<p5txt n="X40n0720">
<lb n="0485a01"/>
<lb n="0485a02"/>
<head>No. 720-A
<lb n="0485a03"/> 序</head>
<lb n="0485a04"/>
<lb n="0485a05"/>
<p id="pX40p0485a0501" rend="margin-left:1em">夫一大藏教岐而為三。曰經。曰律。曰論。雖有頓漸
<lb n="0485a06"/>大小之殊。皆從佛口出。以言顯道。以道立行。總歸
<lb n="0485a07"/>之心地法門
(而<anchor xml:id="begd1e78"/>已<anchor xml:id="endd1e78"/>)
。猶若寶鼎三足。缺一則傾且覆。抑
<lb n="0485a08"/>何以立言行樹道德。作禁戒之隄防。出世之根本
<lb n="0485a09"/>也哉。故四分戒本為正法關鑰。諸佛以之同證。菩
<lb n="0485a10"/>薩以之同修。眾生以之同具者。以戒為體。以戒為
<lb n="0485a11"/>用。顯其用則行無不立。明其體則道無不備。審毗
<lb n="0485a12"/>尼之嚴淨殊勝。於理於事。實踐實履。無絲毫假借。
<lb n="0485a13"/>調御正法以壽世者。是以吾佛如來出大圓音。諸
<lb n="0485a14"/>菩薩弘宣波羅提木叉。啟廸像季眾生。迷而為愚
<lb n="0485a15"/>癡。悟而為智慧。真妄同源。自他普覺。乃至世出世
<lb n="0485a16"/>間一切果因罪福。靡不外乎是經。必須行解相應。
<lb n="0485a17"/>然後弘範三界。化導天人。惟律藏為甚深妙旨。此
<lb n="0485a18"/>大部六十卷。離而為四。故曰四分。戒本乃大部中
<lb n="0485a19"/>第一分之統要也。自西域優波離尊者親承佛囑。
<lb n="0485a20"/>傳至東土。南山澄照悟真允堪元照諸大聖師後
<lb n="0485a21"/>先弘化。歷代帝主所欽賜褒崇。載諸盛典。元明以
<lb n="0485a22"/>來正法凌彝。迨啟禎間。千華老人乘願輪而來。為
<lb n="0485a23"/>東南半壁。憧憧受毗尼法者。到處蜂攢蟻聚。化被
<lb n="0485a24"/>之盛。兆乎是矣。</p>
<lb n="0485b01"/>
<p id="pX40p0485b0101" rend="margin-left:1em">清朝嘉運肇興。繼千華而起者。南來見者和尚。大其
<lb n="0485b02"/>家世。擴充模範。四方稟法之士不啻如星拱月。似
<lb n="0485b03"/>鳥附鳳。四十載旺化南都。千萬眾而得定公和尚
<lb n="0485b04"/>一人焉。公丱歲脫穎。博綜內外典籍。攷覈律藏全
<lb n="0485b05"/>書。<anchor xml:id="begd1e138"/>采<anchor xml:id="endd1e138"/>法苑之精華。闡諸經之奧旨。發前賢底蘊。繼
<lb n="0485b06"/>後啟之芳規。自學地而據師位。雖萬指雲臻。不忘
<lb n="0485b07"/>苦心。勵志閱有二十餘夏。而關要告成。豈止加惠
<lb n="0485b08"/>來學。即近世唱導之師星分碁布。忽於行解。汲汲
<lb n="0485b09"/>于弘戒虗式。而實圖利養者。得覩是書。立能啟其
<lb n="0485b10"/>茆塞。而登康衢。足徵定和尚護持正法之心誠良
<lb n="0485b11"/>且溥矣。嗚呼余生謭劣蕪陋。不文之言。奚足為是
<lb n="0485b12"/>書之重。然竊喜南山之道言行相符。復觀全鼎於
<lb n="0485b13"/>今日。以救三學之通獘。作季法大光明幢者。吾于
<lb n="0485b14"/>華山。三世幸千載一遇云爾。</p>
<lb n="0485b15"/>
<p id="pX40p0485b1501" rend="margin-left:1em">康熙戊辰歲春仲潤州夾山弟大珍拜撰</p>
<lb n="0485b16"/>
<lb n="0485b17"/>
<lb n="0485b18"/>
<lb n="0485b19"/>
<head>毗尼關要目次</head>
<lb n="0485b20"/>
<lb n="0485b21"/>卷第一
<lb n="0485b22"/>序釋本題目<lb n="0485b23"/>釋初讚頌釋前方便<lb n="0485b24"/>釋白羯磨釋戒經序<lb n="0485c01"/>卷第二
<lb n="0485c02"/>釋四波羅夷法
(第一婬戒第二盜戒)
<lb n="0485c03"/>卷第三
<lb n="0485c04"/>釋四波羅夷法
(第三殺戒第四妄語戒)
<lb n="0485c05"/>卷第四
<lb n="0485c06"/>釋十三僧伽婆尸沙法
(自第一法至第八法)
<lb n="0485c07"/>卷第五
<lb n="0485c08"/>釋十三僧伽婆尸沙法
(自第九法至第十三法)
<lb n="0485c09"/>釋二不定法<lb n="0485c10"/>卷第六
<lb n="0485c11"/>釋三十尼薩耆波逸提法
(自第一法至第六法)
<lb n="0485c12"/>卷第七
<lb n="0485c13"/>釋三十尼薩耆波逸提法
(自第七法至第十九法)
<lb n="0485c14"/>卷第八
<lb n="0485c15"/>釋三十尼薩耆波逸提法
(自第二十法至第三十法)
<lb n="0485c16"/>卷第九
<lb n="0485c17"/>釋九十波逸提法
(自第一法至第十二法)
<lb n="0485c18"/>卷第十
<lb n="0485c19"/>釋九十波逸提法
(自第十三法至第三十法)
<lb n="0485c20"/>卷第十一
<lb n="0485c21"/>釋九十波逸提法
(自第三十一法至第四十二法)
<lb n="0485c22"/>卷第十二
<lb n="0485c23"/>釋九十波逸提法
(自第四十三法至第六十一法)
<lb n="0485c24"/>卷第十三
<lb n="0486a01"/>釋九十波逸提法
(自第六十二法至第七十七法)
<lb n="0486a02"/>卷第十四
<lb n="0486a03"/>釋九十波逸提法
(自第七十八法至第九十法)
<lb n="0486a04"/>釋四悔過法<lb n="0486a05"/>卷第十五
<lb n="0486a06"/>釋眾學法<lb n="0486a07"/>卷第十六
<lb n="0486a08"/>釋七滅諍法釋總結名目<lb n="0486a09"/>釋勸學餘法釋七佛戒經<lb n="0486a10"/>釋結勸迴向<lb n="0486a11"/>
<lb n="0486a12"/>
<p id="pX40p0486a1201">毗尼關要目次
(終)
</p>
<lb n="0486a13"/>
<lb n="0486a14"/>
<lb n="0486a15"/>
<lb n="0486a16"/>
<lb n="0486a17"/>
<docNumber>No. 720</docNumber>
<lb n="0486a18"/>毗尼關要卷第一<lb n="0486a19"/>
<lb n="0486a20"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0486a21"/>
<p id="pX40p0486a2101" rend="margin-left:2em">將釋此律。大科分二。初釋題目。二入文。初釋題
<lb n="0486a22"/>分二。初釋律題。二釋人題。初釋律題分二。初明
<lb n="0486a23"/>四分。次釋戒本。</p>
<lb n="0486a24"/>
<p id="pX40p0486a2401" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0486b01"/>
<p id="pX40p0486b0101" rend="margin-left:1em">所言四分者。此律大部有六十卷。分為四分。第一
<lb n="0486b02"/>分二十一卷。其中所明比丘二百五十戒緣起開
<lb n="0486b03"/>遮輕重等法。</p>
<p id="pX40p0486b0306" type="inline" rend="margin-left:1em">第二分十五卷中明比丘尼三百
<lb n="0486b04"/>四十八戒法及受戒犍度說戒犍度
(所言犍度者。此云法聚。謂
<lb n="0486b05"/>以相類之法聚為一處。故云法聚也。善見名騫陀迦。僧祗云䟦渠。於諸經中名品。名雖差別。義無有二也)
。</p>
<lb n="0486b06"/>
<p id="pX40p0486b0601" rend="margin-left:1em">第三分十三卷中明十六犍度法。謂安居自恣
<lb n="0486b07"/>皮革衣藥迦絺那衣拘睒彌瞻波呵責人覆藏遮
<lb n="0486b08"/>破僧滅諍比丘尼法犍度等。</p>
<p id="pX40p0486b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分十一卷。其
<lb n="0486b09"/>中所明六犍度法。房舍雜法五百結集七百結集
<lb n="0486b10"/>調部毗尼毗尼增一等法。</p>
<p id="pX40p0486b1011" type="inline" rend="margin-left:1em">今此戒本即大部中
<lb n="0486b11"/>第一分。單明比丘二百五十戒法也。即取其經冊
<lb n="0486b12"/>數目為名。故云四分。</p>
<lb n="0486b13"/>
<p id="pX40p0486b1301" rend="margin-left:2em">次釋戒本。</p>
<lb n="0486b14"/>
<p id="pX40p0486b1401" rend="margin-left:1em">言戒本者。就於初分比丘戒中。<anchor xml:id="begd1e474"/>但<anchor xml:id="endd1e474"/>明戒相。兼續七
<lb n="0486b15"/>佛略教誡經。流通世間。俾初學比丘誦習。令知廣
<lb n="0486b16"/>略教誡。識相守持。不虧戒體。至於半月布薩。誦此
<lb n="0486b17"/>戒本以為恒規。故將二百五十條章。別集成本。故
<lb n="0486b18"/>云四分戒本也。</p>
<p id="pX40p0486b1807" type="inline" rend="margin-left:1em">然有通別二名。先明通。次明別。
<lb n="0486b19"/>謂一大藏制教。通名為律。梵語毗尼。或云毗柰耶。
<lb n="0486b20"/>此翻善治。亦翻調伏
(謂調鍊三業。制伏過非。調鍊通於止作。制伏唯明止惡)
。
<lb n="0486b21"/>或翻為滅。滅有三義。一滅業非
(謂不殺盜等故。律中有犯毗尼。有諍
<lb n="0486b22"/>毗尼)
。二滅煩惱
(律云。調伏貪等令盡。是故如來制增上戒學)
。三得滅果
(經云。
<lb n="0486b23"/>戒淨有智慧。便得第一道)
。南山云。毗尼翻調伏及滅者。是從功
<lb n="0486b24"/>用為名。非正翻也。正翻為律。律者法也。從教為名。
<lb n="0486c01"/>斷割輕重。開遮持犯。非法不定。猶如王法科條之
<lb n="0486c02"/>制。翻彼柰耶之語。名之為律。</p>
<p id="pX40p0486c0212" type="inline" rend="margin-left:1em">戒因緣經云。鼻柰
<lb n="0486c03"/>耶。鼻秦言去。奈耶秦言真。去若干非而就真。故曰
<lb n="0486c04"/>真也。降伏此心。息此心忍不起。故曰真也。降伏戒
<lb n="0486c05"/>也。息定也。忍智也。</p>
<p id="pX40p0486c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">故知才舉一法。三學全收。若
<lb n="0486c06"/>無戒善。定慧不起。又此戒法凡有三種。一者律儀
<lb n="0486c07"/>戒。亦名波羅提木叉戒。二者定共戒。亦名禪戒。三
<lb n="0486c08"/>者道共戒。亦名無漏戒。</p>
<p id="pX40p0486c0810" type="inline" rend="margin-left:1em">律儀戒者。律是遮止。儀
<lb n="0486c09"/>是形儀。能止形上諸惡。故稱為戒。亦曰威儀。威是
<lb n="0486c10"/>清嚴可畏。儀是軌範可則。亦曰調御。使心行調善
<lb n="0486c11"/>也。</p>
<p id="pX40p0486c1102" type="inline" rend="margin-left:1em">定是靜攝。入定之時。自然調善。防止諸惡。</p>
<lb n="0486c12"/>
<p id="pX40p0486c1201" rend="margin-left:1em">道是能通。發真以後。自無毀犯。如初果耕地。蟲離
<lb n="0486c13"/>四寸。是道共力。此二戒法既是心上勝用。力能發
<lb n="0486c14"/>戒。道定與律儀並起。故稱為共。</p>
<p id="pX40p0486c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">今毗尼藏。正詮
<lb n="0486c15"/>律儀。亦攝定道。由持淨戒。禪定智慧自然發生。則
<lb n="0486c16"/>律儀為因。定道為果。由禪無漏力。性業遮業悉得
<lb n="0486c17"/>清淨。則木叉為果。定道為緣。</p>
<p id="pX40p0486c1712" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。此波
<lb n="0486c18"/>羅提木叉戒。若佛在世則有。佛不在世則無。禪無
<lb n="0486c19"/>漏戒一切時有。波羅提木叉戒從教而得。禪無漏
<lb n="0486c20"/>戒不從教得。乃至云。波羅提木叉戒但佛弟子有。
<lb n="0486c21"/>禪戒外道俱有。夫能維持佛法。有七眾在。世間三
<lb n="0486c22"/>乘道果相續不斷。盡以波羅提木叉為根本。禪無
<lb n="0486c23"/>漏戒不爾。是故於三戒中。最為殊勝。</p>
<p id="pX40p0486c2315" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。毗
<lb n="0486c24"/>尼藏是佛法壽命。毗尼藏住。佛法亦住。<anchor xml:id="begd1e583"/>已<anchor xml:id="endd1e583"/>釋通名
<lb n="0487a01"/>竟。</p>
<lb n="0487a02"/>
<p id="pX40p0487a0201" rend="margin-left:2em">次明別。</p>
<lb n="0487a03"/>
<p id="pX40p0487a0301" rend="margin-left:1em">別者。謂僧祇五分薩婆多十誦善見根本毗尼母
<lb n="0487a04"/>戒因緣經等。名之為別。今此戒本。通則同名為律。
<lb n="0487a05"/>別則名為四分。<anchor xml:id="begd1e606"/>已<anchor xml:id="endd1e606"/>論通別竟。</p>
<lb n="0487a06"/>
<p id="pX40p0487a0601" rend="margin-left:1em">復明經律立題。義該單複而有七種。謂單三。複三。
<lb n="0487a07"/>具足一。單三者。以人立題。如阿彌陀經。以法為題
<lb n="0487a08"/>者。如般若涅槃。以喻為題者。如梵網經。</p>
<p id="pX40p0487a0816" type="inline" rend="margin-left:1em">複三者。
<lb n="0487a09"/>人法為題。如文殊問般若經等。法喻立題者。如妙
<lb n="0487a10"/>法蓮華經等。人喻為題者。謂如來師子吼經等。具
<lb n="0487a11"/>足一者。謂人法喻。如大方廣佛華嚴經。今此戒本。
<lb n="0487a12"/>則人法為題。人名曇無德。法名四分律。亦可言單
<lb n="0487a13"/>法為題。謂略去人名。但言四分戒本也。本題釋竟。</p>
<lb n="0487a14"/>
<p id="pX40p0487a1401" rend="margin-left:2em">次釋人題。</p>
<lb n="0487a15"/>
<p id="pX40p0487a1501" rend="margin-left:1em">言姚秦者。秦乃國號。姚是姓也。謂主姚興。今言姚
<lb n="0487a16"/>秦。以別餘秦也。言佛陀耶舍者。此云覺明。罽賓國
<lb n="0487a17"/>人。婆羅門種。年十三出家。常與師遠行。曠野逢虎。
<lb n="0487a18"/>其師欲走避。師曰。此虎<anchor xml:id="begd1e647"/>已<anchor xml:id="endd1e647"/>飽。必不侵人。俄而虎去。
<lb n="0487a19"/>前行果有餘㱴
(音自)
。其師密異之。至年十五。日誦經
<lb n="0487a20"/>二三萬言。常外分衛。廢於誦習。有羅漢重其聰明。
<lb n="0487a21"/>恒乞食供之。嗣從舅氏。習五明諸論
(一聲明。二因明。三醫方明。
<lb n="0487a22"/>四工巧明。五內明)
。世間法術靡不綜閑。後受沙勒國太子
<lb n="0487a23"/>供養。待遇隆厚。羅什後至。從舍受學。甚相尊敬。什
<lb n="0487a24"/>既隨母還龜茲。耶舍留止。頃之王薨。太子即位。時
<lb n="0487b01"/>符堅遣呂光等。西伐龜茲。王急求救於沙勒。沙勒
<lb n="0487b02"/>王自率兵赴之。救軍未至。而龜茲<anchor xml:id="begd1e680"/>已<anchor xml:id="endd1e680"/>敗。羅什為光
<lb n="0487b03"/>所執。舍乃歎曰。我與羅什相遇雖久。未盡懷抱。其
<lb n="0487b04"/>忽覊虜。相見何期。停十餘年。乃東適龜茲。法化甚
<lb n="0487b05"/>盛。什在姑臧。遣信要師。為國人留之。欲行而不克。
<lb n="0487b06"/>復停歲許。後語弟子云。吾欲尋羅什。可密裝夜發。
<lb n="0487b07"/>勿使人知。弟子曰。恐明日追至。不免復還。因命弟
<lb n="0487b08"/>子。取淨水以藥投中。呪數十言。與弟子洗足。乘夜
<lb n="0487b09"/>發行數百里。始旦。問弟子蚛。何所覺耶。曰惟問疾
<lb n="0487b10"/>風耳。國人追不及。行達姑臧。而什<anchor xml:id="begd1e710"/>已<anchor xml:id="endd1e710"/>入長安。聞姚
<lb n="0487b11"/>興勸為非法
(言非法者。謂姚興愛其才識過人。勸令。罷道。而什弗從)
。乃歎曰。
<lb n="0487b12"/>羅什如好綿。何使入棘林中。什聞其至姑臧。勸姚
<lb n="0487b13"/>興迎之。興未納。頃之興命什譯出經藏。什曰。夫弘
<lb n="0487b14"/>宣法教。宜令文義圓通。貧道雖誦其文。未善其理。
<lb n="0487b15"/>唯佛陀耶舍深達幽致。今在姑臧。願詔徵之。一言
<lb n="0487b16"/>三詳。然後著筆。使微言不墜。取信千載也。興即遣
<lb n="0487b17"/>使招迎。厚加贈遺。悉不受。乃笑曰。明旨既降。便應
<lb n="0487b18"/>載馳。然檀越待士既厚。脫如羅什見處。則不敢聞
<lb n="0487b19"/>命。葢興媵妾逼什故也
(媵音孕。凡女隨嫁曰媵)
。使還覆之。興
<lb n="0487b20"/>歎其幾慎。重信敦喻。方至長安。興自出候。延於逍
<lb n="0487b21"/>遙園中。於時羅什出十住經。一月餘日。疑難猶豫。
<lb n="0487b22"/>尚未操筆。耶舍既至。共相徵決。辭理方定。并出長
<lb n="0487b23"/>阿含等。涼州沙門竺佛念。譯為秦言。道含筆受。至
<lb n="0487b24"/>十月解座。緣佛陀耶舍先於本國誦四分律。不賷
<lb n="0487c01"/>梵本而來。秦司𨽻校尉姚爽欲請譯出。姚主以其
<lb n="0487c02"/>無梵本。疑其遺謬。姚主即以藥方一卷民籍一卷。
<lb n="0487c03"/>可萬餘言。令其誦之。一日集僧執文覆之。不謬一
<lb n="0487c04"/>字。眾服其強記。由是耶舍口誦梵音。佛念筆受成
<lb n="0487c05"/>文。即以弘始十二年。譯出四分律。為四十五卷
(今分
<lb n="0487c06"/>作六十卷)
。舍為人端雅赤髭。善解毗婆沙。時號曰赤髭
<lb n="0487c07"/>毗婆沙。既為什之師。亦稱大毗婆沙。後還外國。至
<lb n="0487c08"/>罽賓。得虗空藏菩薩經一卷。寄賈客。傳與涼州諸
<lb n="0487c09"/>僧。後不知所
(按蓮宗七祖。初祖中云。尊者義熙八年先逝。同佛來接。遠公在佛之側前
<lb n="0487c10"/>揖師曰。師志在先。何來之晚。遠公義熙十二年八月六日逝也)
。竺佛念涼州人。弱
<lb n="0487c11"/>年出家。志業清堅。外和內朗。有通敏之鑒。諷習眾
<lb n="0487c12"/>經。粗涉外典。其蒼雅詁訓。尤所明達。少好遊方。備
<lb n="0487c13"/>貫風俗。家世西河。洞曉方語。華梵音義莫不兼釋。
<lb n="0487c14"/>故義學之譽雖闕。洽聞之聲甚著。符氏建元中。有
<lb n="0487c15"/>僧伽䟦澄曇摩難提等。入長安。趙政請出諸經。當
<lb n="0487c16"/>時名德莫能傳譯。眾咸推念。於是澄執梵文。念譯
<lb n="0487c17"/>為晉言。質斷疑義。音字方明。至建元二十年正月。
<lb n="0487c18"/>復請曇摩難提。出增一阿含。於長安城內。集義學
<lb n="0487c19"/>沙門。請念為譯。敷析研覈。二載乃竟。自世高支謙
<lb n="0487c20"/>
<anchor xml:id="begd1e814"/>已<anchor xml:id="endd1e814"/>後。莫踰於念
(安息國沙門安清。字世高。東漢質帝時至雒。譯經共九十五部。月支
<lb n="0487c21"/>國沙門支謙。三國時至吳。譯經共八十八部)
。在符姚二代。為譯人之宗。
<lb n="0487c22"/>故關中僧眾咸嘉焉。後自出菩薩瓔珞十住斷結
<lb n="0487c23"/>及曜胎中陰經等。始就治定。意多未盡。遂爾遘疾。
<lb n="0487c24"/>卒於長安。遠近黑白莫不歎惜。釋題<anchor xml:id="begd1e832"/>已<anchor xml:id="endd1e832"/>竟。</p>
<lb n="0488a01"/>
<p id="pX40p0488a0101" rend="margin-left:2em">二正人文義分三。初釋戒序。二釋戒相。三結勸
<lb n="0488a02"/>迴問。</p>
<lb n="0488a03"/>
<p id="pX40p0488a0301" rend="margin-left:2em">初釋戒序。又分為六。初述讚頌。二作前方便。三
<lb n="0488a04"/>秉白羯磨。四說戒序。五結問。六勸持向。初述讚
<lb n="0488a05"/>頌分六。初敬禮三寶。三誡聽獲益。三憑師傳說。
<lb n="0488a06"/>四戒足勿毀。五戒顯全缺。六讚戒勝喻。初敬禮
<lb n="0488a07"/>三寶。</p>
<lb n="0488a08"/>
<lg>
<l>稽首禮諸佛</l>
<l>及法比丘僧</l>
</lg>
<lb n="0488a09"/>
<p id="pX40p0488a0901" rend="margin-left:1em">釋　作法之始。必先敬禮三寶。以求加被也。稽首
<lb n="0488a10"/>者。以首至地。表身業致敬也。口稱聖號。表口業致
<lb n="0488a11"/>敬也。心存觀想。即意業致敬也。此謂三業虔誠供
<lb n="0488a12"/>養。云何作法必先敬禮三寶耶。此有七意。一顯示
<lb n="0488a13"/>吉祥故。二令生信故。三令知恩德故。四為儀式故。
<lb n="0488a14"/>五表有稟承故。六請威加護故。七隨順先聖故。有
<lb n="0488a15"/>此勝益。必先敬禮三寶。問此三何故稱為寶耶。答
<lb n="0488a16"/>依寶性論。有六義故名為寶。一希有。二明淨。三勢
<lb n="0488a17"/>力。四莊嚴。五最上。六不變。如此六義似世之寶。故
<lb n="0488a18"/>稱三寶也。</p>
<p id="pX40p0488a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">問三寶次第何故如是。答約勝劣次
<lb n="0488a19"/>第。謂佛法僧。能覺彼法。所覺隨受。有勝劣故。若因
<lb n="0488a20"/>果次第。謂僧佛法。由僧先修。次佛圓滿。後得法果。
<lb n="0488a21"/>若境行次第。謂法僧佛。以法為境。僧修勝行。佛果
<lb n="0488a22"/>圓滿。若師資次第。謂法佛僧。法是佛師。法先佛次。
<lb n="0488a23"/>後說僧寶。若隨信次第。謂僧法佛。見僧威儀。次信
<lb n="0488a24"/>所證。然後師佛。若示現次第。謂佛僧法。先本是佛。
<lb n="0488b01"/>次示為僧。法說於後。今約勝劣次第。佛法僧名為
<lb n="0488b02"/>三寶。</p>
<lb n="0488b03"/>
<p id="pX40p0488b0301" rend="margin-left:1em">佛者梵語。具云佛陀。此云覺。覺具三義。謂自覺。覺
<lb n="0488b04"/>他。覺行圓滿。故華嚴云。奇哉大導師。自覺能覺他。
<lb n="0488b05"/>是也。自覺者。謂覺知過去未來現在三世一切諸
<lb n="0488b06"/>法。常與無常等。悟性真空。了惑虗妄。功成妙智。道
<lb n="0488b07"/>證圓覺。故名自覺。二覺他者。謂運無緣慈。度有情
<lb n="0488b08"/>界
(謂以平等智。無心攀緣一切眾生。而於一切眾生。自然獲益。故輔行云。運此慈悲心。徧覆法界。
<lb n="0488b09"/>故能任運救苦。自然與樂。是無緣慈也。喻如龍王興雲霔雨。平等普潤。一切隨類各得生長也)
。皆
<lb n="0488b10"/>令離生死苦。得涅槃樂。故名覺他。三覺行圓滿者。
<lb n="0488b11"/>謂三惑淨盡。眾德悉備。位證妙覺。行滿果圓。故名
<lb n="0488b12"/>覺行圓滿
(三惑者。見思塵沙無明之惑也)
。是名佛也
<lb n="0488b13"/>法者。乃如來稱性隨機所說權實之法也。若以義
<lb n="0488b14"/>解。有其二義。一任持自體義。二軌生物解義
(任持自體
<lb n="0488b15"/>者。謂本有自體真實不變。非同依他從緣假立。無有自性。以從無始來任持不失故。論云。如實不空。以有
<lb n="0488b16"/>自體。具足無量性功德故　軌生物解者。軌謂軌則。物謂眾生。解即智解。謂諸眾生內有熏習之力。於此
<lb n="0488b17"/>法上而生智解。物則生解。故云軌生物解也)
。</p>
<lb n="0488b18"/>
<p id="pX40p0488b1801" rend="margin-left:1em">比丘者。淨名疏云。或言有翻。或言無翻。言有翻者。
<lb n="0488b19"/>翻云除饉。眾生薄福。在因無法。自資得報。多所饉
<lb n="0488b20"/>乏。出家精持淨戒。是良福田。能生物善。除因果之
<lb n="0488b21"/>饉乏也。言無翻者。名含三義。智論云。一破惡。二怖
<lb n="0488b22"/>魔。三乞士。</p>
<p id="pX40p0488b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">破惡者。如初得戒時。即名比丘。以三
<lb n="0488b23"/>羯磨。發善律儀。破惡律儀。故云破惡。若通就行解。
<lb n="0488b24"/>戒能防非。定除心亂。慧悟想虗。能破見思之惡。故
<lb n="0488c01"/>名破惡。</p>
<p id="pX40p0488c0104" type="inline" rend="margin-left:1em">二怖魔者。既能破惡。魔羅念言。此人非
<lb n="0488c02"/>
<anchor xml:id="begd1e994"/>但<anchor xml:id="endd1e994"/>出我界域。或可傳燈化我眷屬。空我宮殿。故生
<lb n="0488c03"/>驚怖。通而言之。三魔亦怖
(三魔者。一煩惱魔。謂三界中一切妄惑也。修行
<lb n="0488c04"/>之人為此妄惑。惱亂心神。不能成就菩提。是名煩惱魔。五蘊魔亦攝其中。二者天魔。此魔即欲界第六天
<lb n="0488c05"/>也。若人勤修勝善。欲超三界生死。而此天魔為作障礙。發起種種擾亂之事。令修行人不得成就出世善
<lb n="0488c06"/>根。是名天魔。三者死魔。謂四大分散。天喪殞沒也。修行之人為此夭喪。不能續延慧命。是名死魔)
。三
<lb n="0488c07"/>乞士者。乞是乞求之名。士乃清雅之稱。出家之人。
<lb n="0488c08"/>內修清雅之德。必須遠離四邪
(一下口食。謂種植田園。和合湯藥。以
<lb n="0488c09"/>求衣食。而自活命。是名下口食也。二仰口食。謂仰觀星宿日月風雨雷電霹<g ref="CB15439"/>。術數之學。以求衣食。而自
<lb n="0488c10"/>活命。是名仰口食也。三方口食。謂曲媚豪勢。通使四方。巧言多求。以自活命。是名方口食也。四維口食。維
<lb n="0488c11"/>即四維也。謂學種種呪術卜算吉凶。以求衣食而自活命。是名維口食也)
。清淨自居。福
<lb n="0488c12"/>利眾生。破憍慢心。謙下自卑。告求資身。以成清雅
<lb n="0488c13"/>之德。故名乞士。因中具此三義。故於果上獲得三
<lb n="0488c14"/>號。一殺賊。從破惡以得名。二無生。從怖魔而受稱。
<lb n="0488c15"/>三應供。因乞士以成德。故名比丘。含多義不翻。仍
<lb n="0488c16"/>存梵語也。</p>
<lb n="0488c17"/>
<p id="pX40p0488c1701" rend="margin-left:1em">言僧者。半梵語。具云僧伽。此翻和合眾。乃四比丘
<lb n="0488c18"/>
<anchor xml:id="begd1e1045"/>已<anchor xml:id="endd1e1045"/>上之稱。和合有二義。一理和。謂同證擇滅
(擇即揀擇。
<lb n="0488c19"/>滅即寂滅。謂諸有情用智揀擇四聖諦。遠離見思繫縛。即證寂滅真空之理。是名擇滅。如牛所駕車名曰
<lb n="0488c20"/>牛車也)
。二事和。有六義。一戒和同修。二見和同解。三
<lb n="0488c21"/>身和同住。四利和同均。五口和無諍。六意和同悅。
<lb n="0488c22"/>什師云。欲令眾和要由六法。一以慈心起身業。二
<lb n="0488c23"/>以慈心起口業。三以慈心起意業。四若得食時。減
<lb n="0488c24"/>
<g ref="CB00647"/>中飯。供養上座一人下座一人。五持戒清淨。六
<lb n="0489a01"/>漏盡智慧。群居必以六為體。方顯僧寶之尊重。為
<lb n="0489a02"/>世福田也。又十誦律中有五種僧。一者無慚愧僧。
<lb n="0489a03"/>破戒諸比丘是。二者羺羊僧。凡夫鈍根無智慧。如
<lb n="0489a04"/>羺羊聚在一處。不知布薩。不知布薩羯磨。不知法
<lb n="0489a05"/>會
(法會者。根本尼陀那云。會坐如說戒自恣時。有客比丘來。應更說。不應更說。應次第聽。不應次
<lb n="0489a06"/>第聽。先比丘應出界而出界。客比丘亦爾。或時客來少。雖不應更說。設客有重德。若剛強能作鬪諍事。應
<lb n="0489a07"/>更說而不說。如是比丘。名不知法會也)
。三別眾僧。一界內別作羯磨。
<lb n="0489a08"/>四清淨僧。凡夫持戒人及凡夫勝者
(凡夫勝者。謂外凡內凡七
<lb n="0489a09"/>賢人也。一五停心。二別相念。三總相念。名為外凡。一煖位。二頂位。三忍位。四世第一位。名為內凡也)
。五
<lb n="0489a10"/>真實僧。學無學人。此中所禮。正禮後二種。由真實
<lb n="0489a11"/>僧。能令勝義正法久住
(謂三乘道果)
。由清淨僧。能令世
<lb n="0489a12"/>俗正法久住故
(謂法律教誡)
。彼前三種能作非法羯磨。
<lb n="0489a13"/>能令正法破壞。故非所禮。</p>
<p id="pX40p0489a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">復有住持三寶。一體
<lb n="0489a14"/>三寶。言住持三寶者。謂範金合土紙素丹青。名為
<lb n="0489a15"/>佛寶。黃卷赤牘大藏經文。名為法寶。剃髮染衣。名
<lb n="0489a16"/>為僧寶。此三住世不絕。故名住持三寶也。</p>
<p id="pX40p0489a1617" type="inline" rend="margin-left:1em">言同
<lb n="0489a17"/>體三寶者。以實相慧。覺了諸法非空非有亦空亦
<lb n="0489a18"/>有。雙忘雙照。三智圓覺。名為佛寶。所覺法性之理。
<lb n="0489a19"/>三諦具足。名為法寶。如此覺慧。與理事和合。名為
<lb n="0489a20"/>僧寶。</p>
<p id="pX40p0489a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">所言諸佛者。即通指十方現坐道場一切
<lb n="0489a21"/>大師。以覺體遍故。雖在他方。能於此土而作良祐。
<lb n="0489a22"/>亦即通指三世次第出興一切世尊。以覺性常故。
<lb n="0489a23"/>雖示過未。能於現在而垂感應。故云諸佛。然諸字
<lb n="0489a24"/>而通法僧。亦云諸法諸僧也。敬禮三寶竟。</p>
<lb n="0489b01"/>
<p id="pX40p0489b0101" rend="margin-left:2em">二誡聽獲益。</p>
<lb n="0489b02"/>
<lg>
<l>今演毗尼法</l>
<l>令正法久住</l>
</lg>
<lb n="0489b03"/>
<p id="pX40p0489b0301" rend="margin-left:1em">釋　今演者。揀非<anchor xml:id="begd1e1160"/>已<anchor xml:id="endd1e1160"/>說未說。謂正當說戒之時也。
<lb n="0489b04"/>演者。謂宣布流通之義。毗尼法者。揀非經論二教。</p>
<lb n="0489b05"/>
<p id="pX40p0489b0501" rend="margin-left:1em">令正法久住者。正法謂出世無漏聖道也。正法
<lb n="0489b06"/>住世。教理行果悉皆具足。由秉羯磨。半月布薩。則
<lb n="0489b07"/>戒身成就。定慧發生。沙門道果由是可期。若廢布
<lb n="0489b08"/>薩。戒身穢染。正法亡滅矣。</p>
<p id="pX40p0489b0811" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。毗尼是佛壽
<lb n="0489b09"/>命。毗尼住世。則正法久住。</p>
<p id="pX40p0489b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">善見曰。云何得知正
<lb n="0489b10"/>法久住。如說戒法不滅者是。故云令正法久住也。</p>
<lb n="0489b11"/>
<p id="pX40p0489b1101">戒如海無涯。</p>
<lb n="0489b12"/>
<p id="pX40p0489b1201" rend="margin-left:1em">釋　說戒犍度云。海水有八奇特法。所以阿修羅
<lb n="0489b13"/>娠樂住。一者一切眾流皆往投之
(華嚴五十二卷云。四天下有二
<lb n="0489b14"/>萬五千河流入海中)
。二者潮不失限
(華嚴云。謂有二萬五千河及八十億諸龍王宮
<lb n="0489b15"/>中水入大海。湧出有時。故潮不失限也)
。三者五大河投而失本名
(雜阿
<lb n="0489b16"/>含經云。五大河合為一流。一恒河。二耶蒲那河。三薩羅由。四伊羅䟦提。五摩醯。是名五河也)
。四
<lb n="0489b17"/>者河及天雨盡歸而無增減
(華嚴五十一卷經云。海有四大寶。能消眾
<lb n="0489b18"/>水海水。無有增減。一名日藏。二名離潤。三名火燄光。四名盡無餘。若無四寶。從四天下乃至有頂。悉皆漂
<lb n="0489b19"/>沒)
。五者同一鹹味。六者不受死屍。七者多出珍寶。
<lb n="0489b20"/>八者大形所居。我法中亦有八奇特。使諸弟子。於
<lb n="0489b21"/>中娛樂。一者我諸弟子漸次學戒。皆歸我法。於中
<lb n="0489b22"/>學善法。二者我諸弟子住於戒中。至死不犯。三者
<lb n="0489b23"/>四姓捨家皆稱沙門
(四姓者。一剎帝利。是王種。二婆羅門。是淨行。如此方儒流。
<lb n="0489b24"/>華嚴鈔云。婆羅門是白色類者。謂婆羅門法。七歲<anchor xml:id="begd1e1237"/>已<anchor xml:id="endd1e1237"/>上出家。學四圍陀。十五歲<anchor xml:id="begd1e1243"/>已<anchor xml:id="endd1e1243"/>去。受婆羅門法。遊方學
<lb n="0489c01"/>問。三十恐絕後嗣。娶妻。五十入山修道。世俗之中可謂白淨。三吠奢。亦云毗舍。即商賈姓也。四首陀。即農
<lb n="0489c02"/>田為業者。開元錄云。秦晉以前出家者。多隨師姓。後彌天釋道安法師謂。剃髮染衣。紹釋迦種。即無殊姓。
<lb n="0489c03"/>尊莫尊於釋迦。乃以釋命姓。後增一阿含至。果云四河入海無復河名。四姓出家皆捨本姓。同稱釋子。既
<lb n="0489c04"/>符經律。遂為永式。皆稱沙門釋子也)
。四者於我法中以信堅固。捨家
<lb n="0489c05"/>學道。入無餘涅槃界。而涅槃界無增無減。五者同
<lb n="0489c06"/>一解脫味。六者犯戒惡法。雖眾中坐。常離眾僧。遠
<lb n="0489c07"/>眾僧。亦離彼遠。七者多出珍寶。所謂四念處乃至
<lb n="0489c08"/>八聖道。八者受大形。所謂四向四果。</p>
<p id="pX40p0489c0815" type="inline" rend="margin-left:1em">又薩婆多
<lb n="0489c09"/>論云。比丘二百五十戒。一切眾生上各得七戒。以
<lb n="0489c10"/>義分之。有二十一戒。如一眾生上起身口七惡。凡
<lb n="0489c11"/>起此惡。以貪瞋癡三因緣故起。以貪發於身口七
<lb n="0489c12"/>支。便成七惡。嗔癡亦爾。故成三七二十一惡。反惡
<lb n="0489c13"/>心得戒。於一眾生上得三七二十一戒色。於一切
<lb n="0489c14"/>眾生上亦爾。如有五種子中。破一麥一粟。斷一果。
<lb n="0489c15"/>摘一葉。如是一麥一粟一果一葉上各得三七二
<lb n="0489c16"/>十一惡。如不掘地戒。上至須彌山頂。下至金剛地
<lb n="0489c17"/>際。橫徧法界處。於一微塵上。各得三七二十一戒。
<lb n="0489c18"/>故情非情境上反惡得戒。得爾所戒色。又於一一
<lb n="0489c19"/>戒中。而有十利功德及三千威儀八萬細行。一一
<lb n="0489c20"/>清淨戒色各徧法界。又復於此念念中任運成就
<lb n="0489c21"/>戒法善色。悉徧法界。不可窮盡故。</p>
<p id="pX40p0489c2114" type="inline" rend="margin-left:1em">根本律云。毗
<lb n="0489c22"/>奈耶大海。涯際淼難知。差別相無窮。豈我能詳悉。
<lb n="0489c23"/>大師律教海。甚深難可測。故曰戒如海無涯也。</p>
<lb n="0489c24"/>
<p id="pX40p0489c2401">如寶求無厭。</p>
<lb n="0490a01"/>
<p id="pX40p0490a0101" rend="margin-left:1em">釋　寶謂如意珠王。此寶於念念中。能雨滿閻浮
<lb n="0490a02"/>提一切樂具。而寶體終無損減。戒亦如是。於念念
<lb n="0490a03"/>中。出生一切念處正勤如意根力覺道等法。乃至
<lb n="0490a04"/>三乘聖果。而戒體終無變易。如彼珠王。施求無厭
<lb n="0490a05"/>也。</p>
<lb n="0490a06"/>
<lg>
<l>欲護聖法財</l>
<l>眾集聽我說</l>
</lg>
<lb n="0490a07"/>
<p id="pX40p0490a0701" rend="margin-left:1em">釋　言聖法財者。廣即念處正勤乃至覺道等三
<lb n="0490a08"/>十七品助道法。略則信戒聞捨慧慚愧
(七財者。謂出世間之
<lb n="0490a09"/>法財也。如世財能養色身壽命。法財能養法身慧命一切眾生行此七法資成道果。故謂之財　一信財。
<lb n="0490a10"/>信即信心。謂信能決定受持正法。以為成道之資。故名信財　二戒財。戒即戒律。謂戒為解脫之本。能防
<lb n="0490a11"/>身口意之非。以為成道之資。故名戒財　三聞財。聞為三慧之首。聞佛聲教。則開發妙解。如說而行。以為
<lb n="0490a12"/>成道之資。故名聞財　四捨財。捨即捨施。謂若能運平等心。無僧無愛。身命資財。隨求給施。以為成道之
<lb n="0490a13"/>資。故名捨財　五定慧財。定慧即止觀也。定則攝心不散。止諸妄念。慧則照了諸法。破諸邪見。以為成道
<lb n="0490a14"/>之資。故名定慧財　六七慚愧財。慚者慚天。愧者愧人。謂既能慚愧。則不造作諸惡業。以為成道之資。故
<lb n="0490a15"/>名慙愧財也)
。然此法財。非戒無能守護。戒有防非止惡
<lb n="0490a16"/>之功。亦如強兵猛將。能伏怨敵。亦如堅城深塹。能
<lb n="0490a17"/>禦魔軍。不令得便侵凌故也。</p>
<lb n="0490a18"/>
<lg>
<l>欲除四棄法</l>
<l>及滅僧殘法</l>
<l>障三十捨墮</l>
<lb n="0490a19"/>
<l>眾集聽我說</l>
</lg>
<lb n="0490a20"/>
<p id="pX40p0490a2001" rend="margin-left:1em">釋　所言棄者。此中隨犯一戒。即為三十七品助
<lb n="0490a21"/>道法所棄。為沙門四道果所棄。為戒定慧解脫解
<lb n="0490a22"/>脫知見一切善法所棄。又如人犯死罪。更無生路。
<lb n="0490a23"/>比丘犯波羅夷。永無懺悔之路。故名為棄
(此<anchor xml:id="begd1e1400"/>但<anchor xml:id="endd1e1400"/>消文。正釋
<lb n="0490a24"/>如後)
。僧殘捨墮解在後文。然戒有五篇。今止言三者。
<lb n="0490b01"/>以重攝輕。文略義足。欲除四棄不犯。永絕僧殘。不
<lb n="0490b02"/>干障隔。捨墮無違。眾集聽我說戒。聽說之功。實能
<lb n="0490b03"/>離斯過也。</p>
<lb n="0490b04"/>
<p id="pX40p0490b0401" rend="margin-left:2em">三憑師傳說。</p>
<lb n="0490b05"/>
<lg>
<l>毗婆尸式棄</l>
<l>毗舍拘留孫</l>
<l>拘那含牟尼</l>
<lb n="0490b06"/>
<l>迦葉釋迦文</l>
</lg>
<lb n="0490b07"/>
<p id="pX40p0490b0701" rend="margin-left:1em">釋　毗婆尸佛亦名維衛佛。華言有四。以其如月
<lb n="0490b08"/>圓智滿。則云徧見。魄盡惑亡。則云淨觀。既圓且淨。
<lb n="0490b09"/>則云勝觀勝見。</p>
<lb n="0490b10"/>
<p id="pX40p0490b1001" rend="margin-left:1em">梵語尸棄。亦名式棄。華言火。又云持髻。謂無分別
<lb n="0490b11"/>智。最為尊上。處於心頂也
(無分別智者。即根本智。謂眾智之根本故)
。</p>
<lb n="0490b12"/>
<p id="pX40p0490b1201" rend="margin-left:1em">梵語毗舍浮。亦云隨葉。亦云毗舍羅。華言徧一切
<lb n="0490b13"/>自在。謂煩惱斷盡。於一切處。無不自在
(煩惱即無明也)
。<anchor xml:id="begd1e1467"/>已<anchor xml:id="endd1e1467"/>
<lb n="0490b14"/>上三佛乃莊嚴劫中最後三佛也
(劫是梵語。具云劫波。華言分別
<lb n="0490b15"/>時節。莊嚴劫者。謂此劫中多所莊嚴)
。</p>
<lb n="0490b16"/>
<p id="pX40p0490b1601" rend="margin-left:1em">梵語拘留孫。亦云拘樓秦。華言所應斷。謂斷一切
<lb n="0490b17"/>煩惱。永盡無餘。於賢劫中。第九減劫人壽減至六
<lb n="0490b18"/>萬歲時。出世成佛。為千佛首。</p>
<lb n="0490b19"/>
<p id="pX40p0490b1901" rend="margin-left:1em">梵語拘那含牟尼。華言金寂。謂金則明現。寂則無
<lb n="0490b20"/>礙也。大智度論又名迦那迦牟尼。華言金仙人。謂
<lb n="0490b21"/>身金色故也。人壽減至四萬歲時。出世成佛。</p>
<lb n="0490b22"/>
<p id="pX40p0490b2201" rend="margin-left:1em">迦葉梵語。具云迦攝波。華言飲光。謂身光顯赫。能
<lb n="0490b23"/>飲一切光明故也。人壽減至二萬歲時。成等正覺。</p>
<lb n="0490b24"/>
<p id="pX40p0490b2401" rend="margin-left:1em">梵語釋迦文。此云能儒。儒者和柔也。亦云釋迦牟
<lb n="0490c01"/>尼。摭華云。此翻能仁寂默。寂默故不住生死。能仁
<lb n="0490c02"/>故不住涅槃。悲智雙運。立此嘉稱。發軫云。本起經
<lb n="0490c03"/>翻釋迦為能仁。本行經譯牟尼為寂默。能仁是姓。
<lb n="0490c04"/>牟尼是字。姓從慈悲利物。字取智慧冥理。以利物
<lb n="0490c05"/>故不住涅槃。以冥理故不住生死。又寂者現相無
<lb n="0490c06"/>相。默者示說無說。此謂即真之應也
(此理依釋)
。又云。我
<lb n="0490c07"/>佛上代從劫初時立王。至淨飯王。共計八萬四千
<lb n="0490c08"/>二百五十五王。昔懿師摩王。姓甘蔗氏。次夫人有
<lb n="0490c09"/>四子。並皆聰慧。大夫人有一子。頑薄醜陋。大夫人
<lb n="0490c10"/>恐其四子奪其國祚。以情惑王。令驅四子出國。王
<lb n="0490c11"/>依言驅擯。時四子奉命。其母同生姊妹咸願同去。
<lb n="0490c12"/>一切人民多樂隨從。至雪山北舍夷林中。其地平
<lb n="0490c13"/>廣。遂築城居焉。人慕德風歸者如雲。<g ref="CB15106"/>成大國。遂
<lb n="0490c14"/>立小弟為王。名尼樓。數年之後。王問四子所在。傍
<lb n="0490c15"/>臣具答。王大歎曰。我子釋迦。因此命氏。又云直林。
<lb n="0490c16"/>既於林立國。即以林為姓。此以釋迦翻為直林。寂
<lb n="0490c17"/>默是字。本行經云。謂諸釋種。立性憍慢多言。及見
<lb n="0490c18"/>太子。悉皆默然。王云宜字牟尼。稱讚淨土經名釋
<lb n="0490c19"/>迦寂靜也。此四如來在賢劫初。次第出現於世
(言賢
<lb n="0490c20"/>劫者。此劫中多有賢人也)
。所以處處說此七佛名者。一謂在百
<lb n="0490c21"/>小劫內淨居天人曾所見故。二謂本師修相好業
<lb n="0490c22"/>從毗婆尸佛為始故。</p>
<lb n="0490c23"/>
<lg>
<l>諸世尊大德</l>
<l>為我說是事</l>
<l>我今欲善說</l>
<lb n="0490c24"/>
<l>諸賢咸共聽</l>
</lg>
<lb n="0491a01"/>
<p id="pX40p0491a0101" rend="margin-left:1em">釋　世尊者。謂十號具足。九界同仰。為天中天。居
<lb n="0491a02"/>聖中聖。因圓果滿。世出世間無與等者。故名世尊。
<lb n="0491a03"/>言大德者。謂等濟眾生。具大慈德。折攝教化。具大
<lb n="0491a04"/>威德。故云大德也。為我說是事者。此謂憑師傳說。
<lb n="0491a05"/>顯非臆說也。是事者。即四事十三事。乃至七滅諍
<lb n="0491a06"/>事。我今欲善說。善說者。謂如法如律如佛所教。言
<lb n="0491a07"/>詞明了。文句不顛倒。錯脫不干。非法別眾。眾具不
<lb n="0491a08"/>缺。名善說也。諸賢咸共聽。賢乃尊稱之詞。從初近
<lb n="0491a09"/>圓比丘。乃至百臘老比丘。皆應共聽。始從戒序。終
<lb n="0491a10"/>至七佛略教誡經。一一攝耳諦聽。故云諸賢咸共
<lb n="0491a11"/>聽。</p>
<lb n="0491a12"/>
<p id="pX40p0491a1201" rend="margin-left:2em">四戒足勿毀。</p>
<lb n="0491a13"/>
<lg>
<l>譬如人毀足</l>
<l>不堪有所涉</l>
<l>毀戒亦如是</l>
<lb n="0491a14"/>
<l>不得生天人</l>
<l>欲得生天上</l>
<l>若生人中者</l>
<lb n="0491a15"/>
<l>常當護戒足</l>
<l>勿令有毀損</l>
</lg>
<lb n="0491a16"/>
<p id="pX40p0491a1601" rend="margin-left:1em">釋　初一頌上二句設喻。下二句以法合明障善
<lb n="0491a17"/>道誡。次一頌上二句示生善趣。下二句法喻雙舉。
<lb n="0491a18"/>譬者比類也。即以近事比類。令深法得曉了故。譬
<lb n="0491a19"/>如人之有足。意欲往而即至。既毀於足。豈有無足
<lb n="0491a20"/>欲行。無舟希渡而可得乎。毀戒亦爾。不得生天人。
<lb n="0491a21"/>天者。謂欲界六天。色界無色界
(色界十八梵天。無色界四天。共前六
<lb n="0491a22"/>欲。二十八天也)
。人者。謂四洲人趣。既毀淨戒。聖果難期。人
<lb n="0491a23"/>天絕分。欲得生天及人中者。常當護戒如足。勿令
<lb n="0491a24"/>毀損。方可得生。言持戒生天人中者。略有二義。一
<lb n="0491b01"/>謂戒足不可毀。毀則人天尚且無分。何況涅槃。二
<lb n="0491b02"/>者對機而說。語涅槃則怖。語人天則樂。如佛度難
<lb n="0491b03"/>陀。而難陀惟戀妻子。於修梵行。心無樂欲。佛知彼
<lb n="0491b04"/>意。同遊天宮。難陀見處處天子天女嬉戲快樂。復
<lb n="0491b05"/>見一處。唯有天女而無天子。難陀問天女曰。何故
<lb n="0491b06"/>此處無天子耶。答言。佛有弟號曰難陀。出家修梵
<lb n="0491b07"/>行。當生此處。受諸快樂。以待彼生也。難陀心生樂
<lb n="0491b08"/>欲。勤修梵行。後從佛遊泥犁中。始知天樂未就。惡
<lb n="0491b09"/>果<anchor xml:id="begd1e1686"/>已<anchor xml:id="endd1e1686"/>成。心生恐怖。佛為說法。而證道果。今說生天
<lb n="0491b10"/>人。然非聖意。實為涅槃。所謂先以欲鉤牽。後令入
<lb n="0491b11"/>佛智。</p>
<p id="pX40p0491b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。險途有二。一是人天。二是惡道。雖
<lb n="0491b12"/>復生天受諸勝樂。報盡還墮惡趣。是則人天非所
<lb n="0491b13"/>當欲。又復戒喻為足者。無遠不屆。若欲橫超淨域
<lb n="0491b14"/>上品上生。若欲高登三界。永絕輪迴。若欲承事諸
<lb n="0491b15"/>佛。聽聞妙法。若欲性制虗融。照用自在。莫不以戒
<lb n="0491b16"/>為基本也。若約持戒具足釋者。若持戒具足。身心
<lb n="0491b17"/>安樂。後不憂悔故。</p>
<p id="pX40p0491b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">涅槃經十一卷云。愛見羅剎
<lb n="0491b18"/>全乞浮囊如犯棄。乞半如犯殘。三分之一如犯偷
<lb n="0491b19"/>蘭。手許如犯墮。塵許如犯吉羅。囊全能渡海。戒全
<lb n="0491b20"/>出生死海。縱使定慧不生。亦決不失人天之身也。</p>
<lb n="0491b21"/>
<lg>
<l>如御入險道</l>
<l>失轄折軸憂</l>
<l>毀戒亦如是</l>
<lb n="0491b22"/>
<l>死時懷恐懼</l>
</lg>
<lb n="0491b23"/>
<p id="pX40p0491b2301" rend="margin-left:1em">釋　此頌約生死為險道也。轄是軸頭之鐵。軸是
<lb n="0491b24"/>車輪中轉軸。運載全憑轄軸。正入險道之中。失轄
<lb n="0491c01"/>折軸。不堪運載至所至處。毀戒亦爾。戒有任運之
<lb n="0491c02"/>功。從生死險道。運至涅槃。令得安隱。既毀淨戒。道
<lb n="0491c03"/>果絕分。死時惟懷恐懼。故將生死。喻如險道。戒法
<lb n="0491c04"/>等於轄軸。毀戒則死時惡趣相現。猶如險道之中
<lb n="0491c05"/>失轄折軸。恐怖慞惶。前後無救。經云。關閉一切諸
<lb n="0491c06"/>惡趣門。開示人天涅槃正路。實由堅持淨戒之功
<lb n="0491c07"/>也。</p>
<lb n="0491c08"/>
<p id="pX40p0491c0801" rend="margin-left:2em">五顯戒全缺。</p>
<lb n="0491c09"/>
<lg>
<l>如人自照鏡</l>
<l>好醜生欣慼</l>
<l>說戒亦如是</l>
<lb n="0491c10"/>
<l>全毀生憂喜</l>
</lg>
<lb n="0491c11"/>
<p id="pX40p0491c1101" rend="margin-left:1em">釋　謂如人以鏡自照其面。相貌嚴好則生欣喜。
<lb n="0491c12"/>醜陋則生憂慼。故律云。以戒自觀察。如鏡照面像。
<lb n="0491c13"/>說戒亦爾。當自返觀是染是淨。戒若全淨則內懷
<lb n="0491c14"/>欣喜。外不愧人。戒身染汙則內生憂慼。外耻於僧
<lb n="0491c15"/>也。</p>
<lb n="0491c16"/>
<lg>
<l>如兩陣共戰</l>
<l>勇怯有進退</l>
<l>說戒亦如是</l>
<lb n="0491c17"/>
<l>淨穢生安畏</l>
</lg>
<lb n="0491c18"/>
<p id="pX40p0491c1801" rend="margin-left:1em">釋　如兩陣交戰。勇者前進。怯者退敗。持戒之士
<lb n="0491c19"/>與煩惱魔軍共戰。若守持之志勇猛。則降伏魔軍。
<lb n="0491c20"/>故律云。如有勇猛將。善習鬪戰法。降伏於彼敵。沒
<lb n="0491c21"/>死不顧命。佛子亦如是。善學於禁戒。五陰散壞時。
<lb n="0491c22"/>終不畏命盡。從佛戒所生。爾乃是真生。若持戒之
<lb n="0491c23"/>心怯弱。不能降伏煩惱魔軍。反被煩惱魔軍所勝。
<lb n="0491c24"/>若聞說戒時。戒身有穢則心生怖畏。淨則心生安
<lb n="0492a01"/>樂。故云淨穢生安畏也。</p>
<lb n="0492a02"/>
<p id="pX40p0492a0201" rend="margin-left:2em">六讚戒勝喻。</p>
<lb n="0492a03"/>
<lg>
<l>世間王為最</l>
<l>眾流海為最</l>
<l>眾星月為最</l>
<lb n="0492a04"/>
<l>眾聖佛為最</l>
<l>一切眾律中</l>
<l>戒經為上最</l>
</lg>
<lb n="0492a05"/>
<p id="pX40p0492a0501" rend="margin-left:1em">釋　前一頌舉喻歎德。次半頌以法合喻。凡受此
<lb n="0492a06"/>比丘戒者。名為大沙門。梵語摩訶。此云大。天台四
<lb n="0492a07"/>教儀云。大含三義。一者大。天人中尊故。二者多。富
<lb n="0492a08"/>有福慧故。三者勝。超諸外道故。所以佛言。於天人
<lb n="0492a09"/>魔梵沙門婆羅門眾中。釋子沙門最為第一。而云
<lb n="0492a10"/>一切眾律者。謂世間國禁外道邪宗亦各有律
(薩婆
<lb n="0492a11"/>多論云。外道亦制四重。一不婬師婦。二不盜金。三不殺婆羅門。四不飲白酒。不如佛法一切不婬。一切不
<lb n="0492a12"/>盜。一切不殺。一切酒不飲。一切不妄語。故云邪宗也)
。</p>
<p id="pX40p0492a1221" type="inline" rend="margin-left:1em">又八戒五戒十戒亦
<lb n="0492a13"/>不如比丘戒為最故。又禪戒無漏戒亦不如波羅
<lb n="0492a14"/>提木叉戒最為殊勝。</p>
<p id="pX40p0492a1409" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。夫能維持佛
<lb n="0492a15"/>法。有七眾住世間。三乘道果不絕。盡以波羅提木
<lb n="0492a16"/>叉而為根本。禪無漏戒不爾。是故於三戒中。最為
<lb n="0492a17"/>殊勝。</p>
<p id="pX40p0492a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">故律云。眾山須彌最。眾流海為最。眾經億
<lb n="0492a18"/>百千。戒經第一最。非但眾律之中以戒經為上最。
<lb n="0492a19"/>即三藏十二部亦以戒經為最。</p>
<p id="pX40p0492a1913" type="inline" rend="margin-left:1em">根本律云。佛說
<lb n="0492a20"/>三藏教。毗柰耶為首。佛遊於世間。隨處說經法。律
<lb n="0492a21"/>教不如是。故知難值遇。諸佛證菩提。獨覺身心靜。
<lb n="0492a22"/>及與阿羅漢。咸由律藏成。三世諸聖賢。遠離有為
<lb n="0492a23"/>縛。皆以律為本。能至安隱處。合上四喻。一眾律中
<lb n="0492a24"/>最為其尊。二最為深大。三最為照明。四經律中王。
<lb n="0492b01"/>若不堅持淨戒。縱使多智禪定現前。皆成魔道。故
<lb n="0492b02"/>云戒經為上最也。</p>
<lb n="0492b03"/>
<lg>
<l>如來立禁戒</l>
<l>半月半月說</l>
</lg>
<lb n="0492b04"/>
<p id="pX40p0492b0401" rend="margin-left:1em">釋　如來者。謂迷時背覺合塵。是如去。雖名為去。
<lb n="0492b05"/>而體性不動。故受如稱。即本覺也。悟時背塵合覺。
<lb n="0492b06"/>名如來。以如體上。有淨用起。反染歸淨。名之為來。
<lb n="0492b07"/>即始覺義。真如體來去隨緣故。取本覺名如。始覺
<lb n="0492b08"/>名來。始本不二。名究竟覺。究竟者。即如與來合。無
<lb n="0492b09"/>始本異。名曰如來。復有法報化三身。立禁戒者。立
<lb n="0492b10"/>謂創立也。此顯戒法如來親口所說。不通餘聖。不
<lb n="0492b11"/>同經論容五人說承佛印可。</p>
<p id="pX40p0492b1112" type="inline" rend="margin-left:1em">大智度論云。五人
<lb n="0492b12"/>說者。一佛說。謂如來金口所宣。二弟子說。即聲聞
<lb n="0492b13"/>緣覺菩薩諸大弟子承佛加被。隨機演教。化度眾
<lb n="0492b14"/>生。三仙人說。即佛會中諸大仙人。從佛入道。助宣
<lb n="0492b15"/>正法。四諸天說。即梵釋諸天處處經中助宣法義。
<lb n="0492b16"/>五化人說。謂佛所化現。或諸大菩薩所作化人。隨
<lb n="0492b17"/>機說法。度有緣眾。是為五人說也。律則不爾。唯佛
<lb n="0492b18"/>金口自說。如禮樂征伐自天子出。臣下聽命。若容
<lb n="0492b19"/>他說。萬姓不遵。國家敗亡矣。佛律亦爾。或容他說。
<lb n="0492b20"/>羣生不奉法。不久住故。是以禁戒唯佛自立。半月
<lb n="0492b21"/>半月說者。此謂楷定說戒之恒規也。此借月表顯。
<lb n="0492b22"/>謂從十六日至三十日。名黑半月。初一日至十五
<lb n="0492b23"/>日。名白半月。以此黑白二月。用表善惡二業。又表
<lb n="0492b24"/>智斷二德。故立半月布薩也。梵語布薩。大論翻善
<lb n="0492c01"/>宿。南山云淨住。淨身口意。如戒而住。根本云褒洒
<lb n="0492c02"/>陀
(即布薩也)
。褒洒是長養義。陀是清淨洗濯義。意欲令
<lb n="0492c03"/>其半月半月憶所作罪。對清淨比丘。披陳懺悔。長
<lb n="0492c04"/>養善法。清淨戒身。是褒洒陀義。</p>
<p id="pX40p0492c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">根本雜事云。我
<lb n="0492c05"/>令汝等。每於半月半月。說波羅提木叉。當知此戒
<lb n="0492c06"/>則汝大師。是汝依處。若我住世。無有異也。總述偈
<lb n="0492c07"/>讚竟
(以上十二偈。乃佛陀耶舍從廣撮略。冠之於首。戒本流通故也)
。</p>
<lb n="0492c08"/>
<p id="pX40p0492c0801" rend="margin-left:2em">二作前方便。分六。一集僧。二問和。三簡眾是非。
<lb n="0492c09"/>四說欲。五傳請教誡。六問事端緒。</p>
<lb n="0492c10"/>
<p id="pX40p0492c1001" rend="margin-left:1em">所言前方便者。若欲作辦僧事。秉宣聖教之時。必
<lb n="0492c11"/>先問集和僧。委僧量宜。作何等法事。否則七非難
<lb n="0492c12"/>越。無一克辦。故云前方便。</p>
<lb n="0492c13"/>
<p id="pX40p0492c1301" rend="margin-left:2em">一集僧。</p>
<lb n="0492c14"/>
<p id="pX40p0492c1401">僧集不。</p>
<lb n="0492c15"/>
<p id="pX40p0492c1501" rend="margin-left:1em">釋　十誦律云。有四種僧。一者四人僧。二者五人
<lb n="0492c16"/>僧。三者十人僧。四者二十人僧。乃至百千皆名僧
<lb n="0492c17"/>也。若但二三人則不名僧。如上四種僧中。若少一
<lb n="0492c18"/>人。非法。非毗尼。羯磨不成。凡秉羯磨。同界比丘並
<lb n="0492c19"/>須盡集。否則便成別。眾法不成就故。今羯磨說戒
<lb n="0492c20"/>之先。先問僧集知事者
(即維那是)
應稱量。答云<anchor xml:id="begd1e2044"/>已<anchor xml:id="endd1e2044"/>集。</p>
<lb n="0492c21"/>
<p id="pX40p0492c2101" rend="margin-left:2em">二問和。</p>
<lb n="0492c22"/>
<p id="pX40p0492c2201">和合不。</p>
<lb n="0492c23"/>
<p id="pX40p0492c2301" rend="margin-left:1em">釋　僧既集<anchor xml:id="begd1e2065"/>已<anchor xml:id="endd1e2065"/>。必須一味一相。猶如水乳。不來者
<lb n="0492c24"/>囑授。現前應呵者不呵。名為和合。方可秉法少有
<lb n="0493a01"/>違諍法。則不成。是以問云和合不。答云和合。</p>
<lb n="0493a02"/>
<p id="pX40p0493a0201" rend="margin-left:2em">三簡眾是非。</p>
<lb n="0493a03"/>
<p id="pX40p0493a0301">未受具戒者出不。</p>
<lb n="0493a04"/>
<p id="pX40p0493a0401" rend="margin-left:1em">釋　謂僧事集僧。非僧不集。未近圓者當驅令出。
<lb n="0493a05"/>防彼盜聽之愆。詐稱比丘。永成受具之難。或露僧
<lb n="0493a06"/>罪。招世譏嫌故。五分律云。遣沙彌著。不見不聞處。
<lb n="0493a07"/>今未秉白。說戒之前。先問遣出。知事人應稱量。而
<lb n="0493a08"/>答云<anchor xml:id="begd1e2099"/>已<anchor xml:id="endd1e2099"/>出。若無。答無。</p>
<lb n="0493a09"/>
<p id="pX40p0493a0901" rend="margin-left:2em">四說欲清淨。</p>
<lb n="0493a10"/>
<p id="pX40p0493a1001">不來諸比丘。說欲及清淨。</p>
<lb n="0493a11"/>
<p id="pX40p0493a1101" rend="margin-left:1em">釋　謂聖開與欲。本為三寶。及看病等事。覊身不
<lb n="0493a12"/>至僧中。故聽與欲。</p>
<p id="pX40p0493a1208" type="inline" rend="margin-left:1em">事鈔云。凡作法事。必須身心
<lb n="0493a13"/>俱集方成和合。設有緣不開心集。則機教不同。將
<lb n="0493a14"/>何拔濟。故聽傳彼心口。應僧前事方能彼此俱辦。
<lb n="0493a15"/>緣此故開與欲。然欲有二種。一時欲。二非時欲。云
<lb n="0493a16"/>何為時欲。謂黑白半月布薩。及安居竟自恣。楷定
<lb n="0493a17"/>規模。有定時故。言非時欲者。謂不定其時。隨機施
<lb n="0493a18"/>法。如受戒懺悔治擯等。不定時故。又律中有三事。
<lb n="0493a19"/>不聽與欲。一者結界欲。令大眾知其界畔故。二者
<lb n="0493a20"/>滅諍用多人語故。三者若草覆地滅犯諍。不聽與
<lb n="0493a21"/>欲。要俱現前。故餘一切法事並聽與欲。</p>
<p id="pX40p0493a2116" type="inline" rend="margin-left:1em">先明與
<lb n="0493a22"/>欲。次明說欲。言與欲者。有五種。若言與汝欲。若言
<lb n="0493a23"/>我說欲。若言為我說欲。若現身相。若廣說欲成與
<lb n="0493a24"/>欲。若不現身相不口說者不成。應更與餘者欲。又
<lb n="0493b01"/>云。欲與清淨。一時俱說。不得單說。若欲廣說者。應
<lb n="0493b02"/>具修威儀。至可傳欲者。所如是言
(具修威儀。向取欲人。或問訊。或
<lb n="0493b03"/>觸禮。若取欲者。或同歲。或下座。但對立。若取欲者。是上座。應胡跪合掌白云)
。</p>
<lb n="0493b04"/>
<p id="pX40p0493b0401">大德。一心念。我比丘某甲如法僧事。與欲清淨
(一說便止)
。</p>
<lb n="0493b05"/>
<p id="pX40p0493b0501" rend="margin-left:1em">
(欲者。樂欲也。謂僧中如法作辦僧事。我有樂欲之心。赴集因事。覉身故傳心口。應僧前事不違和合。故云
<lb n="0493b06"/>與欲。名心集也。清淨者。謂前布薩以來我戒身清淨。無染穢也。故云與欲清淨)
言說欲者。
<lb n="0493b07"/>取欲比丘至僧中。<anchor xml:id="begd1e2186"/>已<anchor xml:id="endd1e2186"/>上座問云。不來諸比丘說欲
<lb n="0493b08"/>及清淨
(答云是也)
。應起座。如常威儀。向上座一觸禮。胡
<lb n="0493b09"/>跪合掌。作如是說言。</p>
<lb n="0493b10"/>
<p id="pX40p0493b1001">大德僧聽。某甲比丘我受彼欲清淨。彼如法僧事。與
<lb n="0493b11"/>欲清淨
(一說)
。一拜起立。還復本位。</p>
<lb n="0493b12"/>
<p id="pX40p0493b1201" rend="margin-left:1em">四明說欲竟。</p>
<lb n="0493b13"/>
<p id="pX40p0493b1301" rend="margin-left:2em">五傳請教誡。</p>
<lb n="0493b14"/>
<p id="pX40p0493b1401">誰遣比丘尼。來請教誡。</p>
<lb n="0493b15"/>
<p id="pX40p0493b1501" rend="margin-left:1em">釋　謂尼稟礙質。恒拘障累。故闕遊方。諮受法訓。
<lb n="0493b16"/>兼且女性憍恣。亡滅正法。大聖慈鑒。故制此儀。令
<lb n="0493b17"/>尼請僧教誡傳宣八不可違法。一一遵行。還令正
<lb n="0493b18"/>法無減。所以半月半月必從大僧求請教誡。僧今
<lb n="0493b19"/>布薩。故有此問。若有請教誡者。應答云。有彼受尼
<lb n="0493b20"/>囑授比丘。從本位起。如常威儀。至上座前。作禮胡
<lb n="0493b21"/>跪。合掌云。</p>
<lb n="0493b22"/>
<p id="pX40p0493b2201" rend="margin-left:1em">大德僧聽。某處比丘尼僧和合僧差。比丘尼某甲
<lb n="0493b23"/>半月半月頂禮比丘僧足。求請教授尼人
(三說)
。一拜
<lb n="0493b24"/>而起。律制具足十法。方許教誡尼。應至第一上座
<lb n="0493c01"/>前問云。大德。慈濟能教授比丘尼不。若能者答言
<lb n="0493c02"/>能。若未能者答言不能。如是從二十夏<anchor xml:id="begd1e2260"/>已<anchor xml:id="endd1e2260"/>上。應一
<lb n="0493c03"/>一徧問。有堪者白二羯磨差。若無能者還上座所。
<lb n="0493c04"/>一拜長跪合掌云。我某甲比丘徧問。僧中無堪教
<lb n="0493c05"/>授比丘尼者。上座即應說略教誡法。告彼囑授比
<lb n="0493c06"/>丘云。大德。此眾無堪教誡師。明日尼來求可否。時
<lb n="0493c07"/>應告彼言。昨夜為尼僧中徧請。無有堪能教誡師。
<lb n="0493c08"/>雖然上座有勅。勅諸尼眾。精勤行道。謹慎莫放逸。
<lb n="0493c09"/>受囑比丘答言爾。一拜歸位
(明日尼來。如是告知)
。若無者。答
<lb n="0493c10"/>言。此處無尼來請教誡。或有禮僧足者。答言。但有
<lb n="0493c11"/>禮僧足者。令尼次第而進作禮三拜。長跪合掌。</p>
<lb n="0493c12"/>
<p id="pX40p0493c1201" rend="margin-left:1em">上座撫尺云。</p>
<p id="pX40p0493c1206" type="inline" rend="margin-left:1em">諸比丘尼。今乃
(黑白)
半月布薩之期。
<lb n="0493c13"/>頒宣五篇聖章。聽聞二部律典。非僧不與之地。受
<lb n="0493c14"/>具方得序。敷諸比丘尼。爾當依戒為師。依戒而住。
<lb n="0493c15"/>精勤行道。謹慎莫放逸。答云。頂戴受持。一拜而起。
<lb n="0493c16"/>欲聽戒者。次第坐聽。</p>
<p id="pX40p0493c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦毗尼序云。比丘及尼
<lb n="0493c17"/>得互聽戒。不得互為說戒。何以得互聽。不得互說。
<lb n="0493c18"/>謂比丘戒中兼制尼學處。尼戒中亦兼制比丘學
<lb n="0493c19"/>處。故容互聽。不得互說者。謂比丘是大僧尼乃亞
<lb n="0493c20"/>僧。各不相足數故也。</p>
<lb n="0493c21"/>
<p id="pX40p0493c2101" rend="margin-left:2em">六問事端緒。</p>
<lb n="0493c22"/>
<p id="pX40p0493c2201">僧今和合。何所作為。</p>
<lb n="0493c23"/>
<p id="pX40p0493c2301" rend="margin-left:1em">釋　謂僧今和集來者。現前不來者。囑授人非別
<lb n="0493c24"/>眾所為何等法事。然所為之緣不出三種。攝盡一
<lb n="0494a01"/>切。一為情事。如受戒說戒懺悔治擯等。二非情事。
<lb n="0494a02"/>如結解諸界等。三為情非情事。如處分離衣畜長
<lb n="0494a03"/>等。此所為事具單離合。委僧量宜。故對僧問其知
<lb n="0494a04"/>事者。答云說戒羯磨
(若作餘法據事而答。非錯彼此)
。</p>
<lb n="0494a05"/>
<p id="pX40p0494a0501" rend="margin-left:2em">三秉白羯磨。</p>
<lb n="0494a06"/>
<p id="pX40p0494a0601" rend="margin-left:1em">釋　梵語羯磨。天台禪門翻為作法。南山翻為辦
<lb n="0494a07"/>事。謂施造遂法。必有成濟之功焉。一切羯磨須具
<lb n="0494a08"/>四法。一人。二法。三事。四界也。律中佛言。有三羯磨。
<lb n="0494a09"/>攝一切羯磨。謂單白羯磨。白二羯磨。白四羯磨。若
<lb n="0494a10"/>輕事則用單白。若事中者則宣白二。若事重者則
<lb n="0494a11"/>秉白四。凡秉羯磨時。必須具前六種方便。於中仍
<lb n="0494a12"/>有全缺不同。唯說戒時。全具六法。如結界多人語
<lb n="0494a13"/>草覆地等。不聽與欲無請教誡唯四法。餘一切羯
<lb n="0494a14"/>磨五法應具。若不知法式差別。一槩雷同。即成非
<lb n="0494a15"/>法非毗尼也。今明僧法羯磨。說戒言僧法者。謂四
<lb n="0494a16"/>人<anchor xml:id="begd1e2392"/>已<anchor xml:id="endd1e2392"/>上也。</p>
<lb n="0494a17"/>
<p id="pX40p0494a1701">大德僧聽。今
(黑月十五白月十五)
日眾僧說戒。若僧時到。僧忍
<lb n="0494a18"/>聽。和合說戒。白如是。</p>
<lb n="0494a19"/>
<p id="pX40p0494a1901" rend="margin-left:1em">釋　大德者。謂嚴持淨戒。有廣大德行。故稱為大
<lb n="0494a20"/>德也。僧者。是半梵語。具云僧伽。此翻和合眾
(理事二和。
<lb n="0494a21"/>如前)
。言聽者。誡令勿生餘覺餘思。耑念聽我秉宣法
<lb n="0494a22"/>事。於所聽法。正念憶持。故曰大德僧聽。黑白二月
<lb n="0494a23"/>如前釋。眾僧說戒者。顯非餘事。若僧時到者。謂作
<lb n="0494a24"/>法之時來到僧中也。僧忍聽和合說戒者。即告當
<lb n="0494b01"/>時在座大眾。忍可聽僧說戒。勿得有餘諍論。應當
<lb n="0494b02"/>和合說戒也。白如是者。乃指法告知。謂指其說戒
<lb n="0494b03"/>之法事。告白大眾令知。故云白如是。</p>
<lb n="0494b04"/>
<p id="pX40p0494b0401" rend="margin-left:2em">四說戒序。</p>
<lb n="0494b05"/>
<p id="pX40p0494b0501">諸大德。我今欲說波羅提木叉戒。汝等諦聽。善思念
<lb n="0494b06"/>之。若自知有犯者。即應自懺悔。不犯者默然。默然者。
<lb n="0494b07"/>知諸大德清淨。若有他問者。亦如是答。如是比丘在
<lb n="0494b08"/>眾中。乃至三問憶念。有罪不懺悔者。得故妄語罪故。
<lb n="0494b09"/>妄語者。佛說障道法。若彼比丘憶念有罪。欲求清淨
<lb n="0494b10"/>者。應懺悔懺悔得安樂。</p>
<lb n="0494b11"/>
<p id="pX40p0494b1101" rend="margin-left:1em">釋　言。波羅提木叉者。是最勝義。以何義故。名為
<lb n="0494b12"/>最勝。諸善之本。以戒為根。眾善得生。故言最勝義。</p>
<lb n="0494b13"/>
<p id="pX40p0494b1301" rend="margin-left:1em">又波羅提木叉此翻別解脫。律攝云。別解脫者。
<lb n="0494b14"/>由依別解脫經。如說修行。於下下等九品思惑。漸
<lb n="0494b15"/>次斷除。永不退故。於諸煩惱。而得解脫。名別解脫。
<lb n="0494b16"/>又見修煩惱其類各多。於別別品。而能捨離。名別
<lb n="0494b17"/>解脫。由惑漂沒三界。有情為此先。應勤求別解脫
<lb n="0494b18"/>經。又云。隨順解脫。此據果立名。隨順有為無為二
<lb n="0494b19"/>種果故。遺教經云。戒是正順解脫之本。又於二百
<lb n="0494b20"/>五十戒中。一一守持不犯。於一一戒中。別別得其
<lb n="0494b21"/>解脫。是名別解脫。</p>
<p id="pX40p0494b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">汝等諦聽者。諦乃審實之義。
<lb n="0494b22"/>謂正說戒時。勿得餘覺餘思。始從戒序。終至迴向。
<lb n="0494b23"/>應當諦審詳聽。否則不一心攝耳聽法之咎焉。逃
<lb n="0494b24"/>三慧之中。即聞慧攝也。</p>
<p id="pX40p0494b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">善思念之者。謂如說思
<lb n="0494c01"/>惟憶念。所持戒品淨耶穢耶。聽<anchor xml:id="begd1e2498"/>已<anchor xml:id="endd1e2498"/>而思。令自知淨
<lb n="0494c02"/>染。即攝思慧也。</p>
<p id="pX40p0494c0207" type="inline" rend="margin-left:1em">若自知有犯者。即應自懺悔。既
<lb n="0494c03"/>聞<anchor xml:id="begd1e2510"/>已<anchor xml:id="endd1e2510"/>思。<anchor xml:id="begd1e2516"/>已<anchor xml:id="endd1e2516"/>自知有犯。應當出眾說露所犯之事。依
<lb n="0494c04"/>律懺悔清淨。乃堪聞戒。律云。犯者不得說戒。犯者
<lb n="0494c05"/>不得聞戒。故須懺悔。言懺者。名披陳眾失。發露過
<lb n="0494c06"/>咎。不敢覆藏。悔名斷相續心。厭悔捨離。能作之心。
<lb n="0494c07"/>所作之罪。合而棄之。故言懺悔。又懺名修來。悔名
<lb n="0494c08"/>改往。棄往修來合名懺悔。乃修慧所攝也。</p>
<p id="pX40p0494c0817" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯
<lb n="0494c09"/>者默然。謂本無犯。或有犯<anchor xml:id="begd1e2537"/>已<anchor xml:id="endd1e2537"/>悔除。亦名不犯。</p>
<p id="pX40p0494c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">默
<lb n="0494c10"/>然故知諸大德清淨者。謂不須說言。我清淨而亂。
<lb n="0494c11"/>於眾默然。即表清淨義。</p>
<p id="pX40p0494c1110" type="inline" rend="margin-left:1em">若有他問者。亦如是答。
<lb n="0494c12"/>此有二義。一謂餘時中他問實答。今亦如是答。二
<lb n="0494c13"/>他問者他處問也。即指下諸篇中一一結問。謂此
<lb n="0494c14"/>處如實答。至他處亦如是答。有犯則說露。無犯則
<lb n="0494c15"/>默然。</p>
<p id="pX40p0494c1503" type="inline" rend="margin-left:1em">如是比丘在眾中者。即指有犯之人也。乃
<lb n="0494c16"/>至三問者。謂令語訶圓滿故。離廣略故。略則無智
<lb n="0494c17"/>者卒難了明故。無慚愧者未發悔心故。廣則延時
<lb n="0494c18"/>令眾疲勞故。唯以三問處中。故三問也。</p>
<p id="pX40p0494c1816" type="inline" rend="margin-left:1em">憶念有
<lb n="0494c19"/>罪不懺悔者。得故妄語罪。口雖不說。由現身相表
<lb n="0494c20"/>成語業也。若三問三憶。得三妄語罪。</p>
<p id="pX40p0494c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">故妄語者。
<lb n="0494c21"/>佛說是障道法。所言障道法者。此有二義。一於現
<lb n="0494c22"/>世障諸善品。二於未來障生善趣。即障初禪二禪
<lb n="0494c23"/>三禪四禪空無相無願。障須陀洹果。乃至阿羅漢
<lb n="0494c24"/>果及涅槃道。故云障道法。</p>
<p id="pX40p0494c2411" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼比丘憶念有罪。
<lb n="0495a01"/>欲求清淨者。應懺悔。謂憶念所犯之事。欲求戒身
<lb n="0495a02"/>清淨者。應懺悔。以毗尼法水。能滌除戒身汙穢。然
<lb n="0495a03"/>清淨有二義。一是淨因。二是淨果。因謂淨戒。果謂
<lb n="0495a04"/>涅槃。欲求涅槃之淨果。必須堅持淨戒為因。尠有
<lb n="0495a05"/>瑕玼。覆於胸襟。即應斷除其根。勿生覆蔭。日茂敷
<lb n="0495a06"/>榮。致使穢花而成穢果也。故云欲求清淨應懺悔。</p>
<lb n="0495a07"/>
<p id="pX40p0495a0701" rend="margin-left:1em">懺悔得安樂者。安樂亦有二義。一現世安樂。二
<lb n="0495a08"/>後世安樂。現世安樂者。謂戒身既淨心。無憂悔。不
<lb n="0495a09"/>為同梵行者所舉擯。恒住善法之中。後世安樂者。
<lb n="0495a10"/>謂得初禪二禪三禪四禪空無相無願初果乃至
<lb n="0495a11"/>無生及涅槃樂道。故名得安樂也。</p>
<lb n="0495a12"/>
<p id="pX40p0495a1201" rend="margin-left:2em">五結問。</p>
<lb n="0495a13"/>
<p id="pX40p0495a1301">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e2624"/>已<anchor xml:id="endd1e2624"/>說戒經序。今問諸大德。是中清淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0495a14"/>
<p id="pX40p0495a1401" rend="margin-left:1em">釋　諸大德乃通稱之詞。戒經序者。律攝云。經是
<lb n="0495a15"/>略詮義。欲明略陳戒相。詮其綱目。不廣釋故
(戒經乃二
<lb n="0495a16"/>百五十戒之總名)
。序者由緒也。謂說戒時。以此為先。能令
<lb n="0495a17"/>餘說得生起故。今問諸大德是中清淨否者。此總
<lb n="0495a18"/>結問二百五十學處中清淨也。</p>
<lb n="0495a19"/>
<p id="pX40p0495a1901" rend="margin-left:2em">六勸持。</p>
<lb n="0495a20"/>
<p id="pX40p0495a2001">諸大德。是中清淨默然。故是事如是持。</p>
<lb n="0495a21"/>
<p id="pX40p0495a2101" rend="margin-left:1em">釋　謂亦勸持二百五十事。既是三問默然。是二
<lb n="0495a22"/>百五十事清淨。當如是持。</p>
<lb n="0495a23"/>
<p id="pX40p0495a2301" rend="margin-left:2em">欲釋戒相。先明戒體。</p>
<lb n="0495a24"/>
<p id="pX40p0495a2401" rend="margin-left:1em">釋　言無作戒體者。戒體屬性。戒法屬修。從性起
<lb n="0495b01"/>修。修不離性。全修在性。謂正受戒時。即用第六意
<lb n="0495b02"/>識。然此意識具有五種。一定中獨頭意識。緣於定
<lb n="0495b03"/>境。二散位獨頭意識。緣受所引色。及徧計所起色。
<lb n="0495b04"/>諸法處色。如緣空花水月鏡像彩畵所生。並過去
<lb n="0495b05"/>未來諸塵。並法處所攝。三夢中獨頭意識。緣夢境。
<lb n="0495b06"/>四明了意識。依五根門。與前五識。同緣五塵。五亂
<lb n="0495b07"/>意識。是散亂意識。於五根中。狂亂而起。如患熱病。
<lb n="0495b08"/>青為黃見。非是眼識所緣故。受戒時唯用第二散
<lb n="0495b09"/>位獨頭意識。及徧行五心所作意觸受想思。五種
<lb n="0495b10"/>色法中第三受所引色。受即領受。引即引取。如受
<lb n="0495b11"/>諸戒品。戒是色法所受之戒。即是受所引色。又如
<lb n="0495b12"/>意識領納。色聲香味觸等法。乃至憶念過去曾所
<lb n="0495b13"/>見境界。皆名受所引色
(即無表色。雖無表對想實見故。名無表色也)
。謂
<lb n="0495b14"/>受戒時所起。防惡發善等色
(即第二散位。獨頭所緣之色法)
。表即
<lb n="0495b15"/>名作無表。即名無作。以有漏五蘊色身。互跪合掌。
<lb n="0495b16"/>名為身表。三說乞戒名為語表。十師現前亦名身
<lb n="0495b17"/>表。秉白羯磨亦名語表。憑師作法。獲得無漏五蘊
<lb n="0495b18"/>之戒身皆因上品心思業力用。感發戒體。白四羯
<lb n="0495b19"/>磨畢時便得。得斯體<anchor xml:id="begd1e2730"/>已<anchor xml:id="endd1e2730"/>。任運止惡。任運行善。即於
<lb n="0495b20"/>法界情非情邊。得無量戒色。而此無作須假色法。
<lb n="0495b21"/>以之為表見也。所以者何。葢戒雖非形礙之物。而
<lb n="0495b22"/>止持作犯亦必屬色法也。成論無作品云。無作屬
<lb n="0495b23"/>非色非心聚。古今律師咸同此說。實由心感得。借
<lb n="0495b24"/>色表成。一作之後不俟再作。故名無作也。</p>
<lb n="0495c01"/>
<p id="pX40p0495c0101" rend="margin-left:2em">
<anchor xml:id="begd1e2755"/>已<anchor xml:id="endd1e2755"/>釋戒體竟。次明篇聚差別。初明五篇。次明七
<lb n="0495c02"/>聚。</p>
<lb n="0495c03"/>
<p id="pX40p0495c0301" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0495c04"/>
<p id="pX40p0495c0401" rend="margin-left:1em">釋　一波羅夷。比丘有四。尼有八法配死。梵語波
<lb n="0495c05"/>羅夷。華言極惡。謂修行之人若犯此戒。道果無分。
<lb n="0495c06"/>死墮地獄。律云。如人斷頭。不可還活。若犯此戒。不
<lb n="0495c07"/>復成比丘。此罪極重。故以死配之。</p>
<lb n="0495c08"/>
<p id="pX40p0495c0801" rend="margin-left:1em">二僧殘。比丘十三法。尼有十七配流。毗尼母云。僧
<lb n="0495c09"/>殘者。如人為他所斫殘。有咽喉。故名為殘。葢言人
<lb n="0495c10"/>犯此罪。僧作法除。庶幾戒德可復。猶如斫殘咽喉
<lb n="0495c11"/>未斷。早救尚可。以由此罪稍輕於前故。以流配之。</p>
<lb n="0495c12"/>
<p id="pX40p0495c1201" rend="margin-left:1em">三波逸提。配徒僧有一百二十。分為二位。前三十
<lb n="0495c13"/>名捨墮。次九十名單墮。尼有二百零八法。亦分二
<lb n="0495c14"/>位。和捨墮有三十。次單墮有一百七十八法。以由
<lb n="0495c15"/>此罪輕於僧殘故。以徒配之。</p>
<lb n="0495c16"/>
<p id="pX40p0495c1601" rend="margin-left:1em">四提舍尼。配杖。比丘制四。尼制成八。梵語提舍尼。
<lb n="0495c17"/>華言向彼悔。從對境以立名。僧祗云。此罪應露也。
<lb n="0495c18"/>此罪輕於前前故。以杖罪配之。</p>
<lb n="0495c19"/>
<p id="pX40p0495c1901" rend="margin-left:1em">五突吉羅。配笞。僧有百法。尼亦等制。善見云。梵語
<lb n="0495c20"/>突吉羅。華言惡作。律云。式叉迦羅尼。華言應當學。
<lb n="0495c21"/>謂餘戒罪重易持。此戒難持易犯。常須念學。故不
<lb n="0495c22"/>列罪名。但言應當學。此又輕於前故。以笞罪配之。
<lb n="0495c23"/>是名五篇。</p>
<lb n="0495c24"/>
<p id="pX40p0495c2401" rend="margin-left:1em">次明七聚。</p>
<lb n="0496a01"/>
<p id="pX40p0496a0101" rend="margin-left:1em">釋　四波羅夷名第一聚。十三僧殘名第二聚。一
<lb n="0496a02"/>百二十波逸提名第三聚。四波羅提提舍尼為第
<lb n="0496a03"/>四聚。偷蘭遮為第五聚。眾學法在身為惡作名第
<lb n="0496a04"/>六聚。在口為惡說即第七聚也。</p>
<p id="pX40p0496a0413" type="inline" rend="margin-left:1em">二不定法因犯
<lb n="0496a05"/>事不定。不獨立篇聚之名。而攝入篇聚也。若與女
<lb n="0496a06"/>人可作婬處坐。行不淨行。即入波羅夷中。若與女
<lb n="0496a07"/>人麤惡語歎身索欲。屬僧殘法中。若與女人說法
<lb n="0496a08"/>過五六語屏處坐露地坐。入波逸提中。即通三篇
<lb n="0496a09"/>三聚也。</p>
<p id="pX40p0496a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">七滅諍法何篇所攝耶。准義推之。三五
<lb n="0496a10"/>當收。若諍事如法滅<anchor xml:id="begd1e2853"/>已<anchor xml:id="endd1e2853"/>。後更發起。波逸提。應歸第
<lb n="0496a11"/>三也。若以七法而滅四諍。應與不與不應與而與。
<lb n="0496a12"/>未善滅諍施法不相當。違越毗尼。犯突吉羅。第五
<lb n="0496a13"/>當攝也。</p>
<p id="pX40p0496a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">明篇聚竟。</p>
<lb n="0496a14"/>
<p id="pX40p0496a1401" rend="margin-left:2em">附釋偷蘭遮。</p>
<lb n="0496a15"/>
<p id="pX40p0496a1501" rend="margin-left:1em">善見律云。偷蘭名大遮。言障善道。後墮惡道。體是
<lb n="0496a16"/>鄙穢。從不善體。以立名者。由能成初二兩篇之罪
<lb n="0496a17"/>故也
(鄙穢是醜。從婬盜二戒出。不善是惡。從殺妄二戒出)
。</p>
<p id="pX40p0496a1723" type="inline" rend="margin-left:1em">明了論云。偷蘭
<lb n="0496a18"/>為粗。遮耶為過。粗有二種。一是重罪方便。二能斷
<lb n="0496a19"/>善根。過者不依佛所立戒。而行故言過也
(其中復有獨頭
<lb n="0496a20"/>方便。依事知之)
。</p>
<lb n="0496a21"/>
<lb n="0496a22"/>毗尼關要卷第一<lb n="0496b01"/>
<lb n="0496b02"/>
<lb n="0496b03"/>毗尼關要卷第二<lb n="0496b04"/>
<lb n="0496b05"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0496b06"/>
<p id="pX40p0496b0601" rend="margin-left:2em">二正釋戒相。有九。初四波羅夷至九七佛略教
<lb n="0496b07"/>誡經。</p>
<lb n="0496b08"/>
<p id="pX40p0496b0801" rend="margin-left:2em">初波羅夷。分四。初總標。二別列戒相。三結問。四
<lb n="0496b09"/>勸持。</p>
<lb n="0496b10"/>
<p id="pX40p0496b1001" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0496b11"/>
<p id="pX40p0496b1101">諸大德。是四波羅夷法半月半月說。戒經中來。</p>
<lb n="0496b12"/>
<p id="pX40p0496b1201" rend="margin-left:1em">釋　僧祇律云。波羅夷者。義當極惡。以三義釋之。
<lb n="0496b13"/>一者退沒。由犯此戒。道果無分。二者不共住。非但
<lb n="0496b14"/>失道果而<anchor xml:id="begd1e2946"/>已<anchor xml:id="endd1e2946"/>。不得於僧中羯磨說戒共住故。三者
<lb n="0496b15"/>墮落。非唯退沒道果不共住。捨此形命。墮大呌喚
<lb n="0496b16"/>地獄中受苦故。</p>
<p id="pX40p0496b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。波羅市迦者。是極惡義。
<lb n="0496b17"/>是他勝義。纔犯之時。被他梵行者所欺勝故。出家
<lb n="0496b18"/>近圓為除煩惱。今破禁戒。反被降伏。又能害善品
<lb n="0496b19"/>使消滅故。又復能生惡趣之罪。故名波羅市迦。又
<lb n="0496b20"/>被非法軍而來降伏。法王之子受敗於他。既失所
<lb n="0496b21"/>尊。故云非沙門非釋子
(出家。謂出煩惱家。入如來家。近圓者。圓謂涅槃。本為
<lb n="0496b22"/>親近涅槃。出家受比丘戒。故云近圓。又云具圓。亦名圓具。以此具戒。乃具涅槃正因。故名具圓圓具也。煩
<lb n="0496b23"/>惱即見修惑也)
。律云。犯波羅夷者。譬如有人截斷其頭。終
<lb n="0496b24"/>不能還活。斷多羅樹心。不復更生長。如針鼻缺。不
<lb n="0496c01"/>堪復用。如大石破為二分。終不可還合一處。比丘
<lb n="0496c02"/>亦如是。犯波羅夷罪。不復成比丘行
(多羅梵語。此翻岸形。直而
<lb n="0496c03"/>且高。葉可書經。此樹若斷其心。即便枯死。永不復生也)
。薩婆多論云。波羅夷
<lb n="0496c04"/>者。名墮不如意處。如二人共鬪。一勝一負。犯此戒
<lb n="0496c05"/>者。不聽懺悔。畢竟永墮負處。又如焦穀種。雖種良
<lb n="0496c06"/>田勤加溉灌。不生苗實。犯戒亦爾。雖勤加精進。終
<lb n="0496c07"/>不能生道果苗實。</p>
<p id="pX40p0496c0708" type="inline" rend="margin-left:1em">問曰。犯五篇戒。皆名墮落。何
<lb n="0496c08"/>故此獨得墮落之名耶。答餘篇戒中。當犯之時。亦
<lb n="0496c09"/>名墮落。但尋生悔心。作法懺悔。罪即消滅。不同此
<lb n="0496c10"/>篇纔犯之時不通懺悔。永墮之墮。故獨得其名也
<lb n="0496c11"/>半月半月說
(如前)
戒經中來
(謂所誦戒從戒經中來。顯非臆說也)
。</p>
<lb n="0496c12"/>
<p id="pX40p0496c1201" rend="margin-left:2em">二別列戒相。有四。初婬。二盜。三殺。四妄。</p>
<lb n="0496c13"/>
<p id="pX40p0496c1301" rend="margin-left:1em">問何此四他勝逆次而說。不如餘處殺盜婬妄耶。
<lb n="0496c14"/>答律攝云。先婬後殺。此依犯緣前後而說。</p>
<p id="pX40p0496c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">又復
<lb n="0496c15"/>煩惱最強盛者。在前而制。此四他勝。其相云何。謂
<lb n="0496c16"/>無厭離。不忍不證。然無厭離。最強盛者。立為初二。
<lb n="0496c17"/>一於婬欲。二於資財。不忍故行殺。不證故妄語。</p>
<lb n="0496c18"/>
<p id="pX40p0496c1801" rend="margin-left:1em">若以酌量人情。起婬多故。婬乃首制。又婬欲乃生
<lb n="0496c19"/>死之原。聲聞不起大悲。惟怖生死。故婬戒為先。殺
<lb n="0496c20"/>者慈悲之敵。大士不怖生死。大悲普度。故殺戒居
<lb n="0496c21"/>首。故不同餘處殺盜婬妄而說也。每戒釋文分為
<lb n="0496c22"/>九科
(或具或缺)
。初總釋大義。二緣起處。三起緣人。四所
<lb n="0496c23"/>立戒相。五解釋文義。六犯戒具緣。七定罪輕重。八
<lb n="0496c24"/>隨緣別開。九會詳經論。</p>
<lb n="0497a01"/>
<p id="pX40p0497a0101" rend="margin-left:1em">○第一婬戒</p>
<lb n="0497a02"/>
<p id="pX40p0497a0201" rend="margin-left:2em">初總釋。</p>
<lb n="0497a03"/>
<p id="pX40p0497a0301" rend="margin-left:1em">婬非梵行事。此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0497a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">梵
<lb n="0497a04"/>網經云。一切女人不得故婬等。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0497a0417" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0497a05"/>云。由癡故。因婬煩惱及婬事故。制斯學處
(准瑜伽言。學處
<lb n="0497a06"/>有七義。一自利處。二利他處。三真實義處。四威力處。五成熟有情處。六成熟自佛法處。七無上正等菩提
<lb n="0497a07"/>處。由尸羅不清淨。三昧不現前。以依定故。方得發慧。是故偏得學處之名。根本能生。故名為處。是處應學。
<lb n="0497a08"/>故名學處也)
此戒三緣合結。</p>
<lb n="0497a09"/>
<p id="pX40p0497a0901" rend="margin-left:2em">二緣起處。</p>
<lb n="0497a10"/>
<p id="pX40p0497a1001" rend="margin-left:1em">爾時佛在毗舍離
