相也初二信是聞慧位廣
<lb n="0301b07"/>聞廣說是思慧位觀行想成是脩慧位自淺之深
<lb n="0301b08"/>成六根清淨十信位也妙樂云想成相起者理具
<lb n="0301b09"/>此相依理起想故此想成便見此相從初習觀但
<lb n="0301b10"/>得想名觀行淺故但依此想漸深漸成入初住位
<lb n="0301b11"/>任運徧見應用無方問稱理起想何須土想但觀
<lb n="0301b12"/>一念妙理即足答前之三教用觀皆須破陰唯圓
<lb n="0301b13"/>教即觀一念三千三諦具足是則一心一切心一
<lb n="0301b14"/>身一切身一土一切土故觀成時一心見一切心
<lb n="0301b15"/>一身見一切身一土見一切土十方諸佛身中現
<lb n="0301b16"/>故故於自心常寂光中徧見十方一切身土即如
<lb n="0301b17"/>天台大師親見靈山一會儼然未散是也。</p>
<p id="pX31p0301b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">△二滅
<lb n="0301b18"/>後五品二初列五品格量四品功德二初長行五
<lb n="0301b19"/>初直起隨喜之心。</p>
<lb n="0301b20"/>
<p id="pX31p0301b2001">又復如來滅後若聞是經
(至)
當知<anchor xml:id="begd1e39940"/>已<anchor xml:id="endd1e39940"/>為深信解相。</p>
<lb n="0301b21"/>
<p id="pX31p0301b2101" rend="margin-left:1em">此去明如來滅後五品五品者一直起隨喜心二
<lb n="0301b22"/>加自受持讀誦三加勸他受持讀誦四加兼行六
<lb n="0301b23"/>度五加正行六度此五人者通論皆自行化他故
<lb n="0301b24"/>下隨喜品云五十人展轉相教也既皆有自行故
<lb n="0301c01"/>通稱弟子皆有化他故通稱法師也若別論者前
<lb n="0301c02"/>二人但自行後三人俱化他若作法師名之在三
<lb n="0301c03"/>不在五自行既通所以皆稱弟子也今文是初隨
<lb n="0301c04"/>喜品但標人相而<anchor xml:id="begd1e39968"/>已<anchor xml:id="endd1e39968"/>至第六卷隨喜品方校量功
<lb n="0301c05"/>德何故爾答後四品於此粗格量初品於彼廣格
<lb n="0301c06"/>量廣格量<anchor xml:id="begd1e39979"/>已<anchor xml:id="endd1e39979"/>况出勝者意謂初品功德尚爾況後
<lb n="0301c07"/>之四品耶佛不煩文巧說若此。</p>
<p id="pX31p0301c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二加自受持讀
<lb n="0301c08"/>誦二初標人相。</p>
<lb n="0301c09"/>
<p id="pX31p0301c0901">何況讀誦受持之者。</p>
<lb n="0301c10"/>
<p id="pX31p0301c1001" rend="margin-left:1em">以初品但直隨喜況出能受持讀誦者是為第二
<lb n="0301c11"/>讀誦品。</p>
<p id="pX31p0301c1104" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正格量。</p>
<lb n="0301c12"/>
<p id="pX31p0301c1201">斯人則為頂戴如來
(至)
作是供養<anchor xml:id="begd1e40015"/>已<anchor xml:id="endd1e40015"/>。</p>
<lb n="0301c13"/>
<p id="pX31p0301c1301" rend="margin-left:1em">此格量第二品功德也慮恐初心之人世緣紛動
<lb n="0301c14"/>妨脩正業但專頌持此經則為頂戴如來乃至供
<lb n="0301c15"/>養眾僧何者葢此經是如來法身若專讀誦則為
<lb n="0301c16"/>頂戴經文是能詮如塔能盛故不須起事塔實相
<lb n="0301c17"/>是所詮即法身舍利故不須安生身舍利經文能
<lb n="0301c18"/>容第一義僧故不須供養相從僧也廢事存理所
<lb n="0301c19"/>益弘多。</p>
<p id="pX31p0301c1904" type="inline" rend="margin-left:1em">○從佛有法從法有僧名相從僧。</p>
<p id="pX31p0301c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸
<lb n="0301c20"/>他受持讀誦二初標人相。</p>
<lb n="0301c21"/>
<p id="pX31p0301c2101">阿逸多若我滅後聞是經典
(至)
若自書若教人書。</p>
<lb n="0301c22"/>
<p id="pX31p0301c2201" rend="margin-left:1em">上但自誦持今復能教他是為第三品。</p>
<p id="pX31p0301c2216" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正格
<lb n="0301c23"/>量。</p>
<lb n="0301c24"/>
<p id="pX31p0301c2401">則為起立僧坊
(至)
及造僧坊供養眾僧。</p>
<lb n="0302a01"/>
<p id="pX31p0302a0101" rend="margin-left:1em">此格量第三品功德也多羅舊名貝多此翻岸形
<lb n="0302a02"/>如此方椶欄直而且高極高長八九十尺果熟赤
<lb n="0302a03"/>色大如石榴人多食之又有人云一多羅樹高七
<lb n="0302a04"/>仞七尺曰仞是則樹高四十九尺西域記云南印
<lb n="0302a05"/>建那補羅國北不遠有多羅林三十餘里其葉長
<lb n="0302a06"/>廣其色光潤諸國書寫莫不<anchor xml:id="begd1e40093"/>采<anchor xml:id="endd1e40093"/>用補註云八者表
<lb n="0302a07"/>八正道園林表總持浴池表八解脫大涅槃為禪
<lb n="0302a08"/>定窟柔和忍辱以為衣服法喜禪悅以為飲食等。</p>
<lb n="0302a09"/>
<p id="pX31p0302a0901" rend="margin-left:1em">△四加其兼行六度二初標人相。</p>
<lb n="0302a10"/>
<p id="pX31p0302a1001">況復有人能持是經
(至)
忍辱精進一心智慧。</p>
<lb n="0302a11"/>
<p id="pX31p0302a1101" rend="margin-left:1em">初品至此理觀若熟涉外不妨內事資於道如油
<lb n="0302a12"/>多火猛順流揚帆又加功力其勢轉疾妙玄云上
<lb n="0302a13"/>但觀理未遑涉事今正觀稍明即旁兼利物能以
<lb n="0302a14"/>少施與虗空法界等使一切法趣檀檀為法界餘
<lb n="0302a15"/>五度亦如是事相雖少運懷甚大此則理觀為正
<lb n="0302a16"/>事行為旁故言兼行六度是為第四品。</p>
<p id="pX31p0302a1616" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正格
<lb n="0302a17"/>量。</p>
<lb n="0302a18"/>
<p id="pX31p0302a1801">其德最勝無量無邊
(至)
疾至一切種智。</p>
<lb n="0302a19"/>
<p id="pX31p0302a1901" rend="margin-left:1em">此格量第四品功德也。</p>
<p id="pX31p0302a1910" type="inline" rend="margin-left:1em">△五加其正行六度二初
<lb n="0302a20"/>標人相。</p>
<lb n="0302a21"/>
<p id="pX31p0302a2101">若人讀誦受持是經
(至)
利根智慧善答問難。</p>
<lb n="0302a22"/>
<p id="pX31p0302a2201" rend="margin-left:1em">妙玄云至第五品圓觀稍熟理事欲融涉事不妨
<lb n="0302a23"/>理在理不隔事故具行六度若布施時無二邊取
<lb n="0302a24"/>著十法界依正一捨一切捨財身及命無畏等施
<lb n="0302b01"/>若持戒時性重譏嫌等無差別五部重輕無所觸
<lb n="0302b02"/>犯若行忍時生法寂滅等忍荷負安耐若行精進
<lb n="0302b03"/>心身俱淨無間無退若行禪時遊入諸禪靜散無
<lb n="0302b04"/>妨若脩慧時權實二智究了通達乃至世智治生
<lb n="0302b05"/>產業皆與實相不相違背具足解釋佛之知見而
<lb n="0302b06"/>於正觀如火益薪故云正行六度是為第五品。</p>
<p id="pX31p0302b0619" type="inline" rend="margin-left:1em">○
<lb n="0302b07"/>六度中不舉布施者為他解釋即是法施義必兼
<lb n="0302b08"/>也五品中前三人是聞慧位兼行六度是思慧位
<lb n="0302b09"/>正行六度是脩慧位都是十信前耳或云初隨喜
<lb n="0302b10"/>品是入信心位分一品為兩心五品即十信心即
<lb n="0302b11"/>是鐵輪六根清淨位也妙樂云問何故現在唯四
<lb n="0302b12"/>信滅後立五品答其義既齊四五無別但是滅後
<lb n="0302b13"/>加讀誦位為第二品耳。</p>
<p id="pX31p0302b1310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正格量。</p>
<lb n="0302b14"/>
<p id="pX31p0302b1401">阿逸多若我滅後諸善男子
(至)
皆應供養如佛之塔。</p>
<lb n="0302b15"/>
<p id="pX31p0302b1501" rend="margin-left:1em">此格量第五品功德也<anchor xml:id="begd1e40220"/>已<anchor xml:id="endd1e40220"/>趣道場者行處也三菩
<lb n="0302b16"/>提者近處也。</p>
<p id="pX31p0302b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌四初頌第二品。</p>
<lb n="0302b17"/>
<p id="pX31p0302b1701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0302b18"/>
<p id="pX31p0302b1801">若我滅度後
(至)
則為<anchor xml:id="begd1e40242"/>已<anchor xml:id="endd1e40242"/>如上具足諸供養。</p>
<lb n="0302b19"/>
<p id="pX31p0302b1901" rend="margin-left:1em">△二頌第三品。</p>
<lb n="0302b20"/>
<p id="pX31p0302b2001">若能持此經則如佛現在
(至)
種種皆嚴好。</p>
<lb n="0302b21"/>
<p id="pX31p0302b2101" rend="margin-left:1em">翻譯名義云旃檀義翻與藥慈恩傳云樹類白楊
<lb n="0302b22"/>其質涼冷蛇多附之華嚴經云摩羅耶山出旃檀
<lb n="0302b23"/>香名曰牛頭若以塗身設入火坑火不能燒正法
<lb n="0302b24"/>念經云北洲有山名曰高山高山之峯多有牛頭
<lb n="0302c01"/>旃檀若諸天與修羅戰時為刀所傷以牛頭旃檀
<lb n="0302c02"/>塗之即愈以此山峯狀如牛頭於此峯中生旃檀
<lb n="0302c03"/>樹故名牛頭。</p>
<p id="pX31p0302c0306" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌第四品。</p>
<lb n="0302c04"/>
<p id="pX31p0302c0401">若有信解心受持讀誦書
(至)
不嗔不惡口。</p>
<lb n="0302c05"/>
<p id="pX31p0302c0501" rend="margin-left:1em">須曼具云須曼那又云蘇摩那此云善攝意其華
<lb n="0302c06"/>色黃白而極香樹不至大高三四尺下垂如葢簷
<lb n="0302c07"/>蔔亦云薝博迦此云黃華華小而香阿提目多伽
<lb n="0302c08"/>者妙樂云此云龍䑛華又云善思夷華其草形如
<lb n="0302c09"/>大麻赤華青葉子堪為油亦堪為香此頌第四品
<lb n="0302c10"/>兼行六度不言精進者諸度行之不怠即是精進
<lb n="0302c11"/>不言智慧者不嗔不惡口即是智慧有智慧人內
<lb n="0302c12"/>則無嗔外無惡口故也。</p>
<p id="pX31p0302c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△四頌第五品。</p>
<lb n="0302c13"/>
<p id="pX31p0302c1301">恭敬於塔廟謙下諸丘
(至)
經行及坐臥。</p>
<lb n="0302c14"/>
<p id="pX31p0302c1401" rend="margin-left:1em">生心如佛想者此第五品初依之人即號如來故
<lb n="0302c15"/>也不久詣道樹者此第五品人其位<anchor xml:id="begd1e40340"/>已<anchor xml:id="endd1e40340"/>在十信鐵
<lb n="0302c16"/>輪不久得入初住銅輪能八相作佛也此第五品
<lb n="0302c17"/>與第四信齊同是脩慧位若論入位同是六根清
<lb n="0302c18"/>淨位也而有現未佛世滅後之異耳。</p>
<lb n="0302c19"/>
<lb n="0302c20"/>妙法蓮華經科註卷第五<lb n="0303a01"/>妙法蓮華經科註卷第六<lb n="0303a02"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0303a03"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0303a04"/>
<p id="pX31p0303a0401">妙法蓮華經隨喜功德品第十八</p>
<lb n="0303a05"/>
<p id="pX31p0303a0501" rend="margin-left:1em">隨喜者隨順事理無二無別喜是慶<anchor xml:id="begd1e40382"/>己<anchor xml:id="endd1e40382"/>慶人聞深
<lb n="0303a06"/>奧法順理有實功德順事有權功德慶<anchor xml:id="begd1e40390"/>己<anchor xml:id="endd1e40390"/>有智慧
<lb n="0303a07"/>慶人有慈悲權實智斷合而說之故言隨喜功德
<lb n="0303a08"/>品此約世界悉檀釋也又順理者聞佛本地深遠
<lb n="0303a09"/>信順不逆而無一毫疑滯順事者聞佛三世益物
<lb n="0303a10"/>橫竪該亘徧一切處亦無一毫疑滯即廣事而達
<lb n="0303a11"/>深理即深理而達廣事不二而二不別而別雖二
<lb n="0303a12"/>雖別無二無別如此信解名之為隨如來出世四
<lb n="0303a13"/>十餘年不顯真實於七方便不語誠諦今經開顯
<lb n="0303a14"/>慶我及人以凡夫心等佛所知用所生眼同如來
<lb n="0303a15"/>見如此知見究竟法界更無過上是名為喜佛今
<lb n="0303a16"/>說此我得聞此故名隨喜功德品此約對治悉檀
<lb n="0303a17"/>釋也第五十人是五品位中初隨喜品之初心但
<lb n="0303a18"/>有一念理解但有一念慶<anchor xml:id="begd1e40428"/>己<anchor xml:id="endd1e40428"/>慶他未有事行恩不
<lb n="0303a19"/>及人所獲功德如來巧喻功葢無學況復最初於
<lb n="0303a20"/>會中聞者況復二三四五品者如來說此深妙功
<lb n="0303a21"/>德令人景慕故言隨喜功德品此約為人悉檀釋
<lb n="0303a22"/>也上法師品及持品分別功德品中四信五品稱
<lb n="0303a23"/>美持經功德時眾不測初心功德之大咸謂<anchor xml:id="begd1e40447"/>已<anchor xml:id="endd1e40447"/>入
<lb n="0303a24"/>真因之位故今示彼行淺功深以顯經力輕疑釋
<lb n="0303b01"/>然故名隨喜功德品此約第一義悉檀釋也妙樂
<lb n="0303b02"/>云初釋隨中事理祗是權實異名了此權實即非
<lb n="0303b03"/>權實故無二無別即隨順開權顯實之事理也權
<lb n="0303b04"/>實智斷合說者權實結隨智斷結喜且以自他事
<lb n="0303b05"/>理慶喜故屬世界悉檀也本地深遠者理深時遠
<lb n="0303b06"/>也廣事達深理者即施迹近事見遠本理也佛今
<lb n="0303b07"/>下結成品名除事理疑故屬對治悉檀也如來巧
<lb n="0303b08"/>喻者即下文四百萬億等是也如來下結經勸意
<lb n="0303b09"/>以立品名令進理入位能生理善故屬為人悉檀
<lb n="0303b10"/>也聖言親讚使推功疑除故舉釋然以擬第一義
<lb n="0303b11"/>悉檀也五品位中後之四人前分別功德品末節
<lb n="0303b12"/>節自校量訖唯初隨喜品文於彼但標人相未有
<lb n="0303b13"/>校量故使彌勒乘機扣佛廣校初品方知後四功
<lb n="0303b14"/>大故有此品之來也。</p>
<p id="pX31p0303b1409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二隨喜品格量初品功德
<lb n="0303b15"/>二初問。</p>
<lb n="0303b16"/>
<p id="pX31p0303b1601">爾時彌勒菩薩摩訶薩
(至)
得幾所福而說偈言。</p>
<lb n="0303b17"/>
<p id="pX31p0303b1701">世尊滅度後其有聞是經若能隨喜者為得幾所福。</p>
<lb n="0303b18"/>
<p id="pX31p0303b1801" rend="margin-left:1em">△二答二初長行二初答內心隨喜人五初展轉
<lb n="0303b19"/>教。</p>
<lb n="0303b20"/>
<p id="pX31p0303b2001">爾時佛告彌勒菩薩摩訶薩
(至)
如是展轉至第五十。</p>
<lb n="0303b21"/>
<p id="pX31p0303b2101" rend="margin-left:1em">東北二家解五十人不會經旨今解為二一橫約
<lb n="0303b22"/>諸教四眾二直約圓教數之橫約諸教者如三藏
<lb n="0303b23"/>有四門一一門有比丘等四眾更開沙彌沙彌尼
<lb n="0303b24"/>合六人四門則二十四人更約信行法行則四十
<lb n="0303c01"/>八人最初最後合五十人通別二教四門亦如是
<lb n="0303c02"/>直就圓門數者數法有小七大七大七有七七四
<lb n="0303c03"/>十九皆是師弟展轉相教皆具自行化他之德唯
<lb n="0303c04"/>最後一人但是自解無教他德故格下以顯上耳
<lb n="0303c05"/>妙樂云以由古人作十地乃至十信五十位解之
<lb n="0303c06"/>傷文失理故今助之暫寄教門以立人數所以二
<lb n="0303c07"/>解者初約三教義當昔教有五十人至今聞圓二
<lb n="0303c08"/>者至今復成五十皆被開顯全成圓人故圓舉數
<lb n="0303c09"/>無可以辯且寄數法以一七而止七中從大故四
<lb n="0303c10"/>十九并最後一人即成五十補註云皆是師弟等
<lb n="0303c11"/>者受前人教為弟子復教後人即是師也圓數無
<lb n="0303c12"/>可以辯者謂前之三教且可約人約門等辯五十
<lb n="0303c13"/>人今經開後無復差異豈可如上以辯數耶故且
<lb n="0303c14"/>寄大七成經數也。</p>
<p id="pX31p0303c1408" type="inline" rend="margin-left:1em">△二格量本。</p>
<lb n="0303c15"/>
<p id="pX31p0303c1501">阿逸多其第五十善男子
(至)
皆得自在具八解脫。</p>
<lb n="0303c16"/>
<p id="pX31p0303c1601" rend="margin-left:1em">補註云六趣者六即六道趣即往趣謂眾生隨所
<lb n="0303c17"/>作業趣往六道也四生即胎卵濕化俱舍論頌云
<lb n="0303c18"/>人旁生具四地獄及諸天中有唯化生鬼通胎化
<lb n="0303c19"/>二若有形等示四生體相及住止之處有形謂欲
<lb n="0303c20"/>界色界無形謂無色界有想謂空處識處無想謂
<lb n="0303c21"/>無所有處非有想非無想者非識處之有想非無
<lb n="0303c22"/>所有處之無想即無色界第四天也爾雅云無足
<lb n="0303c23"/>謂之豸有足謂之虫二足四足可知多足如蜈蚣
<lb n="0303c24"/>等。</p>
<p id="pX31p0303c2402" type="inline" rend="margin-left:1em">○示教利喜註見前化城喻品八解脫見前及
<lb n="0304a01"/>界次第。</p>
<p id="pX31p0304a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">△三舉意問。</p>
<lb n="0304a02"/>
<p id="pX31p0304a0201">於汝意云何是大施主所得功德寧為多不。</p>
<lb n="0304a03"/>
<p id="pX31p0304a0301" rend="margin-left:1em">△四誠實答。</p>
<lb n="0304a04"/>
<p id="pX31p0304a0401">彌勒白佛言世尊
(至)
何況令得阿羅漢果。</p>
<lb n="0304a05"/>
<p id="pX31p0304a0501" rend="margin-left:1em">△五正格量。</p>
<lb n="0304a06"/>
<p id="pX31p0304a0601">佛告彌勒我今分明語汝
(至)
阿僧祇不可得比。</p>
<lb n="0304a07"/>
<p id="pX31p0304a0701" rend="margin-left:1em">格量中先與世樂拔果苦後與涅槃拔生死苦此
<lb n="0304a08"/>是略舉梵福而為校量若更廣說滿閻浮提人福
<lb n="0304a09"/>不及西瞿耶尼一人福滿西瞿人福不及東弗婆
<lb n="0304a10"/>提一人福滿三天下人福不及北<g ref="CB15106"/>單越一人福
<lb n="0304a11"/>滿四天下人福不及一四天王四天王不及一帝
<lb n="0304a12"/>釋乃至第六天不及一梵天福滿梵天福不及藏
<lb n="0304a13"/>教三乘聖福藏不及通通不及別別不及圓教聞
<lb n="0304a14"/>法華經初隨喜品福何以故彼前三教是三乘法
<lb n="0304a15"/>非佛法故是權非實故是偏非圓故雖住後果不
<lb n="0304a16"/>及我初心其義如是妙樂云今聞妙經隨喜初心
<lb n="0304a17"/>尚過彼之後聖何況初聖自非吾佛大聖嚴旨安
<lb n="0304a18"/>能信斯希奇若此者哉。</p>
<p id="pX31p0304a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">△二直明外聽法人四初
<lb n="0304a19"/>自往聽。</p>
<lb n="0304a20"/>
<p id="pX31p0304a2001">又阿逸多若人為是經故往詣僧坊
(至)
及乘天宮。</p>
<lb n="0304a21"/>
<p id="pX31p0304a2101" rend="margin-left:1em">△二分座坐。</p>
<lb n="0304a22"/>
<p id="pX31p0304a2201">若復有人於講法處坐
(至)
若轉輪聖王所坐之處。</p>
<lb n="0304a23"/>
<p id="pX31p0304a2301" rend="margin-left:1em">△三勸他聽。</p>
<lb n="0304a24"/>
<p id="pX31p0304a2401">阿逸多若復有人
(至)
見佛聞法信受教誨。</p>
<lb n="0304b01"/>
<p id="pX31p0304b0101" rend="margin-left:1em">章安云此文亦有六根功德利根智慧是意功德
<lb n="0304b02"/>不瘖啞是舌功德鼻修高直是鼻功德見佛是眼
<lb n="0304b03"/>功德聞法是耳功德餘是身功德前是相似位功
<lb n="0304b04"/>德今是相似位前功德耳妙樂云前是相似位功
<lb n="0304b05"/>德等者指前分別功德品中云滅後五品大師有
<lb n="0304b06"/>時依普賢觀經判五品位在六根內故云相似此
<lb n="0304b07"/>中校量初品復是第五十人初法會聞容是初品
<lb n="0304b08"/>第五十人必在隨喜品初人也然品題隨喜不的
<lb n="0304b09"/>局初通該五十人。</p>
<p id="pX31p0304b0908" type="inline" rend="margin-left:1em">○胗
(章忍切)
咼
(口懷切)
區
(卑典切)
㔸
(湯奚
<lb n="0304b10"/>切)
<g ref="CB03046"/>
(鳥瓜切)
。</p>
<p id="pX31p0304b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">△四具聽修。</p>
<lb n="0304b11"/>
<p id="pX31p0304b1101">阿逸多汝且觀是
(至)
為人分別如說修行。</p>
<lb n="0304b12"/>
<p id="pX31p0304b1201" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初頌內隨喜人三初頌五十人。</p>
<lb n="0304b13"/>
<p id="pX31p0304b1301">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0304b14"/>
<p id="pX31p0304b1401">若人於法會
(至)
如是展轉教至於第五十。</p>
<lb n="0304b15"/>
<p id="pX31p0304b1501" rend="margin-left:1em">△二頌格量本。</p>
<lb n="0304b16"/>
<p id="pX31p0304b1601">最後人獲福今當分別之
(至)
三明八解脫。</p>
<lb n="0304b17"/>
<p id="pX31p0304b1701" rend="margin-left:1em">六通中宿命等三獨得名明註見譬喻品。</p>
<p id="pX31p0304b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">△三正
<lb n="0304b18"/>頌格量。</p>
<lb n="0304b19"/>
<p id="pX31p0304b1901">最後第五十聞一偈隨喜
(至)
初聞隨喜者。</p>
<lb n="0304b20"/>
<p id="pX31p0304b2001" rend="margin-left:1em">△二頌外聽法人四初超頌勸聽。</p>
<lb n="0304b21"/>
<p id="pX31p0304b2101">若有勸一人將引聽法華
(至)
常從其口出。</p>
<lb n="0304b22"/>
<p id="pX31p0304b2201" rend="margin-left:1em">△二追頌自往。</p>
<lb n="0304b23"/>
<p id="pX31p0304b2301">若故詣僧坊欲聽法華經
(至)
及乘天宮殿。</p>
<lb n="0304b24"/>
<p id="pX31p0304b2401" rend="margin-left:1em">△三頌分座坐。</p>
<lb n="0304c01"/>
<p id="pX31p0304c0101">若於講法處勸人坐聽經是福因緣得釋梵轉輪座。</p>
<lb n="0304c02"/>
<p id="pX31p0304c0201" rend="margin-left:1em">△四正頌聽修行。</p>
<lb n="0304c03"/>
<p id="pX31p0304c0301">何況一心聽解說其義趣如說而修行其福不可限。</p>
<lb n="0304c04"/>
<p id="pX31p0304c0401">妙法蓮華經法師功德品第十九</p>
<lb n="0304c05"/>
<p id="pX31p0304c0501" rend="margin-left:1em">法師義如法師品中說功德者前品隨喜功德謂
<lb n="0304c06"/>五品中初品之初功德在相似位前也今品法師
<lb n="0304c07"/>功德謂五品之上六根清淨之功德即十信相似
<lb n="0304c08"/>位也以此功德內外莊嚴五根清淨名外莊嚴意
<lb n="0304c09"/>根清淨名內莊嚴又從地獄<anchor xml:id="begd1e40881"/>已<anchor xml:id="endd1e40881"/>上至佛一切色像
<lb n="0304c10"/>悉於身中現者名內莊嚴從地獄至佛一切色像
<lb n="0304c11"/>以普現三昧而外化者名外莊嚴身根既爾餘五
<lb n="0304c12"/>根亦然讀誦獲六根清淨既爾受持解說書寫亦
<lb n="0304c13"/>然五品中初品六根清淨既爾後之四品加然相
<lb n="0304c14"/>似六根清淨既爾分真倍然此約世界悉檀釋也
<lb n="0304c15"/>行者聞說此功德利喜不自勝勤求無厭信進倍
<lb n="0304c16"/>增此約為人悉檀釋也明識大乘有大勢力決無
<lb n="0304c17"/>疑網此約對治悉檀釋也似解之初初過二乘之
<lb n="0304c18"/>極極百千萬倍指始顯終懸解究竟第一義諦不
<lb n="0304c19"/>可思議此約第一義悉檀釋也此品所明備斯四
<lb n="0304c20"/>意是法師之功德故言法師功德品也妙樂云法
<lb n="0304c21"/>師之稱既通不隔四信五品故指彼文用申品目
<lb n="0304c22"/>問書寫何以淨六根耶答同資正解故四品加然
<lb n="0304c23"/>者明發不定始自初隨喜終至第五正行六度皆
<lb n="0304c24"/>發六根清淨何必過五品方入相似言加然者以
<lb n="0305a01"/>初望後初尚得入後四加前似解初初者依普賢
<lb n="0305a02"/>觀經隨喜<anchor xml:id="begd1e40927"/>已<anchor xml:id="endd1e40927"/>當似解之首第五十人復在初隨喜
<lb n="0305a03"/>品之初故云初初過二乘極極者羅漢<anchor xml:id="begd1e40935"/>已<anchor xml:id="endd1e40935"/>極無疑
<lb n="0305a04"/>又極故云極極縱是無疑亦不能及初隨喜人百
<lb n="0305a05"/>千萬倍如前校量指始顯終者以隨喜始顯妙覺
<lb n="0305a06"/>終也。</p>
<p id="pX31p0305a0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△三法師功德品明初品果功德勸流通二
<lb n="0305a07"/>初總列六根功德盈縮。</p>
<lb n="0305a08"/>
<p id="pX31p0305a0801">爾時佛告常精進
(至)
莊嚴六根皆令清淨。</p>
<lb n="0305a09"/>
<p id="pX31p0305a0901" rend="margin-left:1em">大品云色淨故般若淨般若淨故色淨色淨故五
<lb n="0305a10"/>根淨般若淨故意根淨正法華整足具六千功德
<lb n="0305a11"/>大經云如來一根則能見色聞聲齅香別味覺觸
<lb n="0305a12"/>知法今經六根清淨與大品同以是功德莊嚴六
<lb n="0305a13"/>根與正法華同鼻見色聞聲覺知與大經同疏中
<lb n="0305a14"/>雖為破斥他師偏釋不當引同三經意且正明六
<lb n="0305a15"/>根等有一千功德也若明六千功德數者按三業
<lb n="0305a16"/>安樂行即有十善一善有十即百善百善中一一
<lb n="0305a17"/>有十如即千善就自行化他為二千約如來室如
<lb n="0305a18"/>來衣如來座即成六千五種法師悉具六根清淨
<lb n="0305a19"/>一一根皆有一千功德也
(此約弘經方軌明等有一千也)
復次一
<lb n="0305a20"/>心中具十法界一一界皆有十如即成一百一根
<lb n="0305a21"/>通取六塵即有六百約定慧二莊嚴即成一千二
<lb n="0305a22"/>百根根悉具定慧莊嚴等有千二百也
(此約理境等千二百)
<lb n="0305a23"/>若論六根清淨清淨則不言功德若多若少若言
<lb n="0305a24"/>莊嚴能盈能縮復能平等平等莊嚴者根根六千
<lb n="0305b01"/>若言千二百顯其能盈若言八百顯其能縮若言
<lb n="0305b02"/>清淨無盈無縮無等六根互用根自在故不可思
<lb n="0305b03"/>議妙樂云今依安樂行以明三業正當法師依於
<lb n="0305b04"/>弘經方軌故令獲得六根清淨又云此中三業即
<lb n="0305b05"/>是六根故不更對六根三業功成即六根淨若言
<lb n="0305b06"/>千二百下次辯盈縮即在今經秖於向等而論盈
<lb n="0305b07"/>縮若言清淨是牒前大品六根互用是牒前大經
<lb n="0305b08"/>箋難據孤山明楞嚴經中流變三疊謂是發覺初
<lb n="0305b09"/>心令知顛倒處所故示凡夫六根優劣之用意在
<lb n="0305b10"/>阿難擇取耳根以為修證之地今以流通法華之
<lb n="0305b11"/>力至十信相似之位獲得六根清淨互用無妨不
<lb n="0305b12"/>可例同。</p>
<p id="pX31p0305b1204" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別作六章當分解釋六初眼根二初
<lb n="0305b13"/>長行。</p>
<lb n="0305b14"/>
<p id="pX31p0305b1401">是善男子善女人
(至)
果報生處悉見悉知。</p>
<lb n="0305b15"/>
<p id="pX31p0305b1501" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0305b16"/>
<p id="pX31p0305b1601">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0305b17"/>
<p id="pX31p0305b1701">若於大眾中以無所畏心
(至)
肉眼力如是。</p>
<lb n="0305b18"/>
<p id="pX31p0305b1801" rend="margin-left:1em">父母所生名肉眼能見大千世界內外則是所見
<lb n="0305b19"/>過於天眼梵王報得天眼在<anchor xml:id="begd1e41070"/>己<anchor xml:id="endd1e41070"/>界徧見大千大千
<lb n="0305b20"/>外有風輪與眼作障不能見外若在他界則不徧
<lb n="0305b21"/>見大千非所統故小羅漢見小千大羅漢見大千
<lb n="0305b22"/>辟支佛見百佛世界不以風輪為礙亦無<anchor xml:id="begd1e41087"/>己<anchor xml:id="endd1e41087"/>他界
<lb n="0305b23"/>隔今經論眼能見大千內外應是天眼猶名肉眼
<lb n="0305b24"/>者圓教相似位中因經之力有勝根用既未發真
<lb n="0305c01"/>不得稱天眼雖稱肉眼具五眼用見大千內外天
<lb n="0305c02"/>眼用見一切眾生及業因緣法眼用其目甚清淨
<lb n="0305c03"/>慧眼用一時悉見大千內外見業見淨又圓伏障
<lb n="0305c04"/>中道無明之惑佛眼用大經云雖有肉眼名為佛
<lb n="0305c05"/>眼佛眼故名清淨具五眼故故言莊嚴能盈能縮
<lb n="0305c06"/>名勝根用名根自在豈可秪作八百千二百解耶
<lb n="0305c07"/>妙樂云初眼根中未論修發真天眼等直以肉眼
<lb n="0305c08"/>能見大千故云父母所生若論其用<anchor xml:id="begd1e41117"/>已<anchor xml:id="endd1e41117"/>過天眼故
<lb n="0305c09"/>今應云相似佛眼乃至相似五眼故亦應云見於
<lb n="0305c10"/>二乘及菩薩佛等以準耳鼻經文必合有故見大
<lb n="0305c11"/>千內外為天眼者且約見於麤細色邊見業見淨
<lb n="0305c12"/>者業有差別淨無差別雙見二境即表中智又能
<lb n="0305c13"/>圓伏故是佛眼。</p>
<p id="pX31p0305c1307" type="inline" rend="margin-left:1em">○翻譯名義云有人謂彌樓此云
<lb n="0305c14"/>光明七金山也金色光明故若準第一義法勝經
<lb n="0305c15"/>云須彌樓山則彌樓是須彌山舊譯俱舍須彌亦
<lb n="0305c16"/>云彌樓是則梵音有異若據今經云內外彌樓山
<lb n="0305c17"/>須彌及鐵圍則是兩山名體皆異也。</p>
<p id="pX31p0305c1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二耳根二
<lb n="0305c18"/>初長行。</p>
<lb n="0305c19"/>
<p id="pX31p0305c1901">復次常精進
(至)
種種音聲而不壞耳根。</p>
<lb n="0305c20"/>
<p id="pX31p0305c2001" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0305c21"/>
<p id="pX31p0305c2101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0305c22"/>
<p id="pX31p0305c2201">父母所生耳清淨無濁穢
(至)
功德<anchor xml:id="begd1e41174"/>已<anchor xml:id="endd1e41174"/>如是。</p>
<lb n="0305c23"/>
<p id="pX31p0305c2301" rend="margin-left:1em">耳根亦具五耳之用故能徧聞大千內外十法界
<lb n="0305c24"/>音聲也聞六道聲即肉天二耳聞二乘聲即慧耳
<lb n="0306a01"/>聞菩薩聲即法耳聞佛聲即佛耳又父母所生即
<lb n="0306a02"/>肉耳能聞內外即天耳聽之不著即慧耳悉能分
<lb n="0306a03"/>別即法耳一時互聞即佛耳以耳例眼眼亦如是
<lb n="0306a04"/>見人天是肉天二眼見二乘是慧眼見菩薩是法
<lb n="0306a05"/>眼見佛是佛眼補註云迦陵頻伽此翻好聲鳥此
<lb n="0306a06"/>鳥在㲉聲勝諸鳥命命者寶藏經云雪山有鳥名
<lb n="0306a07"/>為共命一身二頭神識各異報命則同故云命命
<lb n="0306a08"/>小彌陀經云共命之鳥勝天王經云生生之鳥涅
<lb n="0306a09"/>槃經云耆婆耆婆皆此鳥也光音二禪中第三天
<lb n="0306a10"/>徧淨三禪中第三天也有頂即色界究竟天也。</p>
<p id="pX31p0306a1019" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0306a11"/>三鼻根二初長行。</p>
<lb n="0306a12"/>
<p id="pX31p0306a1201">復次常精進
(至)
若欲分別為他人說憶念不謬。</p>
<lb n="0306a13"/>
<p id="pX31p0306a1301" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0306a14"/>
<p id="pX31p0306a1401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0306a15"/>
<p id="pX31p0306a1501">是人鼻清淨於此世界中
(至)
先得此鼻相。</p>
<lb n="0306a16"/>
<p id="pX31p0306a1601" rend="margin-left:1em">鼻根亦具五鼻之用父母所生即肉鼻聞大千內
<lb n="0306a17"/>外諸香即天鼻不染不著即慧鼻分別不謬即法
<lb n="0306a18"/>鼻一時互用即佛鼻鼻根互用者鼻知好惡別貴
<lb n="0306a19"/>賤覩天宮莊嚴等則鼻有眼用讀經說法聞香能
<lb n="0306a20"/>知則鼻有耳用知諸華果實及蘇油香氣則鼻有
<lb n="0306a21"/>舌用入禪出禪禪有八觸五欲嬉戲亦是觸法聞
<lb n="0306a22"/>香能知則鼻有身用知染欲癡恚心亦知修善等
<lb n="0306a23"/>則鼻有意用鼻根自在勝用若茲例五根亦如是
<lb n="0306a24"/>妙樂云鼻根明互用經文最委悉準例餘根亦應
<lb n="0306b01"/>如是但是文略八觸者動痒輕重冷煗澁滑止觀
<lb n="0306b02"/>云入定一月不散即發八觸而來觸身。</p>
<p id="pX31p0306b0216" type="inline" rend="margin-left:1em">○須曼那
<lb n="0306b03"/>見前闍提此云金錢華末利亦云摩利此云鬘華
<lb n="0306b04"/>此華堪作鬘故波羅羅此云重生多摩羅䟦此云
<lb n="0306b05"/>性無垢多伽羅此云根大論云木香樹也波利質
<lb n="0306b06"/>多羅此云圓生樹其根莖枝葉逆風薰五十由旬
<lb n="0306b07"/>順風百由旬拘<g ref="CB16014"/>陀羅此云大遊戲地勝殿妙法
<lb n="0306b08"/>堂皆帝釋所居處也妙法亦云善法四齋日帝釋
<lb n="0306b09"/>與諸天於此堂中集議人間如法不如法事。</p>
<p id="pX31p0306b0918" type="inline" rend="margin-left:1em">△四
<lb n="0306b10"/>舌根二初長行。</p>
<lb n="0306b11"/>
<p id="pX31p0306b1101">復次常精進
(至)
又能出於深妙法音。</p>
<lb n="0306b12"/>
<p id="pX31p0306b1201" rend="margin-left:1em">舌根亦具五舌之用能作六道語即肉天二舌能
<lb n="0306b13"/>作二乘語即慧舌能作菩薩語即法舌一時互用
<lb n="0306b14"/>即佛舌。</p>
<p id="pX31p0306b1404" type="inline" rend="margin-left:1em">○七寶者補註云若轉輪聖王出世七寶
<lb n="0306b15"/>自然而現一論二珠三象四馬五主兵大臣六主
<lb n="0306b16"/>藏大臣七玉女。</p>
<p id="pX31p0306b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0306b17"/>
<p id="pX31p0306b1701">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0306b18"/>
<p id="pX31p0306b1801">是人舌根淨終不受惡味
(至)
或時為現身。</p>
<lb n="0306b19"/>
<p id="pX31p0306b1901" rend="margin-left:1em">自在即他化自在天居欲界頂乃魔王也大自在
<lb n="0306b20"/>即魔醯首羅色界頂天也此依觀音義疏所釋與
<lb n="0306b21"/>前列眾中不同。</p>
<p id="pX31p0306b2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△五身根二初長行。</p>
<lb n="0306b22"/>
<p id="pX31p0306b2201">復次常精進
(至)
皆於身中現其色像。</p>
<lb n="0306b23"/>
<p id="pX31p0306b2301" rend="margin-left:1em">身根具五身之用世界所有皆於身中現肉身用
<lb n="0306b24"/>也上至有頂於身中現天身用也二乘於身中現
<lb n="0306c01"/>慧身用也菩薩於身中現法身用也佛於身中現
<lb n="0306c02"/>佛身用也一時圓現一時互用一時無謬一時無
<lb n="0306c03"/>著妙樂云無謬假也無著空也俱照名中。</p>
<p id="pX31p0306c0317" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈
<lb n="0306c04"/>頌。</p>
<lb n="0306c05"/>
<p id="pX31p0306c0501">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0306c06"/>
<p id="pX31p0306c0601">若持法華者其身甚清淨
(至)
一切於中現。</p>
<lb n="0306c07"/>
<p id="pX31p0306c0701" rend="margin-left:1em">△六意根二初長行。</p>
<lb n="0306c08"/>
<p id="pX31p0306c0801">復次常精進
(至)
亦是先佛經中所說。</p>
<lb n="0306c09"/>
<p id="pX31p0306c0901" rend="margin-left:1em">意根亦具五意之用世間治生產業皆順正法即
<lb n="0306c10"/>人意淨天心所行天所動作即天意淨四月即四
<lb n="0306c11"/>諦一歲是十二月即十二因緣與實相不相違背
<lb n="0306c12"/>即慧意淨一月即一乘即菩薩意淨有所籌量皆
<lb n="0306c13"/>是先佛經中所說即佛意淨一時圓明一時圓互
<lb n="0306c14"/>一時無染一時無謬根用自在能盈能縮能等能
<lb n="0306c15"/>淨私謂佛戒不許習學外道經書手筆今何云若
<lb n="0306c16"/>說俗間經書等耶答輔行四下云若外學者小乘
<lb n="0306c17"/>教中為伏外道許十二時中一時習外若大乘中
<lb n="0306c18"/>初心菩薩一向不許淨名云若好雜句文飾者多
<lb n="0306c19"/>是新發意菩薩此斥不許習外且令進行至六根
<lb n="0306c20"/>淨學應不難
(文)
今此正當六根清淨之位或說俗
<lb n="0306c21"/>間經書故能皆順正法也。</p>
<p id="pX31p0306c2111" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌。</p>
<lb n="0306c22"/>
<p id="pX31p0306c2201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0306c23"/>
<p id="pX31p0306c2301">是人意清淨明利無濁穢
(至)
持法華經故。</p>
<lb n="0306c24"/>
<p id="pX31p0306c2401" rend="margin-left:1em">上中下法見前安樂行品。</p>
<lb n="0307a01"/>
<p id="pX31p0307a0101">妙法蓮華經常不輕菩薩品第二十</p>
<lb n="0307a02"/>
<p id="pX31p0307a0201" rend="margin-left:1em">內懷不輕之解外敬不輕之境身立不輕之行口
<lb n="0307a03"/>宣不輕之教人作不輕之目不輕之解者法華論
<lb n="0307a04"/>云此菩薩知眾生有佛性不敢輕之佛性有五正
<lb n="0307a05"/>因佛性通亘本當緣了佛性種子本有非適今也
<lb n="0307a06"/>果性果果性定當得之決不虗也是名不輕之解
<lb n="0307a07"/>將解以歷人彼亦如此是名敬不輕之境敬此境
<lb n="0307a08"/>故名不輕之行宣此語故名不輕之教昔毀者以
<lb n="0307a09"/>此目人今經家以此目品此品引人為證證五品
<lb n="0307a10"/>功德深六根報重令知佛昔隨喜獲現生後報以
<lb n="0307a11"/>募流通也妙樂云正因通亘等者性德通於迷悟
<lb n="0307a12"/>因果故也緣了云種子本有者還約性德以明二
<lb n="0307a13"/>因以對新熏成修德故此三為因轉因成果果中
<lb n="0307a14"/>菩提及以涅槃名為果性果果性也若對性辯脩
<lb n="0307a15"/>秪是脩德緣了至果名為菩提涅槃了秪是智智
<lb n="0307a16"/>名菩提即是果性緣秪是斷斷名涅槃即是果果
<lb n="0307a17"/>性若云眾生具有因果性者則五佛性皆在眾生
<lb n="0307a18"/>但住因之日果性名因在果之時攬因名果名雖
<lb n="0307a19"/>互得其法恒如獲現生後報者文云臨欲終時具
<lb n="0307a20"/>聞威音王佛說法華經得六根淨更增壽命即現
<lb n="0307a21"/>報也命終之後復值二千億佛同號日月燈明即
<lb n="0307a22"/>生報也以是因緣復值二千億佛同號雲自在燈
<lb n="0307a23"/>王復值千萬億佛即後報也於現報中獲六根淨
<lb n="0307a24"/>是故弘經其功不淺說此三益意在流通昔時不
<lb n="0307b01"/>輕三報宛爾今日豈得不流通耶。</p>
<p id="pX31p0307b0114" type="inline" rend="margin-left:1em">△三常不輕品
<lb n="0307b02"/>引信毀罪福者證勸流通二初長行三初雙指前
<lb n="0307b03"/>品罪福二初指罪。</p>
<lb n="0307b04"/>
<p id="pX31p0307b0401">爾時佛告得大勢菩薩
(至)
獲大罪報如前所說。</p>
<lb n="0307b05"/>
<p id="pX31p0307b0501" rend="margin-left:1em">如前所說者前法師品云若有惡人以不善心常
<lb n="0307b06"/>毀罵佛其罪尚輕若人以一惡言毀呰在家出家
<lb n="0307b07"/>讀誦法華經者其罪甚重是也。</p>
<p id="pX31p0307b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">△二指福。</p>
<lb n="0307b08"/>
<p id="pX31p0307b0801">其所得功德如向所說眼耳鼻舌身意清淨。</p>
<lb n="0307b09"/>
<p id="pX31p0307b0901" rend="margin-left:1em">如向所說者向即上法師功德品中說六根清淨
<lb n="0307b10"/>是也。</p>
<p id="pX31p0307b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙開今品信毀二初明事本七初時節。</p>
<lb n="0307b11"/>
<p id="pX31p0307b1101">得大勢乃往古昔過無量無邊不可思議阿僧祇劫。</p>
<lb n="0307b12"/>
<p id="pX31p0307b1201" rend="margin-left:1em">此下總科云事本者通舉往昔威音王佛為不輕
<lb n="0307b13"/>事之本名為事本。</p>
<p id="pX31p0307b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二名號。</p>
<lb n="0307b14"/>
<p id="pX31p0307b1401">有佛名威音王
(至)
調御丈夫天人師佛世尊。</p>
<lb n="0307b15"/>
<p id="pX31p0307b1501" rend="margin-left:1em">△三劫國。</p>
<lb n="0307b16"/>
<p id="pX31p0307b1601">劫名離衰國名大成。</p>
<lb n="0307b17"/>
<p id="pX31p0307b1701" rend="margin-left:1em">△四說法。</p>
<lb n="0307b18"/>
<p id="pX31p0307b1801">其威音王佛
(至)
說應六波羅蜜法究竟佛慧。</p>
<lb n="0307b19"/>
<p id="pX31p0307b1901" rend="margin-left:1em">為求聲聞等註見前。</p>
<p id="pX31p0307b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△五壽命。</p>
<lb n="0307b20"/>
<p id="pX31p0307b2001">得大勢是威音王佛壽四十萬億那由他恒河沙劫。</p>
<lb n="0307b21"/>
<p id="pX31p0307b2101" rend="margin-left:1em">△六正像。</p>
<lb n="0307b22"/>
<p id="pX31p0307b2201">正法住世劫數如一閻浮提微塵
(至)
然後滅度。</p>
<lb n="0307b23"/>
<p id="pX31p0307b2301" rend="margin-left:1em">△七後佛。</p>
<lb n="0307b24"/>
<p id="pX31p0307b2401">正法像法滅盡之後
(至)
有二萬億佛皆同一號。</p>
<lb n="0307c01"/>
<p id="pX31p0307c0101" rend="margin-left:1em">△二明本事三初總指時節。</p>
<lb n="0307c02"/>
<p id="pX31p0307c0201">最初威音王如來既<anchor xml:id="begd1e41671"/>已<anchor xml:id="endd1e41671"/>滅度正法滅後。</p>
<lb n="0307c03"/>
<p id="pX31p0307c0301" rend="margin-left:1em">此下通科為本事者上既通舉往昔威音王佛為
<lb n="0307c04"/>不輕之事本今別以最初威音王佛時不輕之事
<lb n="0307c05"/>為本事。</p>
<p id="pX31p0307c0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙標人名。</p>
<lb n="0307c06"/>
<p id="pX31p0307c0601">於像法中增上慢比丘有大勢力
(至)
名常不輕。</p>
<lb n="0307c07"/>
<p id="pX31p0307c0701" rend="margin-left:1em">毀者因時名增上慢信者因時名常不輕。</p>
<p id="pX31p0307c0717" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙
<lb n="0307c08"/>明得失二初就信者論得。</p>
<lb n="0307c09"/>
<p id="pX31p0307c0901">得大勢以何因緣名常不輕
(至)
汝等皆當作佛。</p>
<lb n="0307c10"/>
<p id="pX31p0307c1001" rend="margin-left:1em">總科云雙明得失今初就信者論得得正說之宏
<lb n="0307c11"/>宗得流通之妙益名常不輕是人一凡有所見是
<lb n="0307c12"/>理一皆悉禮拜是行一而作是言是教一此是迹
<lb n="0307c13"/>門開權顯實之四一也從乃至遠見下是本理一
<lb n="0307c14"/>故往禮拜是本行一而作是言是本教一少人一
<lb n="0307c15"/>其義可解此是本門開近顯遠之四一也不專讀
<lb n="0307c16"/>誦經典但行禮拜者此是初隨喜人之位也隨喜
<lb n="0307c17"/>一切法悉有安樂性皆一實相隨喜一切人皆有
<lb n="0307c18"/>三佛性讀誦經典即了因性皆行菩薩道即緣因
<lb n="0307c19"/>性不敢輕慢而復深敬者即正因性敬人敬法不
<lb n="0307c20"/>起諍競即隨喜意也又不輕深敬是如來座也忍
<lb n="0307c21"/>於打罵是如來衣也以慈悲心常行不替即如來
<lb n="0307c22"/>室也又深敬是意業不輕之說是口業故往禮拜
<lb n="0307c23"/>是身業此三與慈悲俱即誓願安樂也如此三四
<lb n="0307c24"/>豈非流通之妙益耶妙樂云得正說宏宗者宏寬
<lb n="0308a01"/>大也宗尊高也本迹二文四一三佛性正說大宗
<lb n="0308a02"/>不過實相實相秪是常住佛性此指宗極之宗非
<lb n="0308a03"/>宗體之宗一代雖說或兼或帶或純小教或雜助
<lb n="0308a04"/>門或抑或覆文寬事廣教教不同味味意別不輕
<lb n="0308a05"/>但宣我深敬汝等至當得作佛二十四字具述因
<lb n="0308a06"/>果因既三性果即三德況以四一兼益自他直指
<lb n="0308a07"/>三因以為不輕所宣之法故云宏宗。</p>
<p id="pX31p0308a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明毀者
<lb n="0308a08"/>之失。</p>
<lb n="0308a09"/>
<p id="pX31p0308a0901">四眾之中有生瞋恚心不淨者
(至)
號之為常不輕。</p>
<lb n="0308a10"/>
<p id="pX31p0308a1001" rend="margin-left:1em">此明毀者之失有生瞋恚心不淨者即不受四一
<lb n="0308a11"/>也罵言無智智知於理既言無智即不受理一也
<lb n="0308a12"/>比丘即不受人一也從何所來即不受行一也虗
<lb n="0308a13"/>妄授記即不受教一也經歷多年常被罵詈結不
<lb n="0308a14"/>受開權顯實迹中之四一也避走遠住高聲唱言
<lb n="0308a15"/>亦復不受此不受開近顯遠本地之四一也常作
<lb n="0308a16"/>是語故此結信者深信不休也四眾為作不輕名
<lb n="0308a17"/>者此結毀者呰毀不止也問釋迦出世踟蹰不說
<lb n="0308a18"/>常不輕一見造次而言何也答釋迦所化者昔曾
<lb n="0308a19"/>下種本<anchor xml:id="begd1e41815"/>已<anchor xml:id="endd1e41815"/>有善故以小乘而將護之不即為說大
<lb n="0308a20"/>也不輕所化者本未有善欲與下種故以大法而
<lb n="0308a21"/>強毒之。</p>
<p id="pX31p0308a2104" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙勸後二逆順亦名雙明信毀果報
<lb n="0308a22"/>三初明信者果報二初明得果報。</p>
<lb n="0308a23"/>
<p id="pX31p0308a2301">是比丘臨欲終時
(至)
功德成就當得作佛。</p>
<lb n="0308a24"/>
<p id="pX31p0308a2401" rend="margin-left:1em">是比丘是菩薩皆指不輕也此文就信者論三報
<lb n="0308b01"/>一現報謂得六根清淨二生報謂值燈明佛三後
<lb n="0308b02"/>報謂值二千億佛等神通力是身業淨樂說辯力
<lb n="0308b03"/>是口業淨善寂力是意業淨又神通即慈悲室說
<lb n="0308b04"/>辯即法空座善寂即忍辱衣也。</p>
<p id="pX31p0308b0413" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結會古今二
<lb n="0308b05"/>初正結會古今。</p>
<lb n="0308b06"/>
<p id="pX31p0308b0601">得大勢於意云何
(至)
豈異人乎則我身是。</p>
<lb n="0308b07"/>
<p id="pX31p0308b0701" rend="margin-left:1em">△二舉信而勸順。</p>
<lb n="0308b08"/>
<p id="pX31p0308b0801">若我於宿世
(至)
疾得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0308b09"/>
<p id="pX31p0308b0901" rend="margin-left:1em">△二明毀者果報二初明得果。</p>
<lb n="0308b10"/>
<p id="pX31p0308b1001">得大勢彼時四眾
(至)
教化阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb n="0308b11"/>
<p id="pX31p0308b1101" rend="margin-left:1em">此明毀者得善惡兩果報由謗罵故千劫受苦是
<lb n="0308b12"/>惡果報由聞佛性名下大乘種復遇不輕教化菩
<lb n="0308b13"/>提是善果報妙樂云由謗罵之辜墮於惡道聞順
<lb n="0308b14"/>從之力還遇不輕乃至今日還令會入以是義故
<lb n="0308b15"/>上慢尚成遠因聞信寧無現益問若因謗墮苦菩
<lb n="0308b16"/>薩何故為作苦因答其無善因不謗亦墮因謗墮
<lb n="0308b17"/>惡必由得益如人倒地還從地起故以正謗接於
<lb n="0308b18"/>邪墮。</p>
<p id="pX31p0308b1803" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結古今二初正結會。</p>
<lb n="0308b19"/>
<p id="pX31p0308b1901">得大勢於汝意云何
(至)
三藐三菩提不退轉者是。</p>
<lb n="0308b20"/>
<p id="pX31p0308b2001" rend="margin-left:1em">䟦陀婆羅大論翻為善守思益經云若眾生聞名
<lb n="0308b21"/>畢竟得三菩提故云善守或云賢首位居等覺為
<lb n="0308b22"/>眾賢之首也補註云有人作五百比丘尼節句者
<lb n="0308b23"/>大有所妨其意謂出家二眾但舉比丘在家二眾
<lb n="0308b24"/>但舉優婆塞又謂千佛因緣經但云思佛等恐缺
<lb n="0308c01"/>略尼字又據正法華云師子月等五百比丘比丘
<lb n="0308c02"/>尼則師子月自是比丘不應稱之為尼故云大有
<lb n="0308c03"/>所妨今考因緣經云思佛千優婆塞等得無生忍
<lb n="0308c04"/>
<g ref="CB15106"/>多羅母善賢比丘尼等五百比丘尼不受諸漏
<lb n="0308c05"/>成阿羅漢且因緣經亦是什譯豈敢定謂缺略尼
<lb n="0308c06"/>字又尼思佛之名未見他經所出故今且以尼字
<lb n="0308c07"/>另逗為句但四眾缺優婆夷耳後若見尼思佛名
<lb n="0308c08"/>有所出者則不必另逗為句也。</p>
<p id="pX31p0308c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉逆勸。</p>
<lb n="0308c09"/>
<p id="pX31p0308c0901">得大勢當知是法華經
(至)
讀誦解說書寫是經。</p>
<lb n="0308c10"/>
<p id="pX31p0308c1001" rend="margin-left:1em">此乃舉逆以顯順勸持以遮毀經有大力終感大
<lb n="0308c11"/>果務當勤習五種之行妙樂云五種行者即五種
<lb n="0308c12"/>法師行也。</p>
<p id="pX31p0308c1205" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初但頌信毀因果二初總
<lb n="0308c13"/>頌事本。</p>
<lb n="0308c14"/>
<p id="pX31p0308c1401">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0308c15"/>
<p id="pX31p0308c1501">過去有佛號威音王
(至)
天人龍神所共供養。</p>
<lb n="0308c16"/>
<p id="pX31p0308c1601" rend="margin-left:1em">△二別頌本事三初頌雙標二人。</p>
<lb n="0308c17"/>
<p id="pX31p0308c1701">是佛滅後法欲盡時
(至)
時諸四眾計著於法。</p>
<lb n="0308c18"/>
<p id="pX31p0308c1801" rend="margin-left:1em">著法者是法不可示若定謂是有即是著法乃至
<lb n="0308c19"/>定謂是非有非無亦名著法者佛藏經云刀輪害
<lb n="0308c20"/>閻浮人其失猶少有所得心說大乘者其罪過彼
<lb n="0308c21"/>也大論云執有與無諍乃至執非有非無與有無
<lb n="0308c22"/>諍如牛皮龍繩俱不免患中論云諸佛說空法本
<lb n="0308c23"/>為化於有若有著空者諸佛所不化若定言諸法
<lb n="0308c24"/>非有非無者是名愚癡論若失四悉檀意自行化
<lb n="0309a01"/>他皆名著法若得四悉檀意自他俱無著也妙樂
<lb n="0309a02"/>云若定謂等者此乃不專判於邪外佛權實教執
<lb n="0309a03"/>皆名著以著心著無著教如龍鬚縛身入水轉痛
<lb n="0309a04"/>牛皮繫體向日彌堅亡失正法猶如損體故稟方
<lb n="0309a05"/>便教者於外凡位並未免謗。</p>
<p id="pX31p0309a0512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌雙明得失三
<lb n="0309a06"/>初頌其得。</p>
<lb n="0309a07"/>
<p id="pX31p0309a0701">不輕菩薩往到其所
(至)
汝等行道皆當作佛。</p>
<lb n="0309a08"/>
<p id="pX31p0309a0801" rend="margin-left:1em">△二頌其失。</p>
<lb n="0309a09"/>
<p id="pX31p0309a0901">諸人聞<anchor xml:id="begd1e42060"/>已<anchor xml:id="endd1e42060"/>輕毀罵詈。</p>
<lb n="0309a10"/>
<p id="pX31p0309a1001" rend="margin-left:1em">△三重明得。</p>
<lb n="0309a11"/>
<p id="pX31p0309a1101">不輕菩薩能忍受之。</p>
<lb n="0309a12"/>
<p id="pX31p0309a1201" rend="margin-left:1em">△三舉信毀結會二初果報。</p>
<lb n="0309a13"/>
<p id="pX31p0309a1301">其罪畢<anchor xml:id="begd1e42087"/>已<anchor xml:id="endd1e42087"/>臨命終時
(至)
漸具功德疾成佛道。</p>
<lb n="0309a14"/>
<p id="pX31p0309a1401" rend="margin-left:1em">此舉信毀果報及結會古今也補註云其罪畢<anchor xml:id="begd1e42102"/>已<anchor xml:id="endd1e42102"/>
<lb n="0309a15"/>者此謂常不輕也以由四眾輕賤作不輕名又以
<lb n="0309a16"/>瓦石打擲悉能忍之所有罪業因茲畢盡是故臨
<lb n="0309a17"/>終具聞威音王佛說法華經即得六根清淨如金
<lb n="0309a18"/>剛經云是人先世罪業應墮惡道以今世人輕賤
<lb n="0309a19"/>故先世罪業即得消滅同也。</p>
<p id="pX31p0309a1912" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結會。</p>
<lb n="0309a20"/>
<p id="pX31p0309a2001">彼時不輕則我身是
(至)
世世受持如是經典。</p>
<lb n="0309a21"/>
<p id="pX31p0309a2101" rend="margin-left:1em">△二頌勸受持果報。</p>
<lb n="0309a22"/>
<p id="pX31p0309a2201">億億萬劫至不可議
(至)
世世值佛疾成佛道。</p>
<lb n="0309a23"/>
<p id="pX31p0309a2301">妙法蓮華經如來神力品第二十一</p>
<lb n="0309a24"/>
<p id="pX31p0309a2401" rend="margin-left:1em">如來之義如上壽量品釋神力者神名不測力名
<lb n="0309b01"/>幹用不測則天然之體深幹用則轉變之力大此
<lb n="0309b02"/>中為付囑深法現十種大用故名神力品自此品
<lb n="0309b03"/>下凡有八品皆是付囑流通今品明菩薩受命弘
<lb n="0309b04"/>經次品是如來摩頂付囑妙樂云神力者神在於
<lb n="0309b05"/>內即體宗也力名幹用即是用也佛說本迹口輪
<lb n="0309b06"/>力用<anchor xml:id="begd1e42170"/>已<anchor xml:id="endd1e42170"/>竟於前今復身輪現此勝用令眾流通本
<lb n="0309b07"/>迹之教故云體深力大。</p>
<p id="pX31p0309b0710" type="inline" rend="margin-left:1em">△二神力品下八品明付
<lb n="0309b08"/>囑流通三初神力囑累二品明囑累流通二初神
<lb n="0309b09"/>力品明菩薩受命弘經二初長行三初菩薩受命
<lb n="0309b10"/>二初經家敘儀。</p>
<lb n="0309b11"/>
<p id="pX31p0309b1101">爾時千世界微塵等菩薩
(至)
一心合掌瞻仰尊顏。</p>
<lb n="0309b12"/>
<p id="pX31p0309b1201" rend="margin-left:1em">△二發誓弘經三初時節。</p>
<lb n="0309b13"/>
<p id="pX31p0309b1301">而白佛言世尊我等於佛滅後。</p>
<lb n="0309b14"/>
<p id="pX31p0309b1401" rend="margin-left:1em">△二處所。</p>
<lb n="0309b15"/>
<p id="pX31p0309b1501">世尊分身所在國土滅度之處。</p>
<lb n="0309b16"/>
<p id="pX31p0309b1601" rend="margin-left:1em">△三誓願。</p>
<lb n="0309b17"/>
<p id="pX31p0309b1701">當廣說此經所以者何
(至)
解說書寫而供養之。</p>
<lb n="0309b18"/>
<p id="pX31p0309b1801" rend="margin-left:1em">非但奉命益他亦自願得此真淨大法自他兼濟
<lb n="0309b19"/>俱美也。</p>
<p id="pX31p0309b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">△二佛現神力二初所對之眾。</p>
<lb n="0309b20"/>
<p id="pX31p0309b2001">爾時世尊於文殊師利等
(至)
人非人等一切眾前。</p>
<lb n="0309b21"/>
<p id="pX31p0309b2101" rend="margin-left:1em">於文殊等者迹中所化之眾也舊住者下方本化
<lb n="0309b22"/>之眾也一切眾者即他方來者及從分身佛來者
<lb n="0309b23"/>并此四眾八部皆是也。</p>
<p id="pX31p0309b2310" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正現神力十初吐長
<lb n="0309b24"/>舌相。</p>
<lb n="0309c01"/>
<p id="pX31p0309c0101">現大神力出廣長舌上至梵世。</p>
<lb n="0309c02"/>
<p id="pX31p0309c0201" rend="margin-left:1em">此第一神力也吐舌相者今經所演開三顯一開
<lb n="0309c03"/>近顯遠三世益物皆誠諦不虗福德人舌至鼻三
<lb n="0309c04"/>藏佛舌至髮際今至梵天出過凡聖之外極於淨
<lb n="0309c05"/>天之頂相既殊常說彌可信。</p>
<p id="pX31p0309c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二通身放光。</p>
<lb n="0309c06"/>
<p id="pX31p0309c0601">一切毛孔放於無量無數色光
(至)
滿百千歲。</p>
<lb n="0309c07"/>
<p id="pX31p0309c0701" rend="margin-left:1em">此第二神力也通身毛孔徧體放光周徧十方無
<lb n="0309c08"/>處不明表二門理一智境究竟也上迹門白毫吐
<lb n="0309c09"/>耀始在東方表七方便初見一理今本門既竟放
<lb n="0309c10"/>一切光照一切土能令初心因位終於等覺究竟
<lb n="0309c11"/>佛慧分身諸佛亦復如是妙樂云分身等者此相
<lb n="0309c12"/>既同各於其土利益亦爾。</p>
<p id="pX31p0309c1211" type="inline" rend="margin-left:1em">△三謦欬之聲。</p>
<lb n="0309c13"/>
<p id="pX31p0309c1301">然後還攝舌相一時謦欬。</p>
<lb n="0309c14"/>
<p id="pX31p0309c1401" rend="margin-left:1em">此第三神力也謦欬者將語之狀亦是通暢之相
<lb n="0309c15"/>表二門教暢即是教一四十餘年隱秘真實今獲
<lb n="0309c16"/>伸舒無有遺滯出世大事於今通暢是故謦欬又
<lb n="0309c17"/>欲以此法付諸菩薩令於後世導利眾生將語斯
<lb n="0309c18"/>事是故謦欬謦欬具二義一謦欬事了二謦欬付
<lb n="0309c19"/>他也。</p>
<p id="pX31p0309c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">△四彈指之聲。</p>
<lb n="0309c20"/>
<p id="pX31p0309c2001">俱共彈指。</p>
<lb n="0309c21"/>
<p id="pX31p0309c2101" rend="margin-left:1em">此第四神力也彈指者隨喜也隨喜七方便同入
<lb n="0309c22"/>圓道隨喜圓道增智損生隨喜諸菩薩持真淨大
<lb n="0309c23"/>法隨喜後世獲無上寶此一彈指竪徹三世橫亘
<lb n="0309c24"/>十方表二門入實即是教一。</p>
<p id="pX31p0309c2412" type="inline" rend="margin-left:1em">△五地六種動。</p>
<lb n="0310a01"/>
<p id="pX31p0310a0101">是二音聲徧至十方諸佛世界地皆六種震動。</p>
<lb n="0310a02"/>
<p id="pX31p0310a0201" rend="margin-left:1em">此第五神力也二音聲者謦欬彈指也地六種動
<lb n="0310a03"/>者表住行向地等妙六番動無明惑上<anchor xml:id="begd1e42379"/>已<anchor xml:id="endd1e42379"/>動竟今
<lb n="0310a04"/>明復動者即是一切人六根令得清淨表二門破
<lb n="0310a05"/>惑即是行一。</p>
<p id="pX31p0310a0506" type="inline" rend="margin-left:1em">△六普見大會。</p>
<lb n="0310a06"/>
<p id="pX31p0310a0601">其中眾生天龍夜叉
(至)
皆大歡喜得未曾有。</p>
<lb n="0310a07"/>
<p id="pX31p0310a0701" rend="margin-left:1em">此第六神力也普見大會者表諸佛道同也而今
<lb n="0310a08"/>而後亦復如是上五千退去三變被移既失本心
<lb n="0310a09"/>不能現在得益宜以非滅現滅從諸菩薩弘經得
<lb n="0310a10"/>道入於佛慧如今會無異亦表未來有機一也妙
<lb n="0310a11"/>樂云既指起去被移失心三類人者如此三例即
<lb n="0310a12"/>是滅後得益之人所言機一者機義當總總於未
<lb n="0310a13"/>來四一故也即是得於四一之益。</p>
<p id="pX31p0310a1314" type="inline" rend="margin-left:1em">△七空中唱聲。</p>
<lb n="0310a14"/>
<p id="pX31p0310a1401">即時諸天於虗空中
(至)
亦當禮拜供養釋迦牟尼佛。</p>
<lb n="0310a15"/>
<p id="pX31p0310a1501" rend="margin-left:1em">此第七神力也空中唱聲者表於未來有教一也。</p>
<lb n="0310a16"/>
<p id="pX31p0310a1601" rend="margin-left:1em">△八咸皆歸命。</p>
<lb n="0310a17"/>
<p id="pX31p0310a1701">彼諸眾生聞虗空中聲<anchor xml:id="begd1e42447"/>已<anchor xml:id="endd1e42447"/>
(至)
南無釋迦牟尼佛。</p>
<lb n="0310a18"/>
<p id="pX31p0310a1801" rend="margin-left:1em">此第八神力也南無此云歸命為佛弟子表於未
<lb n="0310a19"/>來有人一也。</p>