(名義集云。毗耶離亦名維耶離。鞞舍隸。吠舍離。此云廣嚴。西域
<lb n="0497a11"/>記云。吠舍離國。舊譌曰毗舍離。什師云。毗言稻。土之所宜也。離耶言廣嚴。其地平正莊嚴。淨名略疏云。此
<lb n="0497a12"/>云廣博嚴淨。其國寬平。名為廣博。城邑華麗。故名嚴淨。有師翻為好稻。出好粳糧。勝於餘國故也。有言好
<lb n="0497a13"/>道。國有道砥直。有言好道。其國人民好樂正道。自敦仁義。不須君主。五百長者。共行道法。率土人民。莫不
<lb n="0497a14"/>歸悅)
。</p>
<lb n="0497a15"/>
<p id="pX40p0497a1501" rend="margin-left:2em">三起緣人。</p>
<lb n="0497a16"/>
<p id="pX40p0497a1601" rend="margin-left:1em">時迦蘭陀村須提那子
(言迦蘭陀村者。善見律云。是山鼠之名也。時毗舍離
<lb n="0497a17"/>王入山。於樹下眠。有毒蛇欲出害王。於此樹下。有鼠來鳴令王覺。王感其恩。將邨中食供此山鼠。乃號此
<lb n="0497a18"/>邨。為迦蘭陀村。而此村中有一長者。居金錢四十萬億。王即賜於長者之號。由此邨故。所以立名。迦蘭陀
<lb n="0497a19"/>長者也。為長者財富無量。唯無子息。求請神祇。而生須提那。此云求得)
。於彼邨中。饒
<lb n="0497a20"/>財多寶。持信堅固。出家為道。時世穀貴。諸比丘乞
<lb n="0497a21"/>食難得。時須提那作是念。我今寧可將諸比丘詣
<lb n="0497a22"/>迦蘭陀邨乞食。諸比丘因我故。得大利養。得修梵
<lb n="0497a23"/>行。使我宗族快行布施。作諸福德。作是念<anchor xml:id="begd1e3148"/>已<anchor xml:id="endd1e3148"/>。即將
<lb n="0497a24"/>比丘詣迦蘭陀邨。母聞子歸。即往子所。語其子言。
<lb n="0497b01"/>可時捨道還家。何以故。汝父<anchor xml:id="begd1e3163"/>已<anchor xml:id="endd1e3163"/>死。我今單獨。恐家
<lb n="0497b02"/>財物入官。即答言。我今不能捨道習此非法。今甚
<lb n="0497b03"/>樂梵行。修無上道。母如是至三勸。其子再三不允。
<lb n="0497b04"/>乃令與婦安子。使種子不斷。子白母言。此事甚易。
<lb n="0497b05"/>我能為之。時佛未制戒前。不見欲過。便捉婦臂。將
<lb n="0497b06"/>至園中。三行不淨行。時園中有鬼命終。即處其胎。
<lb n="0497b07"/>九月生男。字為種子
(問何故三行不淨。又不停二。復不至四耶。答薩婆多論云。
<lb n="0497b08"/>為懷妊故。其母三反問。得子便止。如是至三。方得子故。三行不淨也)
時須提那行不
<lb n="0497b09"/>淨<anchor xml:id="begd1e3189"/>已<anchor xml:id="endd1e3189"/>來。常懷愁憂。同梵行者問知其故。往白世尊。</p>
<lb n="0497b10"/>
<p id="pX40p0497b1001" rend="margin-left:1em">爾時世尊以此因緣。集比丘僧。世尊知而問。知而
<lb n="0497b11"/>不問。時而問。時而不問。義合問。義不合不問。世尊
<lb n="0497b12"/>知時義合問。須提那。汝實與故二行不淨行耶。如
<lb n="0497b13"/>是世尊。我犯不淨行
(言故二者。梵語褒羅那地那。此云舊第二。以妻次於夫故。
<lb n="0497b14"/>名故二也)
。爾時世尊以無數方便。訶責須提那。汝所為
<lb n="0497b15"/>非。非威儀。非沙門
(什法師云。佛法及外道。凡出家者。皆名沙門。肇法師云。出家之
<lb n="0497b16"/>都名也。秦言義訓勤行。勤行取涅槃　阿含經云。捨離恩愛。出家修道。攝御諸根。不染外欲。慈心一切無
<lb n="0497b17"/>所傷害。遇樂不欣。逢苦不慼。能忍如地。故號沙門。後漢書郊祀志云。沙門漢言息心。削髮去家。絕情洗欲。
<lb n="0497b18"/>而歸於無為也　瑞應云。息心達本源。故號為沙門。文本為絕情洗欲出家。今反為不淨事。非沙門也)
。
<lb n="0497b19"/>非淨行。非隨順行
(謂非隨順涅槃之行)
。所不應為。汝須提那。
<lb n="0497b20"/>云何於此清淨法中。乃至愛盡涅槃。與故二行不
<lb n="0497b21"/>淨行耶
(言愛盡涅槃者。善見律云。由三界愛欲。眾生所以不得出離。為愛欲所纏縛故。盡即
<lb n="0497b22"/>滅也。愛盡者即涅槃也。又涅者不生。槃者不滅。謂不生不滅義)
。告諸比丘。寧以男
<lb n="0497b23"/>根著毒蛇口中。不持著女根中。何以故。不以此緣
<lb n="0497b24"/>墮於惡道。若犯女人。身壞命終。墮三惡道。何以故。
<lb n="0497c01"/>我無數方便說斷欲法
(謂如來訶欲不淨。教諸有情斷除欲愛。若欲愛乾枯。
<lb n="0497c02"/>則盡此殘質。不受後有矣)
。斷於欲想。滅欲念。除散欲熱
(薩婆多論云。欲
<lb n="0497c03"/>想者。身口不動心想女人。欲念者。於諸婬欲。非但不動身口心念。亦當絕止也。欲熱者。二身交會。欲火熾
<lb n="0497c04"/>然。故云欲熱也)
。我說欲如火
(不觸則<anchor xml:id="begd1e3260"/>已<anchor xml:id="endd1e3260"/>。觸則焦爛)
。如把草炬
(安得不燒身也)
。
<lb n="0497c05"/>亦如樹果
(熟時即墮。犯婬亦爾。五陰熟時墮三惡趣)
。又如假借。猶如枯
<lb n="0497c06"/>骨。亦如段肉
(謂男女形質。假借四大和合而成。本是幻化。非實枯骨。及段肉者。謂皮肉
<lb n="0497c07"/>包骨。而成人相。一朝散壞。皮肉脫落。白骨相現。如此不淨。何得染欲)
。如夢所見
(謂如夢中
<lb n="0497c08"/>所見之事。不應生喜而妄生喜心。不應生嗔怖而妄生嗔怖。今婬欲亦復如是。不應生染而妄生染着)
。
<lb n="0497c09"/>如履鋒刃
(豈無傷身之患)
。如新瓦器盛水著於日中
(日及新瓦
<lb n="0497c10"/>器。能消於水。婬欲亦爾。能消滅一切善法)
。如毒蛇頭。如轉輪刀。如在尖
<lb n="0497c11"/>標。如利戟刺
(如毒蛇頭轉輪刀者。此物不可觸。觸則能害身命。婬欲亦爾。能害法身慧
<lb n="0497c12"/>命。尖標戟<anchor xml:id="begd1e3305"/>刺<anchor xml:id="endd1e3305"/>者。苦痛厭患。婬欲亦然。深可患厭也)
甚可穢惡。佛無數方便
<lb n="0497c13"/>訶責<anchor xml:id="begd1e3315"/>已<anchor xml:id="endd1e3315"/>。告諸比丘。自今<anchor xml:id="begd1e3321"/>已<anchor xml:id="endd1e3321"/>去。與比丘結戒
(薩婆多論云。問
<lb n="0497c14"/>一切善法不言結。何故但言結戒。答戒是萬善之本。但言結戒。即一切結也)
。</p>
<lb n="0497c15"/>
<p id="pX40p0497c1501" rend="margin-left:1em">集十句義。一攝取於僧。二令僧歡喜。三令僧安樂。
<lb n="0497c16"/>四未信者令信。五<anchor xml:id="begd1e3338"/>已<anchor xml:id="endd1e3338"/>信者令增長。六難調者令調
<lb n="0497c17"/>順。七慚愧者得安樂。八斷現在有漏。九斷未來有
<lb n="0497c18"/>漏。十正法得久住。</p>
<lb n="0497c19"/>
<p id="pX40p0497c1901" rend="margin-left:3em">
(二百五十戒中皆集此十句義結戒。以下更不重出)
。</p>
<lb n="0497c20"/>
<p id="pX40p0497c2001" rend="margin-left:1em">一攝取於僧
(謂如來制諸學處。威儀細行。清淨護持。令居家男女見之。不生譏謗。譏謗
<lb n="0497c21"/>不興。自然發心。發心即受化。受化即攝歸僧寶也)
。</p>
<lb n="0497c22"/>
<p id="pX40p0497c2201" rend="margin-left:1em">二令僧歡喜
(謂如來制戒。令諸比丘住於戒中。蕩滌凡情。善法日茂。六和無違。極善安
<lb n="0497c23"/>住。故云令僧歡喜)
。</p>
<lb n="0497c24"/>
<p id="pX40p0497c2401" rend="margin-left:1em">三令僧安樂
(如來示諸比丘。此作不得罪。此作得罪。一切惡法制止令斷。不令比丘造
<lb n="0498a01"/>作諸惡。而示行善道。勿令有惡趣之怖。今世後世令得安樂。故曰令僧安樂)
。</p>
<lb n="0498a02"/>
<p id="pX40p0498a0201" rend="margin-left:1em">四未信者令信
(因制戒故。比丘戒律慎持。威儀清淨。若未信心。見之生信。而作是言。
<lb n="0498a03"/>沙門釋子勤心精進。戒行威儀皆悉具足。見如是<anchor xml:id="begd1e3393"/>已<anchor xml:id="endd1e3393"/>而生信心。故云未信者令信)
。</p>
<lb n="0498a04"/>
<p id="pX40p0498a0401" rend="margin-left:1em">五<anchor xml:id="begd1e3404"/>已<anchor xml:id="endd1e3404"/>信者令增長
(謂持信堅固出家者。隨諸禁戒如說而行。世人見聞。淨信重增。
<lb n="0498a05"/>甚為恭敬。是名<anchor xml:id="begd1e3414"/>已<anchor xml:id="endd1e3414"/>信增長)
。</p>
<lb n="0498a06"/>
<p id="pX40p0498a0601" rend="margin-left:1em">六難調者令調順
(謂不慙愧者。作不善法。不生羞耻。佛制戒<anchor xml:id="begd1e3431"/>已<anchor xml:id="endd1e3431"/>。若有犯者。眾僧以
<lb n="0498a07"/>毗尼法治。令彼更不敢作。是名難調能調)
。</p>
<lb n="0498a08"/>
<p id="pX40p0498a0801" rend="margin-left:1em">七慚愧者得安樂
(謂佛制戒<anchor xml:id="begd1e3446"/>已<anchor xml:id="endd1e3446"/>。令不慙愧比丘不得入眾羯磨說戒。不得觸嬈如
<lb n="0498a09"/>法比丘。故令慚愧者得安樂住也)
。</p>
<lb n="0498a10"/>
<p id="pX40p0498a1001" rend="margin-left:1em">八斷現在有漏
(謂諸有情三毒不制。放縱六根。於非情境上有漏事興。如來依事制
<lb n="0498a11"/>戒。斷除有漏。無令興起。是名斷現在有漏)
。</p>
<lb n="0498a12"/>
<p id="pX40p0498a1201" rend="margin-left:1em">九斷未來有漏
(謂諸異生不斷五情。而行惡法。後身墮地獄中。受種種苦毒。非直一
<lb n="0498a13"/>受而<anchor xml:id="begd1e3475"/>已<anchor xml:id="endd1e3475"/>。輪轉在中。無央數劫。如來為說此戒。依戒而修。令證道果。不受後有之身。故云斷未來有漏)
。</p>
<lb n="0498a14"/>
<p id="pX40p0498a1401" rend="margin-left:1em">十正法得久住
(善見律云。正法有三。一者學正法久住。二者信受正法久住。三者得
<lb n="0498a15"/>道正法久住。何謂學正法久住。謂學三藏。一切久住佛所說法。是名正法。於三藏中。十二頭陀威儀細行
<lb n="0498a16"/>禪定三昧。是名信受正法久住。四沙門果及涅槃。是名得道正法久住。如來結戒。故令比丘隨順戒學。因
<lb n="0498a17"/>學戒故正心持律。因持律故得入禪定。因禪定故而得道果正法久住。故學為初也)
。</p>
<lb n="0498a18"/>
<p id="pX40p0498a1801" rend="margin-left:1em">欲說戒者。當如是說。若比丘犯不淨行。行婬欲法。
<lb n="0498a19"/>是比丘波羅夷。不共住。如是世尊。與諸比丘結戒。
<lb n="0498a20"/>時有䟦闍子比丘。愁憂不樂梵行。即還家。共故二
<lb n="0498a21"/>行不淨行。彼作是念。將不犯波羅夷耶。當云何。即
<lb n="0498a22"/>便語諸同學。善哉長老。為我以此事白佛。隨佛所
<lb n="0498a23"/>教。我當奉行。時諸比丘白佛。佛言癡人。犯波羅夷。
<lb n="0498a24"/>不共住
(薩婆多論云。佛訶是愚癡人者。佛大慈大悲。兼無惡口。云何言愚癡人。答曰。佛是稱
<lb n="0498b01"/>實之語。非是惡口。此具縛煩惱眾生。具足愚癡故。二慈悲心故訶責折伏。如今和尚阿闍黎教誡弟子故。
<lb n="0498b02"/>稱言癡人。非是惡口)
。若有餘人。不樂淨行。聽捨戒還家。若復
<lb n="0498b03"/>欲出家修梵行。應度令出家受大戒。乃更結不還
<lb n="0498b04"/>戒戒羸不自悔之語
(此第二結戒也)
。時有一乞食比丘。依
<lb n="0498b05"/>林中住
(薩婆多論云。林中住者。以在眾中多事多惱。妨修善法故。若以智慧偏多。以在眾中。
<lb n="0498b06"/>多聞多見。多論多語。雖生智慧。少於禪定。宜在靜處以修其心。若定多者。則宜在眾廣求知見。以此義故。
<lb n="0498b07"/>在林中住)
。有一雌獼猴。先在彼林中。時乞食比丘到邨
<lb n="0498b08"/>乞食。還在林中食。食<anchor xml:id="begd1e3544"/>已<anchor xml:id="endd1e3544"/>。餘食與此獼猴。如是漸漸
<lb n="0498b09"/>調順。逐比丘後行。乃至手捉不去。此比丘即捉獼
<lb n="0498b10"/>猴。共行不淨。時有眾多比丘。案行住處。至彼林中。
<lb n="0498b11"/>時彼獼猴在比丘前。現其婬相。時諸比丘作是念。
<lb n="0498b12"/>將無餘比丘作此不淨行耶。屏處伺之。見<anchor xml:id="begd1e3559"/>已<anchor xml:id="endd1e3559"/>。即來
<lb n="0498b13"/>語言。如來不制言。比丘不得行不淨行耶。報言。如
<lb n="0498b14"/>來所制男女。不制畜生。諸比丘往白佛。佛以無數
<lb n="0498b15"/>方便訶責<anchor xml:id="begd1e3572"/>已<anchor xml:id="endd1e3572"/>。初入波羅夷。自今<anchor xml:id="begd1e3578"/>已<anchor xml:id="endd1e3578"/>去。當如是說戒。</p>
<lb n="0498b16"/>
<p id="pX40p0498b1601" rend="margin-left:2em">四所立戒相。</p>
<lb n="0498b17"/>
<p id="pX40p0498b1701">若比丘共比丘同戒。若不還戒。戒羸不自悔。犯不淨
<lb n="0498b18"/>行。乃至共畜生。是比丘波羅夷。不共住。</p>
<lb n="0498b19"/>
<p id="pX40p0498b1901" rend="margin-left:1em">釋義　若比丘者。有八種比丘。一名字比丘
(謂如世間
<lb n="0498b20"/>人為欲呼召男女時。遂立名字。喚作比丘。又如檀越來請比丘。沙彌雖未受大戒。亦入比丘之數。是名字
<lb n="0498b21"/>比丘也)
。二相似比丘
(謂如外道白衣。自剃鬚髮。着袈裟。無師僧受具。形貌相似比丘。
<lb n="0498b22"/>而實非比丘。故名相似比丘也)
。三自稱比丘
(如長老阿難夜行見一犯戒比丘。而問咄
<lb n="0498b23"/>汝為是誰。犯戒比丘應言。我是比丘。又如賊住之人。非是比丘。而自稱言我是比丘)
。四善來
<lb n="0498b24"/>比丘
(謂如來觀其根性成熟堪可化度。欲求出家。佛便呼言善來比丘。於我法中。快自娛樂。可
<lb n="0498c01"/>修梵行。得盡苦源。佛語未竟。鬚髮自落。袈裟在身。鉢盂在手。如百臘老比丘)
。五乞求比
<lb n="0498c02"/>丘
(謂不受請食盡形。乞食資身。遠離。邪命。故云乞求比丘)
。六着割截衣比丘
<lb n="0498c03"/>
(謂衣。價直百千萬。比丘得<anchor xml:id="begd1e3643"/>已<anchor xml:id="endd1e3643"/>。便割截而着。壞衣價直。以針線<anchor xml:id="begd1e3651"/>刺<anchor xml:id="endd1e3651"/>衲。毀其細輭。遂成粗衣。而以樹皮壞其本
<lb n="0498c04"/>色。便是故衣。能着割截衣者。是名着割截衣比丘)
。七破結使比丘
(結使者即見思
<lb n="0498c05"/>煩惱。先明見惑。後明思惑。頌云。苦具一切集滅七身邊見取三使無　道諦雙除身邊二　上不行嗔
<lb n="0498c06"/>八十八　謂分別我執所惑者。總有十種。謂五鈍使五利使。鈍者即遲鈍也。謂此五種妄惑由推身見等。
<lb n="0498c07"/>五種利使而生。對利說鈍。故名鈍使。謂貪嗔癡慢疑　五利使者。利即快利之義。謂此五種妄惑動念即
<lb n="0498c08"/>生。造次恒有也。謂身見邊見邪見見取戒禁取　今斷惑不出四諦。所謂苦集滅道。令知苦斷集慕滅修
<lb n="0498c09"/>道。謂所取之惑。有障諦有不障諦。於四諦之中。有全具有不全具。云苦具一切者。謂苦諦下十使全具。集
<lb n="0498c10"/>滅二諦各具七使。除去身邊二見與戒取。故云三使無也。道諦止具八使。除去身邊二見也。此約欲界四
<lb n="0498c11"/>諦。共具三十二使。上界不行嗔者。謂色界無色界禪定力勝。所以嗔使不行。故於四諦之中。各除一嗔。謂
<lb n="0498c12"/>苦下具九。集滅二諦具六。道諦惟七。是知上色界止有二十八使。無色界亦爾。三界共有八十八品。故云
<lb n="0498c13"/>八十八使也。斷此惑<anchor xml:id="begd1e3688"/>已<anchor xml:id="endd1e3688"/>。即證初果　次明俱生我執。細而難斷。故起修道方除也　思惑者有四。謂貪嗔
<lb n="0498c14"/>癡慢。欲界四惑全具。上二界各除一嗔故。色界有三。貪癡慢。無色界亦爾。總名十諦思惟也。若將前八十
<lb n="0498c15"/>八品見惑合說者。名九十八使也。又思惑難斷。故潤七生。今三界分為九地。欲界一地名為五趣雜居地
<lb n="0498c16"/>　色界四地。初禪離生喜樂地。二禪定生喜樂地。三禪離喜妙樂地。四禪捨念清淨地　無色界四地者。
<lb n="0498c17"/>一空無邊處地。二識無邊處地。三無所有處地。四非非想處地。故云三界九地也　又此思惑分為八十
<lb n="0498c18"/>一品。一地之中而有九品。共為八十一品也。謂初果人<anchor xml:id="begd1e3705"/>已<anchor xml:id="endd1e3705"/>斷八十八使見惑。復起修道位。方斷欲界九品
<lb n="0498c19"/>思惑。所以最強難斷者。以欲界五欲心強盛故。潤七生也。謂上上品獨潤二生。二生天上。二反人間。上中
<lb n="0498c20"/>品上下品共潤二生方斷。中上品獨潤一生。中中品中下品共潤一生。斷此六品。方證二果。名為一來果。
<lb n="0498c21"/>猶一來生。惑未斷故。下上品獨潤半生。下中品下下品共潤半生。如是合潤一生。此謂欲界九品思惑斷
<lb n="0498c22"/>盡。方證三果。名曰不還果。住五不還天。不來人間受生也。<anchor xml:id="begd1e3720"/>已<anchor xml:id="endd1e3720"/>破欲界思惑盡故。餘有上二界七十二品殘
<lb n="0498c23"/>思。以三果聖人修滅盡定時。定力增勝。稍易斷故。若斷盡此惑。即出三界。名曰阿羅漢。此云無生。永不來
<lb n="0498c24"/>三界受分段生死也　言分段者。分即分限。段即形段。謂三界果報。壽有長短分限。身有大小形段。皆不
<lb n="0499a01"/>免於生死。是名為分段生死　<anchor xml:id="begd1e3735"/>已<anchor xml:id="endd1e3735"/>上二惑。八十八使名曰見惑。謂見一切住地　言一切者。通三界見惑
<lb n="0499a02"/>也　上客下塵　謂見思等惑。皆由眾生不了外塵之境。種種妄想而生。若以智慧觀察。惑體本空。則法
<lb n="0499a03"/>性理顯。惑亦何有。故經云。不住名客。是名客義。二塵者。謂微細之惑而能染汙清淨真性。譬如牖隙光流。
<lb n="0499a04"/>諸塵相現。亦能亂於虗空之性。若智慧發明。了惑本無。則理現前。塵亦何有。經云。澄寂名空。搖動名塵。是
<lb n="0499a05"/>名塵義　三界思惑者。欲界九品名曰欲愛住地。色界三十六品名曰色愛住地。無色界三十六品名曰
<lb n="0499a06"/>有愛住地。總名四住地煩惱。感三界分段生死之果。若能三界果喪。四住因亡。則證有餘涅槃。此二乘人
<lb n="0499a07"/>極果也。名破結使比丘)
。八受大戒白四羯磨如法成就得處
<lb n="0499a08"/>所比丘。是中比丘。若受大戒。白四羯磨。如法成就
<lb n="0499a09"/>得處所。住比丘法中。是名比丘義
(是中取最後義)
。共比丘
<lb n="0499a10"/>者。如餘比丘。受大戒。白四羯磨。如法成就得處所。
<lb n="0499a11"/>住比丘法中。是名共比丘義。云何名為同戒。我為
<lb n="0499a12"/>諸弟子結戒<anchor xml:id="begd1e3772"/>已<anchor xml:id="endd1e3772"/>。寧死不犯。是中共餘比丘一戒
(謂戒
<lb n="0499a13"/>體無二故)
同戒
(謂戒相無別故)
等戒
(謂百臘老比丘及新受戒比丘。所行戒行俱等。更無
<lb n="0499a14"/>有異故)
。是名同戒。云何名為不捨戒
(捨即還也)
。顛狂捨戒。
<lb n="0499a15"/>心亂捨戒。痛惱捨戒。啞捨戒。聾捨戒。瘂聾捨戒。顛
<lb n="0499a16"/>狂心亂痛惱瘂聾人前捨戒。中國人邊地人前捨
<lb n="0499a17"/>戒。邊地人中國人前捨戒。不靜靜想捨戒。靜作不
<lb n="0499a18"/>靜想捨戒。戲笑捨戒。若天。若龍。若夜叉。若餓鬼。若
<lb n="0499a19"/>睡眠人。若死人。若無知人。若自不語。若語前人不
<lb n="0499a20"/>解。如是等不名捨戒。</p>
<p id="pX40p0499a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">云何名捨戒。若比丘不樂
<lb n="0499a21"/>梵行。欲得還家。厭比丘法。常懷慚愧。貪樂在家。貪
<lb n="0499a22"/>樂優婆塞法。或念沙彌法。或樂外道法。或樂外道
<lb n="0499a23"/>弟子法。或樂非沙門非釋子法。便作如是語。我捨
<lb n="0499a24"/>佛。捨法。捨比丘僧。捨和尚。捨同和尚。捨阿闍黎。捨
<lb n="0499b01"/>同阿闍黎
(同和尚者。謂同和尚一輩。或戒臘同等。或同師秉戒。阿闍黎亦爾)
。捨諸
<lb n="0499b02"/>梵行。捨戒。捨律。捨學事。受居家法。我作淨人。我作
<lb n="0499b03"/>優婆塞。我作沙彌。我作外道。及作外道弟子。我作
<lb n="0499b04"/>非沙門非釋子。如是說而了了者。是名捨戒
(根本律云。
<lb n="0499b05"/>如有苾芻情懷顧戀。欲希還俗。於沙門道。無愛樂心。為沙門苦。羞慚厭背。詣苾芻所。如是言　具壽存念。
<lb n="0499b06"/>我某甲今捨學處　薩婆多論云。若捨戒時。都無出家人。若得白衣。不問佛弟子。非佛弟子。但使言音相
<lb n="0499b07"/>聞解。人情去就。亦得捨戒。一說便捨。不須三說　問曰。受戒時須三師七僧。捨戒何故一人便捨。答曰。求
<lb n="0499b08"/>增上法故。則須多緣多力。捨戒如從高墜下。故不須多也。又云。受戒時如得財寶。捨戒時如失財寶。又如
<lb n="0499b09"/>入海採寶。無數方便。然後得之。及其失時。盜賊水火須臾散滅。捨戒亦爾)
。戒羸不自悔
<lb n="0499b10"/>者
(謂持戒心劣。非法心盛。故云羸也。不自悔者。不自悔改)
。或有戒羸不捨戒。
<lb n="0499b11"/>或戒羸而捨戒。何者戒羸不捨戒。若比丘愁憂不
<lb n="0499b12"/>樂梵行。欲得還家。厭比丘法。常懷慚愧。意樂在家。
<lb n="0499b13"/>乃至樂作非沙門非釋子法。便作是言。我念父母
<lb n="0499b14"/>兄弟姊妹婦兒邨落城邑田園浴池。我欲捨佛法
<lb n="0499b15"/>僧乃至學事。欲受持家業乃至非沙門非釋子。是
<lb n="0499b16"/>謂戒羸不捨戒。</p>
<p id="pX40p0499b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">何者戒羸而捨戒。若作如是思
<lb n="0499b17"/>惟。我欲捨戒。便捨戒。是謂戒羸而捨戒。</p>
<p id="pX40p0499b1716" type="inline" rend="margin-left:1em">犯不淨
<lb n="0499b18"/>行者。是婬欲法
(律攝云。行謂聖道。淨謂涅槃。由八聖道。方能證會。作不淨行。正違彼
<lb n="0499b19"/>故)
。乃至共畜生者
(薩婆多論云。畜生於六道中是邊鄙。故云下至畜生。既下至畜
<lb n="0499b20"/>生。凡可婬處。一切盡結也)
。是比丘波羅夷。不共住
(是比丘指犯罪者言)
。不
<lb n="0499b21"/>共住者。有二。同一羯磨。同一說戒。不得於是二事
<lb n="0499b22"/>中住。是名不共住。</p>
<lb n="0499b23"/>
<p id="pX40p0499b2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。若緣有缺。罪結
<lb n="0499b24"/>方便。一有欲心受樂。二堪行婬境。三要根全。四入
<lb n="0499c01"/>過限。復有五因緣。而犯諸罪。一無知故
(無所知識)
。二放
<lb n="0499c02"/>逸故
(放蕩縱逸不檢三業)
。三煩惱熾盛故
(以貪嗔癡煩惱增盛不能制伏)
。四
<lb n="0499c03"/>不尊敬教故。五無慚愧故。以無慚愧故。不尊敬受
<lb n="0499c04"/>持如來所制清淨禁戒。或可五義相躡而起。由無
<lb n="0499c05"/>知故放逸。放逸故煩惱盛。煩惱盛故不尊敬教。不
<lb n="0499c06"/>尊敬教故無慚愧也。</p>
<p id="pX40p0499c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若長老聞此不淨
<lb n="0499c07"/>行。慎勿驚怪。何以故。如來憐愍我輩。為結戒故。說
<lb n="0499c08"/>此惡言。若不說者。云何得知波羅夷偷蘭遮突吉
<lb n="0499c09"/>羅。若法師為人講聽者。慎勿露齒笑。若有笑者驅
<lb n="0499c10"/>出。何以故。佛憐愍眾生。金口所說。汝等應生慚愧
<lb n="0499c11"/>心而聽。何以笑。</p>
<lb n="0499c12"/>
<p id="pX40p0499c1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。三種行不淨行。波羅夷。人。非人。
<lb n="0499c13"/>畜生。</p>
<p id="pX40p0499c1303" type="inline" rend="margin-left:1em">復有五種。行不淨行。波羅夷。人婦。童女。二
<lb n="0499c14"/>形。黃門。男子。</p>
<p id="pX40p0499c1406" type="inline" rend="margin-left:1em">於三種婦。行不淨行。波羅夷。人婦。
<lb n="0499c15"/>非人婦。畜生婦。</p>
<p id="pX40p0499c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">如是三種童女。</p>
<p id="pX40p0499c1513" type="inline" rend="margin-left:1em">三種二形。</p>
<lb n="0499c16"/>
<p id="pX40p0499c1601" rend="margin-left:1em">三種不能男。</p>
<p id="pX40p0499c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">三種男子。</p>
<p id="pX40p0499c1610" type="inline" rend="margin-left:1em">犯人婦。三處波羅夷。
<lb n="0499c17"/>大便道。小便道。及口。</p>
<p id="pX40p0499c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">非人婦。畜生。婦人。童女。非
<lb n="0499c18"/>人童女。畜生童女。人二形。非人二形。畜生二形。三
<lb n="0499c19"/>處亦如是。</p>
<p id="pX40p0499c1905" type="inline" rend="margin-left:1em">人黃門二處行不淨行。波羅夷。大便
<lb n="0499c20"/>道。及口。</p>
<p id="pX40p0499c2004" type="inline" rend="margin-left:1em">非人黃門。畜生黃門。亦如是。</p>
<p id="pX40p0499c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">人男。非
<lb n="0499c21"/>人男。畜生男。亦如是。</p>
<p id="pX40p0499c2109" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘有婬心。向人婦女大
<lb n="0499c22"/>便道小便道及口。若初入。波羅夷。不入不犯。有隔
<lb n="0499c23"/>有隔
(謂男女二根俱有衣隔)
。有隔無隔
(謂女根有衣隔男根無衣隔)
。無隔
<lb n="0499c24"/>有隔
(女根無衣隔男根有衣隔)
。無隔無隔
(男女二根俱無衣隔)
波羅夷。乃
<lb n="0500a01"/>至畜生亦如是。</p>
<p id="pX40p0500a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘婬意向睡眠婦女。若死
<lb n="0500a02"/>形未壞。大便道小便道。及口亦如是。</p>
<p id="pX40p0500a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘為
<lb n="0500a03"/>怨家。將至人婦女所。強持男根。令入三處。始入覺
<lb n="0500a04"/>樂。入<anchor xml:id="begd1e4019"/>已<anchor xml:id="endd1e4019"/>樂。出時樂。波羅夷。於三時中。隨有一時受
<lb n="0500a05"/>樂。皆波羅夷。乃至男子亦如是。</p>
<p id="pX40p0500a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">若怨家強捉比
<lb n="0500a06"/>丘。大便道中行不淨行。若初入時。入<anchor xml:id="begd1e4031"/>已<anchor xml:id="endd1e4031"/>出時。於三
<lb n="0500a07"/>時中。隨有一時受樂。皆波羅夷
(僧祗律云。受樂者。如饑得食。如渴得
<lb n="0500a08"/>飲。不受樂者。譬如好淨之人。以種種死屍。繫其頸上。又如破癰熱鐵燒身。不受樂者。亦復如是)
。從
<lb n="0500a09"/>道入道。從道入非道。從非道入道
(從道入道者。謂二道合。或從小
<lb n="0500a10"/>便道入。從大便道出。或從大便道入。小便道出。從道入非道者。始從大小便道入。從瘡穴中出。謂瘡穴與
<lb n="0500a11"/>二道連合也。從非道入道者。先從瘡穴而入。後從二道中出)
。若齊限入。若盡入。
<lb n="0500a12"/>若語。若不語。皆波羅夷
(齊限者。謂作齊限不盡入也。語者告知也。不語者不
<lb n="0500a13"/>告彼人知。如眠等人)
。若比丘。方便求欲行不淨行。成波羅夷。
<lb n="0500a14"/>不成偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘教比丘行不淨行。彼比丘
<lb n="0500a15"/>若作教者。偷蘭遮。若不作教者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0500a1516" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0500a16"/>教比丘行不淨行。若比丘作。尼偷蘭遮。不作尼突
<lb n="0500a17"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0500a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘比丘尼。餘眾相教行不淨行。作不
<lb n="0500a18"/>作盡突吉羅
(餘眾者小三眾)
。若死屍半壞行不淨行。入便
<lb n="0500a19"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a1904" type="inline" rend="margin-left:1em">若多分壞。</p>
<p id="pX40p0500a1908" type="inline" rend="margin-left:1em">若一切壞。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a1915" type="inline" rend="margin-left:1em">若骨
<lb n="0500a20"/>間行不淨行。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">若穿地作孔。摶泥作孔。若
<lb n="0500a21"/>君持口中犯。偷蘭遮
(謂作大小便道想行婬。偷蘭遮。若不作道想。僧殘)
。若
<lb n="0500a22"/>道作道想。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0500a2208" type="inline" rend="margin-left:1em">道疑。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0500a2213" type="inline" rend="margin-left:1em">道非道想。波
<lb n="0500a23"/>羅夷。</p>
<p id="pX40p0500a2303" type="inline" rend="margin-left:1em">非道道想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">非道疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500a2316" type="inline" rend="margin-left:1em">僧
<lb n="0500a24"/>祗律云。若比丘以染汙心。欲看女人。得越毗尼心
<lb n="0500b01"/>悔
(即責心突吉羅)
。若眼見。若聞聲。犯越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0500b0119" type="inline" rend="margin-left:1em">相觸得。
<lb n="0500b02"/>偷蘭遮。乃至入如胡麻。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0500b0213" type="inline" rend="margin-left:1em">若身大雖入不
<lb n="0500b03"/>觸其邊者。得偷蘭遮
(謂身根大)
。若女人裂為二分。就二
<lb n="0500b04"/>分行婬者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500b0408" type="inline" rend="margin-left:1em">繫令合行婬者。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0500b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0500b05"/>婆多論云。欲作重婬。若起還坐。輕偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0500b0517" type="inline" rend="margin-left:1em">發足
<lb n="0500b06"/>趣女人。未捉<anchor xml:id="begd1e4145"/>已<anchor xml:id="endd1e4145"/>還。及捉<anchor xml:id="begd1e4151"/>已<anchor xml:id="endd1e4151"/>失精。乃至共相嗚抱。輕
<lb n="0500b07"/>偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b0703" type="inline" rend="margin-left:1em">男形垂入女形<anchor xml:id="begd1e4161"/>已<anchor xml:id="endd1e4161"/>來。未失精。亦輕偷蘭。</p>
<lb n="0500b08"/>
<p id="pX40p0500b0801" rend="margin-left:1em">若失精。重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">若男形觸女形。及半珠<anchor xml:id="begd1e4173"/>已<anchor xml:id="endd1e4173"/>還不
<lb n="0500b09"/>問失精不失精。盡重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">若生女死女三處行
<lb n="0500b10"/>婬。若壞墮蟲食。於中行婬。俱得重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b1016" type="inline" rend="margin-left:1em">若生女
<lb n="0500b11"/>死女非處行婬。腋下股間行婬。得重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b1117" type="inline" rend="margin-left:1em">若發
<lb n="0500b12"/>足向死人女非人女畜生女二根。欲作重婬。得罪
<lb n="0500b13"/>如前。</p>
<p id="pX40p0500b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">發足向人男非人男畜生男黃門。欲作重
<lb n="0500b14"/>婬。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0500b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">若先正為女人上出精而<anchor xml:id="begd1e4201"/>已<anchor xml:id="endd1e4201"/>。除三
<lb n="0500b15"/>瘡門。一切身分處精出。僧殘。</p>
<p id="pX40p0500b1512" type="inline" rend="margin-left:1em">若先為摩捉嗚抱
<lb n="0500b16"/>而<anchor xml:id="begd1e4214"/>已<anchor xml:id="endd1e4214"/>。若摩若捉。盡僧殘。</p>
<p id="pX40p0500b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">若欲女人身上出精。手
<lb n="0500b17"/>
<anchor xml:id="begd1e4223"/>已<anchor xml:id="endd1e4223"/>摩捉。精未出。便止四人。偷蘭。</p>
<p id="pX40p0500b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波羅夷。
<lb n="0500b18"/>式叉摩那沙彌沙彌尼突吉羅滅擯。是謂為犯。</p>
<lb n="0500b19"/>
<p id="pX40p0500b1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若睡眠無所覺知。不受樂。一切無
<lb n="0500b20"/>有婬意。不犯。</p>
<p id="pX40p0500b2006" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。佛在舍衛國。有比丘住
<lb n="0500b21"/>阿蘭若處。晝日眠時。有取薪女人。於比丘上行婬
<lb n="0500b22"/>
<anchor xml:id="begd1e4244"/>已<anchor xml:id="endd1e4244"/>。去比丘不遠而住。比丘覺<anchor xml:id="begd1e4250"/>已<anchor xml:id="endd1e4250"/>。見身不淨汙。念言。
<lb n="0500b23"/>此女必於我身上行婬。生疑問佛。佛言。汝覺不。答
<lb n="0500b24"/>言。我不覺。佛言。不犯。比丘不應如是處晝眠。</p>
<p id="pX40p0500b2418" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0500c01"/>犯者。最初未制戒。癡狂心亂。痛惱所纏。</p>
<p id="pX40p0500c0116" type="inline" rend="margin-left:1em">
(善見律云。初者於行
<lb n="0500c02"/>婬中之初。如須提那子。不犯波羅夷。餘者犯)
。</p>
<p id="pX40p0500c0218" type="inline" rend="margin-left:1em">
(十誦律云。有五相名狂人。即癡狂也。親里死盡故狂。財物
<lb n="0500c03"/>失盡故狂。田業人民失盡故狂。或四大錯亂故狂。或先世業報故狂。若雖有如是狂病。自知我是比丘作
<lb n="0500c04"/>婬欲。得波羅夷)
。</p>
<p id="pX40p0500c0407" type="inline" rend="margin-left:1em">
(有五種因緣。令心散亂。為非人所打。故心散亂。或非人令心散亂。或非人食心精氣。故
<lb n="0500c05"/>心散亂。或四大錯。故心散亂。或先世業報。故心散亂。若雖有如是散亂。自知是比丘作婬欲。犯波羅夷
<lb n="0500c06"/>有五種病壞心。或風發故病壞心。或熱發故病壞心。或冷發故病壞心。或三種俱發故病壞心。或時節氣
<lb n="0500c07"/>發故病壞心。雖有如是病壞心。若自覺是比丘作婬欲。得波羅夷。若不自知不犯　病壞心。即痛惱所纏)
。</p>
<lb n="0500c08"/>
<p id="pX40p0500c0801" rend="margin-left:1em">
(又云。若此顛狂。失本心故。見火而捉。如金無異。見糞而捉。如旃檀無異。如是顛狂犯戒無罪)
。</p>
<lb n="0500c09"/>
<p id="pX40p0500c0901" rend="margin-left:1em">會詳　楞嚴經云。若諸世界六道眾生。其心不婬。
<lb n="0500c10"/>則不隨其生死相續。汝修三昧。本出塵勞。婬心不
<lb n="0500c11"/>除。塵不可出。縱有多智禪定現前。如不斷婬。必落
<lb n="0500c12"/>魔道。上品魔王。中品魔民。下品魔女。又云。當觀婬
<lb n="0500c13"/>欲。猶如毒蛇。如見怨賊。先持聲聞四棄八棄。執身
<lb n="0500c14"/>不動。後行菩薩清淨律儀。執心不起。禁戒成就。則
<lb n="0500c15"/>於世間。永無相生相殺之業。又云。必使婬機身心
<lb n="0500c16"/>俱斷。斷性亦無。於佛菩提。斯可希冀。</p>
<p id="pX40p0500c1615" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。
<lb n="0500c17"/>持佛禁戒。作是願言。寧以此身。投熾然猛火。大坑
<lb n="0500c18"/>刀山。終不毀犯。三世諸佛經律與一切女人。作不
<lb n="0500c19"/>淨行。</p>
<p id="pX40p0500c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">法苑珠林云。二種婬報。一婦不貞潔。謂因
<lb n="0500c20"/>前世犯他妻妾。邪行穢汙。故感今生婦不貞艮端
<lb n="0500c21"/>潔也。二得不順意眷屬。謂因前世邪婬奪人所寵。
<lb n="0500c22"/>令不如意。故感今生眷屬常不順意也。</p>
<lb n="0500c23"/>
<p id="pX40p0500c2301" rend="margin-left:1em">○第二盜戒</p>
<lb n="0500c24"/>
<p id="pX40p0500c2401" rend="margin-left:2em">初總釋。</p>
<lb n="0501a01"/>
<p id="pX40p0501a0101" rend="margin-left:1em">盜乃最為不良之事。此是共戒。尼犯亦同。大乘同
<lb n="0501a02"/>制。</p>
<p id="pX40p0501a0202" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。自盜。教人盜。方便盜。呪盜。乃至鬼
<lb n="0501a03"/>神有主物。劫賊物。一切財物不得故盜等。此是性
<lb n="0501a04"/>罪。然菩薩見機。得作戒本。經云。菩薩淨戒律儀。善
<lb n="0501a05"/>權方便。為利他故。於諸性罪。少分現行。由是因緣。
<lb n="0501a06"/>於菩薩戒。無所違犯。生多功德。</p>
<p id="pX40p0501a0613" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此由癡
<lb n="0501a07"/>故。因積畜事。畜積煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0501a08"/>
<p id="pX40p0501a0801" rend="margin-left:2em">二緣起處。</p>
<lb n="0501a09"/>
<p id="pX40p0501a0901" rend="margin-left:1em">爾時佛遊羅閱城耆闍崛山中
(言羅閱者。此云王舍域。大<anchor xml:id="begd1e4376"/>論<anchor xml:id="endd1e4376"/>云。昔有
<lb n="0501a10"/>須陀摩王。精進持戒。常依實語。晨朝乘車。與諸婇女。入園遊戲。出城門時。一婆羅門來乞財物。而語王言。
<lb n="0501a11"/>王是大福德人。我身貧窮。當見愍念。賜我少多。王言。當相布施。須我出還。作此語<anchor xml:id="begd1e4386"/>已<anchor xml:id="endd1e4386"/>。入園澡浴嬉戲。時兩
<lb n="0501a12"/>翅王名曰鹿足空中飛來。捉王將去。至所住處。置九百九十九王中。須陀摩王言。我不畏死。自恨失信。我
<lb n="0501a13"/>從生來。初不妄語。即語前事。鹿足王言。汝意欲爾。聽汝還去。七日布施婆羅門訖。當便來還。若過七日。我
<lb n="0501a14"/>有翅力。取汝不難。須陀摩王得還本國。恣意布施。立太子為王。大會人民。懺謝之言。我智不周。初治多不
<lb n="0501a15"/>如法。當見忠恕。如我今日。身非<anchor xml:id="begd1e4401"/>己<anchor xml:id="endd1e4401"/>有。正爾還去。舉國人民及諸親戚叩頭留之。願王留意。慈蔭此國。勿以
<lb n="0501a16"/>鹿足鬼王為慮。當設鐵舍奇兵。鹿足雖神。不畏之也。王言不得。而說偈言　實語第一戒　實語升天梯
<lb n="0501a17"/>　實語為大人　妄語入地獄　我今守實語　寧棄身壽命　心無有悔恨　如是思惟<anchor xml:id="begd1e4412"/>已<anchor xml:id="endd1e4412"/>。即發去到
<lb n="0501a18"/>鹿足所。鹿足喜言。汝是實語人。不失信。要一切人皆惜身命。汝從死得脫。還來赴信。汝是大人。今相放捨
<lb n="0501a19"/>九百九十九王。亦布施汝。隨意各還本國。由此千王共居。故名王舍。此城有三名。或言羅閱城。亦言摩竭
<lb n="0501a20"/>提。亦言摩竭陀。此三義一名異。漢言王舍城。羅者言王。閱者言舍。故言王舍。又翻無害。從劫初以來。無刑
<lb n="0501a21"/>害故。中印度境　善見律云。王舍城國邑人民有八億萬戶。邑外屬王舍城者。有八萬聚落。國土縱廣三
<lb n="0501a22"/>百由旬　耆闍崛山者。耆者鷲鳥。崛者頂也。耆闍鳥食竟。還就山頂栖。故名耆闍崛山。又有一解。山頂名
<lb n="0501a23"/>崛。形似鷲鳥。是故名耆闍崛山也)
。</p>
<lb n="0501a24"/>
<p id="pX40p0501a2401" rend="margin-left:2em">三起緣人。</p>
<lb n="0501b01"/>
<p id="pX40p0501b0101" rend="margin-left:1em">時羅閱城中有比丘。字檀尼迦。陶師子
(陶師者。即瓦師。此比
<lb n="0501b02"/>丘是瓦師之子)
。在閒靜處。止一草屋。入邨乞食。後有取薪
<lb n="0501b03"/>人。破其草屋持歸。比丘乞食。還作是念。我今自有
<lb n="0501b04"/>伎藝。寧可和泥作全成瓦屋。取薪牛糞燒之。屋成
<lb n="0501b05"/>赤色如火。爾時世尊從耆闍崛山下。遙見此舍色
<lb n="0501b06"/>赤如火。知而故問。諸比丘以此因緣。具白世尊。世
<lb n="0501b07"/>尊以無數方便訶責。自今<anchor xml:id="begd1e4461"/>已<anchor xml:id="endd1e4461"/>去。不得作赤色全成
<lb n="0501b08"/>瓦屋。作者突吉羅。時世尊勅諸比丘。汝等共集。相
<lb n="0501b09"/>率速詣打破
(善見律云。檀尼迦比丘作屋。自用物。作屋成。如來何故打破。答曰。所以破
<lb n="0501b10"/>者。此屋不淨故。是外道法。復有餘義。無慈悲眾生作此瓦屋。檀尼迦是瓦師家子。善能和泥。作屋窓牖扄。
<lb n="0501b11"/>悉是泥作。唯戶扇是木。取柴薪牛糞及草。以赤土汙塗外。燒之熟<anchor xml:id="begd1e4484"/>已<anchor xml:id="endd1e4484"/>。赤如火。打之鳴喚。狀如鈴聲。風吹窓
<lb n="0501b12"/>牖。猶如樂音也)
。檀尼迦見屋破<anchor xml:id="begd1e4496"/>已<anchor xml:id="endd1e4496"/>。時摩竭國王有守材人。
<lb n="0501b13"/>與檀尼迦親厚知識。乃語守材人。汝知王瓶沙。與
<lb n="0501b14"/>我材木不。彼人言。若王與者。好惡多少。隨意自取
<lb n="0501b15"/>王所留要材。比丘輙斫截持去
(梵語瓶沙。此翻模實。身模充實故。又
<lb n="0501b16"/>翻形牢。亦云影堅。影謂形影。亦云影勝。又名頻婆娑羅。此云顏色端正。皆取強壯姝好為義。其形長大。性
<lb n="0501b17"/>行雄猛。常自躬為征戰也)
。時有一大臣。統知城事。至材坊見王
<lb n="0501b18"/>所留要材斫截狼籍。問知其故。白王。檀尼迦比丘
<lb n="0501b19"/>後往王所。王言。大德。應死。王自念言。何以少材而
<lb n="0501b20"/>斷出家人命。是所不應訶責<anchor xml:id="begd1e4524"/>已<anchor xml:id="endd1e4524"/>放去。諸臣不平。羅
<lb n="0501b21"/>閱城中居士譏嫌。少欲比丘聞白佛。佛以此因緣。
<lb n="0501b22"/>集比丘僧。知而故問。檀尼迦比丘。汝審爾不。答言
<lb n="0501b23"/>實爾世尊以無數方便訶責。有一比丘。名曰迦樓。
<lb n="0501b24"/>本是王大臣。善知世法
(迦樓或作迦留。或作迦羅。秦言黑。此比丘是王瓶沙
<lb n="0501c01"/>舊大臣。善知世法。故佛問之。然後隨國法制戒)
。去佛不遠。在眾中坐。世尊
<lb n="0501c02"/>知而故問。王法不與取。幾許物應死。比丘言。若取
<lb n="0501c03"/>五錢。若直五錢物。應死。世尊告諸比丘。檀尼迦癡
<lb n="0501c04"/>人
(善見律云。因癡故掘土蹋泥。取火燒多。諸眾生因此而死。故云癡人也)
。多種有漏
<lb n="0501c05"/>處。最初犯戒。自今<anchor xml:id="begd1e4558"/>已<anchor xml:id="endd1e4558"/>去。與諸比丘結戒。</p>
<lb n="0501c06"/>
<p id="pX40p0501c0601" rend="margin-left:2em">四所立戒相。</p>
<lb n="0501c07"/>
<p id="pX40p0501c0701">若比丘。若在邨落。若閒靜處。不與盜心取。隨不與取
<lb n="0501c08"/>法。若為王王大臣所捉。若殺。若縛。若驅出國。汝是賊。
<lb n="0501c09"/>汝癡。汝無所知。是比丘波羅夷。不共住。</p>
<lb n="0501c10"/>
<p id="pX40p0501c1001" rend="margin-left:1em">釋義　邨者有四種。一者周帀垣墻。二者柵籬。三
<lb n="0501c11"/>者籬墻不周。四者四周有屋
(律攝云。聚落者。中有巷陌店肆。名之為聚。
<lb n="0501c12"/>落者邨外之家。名之為落。故云聚落也)
。閒靜處者。邨外靜地
(僧祗云。空地者。
<lb n="0501c13"/>垣墻院外。除聚落界。盡名空地。聚落界者。去籬不遠。多人所行。踪跡到處。盡名聚落界　五分云。聚落外
<lb n="0501c14"/>盡一箭道。有慚愧人。所便利處。是名聚落。所行處即界也)
。不與者。他不捨。盜者。
<lb n="0501c15"/>盜心取隨。不與取法者。若五錢若五錢直
(薩婆多云。於閻
<lb n="0501c16"/>浮提。一切國法禮樂。以王舍城為正。王舍國法。盜五錢<anchor xml:id="begd1e4615"/>已<anchor xml:id="endd1e4615"/>上。入重罪中。佛依此法。盜至五錢。得波羅夷。如
<lb n="0501c17"/>閻浮提內現有佛法處。限五錢得波羅夷罪。若國不用錢。准五錢成罪　善見律云。二十摩娑迦成一迦
<lb n="0501c18"/>利沙槃。分一迦利沙槃。分為四分。一分是五摩娑迦。過去未來諸佛皆以一分。結波羅夷。一切諸佛不異
<lb n="0501c19"/>結四波羅夷。不增不減。是故如來以一分。結第二波羅夷也。十誦云。一銅錢。直十六小錢)
。王者。
<lb n="0501c20"/>得自在。不屬人
(貫三才。主萬物。無為化。世有道。恩民)
。大臣者。種種大
<lb n="0501c21"/>臣輔佐王。</p>
<p id="pX40p0501c2105" type="inline" rend="margin-left:1em">捉者
(僧祗云。王使人執。或捉其手。及餘身分。是名捉)
。殺者
(奪其
<lb n="0501c22"/>命根)
。縛者
(僧祗律云。或以屋縛。或以城縛。或以材縛。或着鏁絆。或着杻械。是名為縛)
驅出
<lb n="0501c23"/>國者
(驅出聚落。驅出城。驅出國。是名驅出)
。汝是賊。汝癡。汝無所知
(此訶
<lb n="0501c24"/>責之詞　律攝云。汝是賊者。是總標癡。無所知等。是別釋無明。是賊因正作業時。由癡無所知故。方便興
<lb n="0502a01"/>盜。無現行法怖。及未來怖。應知為盜因也。作如是盜者。正明盜業。不告主知。若強若竊。並名為盜)
。</p>
<lb n="0502a02"/>
<p id="pX40p0502a0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足五緣。方成本罪。若緣有缺。罪便
<lb n="0502a03"/>開輕。一有盜心。二有主物。三有主想。四直五錢。五
<lb n="0502a04"/>離本處。</p>
<lb n="0502a05"/>
<p id="pX40p0502a0501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。共有七十二句。今去複存單。合
<lb n="0502a06"/>有十句。若自手取。若看取。若遣人取。非<anchor xml:id="begd1e4682"/>己<anchor xml:id="endd1e4682"/>物想取。
<lb n="0502a07"/>非暫用取。非本意取
(本字該同字。恐筆悞耳)
。他物他物想取。
<lb n="0502a08"/>若離本處。有主有主想。取他護他護想取。波羅夷。</p>
<lb n="0502a09"/>
<p id="pX40p0502a0901" rend="margin-left:1em">處者。若地處。若地上處。若乘處。若擔處。若虗空。
<lb n="0502a10"/>若樹上。若邨。若阿蘭若處。若田。若處所。若舡。若水
<lb n="0502a11"/>處。若私度關塞不輸稅。若取他寄信物。若水楊枝
<lb n="0502a12"/>樹果草木。無足二足四足多足眾生。若同財業。若
<lb n="0502a13"/>要。若伺候。若守護。若邏要道。是謂處。</p>
<p id="pX40p0502a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">地處者。地
<lb n="0502a14"/>中伏藏。未發出七寶。金銀真珠。瑠璃璧玉。硨磲碼
<lb n="0502a15"/>碯。生像金銀衣被。若復有餘地中所須之物屬主
<lb n="0502a16"/>者。若以盜心取五錢。若過五錢。若牽挽取
(言牽者連也。挽
<lb n="0502a17"/>者引也。着地牽引而去。名牽挽取)
。若埋藏。若舉離本處。初離波羅
<lb n="0502a18"/>夷。方便欲舉而不舉。偷蘭遮
(自下結罪皆同)
。</p>
<p id="pX40p0502a1818" type="inline" rend="margin-left:1em">地上者。金
<lb n="0502a19"/>銀乃至所須之物屬主。</p>
<p id="pX40p0502a1910" type="inline" rend="margin-left:1em">乘處者。乘有四種。象乘。
<lb n="0502a20"/>馬乘。車乘。步乘。若復有餘乘。盡名為乘。乘上若有
<lb n="0502a21"/>金銀七寶。乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">若取乘從道至
<lb n="0502a22"/>道。從道至非道。從非道至道。從坑中至岸上。從岸
<lb n="0502a23"/>上至坑中。</p>
<p id="pX40p0502a2305" type="inline" rend="margin-left:1em">擔處者。頭擔。肩擔。背擔。若抱。若復有
<lb n="0502a24"/>餘擔。此諸擔上有金銀七寶。乃至所須之物有主。</p>
<lb n="0502b01"/>
<p id="pX40p0502b0101" rend="margin-left:1em">若取擔者。從道至道。乃至坑中。</p>
<p id="pX40p0502b0113" type="inline" rend="margin-left:1em">空處者。若風
<lb n="0502b02"/>吹毳。若劫貝。若拘遮羅。若差羅波尼
(此云<g ref="CB01926"/>水乃衣名也)
。若
<lb n="0502b03"/>芻摩。若麻。若綿。若<g ref="CB00647"/>躭嵐婆
(漢言絹)
。若頭頭羅
(此云細布)
。
<lb n="0502b04"/>若鴈。若<g ref="CB15112"/>。若孔<g ref="CB15179"/>。鸚鵡。鸜鵒。若復有餘所須之物
<lb n="0502b05"/>有主。</p>
<p id="pX40p0502b0503" type="inline" rend="margin-left:1em">上處者。若舉物在樹上。墻上。籬上。杙上。龍
<lb n="0502b06"/>牙杙上。衣架上。繩牀上。木牀上。若大小褥上。枕上
<lb n="0502b07"/>地敷上。有金銀七寶。乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502b0717" type="inline" rend="margin-left:1em">邨處
<lb n="0502b08"/>者。邨有四種如上。若邨中有金銀。乃至所須之物
<lb n="0502b09"/>有主。</p>
<p id="pX40p0502b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">若以機關攻擊破村。若作水澆。或依親厚
<lb n="0502b10"/>強力。或以言辭辯說。誑惑而得。得者波羅夷。不得
<lb n="0502b11"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0502b1104" type="inline" rend="margin-left:1em">若處者。邨外有主空地。彼空處有金銀
<lb n="0502b12"/>七寶。乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">若以方便壞他空地。
<lb n="0502b13"/>若作水澆。或依親厚強力。或以言辭辯說而得。</p>
<lb n="0502b14"/>
<p id="pX40p0502b1401" rend="margin-left:1em">田處者。稻田。麥田。甘蔗田。若復有餘田。彼田中有
<lb n="0502b15"/>金銀七寶。乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502b1513" type="inline" rend="margin-left:1em">若方便壞他田。
<lb n="0502b16"/>若作水澆。若依親厚強力。或以言辭辯說。誑惑而
<lb n="0502b17"/>得。</p>
<p id="pX40p0502b1702" type="inline" rend="margin-left:1em">處所者。若家處所。若市肆處。若果園。若菜園。
<lb n="0502b18"/>若池。若庭前。若舍後。若復有餘處。彼有金銀七寶。
<lb n="0502b19"/>乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">船處者。小船。大船。壺船
(以形
<lb n="0502b20"/>似壺)
。一木船
(以大木刳空。以為船也)
。舫船
(即方船也)
。櫓船
(櫓即進船之器具。以
<lb n="0502b21"/>為名)
。龜形船。鼈形船
(謂形似龜鼈也)
。皮船
(用皮為之)
。浮瓠船
(瓠即瓢也。
<lb n="0502b22"/>又瓠者瓦器。並可浮物也)
果船
(亦以形為名也)
。懸船
(今時神廟中多以船懸。於梁上供神)
。
<lb n="0502b23"/>筏船
(郭璞曰。木曰𥱼。竹曰筏。編竹渡物也)
。若復有餘船上有金銀七
<lb n="0502b24"/>寶。乃至所須之物有主。</p>
<p id="pX40p0502b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">若從此岸至彼岸。從彼
<lb n="0502c01"/>岸至此岸。若順流。若逆流。若沉着水中。若移着岸
<lb n="0502c02"/>上。若解移處。</p>
<p id="pX40p0502c0206" type="inline" rend="margin-left:1em">水處者。若藏金銀七寶衣被。沉着
<lb n="0502c03"/>水中。若水獺。若魚。若鼈。若失收摩羅
(收字或作守字。善見律云。
<lb n="0502c04"/>鰐魚長二丈餘。有四足似鼉。齒至利。禽鹿入水。齧腰即斷。又翻殺子魚。廣州有之)
。若優<g ref="CB00647"/>
<lb n="0502c05"/>羅華
(此云青蓮華)
。<g ref="CB00647"/>頭摩華
(此云紅蓮華)
。拘物頭華
(此云地喜華。亦
<lb n="0502c06"/>云拘某陀。此云黃蓮華)
。分陀利華
(此云白蓮華。叡師云。未敷名屈摩羅。將落時名迦摩
<lb n="0502c07"/>羅。處中盛時名分陀利。體逐時遷名。隨色變故。有三名也)
。及餘水中之物有主。</p>
<lb n="0502c08"/>
<p id="pX40p0502c0801" rend="margin-left:1em">若以方便壞他水處。直五錢波羅夷。減五錢偷
<lb n="0502c09"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0502c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">輸稅者。比丘無輸稅法。若白衣應輸稅物。
<lb n="0502c10"/>比丘以盜心為他過物。若擲關外。若五錢。若過五
<lb n="0502c11"/>錢。若埋藏舉。若以辯辭言說誑惑。若以呪術過。</p>
<lb n="0502c12"/>
<p id="pX40p0502c1201" rend="margin-left:1em">取他寄信物者。持寄信物去。作盜心取五錢。若過
<lb n="0502c13"/>五錢。頭上移着肩上。若從右手移着左手。從左手
<lb n="0502c14"/>移着右手。若抱中。若着地。舉離本處。</p>
<p id="pX40p0502c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">水者。若大
<lb n="0502c15"/>小瓮。及種。種水器。若眾香水。若藥水。以盜心取五
<lb n="0502c16"/>錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0502c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">楊枝者。若一。若兩。若眾多。若一抱
<lb n="0502c17"/>若一束。若一擔。若香所熏。若藥塗。若盜心取五錢。
<lb n="0502c18"/>若過五錢。若牽挽。取離本處。</p>
<p id="pX40p0502c1812" type="inline" rend="margin-left:1em">園者。一切草木藂
<lb n="0502c19"/>林華果有主。</p>
<p id="pX40p0502c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">無足眾生者。蛇魚。及餘無足眾生。
<lb n="0502c20"/>有主。</p>
<p id="pX40p0502c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">二足眾生者。人非人。鳥。及餘二足眾生有
<lb n="0502c21"/>主。</p>
<p id="pX40p0502c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">四足眾生者象馬馲駝驢鹿羊。及餘四足眾
<lb n="0502c22"/>生有主。</p>
<p id="pX40p0502c2204" type="inline" rend="margin-left:1em">多足眾生者。蜂。<g ref="CB15106"/>周隆伽
(此虫身有多毛。而復多足。
<lb n="0502c23"/>類似毛虫)
。若百足。及餘多足眾生有主。以盜心取。直五
<lb n="0502c24"/>錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0502c2406" type="inline" rend="margin-left:1em">同財業者。同事業得財物。當共以
<lb n="0503a01"/>盜心取五錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0503a0110" type="inline" rend="margin-left:1em">共要者。共他作要。教言
<lb n="0503a02"/>某時去。某時來。若穿墻取物。若道路劫取。若燒從
<lb n="0503a03"/>彼得財物來。共以盜心取。直五錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0503a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">伺
<lb n="0503a04"/>候者。我當往觀彼邨。若城邑。若船渡處。若山谷。若
<lb n="0503a05"/>人所居處。市肆處。作坊處。於彼所得物。一切共以
<lb n="0503a06"/>盜心取。直五錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0503a0611" type="inline" rend="margin-left:1em">守護者。從外得財物
<lb n="0503a07"/>來。我當守護。若所得物一切共。若以盜心取。直五
<lb n="0503a08"/>錢。若過五錢。</p>
<p id="pX40p0503a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">看道者。我當看道。若有王者軍來。
<lb n="0503a09"/>若賊軍來。若長者軍來。當相告語。若有所得財物
<lb n="0503a10"/>一切共。若以盜心取。直五錢。若過五錢。如上一切
<lb n="0503a11"/>初離本處。波羅夷。方便欲舉而不舉。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">方
<lb n="0503a12"/>便求過五錢。得過五錢。</p>
<p id="pX40p0503a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">得五錢。皆波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503a1217" type="inline" rend="margin-left:1em">得
<lb n="0503a13"/>減五錢。不得。皆偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1310" type="inline" rend="margin-left:1em">方便求五錢。得過五錢。
<lb n="0503a14"/>得五錢。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503a1407" type="inline" rend="margin-left:1em">得減五錢。不得。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">方便
<lb n="0503a15"/>求減五錢。得過五錢。得五錢。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">得減五錢。
<lb n="0503a16"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1604" type="inline" rend="margin-left:1em">不得。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0503a1609" type="inline" rend="margin-left:1em">教人方便求過五錢。得
<lb n="0503a17"/>過五錢。得五錢。二俱波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503a1712" type="inline" rend="margin-left:1em">得減五錢。不得。二
<lb n="0503a18"/>俱偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">方便教人求五錢。得過五錢。得五錢。
<lb n="0503a19"/>二俱波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503a1906" type="inline" rend="margin-left:1em">得減五錢。不得。二俱偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a1917" type="inline" rend="margin-left:1em">方
<lb n="0503a20"/>便教人求減五錢。得過五錢。得五錢。取者波羅夷。
<lb n="0503a21"/>教者偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">得減五錢。二俱偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a2115" type="inline" rend="margin-left:1em">不得。二
<lb n="0503a22"/>俱突吉羅。</p>
<p id="pX40p0503a2205" type="inline" rend="margin-left:1em">方便教人求五錢。若過五錢。受教者
<lb n="0503a23"/>取異物。取者波羅夷。教者偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">方便教人求
<lb n="0503a24"/>五錢。若過五錢。受教者異處取物。受教者波羅夷。
<lb n="0503b01"/>教者偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503b0106" type="inline" rend="margin-left:1em">方便教人求五錢。若過五錢。受教
<lb n="0503b02"/>者謂使取物。無盜心而取得五錢。若過五錢。教者
<lb n="0503b03"/>波羅夷。受使者無犯。</p>
<p id="pX40p0503b0309" type="inline" rend="margin-left:1em">若教人取物。受教者謂教
<lb n="0503b04"/>盜取。若取得直五錢。若過五錢。受教者波羅夷。教
<lb n="0503b05"/>者無犯。</p>
<p id="pX40p0503b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">有主有主想。不與取五錢。若過五錢。波
<lb n="0503b06"/>羅夷。</p>
<p id="pX40p0503b0603" type="inline" rend="margin-left:1em">有主疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503b0609" type="inline" rend="margin-left:1em">無主有主想。偷蘭遮。</p>
<lb n="0503b07"/>
<p id="pX40p0503b0701" rend="margin-left:1em">無主疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503b0707" type="inline" rend="margin-left:1em">有主有主想減五錢。偷蘭遮。</p>
<lb n="0503b08"/>
<p id="pX40p0503b0801" rend="margin-left:1em">有主疑減五錢。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0503b0810" type="inline" rend="margin-left:1em">無主有主想減五錢。</p>
<lb n="0503b09"/>
<p id="pX40p0503b0901" rend="margin-left:1em">無主疑減五錢。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0503b0911" type="inline" rend="margin-left:1em">根本律云。起盜心興
<lb n="0503b10"/>方便。得惡作罪。觸彼物。窣吐羅底也
(即偷蘭遮罪)
。舉離
<lb n="0503b11"/>處滿五錢。波羅市迦。</p>
<p id="pX40p0503b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">不滿者。得粗罪
(亦偷蘭罪)
。若是
<lb n="0503b12"/>畜生邊物觸彼物。惡作罪。舉離處滿五錢者。得麤
<lb n="0503b13"/>罪。</p>
<p id="pX40p0503b1302" type="inline" rend="margin-left:1em">不滿者。惡作罪。</p>
<p id="pX40p0503b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇律云。有比丘多有衣
<lb n="0503b14"/>盋。大畜弟子。彼諸弟子不修戒行作是念言。可往
<lb n="0503b15"/>和尚阿闍黎房中盜諸衣<g ref="CB00647"/>。自<anchor xml:id="begd1e5192"/>己<anchor xml:id="endd1e5192"/>衣<g ref="CB00647"/>亦在師房
<lb n="0503b16"/>中。便共作要汝得衣物者。與我共分。若我得者。亦
<lb n="0503b17"/>共汝分。便入房中。就衣架上。捉和尚阿闍黎衣。徙
<lb n="0503b18"/>就<anchor xml:id="begd1e5207"/>己<anchor xml:id="endd1e5207"/>衣。衣不離本架者。犯偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0503b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">若舉師衣離
<lb n="0503b19"/>架。着<anchor xml:id="begd1e5218"/>己<anchor xml:id="endd1e5218"/>衣中者。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503b1910" type="inline" rend="margin-left:1em">若師衣帶衣角。若線縷
<lb n="0503b20"/>未離衣架者。未波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503b2010" type="inline" rend="margin-left:1em">一切離<anchor xml:id="begd1e5230"/>已<anchor xml:id="endd1e5230"/>。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0503b21"/>彼和尚阿闍黎疑是弟子。或能偷我衣<g ref="CB00647"/>。便自藏
<lb n="0503b22"/>衣<g ref="CB00647"/>。更着餘處。其弟子便入暗中。誤偷自<anchor xml:id="begd1e5249"/>己<anchor xml:id="endd1e5249"/>衣<g ref="CB00647"/>。
<lb n="0503b23"/>出外不分。故是中半衣邊滿者。波羅夷
(以先共要。凡所得物。
<lb n="0503b24"/>一切共既誤。盜<anchor xml:id="begd1e5263"/>己<anchor xml:id="endd1e5263"/>衣亦准分半。既不與分滿五錢。波羅夷)
。若比丘在道行。為賊
<lb n="0503c01"/>所劫。或賊少比丘多。或賊藏物<anchor xml:id="begd1e5275"/>已<anchor xml:id="endd1e5275"/>。更往餘處。是比
<lb n="0503c02"/>丘若未作失想。還奪還取。無罪。</p>
<p id="pX40p0503c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">若<anchor xml:id="begd1e5285"/>已<anchor xml:id="endd1e5285"/>作失想。還
<lb n="0503c03"/>奪還取。便為賊復劫。賊滿五錢。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">又或順
<lb n="0503c04"/>道去。漸近聚落。持物將分。比丘還從乞。得無罪。</p>
<lb n="0503c05"/>
<p id="pX40p0503c0501" rend="margin-left:1em">若以勢力恐怖令還。無罪。</p>
<p id="pX40p0503c0511" type="inline" rend="margin-left:1em">若告聚落主。方便慰
<lb n="0503c06"/>令還。無罪。</p>
<p id="pX40p0503c0605" type="inline" rend="margin-left:1em">若知令彼或殺或縛。則不應告。</p>
<p id="pX40p0503c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0503c07"/>比丘作摩摩帝
(言摩摩帝者。或云毗呵羅莎弭。此云寺主)
。塔無物。眾僧
<lb n="0503c08"/>有物。便作是念。天人所以供養眾僧者。皆蒙佛恩
<lb n="0503c09"/>供養佛者。便為供養眾僧。即持僧物。修治塔者。此
<lb n="0503c10"/>摩摩帝得波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503c1008" type="inline" rend="margin-left:1em">若塔有物。眾僧無物。便作是
<lb n="0503c11"/>念。供養眾僧者。佛亦在中。便持塔物。供養眾僧。摩
<lb n="0503c12"/>摩帝用者。得波羅夷。</p>
<p id="pX40p0503c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">若塔無物。僧有物。得如法
<lb n="0503c13"/>貸。但分明疏記言。某時貸用某時得當還。</p>
<p id="pX40p0503c1317" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧
<lb n="0503c14"/>無物。塔有物。亦如是。</p>
<p id="pX40p0503c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">若交代時。應僧中讀疏。分
<lb n="0503c15"/>明付授。若不讀疏。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0503c1512" type="inline" rend="margin-left:1em">若有二比丘共財
<lb n="0503c16"/>應分。一比丘盜心。獨取除自。分他分滿。波羅夷。</p>
<lb n="0503c17"/>
<p id="pX40p0503c1701" rend="margin-left:1em">若同意取者。無罪。</p>
<p id="pX40p0503c1708" type="inline" rend="margin-left:1em">若作是念。我今用。後當償還。
<lb n="0503c18"/>無罪。</p>
<p id="pX40p0503c1803" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。眾多比丘遣一人。取他物。得五
<lb n="0503c19"/>錢以上。共分雖各得減五錢。盡波羅夷
(以各具盜心取他物。
<lb n="0503c20"/>離本處時。滿五錢故)
。於彼處得直五錢物。到此處直減五錢。
<lb n="0503c21"/>波羅夷
(至此處雖得減五錢。初離本處時。<anchor xml:id="begd1e5365"/>已<anchor xml:id="endd1e5365"/>得波羅夷。唯取當時得罪耳)
。於彼處
<lb n="0503c22"/>得減五錢。物到此處。直過五錢。偷蘭遮
(至此處雖直過五錢。
<lb n="0503c23"/>離本處時。減五錢故。又物主只失減五錢物。故得偷蘭遮)
。知前人以盜心。使我
<lb n="0503c24"/>取物。先可之。後悔不往。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0503c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">欲盜他衣。錯取
<lb n="0504a01"/>
<anchor xml:id="begd1e5387"/>己<anchor xml:id="endd1e5387"/>衣。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0504a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">他盜取物。而奪取。彼盜者波羅夷。</p>
<lb n="0504a02"/>
<p id="pX40p0504a0201" rend="margin-left:1em">前後取滿五錢者。波羅夷
(此謂盜心相續)
。若自受用。若
<lb n="0504a03"/>令他損減。一切波羅夷
(此謂貪嗔二盜)
。</p>
<p id="pX40p0504a0316" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。獵師逐
<lb n="0504a04"/>鹿走入寺中。隨傷不傷不還。無罪
(謂慈護眾生。非同盜故也)
。若
<lb n="0504a05"/>鹿被箭入寺便死。應還勿留。</p>
<p id="pX40p0504a0512" type="inline" rend="margin-left:1em">若與賊同心。示彼
<lb n="0504a06"/>舍處。後時受分。隨得招罪
(問此與教他取。有何差別。倘不受分。豈無罪耶。
<lb n="0504a07"/>答教他為我取。則決定得物之心。物離本處。即成本罪。此示彼舍處。不決生得物之心。雖賊劫去彼物時
<lb n="0504a08"/>不結罪。待後受分時滿五錢。方結本罪。雖不受分。亦結偷蘭遮罪)
。若後生悔。向彼
<lb n="0504a09"/>物家。報遣防護。勿令失脫。設彼賊偷。皆得方便罪
<lb n="0504a10"/>
(亦偷蘭遮)
。後雖受分。亦窣吐羅。</p>
<p id="pX40p0504a1013" type="inline" rend="margin-left:1em">與賊同行欲為盜事。
<lb n="0504a11"/>中路而退。但得惡作。</p>
<p id="pX40p0504a1109" type="inline" rend="margin-left:1em">同心作賊。為他守道。分物
<lb n="0504a12"/>受分者。成犯。</p>
<p id="pX40p0504a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">由怖為伴。無心共盜。彼雖偷得。苾
<lb n="0504a13"/>芻非犯。</p>
<p id="pX40p0504a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">若持自物。或是他物。作如是語。欲偷稅。
<lb n="0504a14"/>得越法罪。</p>
<p id="pX40p0504a1405" type="inline" rend="margin-left:1em">教偷稅者。從異道去。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0504a1417" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0504a15"/>作惡心。指他異道。冀免稅直。得窣吐羅罪。</p>
<p id="pX40p0504a1517" type="inline" rend="margin-left:1em">若持
<lb n="0504a16"/>他物。過彼稅處。無心取分者。麤罪。</p>
<p id="pX40p0504a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">未至稅處。或
<lb n="0504a17"/>取半分。或取全分。而未過稅處。得窣吐羅
(問此既得稅直。
<lb n="0504a18"/>
<anchor xml:id="begd1e5467"/>已<anchor xml:id="endd1e5467"/>滿五錢。何不得本罪。而結方便耶。答雖得稅直。未過稅處。恐後過稅。而有阻隔。未作實得之心。先結方
<lb n="0504a19"/>便。待過稅<anchor xml:id="begd1e5475"/>已<anchor xml:id="endd1e5475"/>方結本罪)
。若過稅處數滿。本罪。</p>
<p id="pX40p0504a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">若持<anchor xml:id="begd1e5484"/>己<anchor xml:id="endd1e5484"/>物到
<lb n="0504a20"/>於稅處。使他越過。亦得本罪。</p>
<p id="pX40p0504a2012" type="inline" rend="margin-left:1em">實是<anchor xml:id="begd1e5494"/>己<anchor xml:id="endd1e5494"/>財。決心迴
<lb n="0504a21"/>與父母兄弟等。告掌稅者。此非我物。不與汝稅。或
<lb n="0504a22"/>乘空去。或口含。或衣裏。或避路。並得粗罪
(問此亦仍同為
<lb n="0504a23"/>他越稅。云何不得本罪答為他過物。利必歸<anchor xml:id="begd1e5508"/>己<anchor xml:id="endd1e5508"/>。故結本罪。今是<anchor xml:id="begd1e5514"/>己<anchor xml:id="endd1e5514"/>物決心廻施。無利歸<anchor xml:id="begd1e5522"/>己<anchor xml:id="endd1e5522"/>。罪結方便也)
。
<lb n="0504a24"/>若為父母及三寶事。持物過稅處。應為稅官種種
<lb n="0504b01"/>說法。稱讚三寶。說父母恩。彼不取直者。無犯。</p>
<p id="pX40p0504b0118" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0504b02"/>猶索者。應與。</p>
<p id="pX40p0504b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">盜事略有五種。一對面強取。二竊
<lb n="0504b03"/>盜取。三調弄取。四恩寄取。五與更奪取。此之五事
<lb n="0504b04"/>咸是盜收。</p>
<p id="pX40p0504b0405" type="inline" rend="margin-left:1em">有施物來知非<anchor xml:id="begd1e5549"/>己<anchor xml:id="endd1e5549"/>分。言我合得者。窣
<lb n="0504b05"/>吐羅罪。</p>
<p id="pX40p0504b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">若受其分。准數成犯。</p>
<p id="pX40p0504b0512" type="inline" rend="margin-left:1em">他不請食。輙去
<lb n="0504b06"/>食者。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0504b0607" type="inline" rend="margin-left:1em">若興方便。欲盜他財。觸着之後。
<lb n="0504b07"/>便從主乞。彼與得時。得前麤罪。</p>
<p id="pX40p0504b0713" type="inline" rend="margin-left:1em">初為貸借。後欲
<lb n="0504b08"/>不還。決絕之時。便得本罪。</p>
<p id="pX40p0504b0811" type="inline" rend="margin-left:1em">若他寄物。先作盜心。
<lb n="0504b09"/>得窣吐羅。後時移處。便得本罪。</p>
<p id="pX40p0504b0913" type="inline" rend="margin-left:1em">若先移處。後心
<lb n="0504b10"/>決絕。亦得本罪。博奕偷子。迷惑取物。准數成犯。</p>
<lb n="0504b11"/>
<p id="pX40p0504b1101" rend="margin-left:1em">凡是賭物。皆得惡作。</p>
<p id="pX40p0504b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">意偷彼物。而錯偷此。既乖
<lb n="0504b12"/>本心。但得粗罪。</p>
<p id="pX40p0504b1207" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。非同意人。輒作同意。取
<lb n="0504b13"/>其衣食。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0504b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若受人寄物。物主還取。
<lb n="0504b14"/>答言。我不受汝寄。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0504b1411" type="inline" rend="margin-left:1em">令物主狐疑。偷蘭遮。</p>
<lb n="0504b15"/>
<p id="pX40p0504b1501" rend="margin-left:1em">主言我不得此物。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0504b1511" type="inline" rend="margin-left:1em">若偷人取物。比丘
<lb n="0504b16"/>以偷心奪取物。離偷人身分。若此人健又奪物去。
<lb n="0504b17"/>比丘雖不得物。波羅夷。以決定得偷心。離本處故。</p>
<lb n="0504b18"/>
<p id="pX40p0504b1801" rend="margin-left:1em">若檀越施眾僧果樹。或擬衣服。或擬湯藥。眾僧
<lb n="0504b19"/>不得分食。若以果樹為四事。布施比丘。以盜心過
<lb n="0504b20"/>分食。隨直多少。結罪。</p>
<p id="pX40p0504b2009" type="inline" rend="margin-left:1em">若為作房舍。施眾僧。迴食
<lb n="0504b21"/>得。偷蘭遮。應還直。</p>
<p id="pX40p0504b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">若為衣施應作衣。若饑儉時。
<lb n="0504b22"/>眾僧羯磨和合食用。無罪。</p>
<p id="pX40p0504b2211" type="inline" rend="margin-left:1em">以衣施作房舍。以房
<lb n="0504b23"/>舍施作衣食。亦如是。</p>
<p id="pX40p0504b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">寺中房舍多無人修治敗
<lb n="0504b24"/>壞。應留好者。餘粗敗得壞。賣為食用。為護住處故。</p>
<lb n="0504c01"/>
<p id="pX40p0504c0101" rend="margin-left:1em">十誦云。若水中浮物來。比丘以偷奪心取。選擇
<lb n="0504c02"/>時。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0504c0205" type="inline" rend="margin-left:1em">若捉留住。後水到前。或沉着水底。或
<lb n="0504c03"/>舉離水。直五錢以上。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0504c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">盜佛舍利。偷蘭遮。</p>
<lb n="0504c04"/>
<p id="pX40p0504c0401" rend="margin-left:1em">若尊敬清淨心取。無罪
(尊敬者。謂見佛舍利。如見佛身。心生尊敬。清淨
<lb n="0504c05"/>心者。謂無盜心。以恭敬供養心取去。供養無罪)
。</p>
<p id="pX40p0504c0519" type="inline" rend="margin-left:1em">盜經卷。隨計直犯。</p>
<p id="pX40p0504c0526" type="inline" rend="margin-left:1em">盜
<lb n="0504c06"/>塔寺中供養具。若有守護。隨計直犯。</p>
<p id="pX40p0504c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">奪神像物。
<lb n="0504c07"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0504c0704" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若自盜他物。欲取五錢。五錢
<lb n="0504c08"/>
<anchor xml:id="begd1e5676"/>已<anchor xml:id="endd1e5676"/>上從始發足。步步輕偷蘭。乃至選擇取三錢<anchor xml:id="begd1e5682"/>已<anchor xml:id="endd1e5682"/>
<lb n="0504c09"/>還。得輕偷蘭。四錢成重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0504c0912" type="inline" rend="margin-left:1em">若取一錢乃至四
<lb n="0504c10"/>錢亦爾。</p>
<p id="pX40p0504c1004" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使取他物。當教時。得輕偷蘭。取五
<lb n="0504c11"/>錢<anchor xml:id="begd1e5698"/>已<anchor xml:id="endd1e5698"/>上。離本處時。得重罪。</p>
<p id="pX40p0504c1111" type="inline" rend="margin-left:1em">若盜僧物五錢<anchor xml:id="begd1e5706"/>已<anchor xml:id="endd1e5706"/>上。
<lb n="0504c12"/>得重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0504c1205" type="inline" rend="margin-left:1em">四錢<anchor xml:id="begd1e5716"/>已<anchor xml:id="endd1e5716"/>下。得輕偷蘭。而報罪甚深。</p>