<p id="pX31p0310a1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△九遙散諸物。</p>
<lb n="0310a20"/>
<p id="pX31p0310a2001">以種種華香瓔珞幡葢
(至)
徧覆此間諸佛之上。</p>
<lb n="0310a21"/>
<p id="pX31p0310a2101" rend="margin-left:1em">此第九神力也遙散諸物雲聚而來者表於未來
<lb n="0310a22"/>有行一也。</p>
<p id="pX31p0310a2205" type="inline" rend="margin-left:1em">△十同一佛土。</p>
<lb n="0310a23"/>
<p id="pX31p0310a2301">于時十方世界通達無礙如一佛土。</p>
<lb n="0310a24"/>
<p id="pX31p0310a2401" rend="margin-left:1em">此第十神力也十方通同如一佛土者表理一也
<lb n="0310b01"/>問何以知十相表現在四一復表將來四一答下
<lb n="0310b02"/>文云若我以是神力於無量劫為囑累故說此經
<lb n="0310b03"/>功德猶不能盡表現表將其義明矣妙樂云十神
<lb n="0310b04"/>力者前五正明現在流通本迹後五總表未來不
<lb n="0310b05"/>
<anchor xml:id="begd1e42508"/>已<anchor xml:id="endd1e42508"/>又云下去四相別表未來四一四但云一不言
<lb n="0310b06"/>本迹者在未來故尚未入實誰論其本若見實者
<lb n="0310b07"/>亦見其本。</p>
<p id="pX31p0310b0705" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結要勸持四初稱歎付囑。</p>
<lb n="0310b08"/>
<p id="pX31p0310b0801">爾時佛告上行等菩薩大眾
(至)
猶不能盡。</p>
<lb n="0310b09"/>
<p id="pX31p0310b0901" rend="margin-left:1em">△二結要付囑。</p>
<lb n="0310b10"/>
<p id="pX31p0310b1001">以要言之如來一切
(至)
皆於此經宣示顯說。</p>
<lb n="0310b11"/>
<p id="pX31p0310b1101" rend="margin-left:1em">結要有四句一切法者一切皆佛法也此結一切
<lb n="0310b12"/>皆妙名也一切力者通達無礙具八自在此結妙
<lb n="0310b13"/>用也一切秘藏者徧一切處皆是實相此結妙體
<lb n="0310b14"/>也甚深事者因果是深事此結妙宗也皆於此經
<lb n="0310b15"/>宣示顯說者總結一經唯四而<anchor xml:id="begd1e42560"/>已<anchor xml:id="endd1e42560"/>撮其樞柄而授
<lb n="0310b16"/>與之令流通也妙樂云結要有四句者本迹二門
<lb n="0310b17"/>各有宗用
(宗謂迹因迹果本因本果用謂斷權疑生實信斷近疑生遠信)
二門之
<lb n="0310b18"/>體兩處不殊名冠此三而總於三一部之要豈過
<lb n="0310b19"/>於此故總攬之以成流通格言云開顯既畢故結
<lb n="0310b20"/>要以付之言如來者舉果語極言一切者通悟通
<lb n="0310b21"/>迷即不思議之妙法也且一切法結妙名者即眾
<lb n="0310b22"/>生本有性德之法亦如來久遠脩極之法雖在纏
<lb n="0310b23"/>出纏之異而其法體真淨融妙泯絕強云妙法即
<lb n="0310b24"/>名也一切力結妙用者眾生具而尚迷如來證而
<lb n="0310c01"/>不息以自在力三輪設化駭動物情將說此法故
<lb n="0310c02"/>次名而說用也一切秘藏結妙體者此實相體如
<lb n="0310c03"/>來<anchor xml:id="begd1e42603"/>已<anchor xml:id="endd1e42603"/>得今為說法亦令眾生同得此體故次用而
<lb n="0310c04"/>示體也一切深事結妙宗者宗本因果之法佛既
<lb n="0310c05"/>脩證眾生亦然故次體而結宗也此順如來起教
<lb n="0310c06"/>次第故先名次用次體次宗故妙玄第一引今結
<lb n="0310c07"/>要以證約教五章之次第也。</p>
<p id="pX31p0310c0712" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸㢡付囑。</p>
<lb n="0310c08"/>
<p id="pX31p0310c0801">是故汝等於如來滅後
(至)
是中皆應起塔供養。</p>
<lb n="0310c09"/>
<p id="pX31p0310c0901" rend="margin-left:1em">△四釋付囑意。</p>
<lb n="0310c10"/>
<p id="pX31p0310c1001">所以者何當知是處
(至)
諸佛於此而般涅槃。</p>
<lb n="0310c11"/>
<p id="pX31p0310c1101" rend="margin-left:1em">上云經卷所在之處皆應起塔經中要說要在四
<lb n="0310c12"/>事道場釋上甚深之事得菩提釋上秘藏轉法輪
<lb n="0310c13"/>釋上一切法入涅槃釋上神力此之四要攝經文
<lb n="0310c14"/>盡故皆應起塔也所言要者得菩提是法身轉法
<lb n="0310c15"/>輪是般若入涅槃是解脫三法成秘密藏佛住其
<lb n="0310c16"/>中即是塔義也阿含經云佛出世唯四處起塔生
<lb n="0310c17"/>處得道處轉法輪處入涅槃處坐道場是法身生
<lb n="0310c18"/>處餘悉如文妙樂云道場釋上甚深事者事是因
<lb n="0310c19"/>果今道場是果果必有因以菩提釋藏者菩提是
<lb n="0310c20"/>能契之智必有所照之境境即秘藏以能顯所也
<lb n="0310c21"/>以轉法輪釋一切法者有所轉法法必有名以涅
<lb n="0310c22"/>槃釋力用者滿理釋權疑唱滅釋近疑宗雖近遠
<lb n="0310c23"/>同名因果不復別判引阿含者借小證大彼則從
<lb n="0310c24"/>事今借證圓開小即大故可為證。</p>
<p id="pX31p0310c2414" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌二初
<lb n="0311a01"/>頌現十神力。</p>
<lb n="0311a02"/>
<p id="pX31p0311a0201">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb n="0311a03"/>
<p id="pX31p0311a0301">諸佛救世者住於大神通
(至)
現無量神力。</p>
<lb n="0311a04"/>
<p id="pX31p0311a0401" rend="margin-left:1em">妙樂云頌十神力中但有五者闕後五也前五現
<lb n="0311a05"/>見逐要存之前後二五現未異耳舉現例未是故
<lb n="0311a06"/>略之。</p>
<p id="pX31p0311a0603" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌結要囑累三初總頌四法。</p>
<lb n="0311a07"/>
<p id="pX31p0311a0701">囑累是經故讚美受持者
(至)
不可得邊際。</p>
<lb n="0311a08"/>
<p id="pX31p0311a0801" rend="margin-left:1em">妙樂云總頌四法但云囑累至得邊際具含四義
<lb n="0311a09"/>四義皆是無邊際故。</p>
<p id="pX31p0311a0909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別頌四法四初頌一切
<lb n="0311a10"/>之法。</p>
<lb n="0311a11"/>
<p id="pX31p0311a1101">能持是經者則為<anchor xml:id="begd1e42731"/>已<anchor xml:id="endd1e42731"/>見我
(至)
教化諸菩薩。</p>
<lb n="0311a12"/>
<p id="pX31p0311a1201" rend="margin-left:1em">持法即持佛身妙樂云一切法不出能化能證及
<lb n="0311a13"/>所化故也。</p>
<p id="pX31p0311a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌自在神力。</p>
<lb n="0311a14"/>
<p id="pX31p0311a1401">能持是經者令我及分身
(至)
亦令得歡喜。</p>
<lb n="0311a15"/>
<p id="pX31p0311a1501" rend="margin-left:1em">妙樂云頌神力者既云歡喜即是自在用暢。</p>
<p id="pX31p0311a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0311a16"/>頌秘要之藏。</p>
<lb n="0311a17"/>
<p id="pX31p0311a1701">諸佛坐道場所得秘要法能持是經者不久亦當得。</p>
<lb n="0311a18"/>
<p id="pX31p0311a1801" rend="margin-left:1em">△四頌甚深之事。</p>
<lb n="0311a19"/>
<p id="pX31p0311a1901">能持是經者於諸法之義
(至)
畢竟住一乘。</p>
<lb n="0311a20"/>
<p id="pX31p0311a2001" rend="margin-left:1em">說法破暗入一乘是佛甚深之事也妙樂云頌深
<lb n="0311a21"/>事者教化諸菩薩畢竟住一乘乘是因果因果屬
<lb n="0311a22"/>事故也。</p>
<p id="pX31p0311a2204" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總頌結意。</p>
<lb n="0311a23"/>
<p id="pX31p0311a2301">是故有智者聞此功德利
(至)
決定無有疑。</p>
<lb n="0311a24"/>
<p id="pX31p0311a2401" rend="margin-left:1em">妙樂云此頌總結四法言若能持四法也。</p>
<lb n="0311b01"/>
<p id="pX31p0311b0101">妙法蓮華經囑累品第二十二</p>
<lb n="0311b02"/>
<p id="pX31p0311b0201" rend="margin-left:1em">昔慈恩基師安國涉師並令移此品於勸發品後
<lb n="0311b03"/>若在於此有八相違十不可之說荊溪尊者於記
<lb n="0311b04"/>文中一一敘破文繁不錄今正釋者囑是佛所付
<lb n="0311b05"/>囑累是煩爾宣傳此從聖旨得名故言囑累又囑
<lb n="0311b06"/>是頂受所囑累是甘而弗勞此從菩薩敬順得名
<lb n="0311b07"/>故言囑累又囑是如來金口所囑累是菩薩丹心
<lb n="0311b08"/>頂荷此從授受合論故言囑累又如來躬從座起
<lb n="0311b09"/>申手摩頂授以難得之法大眾曲躬合掌如世尊
<lb n="0311b10"/>勅當具奉行殷勤授受故言囑累品也妙樂云正
<lb n="0311b11"/>釋品中亦具四悉初約得名以釋品得名事別即
<lb n="0311b12"/>世界也又累者連及也煩爾者爾即汝也謂累汝
<lb n="0311b13"/>後代如帶累也此是如來適時而化示有謙詞又
<lb n="0311b14"/>令於三世傳法不絕三世不同亦世界也又菩薩
<lb n="0311b15"/>敬順後世宣布生人之善即為人也又金口所囑
<lb n="0311b16"/>菩薩頂荷令後世不失治其失惡即對治也又殷
<lb n="0311b17"/>勤授受令後代人奉旨入住入住證真即第一義
<lb n="0311b18"/>也。</p>
<p id="pX31p0311b1802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二囑累品明如來摩頂付囑二初正明付囑
<lb n="0311b19"/>二初如來付囑三初正付。</p>
<lb n="0311b20"/>
<p id="pX31p0311b2001">爾時釋迦牟尼佛
(至)
令一切眾生普得聞知。</p>
<lb n="0311b21"/>
<p id="pX31p0311b2101" rend="margin-left:1em">以一手一時徧摩諸菩薩頂故名大神力佛以一
<lb n="0311b22"/>權智善巧之手摩三千三百那由他國土畟塞虗
<lb n="0311b23"/>空諸菩薩實智之頂如來授道化他故名權智手
<lb n="0311b24"/>也菩薩自行受道故名實智頂也若申手摩頂即
<lb n="0311c01"/>身付囑也權智臨實智即意付囑也而作是言即
<lb n="0311c02"/>口付囑也文有四悉檀意我於無量劫修是難得
<lb n="0311c03"/>之法者此從前佛受學今以付汝汝當授彼三世
<lb n="0311c04"/>繼嗣即世界悉檀也一心流布即為人悉檀也廣
<lb n="0311c05"/>令增者即對治悉檀也益者即第一義悉檀也妙
<lb n="0311c06"/>樂云現大神力者如來向現十種神力<anchor xml:id="begd1e42900"/>已<anchor xml:id="endd1e42900"/>表當來
<lb n="0311c07"/>現在四一益竟而今復云現神力者正表身口心
<lb n="0311c08"/>三付囑也。</p>
<p id="pX31p0311c0805" type="inline" rend="margin-left:1em">○四明教行錄因日本國僧問云指何
<lb n="0311c09"/>等國土名三千三百那由他耶有云指三變淨土
<lb n="0311c10"/>八方各更變二百萬億那由他國若依此義可云
<lb n="0311c11"/>三千三百此說是否答據理須指三變淨土也此
<lb n="0311c12"/>中應非大千為一國土恐指一四天下為一國矣
<lb n="0311c13"/>娑婆既是大千之名則可足成三千三百然大千
<lb n="0311c14"/>亦似未及一百萬億那由他四天下恐約大數增
<lb n="0311c15"/>至大千何者小數則十十成百大數則百百為千
<lb n="0311c16"/>千千為萬等故初變娑婆為一百那由他二三兩
<lb n="0311c17"/>變各二百那由他則一方有四百那由他八方共
<lb n="0311c18"/>成三千二百并娑婆一百成三千三百。</p>
<p id="pX31p0311c1816" type="inline" rend="margin-left:1em">△二釋付。</p>
<lb n="0311c19"/>
<p id="pX31p0311c1901">所以者何如來有大慈悲
(至)
如來之法勿生慳吝。</p>
<lb n="0311c20"/>
<p id="pX31p0311c2001" rend="margin-left:1em">有大慈悲者如來室也無慳吝者如來衣也亦無
<lb n="0311c21"/>所畏者如來座也佛之智慧者一切智也如來智
<lb n="0311c22"/>慧者道種智也自然智慧者一切種智也於如來
<lb n="0311c23"/>室中能施眾生三種智慧乃至座中亦復如是此
<lb n="0311c24"/>即衣座室三各具三智以此三事弘經益他令他
<lb n="0312a01"/>各得果地三智之用故知室若無二弘誓不普衣
<lb n="0312a02"/>若無二法身不滿座若無二惑破不周如是施主
<lb n="0312a03"/>三法無缺自他不空汝等當學如來如此三法而
<lb n="0312a04"/>流通之以此三三應施一切汝等即是眾生之大
<lb n="0312a05"/>施主是名釋出佛意而付囑也妙樂云佛之智慧
<lb n="0312a06"/>等者取覺照邊屬一切智見畢竟空如來智慧等
<lb n="0312a07"/>者即取從因至果得道種名如是施主下結能施
<lb n="0312a08"/>意是施主故有大慈悲自既入室令他入室無慳
<lb n="0312a09"/>吝故自既著衣令他著衣無所畏故自既坐座令他
<lb n="0312a10"/>坐座亦可云無慳吝故施此三法無所畏故說此
<lb n="0312a11"/>三法若施若說具慈悲即入室三法也。</p>
<p id="pX31p0312a1116" type="inline" rend="margin-left:1em">△二誡付。</p>
<lb n="0312a12"/>
<p id="pX31p0312a1201">於未來世若有善男子
(至)
則為<anchor xml:id="begd1e42993"/>已<anchor xml:id="endd1e42993"/>報諸佛之恩。</p>
<lb n="0312a13"/>
<p id="pX31p0312a1301" rend="margin-left:1em">若根深智利直說佛慧若不堪者於餘深法中示
<lb n="0312a14"/>教利喜佛慧是深而非餘六方便是餘而非深別
<lb n="0312a15"/>教次第是餘亦是深汝能以餘深之法助申佛慧
<lb n="0312a16"/>者即善巧報佛之恩是名誡付囑也示教利喜者
<lb n="0312a17"/>搜要記云指授曰示教詔為教令益為利歡悅名
<lb n="0312a18"/>喜。</p>
<p id="pX31p0312a1802" type="inline" rend="margin-left:1em">△二菩薩領受。</p>
<lb n="0312a19"/>
<p id="pX31p0312a1901">時諸菩薩摩訶薩
(至)
唯然世尊願不有慮。</p>
<lb n="0312a20"/>
<p id="pX31p0312a2001" rend="margin-left:1em">佛既三業付囑菩薩亦三業領受歡喜是意領受
<lb n="0312a21"/>曲躬低頭是身領受俱發聲言是口領受如世尊
<lb n="0312a22"/>勅者領受如來是大施主入如來室意也當具奉
<lb n="0312a23"/>行者領受無諸慳吝著如來衣意也願不有慮者
<lb n="0312a24"/>領受無所畏坐如來座意也佛既三付菩薩亦三
<lb n="0312b01"/>受皆如文。</p>
<p id="pX31p0312b0105" type="inline" rend="margin-left:1em">△三事畢唱散。</p>
<lb n="0312b02"/>
<p id="pX31p0312b0201">爾時釋迦牟尼佛
(至)
多寶佛塔還可如故。</p>
<lb n="0312b03"/>
<p id="pX31p0312b0301" rend="margin-left:1em">多寶為證經故來今迹本二門<anchor xml:id="begd1e43061"/>已<anchor xml:id="endd1e43061"/>訖故須微遣復
<lb n="0312b04"/>閉如故分身為開塔故集開塔事了故令分身各
<lb n="0312b05"/>還本土塔不可重開故分身去而不現塔猶聽法
<lb n="0312b06"/>故閉而尚在問塔若聽法亦應不閉答證正<anchor xml:id="begd1e43074"/>已<anchor xml:id="endd1e43074"/>故
<lb n="0312b07"/>閉聽流通故在。</p>
<p id="pX31p0312b0707" type="inline" rend="margin-left:1em">△二時眾歡喜。</p>
<lb n="0312b08"/>
<p id="pX31p0312b0801">說是語時十方無量
(至)
聞佛所說皆大歡喜。</p>
<lb n="0312b09"/>
<p id="pX31p0312b0901" rend="margin-left:1em">諸佛為化他事遂故喜菩薩為自行得法故喜又
<lb n="0312b10"/>能說之人清淨故喜佛是也又聞清淨法故喜妙
<lb n="0312b11"/>經是也又聞法獲證故喜現在未來得益者是也
<lb n="0312b12"/>三事具足大歡喜。</p>
<lb n="0312b13"/>
<p id="pX31p0312b1301">妙法蓮華經藥王菩薩本事品第二十三</p>
<lb n="0312b14"/>
<p id="pX31p0312b1401" rend="margin-left:1em">觀經曰昔名星光從尊者日藏聞說佛慧以雪山
<lb n="0312b15"/>上藥供養眾僧願我未來能治眾生身心兩病舉
<lb n="0312b16"/>世歡喜號曰藥王今此經文明一切眾生喜見頓
<lb n="0312b17"/>捨一身復燒兩臂輕生重法命殞道存舉昔顯今
<lb n="0312b18"/>故言本事品也此下五品皆是化他流通具列如
<lb n="0312b19"/>向今明方便品開三顯一圓因<anchor xml:id="begd1e43126"/>已<anchor xml:id="endd1e43126"/>竟安樂行品明
<lb n="0312b20"/>乘乘之法壽量明乘果<anchor xml:id="begd1e43134"/>已<anchor xml:id="endd1e43134"/>竟此品下明乘乘之人
<lb n="0312b21"/>故十二門論云大乘者普賢文殊大人之所乘也
<lb n="0312b22"/>藥王以苦行乘乘妙音觀音以三昧乘乘陀羅尼
<lb n="0312b23"/>以總持乘乘妙莊嚴以誓願乘乘普賢以神通乘
<lb n="0312b24"/>乘作此解者於化他流通義便也妙樂云藥王至
<lb n="0312c01"/>流通義便者佛囑累<anchor xml:id="begd1e43153"/>已<anchor xml:id="endd1e43153"/>大事功畢隨物偏好故乘
<lb n="0312c02"/>乘不同真如實相是所乘之體一乘因果是所乘
<lb n="0312c03"/>之事苦行等是乘乘之緣隨物機宜故使弘者隨
<lb n="0312c04"/>緣不同故所乘體皆妙法也以依一實立因果故
<lb n="0312c05"/>乘於所乘以利物故故曰乘乘。</p>
<p id="pX31p0312c0513" type="inline" rend="margin-left:1em">△二藥王下五品
<lb n="0312c06"/>約化他勸流通四初藥王菩薩品明勗化他之師
<lb n="0312c07"/>唯願大法大得弘宣大願眾生獲大饒益所以竭
<lb n="0312c08"/>其神力盡其形命殷殷䖍䖍志猶未<anchor xml:id="begd1e43179"/>已<anchor xml:id="endd1e43179"/>庶令弟子
<lb n="0312c09"/>宗法如師我傳爾明爾復傳明明明無<anchor xml:id="begd1e43188"/>己<anchor xml:id="endd1e43188"/>師之志
<lb n="0312c10"/>也故知此品勗弘法之師也次妙音觀音兩品明
<lb n="0312c11"/>他方大士奉命弘經普現色身形無定準不可以
<lb n="0312c12"/>牛羊眼看不可以凡愚識度於所聞處勿生輕想
<lb n="0312c13"/>輕想則法不染心故知二品勗受法弟子也三陀
<lb n="0312c14"/>羅尼品明惡世弘經喜多惱難以咒護之使道流
<lb n="0312c15"/>通也四妙莊嚴王品明人護前品說咒護今品說
<lb n="0312c16"/>人護人護尚爾咒護彌良普勸流通也今初文為
<lb n="0312c17"/>四初菩薩請問三初通問遊化。</p>
<lb n="0312c18"/>
<p id="pX31p0312c1801">爾時宿王華菩薩白佛言
(至)
云何遊於娑婆世界。</p>
<lb n="0312c19"/>
<p id="pX31p0312c1901" rend="margin-left:1em">妙樂云通問遊化者遊必具足十法界身並如妙
<lb n="0312c20"/>音觀音但別舉苦行以逗所宜故請答之言意在
<lb n="0312c21"/>苦行。</p>
<p id="pX31p0312c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別問苦行。</p>
<lb n="0312c22"/>
<p id="pX31p0312c2201">世尊是藥王菩薩有若干百千萬億
(至)
難行苦行。</p>
<lb n="0312c23"/>
<p id="pX31p0312c2301" rend="margin-left:1em">△三請佛答釋。</p>
<lb n="0312c24"/>
<p id="pX31p0312c2401">善哉世尊願少解說
(至)
及此聲聞眾聞皆歡喜。</p>
<lb n="0313a01"/>
<p id="pX31p0313a0101" rend="margin-left:1em">△二如來決答二初答苦行二初明事本三初明
<lb n="0313a02"/>時節久遠。</p>
<lb n="0313a03"/>
<p id="pX31p0313a0301">爾時佛告宿王華菩薩乃往過去無量恒河沙劫。</p>
<lb n="0313a04"/>
<p id="pX31p0313a0401" rend="margin-left:1em">△二有佛聲聞等。</p>
<lb n="0313a05"/>
<p id="pX31p0313a0501">有佛號日月淨明德
(至)
菩薩壽命亦等。</p>
<lb n="0313a06"/>
<p id="pX31p0313a0601" rend="margin-left:1em">妙樂云此文科為有佛聲聞者文略具如經列有
<lb n="0313a07"/>菩薩有菩薩壽等。</p>
<p id="pX31p0313a0708" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明國土莊嚴。</p>
<lb n="0313a08"/>
<p id="pX31p0313a0801">彼國無有女人地獄餓鬼
(至)
歌歎於佛以為供養。</p>
<lb n="0313a09"/>
<p id="pX31p0313a0901" rend="margin-left:1em">今文云無阿脩羅下文何云阿脩羅等見其無臂
<lb n="0313a10"/>等耶答今言無者無實報脩羅若論權現容亦有
<lb n="0313a11"/>之。</p>
<p id="pX31p0313a1102" type="inline" rend="margin-left:1em">○一箭道者補註引嘉祥云二里也有人云取
<lb n="0313a12"/>射垛一百二十步或云一百三十步或一百五十
<lb n="0313a13"/>步。</p>
<p id="pX31p0313a1302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明本事三初佛說法。</p>
<lb n="0313a14"/>
<p id="pX31p0313a1401">爾時彼佛為一切眾生喜見菩薩
(至)
說法華經。</p>
<lb n="0313a15"/>
<p id="pX31p0313a1501" rend="margin-left:1em">然佛普為一切眾生何故獨為喜見但喜見是對
<lb n="0313a16"/>揚須付囑流通如今之身子寄一而言諸耳。</p>
<p id="pX31p0313a1618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0313a17"/>脩供養二初現在二初脩行得法。</p>
<lb n="0313a18"/>
<p id="pX31p0313a1801">是一切眾生喜見菩薩
(至)
得現一切色身三昧。</p>
<lb n="0313a19"/>
<p id="pX31p0313a1901" rend="margin-left:1em">補註云現一切色身三昧者即普現色身三昧也
<lb n="0313a20"/>有三義一者內現如今經說身根清淨十界依正
<lb n="0313a21"/>於身中現如淨明鏡現諸色像二者外現如妙音
<lb n="0313a22"/>觀音隨機示現十界色身三內外現如大集經觀
<lb n="0313a23"/>於<anchor xml:id="begd1e43356"/>己<anchor xml:id="endd1e43356"/>身眾生身諸佛身悉於<anchor xml:id="begd1e43363"/>己<anchor xml:id="endd1e43363"/>身中現又見<anchor xml:id="begd1e43369"/>己<anchor xml:id="endd1e43369"/>身
<lb n="0313a24"/>眾生身現佛身中眾生身中亦如是現。</p>
<p id="pX31p0313a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二作念
<lb n="0313b01"/>報恩二初以三昧力。</p>
<lb n="0313b02"/>
<p id="pX31p0313b0201">得此三昧<anchor xml:id="begd1e43388"/>已<anchor xml:id="endd1e43388"/>心大歡喜
(至)
價值娑婆世界以供養佛。</p>
<lb n="0313b03"/>
<p id="pX31p0313b0301" rend="margin-left:1em">妙樂云入是三昧者普現三昧理無出入表用三
<lb n="0313b04"/>昧之力故云入耳。</p>
<p id="pX31p0313b0408" type="inline" rend="margin-left:1em">○海此岸者補註引正法念經
<lb n="0313b05"/>云妙高山內海此岸此岸即南岸也六銖者二十
<lb n="0313b06"/>四銖為兩言六銖者即一兩中四分之一也。</p>
<p id="pX31p0313b0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0313b07"/>正報身力三初自燒身。</p>
<lb n="0313b08"/>
<p id="pX31p0313b0801">作是供養<anchor xml:id="begd1e43420"/>已<anchor xml:id="endd1e43420"/>從三昧起
(至)
八十億恒河沙世界。</p>
<lb n="0313b09"/>
<p id="pX31p0313b0901" rend="margin-left:1em">妙樂云以神通力願者明不以世火還依所得三
<lb n="0313b10"/>昧起利他願以智觀火焚難思境故使光明起斯
<lb n="0313b11"/>照彼。</p>
<p id="pX31p0313b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">○補註云薰陸者出大秦國西域記云薰陸
<lb n="0313b12"/>香樹葉似棠梨兜樓婆出鬼神國此云香草舊云
<lb n="0313b13"/>白茅香畢力迦或云即丁香也膠香即白膠香也。</p>
<lb n="0313b14"/>
<p id="pX31p0313b1401" rend="margin-left:1em">△二佛稱歎。</p>
<lb n="0313b15"/>
<p id="pX31p0313b1501">其中諸佛同時讚言
(至)
作是語<anchor xml:id="begd1e43456"/>已<anchor xml:id="endd1e43456"/>而各默然。</p>
<lb n="0313b16"/>
<p id="pX31p0313b1601" rend="margin-left:1em">真法供養者當是內運智觀觀煩惱因果皆用空
<lb n="0313b17"/>慧蕩之故言真法也又觀若身若火能供所供皆
<lb n="0313b18"/>是實相誰燒誰然能供所供皆不可得故名真法
<lb n="0313b19"/>也妙樂云當是之言正顯真法所以燒身名真法
<lb n="0313b20"/>者由內觀故所觀者何即此生身由惑因故感斯
<lb n="0313b21"/>惑果皆用之言顯因果俱蕩又觀若身若火等者
<lb n="0313b22"/>於中先明法空次誰燒下辯生空初法空者既即
<lb n="0313b23"/>實相實相無燒身火能所安得有燒有能所耶次
<lb n="0313b24"/>生空者非但身等皆是實相身等宰主一切皆無
<lb n="0313c01"/>故名為誰燒者能燒火也然者所然身也身火並
<lb n="0313c02"/>是能供之事佛法即是所供之福田也宰主即是
<lb n="0313c03"/>能觀觀者身火能所即觀境也境智不二能所斯
<lb n="0313c04"/>亡以不二觀觀不二境成不二行會不二空作是
<lb n="0313c05"/>觀時苦為法界見聞者益故云乘乘若不爾者成
<lb n="0313c06"/>無益苦行佛有誠誡實可先思所以投巖無招外
<lb n="0313c07"/>行之論赴火不為內眾之譏良由內有理觀外曉
<lb n="0313c08"/>期心故勝熱息善財之疑
(見華嚴叅勝熱事)
尼犍生嚴熾
<lb n="0313c09"/>之解
(薩遮尼犍經云嚴熾玉問尼犍治國之法尼犍為說十善)
篤論其道行方
<lb n="0313c10"/>有尅心正行正智邪事邪行不可廢智不可亡後
<lb n="0313c11"/>學之徒無失法利有人問云律制燒身得偷蘭遮
<lb n="0313c12"/>罪燒指得突吉羅罪此中讚燒其事如何今為答
<lb n="0313c13"/>之大小開制教法不同小制結過大制令燒故梵
<lb n="0313c14"/>網經云若不燒身臂指供養諸佛非出家菩薩故
<lb n="0313c15"/>知順小行易不燒何難從大誠難燒乃不易今藥
<lb n="0313c16"/>王久證並出開制之方重法忘懷起神通之願為
<lb n="0313c17"/>軌下凡思之可知。</p>
<p id="pX31p0313c1708" type="inline" rend="margin-left:1em">○天台別傳云智者大師初見
<lb n="0313c18"/>南岳思大禪師於光州大蘇山思授以普賢道場
<lb n="0313c19"/>令脩法華三昧誦經至今品是真精進是名真法
<lb n="0313c20"/>供養如來寂而入定見靈山一會儼然未散豁然
<lb n="0313c21"/>大悟獲一旋陀羅尼自是<anchor xml:id="begd1e43544"/>已<anchor xml:id="endd1e43544"/>後照了法華如曦和
<lb n="0313c22"/>臨於萬像達諸法相似清風遊於太虗矣
(云云)
。</p>
<p id="pX31p0313c2219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0313c23"/>三時節久。</p>
<lb n="0313c24"/>
<p id="pX31p0313c2401">其身火然千二百歲過是<anchor xml:id="begd1e43567"/>已<anchor xml:id="endd1e43567"/>後其身乃盡。</p>
<lb n="0314a01"/>
<p id="pX31p0314a0101" rend="margin-left:1em">△二未來五初化生王家。</p>
<lb n="0314a02"/>
<p id="pX31p0314a0201">一切眾生喜見菩薩
(至)
結加趺坐忽然化生。</p>
<lb n="0314a03"/>
<p id="pX31p0314a0301" rend="margin-left:1em">△二自說本事。</p>
<lb n="0314a04"/>
<p id="pX31p0314a0401">即為其父而說偈言。</p>
<lb n="0314a05"/>
<p id="pX31p0314a0501">大王今當知
(至)
勤行大精進捨所愛之身。</p>
<lb n="0314a06"/>
<p id="pX31p0314a0601" rend="margin-left:1em">箋難云有本於此偈後更添供養於世尊以求無
<lb n="0314a07"/>上慧二句乃後人擅加耳笈多所譯亦但六句法
<lb n="0314a08"/>護所譯但只四句。</p>
<lb n="0314a09"/>
<p id="pX31p0314a0901">說是偈<anchor xml:id="begd1e43621"/>已<anchor xml:id="endd1e43621"/>而白父言
(至)
我今當還供養此佛。</p>
<lb n="0314a10"/>
<p id="pX31p0314a1001" rend="margin-left:1em">補註引寶積經云復有三昧名解一切眾生語言
<lb n="0314a11"/>得此三昧者善能宣說一切語言於一字中說一
<lb n="0314a12"/>切字了一切字同於一字俱舍論云甄迦羅亦云
<lb n="0314a13"/>矝羯羅五十二數中即第十六數也頻婆羅亦云
<lb n="0314a14"/>頻䟦羅即第十八數也阿閦婆亦云阿芻婆即第
<lb n="0314a15"/>二十數也或云那由他是百萬億甄迦羅是千千
<lb n="0314a16"/>萬億頻婆羅是百千千萬億阿閦婆是萬千千萬
<lb n="0314a17"/>億。</p>
<p id="pX31p0314a1702" type="inline" rend="margin-left:1em">△三往到佛所。</p>
<lb n="0314a18"/>
<p id="pX31p0314a1801">白<anchor xml:id="begd1e43664"/>已<anchor xml:id="endd1e43664"/>即坐七寶之臺
(至)
合十指爪以偈讚佛。</p>
<lb n="0314a19"/>
<p id="pX31p0314a1901">容顏甚奇妙光明照十方我適曾供養今復還親覲。</p>
<lb n="0314a20"/>
<p id="pX31p0314a2001">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
世尊猶故在世。</p>
<lb n="0314a21"/>
<p id="pX31p0314a2101" rend="margin-left:1em">△四如來付囑。</p>
<lb n="0314a22"/>
<p id="pX31p0314a2201">爾時日月淨明德佛
(至)
於夜後分入於涅槃。</p>
<lb n="0314a23"/>
<p id="pX31p0314a2301" rend="margin-left:1em">△五奉命任持四初起塔。</p>
<lb n="0314a24"/>
<p id="pX31p0314a2401">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
垂諸幡葢懸眾寶鈴。</p>
<lb n="0314b01"/>
<p id="pX31p0314b0101" rend="margin-left:1em">妙樂云他人疑云何得旃檀而為𧂐
(子智切聚也又儲畜也)
<lb n="0314b02"/>耶答此土大愛道入涅槃後猶用旃檀闍維況彼
<lb n="0314b03"/>淨土何足為難。</p>
<p id="pX31p0314b0307" type="inline" rend="margin-left:1em">○補註云高三世界者高三千世
<lb n="0314b04"/>界也故小千至初禪中千至第二禪大千至第三
<lb n="0314b05"/>禪云高三者即至第四禪也。</p>
<p id="pX31p0314b0512" type="inline" rend="margin-left:1em">△二燒臂。</p>
<lb n="0314b06"/>
<p id="pX31p0314b0601">爾時一切眾生喜見菩薩
(至)
七萬二千歲而以供養。</p>
<lb n="0314b07"/>
<p id="pX31p0314b0701" rend="margin-left:1em">妙樂云問上燒身但經千二百歲今燒臂何故七
<lb n="0314b08"/>萬二千歲耶答前為自行身盡入滅今為弘法令
<lb n="0314b09"/>物會三歸一故下文云令無數等既言無數聲聞
<lb n="0314b10"/>發菩提心故知喜見於佛滅後不令此等住於小
<lb n="0314b11"/>果。</p>
<p id="pX31p0314b1102" type="inline" rend="margin-left:1em">△三利益。</p>
<lb n="0314b12"/>
<p id="pX31p0314b1201">令無數求聲聞眾
(至)
皆使得住現一切色身三昧。</p>
<lb n="0314b13"/>
<p id="pX31p0314b1301" rend="margin-left:1em">△四現報。</p>
<lb n="0314b14"/>
<p id="pX31p0314b1401">爾時諸菩薩天人阿脩羅等
(至)
一切人天得未曾有。</p>
<lb n="0314b15"/>
<p id="pX31p0314b1501" rend="margin-left:1em">妙樂云金色之身者前<anchor xml:id="begd1e43787"/>已<anchor xml:id="endd1e43787"/>得普現色身三昧即八
<lb n="0314b16"/>相成道金色之身故知此中須在極果金色之身
<lb n="0314b17"/>也。</p>
<p id="pX31p0314b1702" type="inline" rend="margin-left:1em">△三總結會二初結會。</p>
<lb n="0314b18"/>
<p id="pX31p0314b1801">佛告宿王華菩薩
(至)
百千萬億那由他數。</p>
<lb n="0314b19"/>
<p id="pX31p0314b1901" rend="margin-left:1em">△二勸脩。</p>
<lb n="0314b20"/>
<p id="pX31p0314b2001">宿王華若有發心
(至)
諸珍寶物而供養者。</p>
<lb n="0314b21"/>
<p id="pX31p0314b2101" rend="margin-left:1em">一指內身也妻子外身也國城等外財也外輕內
<lb n="0314b22"/>重故功福有異。</p>
<p id="pX31p0314b2207" type="inline" rend="margin-left:1em">○補註云夫一指有三節云足一
<lb n="0314b23"/>指者是三節俱燒也故知能然手指是燒一節也
<lb n="0314b24"/>首楞嚴經云我滅度後其有比丘身然一燈燒一
<lb n="0314c01"/>指節及於身上爇一香炷我說是人無始宿債一
<lb n="0314c02"/>時酬畢長揖世間永脫諸漏。</p>
<p id="pX31p0314c0212" type="inline" rend="margin-left:1em">△二嘆經妙三初歎
<lb n="0314c03"/>能持者。</p>
<lb n="0314c04"/>
<p id="pX31p0314c0401">若復有人以七寶滿三千大千世界
(至)
其福最多。</p>
<lb n="0314c05"/>
<p id="pX31p0314c0501" rend="margin-left:1em">七寶奉四聖不如持一偈此以財況法也葢法是
<lb n="0314c06"/>聖師能生能養能成能榮莫過於法故人輕法重
<lb n="0314c07"/>也妙樂云能生等者如父母必以四護護子今發
<lb n="0314c08"/>心由法為生始終隨法進修為養令滿極果為成
<lb n="0314c09"/>能應法界眾機為榮雖四不同以法為本又此法
<lb n="0314c10"/>即四悉檀次第對之亦應可見。</p>
<p id="pX31p0314c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">○四句偈者凡長
<lb n="0314c11"/>行之文名散華偈四言五言等偈名貫華偈故長
<lb n="0314c12"/>行偈頌通得稱偈而云一四句者以少況多也。</p>
<p id="pX31p0314c1219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0314c13"/>二歎所持法二初歎法體。</p>
<lb n="0314c14"/>
<p id="pX31p0314c1401">宿王華譬如一切川流江河
(至)
所說經中最為深大。</p>
<lb n="0314c15"/>
<p id="pX31p0314c1501" rend="margin-left:1em">無量義經云川流江河四水譬教藥草喻中一雲
<lb n="0314c16"/>能雨譬說今別舉四者譬乳酪生酥熟酥四味教
<lb n="0314c17"/>也此法華教譬醍醐海也說窮本地為深徧一切
<lb n="0314c18"/>處為大純明佛法不說餘法譬如大海同一醎味
<lb n="0314c19"/>最為深大其義如是。</p>
<lb n="0314c20"/>
<p id="pX31p0314c2001">又如土山黑山小鐵圍山
(至)
於諸經中最為其上。</p>
<lb n="0314c21"/>
<p id="pX31p0314c2101" rend="margin-left:1em">土山者土石諸山也黑山者俱舍論云南洲從中
<lb n="0314c22"/>向北各有三重黑山鐵圍山者繞小千界名小鐵
<lb n="0314c23"/>圍繞中千界名大鐵圍十寶山者華嚴云一雪山
<lb n="0314c24"/>二香山三軻梨羅山四仙聖山五由乾陀山六馬
<lb n="0315a01"/>耳山七尼民陀山八斫迦羅山九宿慧山十須彌
<lb n="0315a02"/>山土黑鐵圍故非是寶十山雖寶或一或二神與
<lb n="0315a03"/>龍雜居譬餘教說能依之人即十地四十心或凡
<lb n="0315a04"/>或賢或聖說所依之理或俗或真或中是為卑下
<lb n="0315a05"/>須彌四寶所成純天所住譬此法華所說諦理常
<lb n="0315a06"/>樂我淨如四寶所成開示悟入者之所依是故此
<lb n="0315a07"/>義最為高上妙樂云或一或二者俱舍云前七金
<lb n="0315a08"/>所成蘇迷盧四寶金或兼餘故云一二。</p>
<lb n="0315a09"/>
<p id="pX31p0315a0901">又如眾星之中
(至)
諸經法中最為照明。</p>
<lb n="0315a10"/>
<p id="pX31p0315a1001" rend="margin-left:1em">星月同是陰精俱於夜現星無虧盈不及於月以
<lb n="0315a11"/>譬諸教說於權智權不即實不得自在此經明權
<lb n="0315a12"/>即實實即權如月有盈虧盈虧相指不二而二如
<lb n="0315a13"/>此說權智即勝餘教也。</p>
<lb n="0315a14"/>
<p id="pX31p0315a1401">又如日天子能除諸闇
(至)
能破一切不善之闇。</p>
<lb n="0315a15"/>
<p id="pX31p0315a1501" rend="margin-left:1em">日是陽精獨能破暗以譬諸經明實智破惑並是
<lb n="0315a16"/>權外之實破疑不徧尚不及此經說施權之意是
<lb n="0315a17"/>即實而權<anchor xml:id="begd1e43986"/>已<anchor xml:id="endd1e43986"/>破諸疑那得並此經即權而實有疑
<lb n="0315a18"/>皆斷所以權實之語非獨今經相即之言出自於
<lb n="0315a19"/>此。</p>
<lb n="0315a20"/>
<p id="pX31p0315a2001">又如諸小王中
(至)
及發菩菩心者之父。</p>
<lb n="0315a21"/>
<p id="pX31p0315a2101" rend="margin-left:1em">輪王號令止在四域帝釋號令齊三十三天梵王
<lb n="0315a22"/>號令統上冠下譬餘經說三諦三昧各不相收不
<lb n="0315a23"/>得自在此經所說以實相入真决了聲聞法是諸
<lb n="0315a24"/>經之王實相入俗一切治生產業不相違背實相
<lb n="0315b01"/>入中一切諸法無非佛法文云一切學無學及發
<lb n="0315b02"/>菩薩心者之父其義如是妙樂云指三教菩薩為
<lb n="0315b03"/>發菩薩心者今經為彼之父能生彼故昔謂非子
<lb n="0315b04"/>至此方知。</p>
<lb n="0315b05"/>
<p id="pX31p0315b0501">又如一切凡夫人中
(至)
諸經法中最為第一。</p>
<lb n="0315b06"/>
<p id="pX31p0315b0601" rend="margin-left:1em">一切凡夫四果以支佛為第一者此明任運無功
<lb n="0315b07"/>用意也餘經要因功用乃得入流如四果人因聞
<lb n="0315b08"/>思脩方乃得悟此經明無作四諦不雜方便自然
<lb n="0315b09"/>流入薩婆若海如辟支佛無師自悟不立分果斷
<lb n="0315b10"/>結成聖也。</p>
<lb n="0315b11"/>
<p id="pX31p0315b1101">有能受持是經典者
(至)
於一切眾生中亦為第一。</p>
<lb n="0315b12"/>
<p id="pX31p0315b1201" rend="margin-left:1em">以法妙故最為第一人弘妙法亦第一也。</p>
<lb n="0315b13"/>
<p id="pX31p0315b1301">一切聲聞辟支佛中
(至)
此經亦復如是諸經中王。</p>
<lb n="0315b14"/>
<p id="pX31p0315b1401" rend="margin-left:1em">聲聞支佛中菩薩為第一者此明因第一也餘經
<lb n="0315b15"/>明因是七方便今經明因出方便外故因第一也
<lb n="0315b16"/>如佛為諸法王者此明果第一也餘經明果近在
<lb n="0315b17"/>寂場此經明果遠指本地故最第一。</p>
<p id="pX31p0315b1715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎法用
<lb n="0315b18"/>三初歎拔苦用。</p>
<lb n="0315b19"/>
<p id="pX31p0315b1901">宿王華此經能救一切眾生者
(至)
離諸苦惱。</p>
<lb n="0315b20"/>
<p id="pX31p0315b2001" rend="margin-left:1em">一切眾生須該十界離苦惱者須離分段變易二
<lb n="0315b21"/>種生死之苦。</p>
<p id="pX31p0315b2106" type="inline" rend="margin-left:1em">△二歎與樂用。</p>
<lb n="0315b22"/>
<p id="pX31p0315b2201">此經能大饒益一切眾生
(至)
如賈客得海如炬除闇。</p>
<lb n="0315b23"/>
<p id="pX31p0315b2301" rend="margin-left:1em">清涼池等總十二事皆歎經與樂之用也妙樂云
<lb n="0315b24"/>初歎體次歎用者非宗體之體非宗用之用通指
<lb n="0315c01"/>一部為體部內體宗用三共有如是拔與等用。</p>
<p id="pX31p0315c0119" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0315c02"/>三總結與拔。</p>
<lb n="0315c03"/>
<p id="pX31p0315c0301">此法華經亦復如是
(至)
能解一切生死之縛。</p>
<lb n="0315c04"/>
<p id="pX31p0315c0401" rend="margin-left:1em">總結拔苦與樂用也今經力用能拔一切眾生生
<lb n="0315c05"/>死之苦而與究竟涅槃之樂能解一切眾生惑業
<lb n="0315c06"/>之縛而與究竟解脫之樂也。</p>
<p id="pX31p0315c0612" type="inline" rend="margin-left:1em">△三持經福深二初
<lb n="0315c07"/>舉全聞經福。</p>
<lb n="0315c08"/>
<p id="pX31p0315c0801">若人得聞此法華經
(至)
所得功德亦復無量。</p>
<lb n="0315c09"/>
<p id="pX31p0315c0901" rend="margin-left:1em">婆斯迦此云夏生華又云雨華得雨方生故也那
<lb n="0315c10"/>婆此云雜華摩利此云鬘華餘如前<anchor xml:id="begd1e44166"/>已<anchor xml:id="endd1e44166"/>釋。</p>
<p id="pX31p0315c1017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二舉
<lb n="0315c11"/>別聞品福二初格量。</p>
<lb n="0315c12"/>
<p id="pX31p0315c1201">宿王華若有人聞
(至)
生蓮華中寶座之上。</p>
<lb n="0315c13"/>
<p id="pX31p0315c1301" rend="margin-left:1em">妙樂一云後五百歲者若準毗尼母論直列五百
<lb n="0315c14"/>第一百年解脫堅固第二百年禪定堅固第三百
<lb n="0315c15"/>年持戒堅固第四百年多聞堅固第五百年布施
<lb n="0315c16"/>堅固言後五百最後百耳有人云準大集經有五
<lb n="0315c17"/>五百第一乃至第四同前唯第五五百云鬪諍堅
<lb n="0315c18"/>固言後五百者最後五百也若單論五百猶在正
<lb n="0315c19"/>法雖出論文其理稍壅然五五百且從一往末法
<lb n="0315c20"/>之初冥利不無且據大教可流行時故云五百若
<lb n="0315c21"/>有女人等者此中秪云得聞是經如說脩行即淨
<lb n="0315c22"/>土因不須更指觀經等也問如何脩行答既云如
<lb n="0315c23"/>說脩行即依經立行具如分別功德品中深心信
<lb n="0315c24"/>解直觀此土四土具足故此佛身即三身也故此
<lb n="0316a01"/>大眾即一切眾故不離同居穢見同居淨問同居
<lb n="0316a02"/>淨土十方亦有何必極樂答教說多故由物機故
<lb n="0316a03"/>是攝生故令專注故。</p>
<lb n="0316a04"/>
<p id="pX31p0316a0401">不復為貪欲所惱
(至)
所得功德如上所說。</p>
<lb n="0316a05"/>
<p id="pX31p0316a0501" rend="margin-left:1em">補註引育王經云阿育王請僧入宮供養有一比
<lb n="0316a06"/>丘名優鉢羅口中乃作優鉢羅華之香王疑比丘
<lb n="0316a07"/>年少何以口中含香即勅以水洗口洗<anchor xml:id="begd1e44248"/>已<anchor xml:id="endd1e44248"/>倍香王
<lb n="0316a08"/>乃問云久近含此香耶答曰非含香也過去迦葉
<lb n="0316a09"/>佛時人壽三萬歲我於爾時為高座法師讚歎佛
<lb n="0316a10"/>法故四十九億歲生人天中口中出此之香聞<anchor xml:id="begd1e44260"/>已<anchor xml:id="endd1e44260"/>
<lb n="0316a11"/>益加恭敬今經言隨喜讚善者現世口中常出此
<lb n="0316a12"/>香乃是現報信不誣矣。</p>
<p id="pX31p0316a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">△二囑累。</p>
<lb n="0316a13"/>
<p id="pX31p0316a1301">是故宿王華
(至)
應當如是生恭敬心。</p>
<lb n="0316a14"/>
<p id="pX31p0316a1401" rend="margin-left:1em">不老不死此須觀解不老是樂不死是常以聞於
<lb n="0316a15"/>此經得常樂之解坦然在懷無所畏忌私謂取草
<lb n="0316a16"/>者以草為座坐之以成佛也吹法螺擊法鼓既成
<lb n="0316a17"/>佛<anchor xml:id="begd1e44292"/>已<anchor xml:id="endd1e44292"/>即說法警悟一切眾生也。</p>
<p id="pX31p0316a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">△三明得利益。</p>
<lb n="0316a18"/>
<p id="pX31p0316a1801">說是藥王菩薩本事品時
(至)
語言陀羅尼。</p>
<lb n="0316a19"/>
<p id="pX31p0316a1901" rend="margin-left:1em">此結聞品之益。</p>
<p id="pX31p0316a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">△四多寶稱善。</p>
<lb n="0316a20"/>
<p id="pX31p0316a2001">多寶如來於寶塔中
(至)
利益無量一切眾生。</p>
<lb n="0316a21"/>
<lb n="0316a22"/>妙法蓮華經科註卷第六<lb n="0316b01"/>
<lb n="0316b02"/>
<lb n="0316b03"/>妙法蓮華經科註卷第七<lb n="0316b04"/>
<lb n="0316b05"/>
<byline>姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb n="0316b06"/>
<byline>上天竺講寺住山比丘　一如　集註</byline>
<lb n="0316b07"/>
<p id="pX31p0316b0701">妙法蓮華經妙音菩薩品第二十四</p>
<lb n="0316b08"/>
<p id="pX31p0316b0801" rend="margin-left:1em">昔奉雲雷音王佛十萬種伎今遊化他土音樂自
<lb n="0316b09"/>隨昔奉八萬四千寶鉢今爾許道器眷屬圍繞昔
<lb n="0316b10"/>得一切眾生語言陀羅尼今以普現色身以妙音
<lb n="0316b11"/>聲徧吼十方弘宣此教故名妙音品此品明菩薩
<lb n="0316b12"/>以難思之力隨類流通此經眾生但見其迹莫測
<lb n="0316b13"/>其本即是化他門中第二意也妙樂云此文具三
<lb n="0316b14"/>釋初因緣次昔得下約教次此品下本迹唯無觀
<lb n="0316b15"/>心因緣甚略且義立者音樂是世界自隨是為人
<lb n="0316b16"/>奉鉢是對治道器是第一義。</p>
<p id="pX31p0316b1612" type="inline" rend="margin-left:1em">△次妙音觀音明受
<lb n="0316b17"/>命弘經弟子二初妙音菩薩品六初放光東召。</p>
<lb n="0316b18"/>
<p id="pX31p0316b1801">爾時釋迦牟尼佛
(至)
白毫光明徧照其國。</p>
<lb n="0316b19"/>
<p id="pX31p0316b1901" rend="margin-left:1em">大人相者大相海也徧體毛功德不及一好功德
<lb n="0316b20"/>眾好功德不及一相功德諸相從下向上展轉相
<lb n="0316b21"/>勝不及白毫功德白毫功德不及肉髻功德故是
<lb n="0316b22"/>大人相也此相業者從孝順師長起今放是光召
<lb n="0316b23"/>本弟子使弘中道之經利益大機者也白毫從一
<lb n="0316b24"/>道清淨起今放此光令弘此法也問佛有緣弟子
<lb n="0316c01"/>布滿十方何故召東說西不論八方耶答此有所
<lb n="0316c02"/>表淨名云日月何意行閻浮提欲以光明除眾暗
<lb n="0316c03"/>暝東是光始西是其終有始有終者其唯聖人乎
<lb n="0316c04"/>未發心者令其發心未究竟者令其究竟一菩薩
<lb n="0316c05"/>既爾諸眾亦然一方既爾諸方亦然聖不煩文舉
<lb n="0316c06"/>一蔽諸故但言東西耳妙樂云言本弟子者照非
<lb n="0316c07"/>無緣本曾關涉名昔為本未必久本召東說西者
<lb n="0316c08"/>問意謂十方菩薩豈皆無緣何故放光但召東方
<lb n="0316c09"/>妙音竟次說西方觀世音。</p>
<p id="pX31p0316c0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△二奉命西來二初發
<lb n="0316c10"/>來緣六初經家敘三初敘福由。</p>
<lb n="0316c11"/>
<p id="pX31p0316c1101">爾時一切淨光莊嚴國中
(至)
無量百千萬億諸佛。</p>
<lb n="0316c12"/>
<p id="pX31p0316c1201" rend="margin-left:1em">此敘福由者由值先佛多也妙樂云既值多佛亦
<lb n="0316c13"/>是慧由但是文略。</p>
<p id="pX31p0316c1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△二敘智慧。</p>
<lb n="0316c14"/>
<p id="pX31p0316c1401">而悉成就甚深智慧。</p>
<lb n="0316c15"/>
<p id="pX31p0316c1501" rend="margin-left:1em">甚深智慧即智慧莊嚴也妙樂云經云悉又云甚
<lb n="0316c16"/>深故是圓慧。</p>
<p id="pX31p0316c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">△三敘福德。</p>
<lb n="0316c17"/>
<p id="pX31p0316c1701">得妙幢相三昧
(至)
恒河沙等諸大三昧。</p>
<lb n="0316c18"/>
<p id="pX31p0316c1801" rend="margin-left:1em">十六三昧即福德莊嚴也妙樂云三昧屬定對慧
<lb n="0316c19"/>名福尚異三教豈同世有又此十六並是法華三
<lb n="0316c20"/>昧異名。</p>
<p id="pX31p0316c2004" type="inline" rend="margin-left:1em">○補註云得字通冠一十六句即證得也
<lb n="0316c21"/>三千體寂竪超一切無相而相名妙幢相性淨無
<lb n="0316c22"/>染具常樂我名為淨德大威德陀羅尼經云宿王
<lb n="0316c23"/>乃是月之異名權智照機善巧逗會名宿王戲不
<lb n="0316c24"/>緣生法偏小之慈不緣而緣緣於平等大慈名為
<lb n="0317a01"/>無緣一心三智印一切法無非佛法名為智印解
<lb n="0317a02"/>一切眾生語言如前藥王品引大寶積經
(云云)
大
<lb n="0317a03"/>品經云住是三昧集諸三昧功德名集一切功德
<lb n="0317a04"/>六根無染互用自在名為清淨化物自在遊諸世
<lb n="0317a05"/>間譬如兒戲名神通遊戲平等大慧如炬除暗名
<lb n="0317a06"/>為慧炬性具萬德緣了莊嚴融通自在名莊嚴王
<lb n="0317a07"/>性淨照明離諸垢染又大品經云住是三昧不得
<lb n="0317a08"/>諸三昧垢又悲華經云於諸法中不見有垢名淨
<lb n="0317a09"/>光明一念淨心具足權實功德含攝一切名為淨
<lb n="0317a10"/>藏即邊之定不共偏小名為不共實智依空而不
<lb n="0317a11"/>住空名為日旋如上三昧之義準補註箋難二書
<lb n="0317a12"/>而釋。</p>
<p id="pX31p0317a1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△二被光照。</p>
<lb n="0317a13"/>
<p id="pX31p0317a1301">釋迦牟尼佛光照其身。</p>
<lb n="0317a14"/>
<p id="pX31p0317a1401" rend="margin-left:1em">△三辭本佛。</p>
<lb n="0317a15"/>
<p id="pX31p0317a1501">即白淨華宿王智佛言
(至)
莊嚴王菩薩藥上菩薩。</p>
<lb n="0317a16"/>
<p id="pX31p0317a1601" rend="margin-left:1em">△四誡至誡。</p>
<lb n="0317a17"/>
<p id="pX31p0317a1701">爾時淨華宿王智佛
(至)
若佛菩薩及國土生下劣想。</p>
<lb n="0317a18"/>
<p id="pX31p0317a1801" rend="margin-left:1em">然妙音乃是法身大士故不肅而成至此見穢寧
<lb n="0317a19"/>生劣想或恐所將眷屬有未達者故寄彼而規此
<lb n="0317a20"/>耳夫佛身與理相稱不得見卑小而忘其尊嚴此
<lb n="0317a21"/>約如來座為誡也夫師及弟子智斷具足師既施
<lb n="0317a22"/>權弟子亦隱其實此約如來衣為誡也夫依報國
<lb n="0317a23"/>土皆正報所感如來慈臨大千宜須高須下勿覩
<lb n="0317a24"/>依報而忽正報此約如來室為誡也妙樂云肅延
<lb n="0317b01"/>進也規謂規模初云約座為誡者依空亡相身是
<lb n="0317b02"/>有相理為妙空一塵之身咸與理等況丈六之質
<lb n="0317b03"/>生劣想耶次約衣為誡者佛及弟子身俱下劣者
<lb n="0317b04"/>俱隱寂忍而耐其拙三約室為誡者應身既住無
<lb n="0317b05"/>緣大慈即安其穢土也。</p>
<p id="pX31p0317b0510" type="inline" rend="margin-left:1em">△五受佛旨。</p>
<lb n="0317b06"/>
<p id="pX31p0317b0601">妙音菩薩白其佛言
(至)
如來功德智慧莊嚴。</p>
<lb n="0317b07"/>
<p id="pX31p0317b0701" rend="margin-left:1em">如來力是座力神通力是室力莊嚴力是衣力此
<lb n="0317b08"/>受弘經之大旨利物之宗要故能不動彼土遊化
<lb n="0317b09"/>十方也。</p>
<p id="pX31p0317b0904" type="inline" rend="margin-left:1em">△六現來相六初遣蓮華。</p>
<lb n="0317b10"/>
<p id="pX31p0317b1001">於是妙音菩薩不起于座
(至)
甄叔迦寶以為其臺。</p>
<lb n="0317b11"/>
<p id="pX31p0317b1101" rend="margin-left:1em">補註云閻浮檀金者西域有河近閻浮樹此河因
<lb n="0317b12"/>樹得名其金出彼河中故名也甄叔迦此云赤色
<lb n="0317b13"/>寶西域記云甄叔迦樹其華赤色大如手此寶色
<lb n="0317b14"/>似此華因名之。</p>
<p id="pX31p0317b1407" type="inline" rend="margin-left:1em">△二文殊問。</p>
<lb n="0317b15"/>
<p id="pX31p0317b1501">爾時文殊師利法王子
(至)
甄叔迦寶以為其臺。</p>
<lb n="0317b16"/>
<p id="pX31p0317b1601" rend="margin-left:1em">△三釋迦答。</p>
<lb n="0317b17"/>
<p id="pX31p0317b1701">爾時釋迦牟尼佛
(至)
亦欲供養聽法華經。</p>
<lb n="0317b18"/>
<p id="pX31p0317b1801" rend="margin-left:1em">△四請見相。</p>
<lb n="0317b19"/>
<p id="pX31p0317b1901">文殊師利白佛言
(至)
彼菩薩來令我得見。</p>
<lb n="0317b20"/>
<p id="pX31p0317b2001" rend="margin-left:1em">△五明推功。</p>
<lb n="0317b21"/>
<p id="pX31p0317b2101">爾時釋迦牟尼佛
(至)
當為汝等而現其相。</p>
<lb n="0317b22"/>
<p id="pX31p0317b2201" rend="margin-left:1em">△六明命來。</p>
<lb n="0317b23"/>
<p id="pX31p0317b2301">時多寶佛告彼菩薩
(至)
文殊師利法王子欲見汝身。</p>
<lb n="0317b24"/>
<p id="pX31p0317b2401" rend="margin-left:1em">問若文殊位下辭不應求見若文殊位高相來那
<lb n="0317c01"/>忽不識答雖同一位有始中終止此一事不知無
<lb n="0317c02"/>忝高位又眾中見瑞不了發起令知故問佛爾妙
<lb n="0317c03"/>樂云若文殊位下等者妙音辭彼佛時乃云欲見
<lb n="0317c04"/>文殊豈可遠來求見下位若文殊位高見華應識
<lb n="0317c05"/>何以問佛答中二義比竝文殊位高或同是補處
<lb n="0317c06"/>一位之中分始中終或同是古佛則無高下同位
<lb n="0317c07"/>居始未謝不知忝者辱也豈一事不知成屈辱耶
<lb n="0317c08"/>又大眾無敢問者文殊雖高為眾發起示為不知
<lb n="0317c09"/>耳。</p>
<p id="pX31p0317c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">○未謝等者謝去也言無明未去故不知也。</p>
<p id="pX31p0317c0919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0317c10"/>二正發來六初眷屬經歷。</p>
<lb n="0317c11"/>
<p id="pX31p0317c1101">於時妙音菩薩於彼國沒
(至)
百千天樂不鼓自鳴。</p>
<lb n="0317c12"/>
<p id="pX31p0317c1201" rend="margin-left:1em">△二敘相登臺。</p>
<lb n="0317c13"/>
<p id="pX31p0317c1301">是菩薩目如廣大青蓮華葉
(至)
娑婆世界耆闍崛山。</p>
<lb n="0317c14"/>
<p id="pX31p0317c1401" rend="margin-left:1em">肇法師註維摩經云天竺有青蓮華其葉脩廣青
<lb n="0317c15"/>白分明有眼目之相故云目如廣大等也那羅延
<lb n="0317c16"/>此云力士。</p>
<p id="pX31p0317c1605" type="inline" rend="margin-left:1em">△三問訊傳旨。</p>
<lb n="0317c17"/>
<p id="pX31p0317c1701">到<anchor xml:id="begd1e44782"/>已<anchor xml:id="endd1e44782"/>下七寶臺
(至)
安隱少惱堪忍久住不。</p>
<lb n="0317c18"/>
<p id="pX31p0317c1801" rend="margin-left:1em">今經三處問訊病惱先達以三義通之一順同居
<lb n="0317c19"/>施化境本生身示同人法故二約禮儀法爾而然
<lb n="0317c20"/>故三約三身通大小故如涅槃經云華嚴是大乘
<lb n="0317c21"/>生相涅槃是大乘滅相安樂行
(行字平聲)
下諸不字除
<lb n="0317c22"/>不孝不敬二不字外餘皆否音無多貪欲至慳慢
<lb n="0317c23"/>不
(句)
上無字通貫於下謂無貪欲乃至無慳無慢
<lb n="0317c24"/>否無不孝父母至邪見不
(句)
其無字亦貫於下謂
<lb n="0318a01"/>無不孝父母乃至無邪見否善心不
(句)
攝五情不
<lb n="0318a02"/>
(句)
能攝即意所攝即眼耳鼻舌身五情之根謂攝
<lb n="0318a03"/>令寂靜不放逸也。</p>
<p id="pX31p0318a0308" type="inline" rend="margin-left:1em">△四請見多寶。</p>
<lb n="0318a04"/>
<p id="pX31p0318a0401">世尊我今欲見多寶佛身惟願世尊示我令見。</p>
<lb n="0318a05"/>
<p id="pX31p0318a0501" rend="margin-left:1em">分身既散塔閉如故多寶居於塔內故願示之令
<lb n="0318a06"/>見。</p>
<p id="pX31p0318a0602" type="inline" rend="margin-left:1em">△五世尊為通。</p>
<lb n="0318a07"/>
<p id="pX31p0318a0701">爾時釋迦牟尼佛語多寶佛是妙音菩薩欲得相見。</p>
<lb n="0318a08"/>
<p id="pX31p0318a0801" rend="margin-left:1em">△六塔中稱善。</p>
<lb n="0318a09"/>
<p id="pX31p0318a0901">時多寶佛告妙音言
(至)
并見文殊師利等故來至此。</p>
<lb n="0318a10"/>
<p id="pX31p0318a1001" rend="margin-left:1em">多寶既順佛請即於塔內而答妙音。</p>
<p id="pX31p0318a1015" type="inline" rend="margin-left:1em">△三十方弘
<lb n="0318a11"/>經二初問答善根神力二初問二初問種何善根。</p>
<lb n="0318a12"/>
<p id="pX31p0318a1201">爾時華德菩薩白佛言世尊是妙音菩薩種何善根。</p>
<lb n="0318a13"/>
<p id="pX31p0318a1301" rend="margin-left:1em">此問妙音昔世種何善根。</p>
<p id="pX31p0318a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問有是神力。</p>
<lb n="0318a14"/>
<p id="pX31p0318a1401">脩何功德有是神力。</p>
<lb n="0318a15"/>
<p id="pX31p0318a1501" rend="margin-left:1em">此問妙音中間脩何功德今日有是神力耶。</p>
<p id="pX31p0318a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0318a16"/>答二初答種善根。</p>
<lb n="0318a17"/>
<p id="pX31p0318a1701">佛告華德菩薩
(至)
百千萬億那由他佛。</p>
<lb n="0318a18"/>
<p id="pX31p0318a1801" rend="margin-left:1em">多陀阿伽度等註見前序品昔獻樂奉器仍結會
<lb n="0318a19"/>古今悉如文。</p>
<p id="pX31p0318a1906" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答其神力。</p>
<lb n="0318a20"/>
<p id="pX31p0318a2001">華德汝但見妙音菩薩
(至)
智慧之力其事如是。</p>
<lb n="0318a21"/>
<p id="pX31p0318a2101" rend="margin-left:1em">示三十四凡身四聖人身結成十法界六道耳自
<lb n="0318a22"/>在天者居欲界頂即魔王也大自在天者居色界
<lb n="0318a23"/>頂即魔醘首羅也小王者或天王為大人王為小
<lb n="0318a24"/>輪王為大粟散王為小也私問妙音是菩薩何以
<lb n="0318b01"/>能現佛界身也答初住便能分身百界況妙音是
<lb n="0318b02"/>深位菩薩豈不能現佛身須知佛界有三教果頭
<lb n="0318b03"/>之佛有圓教分證究竟之佛今妙音所現即果頭
<lb n="0318b04"/>分證之佛非究竟之佛也。</p>
<p id="pX31p0318b0411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二問答今住何定二
<lb n="0318b05"/>初問。</p>
<lb n="0318b06"/>
<p id="pX31p0318b0601">爾時華德菩薩白佛言
(至)
在所變現度脫眾生。</p>
<lb n="0318b07"/>
<p id="pX31p0318b0701" rend="margin-left:1em">此問今住何定而能如此自在利益。</p>
<p id="pX31p0318b0715" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答。</p>
<lb n="0318b08"/>
<p id="pX31p0318b0801">佛告華德菩薩善男子
(至)
能如是饒益無量眾生。</p>
<lb n="0318b09"/>
<p id="pX31p0318b0901" rend="margin-left:1em">△四二土得益。</p>
<lb n="0318b10"/>
<p id="pX31p0318b1001">說是妙音菩薩品時
(至)
亦得是三昧及陀羅尼。</p>
<lb n="0318b11"/>
<p id="pX31p0318b1101" rend="margin-left:1em">三昧與陀羅尼體一而用異寂用為三昧持用為
<lb n="0318b12"/>陀羅尼又色身變現名三昧音聲辯說名陀羅尼
<lb n="0318b13"/>又舌根清淨名陀羅尼餘根清淨名三昧都是六
<lb n="0318b14"/>根清淨法門耳妙樂云現色身名三昧音聲名陀
<lb n="0318b15"/>羅尼者語言與色身但是身口之異耳豈可現身
<lb n="0318b16"/>不能說法但從事別其理必同三昧從定陀羅尼
<lb n="0318b17"/>從慧即不思議定慧故得互用耳。</p>
<p id="pX31p0318b1714" type="inline" rend="margin-left:1em">△五還歸本國。</p>
<lb n="0318b18"/>
<p id="pX31p0318b1801">爾時妙音菩薩摩訶薩
(至)
得現一切色身三昧。</p>
<lb n="0318b19"/>
<p id="pX31p0318b1901" rend="margin-left:1em">妙音還本土動地雨華者菩薩經歷諸國尚能傍
<lb n="0318b20"/>益一切眾生況佛前放光傍照東方百八萬億那
<lb n="0318b21"/>由他土亦傍論利益也。</p>
<p id="pX31p0318b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">△六聞品進道。</p>
<lb n="0318b22"/>
<p id="pX31p0318b2201">說是妙音菩薩來往品時
(至)
華德菩薩得法華三昧。</p>
<lb n="0318b23"/>
<p id="pX31p0318b2301" rend="margin-left:1em">無生法忍註見前分別功德品初。</p>
<lb n="0318b24"/>
<p id="pX31p0318b2401">妙法蓮華經觀世音菩薩普門品第二十五</p>
<lb n="0318c01"/>
<p id="pX31p0318c0101" rend="margin-left:1em">悲華經云過去散提嵐界善持劫中時有佛出名
<lb n="0318c02"/>曰寶藏有轉輪王名無量淨第一太子三月供佛
<lb n="0318c03"/>及比丘僧發菩提心若有眾生受三途等苦惱凡