<lb n="0504c13"/>
<p id="pX40p0504c1301" rend="margin-left:1em">若舍屬一主。物不異主。若不離地。未出家界。步步
<lb n="0504c14"/>輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0504c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">若入女姊妹奴婢房中。得波羅夷。</p>
<p id="pX40p0504c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0504c15"/>入兄弟兒房中。得輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0504c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">若出主地相。亦波羅
<lb n="0504c16"/>夷。</p>
<p id="pX40p0504c1602" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波羅夷。三小眾突吉羅滅擯。是謂為
<lb n="0504c17"/>犯。</p>
<lb n="0504c18"/>
<p id="pX40p0504c1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與想。取<anchor xml:id="begd1e5747"/>己<anchor xml:id="endd1e5747"/>有想。取糞掃想。暫取想。
<lb n="0504c19"/>親厚意想。一切無罪
(第三分云。有七法。是親友利益慈愍故。何等七難。與能與
<lb n="0504c20"/>難。作能作難。忍能忍密事。相語不相發露。遭苦不捨。貧賤不輕　根本雜事云。凡是親友可委寄人有其
<lb n="0504c21"/>五種。一心相愛愍。二近為得意。三是所尊重。四久故通懷。五聞用<anchor xml:id="begd1e5761"/>己<anchor xml:id="endd1e5761"/>財心生歡喜)
。不犯者
<lb n="0504c22"/>最初未制戒等。</p>
<lb n="0504c23"/>
<p id="pX40p0504c2301" rend="margin-left:1em">會詳　首楞嚴經云。若諸世界六道眾生。其心不
<lb n="0504c24"/>偷。則不隨其生死相續。汝修三昧。本出塵勞。偷心
<lb n="0505a01"/>不除。塵不可出。縱有多智禪定現前。如不斷偷。必
<lb n="0505a02"/>落邪道。上品精靈。中品妖魅。下品邪人。</p>
<p id="pX40p0505a0216" type="inline" rend="margin-left:1em">法苑珠
<lb n="0505a03"/>林云。偷盜二報。一貧窮。謂因前。世盜他財物。令彼
<lb n="0505a04"/>空乏。故感今生自亦貧窮也。二不得自在。謂因前
<lb n="0505a05"/>世劫奪他財。而令他人不得自在。故感今生雖有
<lb n="0505a06"/>財物。而屬五家。不得自在受用也。</p>
<lb n="0505a07"/>
<lb n="0505a08"/>毗尼關要卷第二<lb n="0505a09"/>
<lb n="0505a10"/>
<lb n="0505a11"/>毗尼關要卷第三<lb n="0505a12"/>
<lb n="0505a13"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0505a14"/>
<p id="pX40p0505a1401" rend="margin-left:1em">○第三殺戒</p>
<lb n="0505a15"/>
<p id="pX40p0505a1501" rend="margin-left:2em">初總釋。</p>
<lb n="0505a16"/>
<p id="pX40p0505a1601" rend="margin-left:1em">殺為世間最傷慈之事。此是共戒。尼結罪同。大乘
<lb n="0505a17"/>同制。</p>
<p id="pX40p0505a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。若自殺。教人殺。方便殺。讚歎殺。
<lb n="0505a18"/>見作隨喜。乃至呪殺等。此是性罪。釋迦成佛。商怨
<lb n="0505a19"/>終舒於鐵杙。陀夷證聖。羊瞋卒洩於兇鋒。故經云。
<lb n="0505a20"/>假使經百劫。所作業不亡。因緣會遇時。果報還自
<lb n="0505a21"/>受。非空非海中。非入山石間。無有地方所。脫之不
<lb n="0505a22"/>受報。</p>
<p id="pX40p0505a2203" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。凡為殺者。並由癡故。於事不忍。內
<lb n="0505a23"/>懷瞋恨。斷他命根。制斯學處。</p>
<lb n="0505a24"/>
<p id="pX40p0505a2401" rend="margin-left:2em">二緣起處。</p>
<lb n="0505b01"/>
<p id="pX40p0505b0101" rend="margin-left:1em">佛遊毗舍離獼猴江邊講堂中
(有獼猴常在此江邊洗浴。故云獼猴
<lb n="0505b02"/>江。根本云獼猴池邊。此池在毗舍離宮城外五六里菴羅女園側。是昔獼猴羣集。為佛穿作此池。供養世
<lb n="0505b03"/>尊。今此講堂或近二處。隨稱一處皆可)
。</p>
<lb n="0505b04"/>
<p id="pX40p0505b0401" rend="margin-left:1em">說不淨觀。歎不淨觀。歎思惟不淨觀
(亦名九想觀。此九種不淨
<lb n="0505b05"/>觀法。想念純熟。心不分散。即得三昧成就自然貪欲殄除。惑業消滅。得證道果。此之九想雖是假想作觀。
<lb n="0505b06"/>然用之能成大事。譬如大海中死屍。溺人附之。即得渡也　一肨脹想。謂修行之人。心想死屍。見其肨脹。
<lb n="0505b07"/>如韋盛風。異於本相。是名肨脹想　二青瘀想。既觀肨脹<anchor xml:id="begd1e5894"/>已<anchor xml:id="endd1e5894"/>。復觀死屍風吹日<g ref="CB02720"/>。皮肉黃赤。瘀黑青黤。是
<lb n="0505b08"/>為青瘀想　三壞想。既觀青瘀<anchor xml:id="begd1e5904"/>已<anchor xml:id="endd1e5904"/>。復觀死屍。風日所變。皮肉裂壞。六分破碎。五臟腐敗。臭穢流溢。是為壞
<lb n="0505b09"/>想　四血塗漫想。既觀壞<anchor xml:id="begd1e5913"/>已<anchor xml:id="endd1e5913"/>。復觀死屍。從頭至足遍身。膿血流溢。汙穢塗漫。是為血塗漫想　五膿爛想。
<lb n="0505b10"/>既觀塗漫<anchor xml:id="begd1e5921"/>已<anchor xml:id="endd1e5921"/>。復觀死屍身上九孔。蠱膿流出。皮肉爛壞。狼藉在地。臭氣轉增是為膿爛想　六蠱噉想。既
<lb n="0505b11"/>觀膿爛<anchor xml:id="begd1e5929"/>已<anchor xml:id="endd1e5929"/>。復觀死屍。蠱蛆唼食。鳥獸咀嚼。殘缺剝落。是為蟲噉想　七散想。既觀蟲噉。<anchor xml:id="begd1e5936"/>已<anchor xml:id="endd1e5936"/>。復觀死屍。為禽
<lb n="0505b12"/>獸所飡。分裂破散。筋斷骨離。頭足交橫。是為散想　八骨想。既觀散<anchor xml:id="begd1e5946"/>已<anchor xml:id="endd1e5946"/>。復觀死屍。形骸<g ref="CB02720"/>露。皮肉<anchor xml:id="begd1e5954"/>已<anchor xml:id="endd1e5954"/>盡。但
<lb n="0505b13"/>見白骨狼藉。如貝如珂。是為骨想　九燒想既觀骨<anchor xml:id="begd1e5963"/>已<anchor xml:id="endd1e5963"/>。復觀死屍。為火所燒。爆裂烟臭。白骨俱然。薪盡火
<lb n="0505b14"/>滅。同於<g ref="CB01926"/>土。是為燒想)
。</p>
<lb n="0505b15"/>
<p id="pX40p0505b1501" rend="margin-left:1em">比丘聞<anchor xml:id="begd1e5981"/>已<anchor xml:id="endd1e5981"/>。習不淨觀。厭患身命。求刀自殺。</p>
<lb n="0505b16"/>
<p id="pX40p0505b1601" rend="margin-left:2em">三起緣人。</p>
<lb n="0505b17"/>
<p id="pX40p0505b1701" rend="margin-left:1em">時有比丘。字勿力伽難提。是沙門種出家
(勿力伽難提。此
<lb n="0505b18"/>云鹿喜。沙門種是姓)
。手執利刀。入婆裘園。有一比丘。語言。大
<lb n="0505b19"/>德斷我命來。我以衣<g ref="CB00647"/>與汝。即受僱斷其命。於彼
<lb n="0505b20"/>江邊洗刀。心生悔恨。我今無利非善得。彼比丘無
<lb n="0505b21"/>過。而我受僱斷他命根
(善見律云。鹿杖沙門殺比丘。血汙手足及刀。往婆裘
<lb n="0505b22"/>河者。世間有人言。此河能洗人罪。鹿杖沙門念言。我當往婆裘河。洗除我罪。悔過剋責。而長歎息。故往洗
<lb n="0505b23"/>之。婆裘河者。此云勝慧河)
。有一天魔。知彼心念。立水勸讚。善哉。</p>
<lb n="0505b24"/>
<p id="pX40p0505b2401" rend="margin-left:1em">善男子。汝今獲大功德。度未度者。時勿力伽難提
<lb n="0505c01"/>悔心即滅。復入園中。殺諸比丘。至六十人。園中死
<lb n="0505c02"/>屍狼藉。臭處不淨。狀如塚間。居士譏嫌。諸比丘猶
<lb n="0505c03"/>自相殺。況於餘人。我等自今勿復承事供養。勿復
<lb n="0505c04"/>容止往來
(善見律云。如來以天眼。觀往昔有五百獵人。共入阿蘭若處。殺諸羣鹿為業。墮
<lb n="0505c05"/>三惡道。受諸苦惱。經久得出。昔有微福。得生人間。出家為道。宿殃未盡。於半月中。更相殺害。諸佛所不能
<lb n="0505c06"/>救。於此五百人中。四果聖眾生死有際。有餘凡人輪轉無際。是故為說不淨觀。令離愛欲得生天上。本不
<lb n="0505c07"/>教死。但不可以神力救護。是故為說不淨觀<anchor xml:id="begd1e6041"/>已<anchor xml:id="endd1e6041"/>。半月入於靜室。唯聽一人送食。勿使諸人。作如是言。佛是
<lb n="0505c08"/>一切智。而不能斷諸弟子相殺。以世尊入定。無人得往說如此事耳　薩婆多云。佛一切智。何故教諸比
<lb n="0505c09"/>丘。得如是衰惱。若不知者。不名一切智。答曰。佛一切等教。爾時不但六十人受不淨觀。佛教法無有偏。但
<lb n="0505c10"/>受得利有多有少。佛深知眾生根業始終。必以此法因緣。後得大利。六十比丘。迦葉佛時所受不淨觀法。
<lb n="0505c11"/>不能耑修。多犯惡行。命終入地獄中。今佛出世。罪畢得生人間。墮下賤家。出家入道。以本緣故。應受此法。
<lb n="0505c12"/>既命終<anchor xml:id="begd1e6058"/>已<anchor xml:id="endd1e6058"/>。得生天上。於天來下。從佛聽法。得獲道跡。以是因緣。佛無偏也)
。毗舍離比丘
<lb n="0505c13"/>以小因緣。集在一處。時佛觀眾減少。知而故問。阿
<lb n="0505c14"/>難具白上事。佛告諸比丘。有阿那般那三昧。寂然
<lb n="0505c15"/>快樂。諸不善法即能滅之。永使不生。</p>
<lb n="0505c16"/>
<p id="pX40p0505c1601" rend="margin-left:1em">即十六特勝法門也。阿那般那此云遣來遣去。遣
<lb n="0505c17"/>來入息也。遣去出息也。</p>
<p id="pX40p0505c1710" type="inline" rend="margin-left:1em">十六特勝者。一知息入。
<lb n="0505c18"/>二知息出。三知息長短。四知息徧身。五除諸身行。
<lb n="0505c19"/>六受喜。七受樂。八受諸心行。九心作喜。十心作攝。
<lb n="0505c20"/>十一心作解脫。十二觀無常。十三觀出散。十四觀
<lb n="0505c21"/>離欲。十五觀滅。十六觀棄捨。</p>
<p id="pX40p0505c2112" type="inline" rend="margin-left:1em">言特勝者。從因緣
<lb n="0505c22"/>得名。如外道等。並能修得四禪四空。四無對治觀
<lb n="0505c23"/>行。故不出生死。此十六法有定有觀。具足諸禪。能
<lb n="0505c24"/>發無漏。故名特勝也。若以十六法。橫對四念處。每
<lb n="0506a01"/>念處有四法。共成十六。此易可知。今約豎對三界。
<lb n="0506a02"/>以明修證之相。</p>
<p id="pX40p0506a0207" type="inline" rend="margin-left:1em">一知息入。二知息出者。對代數
<lb n="0506a03"/>息也。行者調息。綿綿一心。依隨於息。息入時。知從
<lb n="0506a04"/>鼻端入至臍。息出時。知從臍出至鼻。如是一心照
<lb n="0506a05"/>息。依隨不亂。爾時知息粗細之相。知風喘氣為粗。
<lb n="0506a06"/>息相為細
(息有四事。一為風。二為氣。三為息。四為喘。止觀云。有聲曰風。守之則散。結滯。曰
<lb n="0506a07"/>氣。守之則結。出入不盡曰喘。守之則勞。不聲不滯出入俱盡曰息。守之則定)
。粗即調之
<lb n="0506a08"/>令細。如守門人。知人出入。亦知好人惡人。知好則
<lb n="0506a09"/>進。知惡則遮。復知輕重滑澁冷煖久近。復知因入
<lb n="0506a10"/>出息。則有一切眾苦煩惱。生死往來。輪轉不息。心
<lb n="0506a11"/>知驚畏。若闇心數息。無有觀行。正修證時。多生愛
<lb n="0506a12"/>見慢等諸煩惱病
(愛者愛著此數息。見者謂見我能數。慢者謂我能數以此慢他)
。
<lb n="0506a13"/>今隨息時。即知此息無常。命依於息。以息為命。一
<lb n="0506a14"/>息不還。即便無命。知息無常。即不生愛。知息非我。
<lb n="0506a15"/>即不生見。悟無常即不生慢。此則從初方便。<anchor xml:id="begd1e6143"/>已<anchor xml:id="endd1e6143"/>能
<lb n="0506a16"/>破諸結使。不同數息。以一心依息。令心不散。得入
<lb n="0506a17"/>禪定。故名亦愛。覺悟無常。故名亦筞。與定相應。名
<lb n="0506a18"/>亦有漏。觀行不著。名亦無漏也
(知入知出。正依隨息為門)
。</p>
<p id="pX40p0506a1823" type="inline" rend="margin-left:1em">三
<lb n="0506a19"/>知息長短者。對欲界定也。外凡證欲界定時。都不
<lb n="0506a20"/>覺知息中相貌。今此中初得定時。即覺息中長短
<lb n="0506a21"/>之相。覺悟無常。轉更分明。證欲界定。故名亦愛。觀
<lb n="0506a22"/>行覺無常。故名亦筞也。</p>
<p id="pX40p0506a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">四知息徧身者。對未到
<lb n="0506a23"/>地定也。凡外證未到地。直覺身相泯然如虗空。爾
<lb n="0506a24"/>時實有身息。但以眼不開故。不覺不見。今特勝中
<lb n="0506b01"/>發未到地時。亦泯然入定。即覺漸漸有身如雲影。
<lb n="0506b02"/>覺出入息徧身毛孔。亦知息長短相等。見息入無
<lb n="0506b03"/>積聚。出無分散。無常生滅。覺身空假不實。亦知生
<lb n="0506b04"/>滅剎那不住。三事和合。故有定生。三事既空。則定
<lb n="0506b05"/>無依。知空亦空。於空不著。亦愛亦筞如前說也。</p>
<lb n="0506b06"/>
<p id="pX40p0506b0601" rend="margin-left:1em">五除諸身行者。對初禪覺觀支也。言身行者。欲界
<lb n="0506b07"/>身中發得初禪。則色界四大造色。觸欲界身。欲界
<lb n="0506b08"/>身根生識。覺此色觸。二界色相依共住。故名為身。
<lb n="0506b09"/>身即覺支。從此身分生觀。知身中之法。有所造作。
<lb n="0506b10"/>故名身行。身行即是觀支。言除者。因覺息徧身。發
<lb n="0506b11"/>得初禪。心眼開明。見身三十六物。臭穢可惡。爾時
<lb n="0506b12"/>即知三十六物由四大有。頭等六分。一一非身。四
<lb n="0506b13"/>大之中各各非身。此即是除欲界身也。又於欲界
<lb n="0506b14"/>身中。求色界四大不可得。名除初禪身。所以者何。
<lb n="0506b15"/>若言有色界造色者。為從外來。為從內出。為在中
<lb n="0506b16"/>間住。如是觀時。畢竟不可得。但以顛倒憶想故。言
<lb n="0506b17"/>受色界觸。諦觀不得。即是除初禪身。身除故身行
<lb n="0506b18"/>即滅也。</p>
<p id="pX40p0506b1804" type="inline" rend="margin-left:1em">六受喜者。對破初禪喜支也。根本禪中
<lb n="0506b19"/>喜支。從隱沒有垢覺觀後生。既無觀慧照了。多生
<lb n="0506b20"/>煩惱。故不應受。今於淨禪覺觀支中生喜。以有觀
<lb n="0506b21"/>行破析。達覺觀性空。則所生喜亦空。於喜不著。無
<lb n="0506b22"/>諸過罪。故說受喜。如阿羅漢不著一切供養。故名
<lb n="0506b23"/>應供也。</p>
<p id="pX40p0506b2304" type="inline" rend="margin-left:1em">七受樂者。對破初禪樂支也。根本禪無
<lb n="0506b24"/>觀慧。樂中多染。故不應受。今知樂性空不著。故無
<lb n="0506c01"/>過罪。說受樂也。</p>
<p id="pX40p0506c0107" type="inline" rend="margin-left:1em">八受諸心行者。對破初禪一心
<lb n="0506c02"/>支。若根本禪入一心時。心生染著。故不應受。今知
<lb n="0506c03"/>此一心虗誑不實。一心非心。即不取著。既無過罪
<lb n="0506c04"/>即是三昧正受。故說受諸心行也。</p>
<p id="pX40p0506c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">九心作喜者。
<lb n="0506c05"/>對二禪內淨喜也。根本二禪喜。從內淨發。以無智
<lb n="0506c06"/>慧照了。多生受著。今觀此喜。即知虗誑。不生受著。
<lb n="0506c07"/>名喜覺分。從正觀心。生真法喜。故名心作喜也。</p>
<lb n="0506c08"/>
<p id="pX40p0506c0801" rend="margin-left:1em">十心作攝者。對二禪一心支也。二禪喜動。今返觀
<lb n="0506c09"/>喜性。既知空寂。畢竟定心不亂。不隨喜動也。</p>
<p id="pX40p0506c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">十
<lb n="0506c10"/>一心作解脫者。對破三禪樂也。三禪有徧身之樂。
<lb n="0506c11"/>凡夫得之。多生愛縛。不得解脫。今以觀慧破析。知
<lb n="0506c12"/>此樂從因緣生。空無自性。虗誑不實。觀樂不著。心
<lb n="0506c13"/>得自在也。</p>
<p id="pX40p0506c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">十二觀無常者。對破四禪不動也。三
<lb n="0506c14"/>禪為樂所動故。四禪名不動定。凡夫得此。多生常
<lb n="0506c15"/>想。心生愛取。今觀此定。生滅代謝。三相所遷。知是
<lb n="0506c16"/>破壞不安之相也。</p>
<p id="pX40p0506c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">十三觀出散者。對破空處也。
<lb n="0506c17"/>出者出離色界。散者散三種色
(一可見有對色。二不可見有對色。三
<lb n="0506c18"/>不可見無對色)
。又出離色界。心依虗空。消散自在。不為色
<lb n="0506c19"/>法所縛。故名出散。凡夫得此。謂是真空。安隱心生
<lb n="0506c20"/>取著。今觀虗空處定。知是四陰和合而有。無自性
<lb n="0506c21"/>不可取。所以者何。若言有出散者。為虗空是出散。
<lb n="0506c22"/>為心是出散。若心是出散者。過去心<anchor xml:id="begd1e6327"/>已<anchor xml:id="endd1e6327"/>謝。未來心
<lb n="0506c23"/>未生。現在心不住。何能出耶。若空是出散者。無知
<lb n="0506c24"/>之法有何出散。既不得空定。則心無受著也。</p>
<p id="pX40p0506c2418" type="inline" rend="margin-left:1em">十
<lb n="0507a01"/>四觀離欲者。對識處也。一切愛著外境皆名為欲。
<lb n="0507a02"/>從欲界乃至空處。皆是心外之境。若虗空為外境。
<lb n="0507a03"/>識來領受此空。即以空為所欲。今識處定。緣於內
<lb n="0507a04"/>識。離外空欲。故名離欲。凡夫得此。無慧眼照了。謂
<lb n="0507a05"/>言心與識法相應。真實安隱。即生染著。今以觀慧
<lb n="0507a06"/>破析。知三世識皆不與現在心相應。故此識定但
<lb n="0507a07"/>有名字。虗誑不實也。</p>
<p id="pX40p0507a0709" type="inline" rend="margin-left:1em">十五觀滅者。對無所有處
<lb n="0507a08"/>也。此定緣無為法塵。心與無為相應。對無為法塵。
<lb n="0507a09"/>發少分識。凡夫謂為心滅。深生愛著。為其所縛。今
<lb n="0507a10"/>觀此少識。亦有四陰和合。無常無我。虗誑不實。譬
<lb n="0507a11"/>如糞穢多少俱臭。不染著也。</p>
<p id="pX40p0507a1112" type="inline" rend="margin-left:1em">十六觀棄捨者。對
<lb n="0507a12"/>非想非非想也。非非想是兩捨之對治。從初禪來。
<lb n="0507a13"/>但有偏捨。無有兩捨。今此定雙捨有。</p>
<p id="pX40p0507a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">又是捨中
<lb n="0507a14"/>之極。故名棄捨。凡夫得此謂為涅槃。無有觀慧覺
<lb n="0507a15"/>了。不能捨離。今知此定。亦是四陰二入
(意入法入)
三界
<lb n="0507a16"/>
(意界法界意識界)
及十種細心所等
(觸作意受想思欲解念定慧)
和合
<lb n="0507a17"/>所成。無常苦空無我。虗誑不實。不應計為涅槃。既
<lb n="0507a18"/>知空寂。即不受著也。行者爾時深觀棄捨。即便得
<lb n="0507a19"/>悟三乘涅槃。然未必須皆具十六。或得三二特勝
<lb n="0507a20"/>即便發悟。亦有利根。初隨息時。覺悟無常。即發無
<lb n="0507a21"/>漏。由其從初俱發根本定。故名亦有漏。於中觀慧
<lb n="0507a22"/>破析不著。名亦無漏。一往勝六妙門也。</p>
<lb n="0507a23"/>
<p id="pX40p0507a2301" rend="margin-left:1em">以無數方便訶責婆裘園中比丘<anchor xml:id="begd1e6416"/>已<anchor xml:id="endd1e6416"/>。與諸比丘結
<lb n="0507a24"/>戒。</p>
<lb n="0507b01"/>
<p id="pX40p0507b0101" rend="margin-left:2em">四所立戒相。</p>
<lb n="0507b02"/>
<p id="pX40p0507b0201">若比丘。故自手斷人命。持刀與人。歎譽死。快勸死。咄
<lb n="0507b03"/>男子。用此惡活為。寧死不生。作如是心。思惟種種方
<lb n="0507b04"/>便。歎譽死。快勸死。是比丘波羅夷不共住。</p>
<lb n="0507b05"/>
<p id="pX40p0507b0501" rend="margin-left:1em">釋義　人者。從初識至後識。而斷其命
(此識即第八阿賴耶
<lb n="0507b06"/>識。名曰藏識。以其無法不含。無事不攝故。又名持業識。能持一切善惡種子故。瑜伽論云。此識最初於母
<lb n="0507b07"/>腹托胎之時。如磁石吸鐵。是名初識。乃至命將終時。冷觸漸起。惟有此識。能執持身。此識若捨。四大分散。
<lb n="0507b08"/>是名命終識。亦名後識。所謂去後來先作主也。又一切眾生皆以受煖識三色心相連不斷。名為命根。今
<lb n="0507b09"/>使彼色心不能相續。名為命斷。故者故心行殺。顯非錯悞也。自手者。謂自手行殺。或身塠壓令死。或手或
<lb n="0507b10"/>脚。或肘或膝。及餘身分。若杖若石。若塼遙擲殺人。皆云自手也)
。持刀與人者
(根本云。若
<lb n="0507b11"/>知彼人欲得自殺。以大刀剃刀<anchor xml:id="begd1e6468"/>刺<anchor xml:id="endd1e6468"/>刀等。而安其前。欲令自害)
。歎譽死。快勸死
(根本
<lb n="0507b12"/>云。言勸死者。於三種人。勸之令死。謂破戒持戒及以病人。往破戒人所。作如是言。具壽知不。汝今破戒。作
<lb n="0507b13"/>諸罪業。身語意三常造眾惡。具壽汝命長存。惡業增多。長受地獄苦。應可捨身自斷其命　云何勸持戒
<lb n="0507b14"/>者。往彼語言。具壽知不。汝既持戒。修諸善法。又能展手施。恒常施。愛樂施。廣大施。分布施。汝有此福。必生
<lb n="0507b15"/>天上。持戒人問曰。具壽。我今欲何所作。報言。應可捨身。自斷其命　云何勸病比丘死。往彼所言。具壽知
<lb n="0507b16"/>不。汝既重病。極受苦惱。汝若久存。病轉增劇。常受辛苦。汝應捨身。自斷其命。如是種種歎勸也)
。咄男
<lb n="0507b17"/>子
(咄者乃是警覺之辭。男子乃是招呼之語)
。作如是心。思惟種種方便。
<lb n="0507b18"/>歎譽死。快勸死
(作如是心者。即歎死勸死之心。非為餘事)
。</p>
<lb n="0507b19"/>
<p id="pX40p0507b1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。若緣有缺。罪便
<lb n="0507b20"/>結輕。一有殺心。二是人趣。三作人想。四命根斷。</p>
<lb n="0507b21"/>
<p id="pX40p0507b2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若自殺。若教殺。若遣使殺。若往
<lb n="0507b22"/>來使殺。若重使殺。若展轉使殺。若求男子殺。若殺
<lb n="0507b23"/>人求男子殺。若求持刀人殺。若殺求持刀人殺。若
<lb n="0507b24"/>身現相。若口說。若身口俱現相。若遣書。若教遣使
<lb n="0507c01"/>書。若坑陷。若倚發。若與藥。若安殺具。</p>
<p id="pX40p0507c0115" type="inline" rend="margin-left:1em">若自殺者。
<lb n="0507c02"/>若以手。若瓦石刀杖。乃至餘物而自殺。</p>
<p id="pX40p0507c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">教殺者。
<lb n="0507c03"/>殺時自看前人擲水火中。若山上推著谷底。若使
<lb n="0507c04"/>象蹋殺。若使惡獸噉。或使蛇螫。及餘種種教殺。</p>
<lb n="0507c05"/>
<p id="pX40p0507c0501" rend="margin-left:1em">遣使殺者。比丘遣使斷某甲命。隨語往斷命。</p>
<p id="pX40p0507c0518" type="inline" rend="margin-left:1em">往
<lb n="0507c06"/>來使者。比丘遣使。往斷某甲命。隨語往欲殺。未得
<lb n="0507c07"/>殺便還。即承前教復往殺。</p>
<p id="pX40p0507c0711" type="inline" rend="margin-left:1em">重使殺者。比丘遣使。
<lb n="0507c08"/>汝去斷某甲命。續復遣使。如是乃至四五。彼使即
<lb n="0507c09"/>往殺。</p>
<p id="pX40p0507c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">展轉使者。比丘遣使。汝斷某甲命。彼使復
<lb n="0507c10"/>轉遣使。乃至百千往斷其命。</p>
<p id="pX40p0507c1012" type="inline" rend="margin-left:1em">求男子者。是中誰
<lb n="0507c11"/>知有如是人。能用刀。有方便。久習學。不恐怖不退。
<lb n="0507c12"/>能斷某甲命。彼使即往斷其命。</p>
<p id="pX40p0507c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">教求男子者。教
<lb n="0507c13"/>人求。是中誰知有如是人。能用刀。有方便。久習學。
<lb n="0507c14"/>不恐怖不退。能斷某甲人命。彼使即往斷其命。</p>
<lb n="0507c15"/>
<p id="pX40p0507c1501" rend="margin-left:1em">求持刀者。自求誰勇健。能持刀斷某甲命。彼即往
<lb n="0507c16"/>殺。教求持刀亦如是。</p>
<p id="pX40p0507c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">身現相者。身作相殺。令墮
<lb n="0507c17"/>水火中。從山上墮谷底。令象蹋殺。令惡獸食毒蛇
<lb n="0507c18"/>螫。彼因此現身相。故自殺。</p>
<p id="pX40p0507c1811" type="inline" rend="margin-left:1em">或作是說。汝所作惡。
<lb n="0507c19"/>無仁慈。懷毒意。不作眾善行。汝不作救護。汝生便
<lb n="0507c20"/>受罪多。不如死。若復作是語。汝不作惡暴。有仁慈。
<lb n="0507c21"/>不懷毒意。汝<anchor xml:id="begd1e6582"/>已<anchor xml:id="endd1e6582"/>作眾善行。汝<anchor xml:id="begd1e6588"/>已<anchor xml:id="endd1e6588"/>作功德。汝<anchor xml:id="begd1e6595"/>已<anchor xml:id="endd1e6595"/>作救
<lb n="0507c22"/>護。汝生便受眾苦。若死當生天上。若彼因此言故。
<lb n="0507c23"/>便自殺。</p>
<p id="pX40p0507c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">身口現相亦如是。</p>
<p id="pX40p0507c2311" type="inline" rend="margin-left:1em">遣使者。若使往彼。
<lb n="0507c24"/>汝所作善惡。廣說如上。承此使口歎死者。</p>
<p id="pX40p0507c2417" type="inline" rend="margin-left:1em">遣書
<lb n="0508a01"/>殺者。執書言。汝所作善惡。廣說如上。</p>
<p id="pX40p0508a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">遣使書者。
<lb n="0508a02"/>亦如是。</p>
<p id="pX40p0508a0204" type="inline" rend="margin-left:1em">坑陷者。審知彼所行道。必從是來往。當
<lb n="0508a03"/>於道中鑿深坑。著火若刀。若毒蛇。若尖杙。若毒塗
<lb n="0508a04"/>
<anchor xml:id="begd1e6627"/>刺<anchor xml:id="endd1e6627"/>。若墮坑中死。</p>
<lb n="0508a05"/>
<p id="pX40p0508a0501" rend="margin-left:1em">倚發者
(謂做定機關。安諸殺具。倚著即發也)
。</p>
<p id="pX40p0508a0518" type="inline" rend="margin-left:1em">知彼人必當倚發彼
<lb n="0508a06"/>處。若樹。若墻。若柵。於彼外。若著火。若刀。若杙。若毒
<lb n="0508a07"/>蛇。若毒塗刺。機發。使墮中死。</p>
<p id="pX40p0508a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">藥者。知彼人病。與
<lb n="0508a08"/>非藥。若雜毒。或過限。與種種藥使死。</p>
<p id="pX40p0508a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">安殺具者。
<lb n="0508a09"/>先知彼人本來患厭身命。惡賤此身。即持刀毒。若
<lb n="0508a10"/>繩及餘死具。置之於前。如上一一死者波羅夷。不
<lb n="0508a11"/>死者偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a1106" type="inline" rend="margin-left:1em">若天子。若龍子。阿修羅子。犍闥婆
<lb n="0508a12"/>子。夜叉。餓鬼。若畜生中有智解人語。若復有能變
<lb n="0508a13"/>形者。方便求殺。殺者偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a1312" type="inline" rend="margin-left:1em">不死者。突吉羅。</p>
<lb n="0508a14"/>
<p id="pX40p0508a1401" rend="margin-left:1em">畜生不能變形。若殺者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0508a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">不死。突吉羅。</p>
<lb n="0508a15"/>
<p id="pX40p0508a1501" rend="margin-left:1em">實人人想殺。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508a1509" type="inline" rend="margin-left:1em">人疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a1514" type="inline" rend="margin-left:1em">人非人想。
<lb n="0508a16"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a1604" type="inline" rend="margin-left:1em">非人人想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">非人疑。偷蘭遮。</p>
<lb n="0508a17"/>
<p id="pX40p0508a1701" rend="margin-left:1em">第四分云。方便墮他胎。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">母死兒活。母死
<lb n="0508a18"/>無犯。但得偷蘭遮
(謂殺心在兒。不在母。母死無犯。既未遂本心。罪結方便)
。眾
<lb n="0508a19"/>多比丘遣一人斷他命。一切波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508a1915" type="inline" rend="margin-left:1em">五分律云。
<lb n="0508a20"/>自殺身。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a2007" type="inline" rend="margin-left:1em">入母胎後。至四十九日。名為似
<lb n="0508a21"/>人。過此盡名為人。若人若似人殺者。波羅夷
(似人者。謂
<lb n="0508a22"/>托母胎。初得二根。始處緣時。父精母血相合。自識處中。得身命二根。名為似人。過七七日。六根具足。成人
<lb n="0508a23"/>形相。故名為人)
。若作書令彼殺。字字偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508a2318" type="inline" rend="margin-left:1em">書至彼。因
<lb n="0508a24"/>是死。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508a2406" type="inline" rend="margin-left:1em">若作相似語。教人殺。彼因此死。波
<lb n="0508b01"/>羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b0103" type="inline" rend="margin-left:1em">凡發殺心時。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0508b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">作方便時。偷蘭遮。</p>
<lb n="0508b02"/>
<p id="pX40p0508b0201" rend="margin-left:1em">死者。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">有二比丘相瞋。後共道行。於路
<lb n="0508b03"/>相打。一人遂死。佛言。無殺心不犯重。瞋打比丘。波
<lb n="0508b04"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0508b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">從今不聽相瞋未悔者共道行。犯者突吉
<lb n="0508b05"/>羅。</p>
<p id="pX40p0508b0502" type="inline" rend="margin-left:1em">欲殺彼。悞殺此。偷蘭遮
(謂於此人。全無殺心。但得方便。偷蘭遮)
。</p>
<lb n="0508b06"/>
<p id="pX40p0508b0601" rend="margin-left:1em">十誦云。若為人作坑桁弶羅等。人因是死。波羅
<lb n="0508b07"/>夷。</p>
<p id="pX40p0508b0702" type="inline" rend="margin-left:1em">若不即死。後因是死。亦波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b0714" type="inline" rend="margin-left:1em">後不因死。
<lb n="0508b08"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">若為非人作非人死者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508b0816" type="inline" rend="margin-left:1em">人畜
<lb n="0508b09"/>死。皆突吉羅
(謂於人畜無有殺心故)
。</p>
<p id="pX40p0508b0915" type="inline" rend="margin-left:1em">若不定一事作。諸有
<lb n="0508b10"/>來者。皆令死。</p>
<p id="pX40p0508b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">人死。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b1011" type="inline" rend="margin-left:1em">非人死。偷蘭遮。</p>
<lb n="0508b11"/>
<p id="pX40p0508b1101" rend="margin-left:1em">畜生死。波逸提。</p>
<p id="pX40p0508b1107" type="inline" rend="margin-left:1em">都無死者。一偷蘭遮。二突吉羅。</p>
<lb n="0508b12"/>
<p id="pX40p0508b1201" rend="margin-left:1em">自斷指。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0508b1207" type="inline" rend="margin-left:1em">看病久生厭心。置令死。偷蘭
<lb n="0508b13"/>遮。</p>
<p id="pX40p0508b1302" type="inline" rend="margin-left:1em">令趣得藥食。便服死者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0508b1314" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽
<lb n="0508b14"/>云。欲殺凡人。誤殺羅漢。</p>
<p id="pX40p0508b1410" type="inline" rend="margin-left:1em">欲殺羅漢。誤殺凡人。</p>
<lb n="0508b15"/>
<p id="pX40p0508b1501" rend="margin-left:1em">欲殺父。誤殺母。</p>
<p id="pX40p0508b1507" type="inline" rend="margin-left:1em">欲殺母。誤殺父。皆偷蘭遮。不得
<lb n="0508b16"/>重逆
(問即誤殺生身父母出世聖人。何故不失戒耶。答殺盜二戒。論心不論事。今於所欲殺者。
<lb n="0508b17"/>未遂其心。罪結方便。所誤殺者。實無殺心。故不得重逆。三途果報寧得免哉)
。</p>
<p id="pX40p0508b1730" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多
<lb n="0508b18"/>云。若以比丘語故。征統異國。兼得財寶。皆得殺盜
<lb n="0508b19"/>二波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b1905" type="inline" rend="margin-left:1em">若執刀欲殺。發足。步步輕偷蘭。乃至
<lb n="0508b20"/>未傷人<anchor xml:id="begd1e6829"/>已<anchor xml:id="endd1e6829"/>還。盡輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508b2010" type="inline" rend="margin-left:1em">若刀着人。不問深淺。命
<lb n="0508b21"/>未斷<anchor xml:id="begd1e6841"/>已<anchor xml:id="endd1e6841"/>還。重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">若死。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508b2113" type="inline" rend="margin-left:1em">若為殺人故
<lb n="0508b22"/>作坑。未成時。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0508b2209" type="inline" rend="margin-left:1em">作竟。輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">若人墮中。
<lb n="0508b23"/>勇健即能出坑。得重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508b2311" type="inline" rend="margin-left:1em">若墮坑中不死。亦重
<lb n="0508b24"/>偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508b2403" type="inline" rend="margin-left:1em">作摾作撥亦爾。</p>
<p id="pX40p0508b2409" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使殺人。當教時。得
<lb n="0508c01"/>輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508c0104" type="inline" rend="margin-left:1em">若殺時。得波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508c0111" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使殺人。教彼
<lb n="0508c02"/>人。若來者殺。而受使者。彼人去時殺者。比丘得輕
<lb n="0508c03"/>偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">若教刀殺。而用杖殺。</p>
<p id="pX40p0508c0311" type="inline" rend="margin-left:1em">若教殺此而殺彼。
<lb n="0508c04"/>凡不本教。更異方便。盡輕偷蘭。</p>
<p id="pX40p0508c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">若以刀杖。欲打
<lb n="0508c05"/>殺人故。或杖打刺刀。不尋手死。十日應死。後更異
<lb n="0508c06"/>人打。即尋杖死。打死比丘。得波羅夷。</p>
<p id="pX40p0508c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">先打比丘
<lb n="0508c07"/>得偷蘭
(問何以但害人得波羅夷。答人中有三歸五戒波羅提木叉戒故。又沙門四果多在
<lb n="0508c08"/>人得。佛與辟支佛。必在人中。得漏盡故。是以害人。得波羅夷。餘道不得)
。比丘尼波羅
<lb n="0508c09"/>夷。三小眾突吉羅滅擯。是謂為犯。</p>
<lb n="0508c10"/>
<p id="pX40p0508c1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若擲刀杖瓦石。誤著彼人身死者。</p>
<lb n="0508c11"/>
<p id="pX40p0508c1101" rend="margin-left:1em">若營事作房舍。誤墮墼石材木椽柱殺人。</p>
<p id="pX40p0508c1117" type="inline" rend="margin-left:1em">重
<lb n="0508c12"/>病人扶起。若扶臥浴時。服藥時。從涼處至熱處。從
<lb n="0508c13"/>熱處至涼處。入房出房。向廁往返。一切無害心。而
<lb n="0508c14"/>死者不犯。不犯者。最初未制戒等。</p>
<lb n="0508c15"/>
<p id="pX40p0508c1501" rend="margin-left:1em">會詳　楞嚴經云。又諸世界六道眾生。其心不殺。
<lb n="0508c16"/>則不隨其生死相續。汝修三昧。本出塵勞。殺心不
<lb n="0508c17"/>除。塵不可出。縱有多智。禪定現前。如不斷殺。必落
<lb n="0508c18"/>神道。上品之人為大力鬼。中品則為飛行夜叉諸
<lb n="0508c19"/>鬼帥等。下品當為地行羅剎。</p>
<lb n="0508c20"/>
<p id="pX40p0508c2001" rend="margin-left:1em">○第四大妄語戒</p>
<lb n="0508c21"/>
<p id="pX40p0508c2101" rend="margin-left:2em">初總釋。</p>
<lb n="0508c22"/>
<p id="pX40p0508c2201" rend="margin-left:1em">妄為欺心貪利。行不真實。此是共戒。尼制亦同。大
<lb n="0508c23"/>乘同制。</p>
<p id="pX40p0508c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。而菩薩常生正語。亦生一切
<lb n="0508c24"/>眾生正語正見。而反更起一切眾生邪語邪見邪
<lb n="0509a01"/>業等。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0509a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此由癡故。因求利事。及
<lb n="0509a02"/>求利養煩惱。制斯學處。二緣合結。</p>
<lb n="0509a03"/>
<p id="pX40p0509a0301" rend="margin-left:2em">二緣起處。</p>
<lb n="0509a04"/>
<p id="pX40p0509a0401" rend="margin-left:1em">爾時佛在毗舍離獼猴江邊高閣講堂。時世穀貴。
<lb n="0509a05"/>人民饑餓。乞食難得。佛告阿難。諸有在毗舍離。比
<lb n="0509a06"/>丘盡集。集<anchor xml:id="begd1e6973"/>已<anchor xml:id="endd1e6973"/>世尊告言。汝等當知。今時世穀貴。乞
<lb n="0509a07"/>食難得。汝等諸有同和尚同師。隨親厚知識。各共
<lb n="0509a08"/>於毗舍離左石。隨所宜安居。我亦當於此處安居。
<lb n="0509a09"/>何以故。飲食難得。念眾疲苦。時諸比丘聞佛教<anchor xml:id="begd1e6989"/>已<anchor xml:id="endd1e6989"/>。
<lb n="0509a10"/>各隨所安居。</p>
<lb n="0509a11"/>
<p id="pX40p0509a1101" rend="margin-left:2em">三起緣人。</p>
<lb n="0509a12"/>
<p id="pX40p0509a1201" rend="margin-left:1em">時婆裘河邊僧伽藍中。安居比丘。向居士自說得
<lb n="0509a13"/>上人法等。諸居士信樂供養。不為飲食所苦。顏色
<lb n="0509a14"/>光澤和悅。氣力充足。諸餘比丘在毗舍離安居者。
<lb n="0509a15"/>顏色憔悴。形體枯燥。衣服弊壞。安居竟。往見世尊。
<lb n="0509a16"/>慰問及此。具白上事。佛言。汝等愚癡人。有實尚不
<lb n="0509a17"/>應向人說。況復無實而向人說。時世尊告諸比丘。
<lb n="0509a18"/>世有二賊。一實非淨行。自稱淨行。二者為口腹故。
<lb n="0509a19"/>不真實。非<anchor xml:id="begd1e7021"/>己<anchor xml:id="endd1e7021"/>有。在大眾中故作妄語。自稱言得上
<lb n="0509a20"/>人法。是中為口腹故。自稱得上人法。最上大賊。何
<lb n="0509a21"/>以故。盜受人飲食故
(善見問曰。此無離本處。云何名為賊。答曰。得名為賊。何以
<lb n="0509a22"/>故。為因虗誑妄語而得大利養故。以方便取之故。佛告諸比丘。盜取人飲食者。此名大賊。以不實故)
。時
<lb n="0509a23"/>世尊以無數方便訶責<anchor xml:id="begd1e7041"/>已<anchor xml:id="endd1e7041"/>。與諸比丘結戒。若比丘
<lb n="0509a24"/>實無所知。乃至虗誑妄語等。爾時有一增上慢比
<lb n="0509b01"/>丘。語人言。我得道。彼於異時。精進不懈。勤求方便。
<lb n="0509b02"/>證最上勝法。彼作是念。將不犯波羅夷耶。我今云
<lb n="0509b03"/>何。尋語諸同意比丘。為我白佛。時諸比丘往白世
<lb n="0509b04"/>尊。佛言。除增上慢者不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0509b05"/>
<p id="pX40p0509b0501" rend="margin-left:2em">四所立制相。</p>
<lb n="0509b06"/>
<p id="pX40p0509b0601">若比丘實無所知。自稱言。我得上人法。我<anchor xml:id="begd1e7071"/>已<anchor xml:id="endd1e7071"/>入聖智
<lb n="0509b07"/>勝法。我知是。我見是。彼於異時。若問若不問。欲自清
<lb n="0509b08"/>淨。故作是說。我實不知不見。言知言見。虗誑妄語。除
<lb n="0509b09"/>增上慢。是比丘波羅夷不共住。</p>
<lb n="0509b10"/>
<p id="pX40p0509b1001" rend="margin-left:1em">釋義　實無所知者。實無知見。自稱者。自稱說有
<lb n="0509b11"/>信戒施聞智慧辯才。人法者。人陰
(五陰)
人入
(六入)
人界
<lb n="0509b12"/>
(十八界)
。上人法者
(律攝云。即勝流法也。謂一切凡愚五葢等法。鄙劣惡事。是非上法也)
。
<lb n="0509b13"/>諸法能出要成就
(言諸法者。即指下文也。能出要者。謂此諸法是能出三界之要
<lb n="0509b14"/>法也。成就者。即證得也。謂此諸法我<anchor xml:id="begd1e7114"/>已<anchor xml:id="endd1e7114"/>證得。故曰諸法能出要成就。此句總標。下文別釋)
。自言念
<lb n="0509b15"/>在身。自言正憶念。自言持戒。自言有欲。自言不放
<lb n="0509b16"/>逸。自言精進。自言得定。自言得正受。自言有道。自
<lb n="0509b17"/>言修。自言有慧。自言見。自言得。自言果。</p>
<p id="pX40p0509b1716" type="inline" rend="margin-left:1em">自言念
<lb n="0509b18"/>在身者。有念能令人出離。狎習親附此法。修習增
<lb n="0509b19"/>廣。如調伏乘。守護觀察。善得平等。<anchor xml:id="begd1e7133"/>已<anchor xml:id="endd1e7133"/>得決定。無復
<lb n="0509b20"/>艱難。而得自在。是為自言得身念處
(身念處者。頭等六分四大
<lb n="0509b21"/>五根假合。故名為身。是中觀身智慧為念。明見內身五種不淨。破淨顛倒。即是處也　五種不淨者。一種
<lb n="0509b22"/>子不淨。二住處不淨。三自體不淨。四外相不淨。五究竟不淨)
。</p>
<p id="pX40p0509b2224" type="inline" rend="margin-left:1em">自言正憶念者。
<lb n="0509b23"/>有念能令人出離。狎習親附此法。修習增廣。如調
<lb n="0509b24"/>伏乘。守護觀察。善得平等。<anchor xml:id="begd1e7154"/>已<anchor xml:id="endd1e7154"/>得決定。無復艱難。而
<lb n="0509c01"/>得自在。是為正憶念
(憶念一切法。見法得法。其心得定。此徧通一切法也)
<lb n="0509c02"/>自言持戒
(謂堅持戒律。慎守威儀。斷一切惡)
。</p>
<p id="pX40p0509c0218" type="inline" rend="margin-left:1em">自言有欲。自言不
<lb n="0509c03"/>放逸。自言精進亦爾
(毗尼母云。何名為欲。如佛翹勤不倦。故名為欲。欲為法本。
<lb n="0509c04"/>以欲求故。得一切法。故名法本。能生諸法。大論云。佛有時說為欲。或時說精進。有時說不放逸。譬人欲遠
<lb n="0509c05"/>行時初欲去。是名為欲。發行不住。是為精進。能勸踊不稽留。是為不放逸。以是故知。欲生精進。精進故不
<lb n="0509c06"/>放逸。不放逸故能生諸法。乃至得成佛道)
。</p>
<p id="pX40p0509c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">自言得定。有覺有觀三昧。
<lb n="0509c07"/>無覺有觀三昧。無覺無觀三昧
(有覺有觀者。初心在禪名覺行者。依
<lb n="0509c08"/>未到地。發初禪時。色界清淨色法。觸欲界身根。心大驚悟。爾時即生身識。覺此色觸未曾有功德利益。即
<lb n="0509c09"/>是覺支。細心分別名為觀行者。既證初禪功德。即以細心。分別此禪定中色法。諸妙功德境界分明。無諸
<lb n="0509c10"/>葢覆。如是等功德。欲界未有。即名觀支。智論問有覺有觀。為是一法。為是二法耶。答二法。粗心初念。是名
<lb n="0509c11"/>為覺。細心分別。是名為觀。譬如撞鐘。初聲大時。名之為覺。後聲細時。名之為觀。問曰。如阿毗曇說。欲界乃
<lb n="0509c12"/>至初禪一心中覺觀相應。今云何言粗心初念名為覺。細心分別名為觀。答曰。二法雖在一心。二相不俱。
<lb n="0509c13"/>覺時觀不明了。觀時覺不明了。譬如日出眾星不現。一切心心數法隨時受名。覺　亦復如是　無覺有
<lb n="0509c14"/>觀者。從初禪趣二禪時。以覺知之心。<anchor xml:id="begd1e7210"/>已<anchor xml:id="endd1e7210"/>忘分別。禪味之念猶在。此謂正持中說。謂中間禪也。大梵六天即
<lb n="0509c15"/>中間定力所感　無覺無觀者。從二禪乃至滅受想定。覺知之心。分別禪味之念俱忘。故名無覺觀定)
。
<lb n="0509c16"/>空無相無願三昧
(即三解脫門。此三通名解脫門者。解脫即是涅槃門。謂能通。謂
<lb n="0509c17"/>此三法能通行者。得入涅槃。故名解脫門也。亦名三三昧。但三昧即是當體得名。解脫從能通之用以受
<lb n="0509c18"/>稱也。證果則變名解脫　云何名空解脫門。空有六空。內空。外空。內外空。空空。大空。第一義空　何謂內
<lb n="0509c19"/>空。一切內法思惟空知空解空受空。以何義空。以我空。我所亦空。常空不變易空　何謂為外空。一切外
<lb n="0509c20"/>法思惟空知空解空受空。以何義空。以我空。我所亦空。常空不變易空　內外空亦如是　何謂空空。如
<lb n="0509c21"/>比丘成就空定行。一切法思惟空空。如上說　大空亦爾　何謂第一義空。第一義即涅槃。如比丘思惟
<lb n="0509c22"/>涅槃空知空解空受空。以何義空。以我空。我所亦空。常空不變易空。如是不放逸。得定心住正住。是名第
<lb n="0509c23"/>一義空。能如是通達。是名空解脫門　無相解脫門者。以聖涅槃為境界。名無相定行有相涅槃。無相行
<lb n="0509c24"/>有三相。生住滅。涅槃無三相。不生不住不滅。如是行有相涅槃。無相涅槃。是寂滅。是舍宅。是救護。是明燈。
<lb n="0510a01"/>是依止。是不終沒。是歸趣。是無燋熱。是無憂惱。思惟涅槃得定心住。是名無相定　無作解脫門者。若知
<lb n="0510a02"/>一切法無相。即都無所作。是名無作。所以者何。若於法有所得者。即於三界而有願求。因是造作三有之
<lb n="0510a03"/>業。今一切相皆不可得故。則於三界無所願求。不造一切三有生死之業。無業故無報。是無作解脫門)
。</p>
<lb n="0510a04"/>
<p id="pX40p0510a0401" rend="margin-left:1em">自言得正受者。想正受
(九想。一肨脹想。二青瘀想。三壞想。四血塗漫想。
<lb n="0510a05"/>五膿爛想。六蟲噉想。七散想。八骨想。九燒想。如是想摧破結使。由得三乘道　十想。一無常想。二苦想。三
<lb n="0510a06"/>無我想。四食不淨想。五一切世間不可樂想。六死想。七不淨想。八斷想。九離想。十盡想。修是法。斷諸結使。
<lb n="0510a07"/>得阿羅漢)
。無想正受
(由於人中天上。秉外道邪說厭患粗相。數修習力。伏除欲界初二三
<lb n="0510a08"/>禪貪染。依第四禪滅除前六識心心所法。令不現行。想滅為首。名無想定。得此定<anchor xml:id="begd1e7269"/>已<anchor xml:id="endd1e7269"/>。不退不失。命終即生
<lb n="0510a09"/>無想天中。六識不行。共經四百四十九大劫　或先是婆羅門則如先婆羅門坐。或先是無聞比丘則如
<lb n="0510a10"/>先結跏趺坐)
。隨法正受
(謂涅槃清淨無累正行之法。八聖道等諸禪觀行。能隨順彼圓
<lb n="0510a11"/>寂之處。故名隨法。出於律攝)
。心想正受
(則一心想息。令心不散。從一至十。不多不少。或
<lb n="0510a12"/>云先數出息。氣則不急。身不脹滿。身心輕利。三昧易成。若心輕浮。繫心丹田。當數入息若心昏沉。繫心鼻
<lb n="0510a13"/>端。當數出息。不許俱數。恐生病故)
。除色想正受
(虛空處背捨。謂行人於欲界後<anchor xml:id="begd1e7294"/>已<anchor xml:id="endd1e7294"/>除
<lb n="0510a14"/>棄自身不淨之色。初背捨後。又除棄內身白骨之色。第二背捨後。又除外身一切不淨之色。尚餘八種淨
<lb n="0510a15"/>色。皆依心住。厭色質礙。不得自在。若心捨色。色即謝滅。得出色籠。飄颺無礙。一心緣空與空定相應。即入
<lb n="0510a16"/>無邊虛空處定)
。不除色想正受
(八背捨者。一內有色想。外觀色相。云云。八勝處者。一
<lb n="0510a17"/>內有色相。外觀色少。云云。如此背捨勝處乃至色界四禪等。俱有色相。故云不除色想也)
。除入
<lb n="0510a18"/>正受
(若因勝處。斷煩惱盡。則知虗妄陰入皆滅。爾時勝處變名八除入正受。出禪波羅蜜十卷
<lb n="0510a19"/>十二連)
。一切入正受
(一青一切處。二黃。三赤。四白。五地。六水。七火。八風。九空。十識。是
<lb n="0510a20"/>名十。一切處行者。住第四禪中。<anchor xml:id="begd1e7326"/>已<anchor xml:id="endd1e7326"/>成就自在勝色。爾時應用念清淨心。捨七種色。直念青色。取少青光燄
<lb n="0510a21"/>相。如草葉大。一心緣中。即與少青相應觀心。運此少青。徧照十方。即見光明。隨心普照一切世間。皆見青
<lb n="0510a22"/>相徧滿。停住不動。如青世界。是名青一切處。餘七修相亦爾。行者即成就入一切處。欲入空一切處。當入
<lb n="0510a23"/>虗空背捨。但背捨緣狹。未名一切處。今更廣緣十方虗空。故名空一切處。欲入識一切處。亦當先入識處
<lb n="0510a24"/>背捨。於捨定中。廣觀此識。徧滿十方。皆見是識。故名識一切處。既得一切處成。若欲修一切入。當以一切
<lb n="0510b01"/>處為本。然後用善巧觀心。於青一切中。令黃白等。皆入其中。不壞青之本相。而能於青色中。具見餘色。餘
<lb n="0510b02"/>亦如是。是名十一切入。成就此法發大神通。摧伏天魔。破諸外道。度脫眾生。即是摩訶衍也)
。自
<lb n="0510b03"/>言有道者。從一支道。乃至十一支道
(謂於十一支道中。隨修一
<lb n="0510b04"/>法便得道果。非謂全修諸法而獲解脫也　一支。身念處。二支。定慧。三支。三三昧。三解脫門。四支。四念處。
<lb n="0510b05"/>四正斷。四如意足。四無量心。四禪定。四空處定。四向道。四諦。四斷。五支。五根。五力。五解脫處。五出界。五觀
<lb n="0510b06"/>定。五起解脫法。六支。六念。六出界。六明分法。六悅因法。六無喜正覺。七支。七覺分。七想。七定因緣法。八支。
<lb n="0510b07"/>八聖道。八背捨。八勝處。九支。九滅。九次第定。十支。十想。十直。十一切入。十一支。十一解脫。關要事義中廣
<lb n="0510b08"/>釋)
。狎習親附。思惟此道。修習增廣。如調伏乘。守護
<lb n="0510b09"/>觀察。善得平等。<anchor xml:id="begd1e7376"/>已<anchor xml:id="endd1e7376"/>得決定。無復艱難。而得自在。</p>
<lb n="0510b10"/>
<p id="pX40p0510b1001" rend="margin-left:1em">自言修者。修戒。修定。修智。修解脫慧。修見解脫
(即修
<lb n="0510b11"/>五分法身也。分即分齊。法者戒定慧諸法也。身者聚也。聚集諸法。以成其身也　聚集諸法者。謂聚集色
<lb n="0510b12"/>受想行識之法也　一戒身。謂二乘因持無作之戒。戒法成就。證得此身。故名戒身　二乘者。聲聞緣覺
<lb n="0510b13"/>乘也。無作戒者。不作意持。任運無犯。名無作戒也　二定身。謂二乘因修無漏淨禪。得證此身。故名定身
<lb n="0510b14"/>　無漏者。不漏落生死也。淨禪者。謂因修禪定。能斷諸漏。漏即三界煩惱。既無煩惱。心則清淨。故名無漏
<lb n="0510b15"/>淨禪也　三慧身。謂二乘因修無漏智慧。得證此身。故名慧身　無漏智慧者。即是觀十二因緣。及觀四
<lb n="0510b16"/>諦之智慧也。修此智慧者。即能斷三界煩惱。出離有漏生死也　四解脫身。解縛得脫。故名解脫。有二種。
<lb n="0510b17"/>一者有為解脫。謂以無漏智慧。斷有漏煩惱。二者無為解脫。謂一切煩惱滅盡無餘。煩惱既盡。理本無為。
<lb n="0510b18"/>由此二種解脫。得證此身。故名解脫身　五見解脫身。知以智知。見以眼見。謂二乘因此智眼。於一切法。
<lb n="0510b19"/>知覺照了。當體即空。悉皆如幻。得證此身。故名見解脫身)
。自言有智。法智。比智。
<lb n="0510b20"/>等智。他心智
(法智者。知現在法。是名法智。現在法謂五陰等各別自相　比智者。知餘
<lb n="0510b21"/>殘法。名曰比智。餘謂過去未來諸法。次現在法後知。故名比智。所以者何。先現知<anchor xml:id="begd1e7414"/>已<anchor xml:id="endd1e7414"/>。然後比知　等智者。
<lb n="0510b22"/>亦名世俗智。知諸有情修行差別。及知諸法名字等異。故名等智　他心智者。知諸眾生心心所法。無所
<lb n="0510b23"/>滯礙。故名他心智)
。狎習親附。思惟此智
(餘如上說)
。</p>
<p id="pX40p0510b2320" type="inline" rend="margin-left:1em">自言見者。
<lb n="0510b24"/>見苦。見集。見盡。見道
(涅槃經云。我昔與汝等。不見四真諦。是故久流轉生死大
<lb n="0510c01"/>苦海。又云。凡夫有苦而無諦。聲聞有苦而有諦。凡夫不見苦理。故言無諦。聲聞能見無常苦空。故言有諦)
。
<lb n="0510c02"/>若復作如是言。天眼清淨。觀諸眾生生者死者。善
<lb n="0510c03"/>色惡色。善趣惡趣。知有好醜貴賤。隨眾生業報。如
<lb n="0510c04"/>實知之。狎習親附此見
(餘如上說)
。</p>
<p id="pX40p0510c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">自言得者。得須陀
<lb n="0510c05"/>洹果斯陀含果阿那含果阿羅漢果
(餘如上說)
。</p>
<p id="pX40p0510c0519" type="inline" rend="margin-left:1em">我<anchor xml:id="begd1e7459"/>已<anchor xml:id="endd1e7459"/>
<lb n="0510c06"/>入聖智勝法。我知是我見是
(聖智者。即法智等。勝法者。即如上諸法也)
。
<lb n="0510c07"/>彼於異時
(律攝云。異時者。過後之時也。若先作妄語罪。雖不自說者。豈不犯重耶。何須說此異
<lb n="0510c08"/>時等言。答但令犯戒設不自說。<anchor xml:id="begd1e7476"/>已<anchor xml:id="endd1e7476"/>得本罪。餘人於彼但可生疑。未得即作不共住事。是故須有異時等言。
<lb n="0510c09"/>方成不共住也)
。若問若不問
(律攝云。有人問言。長老汝得聖道果耶。從何法師。學得此
<lb n="0510c10"/>道果。汝何處得。得時云何。待問方自說。露不問者。不問而自說　律攝云。以上三罪理無差別。何故妄中
<lb n="0510c11"/>方陳問等。若據前三。亦有此事。緣起有故。惟於此說也)
。虗誑妄語者
(律攝云。虗者顯
<lb n="0510c12"/>所陳說。無有實義。誑者本所業心。為求飲食。不為勝事。作斯妄說。妄語者。先為妄心。方陳所說。故云虗誑
<lb n="0510c13"/>妄語也)
。除增上慢者
(慢有七種一單慢。謂於劣計<anchor xml:id="begd1e7508"/>己<anchor xml:id="endd1e7508"/>勝。於等計<anchor xml:id="begd1e7514"/>已<anchor xml:id="endd1e7514"/>等　二過慢。謂於
<lb n="0510c14"/>勝計<anchor xml:id="begd1e7522"/>己<anchor xml:id="endd1e7522"/>等。於等計<anchor xml:id="begd1e7528"/>己<anchor xml:id="endd1e7528"/>勝　三慢過慢。謂於勝計<anchor xml:id="begd1e7535"/>己<anchor xml:id="endd1e7535"/>勝　四增上慢。未得謂得　五邪慢。計無德謂德　六
<lb n="0510c15"/>我慢。執我自高　七卑劣慢。謂於他勝。計<anchor xml:id="begd1e7543"/>己<anchor xml:id="endd1e7543"/>為劣。甘為人下。不生敬仰也)
。</p>
<lb n="0510c16"/>
<p id="pX40p0510c1601" rend="margin-left:1em">僧祇律云。有二比丘。在阿蘭若住。其一比丘暫成
<lb n="0510c17"/>就根力覺道。貪恚不起。語第二比丘言。長老。我得
<lb n="0510c18"/>阿羅漢。後時遊諸聚落。放縱諸根。廢習止觀
(言止觀者。
<lb n="0510c19"/>乃三觀之總名也。謂停息諸念曰止。如理思惟曰觀。內心不動曰定。隨緣照了曰慧。梵語奢摩他。此云止。
<lb n="0510c20"/>止久曰定。梵語三摩<g ref="CB00647"/>提。此云觀。觀久曰慧。梵語禪那。此云等該。在因曰止觀。在果曰定慧)
。</p>
<lb n="0510c21"/>
<p id="pX40p0510c2101" rend="margin-left:1em">便起煩惱。覺癡愛生。還語其伴比丘言。長老。妄稱
<lb n="0510c22"/>得過人法。犯波羅夷。是比丘言。我非知而妄語。謂
<lb n="0510c23"/>為實耳。以是白佛。佛言。此是增上慢。云何於正法
<lb n="0510c24"/>中。信家非家。捨家出家。起增上慢。汝當方便除增
<lb n="0511a01"/>上慢。可得阿羅漢果。後時比丘大自慚愧。即於佛
<lb n="0511a02"/>前。進精方便。修習止觀。除增上慢。得阿羅漢果
(謂其
<lb n="0511a03"/>不達法相。錯認消息。得小輕安。自謂究竟。乃是如心而說。世尊開除。故不結罪)
。</p>
<lb n="0511a04"/>
<p id="pX40p0511a0401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足七緣。方成本罪。若緣有缺。罪結
<lb n="0511a05"/>方便。一有虗妄心。而實無所知。三說過人法。四所
<lb n="0511a06"/>對是人。五實作人想。六說而了了。七前人領解。</p>
<lb n="0511a07"/>
<p id="pX40p0511a0701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。如是虗而不實。不知不見。向人
<lb n="0511a08"/>說言。我得上人法。前人知者。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">說而不知
<lb n="0511a09"/>者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a0905" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣手印
(本律手印。根本云指印　根本襍事云。佛聽比丘畜
<lb n="0511a10"/>印以為驗記。但不聽著指環。及寶莊飾。聽用鍮石赤銅白銅牙角五種物作。又印有二種。一是大眾。二為
<lb n="0511a11"/>私物。若大眾印刻轉法輪像。兩邊安鹿伏跪而住。其下應書元本造寺施主名字。若私印刻作骨鎻形像
<lb n="0511a12"/>或作髑髏形。欲令其見時生厭離故)
。若遣使。若書。若作知相。若知者。
<lb n="0511a13"/>波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">不知者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a1310" type="inline" rend="margin-left:1em">自在靜處。作不靜想。
<lb n="0511a14"/>口說言。我得上人法。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a1412" type="inline" rend="margin-left:1em">不靜處作靜想。口
<lb n="0511a15"/>說言。我得上人法。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">諸天阿修羅乾達婆
<lb n="0511a16"/>夜叉餓鬼畜生能變形有智。向說上人法。知者。偷
<lb n="0511a17"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">說而不知者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0511a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">若手印。若遣使。若
<lb n="0511a18"/>書。若作知相。使彼知。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a1812" type="inline" rend="margin-left:1em">不知。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0511a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">畜
<lb n="0511a19"/>生不能變形者。向說得上人法。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0511a1916" type="inline" rend="margin-left:1em">若人實
<lb n="0511a20"/>得道。向不同意大比丘。說得上人法。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0511a2018" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0511a21"/>為人說根力覺意解脫三昧正受我得。是波羅夷。</p>
<lb n="0511a22"/>
<p id="pX40p0511a2201" rend="margin-left:1em">人作人想。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511a2208" type="inline" rend="margin-left:1em">人疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a2213" type="inline" rend="margin-left:1em">人非人想。
<lb n="0511a23"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a2304" type="inline" rend="margin-left:1em">非人人想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511a2311" type="inline" rend="margin-left:1em">非人疑。偷蘭遮。</p>
<lb n="0511a24"/>
<p id="pX40p0511a2401" rend="margin-left:1em">十誦律云。說我是阿羅漢。乃至得阿那般那念不
<lb n="0511b01"/>實。犯波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511b0106" type="inline" rend="margin-left:1em">若言我善持戒。婬欲不起。不實。偷
<lb n="0511b02"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0203" type="inline" rend="margin-left:1em">若說天來。乃至羅剎鬼來。互相問答。不實
<lb n="0511b03"/>者。波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">若說旋風土鬼來至我所。不實者。偷
<lb n="0511b04"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">有人問比丘言。汝是阿羅漢否。若默然者。
<lb n="0511b05"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0504" type="inline" rend="margin-left:1em">應言我非阿羅漢。</p>
<p id="pX40p0511b0511" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。無所
<lb n="0511b06"/>誦習。而言我有所誦習。悉偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0614" type="inline" rend="margin-left:1em">如自稱過人
<lb n="0511b07"/>法。前人不聞不受。重偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒迦云。若言
<lb n="0511b08"/>我不墮三塗。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b0809" type="inline" rend="margin-left:1em">若言我<anchor xml:id="begd1e7725"/>已<anchor xml:id="endd1e7725"/>離結使煩惱。波
<lb n="0511b09"/>羅夷。</p>
<p id="pX40p0511b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">向聾人瘂人瘂聾人入定人說。偷蘭遮。</p>
<lb n="0511b10"/>
<p id="pX40p0511b1001" rend="margin-left:1em">若問得果不。答言得。而示以手中果。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">善
<lb n="0511b11"/>見律云。若有白衣作寺。入我寺者是阿羅漢。有惡
<lb n="0511b12"/>比丘入此寺者。犯波羅夷。</p>
<p id="pX40p0511b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">五分律云。寧噉燒石。
<lb n="0511b13"/>吞飲烊銅。不以虗妄食人信施。世間有五大賊。一
<lb n="0511b14"/>者作百千人主。破城邑聚落。害人取物。二者有惡
<lb n="0511b15"/>比丘。將諸比丘。遊行人間。邪命說法。三者有惡比
<lb n="0511b16"/>丘。於佛所說法。自稱是我所造。四者有惡比丘。不
<lb n="0511b17"/>修梵行。自言我修梵行。五者有惡比丘。為利養故。
<lb n="0511b18"/>空無過人法。自稱我得。此第五賊。名為一切世間
<lb n="0511b19"/>天人魔梵沙門婆羅門中之最大賊。</p>
<p id="pX40p0511b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">又云。為利
<lb n="0511b20"/>養故。種種讚歎他戒定慧解脫解脫知見成就。而
<lb n="0511b21"/>密以自美。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">為利養故。坐起行立。言語安
<lb n="0511b22"/>庠以此現得道相。欲令人知。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0511b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇律云。
<lb n="0511b23"/>若作羅漢相。或合眼以手自指。語優婆夷言。汝愚
<lb n="0511b24"/>癡人。不知其尊。譬如優曇<g ref="CB00647"/>華。時一出而不知貴。
<lb n="0511c01"/>作如是相者。得越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0511c0111" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波羅夷。三小
<lb n="0511c02"/>眾突吉羅滅擯。是謂為犯。</p>
<lb n="0511c03"/>
<p id="pX40p0511c0301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。增上慢人自言。是業報因緣非修
<lb n="0511c04"/>得。若向同意大比丘說上人法。若向人說根力覺
<lb n="0511c05"/>道解脫三昧正受。不自稱言我得。若戲。笑說。或疾
<lb n="0511c06"/>疾說。屏處獨說。夢中說。欲說此錯說彼。不犯。不犯
<lb n="0511c07"/>者。最初未制戒等。</p>
<lb n="0511c08"/>
<p id="pX40p0511c0801" rend="margin-left:1em">會詳　首楞嚴經云。如是世界六道眾生。雖則身
<lb n="0511c09"/>心無殺盜婬。三行<anchor xml:id="begd1e7813"/>已<anchor xml:id="endd1e7813"/>圓。若大妄語。即三摩提不得
<lb n="0511c10"/>清淨。成愛見魔。失如來種。所謂未得謂得。未證言
<lb n="0511c11"/>證。或求世間尊勝第一。謂前人言。我今<anchor xml:id="begd1e7823"/>已<anchor xml:id="endd1e7823"/>得須陀
<lb n="0511c12"/>洹果。乃至阿羅漢道。辟支佛乘。十地。地前諸位菩
<lb n="0511c13"/>薩。求彼禮懺。貪其供養。是一顛迦銷滅佛種。如人
<lb n="0511c14"/>以刀斷多羅木。佛記是人。永殞善根。無復知見。沉
<lb n="0511c15"/>三苦海。不成三昧。又云。若不斷其大妄語者。如刻
<lb n="0511c16"/>人糞為旃檀形。欲求香氣。無有是處。我教比丘。直
<lb n="0511c17"/>心道場。於四威儀一切行中。尚無虗假。云何自稱
<lb n="0511c18"/>得上人法。譬如窮人妄號帝王。自取誅滅。況復法
<lb n="0511c19"/>王。如何妄竊。因地不真。果招紆曲。</p>
<p id="pX40p0511c1914" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。死
<lb n="0511c20"/>人有五不好。一不淨。二臭。三有恐畏。四令人恐畏
<lb n="0511c21"/>惡鬼得便。五惡獸非人所住處。犯戒人亦如是。一
<lb n="0511c22"/>身口意業不淨。二惡聲流布。三諸善比丘畏避。四
<lb n="0511c23"/>諸善比丘見之生惡心言。我云何乃見如是惡人。
<lb n="0511c24"/>五不與善人共住。破戒人有五過失。一自害。二為
<lb n="0512a01"/>智者所訶。三有惡名流布。四臨終時生悔恨。五死
<lb n="0512a02"/>墮惡道。復有五事。一先所未得物不能得。二既得
<lb n="0512a03"/>不護。三隨所在眾中有愧恥。四無數由旬內人稱
<lb n="0512a04"/>說其惡。五死墮惡道。</p>
<p id="pX40p0512a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">善見律云。一切作諸惡法。
<lb n="0512a05"/>無人不知。初作護身神見。次知他心天人知。如此
<lb n="0512a06"/>之人。天神俱見。是故大呌喚。展轉相承。傳至梵天。
<lb n="0512a07"/>置無色界。餘者悉聞。</p>
<p id="pX40p0512a0709" type="inline" rend="margin-left:1em">優婆塞五戒相經云。佛告
<lb n="0512a08"/>比丘。吾有二身。生身戒身。若善男子。為吾生身。起
<lb n="0512a09"/>七寶塔。至於梵天。若人虧之。其罪尚有可悔。虧吾
<lb n="0512a10"/>戒身。其罪無量。</p>
<p id="pX40p0512a1007" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。寧以此口吞熱鐵丸。
<lb n="0512a11"/>及大流猛火。經百千劫。終不以此破戒之口。食信
<lb n="0512a12"/>心檀越百味飲食。</p>
<lb n="0512a13"/>
<p id="pX40p0512a1301" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0512a14"/>
<p id="pX40p0512a1401">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e7906"/>已<anchor xml:id="endd1e7906"/>說四波羅夷法。</p>
<lb n="0512a15"/>
<p id="pX40p0512a1501" rend="margin-left:1em">釋　律攝云。<anchor xml:id="begd1e7918"/>已<anchor xml:id="endd1e7918"/>說四波羅夷法者。謂彰其四事。了
<lb n="0512a16"/>了說竟。欲令比丘重審其罪。暫舒息故。故曰我<anchor xml:id="begd1e7926"/>已<anchor xml:id="endd1e7926"/>
<lb n="0512a17"/>說四波羅夷法也。</p>
<lb n="0512a18"/>
<p id="pX40p0512a1801">若比丘犯一一法。不得與諸比丘共住。如前。後亦如
<lb n="0512a19"/>是。</p>
<lb n="0512a20"/>
<p id="pX40p0512a2001" rend="margin-left:1em">釋　律攝問曰。前是俗人。無比丘分。後時犯戒。與
<lb n="0512a21"/>前俗人。體有別不。答如前在俗。不是比丘。後犯戒
<lb n="0512a22"/>時。與前俗人。體無有異。故曰如前後亦如是。薩婆
<lb n="0512a23"/>多論云。初犯一戒<anchor xml:id="begd1e7952"/>已<anchor xml:id="endd1e7952"/>。毀破受道器。名波羅夷。後更
<lb n="0512a24"/>殺人。得突吉羅。實罪雖重。無波羅夷名。以更無道
<lb n="0512b01"/>器可破故。</p>
<lb n="0512b02"/>
<p id="pX40p0512b0201">是比丘得波羅夷罪。不應共住。</p>
<lb n="0512b03"/>
<p id="pX40p0512b0301" rend="margin-left:1em">釋　薩婆多論云。不共住者。不共作一切羯磨。同
<lb n="0512b04"/>於僧事。所以不共住者。有四義。一為生四部天龍
<lb n="0512b05"/>鬼神信敬心故。若行惡之人與共同事。則無由信
<lb n="0512b06"/>敬。二以顯佛法無私無愛憎。若清淨者共住。不清
<lb n="0512b07"/>淨者不共住。三者為止誹謗故。若與惡人同事。外
<lb n="0512b08"/>道邪見及以世人咸生誹謗。當言佛法有何可貴。
<lb n="0512b09"/>不問善惡一切共事。四者以持戒者得安樂住。增
<lb n="0512b10"/>上善根故。破戒者生慚愧心。折伏惡心故。有此四
<lb n="0512b11"/>義。所以不共住也。</p>
<lb n="0512b12"/>
<p id="pX40p0512b1201">今問諸大德。是中清淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0512b13"/>
<p id="pX40p0512b1301" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0512b14"/>
<p id="pX40p0512b1401">諸大德。是中清淨默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0512b15"/>
<lb n="0512b16"/>毗尼關要卷第三<lb n="0512b17"/>
<lb n="0512b18"/>
<lb n="0512b19"/>毗尼關要卷第四<lb n="0512b20"/>
<lb n="0512b21"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0512b22"/>
<p id="pX40p0512b2201" rend="margin-left:2em">○二僧伽婆尸沙法。分四。初總標。二別列戒相。
<lb n="0512b23"/>三結問。四勸持。</p>
<lb n="0512b24"/>
<p id="pX40p0512b2401" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0512c01"/>
<p id="pX40p0512c0101">諸大德。是十三僧伽婆尸沙法。半月半月說。戒經中
<lb n="0512c02"/>來。</p>
<lb n="0512c03"/>
<p id="pX40p0512c0301" rend="margin-left:1em">釋　十誦云。僧伽婆尸沙者。是罪屬僧。僧中有殘。
<lb n="0512c04"/>因眾僧前。悔過得滅。是名僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0512c05"/>
<p id="pX40p0512c0501" rend="margin-left:1em">根本云。僧伽者。若犯此罪。應依僧伽而行其法。及
<lb n="0512c06"/>依僧伽而得出罪。伐尸沙者。是餘殘義。若於四事。
<lb n="0512c07"/>隨犯其一。無有餘殘。不得共住。此十三法有餘殘
<lb n="0512c08"/>可治。故名僧殘。</p>
<p id="pX40p0512c0807" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由奉眾教。罪方除滅。</p>
<lb n="0512c09"/>
<p id="pX40p0512c0901" rend="margin-left:1em">毗尼母云。如人為他所斫。殘有咽喉。名之為殘。如
<lb n="0512c10"/>二人共入陣間。一為他所害命絕。二為他所害。命
<lb n="0512c11"/>根少在不斷。若得好醫良藥。可得除瘥。若無者不
<lb n="0512c12"/>可瘥也。犯僧殘者。亦復如是。有少可懺悔之理。若
<lb n="0512c13"/>得清淨大眾。為如法說懺悔除罪之法。此罪可除。
<lb n="0512c14"/>若無清淨大眾不可除滅。是名僧殘。</p>
<p id="pX40p0512c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。僧
<lb n="0512c15"/>伽者為僧。婆者為初。謂僧中初與覆藏羯磨也。尸
<lb n="0512c16"/>沙者云殘。謂未後與出罪羯磨也。此罪一一從僧
<lb n="0512c17"/>作法除。故以境為名。</p>
<p id="pX40p0512c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論。問四篇皆是有
<lb n="0512c18"/>殘。何獨此戒名僧殘。答四篇雖是有殘。不一切盡
<lb n="0512c19"/>因僧滅。此十三事一切因僧。三十事中三事因僧。
<lb n="0512c20"/>餘則不因。九十事中七事因僧。餘則不因。故云僧
<lb n="0512c21"/>殘也
(三事因僧者。第二離衣羯磨。第十四減六年臥具羯磨。第二十二行盋法。餘則不因故。律
<lb n="0512c22"/>云。若僧若眾多人若一人。九十事七事因僧者。第七差說粗罪法。第十二餘語法觸惱法。第二十二差教
<lb n="0512c23"/>尼師法。第六十八諫惡邪法。第七十諫惡邪。沙彌出二法。餘則不因)
。</p>
<lb n="0512c24"/>
<p id="pX40p0512c2401" rend="margin-left:2em">二別列戒相。有十三。初弄陰失精。乃至十三惡
<lb n="0513a01"/>性不受諫。</p>
<lb n="0513a02"/>
<p id="pX40p0513a0201" rend="margin-left:1em">○第一弄陰失精戒</p>
<lb n="0513a03"/>
<p id="pX40p0513a0301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0513a04"/>
<p id="pX40p0513a0401" rend="margin-left:1em">此無女境事。雖無其境。而得受樂。此是不共戒。尼
<lb n="0513a05"/>結不同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0513a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。寧以利斧斬斫其
<lb n="0513a06"/>身。終不以此破戒之心貪著好觸。</p>
<p id="pX40p0513a0614" type="inline" rend="margin-left:1em">菩薩戒經云。
<lb n="0513a07"/>起五葢心。不開覺者。是名為犯。眾多犯是犯染汙
<lb n="0513a08"/>起。</p>
<p id="pX40p0513a0802" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由癡無智故。依婬事及婬煩惱。制斯
<lb n="0513a09"/>學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0513a10"/>
<p id="pX40p0513a1001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0513a11"/>
<p id="pX40p0513a1101" rend="margin-left:1em">爾時佛遊舍衛國
(律攝云。遊者有四。何謂為四。一者行。二者住。三者坐。四者臥。以
<lb n="0513a12"/>此四法。是名遊。譬如世人言。王出遊。若到戲處。或行住坐臥。佛遊舍衛。亦復如是。舍衛者。是道士名也。昔
<lb n="0513a13"/>有道士。居住此地。往古有王。見此地好。就此道士。乞立為國。以道士名。號為舍衛也。如王舍城。昔有轉輪
<lb n="0513a14"/>王。更相代謝。止住此城。以其名故。號王舍城。舍衛亦復如是　名義集云。梵語舍衛。華言聞物。亦云豐德。
<lb n="0513a15"/>以其具四德故也　一具財寶德。謂舍衛國中多出一切珍寶。勝於餘國。是名財寶德　二妙五欲德。謂
<lb n="0513a16"/>舍衛國中五欲勝妙。非餘國所及。是名妙五欲德　三饒多聞德。饒益也。謂舍衛國中財寶具足。五欲勝
<lb n="0513a17"/>妙。聞於四方。是名饒多聞德　四豐解脫。德。豐盛也。謂舍衛國中之人。多修道行。而得解脫。是名豐解脫
<lb n="0513a18"/>德也　善見云。此舍衛國邑內人民。有五十七萬戶。邑外屬舍衛國者。有八萬聚落。國土縱廣一百由旬
<lb n="0513a19"/>　偈云。舍衛甚微妙　觀者無厭足　以十音樂聲　音中喚飲食　豐饒多珍寶　猶如帝釋宮)
。</p>
<lb n="0513a20"/>
<p id="pX40p0513a2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0513a21"/>
<p id="pX40p0513a2101" rend="margin-left:1em">時迦留陀夷
(亦名烏陀夷。此翻黑光。又名粗黑。由其面黑眼赤故。乃婆羅門種。與佛同
<lb n="0513a22"/>日生。本是王大臣。因世尊出家成道。父王思見。遂命黑光。往迎既至佛所。佛為說法。喚善來比丘。鬚髮自
<lb n="0513a23"/>落。成比丘性。而情多欲。後於舍衛國。有婆羅門女。逼為非法。而尊者不從。彼懷瞋恨。自破其身形。反誣尊
<lb n="0513a24"/>者。告其父。知父集五百婆羅門眾。其曳尊者。不能移足。由尊者力大。時佛觀知。此是最後教誡。佛衰其力。
<lb n="0513b01"/>時眾共打幾死。將曳王所。王雖審知事虗。猶三反訶責。尊者極生慚愧。遂至舍利弗所。頂禮具陳上事。舍
<lb n="0513b02"/>利弗與其說法教誡。發勇猛心。結惑皆除。證呵羅漢果。既得果<anchor xml:id="begd1e8211"/>已<anchor xml:id="endd1e8211"/>。念報佛恩。而行教化。佛言。我聲聞弟子
<lb n="0513b03"/>中。教化有情。令得聖果者。迦留陀夷而為第一。於舍衛國。教化八十億家。令得聖果)
。欲意熾
<lb n="0513b04"/>盛。顏色憔悴。身體損瘦。隨念憶想。弄失不淨。諸根