<lb n="0318c04"/>能念我稱我名字為我天眼天耳聞見不免苦者
<lb n="0318c05"/>我終不成無上菩提寶藏佛云汝觀一切眾生欲
<lb n="0318c06"/>斷眾苦故今字汝為觀世音又大悲經云此菩薩
<lb n="0318c07"/>不可思議威神之力<anchor xml:id="begd1e45074"/>已<anchor xml:id="endd1e45074"/>於過去無量劫中作佛號
<lb n="0318c08"/>正法明如來大悲願力安樂眾生故現為菩薩耳
<lb n="0318c09"/>別行玄云觀世音者西土正音名阿耶婆婁吉低
<lb n="0318c10"/>輪此云觀世音能所圓融有無兼暢照窮正性察
<lb n="0318c11"/>其本末故稱觀也世音者是所觀之境萬象流動
<lb n="0318c12"/>隔別不同類音殊唱俱蒙離苦菩薩弘慈一時普
<lb n="0318c13"/>救皆令解脫故曰觀世音此即境智雙舉能所合
<lb n="0318c14"/>標也普門者普是徧義門曰能通用一實相開十
<lb n="0318c15"/>普門無所障礙故稱普門此總釋也又釋此題有
<lb n="0318c16"/>通有別通有十雙別有五隻十雙者一人法二慈
<lb n="0318c17"/>悲三福慧四真應五藥珠六冥顯七權實八本迹
<lb n="0318c18"/>九緣了十智斷觀世音者人也普門者法也此品
<lb n="0318c19"/>有兩番問答依前問答論觀世音人依後問答論
<lb n="0318c20"/>普門法
(一)
又觀世音者大悲拔苦依前問答百千
<lb n="0318c21"/>苦惱皆得解脫普門者大慈與樂依後問答應以
<lb n="0318c22"/>得度而為說法
(二)
又觀世音者智慧莊嚴智能斷
<lb n="0318c23"/>惑如明時無暗普門者福德莊嚴福能轉壽如珠
<lb n="0318c24"/>雨寶故知前問答應機拔苦是慧莊嚴後問答住
<lb n="0319a01"/>首楞嚴定普現色身是定莊嚴
(三)
又觀世音者觀
<lb n="0319a02"/>冥於境即真身也普門者隨所應現即應身也
(四)
<lb n="0319a03"/>又觀世音者譬藥樹王徧體愈病普門者譬如意
<lb n="0319a04"/>珠王隨意所與
(五)
又觀世音者冥作利益無所見
<lb n="0319a05"/>聞三毒七難皆離二求兩願皆滿普門者顯作利
<lb n="0319a06"/>益目覩三十三聖容耳聞十九尊教也
(六)
又觀世
<lb n="0319a07"/>音者隨自意照實智也普門者隨他意照權智也
<lb n="0319a08"/>
(七)
又觀世音者不動本際也普門者迹任方圓也
<lb n="0319a09"/>
(八)
又觀世音者根本是了因種子普門者根本是
<lb n="0319a10"/>緣因種子也
(九)
又觀世音者究竟是智德普門者
<lb n="0319a11"/>究竟是斷德
(十)
經文兩問答含無量義略用十雙
<lb n="0319a12"/>釋品通名其義如是即是以人法合題名觀音普
<lb n="0319a13"/>門品乃至以智斷合題名觀世音普門品從要而
<lb n="0319a14"/>言秪以人法為名也別論五隻者一觀者觀有多
<lb n="0319a15"/>種謂析觀體觀次第觀圓觀也析觀者滅色入空
<lb n="0319a16"/>也體觀者即色是空也次第觀者從析觀乃至圓
<lb n="0319a17"/>觀也圓觀者即析觀是實相乃至次第觀亦實相
<lb n="0319a18"/>今揀三觀唯論圓觀也世者世亦多種謂有為世
<lb n="0319a19"/>無為世二邊世不思議世有為世者三界世也無
<lb n="0319a20"/>為世者有餘無餘二涅槃也二邊世者生死涅槃
<lb n="0319a21"/>也不思議世者實相境也今揀却諸世但取不思
<lb n="0319a22"/>議世也音者機也機亦多種人天機二乘機菩薩
<lb n="0319a23"/>機佛機人天機者諸惡莫作諸善奉行也二乘機
<lb n="0319a24"/>者厭畏生死欣尚無為也菩薩機者先人後<anchor xml:id="begd1e45213"/>己<anchor xml:id="endd1e45213"/>慈
<lb n="0319b01"/>悲仁讓也佛機者一切諸法中悉以等觀入一切
<lb n="0319b02"/>無礙人一道出生死也今揀却諸音之機唯取佛
<lb n="0319b03"/>音之機而設應以此機應因緣故名觀世音也普
<lb n="0319b04"/>者周徧也諸法無量若不得普則是偏法若得普
<lb n="0319b05"/>者則是圓法故思益經云一切法邪一切法正略
<lb n="0319b06"/>約十法明普得此意<anchor xml:id="begd1e45239"/>已<anchor xml:id="endd1e45239"/>類一切法無不是普所謂
<lb n="0319b07"/>慈悲普弘誓普脩行普斷惑普入法門普神通普
<lb n="0319b08"/>方便普說法普成就眾生普供養諸佛普始自人
<lb n="0319b09"/>天終至菩薩皆有慈悲然有普有不普生法兩緣
<lb n="0319b10"/>慈體既偏被緣不廣不得稱普無緣與實相體同
<lb n="0319b11"/>其理既圓慈靡不徧如磁石吸鐵任運相應如此
<lb n="0319b12"/>慈悲徧熏一切名慈悲普弘誓普者弘廣也誓制
<lb n="0319b13"/>也廣制要心故言弘誓弘誓約四諦起若約有作
<lb n="0319b14"/>無生無量三種四諦收法不盡不名為普若約無
<lb n="0319b15"/>作四諦者名弘誓普也脩行普者例如佛未值定
<lb n="0319b16"/>光佛前凡有所脩不與理合不名為普從得記<anchor xml:id="begd1e45271"/>已<anchor xml:id="endd1e45271"/>
<lb n="0319b17"/>觸事即理理智歷法而脩行善無行而不普也斷
<lb n="0319b18"/>惑普者若用一切智道種智斷四住塵沙等惑如
<lb n="0319b19"/>却枝條不名斷惑普若用一切種智斷無明者五
<lb n="0319b20"/>住皆盡如除根本名斷惑普也入法門普者若二
<lb n="0319b21"/>乘以一心入一定一心作一不得眾多又為定所
<lb n="0319b22"/>縛故不名普若歷別諸地淺深階差亦不名普若
<lb n="0319b23"/>入王三昧一切三昧悉入其中故名入法門普也
<lb n="0319b24"/>神通普者大羅漢天眼照大千界支佛照百佛世
<lb n="0319c01"/>界菩薩照恒沙世界皆緣境狹發通亦偏若緣實
<lb n="0319c02"/>相脩者一發一切發相似神通如上說況真神通
<lb n="0319c03"/>而非普耶方便普者逗機利物稱適緣宜一時圓
<lb n="0319c04"/>徧雖復種種運為於法性實際而無損減是名方
<lb n="0319c05"/>便普說法普者能以一妙音稱十法界機隨其宜
<lb n="0319c06"/>類俱令解脫故名說法普成就眾生普者一切世
<lb n="0319c07"/>間及出世間所有事業皆菩薩所為乃至利益一
<lb n="0319c08"/>切賢聖令入三菩提是名成就眾生普供養諸佛
<lb n="0319c09"/>普者若作外事供養以一時一食一華一香普供
<lb n="0319c10"/>養一切佛無前無後一時等供於一塵中出種種
<lb n="0319c11"/>塵亦復如是若作內觀者圓智導眾行圓智名為
<lb n="0319c12"/>佛眾行資圓智即是供養佛若行資餘智不名供
<lb n="0319c13"/>養普眾行資圓智是名供養普門者從假入空空
<lb n="0319c14"/>通而假壅從空入假假通而空壅偏通則非普壅
<lb n="0319c15"/>故則非門中道非空非假正通實相雙照二諦故
<lb n="0319c16"/>名普正通故名門普門圓通義則無量略舉其十
<lb n="0319c17"/>類則可知此品猶是普現三昧化他流通也妙樂
<lb n="0319c18"/>云福能轉壽者羅漢尚能回福為壽況普門示現
<lb n="0319c19"/>以不思議福轉成種智即福智不二名之為轉。</p>
<p id="pX31p0319c1919" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0319c20"/>二觀音普門品二初兩番問答二初長行二初初
<lb n="0319c21"/>番問答二初問二初經家敘。</p>
<lb n="0319c22"/>
<p id="pX31p0319c2201">爾時無盡意菩薩即從座起
(至)
合掌向佛而作是言。</p>
<lb n="0319c23"/>
<p id="pX31p0319c2301" rend="margin-left:1em">爾時者即是說東方妙音竟次說西方觀世音菩
<lb n="0319c24"/>薩時也無盡意者大品明空則無盡大集明八十
<lb n="0320a01"/>無盡門淨名云夫無盡者非盡非無盡總三經用
<lb n="0320a02"/>三觀三智釋無盡也意者智也無盡者境也境智
<lb n="0320a03"/>合稱故言無盡意也起者禮云請益起請業起菩
<lb n="0320a04"/>薩於佛備具二儀故言起也偏袒右肩者此方以
<lb n="0320a05"/>袒為慢外國以袒為敬露右者示執奉為便表弟
<lb n="0320a06"/>子事師充役之儀是故以袒為恭也合掌者此方
<lb n="0320a07"/>以拱手為恭外國以合掌為敬手本二邊今合為
<lb n="0320a08"/>一表不敢散誕專至一心以表敬也向佛者表萬
<lb n="0320a09"/>善之因向萬德之果也妙樂云先引三經次結成
<lb n="0320a10"/>三觀初引大品空次引大集假既多門不同即是
<lb n="0320a11"/>假也次引淨名中既雙非二邊即是中也。</p>
<p id="pX31p0320a1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正
<lb n="0320a12"/>興問。</p>
<lb n="0320a13"/>
<p id="pX31p0320a1301">世尊觀世音菩薩以何因緣名觀世音。</p>
<lb n="0320a14"/>
<p id="pX31p0320a1401" rend="margin-left:1em">向下有兩番問答初問觀世音人後問普門法此
<lb n="0320a15"/>中即初番問也大經云具二莊嚴能問能答今無
<lb n="0320a16"/>盡意具定慧二種莊嚴故能問如來究竟二種莊
<lb n="0320a17"/>嚴故能答觀世皆者即是標所問之人也何因緣
<lb n="0320a18"/>者因緣甚多略言境智則以眾生善惡兩機為因
<lb n="0320a19"/>菩薩靈智慈悲為緣以是因緣名觀世音妙樂云
<lb n="0320a20"/>問答名莊嚴者定慧二嚴之中即慧莊嚴也。</p>
<p id="pX31p0320a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0320a21"/>答三初總答機應四初標人數。</p>
<lb n="0320a22"/>
<p id="pX31p0320a2201">佛告無盡意菩薩善男子若有無量百千萬億眾生。</p>
<lb n="0320a23"/>
<p id="pX31p0320a2301" rend="margin-left:1em">十法界機實自無量而言百千萬億者非謂十界
<lb n="0320a24"/>共有此數蓋指一業有如許人如一地獄同受一
<lb n="0320b01"/>苦以苦驗人知同一業以例諸趣皆亦如是故知
<lb n="0320b02"/>此數是標同業之意也此舉境眾機多以顯觀深
<lb n="0320b03"/>應大。</p>
<p id="pX31p0320b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明遭苦。</p>
<lb n="0320b04"/>
<p id="pX31p0320b0401">受諸苦惱。</p>
<lb n="0320b05"/>
<p id="pX31p0320b0501" rend="margin-left:1em">受諸苦惱者正是現遭苦厄也自有多苦苦一人
<lb n="0320b06"/>多人受一苦一人受多苦一人受少苦今文百千
<lb n="0320b07"/>萬億眾生多人也受諸苦惱多苦也舉多顯少多
<lb n="0320b08"/>尚能救況少苦耶上言百千萬億是業同者共受
<lb n="0320b09"/>一苦今言諸苦者一苦是一業即是有諸百千萬
<lb n="0320b10"/>億也上明數同此明業別用此意歷十法界萬機
<lb n="0320b11"/>之徒不可說不可說也。</p>
<p id="pX31p0320b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">△三聞稱號。</p>
<lb n="0320b12"/>
<p id="pX31p0320b1201">聞是觀世音菩薩一心稱名。</p>
<lb n="0320b13"/>
<p id="pX31p0320b1301" rend="margin-left:1em">由過現惡故遭諸苦復由過現之善而得聞名此
<lb n="0320b14"/>以善惡相帶合為機也聞即聞慧心無住著即思
<lb n="0320b15"/>慧一心稱名即脩慧一心有二一事二理若用心
<lb n="0320b16"/>存念念念相續餘心不間一心皈憑更無二意是
<lb n="0320b17"/>為事一心稱名也若達事中一心自他共離皆不
<lb n="0320b18"/>可得無心無念空慧相應能稱所稱皆不可得是
<lb n="0320b19"/>為理一心稱名也。</p>
<p id="pX31p0320b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">△四得解脫。</p>
<lb n="0320b20"/>
<p id="pX31p0320b2001">觀世音菩薩即時觀其音聲皆得解脫。</p>
<lb n="0320b21"/>
<p id="pX31p0320b2101" rend="margin-left:1em">上聞即稱是機速今稱即應是應速皆得解脫者
<lb n="0320b22"/>即是蒙應利益皆者非但顯於多機眾益亦是顯
<lb n="0320b23"/>於圓徧之應也問十界機無量云何一時令得解
<lb n="0320b24"/>脫答譬如父母念子心重多智多財具大勢力眾
<lb n="0320c01"/>子在難即能俱拔之菩薩亦如是無緣慈悲重權
<lb n="0320c02"/>實二智深聖財無量神通力大十界雖多應有餘
<lb n="0320c03"/>裕問一心稱名皆得解脫今見稱唱累年不蒙寸
<lb n="0320c04"/>効何也答經云一心稱名有事有理二途無取何
<lb n="0320c05"/>能感聖譬如臨鏡背視對谷閉口何能致影響耶。</p>
<lb n="0320c06"/>
<p id="pX31p0320c0601" rend="margin-left:1em">△二別答三業三初口機應二初明七難七初舉
<lb n="0320c07"/>火難四初持名。</p>
<lb n="0320c08"/>
<p id="pX31p0320c0801">若有持是觀世音菩薩名者。</p>
<lb n="0320c09"/>
<p id="pX31p0320c0901" rend="margin-left:1em">此下別答也別答中不出三業為機今七難是口
<lb n="0320c10"/>機以稱名故後三毒是意機令常念故二求是身
<lb n="0320c11"/>機常禮拜故文云持者口為誦持心為秉持秉持
<lb n="0320c12"/>為理不失雖非口持覺觀亦得是口行故屬口業
<lb n="0320c13"/>機攝耳。</p>
<p id="pX31p0320c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">△二遭苦。</p>
<lb n="0320c14"/>
<p id="pX31p0320c1401">設入大火。</p>
<lb n="0320c15"/>
<p id="pX31p0320c1501" rend="margin-left:1em">此下釋諸難例為三意一貼文二舉事證三觀行
<lb n="0320c16"/>解釋今貼文者若有設有等皆是不定之辭也餘
<lb n="0320c17"/>皆難起方稱名此中前持名而遭難此或是前後
<lb n="0320c18"/>互出爾今為火難卒暴須預憶持憶持必無此難
<lb n="0320c19"/>舉事證者晉世謝敷作觀世音應驗傳齊陸杲又
<lb n="0320c20"/>續之其傳云祝長舒晉元康年中於洛陽為延火
<lb n="0320c21"/>所及草屋下風豈有免理一心稱名風回火轉隣
<lb n="0320c22"/>舍而滅鄉里淺見謂為自爾因風燥日擲火燒之
<lb n="0320c23"/>三擲三滅眾方懺謝又法力於魯郡起精舍於上
<lb n="0320c24"/>谷乞得一車麻於空野遇火法力疲極小臥比覺
<lb n="0321a01"/>火勢<anchor xml:id="begd1e45588"/>已<anchor xml:id="endd1e45588"/>及因舉聲稱觀未得稱世音應聲火滅此
<lb n="0321a02"/>皆記傳所載非為虗說信矣觀行釋者火有多種
<lb n="0321a03"/>果報火至初禪業火通三界煩惱火通三乘人果
<lb n="0321a04"/>報火難者從地獄至初禪皆有火難如阿鼻鬲子
<lb n="0321a05"/>八萬四千內外洞徹上下交炎餓鬼支節煙起舉
<lb n="0321a06"/>體焦然畜生燠煑湯炭脩羅亦有火難人中焚燒
<lb n="0321a07"/>現見可知若至劫盡須彌洞然諸天宮殿悉皆蕩
<lb n="0321a08"/>盡初禪<anchor xml:id="begd1e45613"/>已<anchor xml:id="endd1e45613"/>下無免火災惡業火者隨有改惡脩善
<lb n="0321a09"/>之處若五戒十善多為惡業所難故經云燒諸善
<lb n="0321a10"/>根無過嗔恚能破善業退上墮下皆名為火煩惱
<lb n="0321a11"/>火者若聲聞人厭惡生死見三界因果猶如火宅
<lb n="0321a12"/>四倒結業煙𦦨俱起輪轉墮落為火所燒勤求方
<lb n="0321a13"/>便競共推排爭出火宅入有餘無餘涅槃即得解
<lb n="0321a14"/>脫也若支佛及藏通別圓菩薩脩道之時並為五
<lb n="0321a15"/>住煩惱惑火之所燒害若能稱觀世音即得解脫
<lb n="0321a16"/>果報是事火眼見身覺業與煩惱但有燒義令世
<lb n="0321a17"/>善根及三觀壞皆名為火問三觀所對唯在煩惱
<lb n="0321a18"/>縱兼遠障只至於業事相火等全不妨觀何得果
<lb n="0321a19"/>報預觀釋也答經列七難止在人中智者深窮救
<lb n="0321a20"/>難之功在二十五王三昧力乃能徧拔眾生三障
<lb n="0321a21"/>之苦於一一有十番破障方盡大士拔苦之用若
<lb n="0321a22"/>盡理說於一一番皆破三障今欲易解從增勝說
<lb n="0321a23"/>報且在事業屬有漏唯煩惱惑直至於極。</p>
<p id="pX31p0321a2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△三冥
<lb n="0321a24"/>應。</p>
<lb n="0321b01"/>
<p id="pX31p0321b0101">火不能燒。</p>
<lb n="0321b02"/>
<p id="pX31p0321b0201" rend="margin-left:1em">△四結成。</p>
<lb n="0321b03"/>
<p id="pX31p0321b0301">由是菩薩威神力故。</p>
<lb n="0321b04"/>
<p id="pX31p0321b0401" rend="margin-left:1em">威神力是結火難也。</p>
<p id="pX31p0321b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明水難。</p>
<lb n="0321b05"/>
<p id="pX31p0321b0501">若為大水所漂稱其名號即得淺處。</p>
<lb n="0321b06"/>
<p id="pX31p0321b0601" rend="margin-left:1em">第二水難亦為三意一貼文二引證三觀釋貼文
<lb n="0321b07"/>者遭水是苦稱名是善即為機也得淺處是應也
<lb n="0321b08"/>問何意言為大水所漂答小水不成難欲論其難
<lb n="0321b09"/>故言大水所漂引證者應驗傳云海鹽有人溺水
<lb n="0321b10"/>同伴皆沉此人稱觀音遇得一石困倦如眠夢見
<lb n="0321b11"/>兩人乘船喚入開眼果見人船及送達岸人船即
<lb n="0321b12"/>不復見此人為沙門大精進又問三人乘氷度
<lb n="0321b13"/>孟津垂半一人前滔一人次沒冏進退氷上必死
<lb n="0321b14"/>不疑一心稱觀世音脚如踏板夜遇赤光竟得至
<lb n="0321b15"/>岸此例甚多皆蒙聖力也觀釋者果報水至二禪
<lb n="0321b16"/>惡業水通三界煩惱水通大小乘果報水難者如
<lb n="0321b17"/>地獄鑊湯沸屎醎海<g ref="CB01926"/>河漂流沒溺餓鬼道中亦
<lb n="0321b18"/>有填河塞海畜生淹沒衝波致患脩羅亦有水難
<lb n="0321b19"/>人中漂溺可知若水災起時上至二禪汎瀁無岸
<lb n="0321b20"/>是時若不稱名尚不致淺處何況永免耶惡業水
<lb n="0321b21"/>者諸惡破壞善業者悉名惡業波浪令退善入惡
<lb n="0321b22"/>者即是水漂若能一心稱名即得淺處也煩惱水
<lb n="0321b23"/>者經云煩惱大河能漂香象有河洄澓沒溺眾生
<lb n="0321b24"/>無明所盲而不能出涅槃彼岸何由可登二乘之
<lb n="0321c01"/>人脩三十七道品截生死險岸若發一二三果皆
<lb n="0321c02"/>名淺處無學為彼岸支佛侵習為淺處通教正習
<lb n="0321c03"/>盡為彼岸別教斷四住惑為淺處斷無明為彼岸
<lb n="0321c04"/>圓教十信位中六根清淨為淺處入初住為彼岸
<lb n="0321c05"/>又初住<anchor xml:id="begd1e45759"/>已<anchor xml:id="endd1e45759"/>去分分是淺處究竟無明方稱彼岸。</p>
<p id="pX31p0321c0519" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0321c06"/>三羅剎難。</p>
<lb n="0321c07"/>
<p id="pX31p0321c0701">若有百千萬億眾生
(至)
以是因緣名觀世音。</p>
<lb n="0321c08"/>
<p id="pX31p0321c0801" rend="margin-left:1em">第三羅剎難者亦為三一貼文二引證三觀釋貼
<lb n="0321c09"/>文者入海求珍結伴無定雖無定數終不可獨往
<lb n="0321c10"/>故但舉百千等總數不定判多少也賢愚經云田
<lb n="0321c11"/>殖百倍商賈千倍仕宦萬倍入海吉還得無量倍
<lb n="0321c12"/>故入海也黑風者阿含經云風加以黑怖之甚也
<lb n="0321c13"/>羅剎鬼者本毗沙門天王所管有其二部一曰夜
<lb n="0321c14"/>叉揵疾鬼也二曰羅剎食人鬼也徧在諸處然其
<lb n="0321c15"/>本居海外有國或人飄往其國或鬼來此惱人乃
<lb n="0321c16"/>至一人等明機也皆得解脫蒙應也一人稱名餘
<lb n="0321c17"/>人悉脫者以其同憂戚休否雖口不同唱心助覓
<lb n="0321c18"/>福故俱獲濟也引證者應驗傳云外國百餘人從
<lb n="0321c19"/>師子國泛海向扶南忽遇惡風墮鬼國便欲盡食
<lb n="0321c20"/>一船眾人怖稱觀音中有一小乘沙門不信觀音
<lb n="0321c21"/>不肯稱名鬼索此沙門沙門狼狽學稱亦得免脫
<lb n="0321c22"/>觀釋者不但明世界中風黑業亦名風華嚴經云
<lb n="0321c23"/>嫌恨猛風吹罪心火常令熾然吹諸行商人墮落
<lb n="0321c24"/>惡道失人道善寶及無漏聖財以風是墮難之由
<lb n="0322a01"/>且從風義而示風亦有三一果報風至三禪二惡
<lb n="0322a02"/>業風通三界三煩惱風通三乘人果報風難者如
<lb n="0322a03"/>僧護經明地獄種種形相疾風猛浪沒溺破壞若
<lb n="0322a04"/>鬼道中寒風裂骨身碎<g ref="CB15156"/>䃀畜生飛走之類傾巢
<lb n="0322a05"/>覆卵脩羅亦有風難人中可知若風災起時上至
<lb n="0322a06"/>三禪宮殿碎為微塵當此之時唯當一心稱菩薩
<lb n="0322a07"/>名菩薩以王三昧力或以手障或以口吸無量方
<lb n="0322a08"/>便令得解脫惡業風者能吹壞五戒十善船舫墮
<lb n="0322a09"/>三途鬼國為愛見羅剎所害若稱觀世音名菩薩
<lb n="0322a10"/>以慈悲力能令解脫煩惱風者二乘採聖財寶為
<lb n="0322a11"/>煩惱風吹慧行船行行舫墮見愛境為見愛羅剎
<lb n="0322a12"/>所害支佛及藏通別圓四教菩薩入煩惱海採一
<lb n="0322a13"/>切智寶為八倒暴風所吹墮二邊鬼國若能稱觀
<lb n="0322a14"/>音名菩薩一時圓應皆得解脫也。</p>
<p id="pX31p0322a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">○䃀
(且對切磕也)
。</p>
<p id="pX31p0322a1421" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0322a15"/>四明王難。</p>
<lb n="0322a16"/>
<p id="pX31p0322a1601">若復有人臨當被害
(至)
尋段段壞而得解脫。</p>
<lb n="0322a17"/>
<p id="pX31p0322a1701" rend="margin-left:1em">第四王難亦名刀杖難亦為三一貼文二引證三
<lb n="0322a18"/>觀釋貼文者遭難是苦稱名是善即機也而得解
<lb n="0322a19"/>脫即蒙應也言刀杖段段壞者明人執殺具一折
<lb n="0322a20"/>一來隨來隨斷彌顯力大也引證者應驗傳云晉
<lb n="0322a21"/>太元中彭城有一人被枉為賊其人本供養金像
<lb n="0322a22"/>帶在髻中後伏法刀下但聞金聲刀三斫頸終無
<lb n="0322a23"/>異解髻看之像有三痕由是得放又蜀有一人檀
<lb n="0322a24"/>函盛像安髻中值姚萇寇蜀此人與萇相遇萇以
<lb n="0322b01"/>刃斫之但聞頂有聲退而視像果見有痕其人悲
<lb n="0322b02"/>感寧傷我身反損聖容益加虔奉又晉太元中高
<lb n="0322b03"/>簡榮陽京人犯法臨刑一心皈命鉗鎻不復見處
<lb n="0322b04"/>下刀刀折絞之寸斷遂賣妻子及自身起五層塔
<lb n="0322b05"/>在京縣觀釋者亦有三一果報刀杖至欲天二惡
<lb n="0322b06"/>業刀杖通三界三煩惱刀杖通三乘人果報刀杖
<lb n="0322b07"/>者地獄即有刀山掛骨劒樹傷身鋸解屠鱠狼藉
<lb n="0322b08"/>痛楚餓鬼更相斬刺互相殘害畜生自有雌雄牙
<lb n="0322b09"/>角相為觸突又被剉切㓟剝脩羅晝夜征戰龍王
<lb n="0322b10"/>降雨變成刀刃人中前履白刃却怖難誅復有橫
<lb n="0322b11"/>屍塞外䘖刀東市天共脩羅鬪時五情失守皆有
<lb n="0322b12"/>刀杖怖畏失命之苦若能稱觀音名或臨刑所刀
<lb n="0322b13"/>尋斷壞或於戰陣立之等力令律安和也惡業刀
<lb n="0322b14"/>杖者凡所脩善因為三毒刀箭惡業破壞善心割
<lb n="0322b15"/>斷戒皮定肉慧骨微妙心髓傷損法身慧命退失
<lb n="0322b16"/>人天善道登難墜易萬劫不復若能起怖畏心稱
<lb n="0322b17"/>菩薩名即能救護三毒不傷清昇受樂也煩惱刀
<lb n="0322b18"/>杖者聲聞之人厭患生死即觀三界見思甚於刀
<lb n="0322b19"/>箭如此怖畏何由可脫若能一心稱菩薩名三業
<lb n="0322b20"/>至到機成感徹則能裂生死劵度恩愛河不為煩
<lb n="0322b21"/>惱刀杖所害支佛及藏通別圓菩薩為五住刀箭
<lb n="0322b22"/>傷法身損慧命者若能稱名即蒙聖應免離煩惱
<lb n="0322b23"/>刀杖脫二死地豈非法身慈力耶。</p>
<p id="pX31p0322b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">△五明鬼難。</p>
<lb n="0322b24"/>
<p id="pX31p0322b2401">若三千大千國土
(至)
尚不能以惡眼視之況復加害。</p>
<lb n="0322c01"/>
<p id="pX31p0322c0101" rend="margin-left:1em">第五鬼難亦為三一貼文二引證三觀解貼文者
<lb n="0322c02"/>若三千下標處所欲來惱人明遭難是苦聞其下
<lb n="0322c03"/>稱名是善即機也諸惡鬼等蒙應也言三千大千
<lb n="0322c04"/>滿中者此假設之辭也鬼所以畏者觀音有威有
<lb n="0322c05"/>恩若非壞恩則是畏威所以聞名尚不能加於惡
<lb n="0322c06"/>眼豈容興害心引證者上羅剎難中<anchor xml:id="begd1e45989"/>已<anchor xml:id="endd1e45989"/>彰其事茲
<lb n="0322c07"/>得以略觀解者亦有三若果報論鬼難者地獄亦
<lb n="0322c08"/>應有弊惡大力鬼惱諸罪人鬼道中力大者惱於
<lb n="0322c09"/>小鬼畜生道鬼亦噉畜生人中可知諸天既領鬼
<lb n="0322c10"/>何容為鬼所惱如阿含經云有大力鬼忽坐帝釋
<lb n="0322c11"/>床帝釋大嗔鬼光明轉盛帝釋還發慈心鬼光明
<lb n="0322c12"/>滅即去天主既為鬼所惱何況四王脩羅道耶如
<lb n="0322c13"/>是時處鬼難怖畏稱觀世音即不能加害也惡業
<lb n="0322c14"/>鬼者自有惡業名為鬼自有鬼動三毒如阿含經
<lb n="0322c15"/>云婬亦有鬼鬼入人心則使婬佚無度或鬼使嗔
<lb n="0322c16"/>使邪當知鬼亦破善又三毒當體是鬼者婬破梵
<lb n="0322c17"/>行嗔破慈悲貪鬼惱不盜戒嗜鬼惱不飲戒乃至
<lb n="0322c18"/>十善諸禪亦如是皆為惡業鬼毀損人天動
(人天散善)
<lb n="0322c19"/>不動業
(四禪四定)
若能稱名即不加害也煩惱鬼者見
<lb n="0322c20"/>心為男鬼愛心為女鬼若論此鬼即得滿三千大
<lb n="0322c21"/>千世界非復假設之言何以故以見使歷三界有
<lb n="0322c22"/>八十八愛使歷三界合有九十八豈不徧滿此鬼
<lb n="0322c23"/>欲來惱二乘人乃至六度通別圓等行人大經云
<lb n="0322c24"/>唯願世尊善良呪師當為我等除無明鬼又云愚
<lb n="0323a01"/>癡羅剎止住其中豈非煩惱鬼耶若稱名誦念觀
<lb n="0323a02"/>智成就能令見愛塵勞隨意所轉不能為害也。</p>
<p id="pX31p0323a0219" type="inline" rend="margin-left:1em">△
<lb n="0323a03"/>六枷鎻難。</p>
<lb n="0323a04"/>
<p id="pX31p0323a0401">設復有人若有罪若無罪
(至)
皆悉斷壞即得解脫。</p>
<lb n="0323a05"/>
<p id="pX31p0323a0501" rend="margin-left:1em">第六枷鎻難亦為三一貼文二引證三觀釋貼文
<lb n="0323a06"/>者設復下標有罪無罪杻械等明遭難是苦稱觀
<lb n="0323a07"/>世音是善此二共為機也皆悉斷壞等應也有罪
<lb n="0323a08"/>無罪者或是推檢未定或可判入徒流若判未判
<lb n="0323a09"/>俱被禁制以明聖心平等本救其囚執不論有罪
<lb n="0323a10"/>無罪也在手名杻在脚名械在頸名枷連身名鎻
<lb n="0323a11"/>此則三木一鐵之名也繫名繫礙檢是封檢繫未
<lb n="0323a12"/>必檢檢必被繫繫而具檢憂怖亦深若能稱觀世
<lb n="0323a13"/>音者重關自開鐵木亦斷壞也引事證者應驗傳
<lb n="0323a14"/>云葢護山陽人繫獄應死三日三夜心無間息即
<lb n="0323a15"/>眼見觀音放光照之鎻脫門開尋光而去行二十
<lb n="0323a16"/>里光明方息又張暢為譙王長史王及暢繫廷尉
<lb n="0323a17"/>獄誦經千遍鎻寸寸斷不日即散觀釋者亦有三
<lb n="0323a18"/>一果報枷鎻者地獄體是囹圄鬼及畜生亦有籠
<lb n="0323a19"/>繫脩羅亦有五縛北洲及天上應無此難降是<anchor xml:id="begd1e46115"/>已<anchor xml:id="endd1e46115"/>
<lb n="0323a20"/>還無免幽厄若能稱名皆得斷壞也二惡業枷鎻
<lb n="0323a21"/>者若人脩習善法被惡業覆心使善敗壞更增惡
<lb n="0323a22"/>業惡業即招惡果所縛無由可解若欲脫此業者
<lb n="0323a23"/>因時可救急稱觀音能令三惡業壞三煩惱枷鎻
<lb n="0323a24"/>者凡夫見思全在初二三果思惑未盡皆名有罪
<lb n="0323b01"/>羅漢思盡名為無罪俱未無餘同在三界獄中五
<lb n="0323b02"/>陰繩所縛若就有罪示之礙於權實二智提拔之
<lb n="0323b03"/>惑名杻妨於定慧二行進趣之惑名械小乘以斷
<lb n="0323b04"/>常二邊之惑為中道枷能障五分之惑為法身鎻
<lb n="0323b05"/>支佛乃至六度通別圓菩薩煩惱未盡皆被束縛
<lb n="0323b06"/>不能得脫若稱名繫念名蒙靈應也。</p>
<p id="pX31p0323b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">△七怨賊難。</p>
<lb n="0323b07"/>
<p id="pX31p0323b0701">若三千大千國土滿中怨賊
(至)
稱其名故即得解脫。</p>
<lb n="0323b08"/>
<p id="pX31p0323b0801" rend="margin-left:1em">第七怨賊難亦為三一貼文二約證三觀釋貼文
<lb n="0323b09"/>者大千國土標難處也滿中怨賊正明難也滿亦
<lb n="0323b10"/>假設之辭國曠賊多聖力能救以顯功力之至也
<lb n="0323b11"/>怨本奪命賊本求財今怨為賊必財命兩圖如此
<lb n="0323b12"/>怨賊徧滿大千尚能護之輕者豈不能救二標遭
<lb n="0323b13"/>難人者即商主也商者訓量此人擇識貴賤善解
<lb n="0323b14"/>財利商量得宜堪為商人之主既有尚主即有將
<lb n="0323b15"/>領諸商人眾既涉險遠所齎者必是難得之貨故
<lb n="0323b16"/>言重寶險路者或可曠絕幽隘之處或值怨賊衝
<lb n="0323b17"/>出之處皆名險路其中一人下明機先明一人安
<lb n="0323b18"/>慰二勸稱名三歎德四眾人俱稱所以安慰者止
<lb n="0323b19"/>其恐怖也勸稱者設其上䇿也歎德者㢡令定膽
<lb n="0323b20"/>也三義具足俱時稱唱即得解脫也梵語南無或
<lb n="0323b21"/>那謨或南摩此云歸命亦稱為救我約證者應驗
<lb n="0323b22"/>傳云慧達以晉隆安二年北隴上掘甘草於時羗
<lb n="0323b23"/>餓捕人食之達為羗所得閉在柵中擇肥者先食
<lb n="0323b24"/>達急一心稱名誦經食餘人稍盡唯達并一小兒
<lb n="0323c01"/>次擬明日達竟夜稱誦猶冀一感向曉羗來取之
<lb n="0323c02"/>忽見一虎從草透出咆哮諸羗散走虎因齧柵作
<lb n="0323c03"/>一穴而去達將小兒走叛得免又裴安起從虜叛
<lb n="0323c04"/>還南至河邊不能得過望見追騎在後死至須臾
<lb n="0323c05"/>於是稱觀世音忽見一白狼安起透抱一擲便過
<lb n="0323c06"/>南岸即失狼所追騎共在北岸望之歎惋無極觀
<lb n="0323c07"/>釋者亦有三一果報論怨賊者從地獄至第六天
<lb n="0323c08"/>皆有鬪諍如阿含經云忉利天戰不如脩羅索援
<lb n="0323c09"/>至第六天如此怨會若能稱名即得解脫也二惡
<lb n="0323c10"/>業論怨賊者若脩善時惡多是怨猶如氷炭稱名
<lb n="0323c11"/>惡退善業成就如暗滅明生三煩惱為怨賊者一
<lb n="0323c12"/>切煩惱是出世怨心王是商主諸心數是商人正
<lb n="0323c13"/>觀之智是重寶惡覺觀為怨賊或般若是商主五
<lb n="0323c14"/>度萬行是商人法性實相是重寶六蔽是怨賊若
<lb n="0323c15"/>能一心稱名即得解脫也。</p>
<p id="pX31p0323c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結神力。</p>
<lb n="0323c16"/>
<p id="pX31p0323c1601">無盡意觀世音菩薩摩訶薩威神之力巍巍如是。</p>
<lb n="0323c17"/>
<p id="pX31p0323c1701" rend="margin-left:1em">觀音勢力既大加護亦曠豈止七難而<anchor xml:id="begd1e46270"/>已<anchor xml:id="endd1e46270"/>當知徧
<lb n="0323c18"/>法界皆能救護故言巍巍巍巍者重明高累之辭
<lb n="0323c19"/>也明觀音之力出於同居分段之外竪應方便實
<lb n="0323c20"/>報二土故言重明載沐神應故言高累以是義故
<lb n="0323c21"/>故言巍巍如是。</p>
<p id="pX31p0323c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">△二意機應二初明三毒。</p>
<lb n="0323c22"/>
<p id="pX31p0323c2201">若有眾生多於婬欲
(至)
便得離癡。</p>
<lb n="0323c23"/>
<p id="pX31p0323c2301" rend="margin-left:1em">此約三毒明意業機釋此為二一貼文二觀解貼
<lb n="0323c24"/>文者三毒各有三一明有苦二默念此兩即是明
<lb n="0324a01"/>機三明離是明應也此三通稱毒者以能侵害行
<lb n="0324a02"/>人喻之如毒但有單複若云貪嗔癡此三單也今
<lb n="0324a03"/>從複列故云婬欲嗔恚愚癡又自愛為欲愛他為
<lb n="0324a04"/>婬自忿為恚忿他為嗔自惑為愚惑他為癡今明
<lb n="0324a05"/>三毒多者能念觀音菩薩神力尚令多者得離何
<lb n="0324a06"/>況少耶此則以多況少爾婬欲多者不擇禽獸不
<lb n="0324a07"/>避高墻廣壍之難不計名聞德行破家亡國滅族
<lb n="0324a08"/>傾宗禍延其身淨住經及禪經明多欲人有欲蟲
<lb n="0324a09"/>又言有欲鬼嬈動其心令生倒惑嗔恚多者今世
<lb n="0324a10"/>人不喜見如渴馬護水如射師子母故遺教經云
<lb n="0324a11"/>劫功德賊無過嗔恚華嚴經云一念嗔起障百法
<lb n="0324a12"/>明門大集經云一念起嗔一切魔鬼得便愚癡多
<lb n="0324a13"/>者邪畫諸見撥無因果謗毀大乘三毒過患若此
<lb n="0324a14"/>若能一心存念觀音即得離也觀解者不取界內
<lb n="0324a15"/>三毒相但就界外約順逆兩意而說順說者大經
<lb n="0324a16"/>云一切善法欲為其本二乘欲樂涅槃名貪厭惡
<lb n="0324a17"/>生死名嗔不達此理名癡菩薩貪求佛法名貪惡
<lb n="0324a18"/>賤二乘名嗔佛性見未了了名癡欲除此三煩惱
<lb n="0324a19"/>故常念觀音隨機應赴即得永離也若逆說者一
<lb n="0324a20"/>切眾生名為少欲嗔癡何以故止嗔三塗之苦貪