<lb n="0513b05"/>悅豫。顏色光澤。諸親友比丘見<anchor xml:id="begd1e8224"/>已<anchor xml:id="endd1e8224"/>。問言。汝先時顏
<lb n="0513b06"/>色憔悴。身形損瘦。如今顏色。和悅光澤。為是住止
<lb n="0513b07"/>安樂不。以飲食為苦耶。如是問知其故。諸比丘往
<lb n="0513b08"/>白世尊。佛以此因緣。訶責迦留陀夷。云何於我清
<lb n="0513b09"/>淨法中出家。作穢汙行。汝愚癡人。舒手受人信施。
<lb n="0513b10"/>復以此手。弄陰墮精。世尊以無數方便。訶責<anchor xml:id="begd1e8241"/>已<anchor xml:id="endd1e8241"/>。與
<lb n="0513b11"/>諸比丘結戒。不得弄陰失精。結戒<anchor xml:id="begd1e8250"/>已<anchor xml:id="endd1e8250"/>。有一比丘。亂
<lb n="0513b12"/>意睡眠。於夢中失精。有憶念。覺<anchor xml:id="begd1e8258"/>已<anchor xml:id="endd1e8258"/>。向同意比丘說。
<lb n="0513b13"/>時諸比丘具白世尊。佛言。亂意眠有五過失。一者
<lb n="0513b14"/>惡夢。二者諸天不護。三者心不入法。四者不思惟
<lb n="0513b15"/>明相。五者夢中失精。善意睡眠有五功德。反上者。
<lb n="0513b16"/>是欲說戒者。當如是說。</p>
<lb n="0513b17"/>
<p id="pX40p0513b1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0513b18"/>
<p id="pX40p0513b1801">若比丘故弄陰失精。除夢中。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0513b19"/>
<p id="pX40p0513b1901" rend="margin-left:1em">釋義　故弄者
(有六種境)
。實心故作失精者
(大論云。以妄想邪憶
<lb n="0513b20"/>念風吹婬欲火故。肉髓膏流。熱變為精)
。精有七種。青黃赤白黑酪色
<lb n="0513b21"/>酪漿色。何者精青色。轉輪聖王精也。何者精黃色。
<lb n="0513b22"/>轉輪聖王太子精也。何者精赤色。犯女色多也。何
<lb n="0513b23"/>者精白色。負重人精也。何者精黑色。轉輪聖王第
<lb n="0513b24"/>一大臣精也。何者精酪色。須陀洹人精也。何者酪
<lb n="0513c01"/>漿色。斯陀含人精也。</p>
<p id="pX40p0513c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">失者
(律攝云。精離本處。以腰為處。又言不然。舉
<lb n="0513c02"/>體有精。惟除髮爪及燥乃無精。若精離本處。至道不至道及出。乃至飽一蠅。便得本罪)
。除夢
<lb n="0513c03"/>中者
(律攝云。謂除於夢。餘皆得罪。夢中雖有情識。然無楷定。實事可求　僧祗云。夢虗妄不實。
<lb n="0513c04"/>若夢真實。於我法中。修梵行者。無有解脫。以一切夢皆不真實。是故諸脩梵行者。於我法中。得盡苦際)
。</p>
<lb n="0513c05"/>
<p id="pX40p0513c0501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一舉心弄陰。二
<lb n="0513c06"/>作弄陰想。三精離本處。</p>
<lb n="0513c07"/>
<p id="pX40p0513c0701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若為樂故。為自試故
(為樂者。謂貪其觸樂
<lb n="0513c08"/>也。自試者。為七種精中是何種色也)
。為福德故。為祠天故
(福德者。謂弄陰失精。
<lb n="0513c09"/>得大福德。祠天者以精祠天。此俱屬外道婆羅門法)
。為生天故
(爾時有一婆羅門。居閒靜
<lb n="0513c10"/>處。誦持呪術。彼經所記。若故墮精者。命終生天。彼欲求天道。常弄陰失精。時有一婆羅門。出家為道者。聞
<lb n="0513c11"/>此言。為生天故。即便弄陰失精。彼疑白佛。佛言。僧伽婆尸沙)
。為施故。為種子故
<lb n="0513c12"/>
(施者。或有人來乞求出精而施。種子者。或無子息。以出精。續其種故)
。為憍恣故。為自
<lb n="0513c13"/>試力故。為好顏色故
(憍恣者。即縱恣心情。不思佛教。自試力者。謂自試力。能出
<lb n="0513c14"/>多少。為好顏色者。為欲火所逼。顏色憔悴。如前因緣可知)
。為如是事弄失精。一
<lb n="0513c15"/>切僧殘。</p>
<p id="pX40p0513c1504" type="inline" rend="margin-left:1em">若於內色外色內外色水風空內色者。
<lb n="0513c16"/>受色外色者。不受色內外色者。受不受色
(內謂屬內身。即
<lb n="0513c17"/>手及餘身分。覺知冷煖澁滑。故名內色受色也。外謂屬無情。即君持泥團等。既無覺知。故云不受色也。內
<lb n="0513c18"/>外色者。謂受不受色。如前准知)
。水者。若順水。若逆水。若以水洒。風
<lb n="0513c19"/>者。若順風。若逆風。或口吹空者。自空動身
(問此非內色外
<lb n="0513c20"/>色內外色。何故得罪。答由自動身。故得罪耳)
。如上憶念弄失不淨。皆僧
<lb n="0513c21"/>殘。</p>
<p id="pX40p0513c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">不失。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0513c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘教比丘方便弄失不
<lb n="0513c22"/>淨。若失。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0513c2207" type="inline" rend="margin-left:1em">不失。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0513c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘尼教比
<lb n="0513c23"/>丘方便弄失不淨。若失。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0513c2313" type="inline" rend="margin-left:1em">不失。突吉羅。</p>
<lb n="0513c24"/>
<p id="pX40p0513c2401" rend="margin-left:1em">除比丘比丘尼教餘人弄失。不失。一切突吉羅
(餘人
<lb n="0514a01"/>即三小眾也)
。</p>
<p id="pX40p0514a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。若女人捉比丘。前彼動身失
<lb n="0514a02"/>精。僧殘。</p>
<p id="pX40p0514a0204" type="inline" rend="margin-left:1em">不動身失不淨。突吉羅。捉後亦如是。捉
<lb n="0514a03"/>足禮時亦如是。</p>
<p id="pX40p0514a0307" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。眠時出不淨。覺時發心
<lb n="0514a04"/>動身。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">眠時身動。覺時發出不淨。突吉羅。</p>
<lb n="0514a05"/>
<p id="pX40p0514a0501" rend="margin-left:1em">憶行婬事。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0514a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。覺作方便。夢中流
<lb n="0514a06"/>泄。或復翻此。</p>
<p id="pX40p0514a0606" type="inline" rend="margin-left:1em">作心受樂。或前興方便。後乃息心。
<lb n="0514a07"/>或作方便。其精欲動。即便攝念。皆得麤罪。</p>
<p id="pX40p0514a0717" type="inline" rend="margin-left:1em">言欲
<lb n="0514a08"/>動者。謂精未離本處。</p>
<p id="pX40p0514a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若苾芻量生支作
<lb n="0514a09"/>心受樂因而泄精者。得窣吐羅底。</p>
<p id="pX40p0514a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">若不泄者。得
<lb n="0514a10"/>惡作罪。</p>
<p id="pX40p0514a1004" type="inline" rend="margin-left:1em">寧以手執可畏黑蛇。不以染心捉生支
<lb n="0514a11"/>比丘尼波逸提
(薩婆多云比丘尼波逸提者。為令二眾有差別故。又女人煩惱深重。
<lb n="0514a12"/>難拘難制。若與制重。則罪惱眾生。又女人要在私屏處。多緣多力。苦乃出精。男子不爾。隨事能出。故不同
<lb n="0514a13"/>也)
。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0514a14"/>
<p id="pX40p0514a1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。夢中失覺<anchor xml:id="begd1e8469"/>已<anchor xml:id="endd1e8469"/>。恐汙身污衣汙牀褥。
<lb n="0514a15"/>若以弊物樹葉器物盛棄。</p>
<p id="pX40p0514a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">若以手捺棄。</p>
<p id="pX40p0514a1516" type="inline" rend="margin-left:1em">若欲
<lb n="0514a16"/>想出不淨。</p>
<p id="pX40p0514a1605" type="inline" rend="margin-left:1em">若見好色不觸失不淨。</p>
<p id="pX40p0514a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">若行時自
<lb n="0514a17"/>觸兩䏶。若觸衣觸涅槃僧失不淨。</p>
<p id="pX40p0514a1714" type="inline" rend="margin-left:1em">若大小便時。
<lb n="0514a18"/>若冷水煖水洗浴時。若在浴室中。用樹皮細末藥
<lb n="0514a19"/>泥土浴。若手揩摩。若大啼哭。若用力作時。一切不
<lb n="0514a20"/>作出不淨意。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0514a21"/>
<p id="pX40p0514a2101" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多論云。佛制此故出精戒。為令法久
<lb n="0514a22"/>住故。又欲止誹謗故。若作此事。世人外道當言。沙
<lb n="0514a23"/>門釋子作不淨行。與俗無異。又欲生天龍善神信
<lb n="0514a24"/>敬心故。若作此事。雖復私屏。天龍善神一切見之。
<lb n="0514b01"/>又諸佛法爾婬是惡行法。應制之也。</p>
<p id="pX40p0514b0115" type="inline" rend="margin-left:1em">大涅槃經
<lb n="0514b02"/>云。應於婬欲生臭穢想。乃至不生一念淨想。若夢
<lb n="0514b03"/>行婬。寤應生悔。</p>
<lb n="0514b04"/>
<p id="pX40p0514b0401" rend="margin-left:1em">○第二與女身相觸戒</p>
<lb n="0514b05"/>
<p id="pX40p0514b0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0514b06"/>
<p id="pX40p0514b0601" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼結第五重。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0514b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。隨
<lb n="0514b07"/>意取樂。事由癡覆故。因婬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0514b08"/>
<p id="pX40p0514b0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0514b09"/>
<p id="pX40p0514b0901" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0514b10"/>
<p id="pX40p0514b1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0514b11"/>
<p id="pX40p0514b1101" rend="margin-left:1em">時迦留陀夷。聞佛制戒。不得弄陰墮精。便手執戶
<lb n="0514b12"/>鑰。在門外立。伺諸婦女來。語言。大妹。可來入房看
<lb n="0514b13"/>將至房中。捉捫摸嗚口。樂者便笑其所作。不樂者
<lb n="0514b14"/>便瞋恚罵詈出房
(薩婆多云。諸女人何故來入寺看。此有三義。一以世間人多諸
<lb n="0514b15"/>忽務。出家人所住處寂靜安樂故。二親近善知識聞法故。三眾僧房中種種嚴餝。彩畵房舍。牀榻臥具。觸
<lb n="0514b16"/>目可樂。是故來看。問諸女人何故隨比丘入房舍中。答謂出家之人斷欲清淨信敬故隨入無疑。問何故
<lb n="0514b17"/>有默有不默者。有云。欲心多者默然。欲心少者不默然。有云。無有父母兄弟夫主兒女無畏者默然。有父
<lb n="0514b18"/>母兄弟失主兒女有畏者不默然。是故有默然者。有不默然者)
。諸比丘白佛。世尊
<lb n="0514b19"/>以無數方便。訶責<anchor xml:id="begd1e8583"/>已<anchor xml:id="endd1e8583"/>。與諸比丘結戒。</p>
<lb n="0514b20"/>
<p id="pX40p0514b2001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0514b21"/>
<p id="pX40p0514b2101">若比丘婬欲意與女人身相觸。若捉手。若捉髮。若觸
<lb n="0514b22"/>一一身分者。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0514b23"/>
<p id="pX40p0514b2301" rend="margin-left:1em">釋義　婬欲意者。愛染污心
(善見云。婬亂變心者。婬欲入身。如夜叉鬼
<lb n="0514b24"/>入心無異。亦如老象溺泥。不能自出。婬亂變心。隨處而著。無有慚愧。或心變欲。或欲變心。婬亂變心。心即
<lb n="0514c01"/>染著)
。女人者
(堪行欲境。有智未命終)
。身者。從髮至足。身相觸者。
<lb n="0514c02"/>若捉摩重摩。或牽。或推。或逆摩。或順摩。或舉。或下。
<lb n="0514c03"/>或捉。或捺。</p>
<p id="pX40p0514c0305" type="inline" rend="margin-left:1em">若捉摩者。摩身前後
(善見云。捉者不摩。觸者不捉不
<lb n="0514c04"/>摩。是名觸也。捉者捻置一處。是名捉)
。牽者牽前。推者推却。逆摩者從
<lb n="0514c05"/>下至上。順摩者從上至下。舉者捉舉。上下者若立
<lb n="0514c06"/>捉令坐。捉者若捉前若捉後。捉乳捉髀。捺者捺前
<lb n="0514c07"/>捺後。若捺乳捺髀
(善見云。捉手者臂肘為初。乃至爪甲)
一一身分者
<lb n="0514c08"/>
(從髮至足。一切身分)
。</p>
<lb n="0514c09"/>
<p id="pX40p0514c0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足五緣。方成本罪。一有婬染心。二
<lb n="0514c10"/>是人女。三人女想。四身身相觸。五動身受觸樂。</p>
<lb n="0514c11"/>
<p id="pX40p0514c1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘與女人身相觸。若捉摩
<lb n="0514c12"/>重摩。或牽。或推。或逆摩。或順摩。或舉。或下。或捉。或
<lb n="0514c13"/>捺。隨觸多少。乃至隨捺多少。一一皆僧殘。</p>
<p id="pX40p0514c1317" type="inline" rend="margin-left:1em">若女
<lb n="0514c14"/>人觸比丘。隨觸多少。乃至隨捺多少。一一皆僧殘。</p>
<lb n="0514c15"/>
<p id="pX40p0514c1501" rend="margin-left:1em">若天女阿脩羅女龍女餓鬼女畜生女能變形
<lb n="0514c16"/>者。身相觸。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">畜生不能變形者。突吉羅。</p>
<lb n="0514c17"/>
<p id="pX40p0514c1701" rend="margin-left:1em">若與男子相觸。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0514c1710" type="inline" rend="margin-left:1em">若與二根身相觸者。偷
<lb n="0514c18"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c1803" type="inline" rend="margin-left:1em">若女人作禮捉足。覺觸樂不動身。突吉羅。</p>
<lb n="0514c19"/>
<p id="pX40p0514c1901" rend="margin-left:1em">若有欲心觸衣<g ref="CB00647"/>。尼師壇。針筒草秸。乃至自觸
<lb n="0514c20"/>身。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0514c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">人女人女想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0514c2014" type="inline" rend="margin-left:1em">人女疑。偷
<lb n="0514c21"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">人女非人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c2112" type="inline" rend="margin-left:1em">非人女人女想。
<lb n="0514c22"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c2204" type="inline" rend="margin-left:1em">非人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c2211" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。作女想
<lb n="0514c23"/>與男身相觸。作男想與女身相觸。皆偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0514c2318" type="inline" rend="margin-left:1em">此
<lb n="0514c24"/>女餘女想餘女此女想身相觸。皆僧殘。</p>
<p id="pX40p0514c2416" type="inline" rend="margin-left:1em">與死女
<lb n="0515a01"/>身未壞者相觸。僧殘。</p>
<p id="pX40p0515a0109" type="inline" rend="margin-left:1em">半分壞多分。壞者相觸。偷
<lb n="0515a02"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">女人為水所漂。愛念接出。不受觸樂。不犯。</p>
<lb n="0515a03"/>
<p id="pX40p0515a0301" rend="margin-left:1em">僧祇云。若比丘坐時。有女人來禮足。若起欲心。
<lb n="0515a04"/>當正身住。應語言。小遠住禮。</p>
<p id="pX40p0515a0412" type="inline" rend="margin-left:1em">若女人篤信。卒來
<lb n="0515a05"/>接足者。應自嚙舌令痛。不令覺女人細滑。</p>
<p id="pX40p0515a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">若女
<lb n="0515a06"/>人從比丘索水者。不應自捉鑵澆女人手。應以器
<lb n="0515a07"/>盛與。若無器令淨人與。若無淨人。應持鑵著牀凡
<lb n="0515a08"/>上。令其自取。</p>
<p id="pX40p0515a0806" type="inline" rend="margin-left:1em">若女人落水求救者。比丘作地想
<lb n="0515a09"/>捉出。不犯。</p>
<p id="pX40p0515a0905" type="inline" rend="margin-left:1em">若授竹木繩牽出。不犯。</p>
<p id="pX40p0515a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">若言知汝
<lb n="0515a10"/>雖苦當任宿命者。無罪。</p>
<p id="pX40p0515a1010" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。凡觸女身。若是
<lb n="0515a11"/>堪行婬者。無衣隔時。僧殘。</p>
<p id="pX40p0515a1111" type="inline" rend="margin-left:1em">有衣。粗罪。</p>
<p id="pX40p0515a1115" type="inline" rend="margin-left:1em">若不堪
<lb n="0515a12"/>者無衣。粗罪。</p>
<p id="pX40p0515a1206" type="inline" rend="margin-left:1em">有衣。惡作。</p>
<p id="pX40p0515a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">若見女人被水所漂。
<lb n="0515a13"/>或自縊噉毒等。為救濟時觸。皆無犯。</p>
<p id="pX40p0515a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若
<lb n="0515a14"/>救火難水難刀難惡蟲難惡鬼難高處墮難。一切
<lb n="0515a15"/>不犯。</p>
<p id="pX40p0515a1503" type="inline" rend="margin-left:1em">若無染心誤觸。不犯。</p>
<p id="pX40p0515a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">女人為水所漂。應
<lb n="0515a16"/>救。雖婬心起。但捉一處。莫放。到岸不應更觸。更觸。
<lb n="0515a17"/>得罪。</p>
<p id="pX40p0515a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">若繡女畵女故觸。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0515a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若摩
<lb n="0515a18"/>觸女人粗厚衣。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">若人女細薄衣。手出摩
<lb n="0515a19"/>觸。僧殘。</p>
<p id="pX40p0515a1904" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘與女人髮髮相著。毛毛相著。爪
<lb n="0515a20"/>爪相著。偷蘭遮。何以故。無覺觸故。</p>
<p id="pX40p0515a2014" type="inline" rend="margin-left:1em">若女人打比
<lb n="0515a21"/>丘。比丘以欲心喜受。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0515a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">若女人作男子裝
<lb n="0515a22"/>束。比丘不知捉者。無罪。</p>
<p id="pX40p0515a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">戒因緣經云。阿難為摩
<lb n="0515a23"/>鄧伽呪所惑。不犯罪。</p>
<p id="pX40p0515a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若母來抱。若女坐
<lb n="0515a24"/>懷中。不犯。</p>
<p id="pX40p0515a2405" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波羅夷。三小眾突吉羅。是謂
<lb n="0515b01"/>為犯。</p>
<lb n="0515b02"/>
<p id="pX40p0515b0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若有所取與相觸。</p>
<p id="pX40p0515b0213" type="inline" rend="margin-left:1em">戲笑相觸。若
<lb n="0515b03"/>相解時相觸。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0515b04"/>
<p id="pX40p0515b0401" rend="margin-left:1em">會詳　阿含經云。時佛在人間遊行。見火聚熾然。
<lb n="0515b05"/>告諸比丘。若有人捉彼火捫摸。及四姓女捫摸嗚
<lb n="0515b06"/>之。此二事何者為善。諸比丘言。捉彼等女嗚之。是
<lb n="0515b07"/>事為善。若捉火嗚即燒爛。皮骨消盡。得大苦痛。不
<lb n="0515b08"/>可堪耐。佛言。寧捉火嗚。乃至筋骨消盡。何以故。不
<lb n="0515b09"/>以此因緣墮三惡道。若非沙門。自言沙門。乃至覆
<lb n="0515b10"/>處作罪。內空腐爛。外現完淨。不消信施。墮三惡道。
<lb n="0515b11"/>長夜受苦。是故當持淨戒。受人信施。一切所須。能
<lb n="0515b12"/>令施主得大果報所為。出家作沙門。亦得成就。薩
<lb n="0515b13"/>婆多論云。佛所以結此摩捉女人戒。一以出家之
<lb n="0515b14"/>人飄然無所依止。今結此戒。與之作伴。令有所依
<lb n="0515b15"/>怙。二欲止鬬諍故。此是諍競根本。若捉女人則生
<lb n="0515b16"/>諍亂。三息嫌疑故。若比丘設捉女人。人見不謂直
<lb n="0515b17"/>捉而<anchor xml:id="begd1e8870"/>已<anchor xml:id="endd1e8870"/>。謂作大惡。是故止之。四謂斷大惡之源。欲
<lb n="0515b18"/>是眾禍之先。若捉摩女人。則開眾惡門。禁微防著。
<lb n="0515b19"/>五為護正念故。若親近女人。則失正念。六為增上
<lb n="0515b20"/>法故。比丘出家。跡絕欲穢。栖心事外。為世楷範。若
<lb n="0515b21"/>摩捉女人。與惡人無別。則喪世人宗敬之心。</p>
<lb n="0515b22"/>
<p id="pX40p0515b2201" rend="margin-left:1em">○第三麤惡語戒</p>
<lb n="0515b23"/>
<p id="pX40p0515b2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0515b24"/>
<p id="pX40p0515b2401" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼結方便。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0515b2414" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。共為
<lb n="0515c01"/>鄙語。染心調弄。因招譏醜事。由疑無智。故依婬事
<lb n="0515c02"/>及婬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0515c03"/>
<p id="pX40p0515c0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0515c04"/>
<p id="pX40p0515c0401" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0515c05"/>
<p id="pX40p0515c0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0515c06"/>
<p id="pX40p0515c0601" rend="margin-left:1em">時迦留陀夷聞世尊制戒。不得弄陰墮精。不得身
<lb n="0515c07"/>相觸。便持戶鑰。在門外立。伺諸婦女入房中。向彼
<lb n="0515c08"/>以欲心粗惡語。諸比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0515c09"/>
<p id="pX40p0515c0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0515c10"/>
<p id="pX40p0515c1001">若比丘婬欲意與女人麤惡婬欲語。隨所說粗惡婬
<lb n="0515c11"/>欲語。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0515c12"/>
<p id="pX40p0515c1201" rend="margin-left:1em">釋義　麤惡語者。非梵行
(根本云。鄙惡語者。有二。一波羅市迦因起。二是
<lb n="0515c13"/>僧殘因起。有自性鄙故。有因起鄙故。自性謂本性。婬習深厚強勝。因起謂新熏。外緣強勝)
。婬欲
<lb n="0515c14"/>語者。稱說二道好惡。</p>
<lb n="0515c15"/>
<p id="pX40p0515c1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足五緣。方成本罪。一婬欲意。二粗
<lb n="0515c16"/>惡語。三是人女。四人女想。五了了領解。</p>
<lb n="0515c17"/>
<p id="pX40p0515c1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘與女人。一反作粗惡語。
<lb n="0515c18"/>一僧殘。隨粗惡語多少。說而了了者。一一僧殘。</p>
<lb n="0515c19"/>
<p id="pX40p0515c1901" rend="margin-left:1em">不了了者。一一偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515c1910" type="inline" rend="margin-left:1em">若與指印書。遣使作相。
<lb n="0515c20"/>令彼女人知者。僧殘。</p>
<p id="pX40p0515c2009" type="inline" rend="margin-left:1em">不知者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">除此大
<lb n="0515c21"/>小便道說餘處好惡。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515c2112" type="inline" rend="margin-left:1em">天女阿修羅女夜
<lb n="0515c22"/>叉女龍女畜生女能變形者。黃門有一形粗惡語。
<lb n="0515c23"/>令彼知者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515c2308" type="inline" rend="margin-left:1em">不知者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0515c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">若指印。若
<lb n="0515c24"/>書。若遣使。若現知相。令彼知者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0515c2416" type="inline" rend="margin-left:1em">不知者。
<lb n="0516a01"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0516a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">向畜生不能變形說麤惡語。突吉羅。</p>
<lb n="0516a02"/>
<p id="pX40p0516a0201" rend="margin-left:1em">若向男子粗惡語。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0516a0211" type="inline" rend="margin-left:1em">粗惡語粗惡語想。僧
<lb n="0516a03"/>殘。</p>
<p id="pX40p0516a0302" type="inline" rend="margin-left:1em">粗惡語疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">非粗惡語。粗惡語想。偷
<lb n="0516a04"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">人女人女想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0516a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0416" type="inline" rend="margin-left:1em">人
<lb n="0516a05"/>女非人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">非人女人女想。偷蘭遮。</p>
<lb n="0516a06"/>
<p id="pX40p0516a0601" rend="margin-left:1em">非人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。女作男想。男作女
<lb n="0516a07"/>想。粗惡語。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516a0708" type="inline" rend="margin-left:1em">此女作餘女想。餘女作此女
<lb n="0516a08"/>想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0516a0804" type="inline" rend="margin-left:1em">性好粗惡語非欲心。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0516a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0516a09"/>若有女人說鄙惡語。以言領受。情歡其事。雖不自
<lb n="0516a10"/>說鄙惡之言。亦得本罪。</p>
<p id="pX40p0516a1010" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若比丘以欲心。
<lb n="0516a11"/>方便欲樂此事。假說旁事。若女人解此語。突吉羅。</p>
<lb n="0516a12"/>
<p id="pX40p0516a1201" rend="margin-left:1em">比丘尼偷蘭遮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0516a13"/>
<p id="pX40p0516a1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若為女人。說不淨惡露觀。大妹。當
<lb n="0516a14"/>知此身九瘡九孔九漏九流。九孔者。二眼二耳二
<lb n="0516a15"/>鼻口大小便道。當說此不淨時。彼女人謂說麤惡
<lb n="0516a16"/>語。若說毗尼時。言次及此。彼謂麤惡語。若從受經。
<lb n="0516a17"/>若二人同受。若同誦。若戲笑語。若獨語。若疾疾語。
<lb n="0516a18"/>若夢中語。欲說此錯說彼。一切無犯。不犯者最初
<lb n="0516a19"/>未制戒等。</p>
<lb n="0516a20"/>
<p id="pX40p0516a2001" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。結戒者。一為法久住故。二為止
<lb n="0516a21"/>誹謗故。三不惱害眾生令信敬增長故。四為少欲
<lb n="0516a22"/>知足行善法故。</p>
<lb n="0516a23"/>
<p id="pX40p0516a2301" rend="margin-left:1em">○第四歎身索欲戒</p>
<lb n="0516a24"/>
<p id="pX40p0516a2401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0516b01"/>
<p id="pX40p0516b0101" rend="margin-left:1em">謂設異方便。希求欲樂。此是不共戒。尼結方便。大
<lb n="0516b02"/>乘同制。</p>
<p id="pX40p0516b0204" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由癡無知。故因婬事及婬煩惱。
<lb n="0516b03"/>制斯學處。</p>
<lb n="0516b04"/>
<p id="pX40p0516b0401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0516b05"/>
<p id="pX40p0516b0501" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0516b06"/>
<p id="pX40p0516b0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0516b07"/>
<p id="pX40p0516b0701" rend="margin-left:1em">時迦留陀夷聞佛制戒。不得弄陰墮精。不得與女
<lb n="0516b08"/>人身相觸。及粗惡語。便向女人。歎身索欲。諸比丘
<lb n="0516b09"/>聞。白佛訶責結戒。</p>
<lb n="0516b10"/>
<p id="pX40p0516b1001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0516b11"/>
<p id="pX40p0516b1101">若比丘婬欲意。於女人前。自歎身言。大妹。我修梵行。
<lb n="0516b12"/>持戒精進。修集善法。可持是婬欲法供養我。如是供
<lb n="0516b13"/>養第一最。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0516b14"/>
<p id="pX40p0516b1401" rend="margin-left:1em">釋義　自歎身者。歎身端正好顏色。我是剎帝利
<lb n="0516b15"/>長者居士婆羅門種。</p>
<p id="pX40p0516b1509" type="inline" rend="margin-left:1em">大妹者
(乃女弟之稱)
。我修梵行
<lb n="0516b16"/>者。勤修離穢濁
(謂離汙穢。不清淨法。故名離穢濁也)
。持戒精進者。不
<lb n="0516b17"/>缺不穿不漏無染汙
(言不缺者。對四重而言。若犯棄罪。即是破器。今既無違犯。
<lb n="0516b18"/>故云不缺也。不穿者。對僧殘言也。若犯此篇戒者。雖不名破道器。而有穿孔。亦不能增長勝法資財。故曰
<lb n="0516b19"/>不穿也。不漏者。漏謂滲漏也。對後三篇而言之。後三有違。雖道器不缺不穿。而有滲漏也。即無違犯。故云
<lb n="0516b20"/>不漏。無染汙。總結五篇也)
。修集善法者
(善法即十二頭陀行。梵語頭陀。此云抖擻。謂抖
<lb n="0516b21"/>擻。三界煩惱業報故也)
。樂閒靜處
(謂離眾閙。居阿蘭若。身遠離故。心得清淨。離於欲葢。
<lb n="0516b22"/>益諸善故)
。時到乞食
(即常乞食也。謂依法乞食。當制六根不著六塵。亦不分別男女等相。
<lb n="0516b23"/>得與不得。若好若惡不生憎愛。若受請食者。或得不得。貪恨易生。若同僧食。處分使人。心則散亂。不入道
<lb n="0516b24"/>法故)
。著糞掃衣
(謂拾糞掃物衲作衣故。以此覆障。寒暑離貪。遠賊無奪命難故)
。作餘
<lb n="0516c01"/>食法不食
(謂作餘食法。妨修道業。復長貪心。即不知止足也)
。一坐食
(謂若重食
<lb n="0516c02"/>者。失半口功。斷數數食也)
。一摶食
(又云。節量食。謂念身中八萬戶蟲。蟲得此食。皆悉安隱。我
<lb n="0516c03"/>今以食攝此諸蟲。後得道時。以法攝彼。又雖一食。恣貪極噉。腹脹氣塞。妨廢行道。隨所得食。三分食二。身
<lb n="0516c04"/>則輕安。是名一摶食)
。塚間坐
(謂塚間常有悲哭聲。死屍狼藉。無常不淨。觀道易成故)
。樹
<lb n="0516c05"/>下坐
(謂順法故。如佛成道。轉法輪。入涅槃。皆在樹下。既無房舍之貪。易入道故)
。露地坐
<lb n="0516c06"/>
(謂樹下如半屋。愛著猶生。烏喧汙穢不淨。若露地處。光明徧照。令心明利空觀易成故)
。常坐
<lb n="0516c07"/>不臥
(謂若行若立。心動難攝。然亦不久應受常坐。若欲睡時。脇不著席也)
。隨坐
(謂隨心所
<lb n="0516c08"/>得。而坐其上。離所愛著。不惱他人故也)
。持三衣
(謂白衣好畜種種衣。外道苦行裸形而<anchor xml:id="begd1e9235"/>已<anchor xml:id="endd1e9235"/>。
<lb n="0516c09"/>今佛弟子應捨二邊但持三衣也。又離多求及守護故也)
。唄匿
(此翻為靜。又翻止斷。又云止息。
<lb n="0516c10"/>由是外緣<anchor xml:id="begd1e9249"/>已<anchor xml:id="endd1e9249"/>止<anchor xml:id="begd1e9255"/>已<anchor xml:id="endd1e9255"/>斷。爾時寂靜任為法事也。法苑云。尋西方之有唄。猶東國之有讚。讚者從文以結章。唄
<lb n="0516c11"/>者短偈以流頌。比其事義。名異實同。毗尼母云。佛告諸比丘。聽汝等唄。唄者言說之辭。聽引十二部經中
<lb n="0516c12"/>要言妙辭。直顯其義。故曰唄匿也)
。多聞能說法。持毗尼坐禪
(具三學故
<lb n="0516c13"/>也)
。如是供養第一最者
(善見云。或讚其所須婬事。此第一供養。我等出家人。
<lb n="0516c14"/>餘供養易可得耳。此婬欲供養難得。故名第一供養)
。</p>
<lb n="0516c15"/>
<p id="pX40p0516c1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足五緣。方成本罪。一有婬欲意。二
<lb n="0516c16"/>歎身索欲。三是人女。四人女想。五了了領解。</p>
<lb n="0516c17"/>
<p id="pX40p0516c1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘作如是自歎譽<anchor xml:id="begd1e9286"/>已<anchor xml:id="endd1e9286"/>。供養
<lb n="0516c18"/>我來。不說婬欲者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516c1811" type="inline" rend="margin-left:1em">若說婬欲。僧殘。</p>
<p id="pX40p0516c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0516c19"/>在女人前。一自歎譽身。一僧殘。</p>
<p id="pX40p0516c1913" type="inline" rend="margin-left:1em">隨自歎多少了
<lb n="0516c20"/>了者。一一僧殘。</p>
<p id="pX40p0516c2007" type="inline" rend="margin-left:1em">說而不了了者。一一偷蘭遮。</p>
<lb n="0516c21"/>
<p id="pX40p0516c2101" rend="margin-left:1em">若手印。若書信。若遣使。若現知相。令知者。僧殘。</p>
<lb n="0516c22"/>
<p id="pX40p0516c2201" rend="margin-left:1em">不知者。偷蘭遮。除二道。更為索餘處供養。偷蘭遮。</p>
<lb n="0516c23"/>
<p id="pX40p0516c2301" rend="margin-left:1em">天女阿修羅女夜叉女餓鬼女畜生女能變形
<lb n="0516c24"/>者。向自歎譽身。說而了了者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0516c2415" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了者。
<lb n="0517a01"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使。若現知相歎說身。令彼知者。偷
<lb n="0517a02"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">不知者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517a0209" type="inline" rend="margin-left:1em">畜生女不能變形。向彼
<lb n="0517a03"/>自稱歎譽身者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517a0310" type="inline" rend="margin-left:1em">向男子自歎譽身。突吉
<lb n="0517a04"/>羅。</p>
<p id="pX40p0517a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">人女人女想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0517a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">人女
<lb n="0517a05"/>非人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">非人女人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">非
<lb n="0517a06"/>人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517a0607" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若對堪行婬女。得本罪。</p>
<lb n="0517a07"/>
<p id="pX40p0517a0701" rend="margin-left:1em">若不堪者。得窣吐羅。</p>
<p id="pX40p0517a0709" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼偷蘭遮。三小眾
<lb n="0517a08"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0517a09"/>
<p id="pX40p0517a0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若比丘語女人言。此處妙尊最上
<lb n="0517a10"/>
(謂讚歎如來清淨法門。最為尊上無與等者)
。此比丘精進持戒修善法。
<lb n="0517a11"/>汝等應以身業慈
(鞠躬合掌。低頭禮拜)
口業慈
(出柔軟言。讚歎其德)
意
<lb n="0517a12"/>業慈
(心存恭敬。常懷戀慕)
供養。彼諸女意謂。比丘為我故自
<lb n="0517a13"/>歎身。</p>
<p id="pX40p0517a1303" type="inline" rend="margin-left:1em">若為說毗尼時。言說相似。而彼自謂讚歎
<lb n="0517a14"/>身。</p>
<p id="pX40p0517a1402" type="inline" rend="margin-left:1em">若從受經誦經。若二人共受誦。若夢中語。若
<lb n="0517a15"/>欲說此錯說彼。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0517a16"/>
<p id="pX40p0517a1601" rend="margin-left:1em">○第五媒嫁戒</p>
<lb n="0517a17"/>
<p id="pX40p0517a1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0517a18"/>
<p id="pX40p0517a1801" rend="margin-left:1em">乃為他婬事而作方便。此是共戒。尼結罪同。大乘
<lb n="0517a19"/>同制。</p>
<p id="pX40p0517a1903" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。應生孝順心。救度一切眾生。淨
<lb n="0517a20"/>法與人。而反更起一切人婬等。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0517a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0517a21"/>云。因鄙惡事。制斯學處。</p>
<lb n="0517a22"/>
<p id="pX40p0517a2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0517a23"/>
<p id="pX40p0517a2301" rend="margin-left:1em">佛在羅閱祗耆闍崛山中
(羅閱祗即王舍城也)
。</p>
<lb n="0517a24"/>
<p id="pX40p0517a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0517b01"/>
<p id="pX40p0517b0101" rend="margin-left:1em">有一比丘。名迦羅。本是王大臣。善知俗法。羅閱城
<lb n="0517b02"/>中諸有嫁娶。盡問迦羅。與作婚娶。時諸男女得適
<lb n="0517b03"/>意者。便歡喜讚歎。不適意者。便作是言。當令迦羅
<lb n="0517b04"/>常受苦惱。諸比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0517b05"/>
<p id="pX40p0517b0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0517b06"/>
<p id="pX40p0517b0601">若比丘往來彼此媒嫁。持男意語女。持女意語男。若
<lb n="0517b07"/>為成婦事。若為私通。乃至須臾頃。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0517b08"/>
<p id="pX40p0517b0801" rend="margin-left:1em">釋義　往來彼此媒嫁者。使所應可和合者是
(律攝
<lb n="0517b09"/>云。媒嫁者往來通信也)
。女人有二十種。母護者。母所保
(善見律云。
<lb n="0517b10"/>母禁制不聽出入。恐慮他事。又云。檢斂看視。不與餘處遊戲。亦不聽行來出入)
。父護。</p>
<p id="pX40p0517b1033" type="inline" rend="margin-left:1em">父
<lb n="0517b11"/>母護。</p>
<p id="pX40p0517b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">兄護。</p>
<p id="pX40p0517b1105" type="inline" rend="margin-left:1em">姊護。</p>
<p id="pX40p0517b1107" type="inline" rend="margin-left:1em">兄姊護
(根本云。若女人父母及夫主。並皆亡
<lb n="0517b12"/>沒。或時散失。至兄弟家。而為住止。兄弟衛護)
。自護身得自在
(謂父母夫主兄弟皆
<lb n="0517b13"/>亡失。身自獨居)
。法護。謂修行梵行
(謂女心貞潔。歸依三寶。受五學處。清淨梵行。以
<lb n="0517b14"/>佛法守護)
。姓護。不與卑下姓。</p>
<p id="pX40p0517b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">宗親護。為宗親所保
<lb n="0517b15"/>自樂為婢。樂為他作婢。</p>
<p id="pX40p0517b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">與衣婢與衣為價。</p>
<p id="pX40p0517b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">與
<lb n="0517b16"/>財婢乃至與一錢為價。</p>
<p id="pX40p0517b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">同業婢同供作業。若未
<lb n="0517b17"/>成夫婦。</p>
<p id="pX40p0517b1704" type="inline" rend="margin-left:1em">水所漂婢水中救得。</p>
<p id="pX40p0517b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">不輸稅婢。若不
<lb n="0517b18"/>取輸稅
(謂物應輸稅直。今不取其稅直。而為作婢也)
。若放去婢。若買得。
<lb n="0517b19"/>若家生。</p>
<p id="pX40p0517b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">客作婢僱錢使作。如家使人。</p>
<p id="pX40p0517b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">他護婢
<lb n="0517b20"/>受華鬘為要
(謂聘以華鬘。既受他禮。即屬他人。故云他護)
。邊方得婢。謂
<lb n="0517b21"/>抄劫得
(謂軍將征伐異國。或賊主破壞村城獲得。故名抄劫得)
。是為二十種
<lb n="0517b22"/>男子亦如是。</p>
<p id="pX40p0517b2206" type="inline" rend="margin-left:1em">母護男。母護女。遣比丘為使。語彼
<lb n="0517b23"/>言。汝為我作婦。</p>
<p id="pX40p0517b2307" type="inline" rend="margin-left:1em">若與我私通。</p>
<p id="pX40p0517b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">乃至須臾頃
(揀非
<lb n="0517b24"/>終身為婦也。時既非多故云須臾頃。一日一夜。有三十須臾也)
。</p>
<lb n="0517c01"/>
<p id="pX40p0517c0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足五緣。方成本罪。一媒嫁人女。二
<lb n="0517c02"/>人女想。三受語。四往說。五還報。</p>
<lb n="0517c03"/>
<p id="pX40p0517c0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。隨媒嫁多少。說而了了還報。一
<lb n="0517c04"/>一僧殘。</p>
<p id="pX40p0517c0404" type="inline" rend="margin-left:1em">說而不了了。一一偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘受
<lb n="0517c05"/>語往彼說。不還報。</p>
<p id="pX40p0517c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">不受語往。彼說還報。皆偷蘭
<lb n="0517c06"/>遮。</p>
<p id="pX40p0517c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘受語不往。彼說不還報。</p>
<p id="pX40p0517c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">不受語往。
<lb n="0517c07"/>彼說不還報。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c0710" type="inline" rend="margin-left:1em">若書指印。若現相令知
<lb n="0517c08"/>彼知。僧殘。</p>
<p id="pX40p0517c0805" type="inline" rend="margin-left:1em">不知。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c0810" type="inline" rend="margin-left:1em">天女阿修羅女龍女
<lb n="0517c09"/>夜叉女餓鬼女畜生女能變形者。黃門二根媒嫁。
<lb n="0517c10"/>說而了了。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1008" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">若書指印
<lb n="0517c11"/>現相令彼知。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">不知。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c1114" type="inline" rend="margin-left:1em">若畜生不
<lb n="0517c12"/>能變形媒嫁。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">媒嫁男。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c1215" type="inline" rend="margin-left:1em">媒嫁媒
<lb n="0517c13"/>嫁想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0517c1305" type="inline" rend="margin-left:1em">媒嫁疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1311" type="inline" rend="margin-left:1em">媒嫁不媒嫁想。偷
<lb n="0517c14"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1403" type="inline" rend="margin-left:1em">不媒嫁媒嫁想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1412" type="inline" rend="margin-left:1em">不媒嫁癡。偷蘭
<lb n="0517c15"/>遮。</p>
<p id="pX40p0517c1502" type="inline" rend="margin-left:1em">人女人女想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0517c1509" type="inline" rend="margin-left:1em">人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1515" type="inline" rend="margin-left:1em">人女
<lb n="0517c16"/>非人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">非人女人女想。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">非
<lb n="0517c17"/>人女疑。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c1707" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘持他書往不看。突吉羅。</p>
<lb n="0517c18"/>
<p id="pX40p0517c1801" rend="margin-left:1em">若為白衣作餘使。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0517c1811" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若男子有
<lb n="0517c19"/>眾多婦。有念者。有不念者。比丘語言。當等看視。務
<lb n="0517c20"/>令均平。答言。當如師教。比丘爾時得偷蘭遮罪。</p>
<lb n="0517c21"/>
<p id="pX40p0517c2101" rend="margin-left:1em">若夫婦鬬諍。比丘勸喻和合。得偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0517c2116" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼夫
<lb n="0517c22"/>婦不和。或於佛事僧事有缺。為福事故。勸令和合。
<lb n="0517c23"/>無罪。</p>
<p id="pX40p0517c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">若有婦還家。勸其早還夫舍。得偷蘭遮。</p>
<lb n="0517c24"/>
<p id="pX40p0517c2401" rend="margin-left:1em">有二摩訶羅比丘。一有子。一有女。即自為婚配。二
<lb n="0518a01"/>俱僧殘。</p>
<p id="pX40p0518a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。媒事<anchor xml:id="begd1e9683"/>已<anchor xml:id="endd1e9683"/>成。比丘後來佐助。偷蘭
<lb n="0518a02"/>遮。</p>
<p id="pX40p0518a0202" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若比丘至施主家。作是語。此女長成。
<lb n="0518a03"/>何不出適。此男既大。何不娶妻。若言此女何不往
<lb n="0518a04"/>夫家。此男何不向婦舍。皆惡作罪。</p>
<p id="pX40p0518a0414" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若指
<lb n="0518a05"/>腹媒嫁。若生男女。若俱男。若俱女。若半擇迦
(即不能男
<lb n="0518a06"/>女人)
。窣吐羅。</p>
<p id="pX40p0518a0606" type="inline" rend="margin-left:1em">若告云。彼家有女。何不求之。意為媒
<lb n="0518a07"/>合。便得粗罪。</p>
<p id="pX40p0518a0706" type="inline" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e9711"/>但<anchor xml:id="endd1e9711"/>有片言。與媒事相應。皆得惡作
<lb n="0518a08"/>罪。</p>
<p id="pX40p0518a0802" type="inline" rend="margin-left:1em">若弟子語師。我欲為他作媒事。師聞此語。默
<lb n="0518a09"/>而許者。得窣吐羅
(謂師應止其惡事。而師不閑律法。默而許者。得窣吐羅)
。</p>
<lb n="0518a10"/>
<p id="pX40p0518a1001" rend="margin-left:1em">善見云。若眾多女遣一比丘傳語。語眾多男子受
<lb n="0518a11"/>語往。彼說還報。眾多僧殘。</p>
<p id="pX40p0518a1111" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒不問知與不知。
<lb n="0518a12"/>但受語往。語還報。悉僧殘。</p>
<p id="pX40p0518a1211" type="inline" rend="margin-left:1em">戒因緣經云。解放畜
<lb n="0518a13"/>生合其牝牡。僧殘
(問諸部媒嫁畜生不結本罪。戒因緣經解放畜生。合其牝牡。獨
<lb n="0518a14"/>結僧殘。何耶。答但作媒嫁。則婬機尚遠。解放令合。則目覩非法。故雖畜生。亦得本罪也)
比丘
<lb n="0518a15"/>尼僧殘。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0518a16"/>
<p id="pX40p0518a1601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若男女先<anchor xml:id="begd1e9754"/>已<anchor xml:id="endd1e9754"/>通。而後離別還和合。</p>
<lb n="0518a17"/>
<p id="pX40p0518a1701" rend="margin-left:1em">若為父母疾患。若繫閉在獄。看書持往。</p>
<p id="pX40p0518a1716" type="inline" rend="margin-left:1em">若為
<lb n="0518a18"/>信心精進優婆塞病。若繫在獄。看書持往。</p>
<p id="pX40p0518a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">若為
<lb n="0518a19"/>佛為法為僧為塔。若為病比丘。看書持往。一切無
<lb n="0518a20"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0518a21"/>
<p id="pX40p0518a2101" rend="margin-left:1em">○第六小房過量戒</p>
<lb n="0518a22"/>
<p id="pX40p0518a2201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0518a23"/>
<p id="pX40p0518a2301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同犯。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0518a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網所謂惡
<lb n="0518a24"/>求多求。菩薩戒本所謂多欲不知足也
(薩婆多云。與少不足。
<lb n="0518b01"/>名為多欲。得一求一。名不知足。又復得內供養無厭。名為多欲。得外利養無厭。名不知足也)
。律
<lb n="0518b02"/>攝云。由住處事鄙業煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0518b03"/>
<p id="pX40p0518b0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0518b04"/>
<p id="pX40p0518b0401" rend="margin-left:1em">佛在羅閱祗耆闍崛山中。聽諸比丘作私房舍。</p>
<lb n="0518b05"/>
<p id="pX40p0518b0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0518b06"/>
<p id="pX40p0518b0601" rend="margin-left:1em">有<anchor xml:id="begd1e9817"/>曠<anchor xml:id="endd1e9817"/>野國比丘。即私作大房舍。功力繁多
(根本云。時摩竭
<lb n="0518b07"/>陀憍薩羅二國中間。大曠野處。有五百羣賊。殺害商旅。人行路絕。時影勝王命大將往彼。屏除羣賊。方便
<lb n="0518b08"/>降伏。即於二界中間。築一新城。總集諸人。共住於此。名曠野城)
。常行求索。居士畏
<lb n="0518b09"/>避。有一比丘。欲起房舍。自斫樹。樹神念打比丘。恐
<lb n="0518b10"/>違道理。乃往白佛。佛讚慰之。時尊者大迦葉乞食
<lb n="0518b11"/>曠野城中。諸居士遙見。避入里巷
(五家為鄰。五鄰為里。直曰街。曲
<lb n="0518b12"/>曰巷)
。迦葉問知其故白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0518b13"/>
<p id="pX40p0518b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0518b14"/>
<p id="pX40p0518b1401">若比丘自求作屋無主。自為<anchor xml:id="begd1e9857"/>己<anchor xml:id="endd1e9857"/>當應量作。是中量者。
<lb n="0518b15"/>長佛十二磔手。內廣七磔手。當將比丘指授處所。彼
<lb n="0518b16"/>比丘當指授處所。無難處。無妨處。若比丘有難處妨
<lb n="0518b17"/>處。自求作屋無主。自為<anchor xml:id="begd1e9869"/>己<anchor xml:id="endd1e9869"/>。不將比丘指授處所。若過
<lb n="0518b18"/>量作者。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0518b19"/>
<p id="pX40p0518b1901" rend="margin-left:1em">釋義　自求者。彼處處乞索。屋者房也。無主者。彼
<lb n="0518b20"/>無有人。若一若兩若眾多。自為<anchor xml:id="begd1e9885"/>己<anchor xml:id="endd1e9885"/>者。自求索自為
<lb n="0518b21"/>作也。應量者。長佛十二磔手。內廣七磔手
(磔手者。謂舒指
<lb n="0518b22"/>一跨也。又云張手。周尺人一尺佛二尺。唐於周一寸上增二分。一尺上增二寸。葢周尺八寸也。佛一磔手
<lb n="0518b23"/>准唐尺。即該一尺六寸也。長佛十二磔手者。乃房進深之量。正有一丈九尺二寸也。內廣七磔手者。乃是
<lb n="0518b24"/>橫量寬有一丈一尺二寸也。若太大則功力煩多。太小則難容四儀。今佛制量正處於中也)
。難
<lb n="0518c01"/>處者。有虎狼獅子諸惡獸。下至蟻子。比丘若不為
<lb n="0518c02"/>此諸蟲獸所惱。應修治平地。若有石樹株荊棘。當
<lb n="0518c03"/>使人掘出。若有陷溝坑陂池處。使人填滿。若畏水
<lb n="0518c04"/>淹漬。當預設隄防。若地為人所認。當共斷。當無使
<lb n="0518c05"/>他有語。是謂難處妨處者。不通草車迴轉往來。是
<lb n="0518c06"/>謂妨處。彼比丘看無難處無妨處<anchor xml:id="begd1e9920"/>已<anchor xml:id="endd1e9920"/>。到僧中脫革
<lb n="0518c07"/>屣。偏露右肩。右膝著地。合掌作如是白。</p>
<p id="pX40p0518c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧。
<lb n="0518c08"/>聽我某甲比丘自乞作屋無主。自為<anchor xml:id="begd1e9932"/>己<anchor xml:id="endd1e9932"/>。我今從僧
<lb n="0518c09"/>乞知無難處無妨處。如是三乞時。眾僧當觀察。此
<lb n="0518c10"/>比丘為可信不。若可信。即當聽使作。若不可信。眾
<lb n="0518c11"/>僧應到彼處看。若眾僧不去。遣僧中可信者看。若
<lb n="0518c12"/>彼處有難有妨。若無難有妨。若有難無妨。皆不應
<lb n="0518c13"/>與處分。若無難無妨。應與處分。</p>
<p id="pX40p0518c1313" type="inline" rend="margin-left:1em">故云。當將比丘
<lb n="0518c14"/>指授處所。彼比丘當指授處所無難處無妨處
(此戒
<lb n="0518c15"/>當知緣起兩事故。戒制二途。應量從多。求索處分。則伐樹神瞋故罪結二重也)
。作房應知
<lb n="0518c16"/>初安。若石若土墼泥團。乃至最後泥治訖是。</p>
<p id="pX40p0518c1618" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0518c17"/>比丘有難處下
(違制成犯也)
。</p>
<lb n="0518c18"/>
<p id="pX40p0518c1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一過量作。二不
<lb n="0518c19"/>處分。三作過量不處分想。四作屋<anchor xml:id="begd1e9973"/>已<anchor xml:id="endd1e9973"/>成。</p>
<lb n="0518c20"/>
<p id="pX40p0518c2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若不被僧處分過量。有難有妨
<lb n="0518c21"/>處。二僧殘。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0518c2109" type="inline" rend="margin-left:1em">僧不處分過量。有難無妨。
<lb n="0518c22"/>無難有妨。二僧殘。一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0518c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">僧不處分。不過量。
<lb n="0518c23"/>一僧殘。有難有妨。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0518c2312" type="inline" rend="margin-left:1em">有難無妨。無難有
<lb n="0518c24"/>妨。皆一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0518c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">僧處分過量。一僧殘。有難有妨。
<lb n="0519a01"/>二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0105" type="inline" rend="margin-left:1em">有難無妨。無難有妨。皆一突吉羅。</p>
<lb n="0519a02"/>
<p id="pX40p0519a0201" rend="margin-left:1em">僧處分不過量。有難有妨。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">有難無妨。
<lb n="0519a03"/>無難有妨。皆一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0310" type="inline" rend="margin-left:1em">僧處分過量。無難無妨。
<lb n="0519a04"/>一僧殘。</p>
<p id="pX40p0519a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘僧不處分過量。有難有妨。自作
<lb n="0519a05"/>屋成者。二僧殘。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0511" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。二偷蘭遮。
<lb n="0519a06"/>二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0605" type="inline" rend="margin-left:1em">若使他作成。二僧殘。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">作
<lb n="0519a07"/>而不成。二偷蘭遮。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0712" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作屋成。二
<lb n="0519a08"/>偷蘭遮。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0808" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。四突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a0816" type="inline" rend="margin-left:1em">若作
<lb n="0519a09"/>屋以繩拼地。應量作者。過量作者。犯。</p>
<p id="pX40p0519a0915" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘教
<lb n="0519a10"/>人案繩墨作。彼受教者言。如法作而過量。彼受教
<lb n="0519a11"/>者犯。</p>
<p id="pX40p0519a1103" type="inline" rend="margin-left:1em">彼教人案繩墨作。即如法作。不還報。作者
<lb n="0519a12"/>犯。</p>
<p id="pX40p0519a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">若教人案繩墨作。即如法作。教者不問如法
<lb n="0519a13"/>作不教者犯。</p>
<p id="pX40p0519a1306" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧不處分作。不處分想。僧殘。</p>
<lb n="0519a14"/>
<p id="pX40p0519a1401" rend="margin-left:1em">若僧不處分疑。</p>
<p id="pX40p0519a1407" type="inline" rend="margin-left:1em">僧不處分作處分想。</p>
<p id="pX40p0519a1415" type="inline" rend="margin-left:1em">僧處分
<lb n="0519a15"/>作不處分想。</p>
<p id="pX40p0519a1506" type="inline" rend="margin-left:1em">僧處分疑。悉偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0519a1514" type="inline" rend="margin-left:1em">過量過量
<lb n="0519a16"/>想。僧殘。</p>
<p id="pX40p0519a1604" type="inline" rend="margin-left:1em">過量疑。</p>
<p id="pX40p0519a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">過量不過量想。</p>
<p id="pX40p0519a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">不過量過
<lb n="0519a17"/>量想。</p>
<p id="pX40p0519a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">不過量疑。皆偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0519a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">有難有難想。</p>
<p id="pX40p0519a1716" type="inline" rend="margin-left:1em">有難
<lb n="0519a18"/>疑。</p>
<p id="pX40p0519a1802" type="inline" rend="margin-left:1em">若有難無難想。</p>
<p id="pX40p0519a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">若無難有難想。</p>
<p id="pX40p0519a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">若無難
<lb n="0519a19"/>疑。咸得突吉羅。</p>
<p id="pX40p0519a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">妨處亦如是。</p>
<p id="pX40p0519a1912" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。作房時。
<lb n="0519a20"/>若授甎泥團。及壘甎等。悉得越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0519a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">若戶牖
<lb n="0519a21"/>
<anchor xml:id="begd1e10114"/>已<anchor xml:id="endd1e10114"/>成時。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0519a2107" type="inline" rend="margin-left:1em">乃至作成時。僧殘。一切受用得。
<lb n="0519a22"/>越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0519a2205" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若比丘語餘比丘。為我作舍。
<lb n="0519a23"/>語<anchor xml:id="begd1e10128"/>已<anchor xml:id="endd1e10128"/>便去。後作未成。行還自成。是舍不如法作犯。</p>
<lb n="0519a24"/>
<p id="pX40p0519a2401" rend="margin-left:1em">若得先成舍無犯。</p>
<p id="pX40p0519a2408" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若二三人共作屋。
<lb n="0519b01"/>若一比丘一沙彌。悉不犯。何以故。人無一屋分故。
<lb n="0519b02"/>若段段分人得一屋分。僧殘。</p>
<p id="pX40p0519b0212" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。從平地
<lb n="0519b03"/>印封作相。二團泥未竟。<anchor xml:id="begd1e10151"/>已<anchor xml:id="endd1e10151"/>還盡輕偷蘭。一團泥未
<lb n="0519b04"/>竟重偷蘭。作房竟僧殘。</p>
<p id="pX40p0519b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼偷蘭遮。三小眾
<lb n="0519b05"/>突吉羅。是謂為犯
(尼偷蘭者。謂比丘尼不住蘭若故也)
。</p>
<lb n="0519b06"/>
<p id="pX40p0519b0601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。如量作減量作。僧處分作。無難處
<lb n="0519b07"/>無妨處作。如法拼作。若為僧作為佛圖
(是佛塔廟也)
。講
<lb n="0519b08"/>堂草菴葉菴。若作小容身屋。若作多人住處
(即為眾作)
。
<lb n="0519b09"/>無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0519b10"/>
<p id="pX40p0519b1001" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。一為正法久住故。二為止誹謗
<lb n="0519b11"/>故。三不惱害眾生令信敬增長故。四為少欲知足
<lb n="0519b12"/>行善法故。有此四義。而結戒也。</p>
<lb n="0519b13"/>
<p id="pX40p0519b1301" rend="margin-left:1em">○第七作大房戒</p>
<lb n="0519b14"/>
<p id="pX40p0519b1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0519b15"/>
<p id="pX40p0519b1501" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼結同前。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0519b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。頭陀
<lb n="0519b16"/>行道乃至夏坐安居。是諸難處。皆不得入。</p>
<p id="pX40p0519b1617" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0519b17"/>云。妨修善業。因起違諍。為防譏過。制斯學處。</p>
<lb n="0519b18"/>
<p id="pX40p0519b1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0519b19"/>
<p id="pX40p0519b1901" rend="margin-left:1em">時佛在拘睒彌國瞿師羅園
(拘睒彌者。西域記云。憍賞彌國。舊曰拘睒
<lb n="0519b20"/>彌國。譌也。中印度境。周六千餘里。國大都城。周三十里。土稱沃壤。地利豐植。杭稻多。甘蔗茂。氣序暑熱。風
<lb n="0519b21"/>俗剛強。好學典藝。崇樹福善　瞿師羅者。是長者名也。華言美音。由過去世時。作狗子。以聲吠。請辟支佛。
<lb n="0519b22"/>至家供養。故生生中。報得好音。是長者身長三尺。佛亦化身為三尺。以化彼令歸正法　西域記云。城東
<lb n="0519b23"/>南不遠。有故伽藍。如來於此數年說法)
。</p>
<lb n="0519b24"/>
<p id="pX40p0519b2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0519c01"/>
<p id="pX40p0519c0101" rend="margin-left:1em">時優填王。與闡陀尊者。親友知識
(優填王者。或云優陀延。又云鄔
<lb n="0519c02"/>陀衍那。唐言出愛。佛初降誕時。大地震動。普放光明。時憍閃毗國。百軍大王初誕一子。見此光明。便作念
<lb n="0519c03"/>言。我子福力。有大光明。宜與名曰光明　闡陀者。又云闡那　薩婆多云。是佛異母弟。優填王妹兒。生大
<lb n="0519c04"/>豪族。出家為道。多住拘睒彌國。性悷自用。作種種過惡。又以此中利益眾生多故。多住此國。後因惡性不
<lb n="0519c05"/>捨。眾僧與作梵罰。悶絕於地。阿難為說法要。即得開悟證果)
。語言欲為汝作屋。
<lb n="0519c06"/>隨意所好。何處有好地。任意作。報言。大<anchor xml:id="begd1e10257"/>王<anchor xml:id="endd1e10257"/>近城有
<lb n="0519c07"/>尼拘律神樹。多人往反。象馬車乘。止息其下。闡陀
<lb n="0519c08"/>往伐此樹
(尼拘律。又云尼拘盧陀。此云無節。又云縱廣。阿含云。其身圓正。其葉青滑長廣。
<lb n="0519c09"/>子似枇杷子。承蒂如柿。然其種類耐老。諸樹中最能高大者也)
居士譏嫌。世尊訶
<lb n="0519c10"/>責結戒。</p>
<lb n="0519c11"/>
<p id="pX40p0519c1101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0519c12"/>
<p id="pX40p0519c1201">若比丘欲作大房。有主為<anchor xml:id="begd1e10284"/>己<anchor xml:id="endd1e10284"/>作。當將餘比丘往。指授
<lb n="0519c13"/>處所。彼比丘應指授處所。無難處。無妨處。若比丘有
<lb n="0519c14"/>難處妨處。作大房有主。為<anchor xml:id="begd1e10294"/>己<anchor xml:id="endd1e10294"/>作。不將餘比丘往看指
<lb n="0519c15"/>授處所。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0519c16"/>
<p id="pX40p0519c1601" rend="margin-left:1em">釋義　大房者。多用財物。有主者。若一若二若眾
<lb n="0519c17"/>多人
(唯除過量。餘並同前)
。</p>
<lb n="0519c18"/>
<p id="pX40p0519c1801" rend="margin-left:1em">○第八無根謗戒</p>
<lb n="0519c19"/>
<p id="pX40p0519c1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0519c20"/>
<p id="pX40p0519c2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0519c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。若佛子
<lb n="0519c21"/>以惡心故。無事謗他良人善人法師師僧國王貴
<lb n="0519c22"/>人言。犯七逆十重等。若向外人說犯重。若向同法
<lb n="0519c23"/>者說犯輕垢。此屬性罪。</p>
<p id="pX40p0519c2310" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由同梵行事及
<lb n="0519c24"/>不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0520a01"/>
<p id="pX40p0520a0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0520a02"/>
<p id="pX40p0520a0201" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。尊者沓婆摩羅子得阿羅漢。自念
<lb n="0520a03"/>此身不牢固。我今當以何方便求牢固法耶。我今
<lb n="0520a04"/>宜可以力供養。分僧臥具。差次受請飯食。即往白
<lb n="0520a05"/>佛。佛即聽許羯磨差之。時有一比丘。向暮上山。尊
<lb n="0520a06"/>者手出光明。與分臥具
(沓婆摩羅子者。沓婆是比丘名。摩羅子是王名。此是
<lb n="0520a07"/>摩羅王之子。出家故名沓婆摩羅子也。尊者七歲出家。剃髮落地。即成羅漢　善見曰。過去有佛。號波頭
<lb n="0520a08"/>勿多羅。此沓婆摩羅子。生一居士家。國邑人民共作大會。請佛入國。有六萬八千比丘圍繞。大會供養。七
<lb n="0520a09"/>日布施。有阿羅漢。於大眾中。以神通力。處分牀席。及諸飲食。沓婆摩羅子見<anchor xml:id="begd1e10365"/>已<anchor xml:id="endd1e10365"/>。心大歡喜。往至佛所。頂禮
<lb n="0520a10"/>白言。願我當來佛時。出家學道。速成羅漢。為諸眾僧。分布房舍。及諸飲食。如今羅漢神力無異。佛言。汝從
<lb n="0520a11"/>此百千劫<anchor xml:id="begd1e10376"/>已<anchor xml:id="endd1e10376"/>。有佛號釋迦牟尼。汝年七歲得出家。剃髮落地。即成羅漢。名沓婆摩羅子。必得此願。今從世
<lb n="0520a12"/>尊。乞此二願。為滿本願也　薩婆多論問曰。陀驃何故常放光明。自顯功德。答曰。自顯功德有二種。一為
<lb n="0520a13"/>利養名聞。二為佛法眾生故。若為佛法眾生。隨時自在。無所障礙。陀驃所以放光明者。正為止誹謗段。如
<lb n="0520a14"/>佛為婆羅門女孫陀利所謗故。作師子吼。自說我有十力四無所畏十八不共法。以表清淨。如舍利弗目
<lb n="0520a15"/>連為瞿迦離所謗。作師子吼。我有七覺意寶。如長者家庫藏中有種種衣服種種器杖。自在取用。我有七
<lb n="0520a16"/>覺意寶。亦隨意取用。以表清淨。目連亦作師子吼。自說我生<anchor xml:id="begd1e10393"/>已<anchor xml:id="endd1e10393"/>。盡不復當生。所作<anchor xml:id="begd1e10399"/>已<anchor xml:id="endd1e10399"/>辦。梵行<anchor xml:id="begd1e10405"/>已<anchor xml:id="endd1e10405"/>成。以表清
<lb n="0520a17"/>淨。阿那律為人所謗自說。我入智慧樓觀。自在遊戲。以表清淨。如莎伽陀。為人所謗。言其飲酒自言。我禪
<lb n="0520a18"/>定能令從阿鼻地獸。上至有頂。滿其中火以表清淨。如輸毗陀為人所謗自說。一念能知五百劫事。以表
<lb n="0520a19"/>清淨。陀驃為慈地所謗故。常放光明。以表清淨也)
。</p>
<lb n="0520a20"/>
<p id="pX40p0520a2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0520a21"/>
<p id="pX40p0520a2101" rend="margin-left:1em">有慈地比丘。來隨次得惡房惡臥具。便生瞋恚。明
<lb n="0520a22"/>日差次受請。檀越聞是慈地。便於門外。敷弊坐具。
<lb n="0520a23"/>施粗惡食。慈地倍生瞋恚。乃倩其妹。慈比丘尼誣
<lb n="0520a24"/>謗。尊者相犯
(慈地比丘常得粗惡食者。先業力故。又此人日夜無清淨心。天龍鬼神等
<lb n="0520b01"/>與作因緣。令所作事悉不隨意故)
。尊者去佛不遠。世尊知而故問。
<lb n="0520b02"/>汝聞不。答言聞。唯世尊當知之。佛言。今不應作如
<lb n="0520b03"/>是報我。若實當言實。不實當言不實。尊者白佛言。
<lb n="0520b04"/>我從生<anchor xml:id="begd1e10448"/>已<anchor xml:id="endd1e10448"/>來。未曾憶夢中行不淨。況於覺悟而行
<lb n="0520b05"/>不淨耶
(言世尊知之者。薩婆多云。以實清淨。故不得言爾。以本業力故。不得言不。佛何故不