<lb n="0324a21"/>人天之樂二乘止嗔生死之苦欲得涅槃之樂皆
<lb n="0324a22"/>名為少菩薩不爾徧求一切不可說佛法名貪非
<lb n="0324a23"/>但不受生死亦不受涅槃名嗔最後無明之惑尚
<lb n="0324a24"/>在名癡如此三毒即為三法門一取二捨三不取
<lb n="0324b01"/>不捨大慈大悲四攝十力淨佛國土化度眾生名
<lb n="0324b02"/>為取門即大貪也一切法空無所有不住不著無
<lb n="0324b03"/>得無證名為捨門即大嗔也中道非取非捨不憎
<lb n="0324b04"/>不愛不斷不常無生無滅遮二邊故不可言說是
<lb n="0324b05"/>名不取不捨門即大癡也故文殊云我是貪欲尸
<lb n="0324b06"/>利嗔恚尸利邪見尸利此其明證也欲滿此三法
<lb n="0324b07"/>門常念觀音即得如願一切聖人自行化他無不
<lb n="0324b08"/>從此三門而入故無行經云貪欲即是道恚癡亦
<lb n="0324b09"/>如是如是三法中具一切佛法此三法門不可宣
<lb n="0324b10"/>示愍眾生故或作順說或作逆說互有去取此即
<lb n="0324b11"/>四悉檀意赴緣利益耳義疏記云就三煩惱常念
<lb n="0324b12"/>求離名為順說約三法門常念求滿名為逆說滿
<lb n="0324b13"/>離俱時但約悉檀去取說耳。</p>
<p id="pX31p0324b1312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結饒益。</p>
<lb n="0324b14"/>
<p id="pX31p0324b1401">無盡意觀世音菩薩
(至)
是故眾生常應心念。</p>
<lb n="0324b15"/>
<p id="pX31p0324b1501" rend="margin-left:1em">△三身機應二初明二求二初求男三初立願。</p>
<lb n="0324b16"/>
<p id="pX31p0324b1601">若有女人設欲求男。</p>
<lb n="0324b17"/>
<p id="pX31p0324b1701" rend="margin-left:1em">此下明身業為機亦為二一貼文二觀解貼文者
<lb n="0324b18"/>文云女人求男若是無子則絕嗣有子則父母俱
<lb n="0324b19"/>欣云何獨標女人求男耶葢女人以無子為苦夫
<lb n="0324b20"/>之所棄並婦所輕旁人所笑又婦有七失六猶可
<lb n="0324b21"/>忍無子最劇容惡性妬不能事公姑貪食無子拙
<lb n="0324b22"/>無子既苦故以標女人也觀解見後。</p>
<p id="pX31p0324b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">△二脩行。</p>
<lb n="0324b23"/>
<p id="pX31p0324b2301">禮拜供養觀世音菩薩。</p>
<lb n="0324b24"/>
<p id="pX31p0324b2401" rend="margin-left:1em">△三德業。</p>
<lb n="0324c01"/>
<p id="pX31p0324c0101">便生福德智慧之男。</p>
<lb n="0324c02"/>
<p id="pX31p0324c0201" rend="margin-left:1em">福德等者明士有百行智居其首若但智而無福
<lb n="0324c03"/>則位卑而財貧觸途懍坎智與福合彌相扶顯福
<lb n="0324c04"/>則財位高昇慧則名聞博遠故言便生福德智慧
<lb n="0324c05"/>之男也。</p>
<p id="pX31p0324c0504" type="inline" rend="margin-left:1em">△二求女二初立願。</p>
<lb n="0324c06"/>
<p id="pX31p0324c0601">設欲求女。</p>
<lb n="0324c07"/>
<p id="pX31p0324c0701" rend="margin-left:1em">求女文中但明願與德業不明脩行者行同禮拜
<lb n="0324c08"/>故不重論願與德殊故須各辯。</p>
<p id="pX31p0324c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">△二德業。</p>
<lb n="0324c09"/>
<p id="pX31p0324c0901">便生端正有相之女宿植德本眾人愛敬。</p>
<lb n="0324c10"/>
<p id="pX31p0324c1001" rend="margin-left:1em">女人端正七德之初但端正而無相者或早孤少
<lb n="0324c11"/>寡相祿不<anchor xml:id="begd1e46497"/>佳<anchor xml:id="endd1e46497"/>今明貌與相相扶彌顯其德端正則
<lb n="0324c12"/>招寵愛相則招於祿敬故文云眾人愛敬也如上
<lb n="0324c13"/>求男即生福慧之男求女即生端正之女斯葢觀
<lb n="0324c14"/>音聖力甚大無所不與能使先世有福慧者託生
<lb n="0324c15"/>也縱令先世不殖善緣亦能令其於中陰中脩福
<lb n="0324c16"/>此義出中陰經若觀解男女者有二初明果報求
<lb n="0324c17"/>男女者如阿含經云地獄界<anchor xml:id="begd1e46518"/>已<anchor xml:id="endd1e46518"/>上乃至欲界天皆
<lb n="0324c18"/>有無子之苦禮拜求願即能滿心次明脩因論男
<lb n="0324c19"/>女者先辯法門次明與願法門者無明為父貪愛
<lb n="0324c20"/>為母六根男六塵女識為媒嫁出生無量煩惱之
<lb n="0324c21"/>子孫此男女不勞願求任運成眷屬也若就佛為
<lb n="0324c22"/>國王經教為夫人出生一切菩薩佛子又善權方
<lb n="0324c23"/>便父智度菩薩母一切諸導師無不由是生又慈
<lb n="0324c24"/>悲為女善心為男或禪定靜細為女觀慧分別為
<lb n="0325a01"/>男二乘定多慧少菩薩定少慧多今借世間男女
<lb n="0325a02"/>以表法門爾定靜慧照雖復二分不離法性言定
<lb n="0325a03"/>即有慧言慧即有定譬如女人而有左手亦如男
<lb n="0325a04"/>子而有右手定慧亦爾無緣之慈具正觀慧而以
<lb n="0325a05"/>定當名中道種智具大慈定而以智標目何但理
<lb n="0325a06"/>然今文亦爾文云便生福德智慧之男此語自具
<lb n="0325a07"/>二法門何勞有疑而稱男子也文云便生端正有
<lb n="0325a08"/>相之女端正則無邪醜表中道正觀離二邊之醜
<lb n="0325a09"/>即慧義也相即三十二相慈心所種即表定義雖
<lb n="0325a10"/>具二而名女也故知此文若作男女二解即表定
<lb n="0325a11"/>慧不二而二若作不二解即表定慧二而不二理
<lb n="0325a12"/>實非二非不二赴緣為二為不二即是表二法門
<lb n="0325a13"/>文義斯在焉次明與願者即應機滿願也果報滿
<lb n="0325a14"/>願如前說脩因滿願者若就脩五戒事論之不殺
<lb n="0325a15"/>是仁不盜是廉此二屬女表定法不妄語是質直
<lb n="0325a16"/>不婬是賢良不飲酒是離昏邪此三屬男表慧法
<lb n="0325a17"/>若不得此五戒男女則失人天道貧窮孤獨墮在
<lb n="0325a18"/>三途若歸命求救五戒不缺即男女願滿也十善
<lb n="0325a19"/>中妄語攝口四酒即意三並慧屬男身三例五戒
<lb n="0325a20"/>說可知若就脩世間禪定論之四禪四定各有脩
<lb n="0325a21"/>證且論初禪五法為脩五支為證五法中樂欲精
<lb n="0325a22"/>進巧慧此三方便分別屬男念一心為女五支中
<lb n="0325a23"/>覺觀喜三支為男樂一心二支為女次明聲聞男
<lb n="0325a24"/>女者五停心觀中治嗔用慈悲治散用數息此二
<lb n="0325b01"/>屬定為女治貪用不淨治癡用因緣治障道用念
<lb n="0325b02"/>佛此三屬慧為男若不得此男女即當墮落凡夫
<lb n="0325b03"/>為火宅燒害若蒙垂應五停心男女生即得入真
<lb n="0325b04"/>不復畏二十五有也次明支佛男女者若初脩福
<lb n="0325b05"/>種相之時緣方便道起慈觀名女觀十二因緣即
<lb n="0325b06"/>慧觀為男若得此男女即出三界所求願滿坦然
<lb n="0325b07"/>快樂也次明六度菩薩男女者有慈悲不斷惑在
<lb n="0325b08"/>生死利物名女行六度方便智慧名男化於現前
<lb n="0325b09"/>之人亦必脩行六度前人生五度是生女前人生
<lb n="0325b10"/>智慧是生男若定慧男女義不成則菩薩行亦不
<lb n="0325b11"/>立故求觀音而獲願滿次明通教菩薩男女者通
<lb n="0325b12"/>教菩薩既斷煩惱則有智斷緣諦理之慧為男扶
<lb n="0325b13"/>餘習入三界名女若不求願觀音即願不得滿也
<lb n="0325b14"/>次明別教菩薩男女者十信位菩薩脩福德莊嚴
<lb n="0325b15"/>五波羅蜜為女從一地二地智慧莊嚴為男十住
<lb n="0325b16"/>十行十迴向此三十心名男女交處聖胎初地中
<lb n="0325b17"/>道正智開發名為男生無緣慈心發名為女生此
<lb n="0325b18"/>兩要在初地方得開發亦名男女雙生生此男女
<lb n="0325b19"/>者生大歡喜故稱歡喜地次明圓教男女者以無
<lb n="0325b20"/>緣慈悲種三十二相業亦名為女此女端正有相
<lb n="0325b21"/>以中道智慧為男此男質直福德十信六根清淨
<lb n="0325b22"/>名為處胎初住慈智男女雙生即男女具足二求
<lb n="0325b23"/>願滿也。</p>
<p id="pX31p0325b2304" type="inline" rend="margin-left:1em">○復次從五戒十善齊第六天皆無禪定
<lb n="0325b24"/>番番悉是散心慧法但慧無定狂男子也四禪諸
<lb n="0325c01"/>支既對定慧名為男女福慧備也又三界定慧男
<lb n="0325c02"/>女俱無動出之用何者男無破惑之功女無生出
<lb n="0325c03"/>無漏之力此無用之男女也從聲聞支佛通教菩
<lb n="0325c04"/>薩慧有斷惑之用定有發生無漏之德則是幹事
<lb n="0325c05"/>有用之男女也而其男女離曰有用慧則不能破
<lb n="0325c06"/>無明見佛性雖男而女定則不能懷於中道之子
<lb n="0325c07"/>猶如石女雖女而男故大經云二乘之人定多慧
<lb n="0325c08"/>少不見佛性通教菩薩之人慧多定少亦不見佛
<lb n="0325c09"/>性唯有別教登初地時真明慧發無緣慈成此乃
<lb n="0325c10"/>名為真正男女圓教初住見中道時定慧具足男
<lb n="0325c11"/>女相滿方稱經文男則福德女則端正故知借事
<lb n="0325c12"/>表法其義深廣若此若局於世間求男求女之事
<lb n="0325c13"/>則不顯觀音十番利益之用普且徧也不慮文繁
<lb n="0325c14"/>備錄於此凡讀之者幸致思焉。</p>
<p id="pX31p0325c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結不虗。</p>
<lb n="0325c15"/>
<p id="pX31p0325c1501">無盡意觀世音菩薩有如是力
(至)
福不唐捐。</p>
<lb n="0325c16"/>
<p id="pX31p0325c1601" rend="margin-left:1em">若有禮拜福不唐捐此結成身業之機亦是釋疑
<lb n="0325c17"/>之義結義可解釋疑者若言禮拜願滿自有禮拜
<lb n="0325c18"/>不蒙願滿者何得云不唐捐唐者言徒捐者言棄
<lb n="0325c19"/>由心不志即願未滿禮拜之功冥資不失此得是
<lb n="0325c20"/>釋疑也。</p>
<p id="pX31p0325c2004" type="inline" rend="margin-left:1em">△三勸持名答三初勸持。</p>
<lb n="0325c21"/>
<p id="pX31p0325c2101">是故眾生皆應受持觀世音菩薩名號。</p>
<lb n="0325c22"/>
<p id="pX31p0325c2201" rend="margin-left:1em">上說觀音得名因緣其力廣大既不辯形質但述
<lb n="0325c23"/>名論德若欲歸崇宜奉持名號故舉持名為勸也。</p>
<lb n="0325c24"/>
<p id="pX31p0325c2401" rend="margin-left:1em">△二格量。</p>
<lb n="0326a01"/>
<p id="pX31p0326a0101">無盡意若有人受持
(至)
於百千萬億劫不可窮盡。</p>
<lb n="0326a02"/>
<p id="pX31p0326a0201" rend="margin-left:1em">六十二億舉福田多盡形壽舉時節多四事具足
<lb n="0326a03"/>舉種子多又持名號多凡舉四多為格量本也於
<lb n="0326a04"/>汝意云何下問也無盡意言下答也佛言若復有
<lb n="0326a05"/>人下正格量也正格量中還舉四少以格四多功
<lb n="0326a06"/>德正等問何意以少致多答佛眼稱量不增不減
<lb n="0326a07"/>四多重倍功德正齊如此格量秋毫無謬良以一
<lb n="0326a08"/>多性不可得無有二相一則非一多則非多同入
<lb n="0326a09"/>如實際實相正等無異。</p>
<p id="pX31p0326a0910" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結歎。</p>
<lb n="0326a10"/>
<p id="pX31p0326a1001">無盡意受持觀世音
(至)
得如是無量無邊福德之利。</p>
<lb n="0326a11"/>
<p id="pX31p0326a1101" rend="margin-left:1em">一時稱名福不可盡大品云一華散空乃至畢苦
<lb n="0326a12"/>其福不盡義疏記云一華供佛以類一時持觀音
<lb n="0326a13"/>名言畢苦者二死盡也葢言成佛散華之福猶尚
<lb n="0326a14"/>不盡。</p>
<p id="pX31p0326a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">△第二番問答二初問三初問身。</p>
<lb n="0326a15"/>
<p id="pX31p0326a1501">無盡意菩薩白佛言世尊
(至)
云何遊此娑婆世界。</p>
<lb n="0326a16"/>
<p id="pX31p0326a1601" rend="margin-left:1em">前問何緣得名佛答眾生三業顯機為境法身靈
<lb n="0326a17"/>智冥應境智因緣名觀世音此義<anchor xml:id="begd1e46800"/>已<anchor xml:id="endd1e46800"/>竟今問云何
<lb n="0326a18"/>遊此娑婆世界佛答以普門示現三業顯應應眾
<lb n="0326a19"/>生冥機云何遊是問身業云何說是問口業方便
<lb n="0326a20"/>是問意業此是聖人三業無謀而徧應一切亦名
<lb n="0326a21"/>三輪不思議化也義疏記云眾生稱名常念及以
<lb n="0326a22"/>禮拜三業現前故曰顯機法身靈智即始本二覺
<lb n="0326a23"/>分合之真身也乃以此智冥應拔苦故曰冥應今
<lb n="0326a24"/>問下明觀音意業鑑機身業現相口業說法既令
<lb n="0326b01"/>眾生知覺見聞故曰顯應而且不說眾生三業脩
<lb n="0326b02"/>行之相此由宿善冥伏在懷乃能致感故曰冥機。</p>
<lb n="0326b03"/>
<p id="pX31p0326b0301" rend="margin-left:1em">△二問口。</p>
<lb n="0326b04"/>
<p id="pX31p0326b0401">云何而為眾生說法。</p>
<lb n="0326b05"/>
<p id="pX31p0326b0501" rend="margin-left:1em">△三問意。</p>
<lb n="0326b06"/>
<p id="pX31p0326b0601">方便之力其事云何。</p>
<lb n="0326b07"/>
<p id="pX31p0326b0701" rend="margin-left:1em">義疏記云方便問意者非是道前取理方便正當
<lb n="0326b08"/>證後鑒機之方便也。</p>
<p id="pX31p0326b0809" type="inline" rend="margin-left:1em">△二答三初別答。</p>
<lb n="0326b09"/>
<p id="pX31p0326b0901">佛告無盡意菩薩
(至)
即現佛身而為說法。</p>
<lb n="0326b10"/>
<p id="pX31p0326b1001" rend="margin-left:1em">此別答還答三問也應以之言是答其方便之力
<lb n="0326b11"/>意業問也何以知然意地觀機見其所宜宜示何
<lb n="0326b12"/>身宜說何法隨而化之故知應以是答意也現身
<lb n="0326b13"/>是答身業說法是答口業即是具答三問也此別
<lb n="0326b14"/>答中凡現三十三身十九說法束為十界身而缺
<lb n="0326b15"/>菩薩地獄二界菩薩理應合有但是文略地獄界
<lb n="0326b16"/>身別答雖無總答中有文云以種種形遊諸國土
<lb n="0326b17"/>何得言無耶三十三身文為八番一聖身二天身
<lb n="0326b18"/>三人身四四眾身五婦女身六童男女身七八部
<lb n="0326b19"/>身八金剛身聖身中先明佛身者為是應佛為是
<lb n="0326b20"/>化佛但聖人逗物具有二義若一時歘有為化應
<lb n="0326b21"/>同始終名應然應佛即有兩相一勝應二劣應勝
<lb n="0326b22"/>應應別圓之機劣應被藏通之眾若應實報土唯
<lb n="0326b23"/>示勝應身圓滿相海光明無量為四十一位說一
<lb n="0326b24"/>實諦正真之法此諸菩薩皆<anchor xml:id="begd1e46904"/>已<anchor xml:id="endd1e46904"/>分入地位不可以
<lb n="0326c01"/>餘界身應亦不得以餘佛身應也若應方便土能
<lb n="0326c02"/>脩中觀伏無明者見相則勝若在二觀未伏無明
<lb n="0326c03"/>者見相則劣相雖勝劣只一尊特故非合身但說
<lb n="0326c04"/>次第不次第兩種大乘之法故不須餘身及餘法
<lb n="0326c05"/>化也若應凡聖同居土或稱淨穢同居土謂淨土
<lb n="0326c06"/>穢土各有凡聖同共居之故也若穢土中機有二
<lb n="0326c07"/>種一大二小小機則示三藏佛身說於漸法名為
<lb n="0326c08"/>劣應大機則現舍那佛身說於頓法名為勝應穢
<lb n="0326c09"/>土既爾淨土亦然既有利鈍兩機寧不頓漸二說
<lb n="0326c10"/>以明應身及說法也問經但言遊於娑婆不言實
<lb n="0326c11"/>報方便等土答總答中云遊諸國土諸是不一之
<lb n="0326c12"/>辭豈止獨娑婆耶又如大本文云若能深觀見我
<lb n="0326c13"/>在耆闍崛山共聲聞菩薩僧此即娑婆而是方便
<lb n="0326c14"/>也經云又見娑婆世界其地瑠璃乃至皆悉寶成
<lb n="0326c15"/>其菩薩眾咸處其中既云又見即非前處復云純
<lb n="0326c16"/>諸菩薩無聲聞緣覺驗知娑婆即是實報土也此
<lb n="0326c17"/>文皆是四信
(現在四信)
妙觀即於堪忍而見二土觀音
<lb n="0326c18"/>深智遊於娑婆豈容獨應同居穢土耶。</p>
<lb n="0326c19"/>
<p id="pX31p0326c1901">應以辟支佛身得度者即現辟支佛身而為說法。</p>
<lb n="0326c20"/>
<p id="pX31p0326c2001" rend="margin-left:1em">如文殊二萬億劫作支佛化眾生現身說法是也。</p>
<lb n="0326c21"/>
<p id="pX31p0326c2101">應以聲聞身得度者即現聲聞身而為說法。</p>
<lb n="0326c22"/>
<p id="pX31p0326c2201" rend="margin-left:1em">或作藏通聲聞或作隨五味轉聲聞內秘外現引
<lb n="0326c23"/>導眾生也。</p>
<lb n="0326c24"/>
<p id="pX31p0326c2401">應以梵王身得度者即現梵王身而為說法。</p>
<lb n="0327a01"/>
<p id="pX31p0327a0101" rend="margin-left:1em">梵王即色界天主也名為尸棄此云頂髻瓔珞經
<lb n="0327a02"/>明四禪皆有王此言梵者應是初禪頂猶有覺觀
<lb n="0327a03"/>語法得為大千世界主葢言觀音脩白色三昧不
<lb n="0327a04"/>取不捨不取故不隨禪生不捨故應為梵王說出
<lb n="0327a05"/>欲論以權引實也。</p>
<lb n="0327a06"/>
<p id="pX31p0327a0601">應以帝釋身得度者即現帝釋身而為說法。</p>
<lb n="0327a07"/>
<p id="pX31p0327a0701" rend="margin-left:1em">帝釋即地居天主也具云釋迦提桓因陀羅釋迦
<lb n="0327a08"/>此云能提桓只提婆此云天因陀羅此云主能作
<lb n="0327a09"/>天主故今從略稱故云帝釋也菩薩脩白色三昧
<lb n="0327a10"/>不取不捨說種種勝論以權引實也。</p>
<lb n="0327a11"/>
<p id="pX31p0327a1101">應以自在天身得度者即現自在天身而為說法。</p>
<lb n="0327a12"/>
<p id="pX31p0327a1201" rend="margin-left:1em">自在天是欲界頂梵語婆舍䟦提此云他化自在
<lb n="0327a13"/>假佗所作以成<anchor xml:id="begd1e47034"/>己<anchor xml:id="endd1e47034"/>樂即是魔王也淨名經云多是
<lb n="0327a14"/>不思議解脫菩薩住赤色三昧不取不捨應為魔
<lb n="0327a15"/>王令諸魔界即是佛界并下示現諸身皆是菩薩
<lb n="0327a16"/>住於三昧以權引實例知之。</p>
<lb n="0327a17"/>
<p id="pX31p0327a1701">應以大自在天身得度者
(至)
而為說法。</p>
<lb n="0327a18"/>
<p id="pX31p0327a1801" rend="margin-left:1em">大自在即色界頂摩醯首羅也樓炭經名為阿迦
<lb n="0327a19"/>尼吒華嚴稱為色究竟釋論云摩醯首羅此稱大
<lb n="0327a20"/>自在騎白牛八臂三眼是諸天將未知此是同名
<lb n="0327a21"/>為即指此天為將。</p>
<lb n="0327a22"/>
<p id="pX31p0327a2201">應以天大將軍身得度者
(至)
而為說法。</p>
<lb n="0327a23"/>
<p id="pX31p0327a2301" rend="margin-left:1em">金光明經即以散脂為大將大經云八徤提天中
<lb n="0327a24"/>力士又稱鳩摩伽此云童子騎孔<g ref="CB15179"/>擎鷄持鐸捉
<lb n="0327b01"/>赤幡又韋紐此云徧聞四臂捉貝持輪騎金翅鳥
<lb n="0327b02"/>皆是諸天大將。</p>
<lb n="0327b03"/>
<p id="pX31p0327b0301">應以毗沙門身得度者即現毗沙門身而為說法。</p>
<lb n="0327b04"/>
<p id="pX31p0327b0401" rend="margin-left:1em">毗沙門此云多聞索隱云福德之名聞四方故疏
<lb n="0327b05"/>不釋義疏記云缺釋毗沙門以可見故也。</p>
<lb n="0327b06"/>
<p id="pX31p0327b0601">應以小王身得度者即現小王身而為說法。</p>
<lb n="0327b07"/>
<p id="pX31p0327b0701" rend="margin-left:1em">或云天王為大人王為小就人王中金銀銅鐵四
<lb n="0327b08"/>種輪王自有大小如非四輪王者名粟散王亦自
<lb n="0327b09"/>有大小中國名大附庸名小傳傳相望而今言小
<lb n="0327b10"/>者小尚為之何況其大耶。</p>
<lb n="0327b11"/>
<p id="pX31p0327b1101">應以長者身得度者即現長者身而為說法。</p>
<lb n="0327b12"/>
<p id="pX31p0327b1201" rend="margin-left:1em">以有長人之德名曰長者大本疏云世間長者備
<lb n="0327b13"/>有十德合十種功德釋見譬喻品。</p>
<lb n="0327b14"/>
<p id="pX31p0327b1401">應以居士身得度者即現居士身而為說法。</p>
<lb n="0327b15"/>
<p id="pX31p0327b1501" rend="margin-left:1em">多積財貨居業豐盈又能以道自居故名。</p>
<lb n="0327b16"/>
<p id="pX31p0327b1601">應以宰官身得度者即現宰官身而為說法。</p>
<lb n="0327b17"/>
<p id="pX31p0327b1701" rend="margin-left:1em">宰即主義官是功能義謂三台以功能能輔政於
<lb n="0327b18"/>主故云宰官郡縣亦稱為宰官謂能宰政民下也。</p>
<lb n="0327b19"/>
<p id="pX31p0327b1901">應以婆羅門身得度者即現婆羅門身而為說法。</p>
<lb n="0327b20"/>
<p id="pX31p0327b2001" rend="margin-left:1em">婆羅門此云淨行劫初種族山野自閑故人以淨
<lb n="0327b21"/>行稱之或名梵志即同。</p>
<lb n="0327b22"/>
<p id="pX31p0327b2201">應以比丘比丘尼
(至)
優婆塞優婆夷身而為說法。</p>
<lb n="0327b23"/>
<p id="pX31p0327b2301" rend="margin-left:1em">如前<anchor xml:id="begd1e47187"/>已<anchor xml:id="endd1e47187"/>釋。</p>
<lb n="0327b24"/>
<p id="pX31p0327b2401">應以長者居士宰官
(至)
即現婦女身而為說法。</p>
<lb n="0327c01"/>
<p id="pX31p0327c0101" rend="margin-left:1em">不明小王婦女者王宮禁固不得遊散化物為難
<lb n="0327c02"/>故不作若如妙音即云於王後宮變為女像。</p>
<lb n="0327c03"/>
<p id="pX31p0327c0301">應以童男童女得度者
(至)
而為說法。</p>
<lb n="0327c04"/>
<p id="pX31p0327c0401" rend="margin-left:1em">童男女者取妙莊嚴王二子釋及華嚴童子算砂
<lb n="0327c05"/>嬉戲等是也。</p>
<lb n="0327c06"/>
<p id="pX31p0327c0601">應以天龍夜叉乾闥婆
(至)
即皆現之而為說法。</p>
<lb n="0327c07"/>
<p id="pX31p0327c0701" rend="margin-left:1em">釋見序品。</p>
<lb n="0327c08"/>
<p id="pX31p0327c0801">應以執金剛神得度者即現執金剛神而為說法。</p>
<lb n="0327c09"/>
<p id="pX31p0327c0901" rend="margin-left:1em">梵語䟦闍羅波膩名義云䟦闍羅此云金剛波膩
<lb n="0327c10"/>此云手謂手執金剛杵以立名正法念經云昔有
<lb n="0327c11"/>國王夫人生千子欲試當來成佛次第故拘留孫
<lb n="0327c12"/>佛探得第一籌乃至樓至當千籌第二夫人生二
<lb n="0327c13"/>子一願為梵王請千兄說法一願為金剛護千兄
<lb n="0327c14"/>教。</p>
<p id="pX31p0327c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">△二總答。</p>
<lb n="0327c15"/>
<p id="pX31p0327c1501">無盡意是觀世音菩薩
(至)
遊諸國土度脫眾生。</p>
<lb n="0327c16"/>
<p id="pX31p0327c1601" rend="margin-left:1em">成就如是功德是結上別答也以種種形遊諸國
<lb n="0327c17"/>土是總答也諸名不一橫則周徧十方竪則冠通
<lb n="0327c18"/>三土隨緣變現何止三十三身託化逐緣豈局娑
<lb n="0327c19"/>婆世界以種種形總明示現身廣遊諸國土總明
<lb n="0327c20"/>所化處廣度脫眾生總明得益者廣言雖略於上
<lb n="0327c21"/>義則廣於前故稱總答也妙樂云問此經會三何
<lb n="0327c22"/>故云應以三乘等耶答形異法一故妙音品云種
<lb n="0327c23"/>種變化說是經典人不見之謂說三乘者謬矣問
<lb n="0327c24"/>何以妙音品中四乘居後今普門品中三乘在初
<lb n="0328a01"/>又無菩薩答總而言之無非菩薩於須別現者秪
<lb n="0328a02"/>是文略又三十三身隨感即應亦何前後但二文
<lb n="0328a03"/>互顯別答中文廣意狹文廣者謂離開多句意狹
<lb n="0328a04"/>者唯現三十三身總答中文狹意廣文狹者謂但
<lb n="0328a05"/>以種種等一十二字意廣者既云種種何所不該。</p>
<lb n="0328a06"/>
<p id="pX31p0328a0601" rend="margin-left:1em">△三勸供二初正勸。</p>
<lb n="0328a07"/>
<p id="pX31p0328a0701">是故汝等應當一心
(至)
皆號之為施無畏者。</p>
<lb n="0328a08"/>
<p id="pX31p0328a0801" rend="margin-left:1em">佛答前番問先總後別末勸受持者由眾生仰荷
<lb n="0328a09"/>菩薩真身冥益但可持名秉字故勸受持也佛答
<lb n="0328a10"/>後番問先別後總末勸供養者由眾生既荷菩薩
<lb n="0328a11"/>三業顯益見色聞聲故勸供養也是故汝等下先
<lb n="0328a12"/>稱美也是觀世音下出供養意正由能施眾生無
<lb n="0328a13"/>畏從德受名眾生於畏得脫為作此名若楞嚴經
<lb n="0328a14"/>明十四種無畏功德即以救七難赴二求免三毒
<lb n="0328a15"/>等為施無畏今品既在第二番問答之後明施無
<lb n="0328a16"/>畏似用現身說法為施無畏若據文云於怖畏急
<lb n="0328a17"/>難之中能施無畏亦可總該前番問答是則真應
<lb n="0328a18"/>二身俱為能施冥顯二益皆得無畏。</p>
<p id="pX31p0328a1815" type="inline" rend="margin-left:1em">△二受旨六
<lb n="0328a19"/>初奉命。</p>
<lb n="0328a20"/>
<p id="pX31p0328a2001">無盡意菩薩白佛言
(至)
仁者受此法施珍寶瓔珞。</p>
<lb n="0328a21"/>
<p id="pX31p0328a2101" rend="margin-left:1em">眾寶等者眾寶間珠共為嚴飾也若依瓔珞經從
<lb n="0328a22"/>初住銅寶瓔珞乃至等覺摩尼寶瓔珞今無盡意
<lb n="0328a23"/>入位既高瓔珞合用無價之寶豈可止直百千兩
<lb n="0328a24"/>金答言百千者略舉多數如云百姓萬民豈局一
<lb n="0328b01"/>百一萬而<anchor xml:id="begd1e47382"/>已<anchor xml:id="endd1e47382"/>約位辯瓔珞必無價也若就觀解者
<lb n="0328b02"/>將事表理何得一向事解耶頸者表中道一實之
<lb n="0328b03"/>理以眾多無著法門莊嚴實相如瓔珞在頸解者
<lb n="0328b04"/>表菩薩為常捨行故一切願行功德乃至佛智菩
<lb n="0328b05"/>提涅槃亦不住不著故言解也百千是十萬此表
<lb n="0328b06"/>一地有萬功德十地即十萬也法施者如法施也
<lb n="0328b07"/>正以財通於法名財即是法財即因緣生法即空
<lb n="0328b08"/>即假即中三諦一心一切具足於法平等於財亦
<lb n="0328b09"/>等如此施者即是法施也。</p>
<p id="pX31p0328b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">△二不受。</p>
<lb n="0328b10"/>
<p id="pX31p0328b1001">時觀世音菩薩不肯受之。</p>
<lb n="0328b11"/>
<p id="pX31p0328b1101" rend="margin-left:1em">不肯受者無盡意奉命供養我未奉命那忽輙受
<lb n="0328b12"/>亦是事須遜讓若約觀解者不受三昧廣大之用
<lb n="0328b13"/>故無所受。</p>
<p id="pX31p0328b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">△三重舉。</p>
<lb n="0328b14"/>
<p id="pX31p0328b1401">無盡意復白觀世音菩薩言
(至)
受此瓔珞。</p>
<lb n="0328b15"/>
<p id="pX31p0328b1501" rend="margin-left:1em">重白愍我者或可請上愍下或可地位相齊故相
<lb n="0328b16"/>愍或可我為四眾故施仁愍四眾故受以無所受
<lb n="0328b17"/>而受諸受也。</p>
<p id="pX31p0328b1706" type="inline" rend="margin-left:1em">△四佛勸。</p>
<lb n="0328b18"/>
<p id="pX31p0328b1801">爾時佛告觀世音菩薩
(至)
人非人等故受是瓔珞。</p>
<lb n="0328b19"/>
<p id="pX31p0328b1901" rend="margin-left:1em">佛勸愍者即是愍一切眾生及四眾也正以菩薩
<lb n="0328b20"/>為物故施為物故受也。</p>
<p id="pX31p0328b2010" type="inline" rend="margin-left:1em">△五即受。</p>
<lb n="0328b21"/>
<p id="pX31p0328b2101">即時觀世音菩薩愍諸四眾
(至)
一分奉多寶佛塔。</p>
<lb n="0328b22"/>
<p id="pX31p0328b2201" rend="margin-left:1em">二分者表事理二因奉二佛者將二因趣二果也
<lb n="0328b23"/>理圓即法佛事圓即報佛義疏記云以一瓔珞作
<lb n="0328b24"/>二分者表於一行必具二因理則正因事則緣了
<lb n="0328c01"/>事理不二名曰妙因能成法報之果不論應身者
<lb n="0328c02"/>因人趣果合表二身法報若成應用自發。</p>
<p id="pX31p0328c0217" type="inline" rend="margin-left:1em">△六總
<lb n="0328c03"/>結。</p>
<lb n="0328c04"/>
<p id="pX31p0328c0401">無盡意觀世音菩薩
(至)
遊於娑婆世界。</p>
<lb n="0328c05"/>
<p id="pX31p0328c0501" rend="margin-left:1em">如是自在神力者即指普門示現三十三身說法
<lb n="0328c06"/>也。</p>
<p id="pX31p0328c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二偈頌三初雙頌二問二初歎德。</p>
<lb n="0328c07"/>
<p id="pX31p0328c0701">爾時無盡意菩薩以偈問曰。</p>
<lb n="0328c08"/>
<p id="pX31p0328c0801" rend="margin-left:1em">義疏記云文後重頌什公不譯諸師皆謂梵本中
<lb n="0328c09"/>有荊溪尊者云此亦未測什公深意續高僧傳云
<lb n="0328c10"/>偈是闍那掘多所譯智者出時此偈未行故無所
<lb n="0328c11"/>解荊溪亦於輔行記中引還著於本人之文故知
<lb n="0328c12"/>具釋理亦無妨近有天竺寺式法師分節其文對
<lb n="0328c13"/>於長行二種問答宛如符契今依彼科略消此偈。</p>
<lb n="0328c14"/>
<p id="pX31p0328c1401">世尊妙相具。</p>
<lb n="0328c15"/>
<p id="pX31p0328c1501" rend="margin-left:1em">世尊具相誠由萬德之所莊嚴是故歎相即是美
<lb n="0328c16"/>德。</p>
<p id="pX31p0328c1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二雙問二初含上二問。</p>
<lb n="0328c17"/>
<p id="pX31p0328c1701">我今重問彼。</p>
<lb n="0328c18"/>
<p id="pX31p0328c1801" rend="margin-left:1em">此一句含上二問長行先問得名因緣次問三業
<lb n="0328c19"/>遊化之相今既重頌豈缺後問故知句中問彼兩
<lb n="0328c20"/>字兼含次問也。</p>
<p id="pX31p0328c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別頌初問。</p>
<lb n="0328c21"/>
<p id="pX31p0328c2101">佛子何因緣名為觀世音。</p>
<lb n="0328c22"/>
<p id="pX31p0328c2201" rend="margin-left:1em">△二雙頌二答二初經家敘。</p>
<lb n="0328c23"/>
<p id="pX31p0328c2301">具足妙相尊偈答無盡意。</p>
<lb n="0328c24"/>
<p id="pX31p0328c2401" rend="margin-left:1em">經家敘緝綴之語合當直說今為偈者或集經者
<lb n="0329a01"/>乘便頌之或是掘多以偈翻之貫散無在。</p>
<p id="pX31p0329a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0329a02"/>佛答二初加總歎行願。</p>
<lb n="0329a03"/>
<p id="pX31p0329a0301">汝聽觀音行善應諸方所
(至)
發大清淨願。</p>
<lb n="0329a04"/>
<p id="pX31p0329a0401" rend="margin-left:1em">汝聽二字勅令審諦觀音行者一心三智觀彼類
<lb n="0329a05"/>音令無量苦一時解脫即是<anchor xml:id="begd1e47606"/>已<anchor xml:id="endd1e47606"/>成利他行也不動
<lb n="0329a06"/>真心垂形三土方名善應處處現往故曰諸方此
<lb n="0329a07"/>二句總歎所尅真應二身次則總論能成行願初
<lb n="0329a08"/>明始心四弘願廣復示行行經劫難量以誓深故
<lb n="0329a09"/>長時不退以時長故值佛惟多隨佛作為方名侍
<lb n="0329a10"/>佛脩諸佛行也一一佛所皆發淨願後心別願也
<lb n="0329a11"/>若不爾者安得真智徧拔眾苦安能應身普度一
<lb n="0329a12"/>切。</p>
<p id="pX31p0329a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">△二別頌二番答二初頌初答觀音得名二初
<lb n="0329a13"/>頌總答。</p>
<lb n="0329a14"/>
<p id="pX31p0329a1401">我為汝略說聞名及見身心念不空過能滅諸有苦。</p>
<lb n="0329a15"/>
<p id="pX31p0329a1501" rend="margin-left:1em">舉要言之故云略說聞名故稱口業機也見身故
<lb n="0329a16"/>禮身業機也心念正當意業機也聞名是冥應見
<lb n="0329a17"/>身是顯應二應具足也亦可見於妙智之身即冥
<lb n="0329a18"/>應也諸有即二十五有也。</p>
<p id="pX31p0329a1811" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌別答二初頌答
<lb n="0329a19"/>七難十二初正頌第一火燒難。</p>
<lb n="0329a20"/>
<p id="pX31p0329a2001">假使興害意推落大火坑念彼觀音力火坑變成池。</p>
<lb n="0329a21"/>
<p id="pX31p0329a2101" rend="margin-left:1em">問長行中求離三毒常念觀音疏云常念乃是正
<lb n="0329a22"/>念體達煩惱即是實際無能無所今偈那云念彼
<lb n="0329a23"/>觀音彼此既分豈忘能所答圓妙之教不可情求
<lb n="0329a24"/>大似相違義歸一揆今文言彼義當兩向若就佛
<lb n="0329b01"/>說觀音為彼即是師弟而分彼此若就眾生念彼
<lb n="0329b02"/>觀音此乃感應而分彼此師弟感應妙教詮之皆
<lb n="0329b03"/>是法界一一圓融眾生乃感心中彼佛諸佛還應
<lb n="0329b04"/>心內彼生既達觀音即念而具能念所念皆即法
<lb n="0329b05"/>界有何能所故彼此雖分能所俱絕是故偈文雖
<lb n="0329b06"/>云念彼與上正念全不相違。</p>
<p id="pX31p0329b0612" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正頌第二水漂
<lb n="0329b07"/>難。</p>
<lb n="0329b08"/>
<p id="pX31p0329b0801">或漂流巨海龍魚諸鬼難念彼觀音力波浪不能沒。</p>
<lb n="0329b09"/>
<p id="pX31p0329b0901" rend="margin-left:1em">△三加頌墮須彌山難。</p>
<lb n="0329b10"/>
<p id="pX31p0329b1001">或在須彌峯為人所推墮念彼觀音力如日虗空住。</p>
<lb n="0329b11"/>
<p id="pX31p0329b1101" rend="margin-left:1em">△四加頌墮金剛山難。</p>
<lb n="0329b12"/>
<p id="pX31p0329b1201">或被惡人逐墮落金剛山念彼觀音力不能損一毛。</p>
<lb n="0329b13"/>
<p id="pX31p0329b1301" rend="margin-left:1em">△五超頌第七怨賊難。</p>
<lb n="0329b14"/>
<p id="pX31p0329b1401">或值怨賊繞各執刀加害念彼觀音力咸即起慈心。</p>
<lb n="0329b15"/>
<p id="pX31p0329b1501" rend="margin-left:1em">△六追頌第四刀杖難。</p>
<lb n="0329b16"/>
<p id="pX31p0329b1601">或遭王難苦臨刑欲壽終念彼觀音力刀尋段段壞。</p>
<lb n="0329b17"/>
<p id="pX31p0329b1701" rend="margin-left:1em">△七追頌第六枷鎻難。</p>
<lb n="0329b18"/>
<p id="pX31p0329b1801">或囚禁枷鎻手足被杻械念彼觀音力釋然得解脫。</p>
<lb n="0329b19"/>
<p id="pX31p0329b1901" rend="margin-left:1em">△八加頌呪咀毒藥難。</p>
<lb n="0329b20"/>
<p id="pX31p0329b2001">呪咀諸毒藥所欲害身者念彼觀音力還著於本人。</p>
<lb n="0329b21"/>
<p id="pX31p0329b2101" rend="margin-left:1em">還著本人者凡呪毒藥乃用鬼法欲害於人前人
<lb n="0329b22"/>邪念方受其苦若人正念還著本人如譬喻經云
<lb n="0329b23"/>有清信士初持五戒後時衰老多有廢忘爾時山
<lb n="0329b24"/>中有渴梵志從其乞飲田家事忙不暇看之遂恨
<lb n="0329c01"/>而去梵志能起尸使鬼召得殺鬼勅曰彼辱我往
<lb n="0329c02"/>殺之山中有羅漢知之往田家語言汝今夜早然
<lb n="0329c03"/>燈勤三自歸口誦守口身莫犯偈慈念眾生可得
<lb n="0329c04"/>安隱主人如教通曉念佛誦戒鬼莫能害鬼神之
<lb n="0329c05"/>法人令其殺即便欲殺但彼有不可殺之德法當
<lb n="0329c06"/>却殺其使鬼者其鬼乃恚欲害梵志羅漢蔽之令
<lb n="0329c07"/>鬼不見田家悟道梵志得活輔行引此云正是觀
<lb n="0329c08"/>音經中還著於本人之文。</p>
<p id="pX31p0329c0811" type="inline" rend="margin-left:1em">△九追頌第三羅剎難。</p>
<lb n="0329c09"/>
<p id="pX31p0329c0901">或遇惡羅剎毒龍諸鬼等念彼觀音力時悉不敢害。</p>
<lb n="0329c10"/>
<p id="pX31p0329c1001" rend="margin-left:1em">△十加頌惡獸圍繞難。</p>
<lb n="0329c11"/>
<p id="pX31p0329c1101">若惡獸圍繞利牙爪可怖念彼觀音力疾走無邊方。</p>
<lb n="0329c12"/>
<p id="pX31p0329c1201" rend="margin-left:1em">△十一加蚖蛇蝮蝎難。</p>
<lb n="0329c13"/>
<p id="pX31p0329c1301">蚖蛇及蝮蝎氣毒煙火然念彼觀音力尋聲自迴去。</p>
<lb n="0329c14"/>
<p id="pX31p0329c1401" rend="margin-left:1em">△十二加雲雷雹雨難。</p>
<lb n="0329c15"/>
<p id="pX31p0329c1501">雲雷鼓掣電降雹澍大雨念彼觀音力應時得消散。</p>
<lb n="0329c16"/>
<p id="pX31p0329c1601" rend="margin-left:1em">加頌及正頌七難共為十二皆須具約果報惡業
<lb n="0329c17"/>煩惱六道四教一一釋之若論所表不出六種須
<lb n="0329c18"/>彌金剛亦是地種雲雷屬水獸蛇呪詛同是有情
<lb n="0329c19"/>皆表識種菩薩因中於此六種脩別圓觀今住六
<lb n="0329c20"/>種如實之際故徧法界救諸苦惱以要言之一切
<lb n="0329c21"/>依正皆是觀音妙色妙心一切眾生於聖色心而
<lb n="0329c22"/>自為難求救三業亦即觀音是故機成即時而應
<lb n="0329c23"/>當以此義念念觀之何患不同觀音利物。</p>
<p id="pX31p0329c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">△六種
<lb n="0329c24"/>者地水火風空識也。</p>
<p id="pX31p0329c2409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二三毒二求。</p>
<lb n="0330a01"/>
<p id="pX31p0330a0101">眾生被困厄無量苦逼身觀音妙智力能救世間苦。</p>
<lb n="0330a02"/>
<p id="pX31p0330a0201" rend="margin-left:1em">一切眾生多於界內貪嗔邪見及以界外三毒之
<lb n="0330a03"/>惑外則無於報得男女內則乏於定慧男女致招
<lb n="0330a04"/>二種生死困厄是故名為無量苦逼疏解前長行
<lb n="0330a05"/>三毒二求義該一切對今重頌更無所遺。</p>
<p id="pX31p0330a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌
<lb n="0330a06"/>次答普門示現二初正頌示現二初超頌總答。</p>
<lb n="0330a07"/>
<p id="pX31p0330a0701">具足神通力廣脩智方便十方諸國土無剎不現身。</p>
<lb n="0330a08"/>
<p id="pX31p0330a0801" rend="margin-left:1em">長行總答云以種種形遊諸國土度脫眾生今頌
<lb n="0330a09"/>却論能應之由由神力及智方便若匪千如全體
<lb n="0330a10"/>之用不名具足神通力也通雖性具復由廣脩妙
<lb n="0330a11"/>智方便照性發通故得普門示現自在十方無外
<lb n="0330a12"/>三土非他不離一心徧應諸剎也。</p>
<p id="pX31p0330a1214" type="inline" rend="margin-left:1em">△二追頌別答
<lb n="0330a13"/>三初頌身業普應。</p>
<lb n="0330a14"/>
<p id="pX31p0330a1401">種種諸惡趣地獄鬼畜生生老病死苦以漸悉令滅。</p>
<lb n="0330a15"/>
<p id="pX31p0330a1501" rend="margin-left:1em">上長行中別列諸身身皆三業今重頌中別示三
<lb n="0330a16"/>業業皆徧周重頌之巧也今一行別頌身業普應
<lb n="0330a17"/>合明十界但示三塗者以下況上也又可種種惡
<lb n="0330a18"/>趣通指九界九界望佛皆名為惡次別舉三塗極
<lb n="0330a19"/>惡故也九界二死皆有四相漸令滅除歸於常寂
<lb n="0330a20"/>斯亦觀音證惡法門於惡自在方能任運滅除諸
<lb n="0330a21"/>惡趣之苦也。</p>
<p id="pX31p0330a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌意業普觀二初明本觀慈悲。</p>
<lb n="0330a22"/>
<p id="pX31p0330a2201">真觀清淨觀廣大智慧觀悲觀及慈觀常願常瞻仰。</p>
<lb n="0330a23"/>
<p id="pX31p0330a2301" rend="margin-left:1em">五觀字皆去聲呼具明三觀及以慈悲真觀空也
<lb n="0330a24"/>清淨觀假也假從空得無見思染故名清淨廣大
<lb n="0330b01"/>智慧觀中也雙遮雙照無偏無待即平等大慧也
<lb n="0330b02"/>慈悲皆稱觀者其意有二一者觀音乃以無緣慈
<lb n="0330b03"/>悲觀察眾生名慈悲觀二者慈悲之法必用三觀
<lb n="0330b04"/>良以三觀能成眾行用三觀拔苦故名悲觀用三
<lb n="0330b05"/>觀與樂故名慈觀雖有二解體是一也菩薩從初
<lb n="0330b06"/>至於隣極三觀慈悲未始離念故令眾生常願修
<lb n="0330b07"/>此常仰茲觀。</p>
<p id="pX31p0330b0706" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明智光普照。</p>
<lb n="0330b08"/>
<p id="pX31p0330b0801">無垢清淨光慧日破諸暗能伏災風火普明照世間。</p>
<lb n="0330b09"/>
<p id="pX31p0330b0901" rend="margin-left:1em">上文三觀慈悲因中立誓也今智光徧照果上益
<lb n="0330b10"/>物鑑機也離三惑染故名無垢無垢淨光名為慧
<lb n="0330b11"/>日能破三惑諸暗能伏三災風火普益世出世間
<lb n="0330b12"/>之機火災至初禪喻同居土生死風災至三禪喻
<lb n="0330b13"/>實報土生死水災至二禪喻方便土生死舉風火
<lb n="0330b14"/>而不言水者中間例可知之故也。</p>
<p id="pX31p0330b1414" type="inline" rend="margin-left:1em">△三頌口業普
<lb n="0330b15"/>說二初頌二輪為化本。</p>
<lb n="0330b16"/>
<p id="pX31p0330b1601">悲體戒雷震慈意妙大雲。</p>
<lb n="0330b17"/>
<p id="pX31p0330b1701" rend="margin-left:1em">說雖在口必假身意為授法本初句者為法現形
<lb n="0330b18"/>本期救苦故說法之身名為悲體此身先用戒德
<lb n="0330b19"/>警人如天震雷物無不肅故云悲體戒雷震次句
<lb n="0330b20"/>者菩薩以慈而為心意無緣而被名之為妙物無
<lb n="0330b21"/>不覆譬若大雲故云慈意妙大雲二輪既施然可
<lb n="0330b22"/>授法。</p>
<p id="pX31p0330b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">△二正頌口輪說法。</p>
<lb n="0330b23"/>
<p id="pX31p0330b2301">澍甘露法雨滅除煩惱𦦨。</p>
<lb n="0330b24"/>
<p id="pX31p0330b2401" rend="margin-left:1em">甘露者諸天不死之神藥也所宣至理解必無生
<lb n="0330c01"/>若匪無生焉能不死本性常法非說那知於慈雲
<lb n="0330c02"/>中注大法雨眾生受者三惑焰滅慈雲是慈悲普
<lb n="0330c03"/>注雨是說法普焰滅是利益普以茲三普為入道
<lb n="0330c04"/>門故當別頌普門義也。</p>
<p id="pX31p0330c0410" type="inline" rend="margin-left:1em">△二加頌顯機。</p>
<lb n="0330c05"/>
<p id="pX31p0330c0501">諍訟經官處怖畏軍陣中念彼觀音力眾冤悉退散。</p>
<lb n="0330c06"/>
<p id="pX31p0330c0601" rend="margin-left:1em">上長行三業顯應以被冥機疏以施瓔珞彰顯機
<lb n="0330c07"/>義今逢重頌普門示現中有加頌顯機之文益見
<lb n="0330c08"/>天台冥契聖旨事係訟庭身臨戰陣心憂刑罰命
<lb n="0330c09"/>慮兵殘今昔冤仇此時合會一心致感眾難皆袪
<lb n="0330c10"/>亦可例前疏釋七難通於三障即諍訟等事義說
<lb n="0330c11"/>諸有及以三乘思之可見。</p>
<p id="pX31p0330c1111" type="inline" rend="margin-left:1em">△三雙頌二勸二初頌
<lb n="0330c12"/>勸受持二初明境智深妙以勸常念。</p>
<lb n="0330c13"/>
<p id="pX31p0330c1301">妙音觀世音梵音海潮音勝彼世間音是故須常念。</p>
<lb n="0330c14"/>
<p id="pX31p0330c1401" rend="margin-left:1em">三句中有五音字皆是眾生稱唱言音以由菩薩
<lb n="0330c15"/>妙智觀故皆成妙境三智照故音成三境雙遮空
<lb n="0330c16"/>有即成妙音雙照空有即成世音世即二世間也
<lb n="0330c17"/>不別而別此二音字中智境也梵是四等即慈悲
<lb n="0330c18"/>喜捨四觀照之即成俗諦故名梵音稱俗照機若
<lb n="0330c19"/>熟若脫時節不差名海潮音此二音字假智境也
<lb n="0330c20"/>畢竟空智出九界情照眾生音超二世相是故名
<lb n="0330c21"/>為勝世間音此一音字空智境也言雖次第觀在
<lb n="0330c22"/>一心智外無音音外無智境智冥一思慮頓忘是
<lb n="0330c23"/>故須常念者正勸持念也此之類音雖是眾生口
<lb n="0330c24"/>業所發大聖三智照成三諦即是三身故勸行者
<lb n="0331a01"/>念此三身言常念者如疏解云即是正念非破非
<lb n="0331a02"/>立無能無所三諦俱照三觀俱亡不次不偏名常
<lb n="0331a03"/>名正若其然者名為妙機。</p>
<p id="pX31p0331a0311" type="inline" rend="margin-left:1em">△二明感應難測以勸
<lb n="0331a04"/>勿疑。</p>
<lb n="0331a05"/>
<p id="pX31p0331a0501">念念勿生疑觀世音淨聖於苦惱死厄能為作依怙。</p>
<lb n="0331a06"/>
<p id="pX31p0331a0601" rend="margin-left:1em">上文先舉境智次勸常念今先勸勿疑次陳感應
<lb n="0331a07"/>左右互顯耳言念念者相續繫念也念即觀音深
<lb n="0331a08"/>妙智境雖達常住未免遷流即於遷流照常境智
<lb n="0331a09"/>是則念念不離觀音如是繫念慎勿生疑疑兕若
<lb n="0331a10"/>生理境斯障故明聖德以勸息疑縱久脩不成求
<lb n="0331a11"/>之未應須知淨聖冥資不虗於二死中如父如母
<lb n="0331a12"/>可依可怙念念持護感應必彰然疑有三所謂疑
<lb n="0331a13"/>人疑法疑自今但舉人其二可息勸令常念復誡
<lb n="0331a14"/>生疑疑去念成勸持意足。</p>
<p id="pX31p0331a1411" type="inline" rend="margin-left:1em">△二頌勸供養。</p>
<lb n="0331a15"/>
<p id="pX31p0331a1501">具一切功德慈眼視眾生福聚海無量是故應頂禮。</p>
<lb n="0331a16"/>
<p id="pX31p0331a1601" rend="margin-left:1em">先舉功德方勸頂禮初句總示一切功德次二句
<lb n="0331a17"/>別彰慈眼及以福聚慈為善本福收萬行結示普
<lb n="0331a18"/>門勸脩供養禮既屬身身必具口非意不行秪此
<lb n="0331a19"/>頂禮<anchor xml:id="begd1e48177"/>已<anchor xml:id="endd1e48177"/>成三業供養。</p>
<p id="pX31p0331a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞品功德二初持地歎
<lb n="0331a20"/>功德。</p>
<lb n="0331a21"/>
<p id="pX31p0331a2101">爾時持地菩薩即從座起
(至)
當知是人功德不少。</p>
<lb n="0331a22"/>
<p id="pX31p0331a2201" rend="margin-left:1em">持地者寶雲經云菩薩有十法名持地三昧如世
<lb n="0331a23"/>間地一者廣大二眾生依三無好惡四受大雨五
<lb n="0331a24"/>生草木六種子所依七生眾寶八生眾藥九風不
<lb n="0331b01"/>動十師子吼亦不能驚菩薩亦爾經一一合法言
<lb n="0331b02"/>聞是觀世音等者是聞初番冥益一段問答也普
<lb n="0331b03"/>門示現等者是聞次番顯益一段問答也此中明
<lb n="0331b04"/>自在業者若是凡夫之業為貪愛所潤有漏因緣
<lb n="0331b05"/>不得自在觀音為調伏十法界示此三業慈悲力
<lb n="0331b06"/>潤隨感受生不為煩惱所累故言自在業此自在
<lb n="0331b07"/>業為中道第一義諦所攝於二諦中而得自在故
<lb n="0331b08"/>也聞者能得觀行真似微妙功德故云不少。</p>
<p id="pX31p0331b0818" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0331b09"/>聞品獲利益。</p>
<lb n="0331b10"/>
<p id="pX31p0331b1001">佛說是普門品時
(至)
阿耨多羅三藐三菩提心。</p>
<lb n="0331b11"/>
<p id="pX31p0331b1101" rend="margin-left:1em">無等等者九法界心不能等理佛法界心能等此
<lb n="0331b12"/>理故無等而等也又畢竟之理是無等初緣畢竟
<lb n="0331b13"/>理而發心能等於理故言無等等也又心之與理
<lb n="0331b14"/>俱不可得俱不可說不可說而說說此心等此理
<lb n="0331b15"/>故言無等等耳又義疏云無等等者二乘雖出三
<lb n="0331b16"/>界猶有上法非是無等佛是極地故言無等發求
<lb n="0331b17"/>佛心故言無等等等於佛也發心有三一名字發
<lb n="0331b18"/>心即五品弟子二相似發心是十信六根清淨三
<lb n="0331b19"/>分真發心即初住<anchor xml:id="begd1e48258"/>已<anchor xml:id="endd1e48258"/>上今品結益正在真發心。</p>
<lb n="0331b20"/>
<p id="pX31p0331b2001">妙法蓮華經陀羅尼品第二十六</p>
<lb n="0331b21"/>
<p id="pX31p0331b2101" rend="margin-left:1em">陀羅尼此翻總持總持惡不起善不失又翻能遮
<lb n="0331b22"/>能持能持善遮惡故也又遮二邊之惡持中道之
<lb n="0331b23"/>善眾經開遮所用不同或專用治病如那達居士
<lb n="0331b24"/>
(此緣諸文皆云未曾撿藏)
或專護法如此文或專用滅罪如方
<lb n="0331c01"/>等陀羅尼或通用治病滅罪護經如請觀音消伏
<lb n="0331c02"/>毒害陀羅尼或大明呪無上明呪無等等明呪則
<lb n="0331c03"/>非治病非滅罪非護經若通方者亦應兼之若別
<lb n="0331c04"/>論者幸須依經勿乖教也。</p>
<p id="pX31p0331c0411" type="inline" rend="margin-left:1em">△三陀羅尼品明惡世
<lb n="0331c05"/>弘經呪護四初問持經功德。</p>
<lb n="0331c06"/>
<p id="pX31p0331c0601">爾時藥王菩薩即從座起
(至)
若書寫經卷得幾所福。</p>
<lb n="0331c07"/>
<p id="pX31p0331c0701" rend="margin-left:1em">△二答功德甚多四初立格量本。</p>
<lb n="0331c08"/>
<p id="pX31p0331c0801">佛告藥王若有善男子善女人
(至)
恒河沙等諸佛。</p>
<lb n="0331c09"/>
<p id="pX31p0331c0901" rend="margin-left:1em">△二舉問多否。</p>
<lb n="0331c10"/>
<p id="pX31p0331c1001">於汝意云何其所得福寧為多不。</p>
<lb n="0331c11"/>
<p id="pX31p0331c1101" rend="margin-left:1em">△三實答甚多。</p>
<lb n="0331c12"/>
<p id="pX31p0331c1201">甚多世尊。</p>
<lb n="0331c13"/>
<p id="pX31p0331c1301" rend="margin-left:1em">△四格出功德。</p>
<lb n="0331c14"/>
<p id="pX31p0331c1401">佛言若善男子善女人
(至)
如說脩行功德甚多。</p>
<lb n="0331c15"/>
<p id="pX31p0331c1501" rend="margin-left:1em">△三請以呪守護五初藥王四初請。</p>
<lb n="0331c16"/>
<p id="pX31p0331c1601">爾時藥王菩薩白佛言
(至)
陀羅尼呪以守護之。</p>
<lb n="0331c17"/>
<p id="pX31p0331c1701" rend="margin-left:1em">陀羅尼呪者陀羅尼註見題下翻譯名義引闡義
<lb n="0331c18"/>云陀羅尼既是梵語呪字即華言今華梵雙標故
<lb n="0331c19"/>云陀羅尼呪葢古人見秘密不翻例如此土禁呪
<lb n="0331c20"/>等法便以呪名往翻呪者願也或云呪者是鬼神
<lb n="0331c21"/>王名稱其王名部落敬主不敢為非故能降伏一
<lb n="0331c22"/>切鬼魅或云呪者如軍中密號唱號相應無所訶
<lb n="0331c23"/>問若不相應即執治罪若不順呪者頭破七分若
<lb n="0331c24"/>順呪者則無過失或云呪者是諸佛密語如王索
<lb n="0332a01"/>先陀婆無有能識唯有智臣乃能知之洗時奉水
<lb n="0332a02"/>飲時奉器食時奉鹽遊時奉馬呪亦如是秪是一
<lb n="0332a03"/>法徧有諸力病愈罪除善生道合為此義故皆存
<lb n="0332a04"/>本音譯人不翻意在此也惡世弘經喜多惱難以
<lb n="0332a05"/>呪護之使道流通也。</p>
<p id="pX31p0332a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說。</p>
<lb n="0332a06"/>
<p id="pX31p0332a0601">即說呪曰。</p>
<lb n="0332a07"/>
<p id="pX31p0332a0701" type="dharani">安爾
(一)
曼爾
(二)

(至)
阿摩若
(荏蔗切)
那多夜
(四十三)
</p>
<lb n="0332a08"/>
<p id="pX31p0332a0801" rend="margin-left:1em">私謂凡呪語中地字悉宜以本音讀之此即四種
<lb n="0332a09"/>翻譯中翻字不翻音之一也或途買宅解二切者
<lb n="0332a10"/>未知有何所據且如三摩地同是梵語人皆以本
<lb n="0332a11"/>音呼之此何獨不依二切之音即其例也。</p>
<p id="pX31p0332a1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△三歎。</p>
<lb n="0332a12"/>
<p id="pX31p0332a1201">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48494"/>已<anchor xml:id="endd1e48494"/>。</p>
<lb n="0332a13"/>
<p id="pX31p0332a1301" rend="margin-left:1em">△四印。</p>
<lb n="0332a14"/>
<p id="pX31p0332a1401">時釋迦牟尼佛讚藥王
(至)
於諸眾生多所饒益。</p>
<lb n="0332a15"/>
<p id="pX31p0332a1501" rend="margin-left:1em">△二勇施三初請。</p>
<lb n="0332a16"/>
<p id="pX31p0332a1601">爾時勇施菩薩白佛言
(至)
伺求其短無能得便。</p>
<lb n="0332a17"/>
<p id="pX31p0332a1701" rend="margin-left:1em">富單那此云臭餓鬼主熱病鬼也吉蔗或名吉遮
<lb n="0332a18"/>此云所作即起尸鬼也若人若夜叉俱有此鬼鳩
<lb n="0332a19"/>槃茶亦云俱槃茶此云甕形舊云冬瓜此鬼陰如
<lb n="0332a20"/>冬瓜行置肩上坐便踞之即是魘魅鬼也。</p>
<p id="pX31p0332a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說。</p>
<lb n="0332a21"/>
<p id="pX31p0332a2101">即於佛前而說呪曰。</p>
<lb n="0332a22"/>
<p id="pX31p0332a2201" type="dharani">痤
(誓螺切)
隷
(一)
摩訶痤隷
(二)

(至)
涅犁墀婆底
(三十)
</p>
<lb n="0332a23"/>
<p id="pX31p0332a2301" rend="margin-left:1em">△三歎。</p>
<lb n="0332a24"/>
<p id="pX31p0332a2401">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48580"/>已<anchor xml:id="endd1e48580"/>。</p>
<lb n="0332b01"/>
<p id="pX31p0332b0101" rend="margin-left:1em">△三多聞三初請。</p>
<lb n="0332b02"/>
<p id="pX31p0332b0201">爾時毗沙門天王護世者白佛言
(至)
說是陀羅尼。</p>
<lb n="0332b03"/>
<p id="pX31p0332b0301" rend="margin-left:1em">大論云毗沙門此云多聞福德之名聞四方故居
<lb n="0332b04"/>半須彌北水精埵主夜叉羅剎光明疏云西域以
<lb n="0332b05"/>北方為首次東南西故今經中先舉北方也。</p>
<p id="pX31p0332b0518" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0332b06"/>說。</p>
<lb n="0332b07"/>
<p id="pX31p0332b0701">即說呪曰。</p>
<lb n="0332b08"/>
<p id="pX31p0332b0801" type="dharani">阿黎
(一)
那棃
(二)

(至)
那履
(五)
拘那履
(六)
</p>
<lb n="0332b09"/>
<p id="pX31p0332b0901" rend="margin-left:1em">△三歎。</p>
<lb n="0332b10"/>
<p id="pX31p0332b1001">世尊以是神呪擁護法師
(至)
令百由旬內無諸衰患。</p>
<lb n="0332b11"/>
<p id="pX31p0332b1101" rend="margin-left:1em">△四持國三初請。</p>
<lb n="0332b12"/>
<p id="pX31p0332b1201">爾時持國天王在此會中
(至)
擁護持法華經者。</p>
<lb n="0332b13"/>
<p id="pX31p0332b1301" rend="margin-left:1em">梵語提頭賴吒亦云提多羅吒此云持國又翻安
<lb n="0332b14"/>民以能護持國土等故光明疏云上升之元首下
<lb n="0332b15"/>界之初天居半須彌東黃金埵主乾闥婆及毗舍
<lb n="0332b16"/>闍。</p>
<p id="pX31p0332b1602" type="inline" rend="margin-left:1em">△二說。</p>
<lb n="0332b17"/>
<p id="pX31p0332b1701">即說呪曰。</p>
<lb n="0332b18"/>
<p id="pX31p0332b1801" type="dharani">阿伽禰
(一)
伽禰
(二)

(至)
浮樓莎柅
(八)
頞
(音遏)
底
(九)
</p>
<lb n="0332b19"/>
<p id="pX31p0332b1901" rend="margin-left:1em">△三歎。</p>
<lb n="0332b20"/>
<p id="pX31p0332b2001">世尊是陀羅尼神呪
(至)
則為侵毀是諸佛<anchor xml:id="begd1e48724"/>已<anchor xml:id="endd1e48724"/>。</p>
<lb n="0332b21"/>
<p id="pX31p0332b2101" rend="margin-left:1em">△五十女五初列名。</p>
<lb n="0332b22"/>
<p id="pX31p0332b2201">爾時有羅剎女等
(至)
并其子及眷屬俱詣佛所。</p>
<lb n="0332b23"/>
<p id="pX31p0332b2301" rend="margin-left:1em">△二請說。</p>
<lb n="0332b24"/>
<p id="pX31p0332b2401">同聲白佛言世尊
(至)
即於佛前而說呪曰。</p>
<lb n="0332c01"/>
<p id="pX31p0332c0101" type="dharani">伊提履
(一)
伊提泯
(二)

(至)
兜醯
(十八)
<g ref="CB00145"/>醯
(十九)
</p>
<lb n="0332c02"/>
<p id="pX31p0332c0201" rend="margin-left:1em">△三歎功。</p>
<lb n="0332c03"/>
<p id="pX31p0332c0301">寧上我頭上莫惱於法師
(至)
即於佛前而說偈言。</p>
<lb n="0332c04"/>
<p id="pX31p0332c0401">若不順我呪惱亂說法者
(至)
當獲如是殃。</p>
<lb n="0332c05"/>
<p id="pX31p0332c0501" rend="margin-left:1em">毗陀羅赤色鬼犍陀黃色鬼烏摩勒伽烏色鬼阿
<lb n="0332c06"/>䟦摩羅青色鬼阿黎樹者名義云其樹似蘭枝若
<lb n="0332c07"/>墮地時自然破為七分義淨譯孔<g ref="CB15179"/>經頭破作七
<lb n="0332c08"/>分猶如蘭香蕱復自解曰梵云頞杜迦曼折利頞
<lb n="0332c09"/>杜迦蘭香也曼折利蕱頭也乃至云西方元無阿
<lb n="0332c10"/>梨樹也殺父母破僧是三逆罪壓油殃者外國壓
<lb n="0332c11"/>油之法擣麻使生蟲合壓之蟲多益肥此過尤也
<lb n="0332c12"/>斗秤欺誑人者斗則小出大入秤則輕出重入欺
<lb n="0332c13"/>盜之尤也世有小斗出大斗入震銘其背者斯罪
<lb n="0332c14"/>亦不輕也調達破僧者破和合僧也輔行一略引
<lb n="0332c15"/>大論等文云調達從佛索眾佛呵之曰癡人無知
<lb n="0332c16"/>我尚不以眾付身子及目連等況汝癡人食人涕
<lb n="0332c17"/>唾者因茲結恨別構五法以誘佛眾言五法者一
<lb n="0332c18"/>糞掃衣二常乞食三一坐食四常露坐五不受鹽
<lb n="0332c19"/>及以五味與正理論不同正理云一不受五味二
<lb n="0332c20"/>斷肉三斷鹽四不受割截衣五不居聚落邊寺佛
<lb n="0332c21"/>在王舍城有因緣集僧調達從座起行五法籌云
<lb n="0332c22"/>忍此五事者是毗尼時有五百新學無智捉籌調
<lb n="0332c23"/>達語言不須佛及僧便將往伽耶山自共作羯磨
<lb n="0332c24"/>時諸比丘以此事白佛佛言癡人消滅善心在於
<lb n="0333a01"/>泥黎一劫莫救身子目連在伽耶山調達告身子
<lb n="0333a02"/>曰為眾說法我今背痛便右脇臥目連現通身子
<lb n="0333a03"/>說法遂將五百新學還歸佛所臥起失眾而生嗔
<lb n="0333a04"/>恨。</p>
<p id="pX31p0333a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">△四誓護。</p>
<lb n="0333a05"/>
<p id="pX31p0333a0501">諸羅剎女說此偈<anchor xml:id="begd1e48871"/>已<anchor xml:id="endd1e48871"/>
(至)
離諸衰患消眾毒藥。</p>
<lb n="0333a06"/>
<p id="pX31p0333a0601" rend="margin-left:1em">△五印可。</p>
<lb n="0333a07"/>
<p id="pX31p0333a0701">佛告諸羅剎女善哉善哉
(至)
應當擁護如是法師。</p>
<lb n="0333a08"/>
<p id="pX31p0333a0801" rend="margin-left:1em">△四聞品得利益。</p>
<lb n="0333a09"/>
<p id="pX31p0333a0901">說是陀羅尼品時六萬八千人得無生法忍。</p>
<lb n="0333a10"/>
<p id="pX31p0333a1001">妙法蓮華經妙莊嚴王本事品第二十七</p>
<lb n="0333a11"/>
<p id="pX31p0333a1101" rend="margin-left:1em">此因緣出他經昔佛末法有四比丘於法華經極
<lb n="0333a12"/>生殷重雖卷舒秘教甘露未沾日夜翹誠晷刻無
<lb n="0333a13"/>忘歎云苟非其人乎地非其處乎世間紛愀靜散
<lb n="0333a14"/>相乖直爾求閑尚須厭棄況崇道乎於是結契山
<lb n="0333a15"/>林志欣佛慧幽居日積衣粮單罄有待多煩無時
<lb n="0333a16"/>不乏一䬸喀喀廢萬里之行十旬九飯屈雲霄之
<lb n="0333a17"/>志可得言哉其一人云吾等四窮尚不存身法當
<lb n="0333a18"/>安寄君三人者但以命奉道莫慮朝中我一人者
<lb n="0333a19"/>捨此身力誓給所須於是振鍚門閭以求供繼自
<lb n="0333a20"/>春至冬周而復始如僕奉大家甘苦無喜慍三人
<lb n="0333a21"/>得展其誠功圓事辦一世之益當無量生其一人
<lb n="0333a22"/>者數涉人間屢逢聲色坯器未火難可護持偶逢
<lb n="0333a23"/>王出車馬駢闐旌旗噏赫生心動念愛彼光榮功
<lb n="0333a24"/>德熏脩隨念受報人中天上常得為王福雖不貲
<lb n="0333b01"/>亦有限也三人得道會而議云我免籠樊功由此
<lb n="0333b02"/>王其躭果報增長有為從此死<anchor xml:id="begd1e48959"/>已<anchor xml:id="endd1e48959"/>不復為王方沉
<lb n="0333b03"/>火坑良難可救幸其未苦正可開化其一人云此
<lb n="0333b04"/>王著欲而復邪見若非愛鈎無由可拔一人可為
<lb n="0333b05"/>端正婦二作聰明兒兒婦之言必當從順如宜設
<lb n="0333b06"/>化果獲改邪昔時婦者今光照莊嚴相菩薩是即
<lb n="0333b07"/>妙音也昔二子者但藥王藥上二菩薩是昔時王
<lb n="0333b08"/>者今華德菩薩是所以白毫東召升紫臺而西引
<lb n="0333b09"/>神呪護經　流通而大益說四聖之前緣故名妙