<lb n="0520b06"/>說陀驃清淨。一以佛平等心無親無愛。故不即言一是一非。二以陀驃本業果熟故。過去迦葉佛時。作知
<lb n="0520b07"/>食人。有一塚間比丘。是阿羅漢。儀容端正。在路而行。有一女人。見生染愛。隨觀不捨。時主食人見其如是。
<lb n="0520b08"/>謂先與交通。尋作是言。是比丘必與此女人。共作惡法。以謗賢聖。故墮地獄。罪畢得出。以本善業。值佛得
<lb n="0520b09"/>道。殘業力故。受此惡報)
。世尊以此因緣訶責慈地比丘。有二
<lb n="0520b10"/>種人。一向入地獄。若非梵行。自稱梵行。若真梵行。
<lb n="0520b11"/>以無根非梵行謗之。是謂二一向入地獄。訶責<anchor xml:id="begd1e10472"/>已<anchor xml:id="endd1e10472"/>
<lb n="0520b12"/>結戒。</p>
<lb n="0520b13"/>
<p id="pX40p0520b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0520b14"/>
<p id="pX40p0520b1401">若比丘瞋恚所覆故。非波羅夷。比丘以無根波羅夷
<lb n="0520b15"/>法謗。欲壞彼清淨行。若於異時。若問若不問。知此事
<lb n="0520b16"/>無根。說我瞋恚。故作是語。若比丘作是語者。僧伽婆
<lb n="0520b17"/>尸沙。</p>
<lb n="0520b18"/>
<p id="pX40p0520b1801" rend="margin-left:1em">釋義　瞋恚所覆者。有十惡法因緣故。瞋十事中
<lb n="0520b19"/>一一生瞋
(法數云。恚恨讒誑憍忿怒慳癡妬。瞋恚所覆者。轉善心也。南山鈔云。比丘以六
<lb n="0520b20"/>和表用。以慈心為體。今言瞋恚所覆。正覆。此體。違背六和。致興謗毀也)
。以無根波羅
<lb n="0520b21"/>夷法謗者。根有三根。見聞疑。見根者。實見犯梵行。
<lb n="0520b22"/>見偷五錢過五錢。見斷人命。若他見從彼聞。是謂
<lb n="0520b23"/>見根。聞根者。若聞犯梵行。聞偷五錢過五錢。聞斷
<lb n="0520b24"/>人命。聞自歎譽得上人法。若彼說從彼聞。是謂聞
<lb n="0520c01"/>根。疑根者。有二種生疑。從見生疑。從聞生疑。從見
<lb n="0520c02"/>生疑者。若與婦女入林出林。無衣裸形。男根不淨
<lb n="0520c03"/>污身手。捉刀血污。與惡知識伴。是謂從見生疑。從
<lb n="0520c04"/>聞生疑者。若在暗地。聞牀聲。草褥轉側聲。動身聲。
<lb n="0520c05"/>共語聲。交會聲。若聞我犯梵行聲。聞言偷五錢過
<lb n="0520c06"/>五錢聲。聞言我殺人我得上人法。是謂從聞生疑。
<lb n="0520c07"/>除此三根<anchor xml:id="begd1e10538"/>已<anchor xml:id="endd1e10538"/>。更以餘法謗者。是謂無根
(薩婆多云。眼根者。必
<lb n="0520c08"/>清淨無病。見事審諦。可依可信。唯聽肉眼。不聽天眼。天眼無往不見。人誰無過。但有大小。若聽天眼說者。
<lb n="0520c09"/>則妨亂事多。耳根者必清淨無謬。審諦可信。亦不聽天耳。事同天眼。疑不可依。疑者非是決定。或謂犯罪。
<lb n="0520c10"/>或謂不犯。不可依故)
。欲壞彼清淨行者
(謂壞彼人清淨之行德。於諸勝法。不復增
<lb n="0520c11"/>修。及同一處布薩羯磨)
。若於異時
(謂過後之時也)
。若問若不問
(僧祗云。若
<lb n="0520c12"/>檢校。若不檢校。問言。汝見何事婬耶。盜五錢耶。故殺人耶。不實稱過人法耶。云何見。何因見。何處見。是名
<lb n="0520c13"/>檢校。若不如是問者。是名不檢校也)
。知此事無根。說我瞋恚。故作是
<lb n="0520c14"/>語
(此謂過後悔過。自責發露虗謗之事。蕩洗愆尤。欲求戒身清淨。作是語下結成所犯)
。</p>
<lb n="0520c15"/>
<p id="pX40p0520c1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心有瞋恚。二
<lb n="0520c16"/>實無三根。三所謗非比丘事。四說而了了。</p>
<lb n="0520c17"/>
<p id="pX40p0520c1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。彼人若清淨。若不清淨。無見聞
<lb n="0520c18"/>疑三根。以無根波羅夷法謗。說而了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0520c1818" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0520c19"/>了了。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0520c1906" type="inline" rend="margin-left:1em">除四波羅夷。更以餘非比丘法謗
<lb n="0520c20"/>言。汝犯邊罪。乃至二根說而了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0520c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。
<lb n="0520c21"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0520c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">若指印書使作知相了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0520c2116" type="inline" rend="margin-left:1em">不了
<lb n="0520c22"/>了。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0520c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">除此非比丘法。更以無根法謗比丘
<lb n="0520c23"/>
(即下四篇二百四十六法也。及輕遮等法。謂隨謗前人所犯之事。而自招愆。若以僧殘。謗波逸提。若以波
<lb n="0520c24"/>逸提。謗突吉羅。若以突吉羅。謗亦突吉羅)
。若以八無根波羅夷法謗。比
<lb n="0521a01"/>丘尼說而了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0521a0109" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0521a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">若指印
<lb n="0521a02"/>書使作知相了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0521a0210" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0521a0216" type="inline" rend="margin-left:1em">除八
<lb n="0521a03"/>波羅夷。更以餘無根非比丘尼法謗。說而了了。僧
<lb n="0521a04"/>殘。</p>
<p id="pX40p0521a0402" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。偷蘭遮
(餘非比丘尼法者。即十三重難)
。除非比丘尼
<lb n="0521a05"/>法。更以餘無根法謗比丘尼者。隨前所犯。</p>
<p id="pX40p0521a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">除比
<lb n="0521a06"/>丘。比丘尼以無根法謗。餘人者。突吉羅
(餘人即三小眾)
。</p>
<lb n="0521a07"/>
<p id="pX40p0521a0701" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若欲以無根法謗他。先向同意說。某甲
<lb n="0521a08"/>比丘犯如是罪。與我相助。重偷蘭。</p>
<p id="pX40p0521a0814" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼僧殘。
<lb n="0521a09"/>三小眾突吉羅。</p>
<p id="pX40p0521a0907" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云若鄔波索迦
(即優婆塞)
謗苾
<lb n="0521a10"/>芻者。應與作覆鉢羯磨。是謂為犯。</p>
<lb n="0521a11"/>
<p id="pX40p0521a1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。有見聞疑三根說實。戲笑說。疾疾
<lb n="0521a12"/>說。獨說。夢中說。若說此錯說彼。不犯。不犯者最初
<lb n="0521a13"/>未制戒等。</p>
<lb n="0521a14"/>
<p id="pX40p0521a1401" rend="margin-left:1em">會詳　華嚴云。一念瞋心起八萬障門開。</p>
<p id="pX40p0521a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">成論
<lb n="0521a15"/>云。瞋恚者。非出家人法。出家人法忍辱是也。又若
<lb n="0521a16"/>比丘形服異俗。瞋恚心同。則非所宜。若行忍者。則
<lb n="0521a17"/>為自具慈悲功德。又修忍者。能成自利。所以者何。
<lb n="0521a18"/>謂瞋恚者。欲惱害人。而返自害所有身口。加惡於
<lb n="0521a19"/>人。自所得惡。過百千倍。故知瞋為大自損減。是故
<lb n="0521a20"/>智者欲令自利。得免大苦及大罪者。應當行忍也。
<lb n="0521a21"/>什師曰。若能行忍。則內不自累。外不傷物。是自護
<lb n="0521a22"/>護彼也。</p>
<p id="pX40p0521a2204" type="inline" rend="margin-left:1em">無著禪師遊五臺。遇文殊化作老翁。并
<lb n="0521a23"/>均提童子。童子為無著說偈云。</p>
<lb n="0521a24"/>
<lg>
<l>面上無瞋供養具</l>
<l>口裏無瞋吐妙香</l>
<lb n="0521b01"/>
<l>心裏無瞋是珍寶</l>
<l>無染無垢是真常</l>
</lg>
<lb n="0521b02"/>
<lb n="0521b03"/>
<lb n="0521b04"/>毗尼關要卷第五<lb n="0521b05"/>
<lb n="0521b06"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0521b07"/>
<p id="pX40p0521b0701" rend="margin-left:1em">○第九異分取片謗戒</p>
<lb n="0521b08"/>
<p id="pX40p0521b0801" rend="margin-left:2em">總釋同前。</p>
<lb n="0521b09"/>
<p id="pX40p0521b0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0521b10"/>
<p id="pX40p0521b1001" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0521b11"/>
<p id="pX40p0521b1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0521b12"/>
<p id="pX40p0521b1201" rend="margin-left:1em">慈地比丘從耆闍崛山下。見大羝羊
(即牡羊也)
。共母羊
<lb n="0521b13"/>行婬。即將羝羊比沓婆摩羅子。母羊比慈比丘尼。
<lb n="0521b14"/>語諸比丘。我先以聞無根法謗沓婆摩羅子。我今
<lb n="0521b15"/>親自眼見沓婆摩羅子與慈比丘尼行不淨行。諸
<lb n="0521b16"/>比丘問知其故白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0521b17"/>
<p id="pX40p0521b1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0521b18"/>
<p id="pX40p0521b1801">若比丘以瞋恚故。於異分事中取片。非波羅夷比丘。
<lb n="0521b19"/>以無根波羅夷法謗。欲壞彼清淨行。彼於異時。若問
<lb n="0521b20"/>若不問。知是異分事中取片。是比丘自言。我瞋恚故
<lb n="0521b21"/>作是語。作是語者。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0521b22"/>
<p id="pX40p0521b2201" rend="margin-left:1em">釋義　異分事中取片
(十誦云。異分者。四波羅夷是。若犯者非沙門。非釋子
<lb n="0521b23"/>失比丘法。故名異分。不異分者。十三事乃至七止諍法。若犯是事。故名比丘。故名釋子。不失比丘法。是名
<lb n="0521b24"/>不異分。片者。諸威儀中事。（文）謂沓婆摩羅子在耆闍崛山下。與女人共立而語。此是威儀中細小之事。慈
<lb n="0521c01"/>地見之。將非比丘法而謗。故云諸威儀中事　善見云。餘分者。沓婆是人。羊是非人。以羊當沓婆。是名餘
<lb n="0521c02"/>分。或云餘分。餘即非波羅夷事。以餘事而當波羅夷也。非波羅夷下。前<anchor xml:id="begd1e10807"/>已<anchor xml:id="endd1e10807"/>釋明)
。</p>
<lb n="0521c03"/>
<p id="pX40p0521c0301" rend="margin-left:1em">犯緣同前。</p>
<lb n="0521c04"/>
<p id="pX40p0521c0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘不犯波羅夷。言犯波羅
<lb n="0521c05"/>夷。以異分無根法謗。僧殘。</p>
<p id="pX40p0521c0511" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘不犯波羅夷。
<lb n="0521c06"/>謂犯僧殘。乃至惡說。以異分無根波羅夷法謗。僧
<lb n="0521c07"/>殘。</p>
<p id="pX40p0521c0702" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘犯僧殘。彼謂犯波逸提。乃至惡說。以
<lb n="0521c08"/>異分無根波羅夷法謗。僧殘。</p>
<p id="pX40p0521c0812" type="inline" rend="margin-left:1em">若不清淨人與不
<lb n="0521c09"/>清淨人相似。</p>
<p id="pX40p0521c0906" type="inline" rend="margin-left:1em">若不清淨人與清淨人相似。</p>
<p id="pX40p0521c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0521c10"/>清淨人與不清淨人相似。</p>
<p id="pX40p0521c1011" type="inline" rend="margin-left:1em">若清淨人與清淨人
<lb n="0521c11"/>相似名同姓同相同。以此人事謗。彼以異分無根
<lb n="0521c12"/>波羅夷法謗。皆僧殘。</p>
<p id="pX40p0521c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">若見本在家時。犯婬盜五
<lb n="0521c13"/>錢若過五錢。若殺人。便語人言。見比丘犯婬盜若
<lb n="0521c14"/>殺。</p>
<p id="pX40p0521c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">若聞本在家時。犯婬盜殺。自稱得上人法。如
<lb n="0521c15"/>是以異分無根波羅夷法謗。說而了了。僧殘。</p>
<p id="pX40p0521c1518" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0521c16"/>了了。偷蘭遮
(餘並同前。故不繁出)
。</p>
<lb n="0521c17"/>
<p id="pX40p0521c1701" rend="margin-left:1em">○第十破僧戒</p>
<lb n="0521c18"/>
<p id="pX40p0521c1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0521c19"/>
<p id="pX40p0521c1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結罪同。大乘同制。若僧輪未破。即惡
<lb n="0521c20"/>心瞋心。僻教戒攝。若僧輪破。則成逆罪。</p>
<p id="pX40p0521c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0521c21"/>由僧伽事及邪智煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0521c22"/>
<p id="pX40p0521c2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0521c23"/>
<p id="pX40p0521c2301" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0521c24"/>
<p id="pX40p0521c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0522a01"/>
<p id="pX40p0522a0101" rend="margin-left:1em">提婆達多自欲害佛。復教阿闍世王弑父。惡名流
<lb n="0522a02"/>布。利養斷絕。通<anchor xml:id="begd1e10910"/>己<anchor xml:id="endd1e10910"/>五人家家乞食
(提婆達多者。又云提婆達兜。此
<lb n="0522a03"/>翻天授。亦云天與。謂父母從天乞故。又翻天熱。以其生時人天等眾心皆驚熱故。略云調達。是佛堂弟。阿
<lb n="0522a04"/>難親兄。博通內外經書。有三十相。短佛六寸。四月初七日生　阿闍世王。秦言未生怨。母懷妊。未生之日。
<lb n="0522a05"/>
<anchor xml:id="begd1e10923"/>已<anchor xml:id="endd1e10923"/>有惡心於瓶沙王。故名未生怨也。舊翻無指。初生時。相師云是王怨。王令升樓撲之。不死。但損一指。故
<lb n="0522a06"/>名無指也　普超經云。阿闍世王從文殊懺悔。得柔順忍。命終入實吒羅地獄。即入即出。生上方佛土。得
<lb n="0522a07"/>無生忍。彌勒出時。復來此界。名不動菩薩。後當作佛。號淨界如來　通<anchor xml:id="begd1e10934"/>己<anchor xml:id="endd1e10934"/>五人者。一三聞達多。此人智慧
<lb n="0522a08"/>才高。即居於首。二騫茶達婆。是調達親友。三拘婆離。是調達弟子。四迦留羅鞮舍。是人姊妹有七人。皆為
<lb n="0522a09"/>比丘尼。有大勢力。調達為主。故云通<anchor xml:id="begd1e10944"/>已<anchor xml:id="endd1e10944"/>五人)
。諸比丘聞白佛。佛以無數
<lb n="0522a10"/>方便。訶責<anchor xml:id="begd1e10954"/>已<anchor xml:id="endd1e10954"/>。告諸比丘。自今<anchor xml:id="begd1e10960"/>已<anchor xml:id="endd1e10960"/>去。不得別眾食。聽
<lb n="0522a11"/>齊三人食。所以然者。有二事利故。為攝難調故。為
<lb n="0522a12"/>慈愍白衣家故。何以故。恐彼難調人故。自結別眾
<lb n="0522a13"/>以惱眾僧。調達即生此念。未曾有。瞿曇沙門乃斷
<lb n="0522a14"/>人口食。我寧可破彼僧輪。我身滅後。可得名稱。言
<lb n="0522a15"/>沙門瞿曇有大神力。智慧無礙。而調達能破彼僧
<lb n="0522a16"/>輪。我等今有五法。亦是頭陀。少欲知足。樂出離勝
<lb n="0522a17"/>法。我等盡壽乞食。盡壽著糞掃衣。盡壽露坐。盡壽
<lb n="0522a18"/>不食酥鹽。盡壽不食魚肉。以此五法。教諸比丘。令
<lb n="0522a19"/>其信樂。諸比丘聞白佛。佛言。調達今日斷四聖種。
<lb n="0522a20"/>以無數方便訶責。當知破和合僧甚惡。得大重罪。
<lb n="0522a21"/>在泥犂中。一劫受罪。不可救療。告諸比丘。聽僧與
<lb n="0522a22"/>調達訶諫。捨此事故。白四羯磨。為諸比丘結戒。</p>
<lb n="0522a23"/>
<p id="pX40p0522a2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0522a24"/>
<p id="pX40p0522a2401">若比丘欲壞和合僧。方便受壞和合僧法。堅持不捨。
<lb n="0522b01"/>彼比丘應諫是比丘。大德。莫壞和合僧。莫方便壞和
<lb n="0522b02"/>合僧。莫受壞僧法堅持不捨。大德。應與僧和合。與僧
<lb n="0522b03"/>和合歡喜不諍。同一師學。如水乳合。於佛法中。有增
<lb n="0522b04"/>益安樂住。是比丘如是諫時。堅持不捨。彼比丘應三
<lb n="0522b05"/>諫。捨此事故。乃至三諫捨者善。不捨者。僧迦婆尸沙。</p>
<lb n="0522b06"/>
<p id="pX40p0522b0601" rend="margin-left:1em">釋義　和合者。同一羯磨。同一說戒。僧者四比丘。
<lb n="0522b07"/>若五若十。乃至無數
(壞者即破也)
。破有十八事。法非法
<lb n="0522b08"/>
(謂八聖道是法。說是非法。五法是非法。而言是法也)
。律非律
(八聖道是律。說言非律。五法非
<lb n="0522b09"/>律。說言是律)
。犯非犯
(不剃髮剪爪。佛說犯戒。而言爪髮有命。有剃剪犯　剃髮剪爪。是佛
<lb n="0522b10"/>所制。律云。半月一剃。此是恒式。涅槃經云。頭鬚爪髮。悉皆長利。是破戒之相。非犯說犯者。佛不制心戒。而
<lb n="0522b11"/>說心起三毒。即是犯戒)
。若輕若重。有殘無殘
(如優<g ref="CB00647"/>羅龍王。以摘樹葉故。罪
<lb n="0522b12"/>不可懺。因此便言。殺草木者。一切是重。重說輕者。見須提那達尼吒等。以先作故。不得重罪。便言婬盜等
<lb n="0522b13"/>是輕)
。粗惡非粗惡
(謂初二篇是粗惡罪。言非粗惡罪。下三篇非粗惡罪。而言是粗惡罪。
<lb n="0522b14"/>上准薩婆多釋)
。常所行非常所行
(十誦云。常所行事者。單白羯磨。白二羯磨。白四
<lb n="0522b15"/>羯磨。布藏自恣。立十四人羯磨。十四人者。大沙門百一羯磨云。一能作法人。二能分臥具人。三能敷臥具
<lb n="0522b16"/>人。四能分僧餅人。五能處分差請人。六能分處沙彌人。七能分僧粥人。八能處守園人。九能分僧衣人。十
<lb n="0522b17"/>能分雨衣人。十一主分藥人。十二晝夜掌僧物人。十三掌僧粗物人。十四掌守住處人)
。制非
<lb n="0522b18"/>制
(僧祗云。若比丘於十二事。戒序。四波羅夷。十三僧殘。二不定。三十尼薩耆。九十波夜提。四波羅
<lb n="0522b19"/>提提舍尼。眾學法。七滅諍隨順法。不制者制。制者便開。是名制非制)
說非說
(八聖道是佛所
<lb n="0522b20"/>說。而言非佛所說。五法非佛所說。而言是佛所說)
。是為十八住。破僧法者。
<lb n="0522b21"/>即住此十八事是
(是為方便受壞和合僧法)
。堅持不捨
(正明依事制戒。
<lb n="0522b22"/>律攝云。於破僧事。堅執不捨者。既思眾破。攝化門徒。自守邪宗。多求惡黨。故堅持不捨也)
。彼比
<lb n="0522b23"/>丘應諫是比丘。大德莫壞和合僧。乃至堅持不捨
<lb n="0522b24"/>下
(乃屏。處諫勸。令除惡見。捨離邪法)
。同一師學如水乳合下
(顯和合勝
<lb n="0522c01"/>益。同一師者。謂如來是我等大師。種種姓出家。咸稱釋子。同學十分教。教體無別故。善見云。同有二義。一
<lb n="0522c02"/>者心同。二者身同。心同者。心同法。身同者。共一和合。布薩云。何不同身。雖共一處。心行外法。是名身同心
<lb n="0522c03"/>不同也。如水乳合者。謂事理和合也。水乳和合。即同一相一味。事與理一相無差。同得解脫。故云如水乳
<lb n="0522c04"/>合也)
。於佛法中有增益安樂住
(謂於貪瞋癡。善能調伏。於勝法中。善能精
<lb n="0522c05"/>修。令佛教法得流通故。住於八聖法中。依此法故。能獲勝果。故曰於佛法中增益安樂住也)
。是
<lb n="0522c06"/>比丘如是諫時堅持不捨
(此謂屏處諫勸也)
。彼比丘應三
<lb n="0522c07"/>諫捨此事故
(此謂僧中羯磨諫也)
。乃至三諫捨者善
(謂不犯本罪)
。
<lb n="0522c08"/>不捨者
(違諫成犯)
。</p>
<lb n="0522c09"/>
<p id="pX40p0522c0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一欲破僧心。二
<lb n="0522c10"/>受持破僧法。三僧中如法三諫不捨。</p>
<lb n="0522c11"/>
<p id="pX40p0522c1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘方便欲破和合僧。受破
<lb n="0522c12"/>僧法堅持不捨。彼比丘當諫此比丘言。大德莫方
<lb n="0522c13"/>便破和合僧。莫受破僧法堅持不捨。大德當與僧
<lb n="0522c14"/>和合。歡喜不諍。同一水乳。於佛法中。有增益安樂
<lb n="0522c15"/>住。大德可捨此事。莫令僧作訶諫而犯重罪。若用
<lb n="0522c16"/>語者善。</p>
<p id="pX40p0522c1604" type="inline" rend="margin-left:1em">若不用語者。復令比丘比丘尼優婆塞
<lb n="0522c17"/>優婆夷。若王若大臣種種異道沙門婆羅門求
(異道
<lb n="0522c18"/>沙門者。即外道出家者是。沙門乃出家之總名也。求者即求聽納諫。此謂屏處諫也)
。若餘方
<lb n="0522c19"/>比丘聞知其人。信用言者。應求。若用言者善。若不
<lb n="0522c20"/>用言者。應作白。作白<anchor xml:id="begd1e11167"/>已<anchor xml:id="endd1e11167"/>應更求。大德我<anchor xml:id="begd1e11174"/>已<anchor xml:id="endd1e11174"/>白竟。餘
<lb n="0522c21"/>有羯磨在。汝今可捨此事。莫令僧為汝作羯磨更
<lb n="0522c22"/>犯重罪。若用語者善。不用語者。應作初羯磨。作初
<lb n="0522c23"/>羯磨<anchor xml:id="begd1e11186"/>已<anchor xml:id="endd1e11186"/>。應更求。若用語者善。不用語者。應作第二
<lb n="0522c24"/>羯磨。作第二羯磨<anchor xml:id="begd1e11195"/>已<anchor xml:id="endd1e11195"/>。應更求。若能捨者善。若不捨
<lb n="0523a01"/>者。與說第三羯磨竟。僧殘。</p>
<p id="pX40p0523a0111" type="inline" rend="margin-left:1em">作白二羯磨竟捨者。
<lb n="0523a02"/>三偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0523a0205" type="inline" rend="margin-left:1em">作白一羯磨竟捨者。二偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0523a0217" type="inline" rend="margin-left:1em">作
<lb n="0523a03"/>白竟捨者。一偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0523a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">若初白未竟捨者。突吉羅。</p>
<lb n="0523a04"/>
<p id="pX40p0523a0401" rend="margin-left:1em">若一切未白。方便欲破和合僧。受破和合僧法
<lb n="0523a05"/>堅持不捨。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0523a0510" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧為破僧人作訶諫
<lb n="0523a06"/>羯磨時。有比丘教言莫捨。此比丘偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0523a0617" type="inline" rend="margin-left:1em">若不
<lb n="0523a07"/>訶諫。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0523a0706" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘尼教言莫捨。尼偷蘭遮。</p>
<lb n="0523a08"/>
<p id="pX40p0523a0801" rend="margin-left:1em">未作訶諫尼教莫捨。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0523a0812" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘比丘尼。更
<lb n="0523a09"/>有餘人教莫捨。盡突吉羅
(餘人即三小眾)
。</p>
<p id="pX40p0523a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分云。提
<lb n="0523a10"/>婆達多行籌曰。誰諸長老。忍此五事是法是毗尼
<lb n="0523a11"/>是佛所教者捉籌。於是五百新學無智比丘捉籌。
<lb n="0523a12"/>隨調達去。舍利弗目犍連說法。現神通將還。佛令
<lb n="0523a13"/>作偷蘭遮懺悔。又云。有二事破僧。妄語。相似語
(妄語
<lb n="0523a14"/>者。非佛所說言佛所說。相似語者。謂制五法。彷〔佛〕佛語)
。復有二事破僧。作羯
<lb n="0523a15"/>磨取籌。若一比丘乃至二人三人。雖求方便。亦不
<lb n="0523a16"/>能破僧。亦非比丘尼等能破僧。若此眾四人若過。
<lb n="0523a17"/>彼眾四人若過。行破僧籌作羯磨。是為破和合僧。
<lb n="0523a18"/>泥犁中受罪一劫不療。能和合者。得梵天福。一劫
<lb n="0523a19"/>受樂。</p>
<p id="pX40p0523a1903" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。我不見餘法壞人道意如名聞利
<lb n="0523a20"/>養者。調達所以破僧。為利養故。調達成就八非法
<lb n="0523a21"/>故破僧。利不利。稱無稱。敬不敬。樂惡隨惡知識。有
<lb n="0523a22"/>四事名破僧。說五法。自行籌捉籌。於界內別行僧
<lb n="0523a23"/>事。復次若王若大臣若餘六眾。令僧不和合而非
<lb n="0523a24"/>破。若一比丘乃至七比丘不和合。亦非破。若不問
<lb n="0523b01"/>上座而行僧事。是即不和。亦非僧破。若不共同食。
<lb n="0523b02"/>於食時異坐。鬪諍罵詈。亦不名破。要於界內八比
<lb n="0523b03"/>丘以上。分作二部。別行僧事。乃名為破。是中主者。
<lb n="0523b04"/>一劫墮大地獄。不可救。</p>
<p id="pX40p0523b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。破僧有二種。破
<lb n="0523b05"/>羯磨。破法輪。破羯磨者。一界內別作布薩羯磨。破
<lb n="0523b06"/>法輪者。輪名八聖道分。令人捨八聖道。入邪道中
<lb n="0523b07"/>
(言法輪者。能運為義。謂運行人直至涅槃。由八聖道。能得沙門四道果故。又輪者摧壞為義。謂如來以所
<lb n="0523b08"/>證之法。轉度與他心。能壞一切眾生煩惱。名之為輪也。如輪王寶能壞能安。法輪亦爾。壞煩惱怨。安住諦
<lb n="0523b09"/>理。入邪道中者。謂五法非趣涅槃正道。是調達師心制法。攝化門徒。令失正智。增長邪見。故云入邪道中
<lb n="0523b10"/>也)
。薩婆多云。破僧輪。破羯磨僧。有何差別。答有種
<lb n="0523b11"/>種差別。破僧輪。破羯磨僧。俱偷蘭遮。而破僧輪犯
<lb n="0523b12"/>逆罪。偷蘭不可悔。破羯磨僧不犯逆罪。偷蘭可悔。
<lb n="0523b13"/>又破僧輪入阿鼻獄。受罪一劫。破羯磨僧不墮阿
<lb n="0523b14"/>鼻獄。破僧輪下至九人。破羯磨僧下至八人。破僧
<lb n="0523b15"/>輪一人自稱作佛。破羯磨僧不自稱作佛。破僧輪
<lb n="0523b16"/>界內界外一切盡破。破羯磨僧要在界內別作羯
<lb n="0523b17"/>磨。破僧輪必男子。破羯磨僧男子女人二俱能破。
<lb n="0523b18"/>破僧輪破俗諦僧。破羯磨僧。俗諦僧第一義諦僧
<lb n="0523b19"/>二俱能破。破僧輪但破閻浮提。破羯磨僧通三天
<lb n="0523b20"/>下。</p>
<p id="pX40p0523b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼僧殘。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0523b21"/>
<p id="pX40p0523b2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。初諫便捨。若非法別眾。非法和合
<lb n="0523b22"/>眾。法別眾。法相似別眾。法相似和合眾。非法非律
<lb n="0523b23"/>非佛所教。若一切未作訶諫。若破惡友惡知識。若
<lb n="0523b24"/>破方便欲破僧者。遮令不破。若破方便助破僧者。
<lb n="0523c01"/>二三人羯磨。若欲作非法非毗尼羯磨。若為僧。為
<lb n="0523c02"/>塔。為和尚同和尚。為阿闍黎同阿闍梨。為知識作
<lb n="0523c03"/>損減。作無住處。破者不犯。不犯者。最初未制戒等
<lb n="0523c04"/>
(善見云。最初犯者。調達是也。問曰。餘戒最初不犯。調達亦應不犯。答曰。以眾僧三諫不捨故。所以犯罪)
。</p>
<lb n="0523c05"/>
<p id="pX40p0523c0501" rend="margin-left:1em">○第十一黨惡破僧戒</p>
<lb n="0523c06"/>
<p id="pX40p0523c0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0523c07"/>
<p id="pX40p0523c0701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。所由之事及起煩
<lb n="0523c08"/>惱如上。</p>
<lb n="0523c09"/>
<p id="pX40p0523c0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0523c10"/>
<p id="pX40p0523c1001" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0523c11"/>
<p id="pX40p0523c1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0523c12"/>
<p id="pX40p0523c1201" rend="margin-left:1em">提婆達多故執此五法。復往教諸比丘。諸比丘諫
<lb n="0523c13"/>調達。時調達伴黨語諸比丘言。汝莫諫提婆達多
<lb n="0523c14"/>
(云云)
。諸比丘白佛。佛令僧作訶諫白四羯磨<anchor xml:id="begd1e11401"/>已<anchor xml:id="endd1e11401"/>。結
<lb n="0523c15"/>戒。</p>
<lb n="0523c16"/>
<p id="pX40p0523c1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0523c17"/>
<p id="pX40p0523c1701">若比丘伴黨。若一若二若三。乃至無數。<anchor xml:id="begd1e11419"/>是<anchor xml:id="endd1e11419"/>比丘語<anchor xml:id="begd1e11425"/>彼<anchor xml:id="endd1e11425"/>
<lb n="0523c18"/>比丘言。大德莫諫此比丘。此比丘是法語比丘。律語
<lb n="0523c19"/>比丘。此比丘所說。我等喜樂。此比丘所說。我等忍可。
<lb n="0523c20"/>彼比丘言。大德莫作是說。言此比丘是法語比丘。律
<lb n="0523c21"/>語比丘。此比丘所說。我等喜樂。此比丘所說。我等忍
<lb n="0523c22"/>可。然此比丘非法語比丘。非律語比丘。大德莫欲破
<lb n="0523c23"/>壞和合僧。汝等當樂欲和合僧。大德與僧和合。歡喜
<lb n="0523c24"/>不諍。同一師學。如水乳合。於佛法中。有增益安樂住。
<lb n="0524a01"/>是比丘如是諫時。堅持不捨。彼比丘應三諫。捨是事
<lb n="0524a02"/>故。乃至三諫捨者善。不捨者。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0524a03"/>
<p id="pX40p0524a0301" rend="margin-left:1em">釋義　順從有二。一法順從。以法教授。增戒。增心。
<lb n="0524a04"/>增慧。諷誦承受
(此名三無漏學。增戒者。戒防身口惡。淨修身口。無法不盡。增心者。心
<lb n="0524a05"/>息於垢。無法不周。增慧者。明見法相。根本除惡。又增戒者學律藏。增心者學契經。增慧者學阿毗曇。經中
<lb n="0524a06"/>有三修。修戒修心修慧。修此三學。得須陀洹果。乃至阿羅漢果。故知學此三學。攝一切學)
。二衣
<lb n="0524a07"/>食順從者。給與衣被飲食臥具醫藥。伴黨者。若四
<lb n="0524a08"/>若過四
(即乃至無數也)
。<anchor xml:id="begd1e11475"/>是<anchor xml:id="endd1e11475"/>比丘語<anchor xml:id="begd1e11481"/>彼<anchor xml:id="endd1e11481"/>比丘言
(此非法羣黨。而遮如法者
<lb n="0524a09"/>諫勸)
。大德莫諫此比丘。此比丘是法語比丘。律語比
<lb n="0524a10"/>丘
(律攝云。法語者。語辭圓足。律語者。合理無差。能引實義。名曰法語。出柔諫言。名曰律語)
。此
<lb n="0524a11"/>比丘所說我等喜樂。此比丘所說我等忍可下
(明依
<lb n="0524a12"/>事制戒。律攝云。彼所作事。咸稱我心)
。彼比丘言
(如法比丘)
。大德莫作是說。
<lb n="0524a13"/>乃至非法語比丘非律語比丘下
(勸隨正部。捨背邪宗也)
。大
<lb n="0524a14"/>德莫欲破壞和合僧。乃至增益安樂住下
(顯破僧罪。固不
<lb n="0524a15"/>小。和合僧。功德難思。義如前釋)
。</p>
<lb n="0524a16"/>
<p id="pX40p0524a1601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一作非法羣黨。
<lb n="0524a17"/>二受持非法。三僧中如法三諫不捨。</p>
<lb n="0524a18"/>
<p id="pX40p0524a1801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘作非法羣黨。語諸比丘
<lb n="0524a19"/>言。大德汝莫諫此比丘。乃至我等忍可。諸比丘應
<lb n="0524a20"/>諫。乃至增益安樂住。可捨此事。勿為僧所訶更犯
<lb n="0524a21"/>重罪。若隨語者善。若不隨語者。當作白。白<anchor xml:id="begd1e11542"/>已<anchor xml:id="endd1e11542"/>當語
<lb n="0524a22"/>彼人言。我<anchor xml:id="begd1e11551"/>已<anchor xml:id="endd1e11551"/>白。餘有羯磨在。汝可捨此事。勿為僧
<lb n="0524a23"/>所訶更犯重罪。若隨語者善。若不隨語者。當作初
<lb n="0524a24"/>羯磨。作初羯磨<anchor xml:id="begd1e11561"/>已<anchor xml:id="endd1e11561"/>。當語言。我<anchor xml:id="begd1e11567"/>已<anchor xml:id="endd1e11567"/>白及初羯磨。餘有
<lb n="0524b01"/>二羯磨在。如是乃至第三羯磨竟。僧殘。</p>
<p id="pX40p0524b0116" type="inline" rend="margin-left:1em">餘得罪
<lb n="0524b02"/>輕重。並同前戒。</p>
<p id="pX40p0524b0207" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若一比丘被擯。而四比
<lb n="0524b03"/>丘隨之。名為破僧。若多知多識多聞大德。明解三
<lb n="0524b04"/>藏義人。不應與作不見擯。若擯。得偷蘭遮罪。近破
<lb n="0524b05"/>僧故。又云。若一人擯一人。突吉羅。一人擯二三四
<lb n="0524b06"/>人。隨二三四突吉羅。二人三人擯二三四一人。得
<lb n="0524b07"/>罪亦爾。若四比丘擯四比丘。得偷蘭遮。以破僧因
<lb n="0524b08"/>緣故
(問一比丘被擯。四比丘隨之。名為破僧。此破僧罪屬能擯耶。屬所擯耶。屬隨者耶。答若能
<lb n="0524b09"/>擯者如法。則罪屬所擯及隨擯人。若能擯者非法。則罪屬能擯者及僧。然如法比丘雖枉受擯。決不在界
<lb n="0524b10"/>內別行僧事也。又問若多知多識等。不應與作不見擯。則此等人有過。豈便可容恕耶。答多知識人有過。
<lb n="0524b11"/>雖非可容恕。但須善權誘勸。令其見罪。若輒作羯磨。必致破僧之咎。故得罪爾)
。比丘尼僧
<lb n="0524b12"/>殘。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0524b13"/>
<p id="pX40p0524b1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。初語時捨。非法別眾。非法和合眾。
<lb n="0524b14"/>法別眾。法相似別眾。法相似和合眾。非法非律非
<lb n="0524b15"/>佛所教。若一切未作訶諫捨。無犯。不犯者。最初未
<lb n="0524b16"/>制戒等。</p>
<lb n="0524b17"/>
<p id="pX40p0524b1701" rend="margin-left:1em">○第十二驅擯不服戒</p>
<lb n="0524b18"/>
<p id="pX40p0524b1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0524b19"/>
<p id="pX40p0524b1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即因利求利。經理
<lb n="0524b20"/>白衣等戒名污他家。邪業覺觀邪命自活等戒名
<lb n="0524b21"/>行惡行。言僧有愛恚等。即謗僧戒攝。</p>
<p id="pX40p0524b2115" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由
<lb n="0524b22"/>受用鄙事故。而行污他家。由家慳煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0524b23"/>
<p id="pX40p0524b2301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0524b24"/>
<p id="pX40p0524b2401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園
(須達多長者。見佛聞法。便獲初果。為佛造寺。欲擇好處。祗陀太子亦
<lb n="0524c01"/>云逝多太子。有園甚好。長者遍布金錢就買。一處未徧。太子曰。金未徧處還我。當為佛作寺門。世尊到寺
<lb n="0524c02"/>讚歎。欲為呪願。太子作是念。惟願世尊。先說我名。世尊知<anchor xml:id="begd1e11663"/>已<anchor xml:id="endd1e11663"/>。隨太子心。告言。此祗樹給孤獨園。梵語祗陀。
<lb n="0524c03"/>此云戰勝。以戰勝時生。喜以為名也。今單言祗者。取文省故。給孤表德。謂常給施孤獨。本名須達多。葢祗
<lb n="0524c04"/>陀施樹。給孤買園。兼二為名。舉國令遠人知。稱園令近人知。故云舍衛國祗樹給孤獨園也)
。</p>
<lb n="0524c05"/>
<p id="pX40p0524c0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0524c06"/>
<p id="pX40p0524c0601" rend="margin-left:1em">時䩭連<g ref="CB15087"/>有二比丘。一名阿濕婆。二名富那婆娑
<lb n="0524c07"/>
(䩭連村者。迦尸國之邑名。十誦云。黑山土地。梵語阿濕婆。此云馬師。梵語富那婆娑。此云滿宿　善見云。
<lb n="0524c08"/>馬師滿宿。於六羣中。最為上座。本是田夫。同作田辛苦。共相論言。我等作田辛苦。可共出家。於佛法中。衣
<lb n="0524c09"/>食自然。同伴答言可爾。即就舍利弗目連出家。與受具足。誦波羅提木叉竟。滿五夏。離師異住。常好種華
<lb n="0524c10"/>　薩婆多云。馬宿井宿。恒造惡業。佛常教化。都不信受。佛記二人。命終生龍趣中。彼亦自見。於十指端。有
<lb n="0524c11"/>十道水。將欲流出。便作是念。我等決定當生龍中。佛復記云。此二人<anchor xml:id="begd1e11703"/>已<anchor xml:id="endd1e11703"/>種獨覺菩提。於當來世。定成獨覺
<lb n="0524c12"/>也)
。在䩭連<g ref="CB15087"/>行惡行污他家。彼作如是非法行。自
<lb n="0524c13"/>種華樹。教人種華樹。自溉灌。教人溉灌。自摘花。教
<lb n="0524c14"/>人摘花。自作華鬘。教人作華鬘。自以線貫若繫。教
<lb n="0524c15"/>人線貫繫。自持華。教人持華。自持華鬘與人。教人
<lb n="0524c16"/>持華鬘與人。與彼村中婦女。共一牀坐起。同一器
<lb n="0524c17"/>飲食。言語戲笑。或自歌舞倡伎。或他作<anchor xml:id="begd1e11730"/>己<anchor xml:id="endd1e11730"/>唱和。或
<lb n="0524c18"/>俳說
(俳說即戱也。又俳優雜戱也)
。或彈鼓簧吹貝
(簧者。乃笙竽管中金葉也。
<lb n="0524c19"/>然笙竽皆以竹管植于匏中。而竅其管底之側。以薄金葉障之。吹則鼓之而出聲。所謂鼓簧也。貝乃海螺
<lb n="0524c20"/>也。吹之有聲)
。或嘯乃至受雇戲笑
(僱者傭作也。嘯者蹙口而出聲也)
。時
<lb n="0524c21"/>眾多比丘乞食䩭連。齊整庠序。低目直前。居士見
<lb n="0524c22"/>之。反以為過。不得飲食。比丘問知其故。具以白佛。
<lb n="0524c23"/>佛遣舍利弗目連。往作擯羯磨。時二比丘謗言。眾
<lb n="0524c24"/>僧有愛恚怖癡。更有餘同罪比丘。有驅者。有不驅
<lb n="0525a01"/>者。舍利弗目連白佛。佛令僧作訶諫白四羯磨<anchor xml:id="begd1e11771"/>已<anchor xml:id="endd1e11771"/>。
<lb n="0525a02"/>結戒。</p>
<lb n="0525a03"/>
<p id="pX40p0525a0301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0525a04"/>
<p id="pX40p0525a0401">若比丘依聚落。若城邑住。污他家。行惡行。污他家亦
<lb n="0525a05"/>見亦聞。行惡行亦見亦聞。諸比丘當語是比丘言。大
<lb n="0525a06"/>德污他家。行惡行。污他家亦見亦聞。行惡行亦見亦
<lb n="0525a07"/>聞。大德汝污他家。行惡行。今可遠此聚落去。不須住
<lb n="0525a08"/>此。是比丘語彼比丘。作是語。大德諸比丘有愛有恚。
<lb n="0525a09"/>有怖有癡。有如是同罪比丘。有驅者。有不驅者。諸比
<lb n="0525a10"/>丘報言。大德莫作是語。有愛有恚。有怖有癡。有如是
<lb n="0525a11"/>同罪比丘。有驅者。有不驅者。而諸比丘不愛不恚。不
<lb n="0525a12"/>怖不癡。大德污他家。行惡行。污他家亦見亦聞。行惡
<lb n="0525a13"/>行亦見亦聞。是比丘如是諫時。堅持不捨者。彼比丘
<lb n="0525a14"/>應三諫。捨此事故。乃至三諫捨者善。不捨者。僧伽婆
<lb n="0525a15"/>尸沙。</p>
<lb n="0525a16"/>
<p id="pX40p0525a1601" rend="margin-left:1em">釋義　依聚落若城邑住者。<g ref="CB15087"/>有四種如上
(律攝云。村
<lb n="0525a17"/>落巷陌街衢住處名為邨。村外遠家名為落)
。城邑者屬王
(律攝云。君王都處名為城
<lb n="0525a18"/>邑)
。家者有男有女。</p>
<p id="pX40p0525a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">污他家者。有四種事。一依家
<lb n="0525a19"/>污家。二依利養污家。三依親友污家。四依僧伽藍
<lb n="0525a20"/>污家。</p>
<p id="pX40p0525a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">云何依家污家。從一家得物。與一家。所得
<lb n="0525a21"/>物處聞之不喜。所與物處思當報恩。即作是言。若
<lb n="0525a22"/>有與我者。我當報之。若不與我者。我何故與。是為
<lb n="0525a23"/>依家污家。</p>
<p id="pX40p0525a2305" type="inline" rend="margin-left:1em">云何依利養污家。若比丘如法得利。
<lb n="0525a24"/>乃至<g ref="CB00647"/>中之餘。或與一居士。不與一居士。彼得者
<lb n="0525b01"/>即生是念。當報其恩。若不與我者。我何故與。是為
<lb n="0525b02"/>依利養污家。</p>
<p id="pX40p0525b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">云何依親友污家。若比丘依王大
<lb n="0525b03"/>臣。或為一居士。或不為一居士。所為者思當報恩。
<lb n="0525b04"/>不為我者。我不供養。是為依親友污家。</p>
<p id="pX40p0525b0416" type="inline" rend="margin-left:1em">云何依
<lb n="0525b05"/>僧伽藍污家。若比丘取僧華果與一居士。不與一
<lb n="0525b06"/>居士。即作是念。其有與我者。我當供養。不與我者。
<lb n="0525b07"/>我不供養。是念依僧伽藍污家。以此四事故污家。
<lb n="0525b08"/>故言污他家
(謂污染他人平等淨信。揀別施供也)
。行惡行者。自種華
<lb n="0525b09"/>樹。教人種華樹。乃至受雇戲笑等。</p>
<p id="pX40p0525b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">污他家行惡
<lb n="0525b10"/>行亦見亦聞
(此明依事制戒。律攝云。由依污家生眾罪故。見謂眼識。聞謂耳識。此顯見
<lb n="0525b11"/>聞疑性。非為虗妄而說也)
。大德汝污他家。行惡行。今可遠此聚
<lb n="0525b12"/>落去。不須住此
(是驅擯之辭)
。是比丘語彼比丘作是語。
<lb n="0525b13"/>大德諸比丘有愛有恚。有怖有癡。有如是同罪比
<lb n="0525b14"/>丘。有驅者。有不驅者
(此是污他家輩。非理謗僧之語。律攝云。愛者於不驅者而
<lb n="0525b15"/>有愛心〔於〕所驅者而有恚心。怖者於逃去者不敢治罰。癡者於污家之輩不善分別。應驅而不驅也　僧
<lb n="0525b16"/>祗云。是六羣比丘。聞尊者與諸比丘來。為我作驅出羯磨。即生恐怖。時三文陀達多摩醯沙達多。走到王
<lb n="0525b17"/>道聚落。長老闡陀迦留陀夷。便一由旬迎尊者懺悔言。長老我所作非善。犯諸過惡。從今<anchor xml:id="begd1e11914"/>已<anchor xml:id="endd1e11914"/>去。不敢復作。
<lb n="0525b18"/>彼二比丘既不懺悔。又復不走。故作羯磨驅出。以非理謗僧)
。諸比丘報言。大德
<lb n="0525b19"/>莫作是語。乃至堅持不捨者
(此屏處諫也)
。彼比丘應三
<lb n="0525b20"/>諫下
(僧中三諫也)
。</p>
<lb n="0525b21"/>
<p id="pX40p0525b2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一污他家行惡
<lb n="0525b22"/>行。二非理謗僧。三僧中如法三諫不捨。</p>
<lb n="0525b23"/>
<p id="pX40p0525b2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。彼比丘諫此比丘言。大德污他
<lb n="0525b24"/>家亦見亦聞。行惡行亦見亦聞。大德汝污他家。行
<lb n="0525c01"/>惡行。可捨此事。莫為僧所訶更犯重罪。若隨語者
<lb n="0525c02"/>善。若不隨語者應作白。作白<anchor xml:id="begd1e11952"/>已<anchor xml:id="endd1e11952"/>應求。乃至第三羯
<lb n="0525c03"/>磨竟。僧殘
(如前二戒不異)
。若白二羯磨捨者。三偷蘭遮
<lb n="0525c04"/>若白一羯磨捨者。二偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0525c0412" type="inline" rend="margin-left:1em">若白竟捨者。一偷
<lb n="0525c05"/>蘭遮。</p>
<p id="pX40p0525c0503" type="inline" rend="margin-left:1em">若初白未竟捨。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0525c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">若未白前言僧
<lb n="0525c06"/>有愛恚怖癡。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0525c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧作訶諫時。更有
<lb n="0525c07"/>餘比丘。教莫捨此。比丘偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0525c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">若未作訶諫。突
<lb n="0525c08"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0525c0803" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧作訶諫時。有比丘尼教莫捨。尼偷蘭
<lb n="0525c09"/>遮。</p>
<p id="pX40p0525c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">若未作訶諫教莫捨。尼突吉羅。</p>
<p id="pX40p0525c0914" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘比
<lb n="0525c10"/>丘尼。餘人教莫捨。訶與不訶。盡突吉羅
(餘人即三小眾)
。若
<lb n="0525c11"/>不看書持往。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0525c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">若為白衣作使。突吉羅。</p>
<lb n="0525c12"/>
<p id="pX40p0525c1201" rend="margin-left:1em">薩婆多云。一切女母女姊妹不問親疎。一切不聽
<lb n="0525c13"/>同坐。以壞威儀故。以香塗身熏衣。四眾得突吉羅。
<lb n="0525c14"/>比丘尼得波逸提。以女人染著深故。五眾盡不聽
<lb n="0525c15"/>啼哭。乃至父母喪亡。一切不聽。四眾得突吉羅。尼
<lb n="0525c16"/>得波逸提。以愛戀心深故。一切五眾不聽大喚。以
<lb n="0525c17"/>壞威儀故。</p>
<p id="pX40p0525c1705" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼僧殘。三小眾突吉羅。是謂為
<lb n="0525c18"/>犯。</p>
<lb n="0525c19"/>
<p id="pX40p0525c1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。初語時捨。一切非法羯磨諫。若未
<lb n="0525c20"/>作訶諫前不犯。若與父母。病人小兒。妊身婦女。牢
<lb n="0525c21"/>獄繫人。寺中客作者。不犯
(不犯污他家)
。若種華樹。復教
<lb n="0525c22"/>人種。供養佛法僧。自造華鬘教人造。供養佛法僧。
<lb n="0525c23"/>自以線貫華教人貫。供養佛法僧
(不犯行惡行)
。若人舉
<lb n="0525c24"/>手欲打。若被賊。若象熊罷師子虎狼來。恐難之處。
<lb n="0526a01"/>若擔<anchor xml:id="begd1e12048"/>刺<anchor xml:id="endd1e12048"/>棘。於中走避者。不犯。若渡河溝渠坑跳躑。
<lb n="0526a02"/>若同伴在後。還顧不見。而嘯喚者。不犯
(不犯行惡行)
。若
<lb n="0526a03"/>父母病。若閉在獄。若為篤信優婆塞病。若閉在獄
<lb n="0526a04"/>者。看書持往
(不犯為白衣作使)
。若為塔為僧為病比丘事。
<lb n="0526a05"/>持書往反者。一切不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0526a06"/>
<p id="pX40p0526a0601" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。若以種種信物。與一切在家人。
<lb n="0526a07"/>皆名污他家。何以故。凡出家人無為無欲。清淨自
<lb n="0526a08"/>守。以修道為心。若與俗人信使往來。廢亂正業。非
<lb n="0526a09"/>出家所宜。又復若以信物
(信物者。謂檀越信敬所施之物)
。贈遺白
<lb n="0526a10"/>衣。則破前人平等好心。於得物者。<anchor xml:id="begd1e12085"/>歡<anchor xml:id="endd1e12085"/>喜愛敬。不得
<lb n="0526a11"/>物者。縱使賢聖無愛敬心。失他前人深厚福利。又
<lb n="0526a12"/>復倒亂佛法。凡在家人應供養出家人。而出家人
<lb n="0526a13"/>反供養白衣。仰失聖心。又亂正法。凡在家人常於
<lb n="0526a14"/>三寶。求清淨福田。割損血肉。以種善根。以出家人
<lb n="0526a15"/>信物贈遺因緣故。於出家人生希望心。破他前人
<lb n="0526a16"/>清淨信敬。又失一切出家人種種利養。若以少物
<lb n="0526a17"/>贈遺白衣。縱使起七寶塔。種種莊嚴。不如靜坐清
<lb n="0526a18"/>淨持戒。即是供養如來真實法身。若以少物贈遺
<lb n="0526a19"/>白衣。正使得立精舍猶如祇桓。不如靜坐清淨持
<lb n="0526a20"/>戒。即是清淨供養三寶。若以少物贈遺白衣。縱令
<lb n="0526a21"/>四事供養。滿閻浮提一切聖眾。不如靜坐清淨持
<lb n="0526a22"/>戒。即是清淨供養一切聖眾。</p>
<p id="pX40p0526a2212" type="inline" rend="margin-left:1em">若有強力。欲破塔
<lb n="0526a23"/>壞像。若以贈遺得全濟者。當賣塔地華果。若塔有
<lb n="0526a24"/>錢。若餘緣得物。隨宜消息。若有強力。欲於僧祇作
<lb n="0526b01"/>破亂損減。若僧祇地中隨有何物。賣以作錢。隨宜
<lb n="0526b02"/>消忍。若僧常臘。若面門臘
(常臘即十方常住僧物。面門臘即現前僧物。但
<lb n="0526b03"/>臘字未知何義)
。若有強力。欲作損減。隨此地中所可出物。
<lb n="0526b04"/>以消息之。父母是福田。則聽供養。若僧祇役人。則
<lb n="0526b05"/>應與。一切孤窮乞丐。憐愍故應與。一切外道。常於
<lb n="0526b06"/>佛法。作大怨敵。伺求長短。是應與。</p>
<p id="pX40p0526b0614" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分云。不
<lb n="0526b07"/>應為白衣剃髮。除欲出家者。</p>
<p id="pX40p0526b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。不應禮
<lb n="0526b08"/>白衣。不應禮白衣塔廟。亦不應故左遶行。不應與
<lb n="0526b09"/>人卜占。不應從人卜占。不應自作伎。若吹貝供養
<lb n="0526b10"/>塔。聽令白衣作。不應畜鸚鵡等。不應畜狗。不應乘
<lb n="0526b11"/>象馬車乘輦輿。捉持刀劍。老病者聽乘步挽車。若
<lb n="0526b12"/>男乘避難。聽乘象馬。白衣持刀劍寄。聽藏舉。不應
<lb n="0526b13"/>向暮至白衣家。除為三寶事病比丘事。或檀越相
<lb n="0526b14"/>喚。常喜往反白衣家。有五過。一數見女人。二漸相
<lb n="0526b15"/>親近。三轉相親厚。四生欲意。五或犯死罪。若次死
<lb n="0526b16"/>罪
(如是日親日厚。婬機安得不動。如乾薪觸火。豈不生烟。共相親近。或不能觀九不淨想。制伏婬
<lb n="0526b17"/>心。有犯不淨行。如人斷頭不復活。故云死罪。或弄陰墮精。身相觸。粗惡語等。如人斫傷。殘有咽喉。尚通懺
<lb n="0526b18"/>悔。故云次死罪)
。白衣家有九法未作檀越不應作。若至其
<lb n="0526b19"/>家不應坐。何等為九。見比丘不喜起位。</p>
<p id="pX40p0526b1916" type="inline" rend="margin-left:1em">不喜作
<lb n="0526b20"/>禮。</p>
<p id="pX40p0526b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">不喜請比丘坐。</p>
<p id="pX40p0526b2008" type="inline" rend="margin-left:1em">不喜比丘坐。</p>
<p id="pX40p0526b2013" type="inline" rend="margin-left:1em">設有所說
<lb n="0526b21"/>而不信受。</p>
<p id="pX40p0526b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">若有衣服飲食之具。輕慢比丘而不
<lb n="0526b22"/>與。</p>
<p id="pX40p0526b2202" type="inline" rend="margin-left:1em">若多有而少與。</p>
<p id="pX40p0526b2208" type="inline" rend="margin-left:1em">若有精細而與粗惡。</p>
<p id="pX40p0526b2216" type="inline" rend="margin-left:1em">或
<lb n="0526b23"/>不恭敬與。是為九。</p>
<p id="pX40p0526b2308" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。不應以僧果餉白衣。
<lb n="0526b24"/>若乞應與。學迷人呪起死人呪者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0526b2417" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦
<lb n="0526c01"/>云。比丘有五不應行處。童女家。寡婦。婦。婬女。比丘
<lb n="0526c02"/>尼。又五。賊家。旃陀羅家。酤酒家。婬女家。屠兒家。</p>
<lb n="0526c03"/>
<p id="pX40p0526c0301" rend="margin-left:1em">根本雜事云。五非處不應住立。唱令家
(即優俳戲樂之家。婬
<lb n="0526c04"/>聲美色。能惑亂人道意故)
。婬女家。酤酒家。王家。旃陀羅家。</p>
<p id="pX40p0526c0423" type="inline" rend="margin-left:1em">善
<lb n="0526c05"/>見云。檀越請比丘送喪。不得去。自念我往看塟。作
<lb n="0526c06"/>無常觀。因此故或得道果。如是去。無罪。</p>
<p id="pX40p0526c0616" type="inline" rend="margin-left:1em">尼陀那
<lb n="0526c07"/>云。苾芻不應賣藥。若善醫方者。起慈愍心。應病與
<lb n="0526c08"/>藥。不得受他價直。</p>
<p id="pX40p0526c0808" type="inline" rend="margin-left:1em">南海寄歸傳云。死喪之際。不
<lb n="0526c09"/>得與俗同哀。應為亡者。淨飾一房。或可隨時權施
<lb n="0526c10"/>葢幔。讀經念佛。具設香華。冀使亡魂托生善處。方
<lb n="0526c11"/>成孝子。始為報恩。若比丘亡者以火焚之。送者在
<lb n="0526c12"/>邊坐。令一能者誦無常經。半紙一紙。勿令疲久。各
<lb n="0526c13"/>念無常。還歸住處。寺外連衣並浴。皆用故衣。不損
<lb n="0526c14"/>新服。別著乾者。然後歸房。衣服之儀。曾無片別。豈
<lb n="0526c15"/>容號咷數月。麻服三年者哉。</p>
<p id="pX40p0526c1512" type="inline" rend="margin-left:1em">緇門警訓云。但以
<lb n="0526c16"/>邪心有涉貪染。為利賣法。禮佛讀經。斷食諸業
(即打
<lb n="0526c17"/>餓七水齋。名為惡求多求)
。所獲贓賄。皆曰邪命物。正乖佛化
(言贓
<lb n="0526c18"/>賄者。乃貪吏所受物名。亦盜賊所偷劫物名。今出家人邪心獲利。亦得此名)
。</p>
<lb n="0526c19"/>
<p id="pX40p0526c1901" rend="margin-left:1em">○第十三不捨惡性戒</p>
<lb n="0526c20"/>
<p id="pX40p0526c2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0526c21"/>
<p id="pX40p0526c2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同制。若菩薩惡性戾情。
<lb n="0526c22"/>難可共語。四攝虧損。利生無門。障蔽大願。佛果難
<lb n="0526c23"/>期。</p>
<p id="pX40p0526c2302" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。不忍他語。違如法教。由惡性故。遂生
<lb n="0526c24"/>惱恨。自損損他。制斯學處。</p>
<lb n="0527a01"/>
<p id="pX40p0527a0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0527a02"/>
<p id="pX40p0527a0201" rend="margin-left:1em">佛在拘睒彌國瞿師羅園
(釋在前文)
。</p>
<lb n="0527a03"/>
<p id="pX40p0527a0301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0527a04"/>
<p id="pX40p0527a0401" rend="margin-left:1em">尊者闡陀惡性不受人語。語諸比丘。汝莫語我若
<lb n="0527a05"/>好若惡。我亦不語諸大德若好若惡。諸大德且止。
<lb n="0527a06"/>莫有所說。何用教我為。我應教諸大德。何以故。我
<lb n="0527a07"/>聖主得正覺故
(言我聖主者。何以故。我與勒陟送佛入山學道。不見諸長老一人侍
<lb n="0527a08"/>從佛者。佛得道<anchor xml:id="begd1e12330"/>已<anchor xml:id="endd1e12330"/>。而轉法輪。是故佛是我家佛。法亦是我家法。是故我應教諸長老。諸長老不應反教我。
<lb n="0527a09"/>闡陀何故不言僧是我家僧。為與僧鬪諍。故不言僧是我家僧也)
。譬如大水初來
<lb n="0527a10"/>漂諸草木。積在一處。亦如大風。吹諸草木。集在一
<lb n="0527a11"/>處。諸大德亦復如是。是故諸大德不應教我。我應
<lb n="0527a12"/>教諸大德。時諸比丘白佛。佛聽僧與闡陀作訶諫
<lb n="0527a13"/>白四羯磨<anchor xml:id="begd1e12350"/>已<anchor xml:id="endd1e12350"/>結戒。</p>
<lb n="0527a14"/>
<p id="pX40p0527a1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0527a15"/>
<p id="pX40p0527a1501">若比丘惡性不受人語。於戒法中。諸比丘如法諫<anchor xml:id="begd1e12366"/>已<anchor xml:id="endd1e12366"/>。
<lb n="0527a16"/>自身不受諫語。言諸大德莫向我說若好若惡。我亦
<lb n="0527a17"/>不向諸大德說若好若惡。諸大德且止莫諫我。彼比
<lb n="0527a18"/>丘諫是比丘言。大德莫自身不受諫語。大德自身當
<lb n="0527a19"/>受諫語。大德如法諫諸比丘。諸比丘亦如法諫大德。
<lb n="0527a20"/>如是佛弟子眾得增益。展轉相諫。展轉相教。展轉懺
<lb n="0527a21"/>悔。是比丘如是諫時。堅持不捨。彼比丘應三諫。捨是
<lb n="0527a22"/>事故。乃至三諫捨者善。不捨者。僧伽婆尸沙。</p>
<lb n="0527a23"/>
<p id="pX40p0527a2301" rend="margin-left:1em">釋義　惡性不受人語者。不忍不受人教誨。於戒
<lb n="0527a24"/>法中。如法諫<anchor xml:id="begd1e12394"/>已<anchor xml:id="endd1e12394"/>
(戒法者)
。有七犯聚。波羅夷。僧殘。波逸
<lb n="0527b01"/>提。提舍尼。偷蘭遮。突吉羅。惡說。</p>
<p id="pX40p0527b0113" type="inline" rend="margin-left:1em">如法諫<anchor xml:id="begd1e12408"/>已<anchor xml:id="endd1e12408"/>者
(謂如
<lb n="0527b02"/>法如律如佛所教。謂於五篇七聚中。依實事。如法而說也)
。自身不受諫語
(謂諸同學
<lb n="0527b03"/>如法諫時。仍守戾情。不納其語)
。言諸大德莫向我說若好若惡。我
<lb n="0527b04"/>亦不向諸大德說若好若惡
(謂<anchor xml:id="begd1e12428"/>己<anchor xml:id="endd1e12428"/>及他一切好事莫相勸。惡事莫相遮
<lb n="0527b05"/>正顯惡性憍慢不受諫也)
。大德且止。莫諫我
(且止者。謂預相遮止。未說之事。不須
<lb n="0527b06"/>復說。莫諫我者。不喜相聞好惡之言。情不忍可)
。彼比丘諫是比丘言。乃至
<lb n="0527b07"/>自身當受諫語
(謂勸其納諫。消息戾情也)
。大德如法諫諸比丘。
<lb n="0527b08"/>乃至展轉懺悔
(正顯相諫獲益之義。由相諫懺悔。佛弟子得增益安樂住。由安樂住。
<lb n="0527b09"/>善法增長。善法增長故聖教不斷。聖教相續故三乘聖果相繼不絕。皆由展轉相教懺悔之功能也　問
<lb n="0527b10"/>曰。後略教誡經說。但自觀身行。若正若不正。此云展轉相教。豈不相違耶。答曰。佛因時制教。言乖趣合。不
<lb n="0527b11"/>相違背。若前人心有愛憎。若鈍根無智。少聞少見。出言無補。若為利養名聞。為現世法樂。若新出家。愛戀
<lb n="0527b12"/>父母兄弟妻子。是故言但自觀身行。若為慈心有益於彼。若智慧利根。若博聞廣見。若為導利眾生。闡揚
<lb n="0527b13"/>佛法。若欲以法化人。使人同<anchor xml:id="begd1e12463"/>己<anchor xml:id="endd1e12463"/>。若久染佛法力能兼人者。則應展轉相諫相教。非為一槩而論之也)
。是
<lb n="0527b14"/>比丘如是諫時下
(屏處諫及僧中三諫如前不異)
。</p>
<lb n="0527b15"/>
<p id="pX40p0527b1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一戾情自用。二
<lb n="0527b16"/>遮他人教。三僧中如法三諫不捨。</p>
<lb n="0527b17"/>
<p id="pX40p0527b1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘惡性不受人語。乃至可
<lb n="0527b18"/>捨此事。莫為僧所訶更犯重罪
(得罪輕重同前不異)
。</p>
<p id="pX40p0527b1821" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦
<lb n="0527b19"/>云。若諸比丘不舉不憶念自身作。不可共語。突吉
<lb n="0527b20"/>羅。是不應約敕
(不應約敕者。不必訶諫。即用默擯也。佛言惡性比丘當用梵壇法治
<lb n="0527b21"/>也。所言梵壇法者。謂梵天天子有過。則別立一壇。將有過天子而置壇內。一切天子不共其語。惡性比丘
<lb n="0527b22"/>難可共語。即用此法而治罰之。一切如法比丘。不共語言。故云梵壇法也)
。云舉者。比丘
<lb n="0527b23"/>應語。長老汝作某罪。當發露。莫覆藏。當如法除滅。
<lb n="0527b24"/>憶念者。比丘應語長老。汝憶念某時某處作如是
<lb n="0527c01"/>罪不。</p>
<p id="pX40p0527c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼僧殘。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0527c02"/>
<p id="pX40p0527c0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。初語時捨。一切非法非毗尼非佛
<lb n="0527c03"/>所教。若未作訶諫前。不犯。若為無智人訶諫時。語
<lb n="0527c04"/>彼如是言。汝和尚阿闍黎所行亦如是。汝可更學
<lb n="0527c05"/>問誦經。若戲笑語。若疾疾語。若獨語。若夢中語。欲
<lb n="0527c06"/>說此錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0527c07"/>
<p id="pX40p0527c0701" rend="margin-left:1em">會詳　僧祇云。佛告諸比丘。過去世時。有一婆羅
<lb n="0527c08"/>門。於曠野中。造立義井。放牧行者。皆就井飲。并及
<lb n="0527c09"/>洗浴。日暮有羣野干。來飲殘水。有野干主。不飲地
<lb n="0527c10"/>水。便內頭罐中飲水。飲<anchor xml:id="begd1e12542"/>已<anchor xml:id="endd1e12542"/>戴罐。高舉撲破。瓦罐罐
<lb n="0527c11"/>口。猶貫其項。諸野干輩語野干主。若濕樹葉可用
<lb n="0527c12"/>者。尚當護之。況復此罐利益行人。云何打破。野干
<lb n="0527c13"/>主言。我作是樂。但當快心。那知他事。時有行人。語
<lb n="0527c14"/>婆羅門。汝罐<anchor xml:id="begd1e12557"/>已<anchor xml:id="endd1e12557"/>破。復更著之。如前為野干所破。乃
<lb n="0527c15"/>至十四。諸野干數數諫之。猶不受語。時婆羅門念
<lb n="0527c16"/>言。是誰破罐。當往伺之。正是野干。便作是念。我福
<lb n="0527c17"/>德井而作留難。便作木罐堅固難破。令頭易入出
<lb n="0527c18"/>難。持著井邊。捉杖屏處伺之。行人飲訖。野干主如
<lb n="0527c19"/>前入飲。飲訖撲地。不能令破。時婆羅門捉杖打殺。
<lb n="0527c20"/>空中有天。而說偈言　知識慈心語　狠戾不受
<lb n="0527c21"/>諫　守頑招此禍　自喪其身命　是故痴野干
<lb n="0527c22"/>　遭斯木罐苦。</p>
<lb n="0527c23"/>
<p id="pX40p0527c2301" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0527c24"/>
<p id="pX40p0527c2401">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e12590"/>已<anchor xml:id="endd1e12590"/>說十三僧伽婆尸沙法。九戒初犯。四乃
<lb n="0528a01"/>至三諫。若比丘犯一一法。知而覆藏。應強與波利婆
<lb n="0528a02"/>沙。行波利婆沙竟。增上與六夜摩那埵。行摩那埵<anchor xml:id="begd1e12602"/>已<anchor xml:id="endd1e12602"/>。
<lb n="0528a03"/>餘有出罪。當二十僧中。出是比丘罪。若少一人不滿
<lb n="0528a04"/>二十眾。出是比丘罪。是比丘罪不得除。諸比丘亦可
<lb n="0528a05"/>訶。此是時。今問諸大德。是中清淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0528a06"/>
<p id="pX40p0528a0601" rend="margin-left:1em">釋　言我<anchor xml:id="begd1e12623"/>已<anchor xml:id="endd1e12623"/>說者。謂彰其事了。欲令諸苾芻重審
<lb n="0528a07"/>其罪。故云<anchor xml:id="begd1e12631"/>已<anchor xml:id="endd1e12631"/>說。</p>
<p id="pX40p0528a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">九戒初犯四乃至三諫者。謂從
<lb n="0528a08"/>弄陰失精至取片謗戒。事成即獲其罪。不從他諫
<lb n="0528a09"/>而生。故云初犯也。從破僧至惡性不受諫。此四戒
<lb n="0528a10"/>本非僧殘。因三諫不捨。方得此罪。故曰四乃至三
<lb n="0528a11"/>諫也。一一法者。謂十三法中隨犯一法。知而覆藏
<lb n="0528a12"/>者。自知所犯僧殘。而作覆藏心。若犯僧殘。謂犯波
<lb n="0528a13"/>逸提提舍尼偷蘭遮突吉羅。雖作覆藏心。亦不名
<lb n="0528a14"/>覆藏。然覆藏有二種。一謂覆夜。二謂覆心。若作覆
<lb n="0528a15"/>藏心至明相出。是名一夜覆藏。若不知不憶。雖經
<lb n="0528a16"/>明相。無覆藏罪。故云知而覆藏也。</p>
<p id="pX40p0528a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">問曰。四戒三
<lb n="0528a17"/>諫不捨得罪。僧眾咸知。何覆藏之有。答眾僧雖知。
<lb n="0528a18"/>自無露罪之心。即名覆藏也。</p>
<p id="pX40p0528a1812" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。是比丘入
<lb n="0528a19"/>僧中。自唱。諸長老。我某甲比丘得僧殘罪。若說即
<lb n="0528a20"/>善。若不即說者。從是時來。名覆藏日數。</p>
<p id="pX40p0528a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。
<lb n="0528a21"/>佛訶覆藏比丘。癡人。此是惡事。犯戒尚不慚羞。悔
<lb n="0528a22"/>過何以慚羞。即說偈言。</p>
<p id="pX40p0528a2210" type="inline" rend="margin-left:1em">覆葢者則漏。</p>
<p id="pX40p0528a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">開者則
<lb n="0528a23"/>不漏。</p>
<p id="pX40p0528a2303" type="inline" rend="margin-left:1em">是故諸覆者。</p>
<p id="pX40p0528a2308" type="inline" rend="margin-left:1em">當開令不漏。</p>
<p id="pX40p0528a2313" type="inline" rend="margin-left:1em">應強與波
<lb n="0528a24"/>利婆沙。強與者。以人從法也。謂如來所被之法。違
<lb n="0528b01"/>犯之人。依從而行其行也。故云強與。波利婆沙是
<lb n="0528b02"/>梵語。此云別住。以何義故名別住。謂別住一房。不
<lb n="0528b03"/>得與僧同處。又不得與同犯者同一房住。設若同
<lb n="0528b04"/>處。須當白僧。在一切大僧下行坐。不得連草食。又
<lb n="0528b05"/>復雖入僧中。不得與僧問答談論。以是義故。名為
<lb n="0528b06"/>別住。</p>
<p id="pX40p0528b0603" type="inline" rend="margin-left:1em">次明行法。七五之法。所不應行。所應行法
<lb n="0528b07"/>者。</p>
<p id="pX40p0528b0702" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。謂開門然燈。塗掃寺宇。大小便廁。洗
<lb n="0528b08"/>除糞穢。及供土葉。寒時授火。熱時扇涼。打犍椎。嚴
<lb n="0528b09"/>香火。并讚歎佛。應在近圓下求寂上。僧伽臥具安
<lb n="0528b10"/>
<g ref="CB00647"/>之具。應為收舉。制底香堂常應塗掃。供給湯水。
<lb n="0528b11"/>應與善苾芻洗足塗油。寺中利養最後應得。如是
<lb n="0528b12"/>行法。盡覆歲日行之。是名波利婆沙行。</p>
<p id="pX40p0528b1216" type="inline" rend="margin-left:1em">行波利
<lb n="0528b13"/>婆沙竟。增上與六夜摩那埵。</p>
<p id="pX40p0528b1312" type="inline" rend="margin-left:1em">言增上者。謂更加
<lb n="0528b14"/>六夜行法。摩那埵梵語。秦言意喜。前人自意歡喜。
<lb n="0528b15"/>亦生慚愧。亦使眾僧歡喜。前人喜者。與其少日。因
<lb n="0528b16"/>少日故。始得喜名。眾僧喜者。謂觀此人所行行法。
<lb n="0528b17"/>不復還犯。眾僧歎言。此人因此改悔。更不起煩惱。
<lb n="0528b18"/>成清淨人也。是故自喜。亦令眾僧喜耳。</p>
<p id="pX40p0528b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。
<lb n="0528b19"/>摩那埵者。漢言折伏貢高。亦言下意。下意者。承事
<lb n="0528b20"/>眾僧。</p>
<p id="pX40p0528b2003" type="inline" rend="margin-left:1em">行摩那埵<anchor xml:id="begd1e12749"/>已<anchor xml:id="endd1e12749"/>。餘有出罪。</p>
<p id="pX40p0528b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">餘者。謂別住摩
<lb n="0528b21"/>那埵。一一如法行竟。止餘出罪一法在。</p>
<p id="pX40p0528b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。
<lb n="0528b22"/>阿浮訶那梵語。漢言喚入。亦言拔罪。云何喚入。與
<lb n="0528b23"/>同布薩說戒自恣。法事共同。故名喚入拔罪。</p>
<p id="pX40p0528b2318" type="inline" rend="margin-left:1em">摩
<lb n="0528b24"/>得勒伽云。於不善處。舉著善處。名阿浮訶那。</p>
<p id="pX40p0528b2418" type="inline" rend="margin-left:1em">毗
<lb n="0528c01"/>尼母云。阿浮訶那者。清淨戒生得清淨解脫。於此
<lb n="0528c02"/>戒中。清淨無犯。</p>
<p id="pX40p0528c0207" type="inline" rend="margin-left:1em">曇諦羯磨云。二篇罪重故。須僧
<lb n="0528c03"/>中行調伏法。要有於二。一者治過。二者治罪。初與
<lb n="0528c04"/>覆藏羯磨法。治過非治罪。六夜出罪。此二是出罪
<lb n="0528c05"/>法。正懺僧伽婆尸沙故。</p>
<p id="pX40p0528c0510" type="inline" rend="margin-left:1em">當二十僧中。出是比丘
<lb n="0528c06"/>罪。若少一人不滿二十眾。出是比丘罪。是比丘罪
<lb n="0528c07"/>不得除。</p>
<p id="pX40p0528c0704" type="inline" rend="margin-left:1em">凡欲除罪。須知五緣。云何為五。一由其
<lb n="0528c08"/>罪。謂所犯罪。二由意樂。謂知而覆藏。三由治罪。謂
<lb n="0528c09"/>隨覆日與別住等。四由行<anchor xml:id="begd1e12798"/>已<anchor xml:id="endd1e12798"/>。謂令眾心喜。五由人
<lb n="0528c10"/>殊。謂滿二十眾。以定其數也。謂此篇罪重。不類餘
<lb n="0528c11"/>法。必借羯磨威勢眾僧大力。方可拔除其罪。若以
<lb n="0528c12"/>行別住人足數。不成滿數。以行摩那埵人足數。不
<lb n="0528c13"/>成足數。若以授學人足數。不成足數。廣如不足數
<lb n="0528c14"/>中。准知名不滿二十眾。必須二十如法清淨僧。是
<lb n="0528c15"/>名滿。若少一人非法。不成羯磨。是比丘罪不得除。
<lb n="0528c16"/>應更作法。</p>
<p id="pX40p0528c1605" type="inline" rend="margin-left:1em">諸比丘亦可訶。</p>
<p id="pX40p0528c1611" type="inline" rend="margin-left:1em">諸比丘者。謂秉法
<lb n="0528c17"/>之僧也。不善作法應訶作。突吉羅悔過。</p>
<p id="pX40p0528c1716" type="inline" rend="margin-left:1em">此是時。</p>
<lb n="0528c18"/>
<p id="pX40p0528c1801" rend="margin-left:1em">謂說戒發露結問清淨之時也。</p>
<p id="pX40p0528c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">今問諸大德
<lb n="0528c19"/>等
(結問清淨也)
。</p>
<lb n="0528c20"/>
<p id="pX40p0528c2001" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0528c21"/>
<p id="pX40p0528c2101">諸大德。是中清淨默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0528c22"/>
<p id="pX40p0528c2201" rend="margin-left:2em">●三二不定法。分四。初總標。二別列戒相。三結
<lb n="0528c23"/>問。四勸持。</p>
<lb n="0528c24"/>
<p id="pX40p0528c2401" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0529a01"/>
<p id="pX40p0529a0101">諸大德。是二不定法。半月半月說。戒經中來。</p>
<lb n="0529a02"/>
<p id="pX40p0529a0201" rend="margin-left:1em">釋二不定者。</p>
<p id="pX40p0529a0206" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒有二條。而此罪體無定相。故
<lb n="0529a03"/>容有多罪。不可定言。</p>
<p id="pX40p0529a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。佛坐道場時。<anchor xml:id="begd1e12878"/>已<anchor xml:id="endd1e12878"/>
<lb n="0529a04"/>決定五篇戒輕重通塞。無法不定。此所以言不定
<lb n="0529a05"/>者。直以可信人不識罪相輕重。亦不識罪名字。設
<lb n="0529a06"/>見共女人一處坐。不知為作何事。為共行婬。為作
<lb n="0529a07"/>摩觸。為作粗惡語。為過五六語。故言不定。</p>
<lb n="0529a08"/>
<p id="pX40p0529a0801" rend="margin-left:2em">二別列戒相有二。</p>
<lb n="0529a09"/>
<p id="pX40p0529a0901" rend="margin-left:1em">○初三法不定</p>
<lb n="0529a10"/>
<p id="pX40p0529a1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0529a11"/>
<p id="pX40p0529a1101" rend="margin-left:1em">尼有共不共。若與男子入屏處。偷蘭遮。行不淨行。
<lb n="0529a12"/>及身相觸。波羅夷。粗惡語偷蘭遮。過五六語說法
<lb n="0529a13"/>波逸提。大乘同學。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0529a1312" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此因鄔波
<lb n="0529a14"/>斯迦事由婬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0529a15"/>
<p id="pX40p0529a1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0529a16"/>
<p id="pX40p0529a1601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0529a17"/>
<p id="pX40p0529a1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0529a18"/>
<p id="pX40p0529a1801" rend="margin-left:1em">迦留陀夷先白衣時。有親友婦。名齋優婆私。顏貌
<lb n="0529a19"/>端正。迦留陀夷亦顏貌端正。互相繫念。尊者時到。
<lb n="0529a20"/>著衣持<g ref="CB00647"/>。詣齋優婆私家。共獨屏覆處坐。時毗舍
<lb n="0529a21"/>佉母有小因緣事。往彼遙聞語聲。作是念言。或能
<lb n="0529a22"/>說法。即倚壁而聽。聞是非法語聲即闚看。見共齋
<lb n="0529a23"/>優婆私共一牀坐
(薩婆多論間。毗舍佉聰明利根。大德重人。知比丘與女人屏處
<lb n="0529a24"/>坐。何故往。答曰。是人<anchor xml:id="begd1e12953"/>已<anchor xml:id="endd1e12953"/>入道跡。深樂佛法。佛常自說。聽法有五事利益。一得聞未曾聞法。二<anchor xml:id="begd1e12959"/>已<anchor xml:id="endd1e12959"/>曾聞清淨
<lb n="0529b01"/>堅固。三除邪見。四得正見。五解甚深法。是以毗舍佉樂法情深。不以嫌疑自礙　毗舍佉母此譯為別枝。
<lb n="0529b02"/>即是氐宿。以生日所值宿。為名也。賢愚經云。此是波斯匿王弟曇摩訶羨女也。因罪逃奔得叉尸利國。納
<lb n="0529b03"/>娶而生此女。此女妙才智辨。嫁舍衛國棃耆彌大臣第七兒為婦。波斯匿王聞其智辯。拜為王妹。後生三
<lb n="0529b04"/>十二卵。卵各出一兒。顏貌端正。勇健無雙。一人之力能歒千夫。時毗舍佉信心開解。請佛及僧。佛為說法。
<lb n="0529b05"/>合家得須陀洹道。佛後為說法。即得阿那含道。於優婆夷中。智慧才辨最為第一)
。往白世
<lb n="0529b06"/>尊。佛以無數方便呵責<anchor xml:id="begd1e12985"/>已<anchor xml:id="endd1e12985"/>。結戒。</p>
<lb n="0529b07"/>
<p id="pX40p0529b0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0529b08"/>
<p id="pX40p0529b0801">若比丘共女人。獨在屏覆處障處可作婬處坐。說非
<lb n="0529b09"/>法語。有住信優婆夷。於三法中。一一法說。若波羅夷。
<lb n="0529b10"/>若僧伽婆尸沙。若波逸提。是坐比丘自言。我犯是罪。
<lb n="0529b11"/>於三法中。應一一治。若波羅夷。若僧伽婆尸沙。若波
<lb n="0529b12"/>逸提。如住信優婆夷所說。應如法治是比丘。是名不
<lb n="0529b13"/>定法。</p>
<lb n="0529b14"/>
<p id="pX40p0529b1401" rend="margin-left:1em">釋義　
(律攝云。此中由事由處由情由證。以為其體)
女人者。人女有智
<lb n="0529b15"/>未命終
(是堪行婬境此由事)
。獨者一比丘一女人。</p>
<p id="pX40p0529b1520" type="inline" rend="margin-left:1em">屏覆者。
<lb n="0529b16"/>有二種。一見屏覆。若塵若霧若黑暗中不相見也。
<lb n="0529b17"/>二聞屏覆。乃至常語不聞聲處。</p>
<p id="pX40p0529b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">障處者。若樹若
<lb n="0529b18"/>墻壁若籬若衣及餘物障
(此由處故也)
。可作婬處坐者。
<lb n="0529b19"/>得容行婬處
(於一尋內。身相逼近。得為坐臥。然彼女人或相容許。或不隨從)
。說非
<lb n="0529b20"/>法語者。說婬欲法
(此由情故也)
。有住信優婆夷者。信佛
<lb n="0529b21"/>法僧。歸依佛法僧。不殺。不盜。不邪婬。不妄語。不飲
<lb n="0529b22"/>酒。善憶持事不錯所說真實。而不虗妄
(薩婆多云。住信優婆
<lb n="0529b23"/>夷者。終不為身為財利而作妄語。若人語言。汝若妄語。不害汝命。若不妄語。當害汝命。即自思惟。我不妄
<lb n="0529b24"/>語。害此肉身。滅此一身。若妄語者。滅無量身。兼害法身。誓不妄語　又復語言。汝若妄語。活汝父母兄弟
<lb n="0529c01"/>姊妹一切親族。若不妄語。一切所親盡皆殺之。尋復思惟。我不妄語。害此一世生死親族。我若妄語。流轉
<lb n="0529c02"/>三惡。永失人天累世親族眷屬。又失賢聖出世眷屬。誓不作妄語　又復語言。汝若妄語。與汝珍寶種種
<lb n="0529c03"/>財利。若不妄語。則不與汝。即便思惟。我不妄語。失此俗財。我若妄語。失聖法財。誓不妄語　律攝云。設是