<lb n="0333b10"/>莊嚴王本事品又妙莊嚴者妙法功德莊嚴諸根
<lb n="0333b11"/>也此王往日於妙法有緣道薰時熟諸根應淨生
<lb n="0333b12"/>雖未獲其理必臻靈瑞感通嘉名早立例如善吉
<lb n="0333b13"/>雖未無諍<anchor xml:id="begd1e48994"/>已<anchor xml:id="endd1e48994"/>號空生故下文云得清淨功德莊嚴
<lb n="0333b14"/>三昧以是義故名妙莊嚴王也前品說呪護今品
<lb n="0333b15"/>說人護人護尚爾呪護彌良普勸流通也。</p>
<p id="pX31p0333b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">○晷
(音軌
<lb n="0333b16"/>日月運行也)
刻
(漏刻也)
喀
(音容吐聲也不進貌)
噏
(吸同引也)
。</p>
<p id="pX31p0333b1624" type="inline" rend="margin-left:1em">△四妙莊嚴
<lb n="0333b17"/>王本事品明以人護六初總明事本。</p>
<lb n="0333b18"/>
<p id="pX31p0333b1801">爾時佛告諸大眾
(至)
國名光明莊嚴劫名喜見。</p>
<lb n="0333b19"/>
<p id="pX31p0333b1901" rend="margin-left:1em">△二雙標能所。</p>
<lb n="0333b20"/>
<p id="pX31p0333b2001">彼佛法中有王名妙莊嚴
(至)
於此三昧亦悉通達。</p>
<lb n="0333b21"/>
<p id="pX31p0333b2101" rend="margin-left:1em">科為標能所者一人是所化三人是能化俱出其
<lb n="0333b22"/>名別顯二子福慧六度四等餘經指此為十波羅
<lb n="0333b23"/>蜜橫法門也三十七助道竪法門也餘經以三十
<lb n="0333b24"/>七道品為正道九想十想不淨觀等行行為助道
<lb n="0333c01"/>今經指十度為正道呼三十七品是助道也禪度
<lb n="0333c02"/>中具有三昧道品中唯四念處屬慧四正勤屬精
<lb n="0333c03"/>進餘五科內皆有定名定即三昧也更標七種三
<lb n="0333c04"/>昧者當知隨用立名其理不異。</p>
<p id="pX31p0333c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">○補註云圓離諸
<lb n="0333c05"/>染名淨實智如日權智如星名日星宿本性清淨
<lb n="0333c06"/>覺了名淨光普現色身名淨色本淨大慧之所照
<lb n="0333c07"/>明名淨照明久示莊嚴無所滅故名長莊嚴廣大
<lb n="0333c08"/>威德含攝一切名大威德藏此諸三昧皆從圓妙
<lb n="0333c09"/>而說。</p>
<p id="pX31p0333c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">○十度者即六度開出如禪度中有願智力
<lb n="0333c10"/>開出願度有神通力開出力度般若度中有道種
<lb n="0333c11"/>智開出方便度今經文方便波羅蜜故屬般若攝
<lb n="0333c12"/>有一切種智開出智度是為十也三十七道品者
<lb n="0333c13"/>四念處四正勤四如意足五根五力七覺支八正
<lb n="0333c14"/>道具如四教儀詳出。</p>
<p id="pX31p0333c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">△三能化方便三初時至。</p>
<lb n="0333c15"/>
<p id="pX31p0333c1501">爾時彼佛欲引導妙莊嚴王
(至)
說是法華經。</p>
<lb n="0333c16"/>
<p id="pX31p0333c1601" rend="margin-left:1em">彼佛出世常宣正法於王緣弱則非其時若說法
<lb n="0333c17"/>華則其時矣故云引導等也。</p>
<p id="pX31p0333c1712" type="inline" rend="margin-left:1em">△二論議四初二子
<lb n="0333c18"/>白母時至。</p>
<lb n="0333c19"/>
<p id="pX31p0333c1901">時淨藏淨眼二子到其母所
(至)
說法華經宜應聽受。</p>
<lb n="0333c20"/>
<p id="pX31p0333c2001" rend="margin-left:1em">妙樂云先白母者父邪母正故先白母共設化方
<lb n="0333c21"/>若據其本母子元知今約化儀機熟應發槌碪相
<lb n="0333c22"/>扣物器方成是故云白若附世情則母慈先白利
<lb n="0333c23"/>他之本慈復居先是故白母。</p>
<p id="pX31p0333c2312" type="inline" rend="margin-left:1em">△二母讓令其化父。</p>
<lb n="0333c24"/>
<p id="pX31p0333c2401">母告子言汝父信受外道
(至)
應往白父與共俱去。</p>
<lb n="0334a01"/>
<p id="pX31p0334a0101" rend="margin-left:1em">△三子怨生邪見家。</p>
<lb n="0334a02"/>
<p id="pX31p0334a0201">淨藏淨眼合十指爪掌白母
(至)
而生此邪見家。</p>
<lb n="0334a03"/>
<p id="pX31p0334a0301" rend="margin-left:1em">△四母責令憂念父。</p>
<lb n="0334a04"/>
<p id="pX31p0334a0401">母告子言汝等當憂念汝父
(至)
或聽我等往至佛所。</p>
<lb n="0334a05"/>
<p id="pX31p0334a0501" rend="margin-left:1em">△三現化。</p>
<lb n="0334a06"/>
<p id="pX31p0334a0601">於是二子念其父故
(至)
令其父王心淨信解。</p>
<lb n="0334a07"/>
<p id="pX31p0334a0701" rend="margin-left:1em">現化應十八變一右脇出水二左脇出火三左出
<lb n="0334a08"/>水四右出火身上下各出水火為四并前為八九
<lb n="0334a09"/>履水如地十履地如水十一從空中沒而復在地
<lb n="0334a10"/>十二從地沒而復升空又於空中行住坐臥為四
<lb n="0334a11"/>兼上十二成十六現大身滿虗空成十七大復現
<lb n="0334a12"/>小成十八變也。</p>
<p id="pX31p0334a1207" type="inline" rend="margin-left:1em">△四所化得益十初信子伏師。</p>
<lb n="0334a13"/>
<p id="pX31p0334a1301">時父見子神力如是心大歡喜
(至)
可共俱往。</p>
<lb n="0334a14"/>
<p id="pX31p0334a1401" rend="margin-left:1em">王覩邪變或一或二狹而且陋見子所作歎未曾
<lb n="0334a15"/>有信其子而伏其師問師是誰我亦願見。</p>
<p id="pX31p0334a1517" type="inline" rend="margin-left:1em">△二父
<lb n="0334a16"/>信白母。</p>
<lb n="0334a17"/>
<p id="pX31p0334a1701">於是二子從空中下
(至)
所以者何佛難值故。</p>
<lb n="0334a18"/>
<p id="pX31p0334a1801" rend="margin-left:1em">此父<anchor xml:id="begd1e49252"/>已<anchor xml:id="endd1e49252"/>信白母稱慶願放出家母亦聽之矣。</p>
<p id="pX31p0334a1818" type="inline" rend="margin-left:1em">△三
<lb n="0334a19"/>言佛難值。</p>
<lb n="0334a20"/>
<p id="pX31p0334a2001">於是二子白父母言
(至)
諸佛難值時亦難遇。</p>
<lb n="0334a21"/>
<p id="pX31p0334a2101" rend="margin-left:1em">此重催父母今正是時佛難值故妙樂云一眼龜
<lb n="0334a22"/>者約事秪是譬難值耳若作所表凡龜魚之眼兩
<lb n="0334a23"/>向看之既云一眼所見非正在生死海而又邪見
<lb n="0334a24"/>何可值於佛法浮木實諦之孔。</p>
<p id="pX31p0334a2413" type="inline" rend="margin-left:1em">△四化功<anchor xml:id="begd1e49284"/>已<anchor xml:id="endd1e49284"/>著。</p>
<lb n="0334b01"/>
<p id="pX31p0334b0101">彼時妙莊嚴王後宮
(至)
令心信解好樂佛法。</p>
<lb n="0334b02"/>
<p id="pX31p0334b0201" rend="margin-left:1em">此化功<anchor xml:id="begd1e49305"/>已<anchor xml:id="endd1e49305"/>著佛歎功德也法華三昧者攝一切法
<lb n="0334b03"/>歸一實相如前說離惡趣者一往以三途為惡趣
<lb n="0334b04"/>具論二十五有皆乖真起妄悉是惡趣今皆離之
<lb n="0334b05"/>即二十五三昧破二十五有也佛集三昧者即三
<lb n="0334b06"/>德祕密之藏佛集其中唯佛行處非餘人也。</p>
<p id="pX31p0334b0618" type="inline" rend="margin-left:1em">△五
<lb n="0334b07"/>俱詣佛所。</p>
<lb n="0334b08"/>
<p id="pX31p0334b0801">於是妙莊嚴王與群臣
(至)
成就第一微妙之色。</p>
<lb n="0334b09"/>
<p id="pX31p0334b0901" rend="margin-left:1em">△六佛與受記。</p>
<lb n="0334b10"/>
<p id="pX31p0334b1001">時雲雷音宿王華智佛
(至)
其國平正功德如是。</p>
<lb n="0334b11"/>
<p id="pX31p0334b1101" rend="margin-left:1em">助佛道法者助猶護助也娑羅此云堅固。</p>
<p id="pX31p0334b1117" type="inline" rend="margin-left:1em">△七出
<lb n="0334b12"/>家脩行。</p>
<lb n="0334b13"/>
<p id="pX31p0334b1301">其王即時以國付弟
(至)
得一切淨功德莊嚴三昧。</p>
<lb n="0334b14"/>
<p id="pX31p0334b1401" rend="margin-left:1em">△八稱歎二子。</p>
<lb n="0334b15"/>
<p id="pX31p0334b1501">即升虗空高七多羅樹
(至)
饒益我故來生我家。</p>
<lb n="0334b16"/>
<p id="pX31p0334b1601" rend="margin-left:1em">知識有三種釋見達多品。</p>
<p id="pX31p0334b1611" type="inline" rend="margin-left:1em">△九佛述行高。</p>
<lb n="0334b17"/>
<p id="pX31p0334b1701">爾時雲雷音宿王華智佛
(至)
邪見眾生令住正見。</p>
<lb n="0334b18"/>
<p id="pX31p0334b1801" rend="margin-left:1em">佛讚善知識大有義能作佛事此則外護善知識
<lb n="0334b19"/>云教利喜此則教授善知識化導令見佛此則同
<lb n="0334b20"/>行善知識令入菩提此則實際實相善知識外護
<lb n="0334b21"/>教授同行此三種詳見達多品。</p>
<p id="pX31p0334b2113" type="inline" rend="margin-left:1em">△十歎佛自誓。</p>
<lb n="0334b22"/>
<p id="pX31p0334b2201">妙莊嚴王即從虗空中下
(至)
說是語<anchor xml:id="begd1e49417"/>已<anchor xml:id="endd1e49417"/>禮佛而出。</p>
<lb n="0334b23"/>
<p id="pX31p0334b2301" rend="margin-left:1em">名義云頻婆此云相思果色丹而潤。</p>
<p id="pX31p0334b2315" type="inline" rend="margin-left:1em">△五結會古
<lb n="0334b24"/>今二初結會。</p>
<lb n="0334c01"/>
<p id="pX31p0334c0101">佛告大眾於意云何
(至)
今藥王菩薩藥上菩薩是。</p>
<lb n="0334c02"/>
<p id="pX31p0334c0201" rend="margin-left:1em">言佛前等者私謂佛於前時放光東召光照妙音
<lb n="0334c03"/>之身故云佛前光照也言莊嚴相者謂妙音菩薩
<lb n="0334c04"/>無量百千功德莊嚴其身光明照耀諸相具足故
<lb n="0334c05"/>云莊嚴相即指妙音菩薩也於彼中生者彼即指
<lb n="0334c06"/>淨光莊嚴國也。</p>
<p id="pX31p0334c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">△二結歎。</p>
<lb n="0334c07"/>
<p id="pX31p0334c0701">是藥王藥上菩薩
(至)
一切世間諸天人民亦應禮拜。</p>
<lb n="0334c08"/>
<p id="pX31p0334c0801" rend="margin-left:1em">△六聞品悟道。</p>
<lb n="0334c09"/>
<p id="pX31p0334c0901">佛說是妙莊嚴王本事品時
(至)
於諸法中得法眼淨。</p>
<lb n="0334c10"/>
<p id="pX31p0334c1001" rend="margin-left:1em">妙樂云聞品益中法眼淨者有云初果也豈王及
<lb n="0334c11"/>夫人與八萬等皆持此經皆當作佛而聞品者得
<lb n="0334c12"/>小果耶名同義殊善須斟酌註者亦云所見清淨
<lb n="0334c13"/>不云小乘初果位也私謂雖云法眼名同體異定
<lb n="0334c14"/>非初果須判為六根清淨法眼位耳即七信<anchor xml:id="begd1e49493"/>已<anchor xml:id="endd1e49493"/>上
<lb n="0334c15"/>也。</p>
<lb n="0334c16"/>
<p id="pX31p0334c1601">妙法蓮華經普賢菩薩勸發品第二十八</p>
<lb n="0334c17"/>
<p id="pX31p0334c1701" rend="margin-left:1em">大論及觀經皆名徧吉此經稱普賢皆漢語梵音
<lb n="0334c18"/>邲輸颰陀此云普賢悲華經云我誓於穢惡世界
<lb n="0334c19"/>行菩薩道使得嚴淨我行要當勝諸菩薩寶藏佛
<lb n="0334c20"/>言以是因緣今改汝字名為普賢今論等覺之位
<lb n="0334c21"/>居於眾伏之頂伏道周徧故名為普斷道纔盡所
<lb n="0334c22"/>較無幾隣終際極故名為賢勸發者戀法之辭也
<lb n="0334c23"/>遙在彼國具聞此經始末既周欲令自行化他永
<lb n="0334c24"/>永無<anchor xml:id="begd1e49537"/>已<anchor xml:id="endd1e49537"/>故自東自西而來勸發具四悉檀意文云
<lb n="0335a01"/>我為供養法華經故自現其身若見我身甚大歡
<lb n="0335a02"/>喜此世界悉檀也以見我故轉復精進即得三昧
<lb n="0335a03"/>及陀羅尼此為人悉檀也得是陀羅尼故無有非
<lb n="0335a04"/>人能破壞者亦復不為女人之所惑亂此對治悉
<lb n="0335a05"/>檀也三千世界微塵菩薩具普賢道此第一義悉
<lb n="0335a06"/>檀也如此明文即四悉檀而來勸發也。</p>
<p id="pX31p0335a0616" type="inline" rend="margin-left:1em">○上判流
<lb n="0335a07"/>通為三從分別功德品十九行偈<anchor xml:id="begd1e49562"/>已<anchor xml:id="endd1e49562"/>後三品半舉
<lb n="0335a08"/>經力大以勸流通藥王品下五品舉菩薩化道力
<lb n="0335a09"/>大以勸流通此一品舉普賢誓願力大以勸流通
<lb n="0335a10"/>也。</p>
<p id="pX31p0335a1002" type="inline" rend="margin-left:1em">△三普賢勸發品約自行勸流通四初經家敘
<lb n="0335a11"/>三初上供。</p>
<lb n="0335a12"/>
<p id="pX31p0335a1201">爾時普賢菩薩
(至)
作無量百千萬億種種伎樂。</p>
<lb n="0335a13"/>
<p id="pX31p0335a1301" rend="margin-left:1em">自在者理一也神通者行一也威德者人一也名
<lb n="0335a14"/>聞者教一也又自在者常也神通者樂也威德者
<lb n="0335a15"/>我也名聞者淨也言說如此即一而四德無不備
<lb n="0335a16"/>自在義焉淨力故雨華樂力故奏伎神通力故動
<lb n="0335a17"/>地自在力故隨意而雨隨去隨雨隨動隨奏譬如
<lb n="0335a18"/>大龍飛行不息身邊雲雨流起無窮普賢及眷屬
<lb n="0335a19"/>以菩薩身用四德力來勸四一所經歷處自行上
<lb n="0335a20"/>供其事如此妙樂云去動秪是表來去也隨者非
<lb n="0335a21"/>先積而後雨非先畜而後奏故以龍雨譬之。</p>
<p id="pX31p0335a2118" type="inline" rend="margin-left:1em">△二
<lb n="0335a22"/>下化。</p>
<lb n="0335a23"/>
<p id="pX31p0335a2301">又與無數諸天龍夜叉
(至)
各現威德神通之力。</p>
<lb n="0335a24"/>
<p id="pX31p0335a2401" rend="margin-left:1em">所經歷處下化利益隨他所宜現八部像略用二
<lb n="0335b01"/>力隨所堪任其事如此妙樂云上文自在等四以
<lb n="0335b02"/>表四德今略無自在及以名聞但二兼二故也經
<lb n="0335b03"/>文既云與無數等各現二力者當知所隨皆法身
<lb n="0335b04"/>也主伴並具四德故云各也。</p>
<p id="pX31p0335b0412" type="inline" rend="margin-left:1em">△三脩敬。</p>
<lb n="0335b05"/>
<p id="pX31p0335b0501">到娑婆世界耆闍崛山中
(至)
右繞七帀。</p>
<lb n="0335b06"/>
<p id="pX31p0335b0601" rend="margin-left:1em">△二明勸發二初請問勸發二初請問。</p>
<lb n="0335b07"/>
<p id="pX31p0335b0701">白佛言世尊
(至)
云何能得是法華經。</p>
<lb n="0335b08"/>
<p id="pX31p0335b0801" rend="margin-left:1em">此請問勸發中有問有答者普賢既於彼國遙聞
<lb n="0335b09"/>經竟戀法無<anchor xml:id="begd1e49669"/>已<anchor xml:id="endd1e49669"/>遠來之志志在勸發共來聽受等
<lb n="0335b10"/>是更請正說勸發自行若善男子等是更請流通
<lb n="0335b11"/>勸發化他如來若許二途再演光光無極是故雙
<lb n="0335b12"/>請也。</p>
<p id="pX31p0335b1203" type="inline" rend="margin-left:1em">△二佛答三初總。</p>
<lb n="0335b13"/>
<p id="pX31p0335b1301">佛告普賢菩薩
(至)
於如來滅後當得是法華經。</p>
<lb n="0335b14"/>
<p id="pX31p0335b1401" rend="margin-left:1em">△二別。</p>
<lb n="0335b15"/>
<p id="pX31p0335b1501">一者為諸佛護念
(至)
四者發救一切眾生之心。</p>
<lb n="0335b16"/>
<p id="pX31p0335b1601" rend="margin-left:1em">普賢既雙請如來巧答略舉四以蔽諸何者四法
<lb n="0335b17"/>之要該括正通何者佛雖無偏若能遠惡從善反
<lb n="0335b18"/>迷還正開權知見顯佛知見者則稱可聖心諸佛
<lb n="0335b19"/>護念若佛知見開則般若照明是植眾德本亦是
<lb n="0335b20"/>入正定聚亦是發救眾生當知此四與開權顯實
<lb n="0335b21"/>名異體同無二無別又佛護念者是開佛知見植
<lb n="0335b22"/>眾德本是示佛知見發救眾生是悟佛知見入正
<lb n="0335b23"/>定聚是入佛知見迹門之要此四收矣又迹則有
<lb n="0335b24"/>本從本開示悟入故有迹中開示悟入今開迹即
<lb n="0335c01"/>顯本本迹無二無別以四法答其請正於義明矣
<lb n="0335c02"/>以四法答請流通流通之方唯三唯四唯三者發
<lb n="0335c03"/>救眾生是入如來室入正定聚佛所護念是著如
<lb n="0335c04"/>來衣植眾德本是坐如來座唯四者發救眾生是
<lb n="0335c05"/>誓願安樂行入正定聚是意安樂行植眾德本是
<lb n="0335c06"/>口安樂行護念是身安樂行一答詶其兩請舉四
<lb n="0335c07"/>冠𦋐一經法華之重演
(言正宗也)
斯經之再宣
(言流通也)
遠
<lb n="0335c08"/>來之勸發其義如此箋難云邪定聚屬博地凡夫
<lb n="0335c09"/>不定聚屬住前正定聚屬十住本業瓔珞經云十
<lb n="0335c10"/>信菩薩如空中毛此名不定聚據此正定在十住
<lb n="0335c11"/>明矣然正定位寬故疏謂十地若俱舍論中諸聖
<lb n="0335c12"/>人名正定造五逆者名邪定自餘凡夫名不定定
<lb n="0335c13"/>聚名同大小位別。</p>
<p id="pX31p0335c1308" type="inline" rend="margin-left:1em">△三結。</p>
<lb n="0335c14"/>
<p id="pX31p0335c1401">善男子善女人如是成就四法
(至)
必得是經。</p>
<lb n="0335c15"/>
<p id="pX31p0335c1501" rend="margin-left:1em">於如來滅後必得是經舊云能行四法於未來世
<lb n="0335c16"/>當手得是經今謂不爾上文云諸法實相義<anchor xml:id="begd1e49794"/>已<anchor xml:id="endd1e49794"/>為
<lb n="0335c17"/>汝等說又云咸令眾生開示悟入佛之知見葢法
<lb n="0335c18"/>華之正體能行四法必得此解名解為經此結其
<lb n="0335c19"/>請正之問若能運此解行傳與他人他人得斯信
<lb n="0335c20"/>解成初依人能得真解成第二第三第四依人此
<lb n="0335c21"/>結其請流通之問此意不見浪作餘說耶妙樂云
<lb n="0335c22"/>浪作餘解者設若有人不許此解則為不許自行
<lb n="0335c23"/>化他則為不許開示悟入則為不許室衣座三則
<lb n="0335c24"/>為不許三軌弘經若言非是不許但是無文若謂
<lb n="0336a01"/>經無即是不許逐要重說若不爾者將何以攬今
<lb n="0336a02"/>經正宗至此為重說耶經初存其開等四句而為
<lb n="0336a03"/>四釋今至此經末又示開等還須四釋故知始末
<lb n="0336a04"/>並是此經體宗用也。</p>
<p id="pX31p0336a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">△二誓願勸發二初護人六
<lb n="0336a05"/>初攘其外難二初總攘其難。</p>
<lb n="0336a06"/>
<p id="pX31p0336a0601">爾時普賢菩薩白佛言
(至)
使無伺求得其便者。</p>
<lb n="0336a07"/>
<p id="pX31p0336a0701" rend="margin-left:1em">△二別攘其難。</p>
<lb n="0336a08"/>
<p id="pX31p0336a0801">若魔若魔子
(至)
諸惱人者皆不得便。</p>
<lb n="0336a09"/>
<p id="pX31p0336a0901" rend="margin-left:1em">上文使無伺求得其便者即總攘其難也今文舉
<lb n="0336a10"/>十二非者是別攘其難也灌頂經云韋陀羅此云
<lb n="0336a11"/>善妙主厭禱鬼也。</p>
<p id="pX31p0336a1108" type="inline" rend="margin-left:1em">△二教其內法三初行立讀誦
<lb n="0336a12"/>此經。</p>
<lb n="0336a13"/>
<p id="pX31p0336a1301">是人若行若立讀誦此經
(至)
亦為供養法華經故。</p>
<lb n="0336a14"/>
<p id="pX31p0336a1401" rend="margin-left:1em">△二坐則思惟其義。</p>
<lb n="0336a15"/>
<p id="pX31p0336a1501">是人若坐思惟此經
(至)
得如是等陀羅尼。</p>
<lb n="0336a16"/>
<p id="pX31p0336a1601" rend="margin-left:1em">旋陀羅尼者旋假入空也百千旋者旋空出假也
<lb n="0336a17"/>方便者二為方便道得入中道第一義諦也又文
<lb n="0336a18"/>句二云空觀是旋羅陀尼假觀是百千陀羅尼中
<lb n="0336a19"/>觀是法音方便陀羅尼又釋籤六云陀羅尼此云
<lb n="0336a20"/>總持此三各能總持諸法如云一空一切空等假
<lb n="0336a21"/>中亦然故名為總乃至此三秪是一心三觀持一
<lb n="0336a22"/>切法通名總持。</p>
<p id="pX31p0336a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">△三三七一心精進。</p>
<lb n="0336a23"/>
<p id="pX31p0336a2301">世尊若後世後五百歲
(至)
即於佛前而說呪曰。</p>
<lb n="0336a24"/>
<p id="pX31p0336a2401" rend="margin-left:1em">教其內法中凡三番教訓初行立讀誦乘六牙白
<lb n="0336b01"/>象安慰其心次坐思惟復乘六牙教示其經與其
<lb n="0336b02"/>三昧今三七一心精進復乘六牙示教利喜也。</p>
<lb n="0336b03"/>
<p id="pX31p0336b0301" type="dharani">阿檀地
(一)
檀陀婆地
(二)

(至)
辛阿毗吉利地帝
(二十)
</p>
<lb n="0336b04"/>
<p id="pX31p0336b0401" rend="margin-left:1em">△三覆以神力。</p>
<lb n="0336b05"/>
<p id="pX31p0336b0501">世尊若有菩薩
(至)
皆是普賢威神之力。</p>
<lb n="0336b06"/>
<p id="pX31p0336b0601" rend="margin-left:1em">若聞若持莫非神力如文。</p>
<p id="pX31p0336b0611" type="inline" rend="margin-left:1em">△四示其勝因。</p>
<lb n="0336b07"/>
<p id="pX31p0336b0701">若有受持讀誦正憶念
(至)
為諸如來手摩其頭。</p>
<lb n="0336b08"/>
<p id="pX31p0336b0801" rend="margin-left:1em">若能為五種法師流通法華即是於三世佛所為
<lb n="0336b09"/>種為熟為脫此人同未來諸佛得脫故言同普賢
<lb n="0336b10"/>行此人<anchor xml:id="begd1e49986"/>已<anchor xml:id="endd1e49986"/>於先佛植善故言深種善根此人為現
<lb n="0336b11"/>佛所熟故言手摩其頭。</p>
<p id="pX31p0336b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">△五示其近果。</p>
<lb n="0336b12"/>
<p id="pX31p0336b1201">若但書寫是人命終
(至)
有如是等功德利益。</p>
<lb n="0336b13"/>
<p id="pX31p0336b1301" rend="margin-left:1em">但能書寫近在忉利具五法師次在兜率。</p>
<p id="pX31p0336b1317" type="inline" rend="margin-left:1em">△六總
<lb n="0336b14"/>結功德。</p>
<lb n="0336b15"/>
<p id="pX31p0336b1501">是故智者應當一心自書
(至)
正憶念如說脩行。</p>
<lb n="0336b16"/>
<p id="pX31p0336b1601" rend="margin-left:1em">△二護法。</p>
<lb n="0336b17"/>
<p id="pX31p0336b1701">世尊我今以神通力故
(至)
廣令流布使不斷絕。</p>
<lb n="0336b18"/>
<p id="pX31p0336b1801" rend="margin-left:1em">△三明述發二初超述護法。</p>
<lb n="0336b19"/>
<p id="pX31p0336b1901">爾時釋迦牟尼佛讚言
(至)
能受持普賢菩薩名者。</p>
<lb n="0336b20"/>
<p id="pX31p0336b2001" rend="margin-left:1em">如來舉勝述成其劣增進行者勇銳弘宣今先述
<lb n="0336b21"/>護法云汝能如是外多利益內積慈悲又久劫<anchor xml:id="begd1e50056"/>已<anchor xml:id="endd1e50056"/>
<lb n="0336b22"/>來作如此護我亦以佛之神力守護是法況復汝
<lb n="0336b23"/>耶。</p>
<p id="pX31p0336b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">△二追述護人五初述示身教法。</p>
<lb n="0336b24"/>
<p id="pX31p0336b2401">普賢若有受持讀誦
(至)
為釋迦牟尼佛衣之所覆。</p>
<lb n="0336c01"/>
<p id="pX31p0336c0101" rend="margin-left:1em">當知是人見釋迦牟尼佛者述其示身教法也其
<lb n="0336c02"/>尚見我萬德果身況汝因中六牙白象其尚從佛
<lb n="0336c03"/>口具足聞經況汝所教忘失章句其尚為佛口讚
<lb n="0336c04"/>手摩佛衣所覆況汝因人陀羅尼覆耶。</p>
<p id="pX31p0336c0416" type="inline" rend="margin-left:1em">△二超述
<lb n="0336c05"/>舉勝因。</p>
<lb n="0336c06"/>
<p id="pX31p0336c0601">如是之人不復貪著世樂
(至)
能脩普賢之行。</p>
<lb n="0336c07"/>
<p id="pX31p0336c0701" rend="margin-left:1em">廣舉因中無諸過惡少欲知足脩普賢行述勝因
<lb n="0336c08"/>也。</p>
<p id="pX31p0336c0802" type="inline" rend="margin-left:1em">△三超述示近果。</p>
<lb n="0336c09"/>
<p id="pX31p0336c0901">普賢若如來滅後
(至)
亦於現世得其福報。</p>
<lb n="0336c10"/>
<p id="pX31p0336c1001" rend="margin-left:1em">其人當詣道場必成遠果況近果耶亦於現世得
<lb n="0336c11"/>其近果不但生天也。</p>
<p id="pX31p0336c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">△四追述攘外難。</p>
<lb n="0336c12"/>
<p id="pX31p0336c1201">若有人輕毀之言
(至)
水腹短氣諸惡重病。</p>
<lb n="0336c13"/>
<p id="pX31p0336c1301" rend="margin-left:1em">佛廣示毀者之罪令知過必改不相惱亂非但持
<lb n="0336c14"/>經者難滅亦乃欲毀者福生無毀無難彼此安樂
<lb n="0336c15"/>曠濟無偏慈之至也。</p>
<p id="pX31p0336c1509" type="inline" rend="margin-left:1em">○繚戾
(相纏紏不申展之貌)
睞
(郎代切目傍視
<lb n="0336c16"/>也玉篇云目中瞳子不正也)
。</p>
<p id="pX31p0336c1612" type="inline" rend="margin-left:1em">△五述信者功德。</p>
<lb n="0336c17"/>
<p id="pX31p0336c1701">是故普賢若見受持是經典者當起遠迎當如敬佛。</p>
<lb n="0336c18"/>
<p id="pX31p0336c1801" rend="margin-left:1em">△四明發益二初聞品得道。</p>
<lb n="0336c19"/>
<p id="pX31p0336c1901">說是普賢勸發品時
(至)
微塵等諸菩薩具普賢道。</p>
<lb n="0336c20"/>
<p id="pX31p0336c2001" rend="margin-left:1em">百千萬億旋陀羅尼是初地位具普賢道是十地
<lb n="0336c21"/>位。</p>
<p id="pX31p0336c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">△二聞經利益。</p>
<lb n="0336c22"/>
<p id="pX31p0336c2201">佛說是經時普賢等諸菩薩
(至)
受持佛語作禮而去。</p>
<lb n="0336c23"/>
<p id="pX31p0336c2301" rend="margin-left:1em">大眾歡喜是聞經得益也此中猶稱聲聞者乃是
<lb n="0336c24"/>結集經家存其本位耳又經家稱其是大乘聲聞
<lb n="0337a01"/>以佛道聲令一切聞斯義彌顯也妙樂云東京安
<lb n="0337a02"/>國寺尼慧忍置法華道場今天下倣效而迷其本
<lb n="0337a03"/>不知此尼依憑有在而親感普賢然雖有置道場
<lb n="0337a04"/>處多分師心況今講者而欲輕略斯教良由不知
<lb n="0337a05"/>教旨故也適與江淮四十餘僧往禮臺山因見不
<lb n="0337a06"/>空三藏門人含光奉勅在山脩道云與不空三藏
<lb n="0337a07"/>親遊天竺彼有僧問曰大唐有天台教迹最堪簡
<lb n="0337a08"/>邪正曉偏圓可能譯之將至此土耶豈非中國失
<lb n="0337a09"/>法求之四維而此方少有識者如魯人耳故厚德
<lb n="0337a10"/>向道者莫不仰之敬願學者行者隨力稱讚應知
<lb n="0337a11"/>自行兼人並異他典若說若聽境智存焉若冥若
<lb n="0337a12"/>顯種熟可期並由弘經者有方故也若直爾講說
<lb n="0337a13"/>是弘經者何須衣座室三之誡如來所遣豈可聊
<lb n="0337a14"/>爾余省躬揣見自覺多慚迫以眾緣強復疏出縱
<lb n="0337a15"/>有立破為樹圓乘使同志者開佛知見終無偏黨
<lb n="0337a16"/>而順臆度冀諸覽者悉鑑愚誠一句染神咸資彼
<lb n="0337a17"/>岸思惟脩習永用舟航隨喜見聞恒為主伴若取
<lb n="0337a18"/>若捨經耳成緣或順或違終因斯脫願解脫之日
<lb n="0337a19"/>依報正報常宣此經一剎一塵無非利物惟願諸
<lb n="0337a20"/>佛冥熏加被一切菩薩密借威靈在在未說皆惟
<lb n="0337a21"/>勸請凡有說處親承供養一句一偈增進菩提一
<lb n="0337a22"/>色一香永無退轉。</p>
<p id="pX31p0337a2208" type="inline" rend="margin-left:1em">○增治云一句染神等偈名四
<lb n="0337a23"/>施願文凡誦經竟無不傳誦茲略註釋初施三慧
<lb n="0337a24"/>願初二句聞慧願神謂心神法音經耳入染於心
<lb n="0337b01"/>便為緣種必臻三德大涅槃岸言一句者以少況
<lb n="0337b02"/>多耳思惟等二句思脩慧願若聞而能思思而能
<lb n="0337b03"/>脩即合從因至果為度生死大海之舟航矣次施
<lb n="0337b04"/>隨喜見聞願若隨喜若見聞此界他方現生他世
<lb n="0337b05"/>恒得為主為伴宣說是經次若取下施取捨順違
<lb n="0337b06"/>願不論取捨順違但使捨違成種捨違尚爾取順
<lb n="0337b07"/>何言<anchor xml:id="begd1e50279"/>已<anchor xml:id="endd1e50279"/>上施因願也願解脫下施果願云依報說
<lb n="0337b08"/>法者教行錄泰禪師再問四明法智尊者無情說
<lb n="0337b09"/>法中云十方齊說十方齊聞三世俱宣三世俱聽
<lb n="0337b10"/>既齊說又如何齊聞既俱宣又如何俱聽答云當
<lb n="0337b11"/>知剎剎塵塵俱說俱聽說聽同時了無異趣妙哉
<lb n="0337b12"/>此境不可以言想求不可以凡情測是大總相法
<lb n="0337b13"/>門寂而常照法身冥資之境也故荊溪云願解脫
<lb n="0337b14"/>之日依報正報常宣妙經一剎一塵無非利物
(文)
<lb n="0337b15"/>惟願諸佛下求加流通一句一偈即經能詮教一
<lb n="0337b16"/>色一香即經所詮理是諸佛之<anchor xml:id="begd1e50308"/>已<anchor xml:id="endd1e50308"/>證是眾生之性
<lb n="0337b17"/>德普願增進而不退也。</p>
<lb n="0337b18"/>
<lb n="0337b19"/>妙法蓮華經科註卷第七
(終)
</p5txt>