<lb n="0529c04"/>異生有忠信者。言行無濫。亦依其語。是名住信優婆夷。此由證也)
。是坐比丘自言。
<lb n="0529c05"/>我犯是罪。於三法中。應一一治
(善見云。是比丘自言。我犯是罪者。即
<lb n="0529c06"/>隨比丘語治。不隨優婆夷語治。何以故。見聞或不審諦故　有一愛盡比丘。一日往檀越家。入屋中坐。優
<lb n="0529c07"/>婆夷對比丘。別倚牀而立外。凡夫比丘入檀越家乞食。遙見比丘與優婆夷相對。謂言共牀坐。諦視不<anchor xml:id="begd1e13085"/>已<anchor xml:id="endd1e13085"/>。
<lb n="0529c08"/>愛盡比丘自念言。此比丘當言。我與女人共牀坐也。各還所住。乞食比丘欲舉其罪。至愛盡比丘房求聽。
<lb n="0529c09"/>打戶欲入。愛盡比丘逆知其心。即以神力。從屋棟出。在虗空中坐。此比丘入<anchor xml:id="begd1e13100"/>已<anchor xml:id="endd1e13100"/>。徧求而不得。見在虗空中
<lb n="0529c10"/>坐。語愛盡比丘言。大德。有神力如此。何以入白衣家。獨與女人共牀坐。愛盡比丘答言。長老。此是獨入白
<lb n="0529c11"/>衣家罪。長老。護我善。（文）此謂見而不諦。當隨比丘語而治也。若不實說。即依優婆夷語而治也。以法不定
<lb n="0529c12"/>故不立緣)
。</p>
<lb n="0529c13"/>
<p id="pX40p0529c1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘自言所趣向處。自言所
<lb n="0529c14"/>到處。自言坐。自言臥。自言作。即應如比丘所語治。</p>
<lb n="0529c15"/>
<p id="pX40p0529c1501" rend="margin-left:1em">若比丘自言所趣向處。自言所到處。自言坐。自
<lb n="0529c16"/>言臥。不自言作。應如優婆夷語治。</p>
<p id="pX40p0529c1614" type="inline" rend="margin-left:1em">若不自言臥。
<lb n="0529c17"/>不自言作。乃至不自言所趣向處。皆如優婆夷語
<lb n="0529c18"/>治。</p>
<p id="pX40p0529c1802" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若比丘欲入聚落。樂與女人屏處坐。
<lb n="0529c19"/>著衣持鉢時。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0529c1909" type="inline" rend="margin-left:1em">若發去時。步步突吉羅。</p>
<lb n="0529c20"/>
<p id="pX40p0529c2001" rend="margin-left:1em">若至檀越家。入屏處坐。波逸提。</p>
<p id="pX40p0529c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">若出<anchor xml:id="begd1e13153"/>已<anchor xml:id="endd1e13153"/>還坐。一
<lb n="0529c21"/>一波逸提。</p>
<p id="pX40p0529c2105" type="inline" rend="margin-left:1em">若眾多女人共坐。眾多波逸提。</p>
<p id="pX40p0529c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0529c22"/>比丘先入在屏處。女人來禮拜問訊。不犯。</p>
<p id="pX40p0529c2217" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦
<lb n="0529c23"/>云。隨優婆夷所說事。應善急問
(謂急急而問不得遲也)
。是比
<lb n="0529c24"/>丘善急問<anchor xml:id="begd1e13176"/>已<anchor xml:id="endd1e13176"/>。若言我不往。無有是罪。應隨可信優
<lb n="0530a01"/>婆夷語故。與是比丘。作實覓毗尼。白四羯磨。作羯
<lb n="0530a02"/>磨<anchor xml:id="begd1e13189"/>已<anchor xml:id="endd1e13189"/>。應隨順行。不與他受大戒等
(於滅諍法覓罪相中明)
。若
<lb n="0530a03"/>不如法行者。盡形壽不得出是羯磨
(出者解也)
。</p>
<p id="pX40p0530a0319" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆
<lb n="0530a04"/>多云。若比丘初言爾。後言不爾。或言我不往。不作
<lb n="0530a05"/>是罪。應隨可信人語。與實覓毗尼。所以爾者。欲令
<lb n="0530a06"/>罪人折伏惡心。又令苦惱不覆藏罪。又令梵行者
<lb n="0530a07"/>得安樂住。又肅將來令惡法不起。與作羯磨<anchor xml:id="begd1e13213"/>已<anchor xml:id="endd1e13213"/>。若
<lb n="0530a08"/>說先罪。應解羯磨。隨事輕重治。若不說者。盡形壽
<lb n="0530a09"/>不解羯磨。</p>
<lb n="0530a10"/>
<p id="pX40p0530a1001" rend="margin-left:1em">會詳　論又云。與諸比丘結戒者。一為止誹謗故。
<lb n="0530a11"/>二為除鬬諍故。三為增上法故。比丘出家。迹絕俗
<lb n="0530a12"/>穢。為人天所宗。以道化物。而與女人屏處。私曲鄙
<lb n="0530a13"/>碎。上違聖意。下失人天宗向信敬。四為斷惡業次
<lb n="0530a14"/>第法故。初既屏處。漸染纏綿。無所不至。是故防之。</p>
<lb n="0530a15"/>
<p id="pX40p0530a1501" rend="margin-left:1em">○次二法不定</p>
<lb n="0530a16"/>
<p id="pX40p0530a1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0530a17"/>
<p id="pX40p0530a1701">若比丘共女人。在露現處。不可作婬處坐。作粗惡語。
<lb n="0530a18"/>有住信優婆夷。於二法中。一一法說。若僧伽婆尸沙。
<lb n="0530a19"/>若波逸提。是坐比丘自言。我犯是罪。於二法中。應一
<lb n="0530a20"/>一治。若僧伽婆尸沙。若波逸提。如住信優婆夷所說。
<lb n="0530a21"/>應如法治是比丘。是名不定法
(義並同前故不重釋)
。</p>
<lb n="0530a22"/>
<p id="pX40p0530a2201" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0530a23"/>
<p id="pX40p0530a2301">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e13277"/>已<anchor xml:id="endd1e13277"/>說二不定法。今問諸大德。是中清淨不
<lb n="0530a24"/>
(三問)
。</p>
<lb n="0530b01"/>
<p id="pX40p0530b0101" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0530b02"/>
<p id="pX40p0530b0201">諸大德。是中清淨默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0530b03"/>
<lb n="0530b04"/>毗尼關要卷五<lb n="0530b05"/>
<lb n="0530b06"/>
<lb n="0530b07"/>毗尼關要卷第六<lb n="0530b08"/>
<lb n="0530b09"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0530b10"/>
<p id="pX40p0530b1001" rend="margin-left:2em">●四三十尼薩耆波逸提法。分四。初總標。二別
<lb n="0530b11"/>列戒相。三結問。四勸持。</p>
<lb n="0530b12"/>
<p id="pX40p0530b1201" rend="margin-left:2em">初總標。</p>
<lb n="0530b13"/>
<p id="pX40p0530b1301">諸大德。是三十尼薩耆波逸提法。半月半月說。戒經
<lb n="0530b14"/>中來。</p>
<lb n="0530b15"/>
<p id="pX40p0530b1501" rend="margin-left:1em">釋　尼薩耆波逸提者。</p>
<p id="pX40p0530b1509" type="inline" rend="margin-left:1em">波逸提義翻為墮。</p>
<p id="pX40p0530b1516" type="inline" rend="margin-left:1em">根
<lb n="0530b16"/>本律云。波逸底迦者。是燒煑墮落義。謂犯此罪者。
<lb n="0530b17"/>墮在地獄傍生餓鬼惡道之中。受燒煑苦。又此罪
<lb n="0530b18"/>若不殷勤說除。便能障礙。所有善法此有說義。故
<lb n="0530b19"/>名波逸底迦。此戒僧有一百二十條。前列三十。因
<lb n="0530b20"/>財事生犯故。加尼薩耆也。</p>
<p id="pX40p0530b2011" type="inline" rend="margin-left:1em">聲論云。尼翻為盡。薩
<lb n="0530b21"/>耆翻為捨。因貪慢財事故。強制捨入僧中故。名尼
<lb n="0530b22"/>薩耆波逸提。亦名捨墮。此乃華言。從略言之。</p>
<lb n="0530b23"/>
<p id="pX40p0530b2301" rend="margin-left:2em">二別列戒相。共有三十條。初名畜長衣。乃至第
<lb n="0530b24"/>三十自求僧物入<anchor xml:id="begd1e13372"/>己<anchor xml:id="endd1e13372"/>。</p>
<lb n="0530c01"/>
<p id="pX40p0530c0101" rend="margin-left:1em">○第一長衣十日不淨施戒</p>
<lb n="0530c02"/>
<p id="pX40p0530c0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0530c03"/>
<p id="pX40p0530c0301" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。一以為俗利。則道利不成。又失檀越
<lb n="0530c04"/>信敬淨心。比丘無厭。與俗無別。有違佛教四聖種
<lb n="0530c05"/>法。此是共戒。尼亦同結。大乘不同。學菩薩普利有
<lb n="0530c06"/>情。以檀度為首。雖不同學。然亦同須說淨。</p>
<p id="pX40p0530c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0530c07"/>云。此由長衣事。多貪煩惱。制斯學處。此戒二緣合
<lb n="0530c08"/>結。</p>
<lb n="0530c09"/>
<p id="pX40p0530c0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0530c10"/>
<p id="pX40p0530c1001" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國祗樹給孤獨園。聽諸比丘持三衣不
<lb n="0530c11"/>得長
(此但遮止。未曾結戒　衣犍度云。佛見諸比丘在道行。多擔衣物。作是念。可為制衣多少。
<lb n="0530c12"/>不得過畜。時佛初夜在露地在。著一衣。中夜覺寒。即著第二衣。後夜覺寒。復著第三衣。便安隱住。乃聽比
<lb n="0530c13"/>丘畜三衣。不得過)
。</p>
<lb n="0530c14"/>
<p id="pX40p0530c1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0530c15"/>
<p id="pX40p0530c1501" rend="margin-left:1em">時六羣比丘
(薩婆多論云。六羣者。一難陀。二䟦難陀。三迦留陀夷。四闡陀。五馬宿。六滿
<lb n="0530c16"/>宿。二人得漏盡。入無餘涅槃。一迦留陀夷。二闡陀。二得生天。一難陀。二䟦難陀。二墮惡道生龍中。一馬宿。
<lb n="0530c17"/>二滿宿。難陀䟦難陀善解算數陰陽。又善能說法論義。又多欲。馬宿滿宿善於音樂。種種戲笑。事事皆能。
<lb n="0530c18"/>亦善巧說法論議。亦解阿毗曇。迦留陀夷闡陀深通射道。深解阿毗曇。然此六人無法不通。善達三藏十
<lb n="0530c19"/>二部經。內為佛法之棟梁。外為佛法之大護。五人皆是釋種子。王種。唯迦留陀夷一人是婆羅門種。六人
<lb n="0530c20"/>俱是豪族。共相影響。相與為友。宣通佛教。故名六羣比丘也)
。畜長衣。或早起衣。
<lb n="0530c21"/>或中時衣。或晡時衣。彼常經營莊嚴。如是衣藏舉
<lb n="0530c22"/>
(薩婆多論云。問曰。何由得如是種種衣服。答曰。既是貴姓。又多知識。兼復多欲。是故衣多。何故如是畜積
<lb n="0530c23"/>多衣。答本是豪族。先在家時。愛著瓔珞種種服。餝雖樂法出家。以本習故。樂好衣鉢。又多欲故多畜積)
。
<lb n="0530c24"/>諸比丘見<anchor xml:id="begd1e13472"/>已<anchor xml:id="endd1e13472"/>。往白佛。佛以無數方便訶責<anchor xml:id="begd1e13478"/>已<anchor xml:id="endd1e13478"/>。結戒。
<lb n="0531a01"/>若比丘畜長衣者。捨墮。時阿難從人得一貴價糞
<lb n="0531a02"/>掃衣。欲以奉大迦葉。大迦葉常行頭陀。着此衣故。
<lb n="0531a03"/>大迦葉不在。不知云何。即往白佛。佛問大迦葉。何
<lb n="0531a04"/>時當還。阿難言。却後十日當還
(問曰。長老阿難何由得知大迦葉十
<lb n="0531a05"/>日當還。答曰。所以知者。大迦葉欲遊行諸國時。至阿難所言。我欲遊行某國。某日當還。迦葉或遣信問訊。
<lb n="0531a06"/>世尊及阿難我某日當還。所以知十日當還也　問曰。如來何故隨阿難語結戒。答曰。此是制罪。非是性
<lb n="0531a07"/>罪。是故隨阿難語制)
。佛告諸比丘。自今<anchor xml:id="begd1e13508"/>已<anchor xml:id="endd1e13508"/>去。聽畜長衣。齊十
<lb n="0531a08"/>日。欲說戒者。當如是說。</p>
<lb n="0531a09"/>
<p id="pX40p0531a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0531a10"/>
<p id="pX40p0531a1001">若比丘衣<anchor xml:id="begd1e13525"/>已<anchor xml:id="endd1e13525"/>竟。迦絺那衣<anchor xml:id="begd1e13531"/>已<anchor xml:id="endd1e13531"/>出。畜長衣經十日。不淨
<lb n="0531a11"/>施得畜。若過十日。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0531a12"/>
<p id="pX40p0531a1201" rend="margin-left:1em">釋義　衣<anchor xml:id="begd1e13545"/>已<anchor xml:id="endd1e13545"/>竟者。三衣
(謂三衣<anchor xml:id="begd1e13553"/>已<anchor xml:id="endd1e13553"/>足。或作衣<anchor xml:id="begd1e13559"/>已<anchor xml:id="endd1e13559"/>竟。故名衣<anchor xml:id="begd1e13565"/>已<anchor xml:id="endd1e13565"/>竟)
。迦絺
<lb n="0531a13"/>那衣<anchor xml:id="begd1e13574"/>已<anchor xml:id="endd1e13574"/>出
(梵語迦絺那衣。此翻功德衣。以坐夏有功五利賞德也。五利者。一畜長衣。二離
<lb n="0531a14"/>衣宿。三別眾食。四展轉食。五前食後食不囑入聚落。此五開聽不犯　律鈔引明了論。本翻為堅實。能感
<lb n="0531a15"/>實。能感多衣故。又翻難活。以貧人取活為難捨少財。入此衣功德勝。如以須彌大衣聚施也。<anchor xml:id="begd1e13586"/>已<anchor xml:id="endd1e13586"/>言出者捨
<lb n="0531a16"/>也。前安居者。五月謂從七月十六日至十二月十五日。而出此衣。後安居者。不受迦絺那衣。但開一月。出
<lb n="0531a17"/>者餘七月十一月是)
。畜長衣者
(長者三衣之外。更有餘長。晉書云。平生無長物是也)
。衣
<lb n="0531a18"/>者。有十種。一憍賖耶衣
(應師譯為蚕衣。謂野蚕絲綿作故。又云高世耶衣。東
<lb n="0531a19"/>天竺有烏陀國。杭米熟時。葉變為蚕。蚕則食杭米。人取烝以為綿)
。三劫貝衣
(此云木棉
<lb n="0531a20"/>花。是細棉布衣)
。三欽婆羅衣
(是毛織成之衣。即如絨褐之類)
。四芻摩衣
(此云
<lb n="0531a21"/>麻衣。西域記云。即麻之類。彼土麻少。多用草羊毛織成)
。五讖摩衣
(此云粗布衣)
。六
<lb n="0531a22"/>扇那衣
(或云奢那衣。乃樹名也。此樹高共人等。皮似麻。取以織衣。體如粗布。此方無有)
。七
<lb n="0531a23"/>麻衣
(西域麻有多種。自然青黃赤色)
。八翅夷羅衣
(此云細布)
。九鳩夷羅
<lb n="0531a24"/>衣
(亦云細布衣)
。十讖摩羅半尼衣
(未見翻譯)
長衣者。若長
<lb n="0531b01"/>如來八指。廣四指是
(如來八指者。謂佛指面闊二寸。八指則長一尺六寸。廣四
<lb n="0531b02"/>指則橫有八寸堪作衣隔。是名長衣)
。不淨施等
(淨施有二種。一真實淨。二展轉淨。於後波
<lb n="0531b03"/>逸提五十九中明。不作如是二種淨。名不淨施)
。</p>
<p id="pX40p0531b0319" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。九十六種
<lb n="0531b04"/>無淨施法。佛大慈悲方便力故。教令淨施。令諸弟
<lb n="0531b05"/>子得畜長財。而不犯戒。問曰。佛何不直聽畜長財。
<lb n="0531b06"/>而強與結戒。設此方便。答曰。佛法以少欲為本。是
<lb n="0531b07"/>故結戒不畜長財。而眾生根性不同。或有多預畜
<lb n="0531b08"/>積。而後行道。得證聖法。是故如來先為結戒。而後
<lb n="0531b09"/>設方便。於佛法無礙。眾生得益。既作淨施。得畜長
<lb n="0531b10"/>財。而不犯戒。問曰。淨主比丘不犯長財戒耶。答曰。
<lb n="0531b11"/>無犯。此是方便施是他物故。</p>
<lb n="0531b12"/>
<p id="pX40p0531b1201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。若緣有缺罪結
<lb n="0531b13"/>方便。一心有貪慢。二畜衣應量。三不施過期。</p>
<lb n="0531b14"/>
<p id="pX40p0531b1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘一日得衣。乃至十日中
<lb n="0531b15"/>所得衣。十一日明相出盡。捨墮
(言一日得衣者。謂衣入手日。非謂月
<lb n="0531b16"/>初一也)
。若比丘一日得衣不淨施。二日乃至十日得
<lb n="0531b17"/>衣若淨施。若不淨施。至十一日明相出。皆捨墮
(此中
<lb n="0531b18"/>從第一日得衣<anchor xml:id="begd1e13706"/>已<anchor xml:id="endd1e13706"/>。乃至第十日於其中間。或有日得。或有日不得。就所得者。或有淨施。或不淨施。其淨施
<lb n="0531b19"/>者無犯。其不淨施者。以第一日衣勢力故。至十一日明相出。盡犯捨墮)
。如是若遣與
<lb n="0531b20"/>人
(遣者送也。即送與人也。有言遣與人。即是展轉淨非也)
。若失衣
(謂盜去)
。若故
<lb n="0531b21"/>壞
(謂弊爛等)
。若作非衣
(謂作餘衣用)
。若作親厚意取
(謂親厚者取去)
。
<lb n="0531b22"/>若忘去
(謂衣置此處。有緣他往忘去)
亦爾。</p>
<p id="pX40p0531b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">若捨墮衣不捨持。
<lb n="0531b23"/>更貿餘衣。一捨墮。一突吉羅。此捨墮衣應捨與僧。
<lb n="0531b24"/>若眾多人。若一人不得別眾捨
(謂界內僧盡集不來囑授。方成如法。
<lb n="0531c01"/>反上。即名別眾也)
。若捨不成捨。突吉羅。捨與僧時將至。僧
<lb n="0531c02"/>中偏露右肩。向上座禮。胡跪合掌。作如是語。大得
<lb n="0531c03"/>僧聽。我某甲比丘故畜爾所長衣。過十日。犯捨墮。
<lb n="0531c04"/>我今捨與僧捨衣<anchor xml:id="begd1e13761"/>已<anchor xml:id="endd1e13761"/>。懺罪竟。僧應還此比丘衣。白
<lb n="0531c05"/>二羯磨
(懺罪法及白二羯磨還法。如律廣明)
。</p>
<p id="pX40p0531c0518" type="inline" rend="margin-left:1em">是比丘僧中捨衣竟。
<lb n="0531c06"/>不還者。突吉羅。若還時有人教莫還。突吉羅。若作
<lb n="0531c07"/>淨施。若遣與人。若持作三衣。若作波利迦羅衣
(善見
<lb n="0531c08"/>云。朱羅波利迦羅衣。漢言雜碎衣)
。若故壞
(謂故意壞彼衣)
。若燒
(謂以火燒之)
。若
<lb n="0531c09"/>作非衣
(謂作餘衣受用)
。若數數著壞者。盡突吉羅
(此謂能作法僧。
<lb n="0531c10"/>應還不還。乃是違法。突吉羅罪)
。</p>
<p id="pX40p0531c1013" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。一日得衣。即日作淨。乃
<lb n="0531c11"/>至十日得衣。十日作淨。十一日得衣。十一日作淨。
<lb n="0531c12"/>犯越毗尼罪。以無間故。間者一日得衣。更停九日。
<lb n="0531c13"/>二日得衣。更停八日。三日得衣。更停七日。至九日
<lb n="0531c14"/>更停一日。十日得衣。即十日作淨。十一日得衣。不
<lb n="0531c15"/>應受。是名間也。</p>
<p id="pX40p0531c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">若為佛為僧供養。故求物集在
<lb n="0531c16"/>一處。雖久未用。不犯。</p>
<p id="pX40p0531c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若為三寶畜衣。非
<lb n="0531c17"/>犯。</p>
<p id="pX40p0531c1702" type="inline" rend="margin-left:1em">或施主作如是言。此是我物。仁當受用。雖不
<lb n="0531c18"/>分別用之。無犯
(根本部分別即是淨施也)
。</p>
<p id="pX40p0531c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若犯捨墮。
<lb n="0531c19"/>不捨或雖捨不說悔。或雖說悔不經宿。隨有所得。
<lb n="0531c20"/>並成捨墮。由前染故。若捨衣說悔。經宿<anchor xml:id="begd1e13834"/>已<anchor xml:id="endd1e13834"/>得。皆無
<lb n="0531c21"/>犯。</p>
<p id="pX40p0531c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。不得捨與餘人及非人。捨<anchor xml:id="begd1e13844"/>已<anchor xml:id="endd1e13844"/>然後悔
<lb n="0531c22"/>過
(餘人者。是三小眾也)
。若不捨而悔者。罪益深。除長三衣。若
<lb n="0531c23"/>長餘衣。乃至手巾過十日。皆突吉羅。若淨施不犯
<lb n="0531c24"/>
(言長餘衣者。謂非三衣數)
。</p>
<p id="pX40p0531c2411" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若初日得衣。即不見擯
<lb n="0532a01"/>
(不見罪舉)
。不作擯
(不懺悔舉也)
。惡邪不除擯
(不捨惡見舉)
。若狂心
<lb n="0532a02"/>亂心病壞心。若不解擯不得本心。乃至命終不犯
<lb n="0532a03"/>此戒。後若解擯。若得本心。還計日成罪。</p>
<p id="pX40p0532a0316" type="inline" rend="margin-left:1em">若初日
<lb n="0532a04"/>得衣。上入天宮。北至<g ref="CB15106"/>單越住。若至命終。不犯此
<lb n="0532a05"/>戒。後歸本處計日。成罪。</p>
<p id="pX40p0532a0510" type="inline" rend="margin-left:1em">若初日得衣至五日。若
<lb n="0532a06"/>不見擯。不作擯惡邪。不除擯。若狂心亂心病壞心。
<lb n="0532a07"/>上入天宮。北至<g ref="CB15106"/>單越。後若解擯。若得本心。若還
<lb n="0532a08"/>本處。取前五日。數後五日。然後成罪。西拘耶尼東
<lb n="0532a09"/>弗婆提盡有比丘戒法。亦同龍宮物皆有主。是三
<lb n="0532a10"/>處不同天上觸物自然。<g ref="CB15106"/>單越物皆無主。二處兼
<lb n="0532a11"/>無比丘戒法
(三擯之人不共僧事。故亦無犯)
。</p>
<p id="pX40p0532a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小
<lb n="0532a12"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0532a13"/>
<p id="pX40p0532a1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。齊十日內若轉淨施。若遣與人。若
<lb n="0532a14"/>賊奪想。若失想。若燒想。若漂想不淨施。不遣與人。
<lb n="0532a15"/>不犯。若奪失燒漂取著。若他與著。若與作彼。不犯
<lb n="0532a16"/>
(謂他與我衣實。作彼人物想過畜。無犯)
。彼受付囑衣者命終。若遠出
<lb n="0532a17"/>去。若休道。若為賊強將去。若為惡獸所害。若為水
<lb n="0532a18"/>漂溺。如此不作淨施。不遣與人。不犯。不犯者最初
<lb n="0532a19"/>未制戒等。</p>
<lb n="0532a20"/>
<p id="pX40p0532a2001" rend="margin-left:1em">會詳　緇門警訓引地持論云。菩薩先於一切所
<lb n="0532a21"/>畜資具。為非淨故。以清淨心。捨與十方諸佛菩薩。
<lb n="0532a22"/>如比丘將現前衣物。捨與和尚阿闍黎等。</p>
<p id="pX40p0532a2217" type="inline" rend="margin-left:1em">涅槃
<lb n="0532a23"/>經云。雖聽受畜。要須淨施篤信檀越是也。今時禪
<lb n="0532a24"/>宗及與講學。耑務名利。不恥五邪。多畜八穢。但隨
<lb n="0532b01"/>浮俗。豈念聖言。自下壇場。經多夏臘。至於淨法。一
<lb n="0532b02"/>未霑身。寧知日用所資。無非穢物箱囊所積。並是
<lb n="0532b03"/>犯財。慢法欺心。自貽伊戚
(謂憂戚皆自造而成。猶云天作孽。猶可違自作
<lb n="0532b04"/>孽不可活。此之謂也)
。學律者知而故犯。餘宗者固不足言。誰
<lb n="0532b05"/>知報逐心成。豈信果由因結。現前袈裟離體。當來
<lb n="0532b06"/>鐵葉纏身。為人則生處貧窮。衣裳垢穢。為畜則墮
<lb n="0532b07"/>於不淨。毛羽腥臊。況大小兩乘通名淨法。儻懷深
<lb n="0532b08"/>信。豈憚奉行
(憚者畏也)
。</p>
<p id="pX40p0532b0810" type="inline" rend="margin-left:1em">荊谿輔行記云。有人言。凡諸
<lb n="0532b09"/>所有非<anchor xml:id="begd1e13978"/>己<anchor xml:id="endd1e13978"/>物想。有益便用。說淨何為。今問等非<anchor xml:id="begd1e13984"/>己<anchor xml:id="endd1e13984"/>
<lb n="0532b10"/>財。何不任於四海。有益便用。何不直付兩田
(悲敬二田)
。
<lb n="0532b11"/>而閉之深房。封於囊篋。實懷他想。用必招愆
(犯盜)
。忽
<lb n="0532b12"/>謂<anchor xml:id="begd1e14003"/>己<anchor xml:id="endd1e14003"/>財。仍違說淨。說淨而施。於理何妨。任<anchor xml:id="begd1e14009"/>己<anchor xml:id="endd1e14009"/>執心。
<lb n="0532b13"/>後生倣傚。故知不說淨人。深乖佛制。兩乘不攝。三
<lb n="0532b14"/>根不收。若此出家豈非虗喪。</p>
<lb n="0532b15"/>
<p id="pX40p0532b1501" rend="margin-left:1em">○第二離衣宿戒</p>
<lb n="0532b16"/>
<p id="pX40p0532b1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0532b17"/>
<p id="pX40p0532b1701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0532b1713" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。菩薩
<lb n="0532b18"/>行頭陁時。及遊方時。行來百里千里。此十八種物
<lb n="0532b19"/>常隨其身。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0532b1909" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由離衣故。制斯學
<lb n="0532b20"/>處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0532b21"/>
<p id="pX40p0532b2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0532b22"/>
<p id="pX40p0532b2201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0532b23"/>
<p id="pX40p0532b2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0532b24"/>
<p id="pX40p0532b2401" rend="margin-left:1em">時六羣比丘持衣付親友比丘。往人間遊行。受囑
<lb n="0532c01"/>比丘數數出衣。日中曬。諸比丘問知其故白佛。佛
<lb n="0532c02"/>以無數方便。呵責<anchor xml:id="begd1e14072"/>已<anchor xml:id="endd1e14072"/>結戒。不得離衣異處宿。結戒
<lb n="0532c03"/>
<anchor xml:id="begd1e14080"/>已<anchor xml:id="endd1e14080"/>。有一乾痟病比丘。糞掃僧伽黎患重。有因緣事。
<lb n="0532c04"/>欲遊行人間。不堪持行。即語同伴。比丘白佛。佛言。
<lb n="0532c05"/>與不失衣。白二羯磨。當如是說戒。</p>
<lb n="0532c06"/>
<p id="pX40p0532c0601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0532c07"/>
<p id="pX40p0532c0701">若比丘衣<anchor xml:id="begd1e14099"/>已<anchor xml:id="endd1e14099"/>竟。迦絺那衣<anchor xml:id="begd1e14105"/>已<anchor xml:id="endd1e14105"/>出。三衣中離一一衣。異
<lb n="0532c08"/>處宿。除僧羯磨。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0532c09"/>
<p id="pX40p0532c0901" rend="margin-left:1em">釋義　三衣者。僧伽黎
(靈感傳云。每轉法輪。披僧伽黎。南山云。此三衣名諸
<lb n="0532c10"/>部無正翻。今以義翻大衣。亦名雜碎衣。以條數多故)
。<g ref="CB15106"/>多羅僧
(此云上著衣。即七條衣也。
<lb n="0532c11"/>南山云。七條名中價衣)
。安陀會
(此云中宿衣。謂近身住也。南山云。五條名下衣。華嚴云。著
<lb n="0532c12"/>袈裟者。捨離三毒。本律云。懷抱於結使。不應著袈裟)
。離一一衣異處宿
(言一一衣
<lb n="0532c13"/>者。謂受持三衣中。隨離其一。異處宿者。謂人衣各異其處。而經明相　律攝云。有三種離衣。一舉處離。謂
<lb n="0532c14"/>在障難處。而舉其衣。不得重觀。或因失落。二失念離。於安衣處。更不重憶。三受用離。謂暫安衣。即遇緣隔。
<lb n="0532c15"/>不得受用也)
。除僧羯磨僧者。一羯磨一說戒
(善見云。與不離衣羯
<lb n="0532c16"/>磨者。雖離衣宿。而不犯尼薩耆罪。問曰。齊几時離衣宿。答曰。隨病未差得離宿。若病比丘僧為羯磨離衣
<lb n="0532c17"/>宿。<anchor xml:id="begd1e14151"/>已<anchor xml:id="endd1e14151"/>往餘方。若病差欲還。道路險難不得還。恒作還意。雖病差不失衣。若決定作不還意。失衣若過十日。
<lb n="0532c18"/>犯長衣罪。若往餘方病差。還來至衣。所病復發。更欲往餘方。承先羯磨。更不須羯磨)
。不失衣
<lb n="0532c19"/>者。僧伽藍裏有一界
(謂通結一大界<anchor xml:id="begd1e14164"/>已<anchor xml:id="endd1e14164"/>。復結不失衣界。界內攝衣)
。失衣
<lb n="0532c20"/>者。僧伽藍裏有若干界
(但結大界。未結不失衣界。隨有隔障。俱名失衣)
。不
<lb n="0532c21"/>失衣者。樹有一界
(謂五月午日正中時。日光所照。枝葉徧覆。日影無穿。是為一界)
。
<lb n="0532c22"/>失衣者。樹有若干界
(謂枝葉不相交接。隨日影及處。即名若干界)
。不失
<lb n="0532c23"/>衣者。場有一界
(謂此場中有一主。兄弟不分。此之勢分中間總是。外有一尋。名為一
<lb n="0532c24"/>界)
。失衣者。場有若干界
(謂塲中兄弟。各各分別。即名多勢分也)
。不失
<lb n="0533a01"/>衣者。車有一界
(謂此車有一主不分別。是名一勢分)
。失衣者。車有若
<lb n="0533a02"/>干界
(車屬多主。各有分齊。是名若干界)
。不失衣者。船有一界
(謂船屬一
<lb n="0533a03"/>主。名一勢分)
。失衣者。船有若干界
(謂船屬多主。各有勢分。故名若干界)
。不
<lb n="0533a04"/>失衣者。<g ref="CB15087"/>有一界
(云何一邨有一勢分。謂於此邨有一園林一神廟眾集之處。是
<lb n="0533a05"/>謂一邨有一勢分)
。失衣者。村有若干界
(云何一村有多勢分。謂此村有多園
<lb n="0533a06"/>林多神廟眾集之處。是謂一村有多勢分。云何為勢分。答此無勢分。但齊室中)
。不失衣者。
<lb n="0533a07"/>舍有一界
(謂此舍中惟一家長。更無分別。名為一勢分)
。失衣者。舍有若
<lb n="0533a08"/>干界
(謂此舍中有多家長分別。或九十六種外道所居。為彼各執異見。見既不同。勢分各別。是
<lb n="0533a09"/>名若干界)
。不失衣者。堂有一界
(但屬一主無有分別)
。失衣者。堂有
<lb n="0533a10"/>若干界
(謂屬多主。各有分別。名若干界)
。不失衣者。庫藏有一界
<lb n="0533a11"/>失衣者。庫藏有若干界。</p>
<p id="pX40p0533a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">不失衣者。倉有一界。</p>
<lb n="0533a12"/>
<p id="pX40p0533a1201" rend="margin-left:1em">失衣者。倉有若干界
(如前)
。僧伽藍者。有四種如上。樹
<lb n="0533a13"/>者。與人等足蔭覆。跏趺坐。場者。於中治五穀處。車
<lb n="0533a14"/>者。若車迴轉處。船者。船迴轉處。<g ref="CB15087"/>者。有四種如上。
<lb n="0533a15"/>堂者。多敞露。庫者。儲積藏諸車乘輦輿販賣之物。
<lb n="0533a16"/>倉者。儲積米穀。</p>
<p id="pX40p0533a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">此僧伽藍界非彼僧伽藍界。此
<lb n="0533a17"/>僧伽藍界非彼樹界。乃至此僧伽藍界非彼庫藏
<lb n="0533a18"/>界。亦如是。</p>
<p id="pX40p0533a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">此樹界非彼樹界。乃至此樹界非彼
<lb n="0533a19"/>庫藏界。及僧伽藍界。餘界作句准知。</p>
<p id="pX40p0533a1915" type="inline" rend="margin-left:1em">僧伽藍界
<lb n="0533a20"/>者。在僧伽藍邊。以中人若用石。若甎擲所及處。是
<lb n="0533a21"/>名界
(言中人者。以力處中。為離遠近故)
。乃至庫藏界倉界亦如是
<lb n="0533a22"/>
(言擲石所及處。是名界。此謂自然界之勢分。或界與僧伽藍等。或界小於伽藍。但結攝僧界。而缺攝衣界。
<lb n="0533a23"/>其義可通。若界大於伽藍。二界並結。隨界攝衣。故云攝衣界。攝衣以屬人。令無離宿罪。何用復言。擲石所
<lb n="0533a24"/>及處名界思之)
。</p>
<lb n="0533b01"/>
<p id="pX40p0533b0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心有慢教。二
<lb n="0533b02"/>受持三衣。三不心念捨。四<anchor xml:id="begd1e14325"/>已<anchor xml:id="endd1e14325"/>經明相。</p>
<lb n="0533b03"/>
<p id="pX40p0533b0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘置衣在僧伽藍內。乃在
<lb n="0533b04"/>樹下宿
(明相未出。若捨衣。若手捉衣。若至擲石所及處。若不捨衣。若不手捉衣。若不至擲石
<lb n="0533b05"/>所及處)
。明相出隨所離衣宿。捨墮
(言明相出者。有三種色。若日照閻浮
<lb n="0533b06"/>提樹則有黑色。若照樹葉。則有青色。若過樹照閻浮提界。則有白色。於三色中。白色為正)
。除三
<lb n="0533b07"/>衣。若離餘衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0533b0709" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘留衣著僧伽藍內。
<lb n="0533b08"/>往場處宿。乃至庫藏倉處宿
(亦如是)
。若比丘留衣樹
<lb n="0533b09"/>下。往場處宿。乃至倉處僧伽藍處宿
(亦如是)
。若阿蘭
<lb n="0533b10"/>若處無界。八樹中間。一樹七弓。遮摩黎國作弓法。
<lb n="0533b11"/>長中人肘四肘
(言肘者。臂至指端。中人肘量一尺八寸為一肘。四肘為一弓。有七尺
<lb n="0533b12"/>二寸也。七弓則有五丈零四寸也。西國種樹之法。以七弓方植一樹。八樹七間。共該三十五丈二尺八寸。
<lb n="0533b13"/>是阿蘭若自然界之勢分)
。若比丘無村阿蘭若處留衣著。此八
<lb n="0533b14"/>樹間異處宿。明相未出。若捨衣。若手捉衣。若至擲
<lb n="0533b15"/>石所及處。若不捨衣不手捉衣。若不至擲石所及
<lb n="0533b16"/>處。明相出。捨墮。</p>
<p id="pX40p0533b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">除三衣離餘衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0533b1616" type="inline" rend="margin-left:1em">僧中
<lb n="0533b17"/>捨<anchor xml:id="begd1e14385"/>已<anchor xml:id="endd1e14385"/>。不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0533b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">雜事云。若暫向餘處。即
<lb n="0533b18"/>擬還者。任不將去。復有暫出擬還。至彼日暮。即侵
<lb n="0533b19"/>夜歸。被蟲賊害。當於彼宿。不應夜行。所受持衣應
<lb n="0533b20"/>心念捨。可於同梵行邊。借餘三衣。守持充事。</p>
<p id="pX40p0533b2018" type="inline" rend="margin-left:1em">僧
<lb n="0533b21"/>祗云。隨所住處。常隨三衣。持鉢乞食。譬如鳥之兩
<lb n="0533b22"/>翼。恒與身俱。</p>
<p id="pX40p0533b2206" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂
<lb n="0533b23"/>為犯。</p>
<lb n="0533b24"/>
<p id="pX40p0533b2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。僧與作羯磨。明相未出。手捉衣。若
<lb n="0533c01"/>捨衣
(謂作心念捨避重。而就輕故。離衣捨墮。缺衣突吉羅)
。若至擲石所及處。
<lb n="0533c02"/>若劫奪想。若失想燒想漂想壞想。若水道斷路險
<lb n="0533c03"/>難。若賊難惡獸。若渠水漲。若強力者所執。若繫縛。
<lb n="0533c04"/>或命難梵行難。若不捨衣。不手捉衣。不至擲石所
<lb n="0533c05"/>及處。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0533c06"/>
<p id="pX40p0533c0601" rend="margin-left:1em">會詳　業疏云。所以衣鉢常隨身者。由出家人虗
<lb n="0533c07"/>懷為本。無有住著。有益便停。故制隨身。若任留者。
<lb n="0533c08"/>更增餘習。於彼道分。曾無思擇。故有由也。唐無著
<lb n="0533c09"/>禪師遊五臺。因往金剛窟隨喜。遇文殊化為老翁。
<lb n="0533c10"/>引入般若寺。寺地盡是瑠璃。堂舍皆輝金色。翁居
<lb n="0533c11"/>白牙牀。指金墩。令著坐之對談。著欲求寓一宿。翁
<lb n="0533c12"/>曰。持三衣不。答曰。受戒<anchor xml:id="begd1e14457"/>已<anchor xml:id="endd1e14457"/>來持之。翁曰。此是封執
<lb n="0533c13"/>處。著曰。亦有聖教在。若許住宿心念捨之。或有強
<lb n="0533c14"/>緣。佛故聽許。翁曰。無難不得捨衣。宜從急護。又清
<lb n="0533c15"/>涼大師願中云。臥不離衣鉢之側。今時禪講兩宗
<lb n="0533c16"/>離衣。不以為咎。不思佛語。亦可慨矣。</p>
<lb n="0533c17"/>
<p id="pX40p0533c1701" rend="margin-left:1em">○第三過一月衣戒</p>
<lb n="0533c18"/>
<p id="pX40p0533c1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0533c19"/>
<p id="pX40p0533c1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘不同。制此是制罪。</p>
<p id="pX40p0533c1918" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0533c20"/>攝云。廢修正業。制斯學處。</p>
<lb n="0533c21"/>
<p id="pX40p0533c2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0533c22"/>
<p id="pX40p0533c2201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有一比丘。僧伽黎故爛弊壞。自念
<lb n="0533c23"/>言。世尊結戒。聽十日內畜長衣。過者犯捨墮。十日
<lb n="0533c24"/>中間更不能辦。我當云何。即告同意比丘白佛。佛
<lb n="0534a01"/>言。自今<anchor xml:id="begd1e14507"/>已<anchor xml:id="endd1e14507"/>去。聽比丘畜衣。乃至滿足故。</p>
<lb n="0534a02"/>
<p id="pX40p0534a0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0534a03"/>
<p id="pX40p0534a0301" rend="margin-left:1em">時六羣比丘聞世尊聽畜衣。乃至滿足故。彼有糞
<lb n="0534a04"/>掃衣及餘同者。不足取中糞掃衣。浣染四角。頭點
<lb n="0534a05"/>作淨。持寄親友比丘<anchor xml:id="begd1e14528"/>已<anchor xml:id="endd1e14528"/>人間遊行。時受寄比丘以
<lb n="0534a06"/>其行久不還。出衣晒之。諸比丘問知其故白佛。佛
<lb n="0534a07"/>呵責結戒。</p>
<lb n="0534a08"/>
<p id="pX40p0534a0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0534a09"/>
<p id="pX40p0534a0901">若比丘衣<anchor xml:id="begd1e14548"/>已<anchor xml:id="endd1e14548"/>竟。迦絺那衣<anchor xml:id="begd1e14554"/>已<anchor xml:id="endd1e14554"/>出。若比丘得非時衣。欲
<lb n="0534a10"/>須便受。受<anchor xml:id="begd1e14562"/>已<anchor xml:id="endd1e14562"/>疾疾成衣。若足者善。若不足者。得畜一
<lb n="0534a11"/>月。為滿足故。若過畜。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0534a12"/>
<p id="pX40p0534a1201" rend="margin-left:1em">釋義　得非時衣者。無迦絺那衣。自恣後一月有
<lb n="0534a13"/>迦絺那衣。自恣後五月。非時者過此限
(得者從在家出家。若
<lb n="0534a14"/>男若女及黃門邊得)
。受<anchor xml:id="begd1e14583"/>已<anchor xml:id="endd1e14583"/>疾疾成衣
(既得衣<anchor xml:id="begd1e14591"/>已<anchor xml:id="endd1e14591"/>。應速速作成三衣守持。衣財既足。更
<lb n="0534a15"/>無開畜)
。若足者善
(足者同樣衣財滿足。謂體色量。體即粗細等。色謂青黃等。量即長短
<lb n="0534a16"/>濶狹等)
。若不足者。得畜一月。為滿足故
(僧祗律云。阿那律得一小
<lb n="0534a17"/>段衣。以水酒。引令長廣。佛知而故問。阿那律汝作何等。答言。得一小段衣。尺量不足。欲引令長廣。佛語尊
<lb n="0534a18"/>者。汝頗有更得衣。望處不。答言有。佛言。何時當得。答言一月。佛言。從今日聽不足衣有望處者。停一月為
<lb n="0534a19"/>滿足。故一月聽畜不犯)
。若過下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0534a20"/>
<p id="pX40p0534a2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心有貪慢。二
<lb n="0534a21"/>衣財應量。三同衣足滿。四畜過制限。</p>
<lb n="0534a22"/>
<p id="pX40p0534a2201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若十日中同衣足者應裁割。若
<lb n="0534a23"/>線拼。若縫作衣。若淨施。若遣與人。若不裁割縫作
<lb n="0534a24"/>衣。若不線拼。不淨施。不遣與人。十一日明相出。隨
<lb n="0534b01"/>衣多少。捨墮。</p>
<p id="pX40p0534b0106" type="inline" rend="margin-left:1em">若同衣不足。至十一日同衣足。即
<lb n="0534b02"/>十一日應裁割縫作衣。若線拼。若淨施。若遣與人。
<lb n="0534b03"/>若不裁割等。至十二日明相出。隨衣多少。盡捨墮。</p>
<lb n="0534b04"/>
<p id="pX40p0534b0401" rend="margin-left:1em">乃至二十九日亦如是。</p>
<p id="pX40p0534b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">若同衣不足。三十日
<lb n="0534b05"/>若足若不足。若同衣若不同衣。應即日裁割縫作
<lb n="0534b06"/>衣。若線拼。若淨施。若遣與人。若不裁割等。至三十
<lb n="0534b07"/>一日明相出。捨墮。</p>
<p id="pX40p0534b0708" type="inline" rend="margin-left:1em">僧中捨懺。及不還等。得罪同
<lb n="0534b08"/>前。</p>
<p id="pX40p0534b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若二十九日得所望衣。細先衣。粗先
<lb n="0534b09"/>衣。說淨新得衣。復得一月。為望同故。若望得衣粗。
<lb n="0534b10"/>復得停一月。如是展轉隨意所樂。為欲同故。莫過
<lb n="0534b11"/>一月
(律攝云。有望處者。謂於親友及阿遮利耶等。或五年大會等。我當得衣)
。</p>
<p id="pX40p0534b1130" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0534b12"/>尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0534b13"/>
<p id="pX40p0534b1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若十日同衣足。若裁割。若線拼。若
<lb n="0534b14"/>縫作衣。若淨施。若遣與人。如是乃至三十日。若足
<lb n="0534b15"/>若不足。若同衣若不同衣。即日應裁割。若線拼。若
<lb n="0534b16"/>縫作衣。若淨施。若遣與人。不犯。若奪想失想燒想
<lb n="0534b17"/>漂想不裁割。乃至不遣與人。不犯。若奪失燒漂而
<lb n="0534b18"/>取著。若他與著。若作彼。不犯。若受奇比丘命終遠
<lb n="0534b19"/>行休道賊獸難等。不裁割。不線拼。不縫作衣。不淨
<lb n="0534b20"/>施。不遣與人。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0534b21"/>
<p id="pX40p0534b2101" rend="margin-left:1em">○第四取非親里尼衣戒</p>
<lb n="0534b22"/>
<p id="pX40p0534b2201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0534b23"/>
<p id="pX40p0534b2301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同犯。大乘不同制。謂不論親里
<lb n="0534b24"/>非親里。但觀可取不可取。然在末法。尤宜護世譏
<lb n="0534c01"/>嫌。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0534c0106" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由貪著心。制斯學處。此戒
<lb n="0534c02"/>三緣合結。</p>
<lb n="0534c03"/>
<p id="pX40p0534c0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0534c04"/>
<p id="pX40p0534c0401" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0534c05"/>
<p id="pX40p0534c0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0534c06"/>
<p id="pX40p0534c0601" rend="margin-left:1em">時有一比丘。著弊故僧伽黎。蓮花色比丘尼見<anchor xml:id="begd1e14734"/>已<anchor xml:id="endd1e14734"/>。
<lb n="0534c07"/>發慈愍心。即脫身所著貴價僧伽黎與之。易彼弊
<lb n="0534c08"/>故僧伽黎
(蓮花色尼者。謂容貌作優鉢羅華色。此人前世久遠劫時。作婆羅門女。父母家
<lb n="0534c09"/>人入海採寶。是女在後。不能自活。便與諸婬女。共在一處。賣色自供。此女色貌不豐。無人往來。常自咎責。
<lb n="0534c10"/>何以獨爾。時有辟支佛。一切敬仰。有人語言。汝能供養辟支佛者。隨心所欲。世世如願。時彼女人即隨其
<lb n="0534c11"/>語。辦美飲食。以優鉢羅花覆上。奉辟支佛。即發願言。令我世世常作女人。端正無雙。為人所敬。無能過者。
<lb n="0534c12"/>又願得如沙門所得功德。令我得之。是故今世得作女人。顏貌第一。以本願故。今得漏盡)
。後著
<lb n="0534c13"/>此衣見佛。世尊知而故問。彼以因緣白佛。佛言。不
<lb n="0534c14"/>應如是聽汝畜持五衣完堅者。餘衣隨意與人。何
<lb n="0534c15"/>以故。婦人著上衣服。猶尚不好。何況弊衣。世尊以
<lb n="0534c16"/>此因緣結戒。從比丘尼取衣。捨墮。是後諸比丘皆
<lb n="0534c17"/>畏慎。不敢從親里尼取衣。佛言。聽從親里尼取衣。
<lb n="0534c18"/>何以故。若是親里籌量知有無可取不可取故聽。
<lb n="0534c19"/>時祗洹中。二部僧得施衣共分。比丘尼衣。比丘錯
<lb n="0534c20"/>得。比丘衣。尼錯得
(今時人言。僧衣是陽邊。尼衣是陰邊。此乃不閑律教。律制尼畜
<lb n="0534c21"/>五衣完堅者。不聽受持上妙衣服。今謂尼得上服。僧得粗者。故云錯得僧尼衣。制無有差殊也)
。時
<lb n="0534c22"/>比丘尼持衣至僧伽藍中。與諸比丘貿易。諸比丘
<lb n="0534c23"/>不聽。白佛。佛言。自今<anchor xml:id="begd1e14787"/>已<anchor xml:id="endd1e14787"/>去。聽貿易。當如是說戒。</p>
<lb n="0534c24"/>
<p id="pX40p0534c2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0535a01"/>
<p id="pX40p0535a0101">若比丘從非親里比丘尼取衣。除貿易。尼薩耆波逸
<lb n="0535a02"/>提。</p>
<lb n="0535a03"/>
<p id="pX40p0535a0301" rend="margin-left:1em">釋義　非親里者。非父母親里。乃至七世非親也。
<lb n="0535a04"/>親里者。父母親里。乃至七世有親
(父有六親。母有六親。父六親者。
<lb n="0535a05"/>謂伯叔兄弟子孫。母六親者。謂舅姨兄弟兒孫。言七世者。謂曾祖祖父<anchor xml:id="begd1e14817"/>己<anchor xml:id="endd1e14817"/>身子孫曾孫。名七世也)
。除
<lb n="0535a06"/>貿易者。以衣貿衣。以衣易非衣。或以非衣貿衣。若
<lb n="0535a07"/>以針。若筒。若刀。若線。若小段物。乃至一丸藥貿衣
<lb n="0535a08"/>
(薩婆多論云。除貿易者。令行者得安樂住故。又使弟子無苦惱故。若比丘得比丘尼所宜衣。比丘尼得比
<lb n="0535a09"/>丘所宜衣。不貿易者。以衣因緣故。種種馳求。廢行道故。得諸苦惱。是故聽之)
。</p>
<lb n="0535a10"/>
<p id="pX40p0535a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一貪心為<anchor xml:id="begd1e14838"/>己<anchor xml:id="endd1e14838"/>。二
<lb n="0535a11"/>尼非親里。三是應量衣。四取衣入手。</p>
<lb n="0535a12"/>
<p id="pX40p0535a1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。從非親里比丘尼取衣除貿易。
<lb n="0535a13"/>捨墮。</p>
<p id="pX40p0535a1303" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0535a1312" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若尼將
<lb n="0535a14"/>衣施僧。或為說法故施。或為受具時施。或見被賊
<lb n="0535a15"/>故施。或尼多獲利養。持衣物到苾芻所。置地求受。
<lb n="0535a16"/>棄之而去。取亦無犯。</p>
<p id="pX40p0535a1609" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。取應量衣。捨墮。
<lb n="0535a17"/>取不應量衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0535a1709" type="inline" rend="margin-left:1em">若取一切鍵鎡器物。突吉
<lb n="0535a18"/>羅。</p>
<p id="pX40p0535a1802" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。從非親里式叉摩那沙彌尼取衣。突
<lb n="0535a19"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0535a1903" type="inline" rend="margin-left:1em">若親里犯戒邪見從取衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0535a1916" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0535a20"/>尼突吉羅。三小眾亦突吉羅
(若沙彌從非親里比丘尼式叉摩那沙彌
<lb n="0535a21"/>尼取衣。突吉羅。若比丘尼式叉摩那沙彌尼從非親里比丘沙彌取衣。皆突吉羅)
。是謂為
<lb n="0535a22"/>犯。</p>
<lb n="0535a23"/>
<p id="pX40p0535a2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。從親里比丘尼邊取衣。若貿易。為
<lb n="0535a24"/>僧為佛圖取者。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0535b01"/>
<p id="pX40p0535b0101" rend="margin-left:1em">○第五使非親尼浣衣戒</p>
<lb n="0535b02"/>
<p id="pX40p0535b0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0535b03"/>
<p id="pX40p0535b0301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。時在未運。尤宜
<lb n="0535b04"/>護世譏嫌。</p>
<p id="pX40p0535b0405" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此為除婬染煩惱故。復為廢
<lb n="0535b05"/>彼正業故。又為防其譏嫌過故。亦為數數親近女
<lb n="0535b06"/>人令自煩惱轉增盛故。為斯眾過。制斯學處。此戒
<lb n="0535b07"/>二緣合結。</p>
<lb n="0535b08"/>
<p id="pX40p0535b0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0535b09"/>
<p id="pX40p0535b0901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0535b10"/>
<p id="pX40p0535b1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0535b11"/>
<p id="pX40p0535b1101" rend="margin-left:1em">迦留陀夷顏貌端正。偷蘭難陀比丘尼亦復端正
<lb n="0535b12"/>
(偷蘭是大。亦名粗。粗即大義。難陀此云歡喜。是比丘尼解通三藏。善閑說法。六羣尼中之最者。是釋種女。
<lb n="0535b13"/>分別功德論云。是阿難妹)
。互相繫念。露形而坐。欲心相視。尋失
<lb n="0535b14"/>不淨。污安陀會。尼即為浣。即於屏處取不淨。著口
<lb n="0535b15"/>中及小便道中。後遂有身。諸尼問知其故。白諸比
<lb n="0535b16"/>丘。諸比丘轉白世尊。呵責結戒。若比丘令比丘尼
<lb n="0535b17"/>浣故衣。若染若打。捨墮。後諸比丘各各畏慎。不敢
<lb n="0535b18"/>令親里尼浣故衣染打。佛言。聽令親里尼浣故衣
<lb n="0535b19"/>染打。當如是說戒。</p>
<lb n="0535b20"/>
<p id="pX40p0535b2001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0535b21"/>
<p id="pX40p0535b2101">若比丘使非親里比丘尼浣故衣若染若打。尼薩耆
<lb n="0535b22"/>波逸提。</p>
<lb n="0535b23"/>
<p id="pX40p0535b2301" rend="margin-left:1em">釋義　浣者。下至以水一浸。即名為浣。故衣者。乃
<lb n="0535b24"/>至一經身著
(五分云。經體有垢膩。名故衣)
。染者。乃至一入染汁。
<lb n="0535c01"/>打者。下至將手一拍
(善見云。得使出家女乃至孫女浣。不得使出家婦兒婦浣。
<lb n="0535c02"/>何以故。非親故)
。</p>
<lb n="0535c03"/>
<p id="pX40p0535c0301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是非親里尼。
<lb n="0535c04"/>二是故衣。三是為<anchor xml:id="begd1e14994"/>己<anchor xml:id="endd1e14994"/>。四浣染打竟。</p>
<lb n="0535c05"/>
<p id="pX40p0535c0501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。令非親里尼浣故衣。若染。若打。
<lb n="0535c06"/>三捨墮。</p>
<p id="pX40p0535c0604" type="inline" rend="margin-left:1em">若使浣染打。彼浣染不打。或浣不染而
<lb n="0535c07"/>打。或不浣而染打。皆二捨墮。一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0535c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">使浣染
<lb n="0535c08"/>打而不浣染打。三突吉羅
(衣一捨即淨。墮罪有三。二一須悔過)
捨懺
<lb n="0535c09"/>不還等同前。</p>
<p id="pX40p0535c0906" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若比丘教尼浣衣。若作竈
<lb n="0535c10"/>煖水。覓樵鑽火。隨所作。比丘一一得突吉羅罪。浣
<lb n="0535c11"/>竟捨墮。</p>
<p id="pX40p0535c1104" type="inline" rend="margin-left:1em">若浣竟欲還比丘。尼自言未淨。更為重
<lb n="0535c12"/>浣。比丘得突吉羅罪。</p>
<p id="pX40p0535c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。先自小浣。更令尼
<lb n="0535c13"/>浣等。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0535c1307" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒應量不應量衣。
<lb n="0535c14"/>一切犯。</p>
<p id="pX40p0535c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。使非親里尼浣。尼師壇捨
<lb n="0535c15"/>墮。</p>
<p id="pX40p0535c1502" type="inline" rend="margin-left:1em">浣褥枕。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0535c1508" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若為二師持衣使
<lb n="0535c16"/>尼浣。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0535c1607" type="inline" rend="margin-left:1em">為塔為僧使尼浣染打。無罪。</p>
<lb n="0535c17"/>
<p id="pX40p0535c1701" rend="margin-left:1em">比丘尼及三小眾。皆突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0535c18"/>
<p id="pX40p0535c1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與親里尼故衣浣染打。若病浣染
<lb n="0535c19"/>打。若為僧為佛圖浣染打。若借他衣著浣染打者
<lb n="0535c20"/>不犯
(借他衣者。謂比丘衣尼借著。後浣染打。還比丘者。不犯)
。不犯者最初未
<lb n="0535c21"/>制戒等。</p>
<lb n="0535c22"/>
<p id="pX40p0535c2201" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。凡洗浣衣有五種利。除臭穢氣。蟣
<lb n="0535c23"/>虱不生。身無瘙癢。能受染色。堪久受用。不浣衣者。
<lb n="0535c24"/>翻成五失。</p>
<p id="pX40p0535c2405" type="inline" rend="margin-left:1em">著色衣亦有五利。順聖形儀故。令離
<lb n="0536a01"/>傲慢故。不受塵垢故。不生蟣虱故。觸時柔輭易將
<lb n="0536a02"/>護故。</p>
<p id="pX40p0536a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">過分浣衣有五種失。能令疾破故。不堪苦
<lb n="0536a03"/>用故。受用勞心故。無益煩勞故。障諸善品故。</p>
<p id="pX40p0536a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">著
<lb n="0536a04"/>好染衣亦有五失。自長驕恣生他嫉心故。令他知
<lb n="0536a05"/>是治容好色故。能令求時多勞苦故。能障善品事
<lb n="0536a06"/>故。過染損衣用不牢故。若過打時亦有五失。四過
<lb n="0536a07"/>同前。五過打損衣用不牢故。</p>
<lb n="0536a08"/>
<p id="pX40p0536a0801" rend="margin-left:1em">○第六從非親乞衣戒</p>
<lb n="0536a09"/>
<p id="pX40p0536a0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0536a10"/>
<p id="pX40p0536a1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼得罪同。大乘不同制。為眾生故。然亦
<lb n="0536a11"/>須籌量施主堪與不堪。</p>
<p id="pX40p0536a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。強從索衣。因生
<lb n="0536a12"/>煩惱。令他不樂。長自貪求。因譏嫌事。制斯學處。此
<lb n="0536a13"/>戒六緣合結。</p>
<lb n="0536a14"/>
<p id="pX40p0536a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0536a15"/>
<p id="pX40p0536a1501" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0536a16"/>
<p id="pX40p0536a1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0536a17"/>
<p id="pX40p0536a1701" rend="margin-left:1em">時舍衛城中有長者。晨朝嚴駕。詣園遊觀。迴車詣
<lb n="0536a18"/>祇洹精舍。見䟦難陀釋子。禮敬聽法。䟦難陀辯才
<lb n="0536a19"/>智慧。善能說法開化。勸令歡喜
(薩婆多或云。初說布施。中說持戒。後
<lb n="0536a20"/>說生天福報。或云前後說法。但說布施福報)
長者問何所須。報言無所
<lb n="0536a21"/>須。長者故問。報言止止。即使我有所須。不能見與
<lb n="0536a22"/>長者復言。但見告語。我當隨所須給與。長者身著
<lb n="0536a23"/>廣長㲲白衣。䟦難陀言。汝所著者可與我。報言。明
<lb n="0536a24"/>日來至我家中。我當相與。尊者言。我先語汝。正使
<lb n="0536b01"/>所須不能與我。長者言。非為不與。但明日來。若與
<lb n="0536b02"/>此衣。或更與好者。此衣與汝。我不能無衣入城。長
<lb n="0536b03"/>者不悅。脫衣與之。乘車著一衣入城。守門者疑被
<lb n="0536b04"/>賊劫。長者說其因緣。居士譏嫌。諸比丘聞白佛。呵
<lb n="0536b05"/>責結戒。不聽從居士索衣。諸比丘皆畏慎。不敢從
<lb n="0536b06"/>親里居士索衣。故更結非親里之言。後有眾多比
<lb n="0536b07"/>丘在拘薩羅國安居竟。執持衣鉢。往世尊所。晝日
<lb n="0536b08"/>熱不可行。夜行失正道。為賊所劫。露形立祇洹門
<lb n="0536b09"/>外。諸比丘疑為尼犍子。報優波離。問知其故。即借
<lb n="0536b10"/>衣著。見佛。佛慰勞問。具白因緣。世尊呵責裸形行。
<lb n="0536b11"/>突吉羅。爾時當以輭草若樹葉覆形。應往寺邊。若
<lb n="0536b12"/>先有長衣應取著。若無者。知友比丘有長衣應取
<lb n="0536b13"/>著。若知友無應問。僧中有何等衣應分。若有者當
<lb n="0536b14"/>與。若無者應問。有臥具不。若有者當與。若不與者
<lb n="0536b15"/>應自開庫看。若有褥若地敷。若㲲。若被。應摘解取
<lb n="0536b16"/>裁作衣。以自覆形。出外乞衣。諸比丘畏慎。不敢持
<lb n="0536b17"/>此處物往彼處。佛言聽。時諸比丘奪衣失衣燒衣
<lb n="0536b18"/>漂衣。畏慎不敢著僧衣。佛言聽。彼得衣<anchor xml:id="begd1e15214"/>已<anchor xml:id="endd1e15214"/>。不還本
<lb n="0536b19"/>處。佛言。不應爾。得衣<anchor xml:id="begd1e15223"/>已<anchor xml:id="endd1e15223"/>應還。浣染縫治。安著本處。
<lb n="0536b20"/>若不安本處如法治。有比丘奪衣失衣燒衣漂衣。
<lb n="0536b21"/>畏慎不敢從非親里居士居士婦乞衣。佛言。聽從
<lb n="0536b22"/>乞衣。當如是說戒。</p>
<lb n="0536b23"/>
<p id="pX40p0536b2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0536b24"/>
<p id="pX40p0536b2401">若比丘從非親里居士若居士婦乞衣。除餘時。尼薩
<lb n="0536c01"/>耆波逸提。餘時者。若比丘奪衣失衣燒衣漂衣。是謂
<lb n="0536c02"/>餘時。</p>
<lb n="0536c03"/>
<p id="pX40p0536c0301" rend="margin-left:1em">釋義　從非親里居士若居士婦者
(親里非親里如前。居士者。
<lb n="0536c04"/>楞嚴云。愛談名言。清淨自居。普門疏云。以多積財貨。居業豐盈。謂之居士。律攝云。居士者。簡餘黃門。謂是
<lb n="0536c05"/>男子。女人方得重罪。若是不男二根外道之類。<anchor xml:id="begd1e15261"/>但<anchor xml:id="endd1e15261"/>得惡作。乞者若自乞。若教他乞)
。餘時者
<lb n="0536c06"/>
(創制之外開聽之時)
。若比丘奪衣
(若王奪。若賊奪。若女人起欲心奪。若父母親里欲令
<lb n="0536c07"/>罷道故奪。或他與衣。後還奪去。是名奪)
。失衣
(或失落或忘處)
。燒衣
(被火所燒)
。漂衣
<lb n="0536c08"/>
(水所漂也)
。是謂餘時
(總結前文)
。</p>
<lb n="0536c09"/>
<p id="pX40p0536c0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一貪心為<anchor xml:id="begd1e15295"/>己<anchor xml:id="endd1e15295"/>。二
<lb n="0536c10"/>是非親里。三衣財應量。四得衣入手。</p>
<lb n="0536c11"/>
<p id="pX40p0536c1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。從非親里居士。若居士婦乞衣。
<lb n="0536c12"/>除餘時。捨墮。</p>
<p id="pX40p0536c1206" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0536c1215" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。
<lb n="0536c13"/>若自乞。若使人乞。若作寒熱相乞。云何寒相。若比
<lb n="0536c14"/>丘冬分寒雨雪時。著弊故衣。詣檀越家。現寒顫相。</p>
<lb n="0536c15"/>
<p id="pX40p0536c1501" rend="margin-left:1em">爾時檀越禮足。問言。阿闍黎無時衣耶。何以寒凍。
<lb n="0536c16"/>報言無有。汝父母在時。恒為我作時衣。汝父母去
<lb n="0536c17"/>世。誰當為我作者。非但汝父母死。亦是我父母無
<lb n="0536c18"/>常。檀越即言。莫怨恨。我當為作時衣。是名寒相乞。
<lb n="0536c19"/>若得衣者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0536c1907" type="inline" rend="margin-left:1em">云何熱相。若比丘五六月大熱
<lb n="0536c20"/>時。著厚衲衣。流汗詣檀越家。現熱相如上。</p>
<p id="pX40p0536c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">若說
<lb n="0536c21"/>法乞。云何說法。比丘為衣故。與檀越說偈言。</p>
<p id="pX40p0536c2118" type="inline" rend="margin-left:1em">得
<lb n="0536c22"/>生最勝處。</p>
<p id="pX40p0536c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">若人以衣施。</p>
<p id="pX40p0536c2210" type="inline" rend="margin-left:1em">以樂布施者。</p>
<p id="pX40p0536c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">人天
<lb n="0536c23"/>受福報。</p>
<p id="pX40p0536c2304" type="inline" rend="margin-left:1em">生天得好色。</p>
<p id="pX40p0536c2309" type="inline" rend="margin-left:1em">天寶冠莊嚴。</p>
<p id="pX40p0536c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">衣施比
<lb n="0536c24"/>丘故。</p>
<p id="pX40p0536c2403" type="inline" rend="margin-left:1em">生生自然衣。</p>
<p id="pX40p0536c2408" type="inline" rend="margin-left:1em">是名說法乞。得衣者。捨墮。</p>
<lb n="0537a01"/>
<p id="pX40p0537a0101" rend="margin-left:1em">若乞漉水囊。若小補衣物。若繫頭物。若褁瘡物。
<lb n="0537a02"/>若衣褋。若衣中一條。皆不犯。</p>
<p id="pX40p0537a0212" type="inline" rend="margin-left:1em">若為和尚阿闍黎
<lb n="0537a03"/>乞。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0537a0306" type="inline" rend="margin-left:1em">若為塔為僧。不犯。</p>
<p id="pX40p0537a0313" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。乞時
<lb n="0537a04"/>得惡作罪。所得衣物若價若色若量。與所乞相應
<lb n="0537a05"/>者捨墮
(價者。一迦利沙波拏乃至十五迦利沙波拏。色者。青黃等色。量者。五肘乃至十五肘
<lb n="0537a06"/>等)
。不相應者。無犯。</p>
<p id="pX40p0537a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。二人共乞一衣。突
<lb n="0537a07"/>吉羅。為他索。突吉羅。得應量衣。捨墮。得不應量衣。
<lb n="0537a08"/>突吉羅。從親里貧乏者索。突吉羅。與少更索多。突
<lb n="0537a09"/>吉羅。若非親里先請與之。後貧乏從索。突吉羅。若
<lb n="0537a10"/>與少更索多。突吉羅。若為他索。亦突吉羅。</p>
<p id="pX40p0537a1017" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得
<lb n="0537a11"/>勒伽云。從非人畜生天邊乞衣。不犯
(問四分為他乞不犯。僧祗
<lb n="0537a12"/>薩婆多皆結突吉羅。此義何從。答念他窮乏。生慈愍心。為他乞衣。四分開其無犯。心欲望報而為乞者。僧
<lb n="0537a13"/>祗薩婆多而結吉羅。事一心殊。故結不同)
。</p>
<p id="pX40p0537a1317" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉
<lb n="0537a14"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0537a15"/>
<p id="pX40p0537a1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。奪衣失衣燒衣漂衣。從非親里乞。
<lb n="0537a16"/>若同出家人乞。或為他乞。他為<anchor xml:id="begd1e15420"/>己<anchor xml:id="endd1e15420"/>乞。不求而得。不
<lb n="0537a17"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0537a18"/>
<lb n="0537a19"/>毗尼關要卷第六<lb n="0537a20"/>
<lb n="0537a21"/>
<lb n="0537a22"/>毗尼關要卷第七<lb n="0537a23"/>
<lb n="0537a24"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0537b01"/>
<p id="pX40p0537b0101" rend="margin-left:1em">○第七過受衣戒</p>
<lb n="0537b02"/>
<p id="pX40p0537b0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0537b03"/>
<p id="pX40p0537b0301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘不同制。隨施應受。此是
<lb n="0537b04"/>制罪。煩惱同前。制斯學處。</p>
<lb n="0537b05"/>
<p id="pX40p0537b0501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0537b06"/>
<p id="pX40p0537b0601" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國給孤獨園。</p>
<lb n="0537b07"/>
<p id="pX40p0537b0701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0537b08"/>
<p id="pX40p0537b0801" rend="margin-left:1em">時有眾多比丘。遇賊失衣。來到祇桓精舍。時有優
<lb n="0537b09"/>婆塞。聞諸比丘遇賊失衣。多持好衣來。隨諸比丘
<lb n="0537b10"/>意取。諸比丘報言。止止。便為供養<anchor xml:id="begd1e15492"/>已<anchor xml:id="endd1e15492"/>。我等自有三
<lb n="0537b11"/>衣。不須也。六羣比丘語言。何不取與我等。若與餘
<lb n="0537b12"/>人耶。而諸比丘三衣具足。取居士衣。與六羣及與
<lb n="0537b13"/>餘人。少欲比丘嫌責白佛。呵責<anchor xml:id="begd1e15509"/>已<anchor xml:id="endd1e15509"/>結戒。</p>
<lb n="0537b14"/>
<p id="pX40p0537b1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0537b15"/>
<p id="pX40p0537b1501">若比丘奪衣。失衣。燒衣。漂衣。若非親里居士居士婦
<lb n="0537b16"/>自恣請。多與衣。是比丘當知足受衣。若過者。尼薩耆
<lb n="0537b17"/>波逸提。</p>
<lb n="0537b18"/>
<p id="pX40p0537b1801" rend="margin-left:1em">釋義　若失一衣不應取。若失二衣。餘一衣若二
<lb n="0537b19"/>重三重四重應擿作。若僧伽黎。若<g ref="CB15106"/>多羅僧。若安
<lb n="0537b20"/>陀會。若三衣都失。彼比丘應知足受衣。知足有二
<lb n="0537b21"/>種。在家人知足。出家人知足。在家人知足者。隨白
<lb n="0537b22"/>衣所與衣受之
(謂隨俗人所施衣應受。縱少不足。不應更從乞索也)
。出家人
<lb n="0537b23"/>知足者。三衣也
(謂三衣既足。不應更受。故云出家人知足)
。若居士自恣
<lb n="0537b24"/>請多與比丘衣
(自恣請者。善見律云。檀越語比丘言。若有所須隨意取。是名自恣請)
。
<lb n="0537c01"/>若衣細。若衣薄。若不牢。應取作二重三重四重。當
<lb n="0537c02"/>安緣。當肩上應貼障垢膩處
(律攝云。若三衣肩上垢膩污者。於著肩處。
<lb n="0537c03"/>應以物替。長一肘半。廣一張手。四邊縫著。污即拆洗也。（文）律制本貼在內。今人以障肩外。謂是須彌山。譌
<lb n="0537c04"/>也)
。應安鈎紐。若有餘殘。語居士言。此餘殘衣裁作
<lb n="0537c05"/>何等。若檀越言。我不以失衣故與。我自欲與大德
<lb n="0537c06"/>耳。彼若欲受者便受
(作衣之餘。告主令知。即名知足受)
。若過下
(成犯)
。</p>
<lb n="0537c07"/>
<p id="pX40p0537c0701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一為失衣故施
<lb n="0537c08"/>二貪心過受。三衣財入手。</p>
<lb n="0537c09"/>
<p id="pX40p0537c0901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘過知足受衣。捨墮。</p>
<p id="pX40p0537c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">捨
<lb n="0537c10"/>懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0537c1009" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若比丘尼失五衣。
<lb n="0537c11"/>得受二衣。若失四衣得受一衣。若失三衣不得受。
<lb n="0537c12"/>若親友檀越自恣請。若自<anchor xml:id="begd1e15607"/>己<anchor xml:id="endd1e15607"/>物隨意受。</p>
<p id="pX40p0537c1216" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0537c13"/>捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0537c14"/>
<p id="pX40p0537c1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若知足取。若減知足取。若居士多
<lb n="0537c15"/>與衣。若細薄不牢。若兩重三重四重作衣。安緣貼
<lb n="0537c16"/>障垢膩處。安鈎紐。若有餘殘衣。語居士言。作何等。
<lb n="0537c17"/>若居士言。我不以失衣故與。自欲與大德。若欲受
<lb n="0537c18"/>便受。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0537c19"/>
<p id="pX40p0537c1901" rend="margin-left:1em">○第八求益衣價戒</p>
<lb n="0537c20"/>
<p id="pX40p0537c2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0537c21"/>
<p id="pX40p0537c2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即是惡求多求。而
<lb n="0537c22"/>不知足。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0537c2208" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因相觸惱。制斯學處。
<lb n="0537c23"/>此戒二緣合結。</p>
<lb n="0537c24"/>
<p id="pX40p0537c2401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0538a01"/>
<p id="pX40p0538a0101" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。一乞食比丘入城乞食。聞居士夫婦
<lb n="0538a02"/>共議。䟦難陀是我知舊。當持如是衣價。買如是衣
<lb n="0538a03"/>與。彼乞食比丘。還見䟦難陀。即告上事。問知其家。</p>
<lb n="0538a04"/>
<p id="pX40p0538a0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0538a05"/>
<p id="pX40p0538a0501" rend="margin-left:1em">䟦難施明日往語言。若欲與我衣者。當如是廣大
<lb n="0538a06"/>作。新好堅緻。中我受持。若不中我受持。何用是為。
<lb n="0538a07"/>居士譏嫌。比丘白佛。訶責結戒。戒文如後。唯無先
<lb n="0538a08"/>不受自恣請。後居士自恣請比丘言。大德。須何等
<lb n="0538a09"/>衣。比丘意疑。不敢答。又有居士。欲作貴價衣。比丘
<lb n="0538a10"/>知足。欲須不如者。亦意疑。不敢隨意索。佛言。受自
<lb n="0538a11"/>恣請者不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0538a12"/>
<p id="pX40p0538a1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0538a13"/>
<p id="pX40p0538a1301">若比丘。居士居士婦為比丘辦衣價。買如是衣。與某
<lb n="0538a14"/>甲比丘。是比丘先不受自恣請。到居士家。如是說。善
<lb n="0538a15"/>哉居士。為我買如是如是衣。與我為好故。若得衣者。
<lb n="0538a16"/>尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0538a17"/>
<p id="pX40p0538a1701" rend="margin-left:1em">釋義　辦如是衣價者。若金銀錢。真珠瑠璃。貝玉
<lb n="0538a18"/>瓔珞。生像金。持如是衣價。買如是衣。與某甲比丘
<lb n="0538a19"/>
(如是衣價者。一錢乃至百千錢。買如是衣者。色謂青黑等。量或五肘乃至十五肘。體乃粗細等)
。是
<lb n="0538a20"/>比丘先不受自恣請
(未受居士恣意之請)
。到居士家。如是說
<lb n="0538a21"/>善哉居士
(善哉居士者。善哉讚歎之詞。居士稱呼之語。欲令所施愈加妙好)
。乃至
<lb n="0538a22"/>為好故。求有二種。一者求價。二者求衣。求價者。檀
<lb n="0538a23"/>越與作大價衣。求乃至增一錢十六分之一分
(西國
<lb n="0538a24"/>以十六升為斗。猶如此方以十六兩為觔)
。求衣者。語居士言。作如是廣
<lb n="0538b01"/>長衣。乃至增一錢
(如是如是衣為好故者。律攝云。更求新好堅緻。謂價色及量。悉
<lb n="0538b02"/>皆精妙也)
。若得衣者
(謂要待衣入手成犯)
。</p>
<lb n="0538b03"/>
<p id="pX40p0538b0301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一有貪好心。二
<lb n="0538b04"/>未受自恣請。三自為<anchor xml:id="begd1e15759"/>己<anchor xml:id="endd1e15759"/>索。四衣物入手。</p>
<lb n="0538b05"/>
<p id="pX40p0538b0501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。先不受自恣請。而往求貴價廣
<lb n="0538b06"/>大衣。若得衣者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0538b0609" type="inline" rend="margin-left:1em">求而不得。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0538b0616" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺
<lb n="0538b07"/>不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0538b0708" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。從親里索好者。惡作
<lb n="0538b08"/>罪。</p>
<p id="pX40p0538b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若親里豐財。多貨從索。無過。若貧
<lb n="0538b09"/>者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0538b0905" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若從天等乞。或乞縷𦆠。及小
<lb n="0538b10"/>帛片等。無犯。</p>
<p id="pX40p0538b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂
<lb n="0538b11"/>為犯。</p>
<lb n="0538b12"/>
<p id="pX40p0538b1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先受自恣請而往求索。知足減少
<lb n="0538b13"/>求。從親里求。從出家人求。或為他求。他為<anchor xml:id="begd1e15802"/>己<anchor xml:id="endd1e15802"/>求。或
<lb n="0538b14"/>不求自得。無罪。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0538b15"/>
<p id="pX40p0538b1501" rend="margin-left:1em">○第九求合作衣戒</p>
<lb n="0538b16"/>
<p id="pX40p0538b1601" rend="margin-left:1em">並如前緣。故不重出。合作為異。</p>
<lb n="0538b17"/>
<p id="pX40p0538b1701">若比丘。二居士居士婦。與比丘辦衣價。持如是衣價。
<lb n="0538b18"/>買如是衣。與某甲比丘。是比丘先不受居士自恣請。
<lb n="0538b19"/>到二居士家。作如是言。善哉辦如是如是衣價。與我
<lb n="0538b20"/>共作一衣。為好故。若得衣者。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0538b21"/>
<p id="pX40p0538b2101" rend="margin-left:1em">○第十過六反索衣戒</p>
<lb n="0538b22"/>
<p id="pX40p0538b2201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0538b23"/>
<p id="pX40p0538b2301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。息世譏嫌。長他淨
<lb n="0538b24"/>信。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0538b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。取不淨財。不護他意。致生
<lb n="0538c01"/>惱亂。制斯學處。</p>
<lb n="0538c02"/>
<p id="pX40p0538c0201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0538c03"/>
<p id="pX40p0538c0301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0538c04"/>
<p id="pX40p0538c0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0538c05"/>
<p id="pX40p0538c0501" rend="margin-left:1em">羅閱城中有一大臣。與䟦難陀親友。遣使持衣價。
<lb n="0538c06"/>與䟦難陀。䟦難陀將此使入城。持衣價與親舊長
<lb n="0538c07"/>者掌之。異時大臣問使人言。䟦難陀著我衣不。報
<lb n="0538c08"/>言不著。即遣使索還衣價。䟦難陀乃疾疾至長者
<lb n="0538c09"/>家。語言。我今須衣。時城中諸長者集會。先有制。其
<lb n="0538c10"/>有不至者。罰錢五百。長者報言。大德。小待我赴會
<lb n="0538c11"/>還。䟦難陀不允。長者為作衣竟。會坐<anchor xml:id="begd1e15894"/>已<anchor xml:id="endd1e15894"/>罷。眾人以
<lb n="0538c12"/>其不到。即輸錢五百。長者盡共譏嫌。比丘白佛。呵
<lb n="0538c13"/>責結戒。</p>
<lb n="0538c14"/>
<p id="pX40p0538c1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0538c15"/>
<p id="pX40p0538c1501">若比丘。若王若大臣。若婆羅門。若居士居士婦。遣使
<lb n="0538c16"/>為比丘送衣價。持如是衣價。與某甲比丘。彼使人至
<lb n="0538c17"/>比丘所。語比丘言。大德。今為汝故送是衣價。受取。是
<lb n="0538c18"/>比丘應語彼使如是言。我不應受此衣價。我若須衣
<lb n="0538c19"/>合時。清淨當受。彼使語比丘言。大德。有執事人不。須
<lb n="0538c20"/>衣比丘應語言有。若僧伽藍民。若優婆塞。此是比丘
<lb n="0538c21"/>執事人。常為諸比丘執事。時彼使往至執事人所。與
<lb n="0538c22"/>衣價<anchor xml:id="begd1e15928"/>已<anchor xml:id="endd1e15928"/>。還比丘所。如是言。大德。所示某甲執事人。我
<lb n="0538c23"/>
<anchor xml:id="begd1e15935"/>已<anchor xml:id="endd1e15935"/>與衣價。大德。知時往彼當得衣。須衣比丘當往執
<lb n="0538c24"/>事人所。若二反三反。為作憶念。應語言我須衣。若二
<lb n="0539a01"/>反三反為作憶念。若得衣者善。若不得衣。四反五反
<lb n="0539a02"/>六反在前默然立。若四反五反六反。在前默然住。得
<lb n="0539a03"/>衣者善。若不得衣。過是求得衣者。尼薩耆波逸提。若
<lb n="0539a04"/>不得衣。從所得衣價處。若自往。若遣使往語言。汝先
<lb n="0539a05"/>遣使持衣價。與某甲比丘。是比丘竟不得衣。汝還取。
<lb n="0539a06"/>莫使失。此是時。</p>
<lb n="0539a07"/>
<p id="pX40p0539a0701" rend="margin-left:1em">釋義　若王。若大臣。乃至婆羅門。居士。居士婦
(此明
<lb n="0539a08"/>能施之主)
。遣使為比丘送衣價
(衣價者。即金銀錢寶。及生像金等)
。持如
<lb n="0539a09"/>是衣價。與某甲比丘
(此明受施之人。如是衣價者。或百錢乃至千錢等)
。</p>
<lb n="0539a10"/>
<p id="pX40p0539a1001" rend="margin-left:1em">彼使人至比丘所。乃至我不應受此衣價
(謂比丘法不應
<lb n="0539a11"/>自為受畜金銀七寶等。是不淨物。非比丘法。故不應受)
。我若須衣合時。清淨
<lb n="0539a12"/>當受
(謂順比丘須用之時。或順比丘開畜之時。故曰合時。清淨者。謂駝毛緂等。由體不淨。不堪
<lb n="0539a13"/>為衣。受持必須如法清淨也)
。彼使語比丘言。大德有執事人不。
<lb n="0539a14"/>乃至常為諸比丘執事
(言僧伽藍民者。謂充僧給使也。此有二別。一曰淨人。
<lb n="0539a15"/>二曰守園人。云何淨人。苾芻告淨人曰。清淨之業應可作之。不清淨事皆不應作。由作淨業。故曰淨人。若
<lb n="0539a16"/>但防護住處。名守僧園人。緣從波斯匿王所施。為僧給使。常事比丘。言優婆塞者。義名信士男。亦云清淨
<lb n="0539a17"/>士。正翻近事男。近事者。親近承事諸佛法故。又翻為近住。言受持戒行。堪近僧住。為比丘執作眾事。故云
<lb n="0539a18"/>常為諸比丘執事也。此謂比丘指示執事人。處。謂在某城某邨某處名某甲。是我執事人)
。時彼
<lb n="0539a19"/>使往至執事人所與衣價<anchor xml:id="begd1e16011"/>已<anchor xml:id="endd1e16011"/>。乃至大德知時往彼
<lb n="0539a20"/>當得衣
(謂彼使人付衣價<anchor xml:id="begd1e16021"/>已<anchor xml:id="endd1e16021"/>。還報比丘。我<anchor xml:id="begd1e16027"/>已<anchor xml:id="endd1e16027"/>與衣價。大德。當自知時。或須用之時。或合畜之
<lb n="0539a21"/>時。應往彼執事人所。當得如是清淨衣)
。須衣比丘當往執事人所。若
<lb n="0539a22"/>執事人。若在家。若在市。若在作處。二反三反語言。
<lb n="0539a23"/>我今須衣與我作衣。為作憶念者是
(謂告彼令知。憶念不忘。故
<lb n="0539a24"/>云憶念也)
。若二反三反為作憶念。得衣者善
(謂隨求即獲。不假六
<lb n="0539b01"/>反默然而得。故云善也)
。若不得衣。四反五反六反在前默然
<lb n="0539b02"/>立
(此戒體正在三反往索。六反默然住。得衣無過。過此則犯　僧祗云。三反往索。六反默然住時。
<lb n="0539b03"/>或緩期。或急期。若比丘至檀越所索衣時。答言。尊者更一月來。比丘滿一月往索。若復言更一月來。比丘
<lb n="0539b04"/>滿一月復往索。若復言更一月來。比丘又滿一月復往索過三月<anchor xml:id="begd1e16061"/>已<anchor xml:id="endd1e16061"/>。不得復索。若言半月來。過三半月不
<lb n="0539b05"/>得復索。若言十日五日四日三日二日一日。乃至三須臾。過三須臾。不得復索。六反往默然住時。檀越言。
<lb n="0539b06"/>我知尊者來意。更一月來。如是過六月。乃至六須臾。不得復往默然　善見云。云何默然。口不語。立不坐。
<lb n="0539b07"/>檀越教坐。不得坐。若與飲食。不得受。若請說法呪願。悉不為說。若檀越問言。何因緣來至此。答居士自當
<lb n="0539b08"/>知。是為默然　僧祗云。齊幾名默然住時。如人入庫取物。著店上頃。又如褁襆物頃即應去)
。若
<lb n="0539b09"/>比丘作一語破二反默然。作二語破四反默然。作
<lb n="0539b10"/>三語破六反默然
(善見云。若不口語索。得十二默然求。若一語索破二默然。乃至
<lb n="0539b11"/>六語索破十二默然)
。</p>
<lb n="0539b12"/>
<p id="pX40p0539b1201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心希取。二
<lb n="0539b13"/>違制過索。三衣物入手。</p>
<lb n="0539b14"/>
<p id="pX40p0539b1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。過三反語索。過六反默然住。若
<lb n="0539b15"/>得衣者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0539b1506" type="inline" rend="margin-left:1em">不得。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0539b1511" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪
<lb n="0539b16"/>同前。</p>
<p id="pX40p0539b1603" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。是比丘語衣主<anchor xml:id="begd1e16110"/>已<anchor xml:id="endd1e16110"/>。有餘因緣。到執
<lb n="0539b17"/>事處。若問何故來。答言。我有餘事故來。若言持衣
<lb n="0539b18"/>去。答言。我<anchor xml:id="begd1e16120"/>已<anchor xml:id="endd1e16120"/>語衣主。汝可往自分了。若言但持去。
<lb n="0539b19"/>我自解語。衣主爾時受衣持去。不犯。</p>
<p id="pX40p0539b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若
<lb n="0539b20"/>苾芻遣使報<anchor xml:id="begd1e16132"/>已<anchor xml:id="endd1e16132"/>。執事人來。作是語。聖者可受此衣。
<lb n="0539b21"/>應報言。此衣我<anchor xml:id="begd1e16140"/>已<anchor xml:id="endd1e16140"/>捨訖。汝當還彼送衣來處。如是
<lb n="0539b22"/>報者善。若受衣者。捨墮。若執事人言。聖者可受此
<lb n="0539b23"/>衣。彼之施主我共平章。令其心喜。若如是者。取衣
<lb n="0539b24"/>不犯。</p>
<p id="pX40p0539b2403" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0539c01"/>
<p id="pX40p0539c0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。三反語索得衣。六反默然立得衣。
<lb n="0539c02"/>若不得衣。從所得衣價處。若自往。若遣使往語言。
<lb n="0539c03"/>汝先遣使。與某甲衣。是比丘竟不得衣。可還取。莫
<lb n="0539c04"/>使失。若彼言。我不須即相布施。是比丘應以時輭
<lb n="0539c05"/>語方便索衣
(僧祗云。若語物主時。物主言。我先施比丘。隨方便更索。爾時得如前三反
<lb n="0539c06"/>語索六反默然住)
。若為作波利迦羅衣故與。以時索。輭語
<lb n="0539c07"/>索。方便索得者。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0539c08"/>
<p id="pX40p0539c0801" rend="margin-left:1em">○第十一蠶綿作臥具戒</p>
<lb n="0539c09"/>
<p id="pX40p0539c0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0539c10"/>
<p id="pX40p0539c1001" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼制不同。大乘為眾生故得受。但不
<lb n="0539c11"/>得受用。以慈悲為體。</p>
<p id="pX40p0539c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。殺諸生命。增長貪
<lb n="0539c12"/>求。廢自善品。損他正信。制斯學處。</p>
<lb n="0539c13"/>
<p id="pX40p0539c1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0539c14"/>
<p id="pX40p0539c1401" rend="margin-left:1em">佛在曠野國界。</p>
<lb n="0539c15"/>
<p id="pX40p0539c1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0539c16"/>
<p id="pX40p0539c1601" rend="margin-left:1em">六羣作新雜野蠶綿臥具。至養蠶家語言。我等須
<lb n="0539c17"/>綿。報言。小待。須蠶熟時來。六羣在邊住待。看彼曝
<lb n="0539c18"/>繭時蠶蛹作聲
(蛹者。蠶所化為蛹。蛹化為蛾也)
。居士譏嫌。無有慚
<lb n="0539c19"/>愧。害眾生命。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0539c20"/>
<p id="pX40p0539c2001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0539c21"/>
<p id="pX40p0539c2101">若比丘雜野蠶綿作新臥具。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0539c22"/>
<p id="pX40p0539c2201" rend="margin-left:1em">釋義　雜者。若毳。若劫貝拘遮羅乳葉草。若芻摩。
<lb n="0539c23"/>若麻
(毳者。乃獸毛細者是。拘遮羅乳葉草。未見翻譯也)
。野蠶綿者
(薩婆多云。此國
<lb n="0539c24"/>養蠶如秦地人法。蠶熟得綿。名憍奢耶　僧祗云。憍奢耶有二種。一者生。二者作。生者細絲。作者紡絲
<lb n="0540a01"/>善見云。雜者乃至若經若緯。雜憍賒耶一毛。尼薩耆。憍賒耶一毛者。絲中微細者是也)
。作新
<lb n="0540a02"/>臥具
(律攝云。新者有二種。一謂新造。二謂新得。此據新造　薩婆多論云。此國以綿作衣法有
<lb n="0540a03"/>二種。一擘綿布貯。如作氈法。二以綿作縷織以成衣。此二衣名作敷具。敷具者。衣之都名也。作者。若自作。
<lb n="0540a04"/>若使他作。故名作新臥具)
。</p>
<lb n="0540a05"/>
<p id="pX40p0540a0501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪慢心。二為
<lb n="0540a06"/>
<anchor xml:id="begd1e16274"/>己<anchor xml:id="endd1e16274"/>求。三臥具<anchor xml:id="begd1e16280"/>已<anchor xml:id="endd1e16280"/>成。</p>
<lb n="0540a07"/>
<p id="pX40p0540a0701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。自用雜野蠶綿作臥具。成者。捨
<lb n="0540a08"/>墮。</p>
<p id="pX40p0540a0802" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0540a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">若語他人作成者。捨墮。</p>
<lb n="0540a09"/>
<p id="pX40p0540a0901" rend="margin-left:1em">作而不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0540a0908" type="inline" rend="margin-left:1em">為他作。成不成。突吉羅。</p>
<lb n="0540a10"/>
<p id="pX40p0540a1001" rend="margin-left:1em">此應捨。是中捨者。若以斤斧細剉斬和泥。若塗壁。
<lb n="0540a11"/>若塗埵。</p>
<p id="pX40p0540a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。雖不自作。不使他作。他施而受。
<lb n="0540a12"/>亦捨墮。</p>
<p id="pX40p0540a1204" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。或他告言。我為仁作高世耶衣。
<lb n="0540a13"/>意欲得故而不止。遂貪心故。亦得本罪。</p>
<p id="pX40p0540a1316" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四
<lb n="0540a14"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0540a15"/>
<p id="pX40p0540a1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若得<anchor xml:id="begd1e16325"/>已<anchor xml:id="endd1e16325"/>成者。以斤斧剉斬和泥。塗
<lb n="0540a16"/>壁塗埵。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0540a17"/>
<p id="pX40p0540a1701" rend="margin-left:1em">會詳　緇門警訓引央掘經云。繒綿皮物。若展轉
<lb n="0540a18"/>來。離殺者手。施持戒人。不應受者。是比丘法。若受
<lb n="0540a19"/>者非悲。不名破戒。</p>
<p id="pX40p0540a1908" type="inline" rend="margin-left:1em">涅槃經云。皮革履屣。憍奢耶
<lb n="0540a20"/>衣。如是衣服。悉皆不畜。是正經律。</p>
<p id="pX40p0540a2014" type="inline" rend="margin-left:1em">楞嚴經云。若
<lb n="0540a21"/>諸比丘。不服東方絲綿絹帛。及此土靴履裘毳。乳
<lb n="0540a22"/>酪醍醐。如是比丘於世真脫。酬還宿債。不遊三界。
<lb n="0540a23"/>何以故。服其身分。皆彼緣故
(東方者。此東震旦國也。震旦。東方屬震。是
<lb n="0540a24"/>日出之方。故云震旦。樓炭經云。<g ref="CB06398"/>河以東。名為震旦。以日初出。耀於東隅。故得名也。此土者。西竺五印土
<lb n="0540b01"/>也。印度梵語。唐言月。月有多名。斯其一稱。良以聖賢繼軌。導凡御物。如月照臨。由是義故。謂之印度。東方
<lb n="0540b02"/>不無裘毳。西土不無絲綿。各以多分言之也。眾生身分。身既不服。真解脫者。酬還宿債。不遊三界。經語甚
<lb n="0540b03"/>倒知之。服其身分。皆彼緣故。如人食其地中百穀。足不離地。眾生身分。況食況服。豈能出離三界乎)
。</p>
<lb n="0540b04"/>
<p id="pX40p0540b0401" rend="margin-left:1em">高僧傳載南岳道休二師不衣綿。並服艾絮。故
<lb n="0540b05"/>南山云。佛法東漸。幾六百載。惟斯衡岳慈行可歸
<lb n="0540b06"/>
(南岳慧思禪師。少以慈恕。聞於閭里。常夢梵僧勸出俗。乃辭親入道。及稟具。常習坐禪。得宿命通。後悟法
<lb n="0540b07"/>華三昧最上乘門。於陳光大六年。將四十僧。徑趣南岳。乃告曰吾寄此山。止期十載。心事遠遊。師習慈忍。
<lb n="0540b08"/>奉菩薩三聚淨戒。衣服率布。寒加之以艾絮　道休禪師。恒以頭陀為業。住雍州新豐福祿寺南囇山幽
<lb n="0540b09"/>谷。結草為庵。一坐七日。乃出之。出山乞食。施說禁戒。誨人慈善。如是積四十年。貞觀三年夏內。依期不出。
<lb n="0540b10"/>端拱而卒。然休師出家以來。常但三衣。不服繒纊。以傷生也。所著布衣。積有年稔。塵朽零破。見者心寒。故
<lb n="0540b11"/>知休之慈救。與衡岳同風)
。</p>
<p id="pX40p0540b1111" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。為止誹謗故。長信敬故。
<lb n="0540b12"/>行道安樂故。不害眾生故。而結此戒。</p>
<lb n="0540b13"/>
<p id="pX40p0540b1301" rend="margin-left:1em">○第十二黑羊毛作具戒</p>
<lb n="0540b14"/>
<p id="pX40p0540b1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0540b15"/>
<p id="pX40p0540b1501" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0540b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由愛
<lb n="0540b16"/>上色。復求細輭。廢業長貪。遮無益故。制斯學處。</p>
<lb n="0540b17"/>
<p id="pX40p0540b1701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0540b18"/>
<p id="pX40p0540b1801" rend="margin-left:1em">佛在毗舍離獼猴江邊。住樓閣。諸梨車子多行邪
<lb n="0540b19"/>婬。作純黑羺羊毛氈被體夜行。使人不見
(言梨車子者。善
<lb n="0540b20"/>見云。往昔波羅奈國王夫人。懷妊月滿。生一肉段。無有手足。恐王見必生惡賤。即取盛。則器中打金作薄。
<lb n="0540b21"/>以朱砂書題云。是波羅奈國王夫人所生。葢覆器頂以王印印之。使人送放江中。諸鬼神營護。使無風浪
<lb n="0540b22"/>驅沒。爾時有一道士。清朝往江邊澡面。遙見此器。近<anchor xml:id="begd1e16437"/>已<anchor xml:id="endd1e16437"/>而取。又見金薄朱字。復見王印印上。便開器看。唯
<lb n="0540b23"/>見一肉段。而作是念。若是死肉。久應臭爛。必有異相。即取將去。安於好處。過半月<anchor xml:id="begd1e16446"/>已<anchor xml:id="endd1e16446"/>。而成両片。復經半月。
<lb n="0540b24"/>二片各有五胞。又過半月。一片成男。一片成女。男作黃金色。女作白銀色。道士見<anchor xml:id="begd1e16456"/>已<anchor xml:id="endd1e16456"/>。心生愛重。如自生子。
<lb n="0540c01"/>以慈心力故。兩手拇指自然出乳。而養二子。乳入子腹。譬如清水入摩尼珠。內外明徹。道士號兒。名離車
<lb n="0540c02"/>子。後牧牛人見道士養子疲勞。即從乞此二子供養。後此二子打牧牛人子。諸子告父母言。此無父母人
<lb n="0540c03"/>打我。父母報言。他若打汝。即應避去。梵語離車。此云避去。亦翻薄皮。又翻同皮。後年十六歲。見地平博。縱
<lb n="0540c04"/>廣一百由旬。起立舍宅。以男立為王。女為王夫人。後時王子漸多。各立舍宅。故號毗舍離城。離車子所居。
<lb n="0540c05"/>離車是其種姓。正音云栗呫婆。此云仙施王種)
。</p>
<lb n="0540c06"/>
<p id="pX40p0540c0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0540c07"/>
<p id="pX40p0540c0701" rend="margin-left:1em">六羣便效而作。梨車言。大德。我等在於愛欲。為婬
<lb n="0540c08"/>欲故作。汝等作此。何所為耶。諸比丘聞白佛。訶責
<lb n="0540c09"/>結戒。</p>
<lb n="0540c10"/>
<p id="pX40p0540c1001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0540c11"/>
<p id="pX40p0540c1101">若比丘以新純黑羺羊毛。作新臥具者。尼薩耆波逸
<lb n="0540c12"/>提。</p>
<lb n="0540c13"/>
<p id="pX40p0540c1301" rend="margin-left:1em">釋義　新者
(薩婆多論云。言新者非故。若得朽壞黑羊毛作敷具。無犯　純黑毛者。或
<lb n="0540c14"/>生黑。或染黑。純者不雜也)
。羺羊毛
(羺䍲乃胡羊之名。通俗文云。羊卷毛謂之羺䍲　僧祗云。
<lb n="0540c15"/>此毛大貴。或一錢得一兩。乃至二三四金錢得一兩。然此毛極細輭。觸眼睛不淚出。甚為難得。故不聽純
<lb n="0540c16"/>黑羊毛也)
。作新臥具者
(薩婆多云。黑羊毛作衣法。亦二種。一以黑毛擇治布。貯作細氈。
<lb n="0540c17"/>二作縷織成衣。此二種衣盡名敷具。敷具衣之總名也。此毛作三衣。盡中受持)
。</p>
<lb n="0540c18"/>
<p id="pX40p0540c1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具作三緣。方成本罪。一貪心自為。二
<lb n="0540c19"/>純黑無雜。三作具<anchor xml:id="begd1e16535"/>已<anchor xml:id="endd1e16535"/>成。</p>
<lb n="0540c20"/>
<p id="pX40p0540c2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。自以純黑羺羊毛。作新臥具。成
<lb n="0540c21"/>者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0540c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0540c2111" type="inline" rend="margin-left:1em">教他作成。捨墮。</p>
<lb n="0540c22"/>
<p id="pX40p0540c2201" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0540c2206" type="inline" rend="margin-left:1em">為他作成不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0540c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不
<lb n="0540c23"/>還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0540c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若以駝毛羖羊毛牛
<lb n="0540c24"/>毛。若芻麻劫貝褐衣欽婆羅合作者。皆突吉羅。</p>
<lb n="0541a01"/>
<p id="pX40p0541a0101" rend="margin-left:1em">十誦云。不犯者。為塔為僧作。</p>
<p id="pX40p0541a0112" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。
<lb n="0541a02"/>是謂為犯。</p>
<lb n="0541a03"/>
<p id="pX40p0541a0301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若得<anchor xml:id="begd1e16581"/>已<anchor xml:id="endd1e16581"/>成者。若割截壞。若細薄揲
<lb n="0541a04"/>作兩重
(細薄摺作雙重。即是小坐具。故不犯)
。若褥。若作枕。若作方小
<lb n="0541a05"/>坐具。若作臥氈。或作襯鉢內氈。或剃刀囊。或作帽。
<lb n="0541a06"/>或作襪。或作鑷熱巾。或作褁革屣巾。盡無犯。不犯
<lb n="0541a07"/>者。最初未制戒等。</p>
<lb n="0541a08"/>
<p id="pX40p0541a0801" rend="margin-left:1em">○第十三不雜色作臥具戒</p>
<lb n="0541a09"/>
<p id="pX40p0541a0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0541a10"/>
<p id="pX40p0541a1001" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。內尊僧制。外護
<lb n="0541a11"/>譏嫌。惱事同前。</p>
<lb n="0541a12"/>
<p id="pX40p0541a1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0541a13"/>
<p id="pX40p0541a1301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0541a14"/>
<p id="pX40p0541a1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0541a15"/>
<p id="pX40p0541a1501" rend="margin-left:1em">六羣以純白羊毛。作新臥具。諸居士譏嫌。似王大
<lb n="0541a16"/>臣
(西域以白為上色。王與大臣方著。故言似王大臣也)
。諸比丘聞白佛。訶責
<lb n="0541a17"/>結戒。</p>
<lb n="0541a18"/>
<p id="pX40p0541a1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0541a19"/>
<p id="pX40p0541a1901">若比丘作新臥具。應用二分純黑羊毛。三分白。四分
<lb n="0541a20"/>牻。若比丘不用二分黑。三分白。四分牻。作新臥具者。
<lb n="0541a21"/>尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0541a22"/>
<p id="pX40p0541a2201" rend="margin-left:1em">釋義　
(黑義如上)
白者。或生白。或染令白。牻者。頭上毛。
<lb n="0541a23"/>耳毛。若脚毛。若餘牻色毛
(牻者雜色毛也　律攝云。粗惡者。謂頭足腹毛。
<lb n="0541a24"/>由頭足腹。是行動處。毛粗惡也)
。若欲作四十鉢羅羊毛臥具者。二
<lb n="0541b01"/>十鉢羅純黑。十鉢羅白。十鉢羅牻。若欲作三十鉢
<lb n="0541b02"/>羅臥具者。十五鉢羅黑。七鉢羅半白。七鉢羅半牻。
<lb n="0541b03"/>若作二十鉢羅臥具者。十鉢羅純黑。五鉢羅白。五
<lb n="0541b04"/>鉢羅牻
(十誦云。一鉢羅。四兩　律攝云。若作十斤毛褥。五斤純黑二斤半白二斤半粗。若更
<lb n="0541b05"/>增減。准此文。謂以十斤毛。分作四分。純黑者應用二分。故云二分黑。白者用一分。即四分中第三分。故曰
<lb n="0541b06"/>三分白。牻者亦用一分。即第四分。故曰四分牻。依制而作)
。若比丘不用下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0541b07"/>
<p id="pX40p0541b0701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心自為。二
<lb n="0541b08"/>黑白過分。三作具<anchor xml:id="begd1e16727"/>已<anchor xml:id="endd1e16727"/>成。</p>
<lb n="0541b09"/>
<p id="pX40p0541b0901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。不以二分黑三分白四分牻。自
<lb n="0541b10"/>作新臥具。成。捨墮。</p>
<p id="pX40p0541b1008" type="inline" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0541b1013" type="inline" rend="margin-left:1em">若使他作成。
<lb n="0541b11"/>捨墮。</p>
<p id="pX40p0541b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0541b1108" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作。成不成。突吉羅。</p>
<lb n="0541b12"/>
<p id="pX40p0541b1201" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0541b1210" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。用黑乃至多
<lb n="0541b13"/>一兩。捨墮。</p>
<p id="pX40p0541b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">用白乃至多一兩。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0541b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">用牻乃
<lb n="0541b14"/>至減一兩。捨墮。</p>
<p id="pX40p0541b1407" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。二分者。多用黑毛。而作
<lb n="0541b15"/>等想。等用作減想而更益。</p>
<p id="pX40p0541b1511" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分多用白毛。而
<lb n="0541b16"/>作等想。等用作減想而更益。</p>
<p id="pX40p0541b1612" type="inline" rend="margin-left:1em">四分者。少用下毛。
<lb n="0541b17"/>而作等想。若自作教他作。成捨墮。受用越毗尼罪。</p>
<lb n="0541b18"/>
<p id="pX40p0541b1801" rend="margin-left:1em">律攝云。或黑者易得。餘色難求。斤數減增並成。
<lb n="0541b19"/>無犯。</p>
<p id="pX40p0541b1903" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼及三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0541b20"/>
<p id="pX40p0541b2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若二分黑三分白四分牻作。若白
<lb n="0541b21"/>不足。以牻足之。若作純牻者。若得<anchor xml:id="begd1e16791"/>已<anchor xml:id="endd1e16791"/>成者。割截壞。
<lb n="0541b22"/>若作壞色者。作枕。若作氈。若褥。若作臥氈。若作小
<lb n="0541b23"/>方坐具。若作襯鉢氈。若作剃刀囊。若作襪。作鑷熱
<lb n="0541b24"/>巾。作褁革屣巾。一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0541c01"/>
<p id="pX40p0541c0101" rend="margin-left:1em">○十四減六年臥具戒</p>
<lb n="0541c02"/>
<p id="pX40p0541c0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0541c03"/>
<p id="pX40p0541c0301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。菩薩少欲知足
<lb n="0541c04"/>心無多求。</p>
<p id="pX40p0541c0405" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。為遮不樂用故。受新好者。制
<lb n="0541c05"/>斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0541c06"/>
<p id="pX40p0541c0601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0541c07"/>
<p id="pX40p0541c0701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0541c08"/>
<p id="pX40p0541c0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0541c09"/>
<p id="pX40p0541c0901" rend="margin-left:1em">六羣嫌臥具或重或輕。或薄或厚。不捨故臥具。更
<lb n="0541c10"/>作新者。如是常營求臥具。藏積眾多。諸比丘聞白
<lb n="0541c11"/>佛。呵責結戒。唯無除僧羯磨。有比丘得乾痟病。糞
<lb n="0541c12"/>掃臥具極重。有小因緣。欲人間遊行。不堪持行。告
<lb n="0541c13"/>同意比丘白佛。佛言。聽僧與彼作白二羯磨。自今
<lb n="0541c14"/>
<anchor xml:id="begd1e16856"/>已<anchor xml:id="endd1e16856"/>去。當如是說戒。</p>
<lb n="0541c15"/>
<p id="pX40p0541c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0541c16"/>
<p id="pX40p0541c1601">若比丘作新臥具。持至六年。若減六年。不捨故。更作
<lb n="0541c17"/>新者。除僧羯磨。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0541c18"/>
<p id="pX40p0541c1801" rend="margin-left:1em">釋義　作新臥具持至六年
(僧祗云。作者。若自作。若使人作。新者。初成
<lb n="0541c19"/>　律攝云。六年持者。縱不樂畜。亦須六年滿)
。除僧羯磨
(薩婆多云。僧羯磨<anchor xml:id="begd1e16885"/>已<anchor xml:id="endd1e16885"/>。得從檀越
<lb n="0541c20"/>乞衣具作衣。此戒體。斷多貪多畜)
。</p>
<lb n="0541c21"/>
<p id="pX40p0541c2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一貪心自為。二
<lb n="0541c22"/>減六年。三不捨故作新。四作具<anchor xml:id="begd1e16900"/>已<anchor xml:id="endd1e16900"/>成。</p>
<lb n="0541c23"/>
<p id="pX40p0541c2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。減六年不捨故。更作新臥具。成。
<lb n="0541c24"/>捨墮。</p>
<p id="pX40p0541c2403" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0541c2410" type="inline" rend="margin-left:1em">若使他作成。捨墮。</p>
<lb n="0542a01"/>
<p id="pX40p0542a0101" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542a0106" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作。成不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542a0116" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺
<lb n="0542a02"/>不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0542a0208" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒體。若作衣<anchor xml:id="begd1e16931"/>已<anchor xml:id="endd1e16931"/>。六年內不
<lb n="0542a03"/>得從檀越乞羊毛縷種種衣具。作應量衣。隨織成
<lb n="0542a04"/>
<anchor xml:id="begd1e16940"/>已<anchor xml:id="endd1e16940"/>。捨墮。</p>
<p id="pX40p0542a0404" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒體自有衣財作。若買得
<lb n="0542a05"/>衣財作。皆不犯。</p>
<p id="pX40p0542a0507" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。應當自疏記。失受持故。
<lb n="0542a06"/>氈年月日數病差<anchor xml:id="begd1e16954"/>已<anchor xml:id="endd1e16954"/>。還受持此。故氈從前滿六年。
<lb n="0542a07"/>若病差不還。補六年。捨墮。</p>
<p id="pX40p0542a0711" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼及三小眾突
<lb n="0542a08"/>吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0542a09"/>
<p id="pX40p0542a0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。僧聽及滿六年。減六年捨故。更作
<lb n="0542a10"/>新者。若復無故者。自作。若他作與。若得<anchor xml:id="begd1e16972"/>已<anchor xml:id="endd1e16972"/>成者。無
<lb n="0542a11"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0542a12"/>
<p id="pX40p0542a1201" rend="margin-left:1em">○第十五坐具不貼故者戒</p>
<lb n="0542a13"/>
<p id="pX40p0542a1301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0542a14"/>
<p id="pX40p0542a1401" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0542a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。為欲
<lb n="0542a15"/>遮其輕賤心故。制斯學處。</p>
<lb n="0542a16"/>
<p id="pX40p0542a1601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0542a17"/>
<p id="pX40p0542a1701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。遣人請食。諸佛常法。諸比丘受請
<lb n="0542a18"/>後。徧行諸房
(僧祗云。世尊以五事利益故。五日一按行僧房。一者聲聞弟子不著有為
<lb n="0542a19"/>事不。二者不著世俗言論不。三者不著睡眠妨行道不。四者觀病比丘不。五者為年少新出家比丘。見如
<lb n="0542a20"/>來威儀庠序。起歡喜心)
。見故坐具處處狼藉。無人收攝。聽諸
<lb n="0542a21"/>比丘作新坐具。取故者縱廣一磔手。貼著新者上。
<lb n="0542a22"/>壞色故。</p>
<lb n="0542a23"/>
<p id="pX40p0542a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0542a24"/>
<p id="pX40p0542a2401" rend="margin-left:1em">六羣不遵佛誨。諸比丘白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0542b01"/>
<p id="pX40p0542b0101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0542b02"/>
<p id="pX40p0542b0201">若比丘作新坐具。當取故者縱廣一磔手。貼著新者
<lb n="0542b03"/>上。壞色故。若作新坐具。不取故者縱廣一磔手。貼著
<lb n="0542b04"/>新者上。用壞色故。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0542b05"/>
<p id="pX40p0542b0501" rend="margin-left:1em">釋義　作新坐具時。若故坐具未壞。未有穿孔。當
<lb n="0542b06"/>取浣染治。牽挽令舒。裁割取縱廣一磔手。貼新者
<lb n="0542b07"/>上。若貼邊。若中央壞色
(縱者豎也。廣者橫也。謂橫豎一磔手　善見云。若不
<lb n="0542b08"/>能貼細擗雜新者作亦得　五分云。佛一磔手方二尺。壞色者。隨意覆新者上。文言二尺者。即今時一尺
<lb n="0542b09"/>六寸也)
。若作新坐具。不取故者下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0542b10"/>
<p id="pX40p0542b1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪好自為。二
<lb n="0542b11"/>有故不貼。三作新<anchor xml:id="begd1e17073"/>已<anchor xml:id="endd1e17073"/>成。</p>
<lb n="0542b12"/>
<p id="pX40p0542b1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。不取故者。貼新者上。捨墮。</p>
<p id="pX40p0542b1217" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0542b13"/>成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">若令他作成。捨墮。</p>
<p id="pX40p0542b1312" type="inline" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<lb n="0542b14"/>
<p id="pX40p0542b1401" rend="margin-left:1em">若為他作。成與不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪
<lb n="0542b15"/>如上。</p>
<p id="pX40p0542b1503" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若減取作。乃至半寸。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">摩
<lb n="0542b16"/>得勒伽云。若離宿不須捨。<anchor xml:id="begd1e17106"/>但<anchor xml:id="endd1e17106"/>作突吉羅悔過。</p>
<p id="pX40p0542b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0542b17"/>丘尼及三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0542b18"/>
<p id="pX40p0542b1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。截取故者。貼新者上。壞色故。彼自
<lb n="0542b19"/>無得更作新者。若他為作。若得<anchor xml:id="begd1e17122"/>已<anchor xml:id="endd1e17122"/>成者。若純故者
<lb n="0542b20"/>作。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0542b21"/>
<p id="pX40p0542b2101" rend="margin-left:1em">○第十六持羊毛過三由旬戒</p>
<lb n="0542b22"/>
<p id="pX40p0542b2201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0542b23"/>
<p id="pX40p0542b2301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。應息世譏嫌。長
<lb n="0542b24"/>他淨信。</p>
<p id="pX40p0542b2404" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因譏嫌故。制斯學處。</p>
<lb n="0542c01"/>
<p id="pX40p0542c0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0542c02"/>
<p id="pX40p0542c0201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0542c03"/>
<p id="pX40p0542c0301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0542c04"/>
<p id="pX40p0542c0401" rend="margin-left:1em">䟦難陀得羊毛。貫杖頭。擔在道行。居士譏嫌。沙門
<lb n="0542c05"/>釋子云何販賣羊毛。諸比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0542c06"/>
<p id="pX40p0542c0601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0542c07"/>
<p id="pX40p0542c0701">若比丘道路行。得羊毛。若無人持。得自持乃至三由
<lb n="0542c08"/>旬。若無人持。自持過三由旬。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0542c09"/>
<p id="pX40p0542c0901" rend="margin-left:1em">釋義　若比丘在道行。若在住處得羊毛。須者應
<lb n="0542c10"/>取。若無人持
(謂無淨人及優婆塞等)
。自持至三由旬
(僧祗云。三由延
<lb n="0542c11"/>者五肘弓。二千弓名一拘盧舍。四千弓半由延。八千弓一由延。十六千弓二由延。二十四千弓為三由延。
<lb n="0542c12"/>自擔齊三由旬)
。若有人持。應語彼人言。我今有此物。當助
<lb n="0542c13"/>我持。乃至彼處。比丘於此中間。不得助持。</p>
<p id="pX40p0542c1317" type="inline" rend="margin-left:1em">若無
<lb n="0542c14"/>人持下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0542c15"/>
<p id="pX40p0542c1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心多擔。二
<lb n="0542c16"/>所擔羊毛。三持過限齊。</p>
<lb n="0542c17"/>
<p id="pX40p0542c1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。持過三由旬。捨墮。</p>
<p id="pX40p0542c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">若有人持。
<lb n="0542c18"/>助持過三由旬。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542c1810" type="inline" rend="margin-left:1em">若令餘四眾持過三由
<lb n="0542c19"/>旬。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542c1905" type="inline" rend="margin-left:1em">除羊毛。若持餘拘遮羅。若乳葉草等。
<lb n="0542c20"/>過三由旬。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">若復擔餘物。著杖頭行者。亦
<lb n="0542c21"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0542c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0542c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。至三
<lb n="0542c22"/>由旬<anchor xml:id="begd1e17240"/>已<anchor xml:id="endd1e17240"/>放地。若以杖撥。或以脚轉。過三由旬。皆捨
<lb n="0542c23"/>墮。</p>
<p id="pX40p0542c2302" type="inline" rend="margin-left:1em">至二三由旬。若虎狼賊難。擔出三由旬。悉捨
<lb n="0542c24"/>墮。</p>
<p id="pX40p0542c2402" type="inline" rend="margin-left:1em">若三由旬內為賊劫奪。劫奪<anchor xml:id="begd1e17256"/>已<anchor xml:id="endd1e17256"/>。復還比丘。比
<lb n="0543a01"/>丘復得擔三由旬。不犯。</p>
<p id="pX40p0543a0110" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。應使淨人擔。若
<lb n="0543a02"/>無淨人。乃聽自持。不得擔擔頭戴背負。犯者突吉
<lb n="0543a03"/>羅。</p>
<p id="pX40p0543a0302" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。比丘空中持羊毛去。與化人持
<lb n="0543a04"/>去。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0543a0406" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼及三小眾突吉羅。是謂為
<lb n="0543a05"/>犯。</p>
<lb n="0543a06"/>
<p id="pX40p0543a0601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若持至三由旬。若減三由旬。若有
<lb n="0543a07"/>人與持者。語使持。乃至某處。中間更不助擔。若使
<lb n="0543a08"/>尼等四眾擔三由旬。若毳裝
(獸毛褥也)
毳繩。若擔頭毛
<lb n="0543a09"/>項毛脚毛。若作帽。若作鑷熱巾。若褁革屣物。盡無
<lb n="0543a10"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0543a11"/>
<p id="pX40p0543a1101" rend="margin-left:1em">○第十七使尼染羊毛戒</p>
<lb n="0543a12"/>
<p id="pX40p0543a1201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0543a13"/>
<p id="pX40p0543a1301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼制不同。大乘同學。法運像末。宜當
<lb n="0543a14"/>護世譏嫌。迹絕尼寺之塵。</p>
<p id="pX40p0543a1411" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因廢正修。制
<lb n="0543a15"/>斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0543a16"/>
<p id="pX40p0543a1601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0543a17"/>
<p id="pX40p0543a1701" rend="margin-left:1em">佛在釋翅搜迦維羅衛尼拘律園
(釋翅搜者釋種也。此云能仁住
<lb n="0543a18"/>處。迦維羅衛譌也。應云迦毗羅皤窣都。迦毗羅此云黃色。皤窣都此云所依處。上古有仙。名曰黃頭。依此
<lb n="0543a19"/>修道。西域記云。劫比羅伐窣堵。劫比羅亦仙人之名也。因劫比羅仙洒水為界。以立城。故曰劫比羅伐。伐
<lb n="0543a20"/>者梵音。此云城也。或云迦毗羅衛。或名迦夷。此云赤澤。竺法蘭對漢明帝云。迦毗羅衛者。大千之中也。此
<lb n="0543a21"/>土夏至之日。猶有餘陰。天竺則無。故云大千之中也。尼拘律。西域尼拘律陀樹。即東夏楊柳。名雖不同。樹

<lb n="0543a22"/>體是一。西僧指楊柳。始體言意。其後東僧往彼。識尼拘律。是東夏之楊柳。兩土方言一時洞曉了焉。此園
<lb n="0543a23"/>在赤澤城南三四里。如來成道還國。遣信語父王。如來不住王宮。即於此園造大精舍。一十六所。其諸小
<lb n="0543a24"/>者。總六十四。諸院之中皆有重閣。如祗陀林。等無有異。佛於中住。度八王子及五百釋迦種。以樹彰名。故曰
<lb n="0543b01"/>尼拘律園)
。</p>
<lb n="0543b02"/>
<p id="pX40p0543b0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0543b03"/>
<p id="pX40p0543b0301" rend="margin-left:1em">六群取羊毛。作新坐具。使摩訶波闍波提比丘尼
<lb n="0543b04"/>染。染色污手
(或云瞿曇彌。是姓也。或云憍曇彌。或云瞿夷。皆女聲呼也。若男聲呼。云瞿
<lb n="0543b05"/>答摩。此云地最勝)
。往禮世尊。佛問知其故。訶責六羣結戒。
<lb n="0543b06"/>不得使比丘尼浣染擘羊毛。諸比丘疑不敢使親
<lb n="0543b07"/>里尼浣染擘。佛言。聽親里者得浣染擘。當如是說
<lb n="0543b08"/>戒。</p>
<lb n="0543b09"/>
<p id="pX40p0543b0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0543b10"/>
<p id="pX40p0543b1001">若比丘使非親里比丘尼浣染擘羊毛者。尼薩耆波
<lb n="0543b11"/>逸提。</p>
<lb n="0543b12"/>
<p id="pX40p0543b1201" rend="margin-left:1em">釋義　浣染擘羊毛
(浣者。下至以水一漬。染者。下至一人染汁。擘者。下至擘一
<lb n="0543b13"/>片)
。</p>
<lb n="0543b14"/>
<p id="pX40p0543b1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心自為。二
<lb n="0543b15"/>尼非親里。三如教而作。</p>
<lb n="0543b16"/>
<p id="pX40p0543b1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。使非親里比丘尼浣染擘羊毛
<lb n="0543b17"/>者。三捨墮。</p>
<p id="pX40p0543b1705" type="inline" rend="margin-left:1em">若使浣染擘。彼浣染而不擘。或浣不
<lb n="0543b18"/>染而擘。或不浣而染擘。皆二捨墮。一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0543b1818" type="inline" rend="margin-left:1em">使
<lb n="0543b19"/>浣染擘。彼不浣染擘。三突吉羅。</p>
<p id="pX40p0543b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">使非親里式叉
<lb n="0543b20"/>摩那沙彌尼浣染擘者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0543b2013" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得
<lb n="0543b21"/>罪同前。</p>
<p id="pX40p0543b2104" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。使浣染僧物。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0543b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0543b22"/>尼及三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0543b23"/>
<p id="pX40p0543b2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。使親里尼浣染擘。若為病人浣染
<lb n="0543b24"/>擘。若為眾僧為佛為塔浣染擘。無犯。不犯者最初
<lb n="0543c01"/>未制戒等
(問使尼浣染僧物。論中結罪。四分無犯。二義何從。答若假托浣染僧物。往反當
<lb n="0543c02"/>依論結罪。若心實為僧。應准四分開聽)
。</p>
<lb n="0543c03"/>
<p id="pX40p0543c0301" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。結戒者為增上法故。若諸比丘
<lb n="0543c04"/>尼眾執作浣染。廢息正業。則無威德。破增上法故。
<lb n="0543c05"/>又為止惡法。次第因緣故。又為二部眾。各有清淨
<lb n="0543c06"/>故。結此戒也。</p>
<lb n="0543c07"/>
<p id="pX40p0543c0701" rend="margin-left:1em">○第十八受金銀戒</p>
<lb n="0543c08"/>
<p id="pX40p0543c0801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0543c09"/>
<p id="pX40p0543c0901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼制亦同。大乘不同制。為眾生故聽受。
<lb n="0543c10"/>然須淨人掌舉。設無淨人者。心不染著。亦得自捉。
<lb n="0543c11"/>若貪心自畜。即是多欲。不知足。是名染污犯。此是
<lb n="0543c12"/>制罪。</p>
<p id="pX40p0543c1203" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因起譏嫌。制斯學處。</p>
<lb n="0543c13"/>
<p id="pX40p0543c1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0543c14"/>
<p id="pX40p0543c1401" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。城中有一大臣。與䟦難陀親舊知
<lb n="0543c15"/>識。彼大得猪肉。即勅其婦。留分與之。時城中節會
<lb n="0543c16"/>日。作眾伎樂。竟夜不眠。大臣兒亦在其中。竟夜不
<lb n="0543c17"/>眠。譏乏。問母有殘肉不。母言。唯有䟦難陀分在。兒
<lb n="0543c18"/>與母錢。持此錢更市肉。與䟦難陀。此肉與我。母即
<lb n="0543c19"/>取錢與肉。</p>
<lb n="0543c20"/>
<p id="pX40p0543c2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0543c21"/>
<p id="pX40p0543c2101" rend="margin-left:1em">䟦難陀晨朝詣大臣家。大臣婦具告上事。䟦難陀
<lb n="0543c22"/>言。若為我故與錢。我不須肉。即置地與。跋難陀得
<lb n="0543c23"/>錢。持寄市去。諸居士譏嫌。時王及諸大臣集會。共
<lb n="0543c24"/>作是言。沙門釋子得捉金銀錢。沙門釋子不捨金
<lb n="0544a01"/>銀錢珍寶珠瓔。有一大臣。名曰珠髻。即語諸大臣
<lb n="0544a02"/>言。莫作是言。沙門釋子得捉金銀錢。不捨珍寶珠
<lb n="0544a03"/>瓔。何以故。我自從如來聞。沙門釋子。不得捉金銀
<lb n="0544a04"/>錢。捨離珍寶珠瓔。珠髻大臣有威勢。能善說。令諸
<lb n="0544a05"/>大臣歡喜信解。往白世尊。世尊讚其所說。多有所
<lb n="0544a06"/>益。大臣當知。日月有四患。不明。不淨。不能有所照。
<lb n="0544a07"/>亦無威神。云何為四。阿修羅烟雲塵霧。是日月大
<lb n="0544a08"/>患
(阿修羅與天鬪時。天用日月。以為旗幟。由日月威。天常勝彼。阿修羅心常忿日月。欲摧滅之。由諸有
<lb n="0544a09"/>情業增上力。盡其智術。不能摧壞。遂以手障。令暫隱沒)
。沙門婆羅門亦有四
<lb n="0544a10"/>患。不明。不淨。不能有所照。亦無威神。云何為四。不
<lb n="0544a11"/>捨飲酒。不捨婬欲。不捨手持金銀。不捨邪命自活。
<lb n="0544a12"/>是為四大患。少欲比丘白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0544a13"/>
<p id="pX40p0544a1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0544a14"/>
<p id="pX40p0544a1401">若比丘自手捉錢。若金銀。若教人捉。若置地受者。尼
<lb n="0544a15"/>薩耆波逸提。</p>
<lb n="0544a16"/>
<p id="pX40p0544a1601" rend="margin-left:1em">釋義　自手捉錢
(僧祇云。自手者。若身。若身分。若身相續。身者一切身。身分者。若
<lb n="0544a17"/>手若脚若肘若膝。身相續者。若僧伽黎。<g ref="CB15106"/>多羅僧。安陀會。覆瘡衣。僧伽支。雨浴衣。若鉢下鉢鍵鎡中。此名
<lb n="0544a18"/>身相續。咸名自手)
。錢者。上有文像
(外圓像天。內方像地。國號居中。以天地人三才。
<lb n="0544a19"/>合為像。故云上有文像。隨國土所用者是)
。若金銀
(翻譯集云。梵語蘇伐羅。或云修跋拏。此云
<lb n="0544a20"/>金。大論云。出山石沙赤銅中。許慎云。金有五色。黃金為長。久埋不變。百陶不輕。謂之曰金也。梵語阿路巴。
<lb n="0544a21"/>或云惹多。此云銀。大論云。銀出燒石中。爾雅云。白金謂之銀。其美者謂之鐐)
若教人捉。
<lb n="0544a22"/>若置地受者
(謂不從手受。如前因緣中以錢置地與也)
。薩婆多云。此戒
<lb n="0544a23"/>體。正以畜寶制戒。不為捉故。若捉他寶。若捉自說
<lb n="0544a24"/>淨寶。但捉故得波逸提。非此戒體。是九十事捉寶
<lb n="0544b01"/>戒。非此戒攝也。</p>
<lb n="0544b02"/>
<p id="pX40p0544b0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心自畜。二
<lb n="0544b03"/>無難輒開。三捉國所用錢寶。</p>
<lb n="0544b04"/>
<p id="pX40p0544b0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。自手捉金銀若錢。教人捉。若置
<lb n="0544b05"/>地受。捨墮。</p>
<p id="pX40p0544b0505" type="inline" rend="margin-left:1em">此應捨。是中捨者。若彼有信樂守園
<lb n="0544b06"/>人。若優婆塞。當語言。此是我所不應。汝當知之
(此是
<lb n="0544b07"/>對俗捨寶法墮罪。向一清淨比丘悔)
。若彼人取還與比丘者。比丘當
<lb n="0544b08"/>為彼人物故受。勅淨人使掌之。若得淨衣鉢針筒
<lb n="0544b09"/>尼師壇。應貿易受持之。</p>
<p id="pX40p0544b0910" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼優婆塞取<anchor xml:id="begd1e17653"/>已<anchor xml:id="endd1e17653"/>。與比
<lb n="0544b10"/>丘淨衣鉢尼師壇若針筒。應取持之。</p>
<p id="pX40p0544b1015" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼取<anchor xml:id="begd1e17665"/>已<anchor xml:id="endd1e17665"/>
<lb n="0544b11"/>不還者。令餘比丘語言。佛有教。為淨故與汝。應還
<lb n="0544b12"/>彼比丘物。</p>
<p id="pX40p0544b1205" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼取<anchor xml:id="begd1e17677"/>已<anchor xml:id="endd1e17677"/>不還。餘比丘不語者。當自
<lb n="0544b13"/>往語言。佛有教為淨故與汝。汝今可與僧與塔。與
<lb n="0544b14"/>和尚同和尚。與阿闍黎同阿闍黎。與諸親舊知識。
<lb n="0544b15"/>若還本主。何以故。不欲使失彼信施故。若不語彼
<lb n="0544b16"/>人知是看是者。突吉羅
(即是淨語)
。</p>
<p id="pX40p0544b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分云。有比丘
<lb n="0544b17"/>在塚間得錢。自持來。佛言。不應取。彼比丘須銅。佛
<lb n="0544b18"/>言。打破壞相。然後得自持去。</p>
<p id="pX40p0544b1812" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若為修營
<lb n="0544b19"/>房舍等事。應求草木車乘人工。不應求金銀錢等。
<lb n="0544b20"/>若捉方國共所用錢。犯捨墮。</p>
<p id="pX40p0544b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">若捉非方國所用
<lb n="0544b21"/>錢。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0544b2106" type="inline" rend="margin-left:1em">若捉赤銅鍮石銅鐵鉛錫者。不犯。</p>
<lb n="0544b22"/>
<p id="pX40p0544b2201" rend="margin-left:1em">律攝云。若安居時。施主持衣價。與苾芻眾。即作
<lb n="0544b23"/>委寄此施主心。而受取之。應可信敬淨人居士。為
<lb n="0544b24"/>淨施主。作施主物想。執捉無犯。若無施主可得。應
<lb n="0544c01"/>持金銀等物。對一苾芻說言。</p>
<p id="pX40p0544c0112" type="inline" rend="margin-left:1em">具壽存念。我某甲
<lb n="0544c02"/>得此不淨財。當持此不淨財。換取淨財。如是三說。
<lb n="0544c03"/>應自持舉。或令餘人舉之
(今時末運。此法易行。古今咸採取之。斷宜遵奉
<lb n="0544c04"/>矣)
。若苾芻於行路中得金銀等。為道糧故。應自持
<lb n="0544c05"/>去。或令淨人及求寂持去。應知求寂於金銀等。但
<lb n="0544c06"/>制自畜。不遮捉持。</p>
<p id="pX40p0544c0608" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。
<lb n="0544c07"/>是謂為犯。</p>
<lb n="0544c08"/>
<p id="pX40p0544c0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若語言知是看是
(即是淨語)
。若彼有信
<lb n="0544c09"/>樂優婆塞守園人。當語彼人言。此物我所不應。汝
<lb n="0544c10"/>當知之。若彼人受<anchor xml:id="begd1e17759"/>已<anchor xml:id="endd1e17759"/>。還與比丘者。比丘當為彼人
<lb n="0544c11"/>物故受。與淨人掌之。後若得淨衣鉢針筒尼師壇。
<lb n="0544c12"/>得貿易持之。</p>
<p id="pX40p0544c1206" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼人取<anchor xml:id="begd1e17774"/>已<anchor xml:id="endd1e17774"/>。與淨衣鉢若坐具針
<lb n="0544c13"/>筒尼師檀。應取持之。</p>
<p id="pX40p0544c1309" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼人不肯與者。餘比丘
<lb n="0544c14"/>當語其人言。佛有教為淨故與汝。應還彼比丘物。
<lb n="0544c15"/>若彼人不與。自往語言。佛教比丘。作淨故與汝。當
<lb n="0544c16"/>與塔與僧。與和尚同和尚。與阿闍黎同阿闍黎。與
<lb n="0544c17"/>諸親屬知識。若教使與本施主。不欲令失彼信施
<lb n="0544c18"/>故。如是一切不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0544c19"/>
<p id="pX40p0544c1901" rend="margin-left:1em">會詳　警訓引鈔云。一田宅園林。二種植生種。三
<lb n="0544c20"/>貯積穀帛。四畜養人僕。五養繫禽獸。六錢寶貴物。
<lb n="0544c21"/>七氈褥釜鑊。八象金餝床及諸重物。此之八名。經
<lb n="0544c22"/>論及律。盛列通數。顯過不應。又律經言。若有畜者。
<lb n="0544c23"/>非我弟子。五分亦云。必定不信我之法律。由此八
<lb n="0544c24"/>種。皆長貪壞道。污染梵行。有得穢果。故名不淨也。
<lb n="0545a01"/>乃至云。律中在事。小機意狹。故多開畜。</p>
<p id="pX40p0545a0116" type="inline" rend="margin-left:1em">涅槃經
<lb n="0545a02"/>云。若諸弟子無人供須。時世饑饉。飲食難得。為欲
<lb n="0545a03"/>護持建立正法。我聽弟子受畜金銀車乘田宅穀
<lb n="0545a04"/>米。貿易所須。雖聽受畜如是等物。要須淨施篤信
<lb n="0545a05"/>檀越。</p>
<p id="pX40p0545a0503" type="inline" rend="margin-left:1em">會正記云。上明大乘機教俱急。下明小乘
<lb n="0545a06"/>機教俱緩。律在事者違事故輕。則顯經宗於理違
<lb n="0545a07"/>理故重。小機意狹。不堪故開。反上大乘堪任故重。
<lb n="0545a08"/>世人反謂小乘須戒。大乘通方。幾許悞哉。</p>
<lb n="0545a09"/>
<p id="pX40p0545a0901" rend="margin-left:1em">○第十九貨寶戒</p>
<lb n="0545a10"/>
<p id="pX40p0545a1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0545a11"/>
<p id="pX40p0545a1101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。菩薩應息世譏嫌。
<lb n="0545a12"/>即是以利求利。多欲不知足。</p>
<p id="pX40p0545a1212" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因非法貪。
<lb n="0545a13"/>制斯學處。</p>
<lb n="0545a14"/>
<p id="pX40p0545a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0545a15"/>
<p id="pX40p0545a1501" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0545a16"/>
<p id="pX40p0545a1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0545a17"/>
<p id="pX40p0545a1701" rend="margin-left:1em">䟦難陀往市肆上。以錢易錢持去。諸居士譏嫌。沙
<lb n="0545a18"/>門釋子善能賣買。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0545a19"/>
<p id="pX40p0545a1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0545a20"/>
<p id="pX40p0545a2001">若比丘種種賣買寶物者。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0545a21"/>
<p id="pX40p0545a2101" rend="margin-left:1em">釋義　種種賣買者。以成金。未成金。成未成金。成
<lb n="0545a22"/>銀。未成銀。成未成銀。及錢互相貿易等
(<anchor xml:id="begd1e17894"/>已<anchor xml:id="endd1e17894"/>成金者。謂<anchor xml:id="begd1e17900"/>已<anchor xml:id="endd1e17900"/>作成
<lb n="0545a23"/>瓔珞具。一切器<anchor xml:id="begd1e17908"/>皿<anchor xml:id="endd1e17908"/>)
。錢有八種。金錢。銀錢。鐵錢。銅錢。白鑞錢。
<lb n="0545a24"/>鉛錫錢。木錢。胡膠錢。</p>
<lb n="0545b01"/>
<p id="pX40p0545b0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一自貪息利。二
<lb n="0545b02"/>是重寶。三轉易<anchor xml:id="begd1e17924"/>已<anchor xml:id="endd1e17924"/>成。</p>
<lb n="0545b03"/>
<p id="pX40p0545b0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。種種賣買寶物。以成金易成金。
<lb n="0545b04"/>乃至易錢。捨墮。</p>
<p id="pX40p0545b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">捨法。同前不異。</p>
<p id="pX40p0545b0413" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此
<lb n="0545b05"/>戒體以重寶與人。求息利。當與時。捨墮。</p>
<p id="pX40p0545b0516" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒直
<lb n="0545b06"/>一往成罪。不同販賣戒。販賣戒為利故買<anchor xml:id="begd1e17947"/>已<anchor xml:id="endd1e17947"/>還賣。
<lb n="0545b07"/>成罪。</p>
<p id="pX40p0545b0703" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若為三寶出納。或施主作無盡藏。
<lb n="0545b08"/>設有馳求。並成非犯。然此等物出利之時。應一倍
<lb n="0545b09"/>納質。求好保證。明作契書。年終之日。應告上座及
<lb n="0545b10"/>授事人。皆使同知。或復告彼信心鄔波索迦。</p>
<p id="pX40p0545b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0545b11"/>丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0545b12"/>
<p id="pX40p0545b1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者如前。若以錢貿瓔珞具。為佛法僧。
<lb n="0545b13"/>若以瓔珞具易錢。為佛法僧。無犯。不犯者最初未
<lb n="0545b14"/>制戒等。</p>
<lb n="0545b15"/>
<lb n="0545b16"/>毗尼關要卷第七<lb n="0545b17"/>
<lb n="0545b18"/>
<lb n="0545b19"/>毗尼關要卷第八<lb n="0545b20"/>
<lb n="0545b21"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0545b22"/>
<p id="pX40p0545b2201" rend="margin-left:1em">○第二十販賣戒</p>
<lb n="0545b23"/>
<p id="pX40p0545b2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0545b24"/>
<p id="pX40p0545b2401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制如前。</p>
<p id="pX40p0545b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因
<lb n="0545c01"/>販賣事。制斯學處。</p>
<lb n="0545c02"/>
<p id="pX40p0545c0201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0545c03"/>
<p id="pX40p0545c0301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0545c04"/>
<p id="pX40p0545c0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0545c05"/>
<p id="pX40p0545c0501" rend="margin-left:1em">䟦難陀在拘薩羅國道路行。往一無住處<g ref="CB15087"/>。以生
<lb n="0545c06"/>薑易食。食<anchor xml:id="begd1e18042"/>已<anchor xml:id="endd1e18042"/>去。時舍利弗亦在此國乞食。至賣飯
<lb n="0545c07"/>家。默然住。賣飯人見<anchor xml:id="begd1e18050"/>已<anchor xml:id="endd1e18050"/>。問言。大德。何所求欲。報言。
<lb n="0545c08"/>居士。我須食。彼人言。持價來。報言。居士。勿作此言。
<lb n="0545c09"/>我等所不應。彼人言。向者跋難陀以生薑易食。食
<lb n="0545c10"/>
<anchor xml:id="begd1e18062"/>已<anchor xml:id="endd1e18062"/>去。大德何故不應。舍利弗慚愧無言。又舍衛城
<lb n="0545c11"/>中有外道。得一貴價衣。持至僧伽藍貿易。䟦難陀
<lb n="0545c12"/>語言。明日來。即其夜浣故衣。擣治光澤如新。晨朝
<lb n="0545c13"/>易之。外道得衣還。所止園中。示諸外道。中有智慧
<lb n="0545c14"/>者。語言。汝為他所欺。此外道即持衣欲相還。䟦難
<lb n="0545c15"/>陀不允。外道譏嫌。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0545c16"/>
<p id="pX40p0545c1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0545c17"/>
<p id="pX40p0545c1701">若比丘種種販賣。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0545c18"/>
<p id="pX40p0545c1801" rend="margin-left:1em">釋義　種種販賣者。以時易時。以時易非時。以時
<lb n="0545c19"/>易七日。以時易盡形壽。以時易波利迦羅。</p>
<p id="pX40p0545c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">以非
<lb n="0545c20"/>時易非時。以非時易七日。以非時易盡形壽。以非
<lb n="0545c21"/>時易波利迦羅。以非時易時
(如是互相貿易准知)
。賣者。價直
<lb n="0545c22"/>一錢。數數上下。增賣者。價直一錢言直三錢。重增
<lb n="0545c23"/>賣者。價直一錢言直五錢。買亦如是
(律攝云。言種種者。謂作多
<lb n="0545c24"/>種販賣。或賤處賤時多聚財貨。貴時貴處轉賣規求。或瞻相時宜。預知豐儉。乘時射利。以求活命。故曰種
<lb n="0546a01"/>種販賣也)
。</p>
<lb n="0546a02"/>
<p id="pX40p0546a0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有販賣心。二
<lb n="0546a03"/>決作販賣。三賣<anchor xml:id="begd1e18128"/>已<anchor xml:id="endd1e18128"/>得利。</p>
<lb n="0546a04"/>
<p id="pX40p0546a0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。種種販賣得者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0546a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">不得。突
<lb n="0546a05"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0546a0503" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0546a0512" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若肆上
<lb n="0546a06"/>物先有定價。比丘持直來。買置地時。應語物主言。
<lb n="0546a07"/>此直知是。若不語默持去。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0546a0715" type="inline" rend="margin-left:1em">若彼物應
<lb n="0546a08"/>直五十。而索百錢。比丘言。我以五十知是。不名為
<lb n="0546a09"/>下。</p>
<p id="pX40p0546a0902" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘知前人欲買物。不得抄買。買者越毗
<lb n="0546a10"/>尼罪。</p>
<p id="pX40p0546a1003" type="inline" rend="margin-left:1em">若作是念。此後穀當貴。糴時越毗尼罪。糶
<lb n="0546a11"/>時捨墮。</p>
<p id="pX40p0546a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">若恐某時糓貴。我今糴此糓。依是得誦
<lb n="0546a12"/>經坐禪行道。到時。穀大貴。食長與二師。或作功德。
<lb n="0546a13"/>餘者糶得利。無罪。買鉢買藥等亦爾。</p>
<p id="pX40p0546a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若
<lb n="0546a14"/>欲貿易。應使淨人語言。為我以此物易彼物。又應
<lb n="0546a15"/>心念。寧使彼得我利。我不得彼利。若自貿易。應於
<lb n="0546a16"/>五眾中。若與白衣貿易。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0546a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若為利
<lb n="0546a17"/>買。不為利賣。買時惡作。賣時無犯。</p>
<p id="pX40p0546a1714" type="inline" rend="margin-left:1em">若不為利買。
<lb n="0546a18"/>為利故賣。買時無犯。賣時捨墮。</p>
<p id="pX40p0546a1813" type="inline" rend="margin-left:1em">若向餘方買物
<lb n="0546a19"/>而去。元不求利。到處賣時。雖得利無犯。</p>
<p id="pX40p0546a1916" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0546a20"/>若賣買時。不依實說。或以偽濫斗秤。欺誑於他。得
<lb n="0546a21"/>妄語罪。獲物之時犯盜。凡持財物。欲賣買時。先須
<lb n="0546a22"/>定意。無求利心。隨處獲利。悉皆無犯。</p>
<p id="pX40p0546a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">尼陀那云。
<lb n="0546a23"/>苾芻不應為他俗人斷價。不應酬價高下。若無俗
<lb n="0546a24"/>人代酬。應可二三得自酬價。過此得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0546a2418" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0546b01"/>婆多云。此販賣罪。於一切波逸提中。最是重者。寧
<lb n="0546b02"/>作屠兒。不為販賣。何以故。屠兒正害畜生。販賣一
<lb n="0546b03"/>切欺害。不問道俗賢愚持戒毀戒。無住不欺。又懷
<lb n="0546b04"/>惡心。設若居穀。心恒悕望天下荒餓霜雹災疫。若
<lb n="0546b05"/>居鹽。貯積餘物。意常企望四遠反亂王路隔塞。夫
<lb n="0546b06"/>販賣者。有如是惡。此販賣物。設與眾僧作食。眾僧
<lb n="0546b07"/>不應食。若作四方僧房。不得住中。若作塔作像。不
<lb n="0546b08"/>應向禮。又云。但佛作意禮。凡持戒比丘不應受用
<lb n="0546b09"/>此物。若此比丘死。此物僧應羯磨分。問曰。不死時
<lb n="0546b10"/>不受用此物。何故死便羯磨。答曰。此販賣業。罪過
<lb n="0546b11"/>深重。若生在時。眾僧食用此物者。雖復犯戒。有僧
<lb n="0546b12"/>福田中。故與受用。以受用故。續作不斷。故僧福田
<lb n="0546b13"/>中不聽受用。今世無福。後得重罪。以此因緣。不敢
<lb n="0546b14"/>更作。比丘既死。更無販賣因故。是故聽羯磨取物。
<lb n="0546b15"/>若販賣物。作食噉。口口波逸提。若作衣。著著波逸
<lb n="0546b16"/>提。若作蓐敷臥上。轉轉波逸提。</p>
<p id="pX40p0546b1613" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三
<lb n="0546b17"/>小眾突吉羅。</p>
<p id="pX40p0546b1706" type="inline" rend="margin-left:1em">是謂為犯。</p>
<lb n="0546b18"/>
<p id="pX40p0546b1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與五眾出家人貿易。自審定不相
<lb n="0546b19"/>高下。如市易法。不與餘人貿易。若使淨人貿易。若
<lb n="0546b20"/>悔者應還。若以酥易油。以油易酥。無犯。不犯者最
<lb n="0546b21"/>初未制戒等。</p>
<lb n="0546b22"/>
<p id="pX40p0546b2201" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多論云。為佛法增上故。為止鬬諍故。
<lb n="0546b23"/>為成聖種故。為長信敬故。而結此戒。</p>
<lb n="0546b24"/>
<p id="pX40p0546b2401" rend="margin-left:1em">○第二十一畜長鉢戒</p>
<lb n="0546c01"/>
<p id="pX40p0546c0101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0546c02"/>
<p id="pX40p0546c0201" rend="margin-left:1em">此是共不共戒。僧十尼一。大乘為利益眾生故。不
<lb n="0546c03"/>同制。</p>
<p id="pX40p0546c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。情貪積聚。既不自用。復不施人。增
<lb n="0546c04"/>長煩惱。妨修正業。為遮斷故。制斯學處。此戒二緣
<lb n="0546c05"/>合結。</p>
<lb n="0546c06"/>
<p id="pX40p0546c0601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0546c07"/>
<p id="pX40p0546c0701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0546c08"/>
<p id="pX40p0546c0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0546c09"/>
<p id="pX40p0546c0901" rend="margin-left:1em">六群畜鉢。好者持。不好者置。畜鉢遂多。諸居士譏
<lb n="0546c10"/>嫌。沙門釋子求欲無厭。諸比丘聞白佛。呵責結戒。
<lb n="0546c11"/>不得畜長鉢。時阿難得蘇摩國貴價鉢。欲奉大迦
<lb n="0546c12"/>葉。以大迦葉常畜此鉢。而迦葉不在。白佛。佛問大
<lb n="0546c13"/>迦葉。何時當還。答言。却後十日當還。佛言。自今以
<lb n="0546c14"/>去。當如是說戒。</p>
<lb n="0546c15"/>
<p id="pX40p0546c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0546c16"/>
<p id="pX40p0546c1601">若比丘畜長鉢。不淨施。得齊十日。過者。尼薩耆波逸
<lb n="0546c17"/>提。</p>
<lb n="0546c18"/>
<p id="pX40p0546c1801" rend="margin-left:1em">釋義　鉢者。六種鐵鉢。蘇摩國鉢。烏伽羅國鉢。優
<lb n="0546c19"/>伽賒國鉢。黑鉢。赤鉢。大要有二種。鐵鉢。瓦鉢。大鉢
<lb n="0546c20"/>三斗。小者斗半
(斗字恐傳寫之譌。或是升字也　薩婆多云。鉢者三種。上中下。上鉢
<lb n="0546c21"/>受秦升三升。下鉢受秦升一升半。上下兩間是名中鉢。若大於大鉢。小於小鉢。不名為鉢也　根本云。上
<lb n="0546c22"/>鉢受二升米飯。中鉢升半。下鉢一升)
。此是鉢量。如是應持。應淨施
(謂是
<lb n="0546c23"/>應量鉢。應受持。若有餘。應作淨施也)
。畜長鉢者
(律攝云。謂除受持之外所有鉢也。鉢者此
<lb n="0546c24"/>異外道。縫葉為器。或手內立拱而食。難養難供。非福田相。世尊許一。非多非少。異俗人外道故。俗人多有
<lb n="0547a01"/>畜積。外道無器而食。比丘惟持一鉢。善順中道。資身修業也)
。不淨施下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0547a02"/>
<p id="pX40p0547a0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心貪畜。二
<lb n="0547a03"/>鉢是應量。三過十日不淨施。</p>
<lb n="0547a04"/>
<p id="pX40p0547a0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。一日得鉢。乃至十日得鉢。畜至
<lb n="0547a05"/>十一日明相出。十日中所得鉢。盡犯捨墮
(餘如長衣戒中
<lb n="0547a06"/>不異)
。若犯捨墮。鉢不捨。更貿餘鉢。一捨墮。二突吉羅。</p>
<lb n="0547a07"/>
<p id="pX40p0547a0701" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0547a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若減量。若過
<lb n="0547a08"/>量。若擬與餘人出家近圓。濟其所用。雖不分別。無
<lb n="0547a09"/>犯。</p>
<p id="pX40p0547a0902" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分云。鍵𨩲小鉢。次鉢聽不作淨施畜。</p>
<lb n="0547a10"/>
<p id="pX40p0547a1001" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若畜長白鐵鉢瓦鉢。未燒一切。不應量
<lb n="0547a11"/>鉢。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0547a1105" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。小三眾突吉羅。是謂為
<lb n="0547a12"/>犯。</p>
<lb n="0547a13"/>
<p id="pX40p0547a1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。十日內淨施。若遣與人。若劫奪想
<lb n="0547a14"/>失想。若破想漂想。</p>
<p id="pX40p0547a1408" type="inline" rend="margin-left:1em">若奪鉢。失鉢。燒鉢。漂鉢取用。
<lb n="0547a15"/>若他與用。若受寄鉢。比丘死遠行休道。被賊惡獸
<lb n="0547a16"/>害等。不遣與人。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0547a17"/>
<p id="pX40p0547a1701" rend="margin-left:1em">○第二十二畜鉢求好戒</p>
<lb n="0547a18"/>
<p id="pX40p0547a1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0547a19"/>
<p id="pX40p0547a1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。少欲知足。息世譏
<lb n="0547a20"/>嫌。</p>
<p id="pX40p0547a2002" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。情貪好故。增長煩惱。招物譏嫌。制斯
<lb n="0547a21"/>學處。</p>
<lb n="0547a22"/>
<p id="pX40p0547a2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0547a23"/>
<p id="pX40p0547a2301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0547a24"/>
<p id="pX40p0547a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0547b01"/>
<p id="pX40p0547b0101" rend="margin-left:1em">䟦難陀鉢破入城。從諸居士乞鉢。彼破一鉢。求眾
<lb n="0547b02"/>多鉢畜。諸居士於異時一處集。各自言。我今獲福
<lb n="0547b03"/>無量。各各相問。皆共譏嫌。少欲比丘白佛。訶責結
<lb n="0547b04"/>戒。</p>
<lb n="0547b05"/>
<p id="pX40p0547b0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0547b06"/>
<p id="pX40p0547b0601">若比丘畜鉢減五綴不漏。更求新鉢。為好故。尼薩耆
<lb n="0547b07"/>波逸提。彼比丘應往僧中捨。展轉取最下鉢。與之令
<lb n="0547b08"/>持。乃至破應持。此是時。</p>
<lb n="0547b09"/>
<p id="pX40p0547b0901" rend="margin-left:1em">釋義　五綴者。相去兩指間。一綴
(綴者聯絡也。僧祗云。減五綴者。
<lb n="0547b10"/>若有一綴量減五。是名減。若有二綴。乃至有五綴量減五。是名減。滿五綴者。<anchor xml:id="begd1e18616"/>已<anchor xml:id="endd1e18616"/>有五綴量亦滿。是名滿。若
<lb n="0547b11"/>四三二一綴。若無綴量滿五。是名滿五。綴量者。破處綴間。相去足一大指。不漏者。謂綴量不滿。又無滲漏
<lb n="0547b12"/>也　十誦云。聽用若鐵若銅綴　根本云。若鉢難得。隨意修理。若易得處可棄之。更覓好者)
。更求
<lb n="0547b13"/>新鉢為好故
(僧祇云。或嫌此鉢太大太小太重太輕。若粗若澁。故云為好故)
。</p>
<lb n="0547b14"/>
<p id="pX40p0547b1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一有心貪好。二
<lb n="0547b15"/>從非親居士乞。二減量不漏。四乞求<anchor xml:id="begd1e18646"/>已<anchor xml:id="endd1e18646"/>得。</p>
<lb n="0547b16"/>
<p id="pX40p0547b1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。鉢破減五綴不漏。更求新鉢。捨
<lb n="0547b17"/>墮。</p>
<p id="pX40p0547b1702" type="inline" rend="margin-left:1em">若滿五綴不漏。更求新鉢。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0547b1715" type="inline" rend="margin-left:1em">此應捨
<lb n="0547b18"/>是中捨者。於此住處僧中捨。</p>
<p id="pX40p0547b1812" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。若乞
<lb n="0547b19"/>得眾多鉢。應捨一意所貪樂者。餘者應與同意
(捨<anchor xml:id="begd1e18678"/>已<anchor xml:id="endd1e18678"/>
<lb n="0547b20"/>懺罪竟。僧應還彼比丘鉢)
。此鉢若貴價。好者應留置。取最下不
<lb n="0547b21"/>如者與之。</p>
<p id="pX40p0547b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0547b2114" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。是
<lb n="0547b22"/>比丘應請持律。知羯磨者。乃至五法成就。僧當羯
<lb n="0547b23"/>磨作行鉢人。何等五。不愛。不恚。不怖。不癡。知與不
<lb n="0547b24"/>與。是名五。應羯磨差。作如是說。</p>
<p id="pX40p0547b2413" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧聽。某甲
<lb n="0547c01"/>比丘五法成就。若僧時到。僧差某甲比丘。作行鉢
<lb n="0547c02"/>人。如是白。羯磨准此。羯磨者。應僧中唱。</p>
<p id="pX40p0547c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧
<lb n="0547c03"/>聽。所受持鉢。一切持來。若不唱者。犯越毗尼罪。諸
<lb n="0547c04"/>比丘應各各賷<anchor xml:id="begd1e18727"/>己<anchor xml:id="endd1e18727"/>所受持鉢來。若有比丘捨先所
<lb n="0547c05"/>受持鉢。更受下鉢持來者。得越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0547c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。彼
<lb n="0547c06"/>比丘鉢應作白<anchor xml:id="begd1e18748"/>已<anchor xml:id="endd1e18748"/>問僧。作如是白。</p>
<p id="pX40p0547c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧聽。若
<lb n="0547c07"/>僧時到。僧忍聽。以此鉢次第問上座。白如是。作此
<lb n="0547c08"/>白<anchor xml:id="begd1e18762"/>已<anchor xml:id="endd1e18762"/>。當持與上座。若上座欲取此鉢與之。應取上
<lb n="0547c09"/>座鉢與次座。若與彼比丘。彼比丘應取。不應護眾
<lb n="0547c10"/>僧故不取。亦不應以此因緣。受持最下鉢。若受突
<lb n="0547c11"/>吉羅。若第二上座取此鉢。應取第二上座鉢與第
<lb n="0547c12"/>三上座。若與彼比丘。彼比丘應受。不應護眾僧故
<lb n="0547c13"/>不受。亦不應以此因緣。受持最下鉢。若受突吉羅。</p>
<lb n="0547c14"/>
<p id="pX40p0547c1401" rend="margin-left:1em">如是展轉乃至下座若持此比丘鉢。還此比丘。
<lb n="0547c15"/>若持最下座鉢與。與時應作白二羯磨。如是與。</p>
<lb n="0547c16"/>
<p id="pX40p0547c1601" rend="margin-left:1em">大德僧聽。若僧時到。僧忍聽。僧今以此最下座鉢。
<lb n="0547c17"/>與某甲比丘受持。乃至破。白如是。羯磨准此。</p>
<p id="pX40p0547c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">彼
<lb n="0547c18"/>比丘守護此鉢。不得著瓦石落處。不得著倚杖下。
<lb n="0547c19"/>及著倚刀下。不得著懸物下。不得著道中。不得著
<lb n="0547c20"/>石上。不得著果樹下。不得著不平地。不得一手捉
<lb n="0547c21"/>兩鉢。除指隔中央。不得一手捉鉢兩開戶。除用心。
<lb n="0547c22"/>不得著戶閾內戶扉下。不得持鉢著繩牀木牀下。
<lb n="0547c23"/>除暫著。不得著繩牀木牀間。不得著繩牀木牀角
<lb n="0547c24"/>頭。除暫著。不得立蕩鉢。乃至足令鉢破。彼比丘不
<lb n="0548a01"/>應故壞鉢。不應故令失。若故壞。不應作非鉢用。</p>
<lb n="0548a02"/>
<p id="pX40p0548a0201" rend="margin-left:1em">根本云。此鉢不應守持。不應分別。亦不與人應畜
<lb n="0548a03"/>二鉢帒。好者安長鉢。不好者安舊鉢。乞食時應將
<lb n="0548a04"/>二鉢。得乾飯著長鉢中。得濕飯著舊鉢中。應於舊
<lb n="0548a05"/>鉢中食。先洗長鉢。晒曝安置。皆以長鉢為先。安龕
<lb n="0548a06"/>及火熏時。皆於好處。先安長鉢。若道行時。舊鉢遣
<lb n="0548a07"/>人持。長鉢自持。無人為擎者。長鉢安左畔。舊鉢安
<lb n="0548a08"/>右畔。自持而去。此之治罰。乃至盡形或破來。應好
<lb n="0548a09"/>護持。違者得越法罪。</p>
<p id="pX40p0548a0909" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。是持綴鉢比丘若
<lb n="0548a10"/>故打破。波逸提。或二師知識等憫其洗鉢。妨道藏
<lb n="0548a11"/>去。不見<anchor xml:id="begd1e18923"/>已<anchor xml:id="endd1e18923"/>。更乞。無罪。</p>
<p id="pX40p0548a1109" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。小三眾突吉
<lb n="0548a12"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0548a13"/>
<p id="pX40p0548a1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。五綴漏。若減五綴漏。更求新鉢。若
<lb n="0548a14"/>從親里索。若從出家人索。若為他索。他為<anchor xml:id="begd1e18941"/>己<anchor xml:id="endd1e18941"/>索。若
<lb n="0548a15"/>不求而得。若施僧得鉢時當次得。若自有價買畜。
<lb n="0548a16"/>一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0548a17"/>
<p id="pX40p0548a1701" rend="margin-left:1em">○第二十三使非親織衣戒</p>
<lb n="0548a18"/>
<p id="pX40p0548a1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0548a19"/>
<p id="pX40p0548a1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘為眾生故。不同學。</p>
<p id="pX40p0548a1918" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0548a20"/>攝云。惱物生譏。制斯學處。</p>
<lb n="0548a21"/>
<p id="pX40p0548a2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0548a22"/>
<p id="pX40p0548a2201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0548a23"/>
<p id="pX40p0548a2301" rend="margin-left:1em">䟦難陀欲縫僧伽黎。入城至諸居士家。乞得線遂
<lb n="0548a24"/>多。作是念言。我可更於異處索線縫僧伽黎。比丘
<lb n="0548b01"/>云。衣服難得。應辦三衣。我今寧可織作三衣。即持
<lb n="0548b02"/>線往。與織師。彼手自作繀。自看織。諸居士譏嫌。少
<lb n="0548b03"/>欲比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0548b04"/>
<p id="pX40p0548b0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0548b05"/>
<p id="pX40p0548b0501">若比丘自乞縷線。使非親里織師。織作三衣者。尼薩
<lb n="0548b06"/>耆波逸提。</p>
<lb n="0548b07"/>
<p id="pX40p0548b0701" rend="margin-left:1em">釋義　自乞者。在在處處自乞。</p>
<p id="pX40p0548b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">縷線者。有十種。
<lb n="0548b08"/>如上十種衣線也。</p>
<p id="pX40p0548b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">織師非親里。與線者非親里
<lb n="0548b09"/>犯。織師非親里。與線者是親里。或織師是親里。與
<lb n="0548b10"/>線者非親里。或與線者非親里。織師是親里。皆犯。</p>
<lb n="0548b11"/>
<p id="pX40p0548b1101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一貪心自乞。二
<lb n="0548b12"/>非親與織。三織衣<anchor xml:id="begd1e19028"/>已<anchor xml:id="endd1e19028"/>成。</p>
<lb n="0548b13"/>
<p id="pX40p0548b1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。自乞縷線。使織師織作衣。捨墮。</p>
<lb n="0548b14"/>
<p id="pX40p0548b1401" rend="margin-left:1em">若看織。若自手作繀。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0548b1413" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。
<lb n="0548b15"/>得罪同前。</p>
<p id="pX40p0548b1505" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。自行乞縷。越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0548b1517" type="inline" rend="margin-left:1em">得
<lb n="0548b16"/>者。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0548b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">織成者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0548b1611" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若酬價織
<lb n="0548b17"/>者。無犯。</p>
<p id="pX40p0548b1704" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若自織。令五眾織。皆突吉羅。</p>
<lb n="0548b18"/>
<p id="pX40p0548b1801" rend="margin-left:1em">若為無衣故。從非親里乞縷。欲作衣。亦突吉羅。</p>
<lb n="0548b19"/>
<p id="pX40p0548b1901" rend="margin-left:1em">若少衣正應乞衣。不應乞縷作衣。若須縷縫作
<lb n="0548b20"/>帶。無犯。</p>
<p id="pX40p0548b2004" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0548b21"/>
<p id="pX40p0548b2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。織師是親里。與線者是親里。若自
<lb n="0548b22"/>織作鉢囊針氈。若作禪帶
(十誦云。佛聽腰病比丘畜禪帶。如為舍利弗故。
<lb n="0548b23"/>聽畜三種帶。繩織帶。辮帶。毳繩帶。五分云。廣作不聽過人八指。狹作不應減五指。應一種色作。不應雜色
<lb n="0548b24"/>作。母論云。除錦上色白皮革。餘一切得用作帶。坐時當用。自束作帶法。廣一磔手。長短隨身量。亦名倚帶)
。
<lb n="0548c01"/>若作腰帶。若作帽。若作襪。若作鑷熟巾褁革屣巾。
<lb n="0548c02"/>無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0548c03"/>
<p id="pX40p0548c0301" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多論云。為除惡法故。為止誹謗故。為
<lb n="0548c04"/>成聖種故。而結此戒。</p>
<lb n="0548c05"/>
<p id="pX40p0548c0501" rend="margin-left:1em">○第二十四求織好衣戒</p>
<lb n="0548c06"/>
<p id="pX40p0548c0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0548c07"/>
<p id="pX40p0548c0701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即是惡求多求。</p>
<lb n="0548c08"/>
<p id="pX40p0548c0801" rend="margin-left:1em">律攝云。招世譏嫌。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0548c09"/>
<p id="pX40p0548c0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0548c10"/>
<p id="pX40p0548c1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有一居士。是䟦難陀知識。出好線
<lb n="0548c11"/>令織師織。作如是衣與。</p>
<lb n="0548c12"/>
<p id="pX40p0548c1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0548c13"/>
<p id="pX40p0548c1301" rend="margin-left:1em">織師語䟦難陀。䟦難陀言。若與我織者。廣大極好。
<lb n="0548c14"/>堅緻。中我受持。織師言線少。䟦難陀至居士家。更
<lb n="0548c15"/>乞線。居士婦出線箱。恣意擇取好者。持與織師。織
<lb n="0548c16"/>師言價少。報言。但與我織。我當更與價。居士從他
<lb n="0548c17"/>處還。見非我先所勅織衣。問知其故。便生譏嫌。少
<lb n="0548c18"/>欲比丘聞白佛。訶責結戒
(戒文如後。唯無自恣請之句)
。有居士
<lb n="0548c19"/>自恣請。與比丘衣。疑不敢答。居士欲與比丘貴價
<lb n="0548c20"/>衣。比丘少欲知足。欲得不如者。疑不敢索。佛言。先
<lb n="0548c21"/>受自恣請者不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0548c22"/>
<p id="pX40p0548c2201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0548c23"/>
<p id="pX40p0548c2301">若比丘居士居士婦使織師。為比丘織作衣。彼比丘
<lb n="0548c24"/>先不受自恣請。便往織師所。語言。此衣為我作。與我
<lb n="0549a01"/>極好織。令廣大堅緻。我當少多與汝價。是比丘與價。
<lb n="0549a02"/>乃至一食直。若得衣。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0549a03"/>
<p id="pX40p0549a0301" rend="margin-left:1em">釋義　居士居士婦使織作衣下
(明施主背後發心)
。彼比
<lb n="0549a04"/>丘先不受自恣請下
(明愛好多欲)
。此衣為我作。與我極
<lb n="0549a05"/>好織。令廣大堅緻
(極好織者。謂更要精細。光澤廣大。織時極打。令其堅緻牢密也。
<lb n="0549a06"/>極好織是總標。廣大堅緻是別釋)
。我當少多與汝價
(少多者。一錢乃至十百。價
<lb n="0549a07"/>者謂金銀錢寶等)
。乃至一食直
(是極少之義。乃至最少。與其一餐之工價也)
。</p>
<lb n="0549a08"/>
<p id="pX40p0549a0801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一多欲貪好。二
<lb n="0549a09"/>非親居士。三勸織許直。四得衣入手。</p>
<lb n="0549a10"/>
<p id="pX40p0549a1001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。先不受自恣請。便往求衣。若得
<lb n="0549a11"/>者。捨墮。</p>
<p id="pX40p0549a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">不得者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0549a1110" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同
<lb n="0549a12"/>前。</p>
<p id="pX40p0549a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若但往勸不許價得衣者。越毗尼罪。</p>
<lb n="0549a13"/>
<p id="pX40p0549a1301" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0549a14"/>
<p id="pX40p0549a1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先受自恣請往求。知足減少求。若
<lb n="0549a15"/>從親里索。從出家人索。或為他。或他為<anchor xml:id="begd1e19247"/>己<anchor xml:id="endd1e19247"/>。或不索
<lb n="0549a16"/>而得。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0549a17"/>
<p id="pX40p0549a1701" rend="margin-left:1em">○第二十五瞋奪衣戒</p>
<lb n="0549a18"/>
<p id="pX40p0549a1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0549a19"/>
<p id="pX40p0549a1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘同制。三賢以捨心為首。
<lb n="0549a20"/>十地以檀度為先。</p>
<p id="pX40p0549a2008" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因取衣事。不忍廢闕。
<lb n="0549a21"/>譏嫌煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0549a22"/>
<p id="pX40p0549a2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0549a23"/>
<p id="pX40p0549a2301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0549a24"/>
<p id="pX40p0549a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0549b01"/>
<p id="pX40p0549b0101" rend="margin-left:1em">難陀弟子善能勸化
(難陀是跋難陀之兄。有一共住弟子。名曰達摩。常懷慚恥。
<lb n="0549b02"/>追悔為心。於諸學處。愛樂尊重。善能勸化)
。䟦難陀欲共人間遊行。即先
<lb n="0549b03"/>與彼衣。餘比丘語言。䟦難陀痴人。不知誦戒。不知
<lb n="0549b04"/>說戒。不知布薩羯磨。後餘時䟦難陀欲共人間行。
<lb n="0549b05"/>即不隨行。乃索先所與衣。不復相還。䟦難陀瞋恚。
<lb n="0549b06"/>強奪取衣。比丘高聲言。莫爾。比房比丘聞來集。問
<lb n="0549b07"/>知其故白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0549b08"/>
<p id="pX40p0549b0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0549b09"/>
<p id="pX40p0549b0901">若比丘先與比丘衣。後瞋恚。若自奪。若教人奪取。還
<lb n="0549b10"/>我衣來。不與汝。若比丘還衣。彼取衣。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0549b11"/>
<p id="pX40p0549b1101" rend="margin-left:1em">釋義　瞋恚者
(僧祇云。瞋恚不喜。九惱事也)
。若自奪。若教人奪
<lb n="0549b12"/>取。還我衣來。不與汝
(奪者強取也。或手奪。或口奪。或手口俱奪。謂本有希望。而
<lb n="0549b13"/>與衣。情既不遂。而返奪之也)
。若比丘還衣。彼取衣
(衣入手成犯)
。</p>
<lb n="0549b14"/>
<p id="pX40p0549b1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一情非折伏。二
<lb n="0549b15"/>瞋恚奪取。三衣離彼身藏舉<anchor xml:id="begd1e19353"/>已<anchor xml:id="endd1e19353"/>。</p>
<lb n="0549b16"/>
<p id="pX40p0549b1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若自奪。若教人奪。取藏舉者。捨
<lb n="0549b17"/>墮。</p>
<p id="pX40p0549b1702" type="inline" rend="margin-left:1em">若奪而不藏舉者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0549b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">若著樹上。墻下。
<lb n="0549b18"/>籬上。橛上。龍牙杙上。衣架上。繩牀上。木牀上。若小
<lb n="0549b19"/>褥大褥上。若机上。若地上。敷取離處。捨墮。</p>
<p id="pX40p0549b1917" type="inline" rend="margin-left:1em">不離
<lb n="0549b20"/>處者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0549b2006" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0549b2015" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。
<lb n="0549b21"/>合與別奪。別與合奪。合與合奪。別與別奪。別奪者。
<lb n="0549b22"/>得眾多波夜提。</p>
<p id="pX40p0549b2207" type="inline" rend="margin-left:1em">合奪者。得一波夜提。</p>
<p id="pX40p0549b2215" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘
<lb n="0549b23"/>與比丘衣時。作是言。汝住我邊者與。若不住者奪。
<lb n="0549b24"/>若汝適我意者與。不適意者還奪。為受經者與。不
<lb n="0549c01"/>受經者還奪。一切無犯。</p>
<p id="pX40p0549c0110" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘賣衣未取直。若
<lb n="0549c02"/>錢直未畢。還取衣者。無罪。</p>
<p id="pX40p0549c0211" type="inline" rend="margin-left:1em">若奪俗人衣者。越毗
<lb n="0549c03"/>尼心悔。</p>
<p id="pX40p0549c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。奪四眾衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0549c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒
<lb n="0549c04"/>體。比丘先根本與他衣。後為惱故。暫還奪取。捨墮。
<lb n="0549c05"/>衣捨還他。波逸提懺。</p>
<p id="pX40p0549c0509" type="inline" rend="margin-left:1em">若先根本與他衣。後根本
<lb n="0549c06"/>奪。應計錢。成罪
(根本與者。謂實意與彼衣。非有希望而與也。根本奪者。表非折伏暫
<lb n="0549c07"/>奪也。計錢成罪者。謂直滿五錢。成盜罪也)
。若先暫與他衣。後便奪取。無
<lb n="0549c08"/>罪。</p>
<p id="pX40p0549c0802" type="inline" rend="margin-left:1em">若和尚為折伏弟子。令離惡法故。暫奪衣。無
<lb n="0549c09"/>罪。</p>
<p id="pX40p0549c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。餘三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0549c10"/>
<p id="pX40p0549c1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不瞋恚言。我悔不與汝衣。還我衣
<lb n="0549c11"/>來。若彼人亦知其人心悔。即還衣。若餘人語言。此
<lb n="0549c12"/>比丘欲悔還他衣。若借他衣著。無道理還奪取。若
<lb n="0549c13"/>恐失衣。若恐壞。若彼破戒破見破威儀。若被舉。若
<lb n="0549c14"/>滅擯。若應滅擯。若命難梵行難。如是一切奪取。不
<lb n="0549c15"/>藏舉。不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0549c16"/>
<p id="pX40p0549c1601" rend="margin-left:1em">○第二十六過七日藥戒</p>
<lb n="0549c17"/>
<p id="pX40p0549c1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0549c18"/>
<p id="pX40p0549c1801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘比丘同學。此是制罪。</p>
<lb n="0549c19"/>
<p id="pX40p0549c1901" rend="margin-left:1em">律攝云。因病藥事。貪煩惱故。制斯學處。</p>
<lb n="0549c20"/>
<p id="pX40p0549c2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0549c21"/>
<p id="pX40p0549c2101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。諸比丘秋月風病動。形體枯燥。又
<lb n="0549c22"/>生惡瘡。世尊聽諸比丘時與非時服五種藥。當食
<lb n="0549c23"/>當藥。不令粗現。</p>
<lb n="0549c24"/>
<p id="pX40p0549c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0550a01"/>
<p id="pX40p0550a0101" rend="margin-left:1em">畢陵伽婆蹉
(此云餘習。大論云。是長老常患眼痛。乞食常度恒水。到恒水邊。彈指言。小
<lb n="0550a02"/>
<g ref="CB15286"/>駐流。水即兩斷。得過乞食。是恒水神往白佛。佛弟子常罵我。言小<g ref="CB15286"/>駐流。佛言。畢陵伽婆蹉懺謝恒神。
<lb n="0550a03"/>彼即合掌。語恒神言。小<g ref="CB15286"/>懺謝。是時大眾笑之。云何懺謝而復罵耶。佛語恒神。汝見彼合掌懺謝不。懺謝
<lb n="0550a04"/>無慢。而有此言。當知非惡。此人五百世來。常生婆羅門家。常自憍貴。輕賤餘人。本來所習口言而<anchor xml:id="begd1e19504"/>已<anchor xml:id="endd1e19504"/>。非心
<lb n="0550a05"/>憍也。具德經云能苦中善行悲行。畢陵伽婆蹉是)
。在羅閱城。多有所識。亦
<lb n="0550a06"/>多徒眾。大得酥油生酥蜜石蜜。諸弟子積聚藏舉。
<lb n="0550a07"/>處處流漫。房舍臭穢。諸長者譏嫌。比丘白佛。訶責
<lb n="0550a08"/>結戒。</p>
<lb n="0550a09"/>
<p id="pX40p0550a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0550a10"/>
<p id="pX40p0550a1001">若比丘有病。殘藥酥油生酥蜜石蜜。齊七日得服。若
<lb n="0550a11"/>過七日服者。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0550a12"/>
<p id="pX40p0550a1201" rend="margin-left:1em">釋義　病者
(僧祇云。病有二種。一主病。謂饑渴二種。二客病。有四百四病。風大不調有
<lb n="0550a13"/>一百一病。火大不調有一百一病。水大不調有一百一病。雜症有一百一病。若風病當油脂治。熱病當用
<lb n="0550a14"/>酥治。水病當用蜜治。雜病當盡和諸藥治)
。殘藥酥油生酥蜜石蜜。齊七
<lb n="0550a15"/>口得服
(薩婆多云。此戒體。若病比丘須七日藥。自無淨人求倩難得。應從淨人手受。從比丘
<lb n="0550a16"/>口。受<anchor xml:id="begd1e19548"/>已<anchor xml:id="endd1e19548"/>隨著一處。七日內自取而食。若病重口不受。亦得服。設看病比丘手受口受。亦成受法。如是受<anchor xml:id="begd1e19554"/>已<anchor xml:id="endd1e19554"/>。
<lb n="0550a17"/>聽共殘宿隨意而食。故云殘藥也。酥者。是牛羊等。酥油者。是苣蕂蔓菁及木蜜等。并五種脂。如法澄漉而
<lb n="0550a18"/>服。蜜謂蜂蜜。石蜜謂蔗糖中攝。齊七日者。謂聖制數極齊七日。過此成犯)
。</p>
<lb n="0550a19"/>
<p id="pX40p0550a1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有貪味心。二
<lb n="0550a20"/>是七日藥。三過限不捨。</p>
<lb n="0550a21"/>
<p id="pX40p0550a2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。一日得藥畜。乃至七日得藥畜。
<lb n="0550a22"/>八日明相出。七日所得藥。盡捨墮
(如長衣戒中不異。唯七日之別
<lb n="0550a23"/>爾)
。若犯捨墮。藥不捨。更貿餘藥。一捨墮一突吉羅。</p>
<lb n="0550a24"/>
<p id="pX40p0550a2401" rend="margin-left:1em">捨<anchor xml:id="begd1e19589"/>已<anchor xml:id="endd1e19589"/>懺罪竟。僧當還彼比丘藥。彼比丘所有過
<lb n="0550b01"/>七日。酥油塗戶響蜜石蜜。與守園人。若至七日。所
<lb n="0550b02"/>捨與比丘食之。若減七日。應還此比丘。作白二羯
<lb n="0550b03"/>磨。此比丘取<anchor xml:id="begd1e19604"/>已<anchor xml:id="endd1e19604"/>。當用塗脚若然燈。</p>
<p id="pX40p0550b0314" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。
<lb n="0550b04"/>得罪同前
(此五長戒中一事)
。根本律云。應在午前當淨洗
<lb n="0550b05"/>手。受取其藥。一同梵行邊。作如是說。</p>
<p id="pX40p0550b0515" type="inline" rend="margin-left:1em">具壽存念。
<lb n="0550b06"/>我苾芻某甲有此病緣。清淨醫藥我今守持。於七
<lb n="0550b07"/>日內自服。及同梵行者。如是三說。若服一日。即告
<lb n="0550b08"/>同梵行者云。此病藥<anchor xml:id="begd1e19630"/>已<anchor xml:id="endd1e19630"/>服一日。餘有六日在。我當
<lb n="0550b09"/>服之。乃至七日皆應告知。過七日<anchor xml:id="begd1e19639"/>已<anchor xml:id="endd1e19639"/>。尚有餘藥。應
<lb n="0550b10"/>捨與淨人。或與求寂。</p>
<p id="pX40p0550b1009" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。為好容儀。或著滋
<lb n="0550b11"/>味。或求肥盛。或詐偽心服食諸藥。皆惡作罪。</p>
<p id="pX40p0550b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">五
<lb n="0550b12"/>分云。應捨與僧。僧捨與白衣沙彌。若用然燈塗足
<lb n="0550b13"/>捨藥。比丘不得用。一切皆不得噉。</p>
<p id="pX40p0550b1314" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。
<lb n="0550b14"/>三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0550b15"/>
<p id="pX40p0550b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者
(本律如前捨懺中明)
。十誦律云。若重病不犯。
<lb n="0550b16"/>食四含消藥時。應作是念。我以治病故。含不為美
<lb n="0550b17"/>味
(四含消藥。酥油蜜石蜜)
。善見云。若酥未滿七日。布施沙彌。
<lb n="0550b18"/>至第八日。若有急須用。得就沙彌乞食。無罪。不犯
<lb n="0550b19"/>者最初未制戒等。</p>
<lb n="0550b20"/>
<p id="pX40p0550b2001" rend="margin-left:1em">○第二十七雨浴衣求用非時戒</p>
<lb n="0550b21"/>
<p id="pX40p0550b2101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0550b22"/>
<p id="pX40p0550b2201" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0550b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。貪求
<lb n="0550b23"/>利養。多乞雨衣。違出離行故。制斯學處。</p>
<lb n="0550b24"/>
<p id="pX40p0550b2401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0550c01"/>
<p id="pX40p0550c0101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。毗舍佉母請佛及僧。明日食時至。
<lb n="0550c02"/>遣婢至僧伽藍中。白時到。時天大雨。諸比丘盡雨
<lb n="0550c03"/>中浴。婢至遙見比丘盡裸形浴。謂是裸形外道。還
<lb n="0550c04"/>白主母。母復遣。往白佛及比丘。至受供訖。母請八
<lb n="0550c05"/>願。願與客比丘食。遠行比丘食。病比丘食。病比丘
<lb n="0550c06"/>藥。瞻病人食。供給比丘粥。供給比丘雨浴衣。與比
<lb n="0550c07"/>丘尼浴衣。佛皆聽許。</p>
<lb n="0550c08"/>
<p id="pX40p0550c0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0550c09"/>
<p id="pX40p0550c0901" rend="margin-left:1em">六羣比丘聞佛聽畜雨浴衣。即一切時春夏冬常
<lb n="0550c10"/>求雨浴衣。不捨雨衣。便持餘用。現有雨衣。猶裸形
<lb n="0550c11"/>浴。諸比丘白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0550c12"/>
<p id="pX40p0550c1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0550c13"/>
<p id="pX40p0550c1301">若比丘春殘一月在。當求雨浴衣。半月應用浴。若比
<lb n="0550c14"/>丘過一月前求雨浴衣。過半月前用浴。尼薩耆波逸
<lb n="0550c15"/>提。</p>
<lb n="0550c16"/>
<p id="pX40p0550c1601" rend="margin-left:1em">釋義　春殘一月者
(謂西域國風。以四月為一際。以十二月十六日至四月十
<lb n="0550c17"/>五日為春四月。四月十六日至八月十五日為夏四月。八月十六日至十二月十五日為冬四月。而無秋
<lb n="0550c18"/>分。今云春殘一月在。謂春際<anchor xml:id="begd1e19760"/>已<anchor xml:id="endd1e19760"/>過三月。餘有一月在。故云殘也。一月者。即三月後十五日。四月前十五日。
<lb n="0550c19"/>是名春殘一月也)
。常求雨浴衣
(當求者。世尊聽許乞索勸化。求時不應從小家處處
<lb n="0550c20"/>來一尺二尺。應從殷有大家中求。若一人邊得。眾多人邊得。是名求　雨浴衣者。薩婆多云。畜雨浴衣。凡
<lb n="0550c21"/>有二事。天雨時以障四邊。於中澡浴。若天熱時。亦以自障。於中浴。二以夏月多雨。常褁三衣。擔持行來)
。
<lb n="0550c22"/>半月應用浴
(謂三月十六日以去。應求應作。四月一日以去。當用澡浴。擔持行來)
。若
<lb n="0550c23"/>比丘過一月前求雨浴衣。過半月前用浴
(過一月前求者。
<lb n="0550c24"/>即三月十六日以前求索。過半月前用浴者。謂四月一日以前浴。是名前求前用也)
。</p>
<lb n="0551a01"/>
<p id="pX40p0551a0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一心貪過求。二
<lb n="0551a02"/>慢教過用。</p>
<lb n="0551a03"/>
<p id="pX40p0551a0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。三月十六前求。四月一日前用。
<lb n="0551a04"/>捨墮。</p>
<p id="pX40p0551a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0551a0412" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。此衣不
<lb n="0551a05"/>得受當三衣。不得淨施。不得著入河中池中浴。不
<lb n="0551a06"/>得小小雨時著浴。當大雨時被浴。若雨卒止。垢液
<lb n="0551a07"/>者著入餘水中浴。無罪。</p>
<p id="pX40p0551a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">餘時亦不得裸身浴。當
<lb n="0551a08"/>著舍勒
(即短裙也)
或餘故衣。不得著雨衣種種作事。若
<lb n="0551a09"/>食欲以油塗身。若病時。若多人行處。得繫兩頭作
<lb n="0551a10"/>障。至八月十五日當捨。一比丘僧中唱。</p>
<p id="pX40p0551a1016" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧
<lb n="0551a11"/>聽。今日僧捨雨浴衣。如是三說。若至十六日捨者。
<lb n="0551a12"/>越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0551a1205" type="inline" rend="margin-left:1em">捨<anchor xml:id="begd1e19833"/>己<anchor xml:id="endd1e19833"/>得用作三衣。亦得說淨。亦得入
<lb n="0551a13"/>餘水中浴。種種著作。無罪。</p>
<p id="pX40p0551a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。比丘尼得
<lb n="0551a14"/>畜浴衣。不得畜雨浴衣。以尼弱劣擔持為難。是故
<lb n="0551a15"/>不聽。若閏三月不應前三月求作雨衣。應後三月
<lb n="0551a16"/>十六日求作雨衣。比丘不畜雨浴衣。無罪。</p>
<p id="pX40p0551a1617" type="inline" rend="margin-left:1em">善見
<lb n="0551a17"/>云。雨時四月合春末十五日。一百三十五日用。若
<lb n="0551a18"/>有雨浴衣不用。裸形洗浴。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0551a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼等四
<lb n="0551a19"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0551a20"/>
<p id="pX40p0551a2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。三月十六日。求四月一日用。若捨
<lb n="0551a21"/>雨衣<anchor xml:id="begd1e19865"/>已<anchor xml:id="endd1e19865"/>。乃更作餘用。若著浴衣浴。若無浴衣。若作
<lb n="0551a22"/>浴衣。若浣染。若舉處染
(該是深字。誤寫染字)
。無犯。不犯者最
<lb n="0551a23"/>初未制戒等。</p>
<lb n="0551a24"/>
<p id="pX40p0551a2401" rend="margin-left:1em">○第二十八過時受畜急施衣戒</p>
<lb n="0551b01"/>
<p id="pX40p0551b0101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0551b02"/>
<p id="pX40p0551b0201" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結同罪。大乘為眾生故。不同制。亦須
<lb n="0551b03"/>如法淨施。</p>
<p id="pX40p0551b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。於安居中。共分衣利。因生違
<lb n="0551b04"/>惱。為求衣事。過限廢闕。譏嫌煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0551b05"/>
<p id="pX40p0551b0501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0551b06"/>
<p id="pX40p0551b0601" rend="margin-left:1em">佛在毗蘭若。受婆羅門請。夏安居竟
(五分云。毗蘭若邑有婆羅
<lb n="0551b07"/>門。名毗蘭若。波斯匿王以此邑封之　十誦云。字阿耆達。是婆羅門王　薩婆多云。阿耆達者。以供養火
<lb n="0551b08"/>故)
。佛告阿難。汝往語婆羅門。我受汝夏安居訖。今
<lb n="0551b09"/>欲人間遊行。阿難往告。時婆羅門自責。九十日中
<lb n="0551b10"/>竟不供養佛僧
(佛九十日唯食馬麥。佛言。過去世時。有比婆葉如來。在槃頭摩跋㨔
<lb n="0551b11"/>中。與大比丘眾俱。有槃頭王。與諸臣民。請佛供養。及比丘僧。爾時城中有婆羅門。名山王。教五百童子。王
<lb n="0551b12"/>設會先請。佛默然許之。王還具饌<anchor xml:id="begd1e19927"/>已<anchor xml:id="endd1e19927"/>畢。即執香爐。啟曰。惟願屈尊。來受我供。佛勅大眾。往詣王宮。食畢各
<lb n="0551b13"/>還。時為病比丘。請食而歸。過婆羅門所。時婆羅門見食香美。便起妬意。此髠頭沙門正應食馬麥。不應食
<lb n="0551b14"/>甘饌。亦教童子言。此等師主皆食馬麥。時婆羅門者則我身是。五百童子者五百阿羅漢是。我時言他食
<lb n="0551b15"/>馬麥。故受諸苦報。經歷地獄。無數千歲。今雖得佛。由此殘緣。我及眾等。於毗蘭若邑。食馬麥九十日。以償
<lb n="0551b16"/>殘報也)
。往世尊所。禮佛足<anchor xml:id="begd1e19949"/>已<anchor xml:id="endd1e19949"/>。却坐一面
(善見云。却者。猶如日轉。一
<lb n="0551b17"/>面者。在一邊。智慧之人。到宿德所。坐避六法。何謂六法。一者極遠。若欲共語。言聲不及故。二者太近。觸忤
<lb n="0551b18"/>宿德故。三者上風。身氣臭故。四者高處。不恭敬故。五者當眼前。瞻視難故。六者在後。宿德共語。迴轉難故。
<lb n="0551b19"/>言却坐一面。離此六法也)
。世尊為說妙法。令心歡喜。婆羅門設
<lb n="0551b20"/>供。并施衣。佛聽比丘受夏衣。</p>
<lb n="0551b21"/>
<p id="pX40p0551b2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0551b22"/>
<p id="pX40p0551b2201" rend="margin-left:1em">六羣即一切時常乞衣。安居未竟。亦乞衣。亦受衣。
<lb n="0551b23"/>䟦難陀在一處安居竟。聞異處安居比丘大得利
<lb n="0551b24"/>養。即往彼處。處分衣分。大得衣。持來入祇洹精舍。
<lb n="0551c01"/>諸比丘聞。嫌責白佛。佛以無數方便訶責。時舍衛
<lb n="0551c02"/>國波斯匿王境內人民反叛
(波斯匿王。晉言和悅。西域記云。正名鉢邏
<lb n="0551c03"/>斯那。唐言勝軍。淨法師譯為勝光。仁王經云。是波斯匿王<anchor xml:id="begd1e20001"/>已<anchor xml:id="endd1e20001"/>於過去十千劫龍光佛法中。王為四地菩薩)
。
<lb n="0551c04"/>梨師達多富那羅二大臣
(梨師達多。此云仙授。又云仙施又云仙與。謂從
<lb n="0551c05"/>仙人邊。求得子故。富那羅或云富蘭那。此云故舊。又翻宿舊。是仙授之兄。此兄弟二人是波斯匿王大臣。
<lb n="0551c06"/>於拘薩羅國。錢財巨富。無與等者。而能於佛及四部眾。等共受用。不計我所。雜阿含經彼自說言。波斯匿
<lb n="0551c07"/>王欲入園觀。令我乘於大象。載第一宮女。一在我前。一在我後。我坐其中。象下坂時。前者抱我頸。後者攀
<lb n="0551c08"/>我背。象上坂時。後者抱我頸。前者攀我矜。彼諸婇女為娛樂王故。衣繒綵衣。著眾妙香瓔珞莊嚴。我與同
<lb n="0551c09"/>遊。常護三事。一者御象恐失正道。二者自護心恐生染著。三者自護持恐其顛墜。我於爾時。於王婇女。無
<lb n="0551c10"/>一剎那不正思惟。佛讚長者。善哉善哉。能善護心。然富蘭那耑修梵行。離欲清淨。不著香華。遠離凡鄙。持
<lb n="0551c11"/>戒為勝。梨師達不耑修梵行。然其知足達四聖諦。智慧為勝。後時二俱命終。佛記二人。一持戒勝。一智慧
<lb n="0551c12"/>勝。二俱同生一趣。同一受生。同於後世。得斯陀含果。生兜率天。一來世間。盡苦邊際)
。王勅使
<lb n="0551c13"/>征。二大臣作是念。我等往征。未知得還否。欲為僧
<lb n="0551c14"/>設食并施衣。諸比丘以安居未竟。不敢受衣白佛。
<lb n="0551c15"/>佛言。聽諸比丘受急施衣。結戒。</p>
<lb n="0551c16"/>
<p id="pX40p0551c1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0551c17"/>
<p id="pX40p0551c1701">若比丘十日未竟夏三月。諸比丘得急施衣。比丘知
<lb n="0551c18"/>是急施衣當受。受<anchor xml:id="begd1e20055"/>已<anchor xml:id="endd1e20055"/>乃至衣時應畜。若過畜者。尼薩
<lb n="0551c19"/>耆波逸提。</p>
<lb n="0551c20"/>
<p id="pX40p0551c2001" rend="margin-left:1em">釋義　十日未竟夏三月者
(謂自恣猶有十日在。即七月初六日未至
<lb n="0551c21"/>七月十五日。故云十日未竟夏三月也)
。急施衣者受便得。不受便失
<lb n="0551c22"/>
(薩婆多云。若王施。若王夫人施。若王子施。大官鬪將施。以諸貴人善心難得。又難可數見。若女欲嫁時。以
<lb n="0551c23"/>至壻家。不得自在故。今得自在。以物施僧。若病人施以善心故。以物施僧。令存亡有益。因急事施。故名急
<lb n="0551c24"/>施衣也)
。衣時者自恣竟。不受迦絺那衣一月。受迦絺
<lb n="0552a01"/>那衣五月。</p>
<p id="pX40p0552a0105" type="inline" rend="margin-left:1em">自恣十日在。若比丘得急施衣。比丘
<lb n="0552a02"/>知是急施衣應受。受<anchor xml:id="begd1e20093"/>已<anchor xml:id="endd1e20093"/>即十日應畜。到自恣竟。不
<lb n="0552a03"/>受迦絺那衣一月。受迦絺那衣五月。</p>
<p id="pX40p0552a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">若自恣九
<lb n="0552a04"/>日在得急施衣。比丘知是急施衣應受。受<anchor xml:id="begd1e20105"/>已<anchor xml:id="endd1e20105"/>即九
<lb n="0552a05"/>日應畜。到自恣竟。不受迦絺那衣一月。受迦絺那
<lb n="0552a06"/>衣五月。更增一日
(如是自恣八日七日六日五日四日三日二日若自恣一日在
<lb n="0552a07"/>後。更增九日准知)
。若過畜
(謂過一月五月成犯)
。</p>
<lb n="0552a08"/>
<p id="pX40p0552a0801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有貪畜心。二
<lb n="0552a09"/>非急施衣。三過前過後畜。</p>
<lb n="0552a10"/>
<p id="pX40p0552a1001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。得急施衣。若過前過後。捨墮
(過前
<lb n="0552a11"/>者謂七月初五日<anchor xml:id="begd1e20138"/>已<anchor xml:id="endd1e20138"/>前而輒受衣。過後者。謂一月五月竟不淨施等而仍畜)
。捨懺不還
<lb n="0552a12"/>等。得罪同前
(五長中一事也)
。薩婆多云。除十日。急施衣。一
<lb n="0552a13"/>切安居衣。必待自恣時分。若安居中分。突吉羅。</p>
<lb n="0552a14"/>
<p id="pX40p0552a1401" rend="margin-left:1em">根本云。若在夏中。或施主欲自手行施。取亦無犯。</p>
<lb n="0552a15"/>
<p id="pX40p0552a1501" rend="margin-left:1em">若差得藏衣。苾芻或施主作是語。我行還自手
<lb n="0552a16"/>當施。雖過時分畜。亦無犯。</p>
<p id="pX40p0552a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾
<lb n="0552a17"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0552a18"/>
<p id="pX40p0552a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。得急施衣。不過前。不過後。不犯。若
<lb n="0552a19"/>奪衣失衣燒衣漂衣過前。不犯。奪失燒漂想。若險
<lb n="0552a20"/>難道路不通。乃至命難梵行難。若彼受寄比丘。或
<lb n="0552a21"/>死。或出行。捨戒。賊劫惡獸害等過後。無犯。不犯者
<lb n="0552a22"/>最初未制戒等。</p>
<lb n="0552a23"/>
<p id="pX40p0552a2301" rend="margin-left:1em">○第二十九後月離衣過六夜戒</p>
<lb n="0552a24"/>
<p id="pX40p0552a2401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0552b01"/>
<p id="pX40p0552b0101" rend="margin-left:1em">此是不共戒。大乘比丘同學。</p>
<p id="pX40p0552b0112" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因不善護
<lb n="0552b02"/>身離衣事故。及慢教煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0552b03"/>
<p id="pX40p0552b0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0552b04"/>
<p id="pX40p0552b0401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。諸比丘夏安居訖。後迦提一月滿
<lb n="0552b05"/>在阿蘭若處住。多有賊難。劫奪衣鉢。又打撲比丘。
<lb n="0552b06"/>比丘皆趨祇桓精舍聚住。佛問知其故。聽留一一
<lb n="0552b07"/>衣置舍內。</p>
<lb n="0552b08"/>
<p id="pX40p0552b0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0552b09"/>
<p id="pX40p0552b0901" rend="margin-left:1em">六羣聞佛聽留衣置舍內。便留衣置舍內。囑親友
<lb n="0552b10"/>比丘<anchor xml:id="begd1e20227"/>已<anchor xml:id="endd1e20227"/>。出行。受囑比丘出衣晒之。諸比丘問知其
<lb n="0552b11"/>故。白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0552b12"/>
<p id="pX40p0552b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0552b13"/>
<p id="pX40p0552b1301">若比丘夏三月竟。後迦提一月滿在阿蘭若。有疑恐
<lb n="0552b14"/>怖處住。比丘在如是處住。三衣中欲留一一衣置舍
<lb n="0552b15"/>內。諸比丘有因緣。離衣宿。乃至六夜若過者。尼薩耆
<lb n="0552b16"/>波逸提。</p>
<lb n="0552b17"/>
<p id="pX40p0552b1701" rend="margin-left:1em">釋義　夏三月竟
(謂前安居者。坐夏三月<anchor xml:id="begd1e20258"/>已<anchor xml:id="endd1e20258"/>竟。至七月十五日。故云夏三月竟)
。
<lb n="0552b18"/>後迦提一月滿在阿蘭若
(按迦提翻功德。又翻昴星。昴星。直此月故。謂七
<lb n="0552b19"/>月十六日至八月十五日。是夏安居最後一月。故云後迦提一月也。言滿在阿蘭若者。謂受後安居者。雖
<lb n="0552b20"/>同前安居者。七月十五日自恣。仍須住滿三月為期。以終後安居之局。故云滿在阿蘭若處也)
。</p>
<p id="pX40p0552b2037" type="inline" rend="margin-left:1em">阿
<lb n="0552b21"/>蘭若去村五百弓。遮摩羅國弓長四肘。用中肘量
<lb n="0552b22"/>
(如離衣戒中釋)
。有疑者。疑有賊盜。恐怖者。中有恐怖賊盜。</p>
<lb n="0552b23"/>
<p id="pX40p0552b2301" rend="margin-left:1em">留一一衣
(僧祇云。一一衣者。僧伽黎。<g ref="CB15106"/>多羅僧。安陀會。不得寄僧伽黎安陀會。得寄
<lb n="0552b24"/>
<g ref="CB15106"/>多羅僧。（文）無僧伽黎。不得入聚落乞食。安陀會以著身故。不得單著僧伽黎)
舍內者。<g ref="CB15087"/>
<lb n="0552c01"/>聚也。有因緣者
(五分云。若塔事和尚阿闍黎事及以他事)
。六夜者
(薩婆多云。
<lb n="0552c02"/>從七月十六日次第六夜聽阿蘭若安居。比丘離衣宿所以聽者。外國此六夜中間是賊發時。是故聽也)
。
<lb n="0552c03"/>彼六夜竟。第七夜明相未出前。若捨衣。若手捉衣。
<lb n="0552c04"/>若至擲石所及處
(言擲石所及處者。非蘭若界限。乃是寄衣聚落之勢分也。過者
<lb n="0552c05"/>犯)
。</p>
<lb n="0552c06"/>
<p id="pX40p0552c0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有慢教心。二
<lb n="0552c07"/>是離三衣。三違制過限。</p>
<lb n="0552c08"/>
<p id="pX40p0552c0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。離衣六夜竟。第七夜明相未出
<lb n="0552c09"/>前不捨衣。不手捉衣。不至擲石所及處住。第七夜
<lb n="0552c10"/>明相出。犯捨墮。</p>
<p id="pX40p0552c1007" type="inline" rend="margin-left:1em">除三衣<anchor xml:id="begd1e20335"/>已<anchor xml:id="endd1e20335"/>。離餘衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0552c1017" type="inline" rend="margin-left:1em">捨
<lb n="0552c11"/>懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0552c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若一宿二宿乃至
<lb n="0552c12"/>五宿事訖不還。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0552c1210" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。至第七夜明相
<lb n="0552c13"/>未出。得惡作罪
(此謂故不作捨衣。乃至擲石所及處。心懷慢教。是故先得惡作。明相
<lb n="0552c14"/>出時。便得捨墮)
。</p>
<p id="pX40p0552c1407" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。寄衣<anchor xml:id="begd1e20360"/>已<anchor xml:id="endd1e20360"/>六夜一往看。見衣<anchor xml:id="begd1e20366"/>已<anchor xml:id="endd1e20366"/>還
<lb n="0552c15"/>阿蘭若處
(如是相續六夜往看不犯)
。餘四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0552c16"/>
<p id="pX40p0552c1601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。<anchor xml:id="begd1e20381"/>已<anchor xml:id="endd1e20381"/>經六夜。第七夜明相未出到衣
<lb n="0552c17"/>所。若捨衣。若手捉衣。若至擲石所及處。不犯。若奪
<lb n="0552c18"/>失燒漂。不捨衣。不手捉衣。不至擲石所及處。不犯。
<lb n="0552c19"/>若船濟不通。道路險難。一切難緣等不捨衣。不手
<lb n="0552c20"/>捉衣。不至擲石所及處。一切不犯。不犯者最初未
<lb n="0552c21"/>制戒等。</p>
<lb n="0552c22"/>
<p id="pX40p0552c2201" rend="margin-left:1em">○第三十迴僧物入<anchor xml:id="begd1e20402"/>己<anchor xml:id="endd1e20402"/>戒</p>
<lb n="0552c23"/>
<p id="pX40p0552c2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0552c24"/>
<p id="pX40p0552c2401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即取十方僧物入
<lb n="0553a01"/>
<anchor xml:id="begd1e20420"/>己<anchor xml:id="endd1e20420"/>。</p>
<p id="pX40p0553a0102" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由貪煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0553a02"/>
<p id="pX40p0553a0201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0553a03"/>
<p id="pX40p0553a0301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0553a04"/>
<p id="pX40p0553a0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0553a05"/>
<p id="pX40p0553a0501" rend="margin-left:1em">有一居士。欲飯佛及僧。布施好衣。䟦難陀聞即往
<lb n="0553a06"/>語言。居士眾僧有大善利威力福德。施僧者多。汝
<lb n="0553a07"/>今食施眾僧衣可施我。居士聽之。次日請僧至舍。
<lb n="0553a08"/>居士見長老比丘威儀具足。發大聲悔。比丘問知
<lb n="0553a09"/>其故。白佛。呵責結戒。斷僧物入<anchor xml:id="begd1e20456"/>己<anchor xml:id="endd1e20456"/>捨墮。諸比丘不
<lb n="0553a10"/>知是僧物。非僧物。為許僧。不許僧。後乃知是僧物。
<lb n="0553a11"/>
<anchor xml:id="begd1e20465"/>已<anchor xml:id="endd1e20465"/>許僧。或有作捨墮懺悔者。或慚愧者。佛言不知
<lb n="0553a12"/>無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0553a13"/>
<p id="pX40p0553a1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0553a14"/>
<p id="pX40p0553a1401">若比丘知是僧物。自求入<anchor xml:id="begd1e20482"/>己<anchor xml:id="endd1e20482"/>者。尼薩耆波逸提。</p>
<lb n="0553a15"/>
<p id="pX40p0553a1501" rend="margin-left:1em">釋義　僧物者。為僧故作。未許僧。<anchor xml:id="begd1e20493"/>已<anchor xml:id="endd1e20493"/>許僧。<anchor xml:id="begd1e20499"/>已<anchor xml:id="endd1e20499"/>捨與
<lb n="0553a16"/>僧
(僧祇云。僧有八種。比丘僧。比丘尼僧。客僧。去僧。舊住僧。安居僧。和合僧。不和合僧)
。物者。
<lb n="0553a17"/>衣鉢坐具針筒。下至飲水器
(僧祗云。有八種物。時分。夜分。七日。終身。隨
<lb n="0553a18"/>物。重物。不淨物。淨不淨物)
。自求入<anchor xml:id="begd1e20520"/>己<anchor xml:id="endd1e20520"/>者
(自往來索。以僧物攝歸入<anchor xml:id="begd1e20528"/>己<anchor xml:id="endd1e20528"/>)
。</p>
<lb n="0553a19"/>
<p id="pX40p0553a1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心貪取。二是
<lb n="0553a20"/>僧物。三作僧物想。四物<anchor xml:id="begd1e20540"/>已<anchor xml:id="endd1e20540"/>入手。</p>
<lb n="0553a21"/>
<p id="pX40p0553a2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知是僧物。自求入<anchor xml:id="begd1e20550"/>己<anchor xml:id="endd1e20550"/>。捨墮。</p>
<p id="pX40p0553a2117" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0553a22"/>物許僧轉與塔。</p>
<p id="pX40p0553a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">若許塔轉與僧。</p>
<p id="pX40p0553a2213" type="inline" rend="margin-left:1em">許四方僧轉
<lb n="0553a23"/>與現前僧。</p>
<p id="pX40p0553a2305" type="inline" rend="margin-left:1em">許現前僧轉與四方僧。</p>
<p id="pX40p0553a2314" type="inline" rend="margin-left:1em">許比丘僧
<lb n="0553a24"/>轉與比丘尼僧。</p>
<p id="pX40p0553a2407" type="inline" rend="margin-left:1em">許比丘尼僧轉與比丘僧。</p>
<p id="pX40p0553a2417" type="inline" rend="margin-left:1em">許
<lb n="0553b01"/>異處與異處。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0553b0110" type="inline" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e20582"/>已<anchor xml:id="endd1e20582"/>許作許想。捨墮。</p>
<p id="pX40p0553b0117" type="inline" rend="margin-left:1em">
<anchor xml:id="begd1e20589"/>已<anchor xml:id="endd1e20589"/>
<lb n="0553b02"/>許疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0553b0206" type="inline" rend="margin-left:1em">未許作許想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0553b0214" type="inline" rend="margin-left:1em">未許疑。突
<lb n="0553b03"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0553b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">捨懺不還等。得罪同前。</p>
<p id="pX40p0553b0312" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若有人
<lb n="0553b04"/>欲布施。問比丘言。應施何處。答言。隨汝心所敬處。
<lb n="0553b05"/>復問何處果報多。答言。施僧果報多。復問何等清
<lb n="0553b06"/>淨持戒有功德僧。答言。僧無犯戒。不清淨者。若持
<lb n="0553b07"/>物來施比丘。應語言。施僧得大果報。若言我<anchor xml:id="begd1e20615"/>已<anchor xml:id="endd1e20615"/>曾
<lb n="0553b08"/>施僧。今正欲施尊者。受之。無罪。</p>
<p id="pX40p0553b0813" type="inline" rend="margin-left:1em">若知物向僧。迴
<lb n="0553b09"/>令向<anchor xml:id="begd1e20628"/>己<anchor xml:id="endd1e20628"/>。捨墮。是物僧不應還。僧應受用。若迴與餘
<lb n="0553b10"/>人。波逸提。</p>
<p id="pX40p0553b1005" type="inline" rend="margin-left:1em">知物向此畜生。迴與餘畜生。越毗尼
<lb n="0553b11"/>心悔。</p>
<p id="pX40p0553b1103" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若施主自迴欲與僧物與<anchor xml:id="begd1e20643"/>己<anchor xml:id="endd1e20643"/>。不犯。</p>
<lb n="0553b12"/>
<p id="pX40p0553b1201" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若物向僧。與前人說法。令物自入<anchor xml:id="begd1e20653"/>己<anchor xml:id="endd1e20653"/>。
<lb n="0553b13"/>捨墮。物則還僧。向三二一比丘。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0553b1316" type="inline" rend="margin-left:1em">以物施
<lb n="0553b14"/>此塔。迴向彼塔。物即入彼塔。不須還以福同故。比
<lb n="0553b15"/>丘作突吉羅懺。</p>
<p id="pX40p0553b1507" type="inline" rend="margin-left:1em">以物施此僧祇。迴向餘僧祇。物
<lb n="0553b16"/>入餘僧祇。不須還。以僧祇同故。比丘作突吉羅懺。</p>
<lb n="0553b17"/>
<p id="pX40p0553b1701" rend="margin-left:1em">以自恣臘與此眾僧。迴向餘僧。自恣物應還。與
<lb n="0553b18"/>此眾僧。以自恣物所屬異故。比丘作突吉羅懺。若
<lb n="0553b19"/>不還。計錢成罪。</p>
<p id="pX40p0553b1907" type="inline" rend="margin-left:1em">面門臘亦如是。</p>
<p id="pX40p0553b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">知物向一人。
<lb n="0553b20"/>迴向餘人。應還取此物。<anchor xml:id="begd1e20685"/>已<anchor xml:id="endd1e20685"/>歸此物主。作突吉羅懺。
<lb n="0553b21"/>若不還彼物。計錢成罪。</p>
<p id="pX40p0553b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。見他將物施無
<lb n="0553b22"/>恥眾。自觀<anchor xml:id="begd1e20698"/>己<anchor xml:id="endd1e20698"/>。身福勝施彼。為益施主。便迴入<anchor xml:id="begd1e20704"/>己<anchor xml:id="endd1e20704"/>者。
<lb n="0553b23"/>無犯。</p>
<p id="pX40p0553b2303" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼捨墮。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0553b24"/>
<p id="pX40p0553b2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若不知。若<anchor xml:id="begd1e20718"/>已<anchor xml:id="endd1e20718"/>許作不許想。若許少
<lb n="0553c01"/>勸令與多。若許少人勸與多人。欲許惡。勸與好者。
<lb n="0553c02"/>或戲笑語。若誤語。獨處語。或眠中語。欲說此乃錯
<lb n="0553c03"/>說彼。一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0553c04"/>
<p id="pX40p0553c0401" rend="margin-left:1em">會詳　法苑云。貪有二種報。一者多欲。謂因前世
<lb n="0553c05"/>縱恣貪欲心無止息。故感今生。業習不忘。倍復增
<lb n="0553c06"/>勝。而生貪著也。二者無厭。謂因前世貪求不<anchor xml:id="begd1e20740"/>已<anchor xml:id="endd1e20740"/>展
<lb n="0553c07"/>轉馳逐。故感今生。業習不忘。欲心轉盛。用之無度。
<lb n="0553c08"/>求之無厭也。</p>
<lb n="0553c09"/>
<p id="pX40p0553c0901" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0553c10"/>
<p id="pX40p0553c1001">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e20760"/>已<anchor xml:id="endd1e20760"/>說三十尼薩耆波逸提法。今問諸大德。
<lb n="0553c11"/>是中清淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0553c12"/>
<p id="pX40p0553c1201" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0553c13"/>
<p id="pX40p0553c1301">諸大德。是中清淨默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0553c14"/>
<lb n="0553c15"/>毗尼關要卷第八<lb n="0553c16"/>
<lb n="0553c17"/>
<lb n="0553c18"/>毗尼關要卷第九<lb n="0553c19"/>
<lb n="0553c20"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0553c21"/>
<p id="pX40p0553c2101" rend="margin-left:2em">●五九十波逸提法。分四。初總標。二別列戒相。
<lb n="0553c22"/>三結問。四勸持。</p>
<lb n="0553c23"/>
<p id="pX40p0553c2301" rend="margin-left:2em">初總標。</p>
<lb n="0553c24"/>
<p id="pX40p0553c2401">諸大德。是九十波逸提法。半月半月說。戒經中來。</p>
<lb n="0554a01"/>
<p id="pX40p0554a0101" rend="margin-left:1em">
(若論篇聚。俱屬第三。前三十事因財生犯。此九十事無因而犯。貪染雖輕。慢教無減。唯無財事為異。縱有
<lb n="0554a02"/>過量。作牀衣等。但違教而作。不類三十唯截壞而後懺悔也　又斯波逸提法。性該六聚。凡屬故作。若輕
<lb n="0554a03"/>若重。於方便位。皆有不敬聖教波逸提罪。此篇於諸篇中。獨得墮稱。所謂墮落燒煮覆障不如意處也。如
<lb n="0554a04"/>佛告目連曰。若無慚愧輕慢佛語。犯波逸提。如夜摩天壽二千歲墮泥犁中。於人間數二十四億四十千
<lb n="0554a05"/>歲。覩此聖說。自當誡勗身心。慎思言行。則無非而不除。無戒而不淨者也)
。</p>
<lb n="0554a06"/>
<p id="pX40p0554a0601" rend="margin-left:2em">二別列戒相。有九十條。初知而妄語。乃至九十
<lb n="0554a07"/>與佛等量作衣戒。</p>
<lb n="0554a08"/>
<p id="pX40p0554a0801" rend="margin-left:1em">○第一知而妄語戒</p>
<lb n="0554a09"/>
<p id="pX40p0554a0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0554a10"/>
<p id="pX40p0554a1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。救眾生故得開。此
<lb n="0554a11"/>是性罪。</p>
<p id="pX40p0554a1104" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由詐妄事覆藏煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0554a12"/>
<p id="pX40p0554a1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0554a13"/>
<p id="pX40p0554a1301" rend="margin-left:1em">佛在釋翅搜迦維羅衛國尼拘類園中。</p>
<lb n="0554a14"/>
<p id="pX40p0554a1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0554a15"/>
<p id="pX40p0554a1501" rend="margin-left:1em">有釋迦子。字象力
(按舍夷國有聚落名象力。因聚落以稱名也。後於舍衛國命終。
<lb n="0554a16"/>雜阿含經佛記云。此人犯三種非法。所謂慳貪愚癡瞋恚。當墮地獄中。偈云　若生不善心　成就貪瞋
<lb n="0554a17"/>癡　此身自作惡　還復害於<anchor xml:id="begd1e20884"/>己<anchor xml:id="endd1e20884"/>　如芭蕉生實　自害於其身　若無貪瞋癡　是名為智慧　不害
<lb n="0554a18"/>於<anchor xml:id="begd1e20892"/>己<anchor xml:id="endd1e20892"/>身　是名勝丈夫　是以應除斷　貪瞋癡大患)
。善能談論。常於外道
<lb n="0554a19"/>梵志論義。若不如時。便違反前語。若僧中問是語
<lb n="0554a20"/>時。即復違反前語。於眾中知而妄語。諸梵志譏嫌。
<lb n="0554a21"/>諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0554a22"/>
<p id="pX40p0554a2201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0554a23"/>
<p id="pX40p0554a2301">若比丘知而妄語者。波逸提。</p>
<lb n="0554a24"/>
<p id="pX40p0554a2401" rend="margin-left:1em">釋義　知而妄語者
(律攝云。是決定心表非錯誤。妄語者。謂對了知人。違心異
<lb n="0554b01"/>說。作詭誑言。名為妄語也)
。不見言見。不聞言聞。不觸言觸。不知
<lb n="0554b02"/>言知。見言不見。聞言不聞。觸言不觸。知言不知。見
<lb n="0554b03"/>者眼識。聞者耳識。觸者鼻舌身三識。知者意識
(薩婆
<lb n="0554b04"/>多論云。見聞覺知。以三根性利。力用偏多。各分為名。三根性鈍。力用處少。總名為覺。又復三根能取遠境
<lb n="0554b05"/>界。各分為名。三根近取境界。故合為名也)
。</p>
<lb n="0554b06"/>
<p id="pX40p0554b0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有妄語心。二
<lb n="0554b07"/>正說時知是妄語。三說聽了了。</p>
<lb n="0554b08"/>
<p id="pX40p0554b0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若不見不聞。不觸不知。言我見
<lb n="0554b09"/>聞觸知等。知而妄語。波逸提。</p>
<p id="pX40p0554b0912" type="inline" rend="margin-left:1em">本不作妄語意。妄
<lb n="0554b10"/>語時。知是妄語。妄語<anchor xml:id="begd1e20954"/>已<anchor xml:id="endd1e20954"/>。不憶是妄語。故妄語。波逸
<lb n="0554b11"/>提。</p>
<p id="pX40p0554b1102" type="inline" rend="margin-left:1em">於大眾中。知而妄語。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0554b1117" type="inline" rend="margin-left:1em">說
<lb n="0554b12"/>而不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0554b1208" type="inline" rend="margin-left:1em">說戒時。乃至三問憶念罪。而
<lb n="0554b13"/>不說者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0554b1307" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。若遣使妄語。若書
<lb n="0554b14"/>信妄語。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0554b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">根本律云。違心而說。皆得墮
<lb n="0554b15"/>罪。</p>
<p id="pX40p0554b1502" type="inline" rend="margin-left:1em">若不違心而說者。無犯。</p>
<p id="pX40p0554b1511" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小
<lb n="0554b16"/>三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0554b17"/>
<p id="pX40p0554b1701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不見言不見。不聞言不聞。不觸言
<lb n="0554b18"/>不觸。不知言不知。見言見。聞言聞。觸言觸。知言知。
<lb n="0554b19"/>意有見想。便說者無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0554b20"/>
<p id="pX40p0554b2001" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。佛之弟子言常說實。不應為盟自
<lb n="0554b21"/>雪。表他不信故。設被誣謗。亦不應作誓
(雪者洗也。謂自洗清
<lb n="0554b22"/>白也)
。十誦律云。不得自呪呪他。不得以物自誓誓他。
<lb n="0554b23"/>不得自投竄。令他投竄。呪與投竄一種故
(即今投狀訴神
<lb n="0554b24"/>等事)
。法死珠林云。妄語二報。一多誹謗。謂因前世不
<lb n="0554c01"/>務誠實妄語無信。故感今生多被他人誹謗也。二
<lb n="0554c02"/>為他人所誑。謂因前世專以妄語欺誑於人。故感
<lb n="0554c03"/>今生為人之所誑惑也。</p>
<lb n="0554c04"/>
<p id="pX40p0554c0401" rend="margin-left:1em">○第二毀呰語戒</p>
<lb n="0554c05"/>
<p id="pX40p0554c0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0554c06"/>
<p id="pX40p0554c0601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。若但毀呰。</p>
<p id="pX40p0554c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網
<lb n="0554c07"/>云。若佛子無事。謗他良人善人。罪結輕垢。若合自
<lb n="0554c08"/>讚。即自讚毀他戒攝結重。若增上煩惱犯者。失菩
<lb n="0554c09"/>薩戒。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0554c0907" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由出家人事不忍煩惱。
<lb n="0554c10"/>制斯學處。</p>
<lb n="0554c11"/>
<p id="pX40p0554c1101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0554c12"/>
<p id="pX40p0554c1201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0554c13"/>
<p id="pX40p0554c1301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0554c14"/>
<p id="pX40p0554c1401" rend="margin-left:1em">六羣比丘斷諍事。以種類罵比丘。比丘慚愧。忘失
<lb n="0554c15"/>前後。不得語。諸比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0554c16"/>
<p id="pX40p0554c1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0554c17"/>
<p id="pX40p0554c1701">若比丘種類毀呰語者。波逸提。</p>
<lb n="0554c18"/>
<p id="pX40p0554c1801" rend="margin-left:1em">釋義　種類毀呰者。卑姓家生。行業亦卑。伎術工
<lb n="0554c19"/>巧亦卑。或言汝是犯過人。或言汝多結使人。或言
<lb n="0554c20"/>汝禿盲人。或言汝禿瞎人。</p>
<p id="pX40p0554c2011" type="inline" rend="margin-left:1em">卑者旃陀羅種
(此云屠者。
<lb n="0554c21"/>應法師云。此云嚴幟。一云主殺人。乃是西方屠殺之輩。以惡業自嚴。行時搖鈴持竹。以為幖幟。故以為名。
<lb n="0554c22"/>若不爾者。王必罪之。或翻可畏。法顯傳云。名為惡人。與人別居。若入城市。則擊竹以自異。人則識而避之。
<lb n="0554c23"/>不相搪揬)
。除糞種。竹師種。車師種。</p>
<p id="pX40p0554c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">卑姓者拘湊
(此是天竺
<lb n="0554c24"/>𢍉小之姓也)
。拘尸婆蘇晝
(此是天竺𢍉小種族)
。迦葉
(此翻龜氏。其先代學道。有
<lb n="0555a01"/>靈龜負圖而出。因以為姓。是天竺諸婆羅門之一姓。而非首族也)
。阿提棃夜
(或云阿支
<lb n="0555a02"/>羅。北天竺多此姓也)
。婆羅墮
(此云<g ref="CB15162"/>疾。或云利根。本行集翻重幢。此是婆羅門十八姓中之
<lb n="0555a03"/>一姓。元居𢍉末也)
若非卑姓。習卑伎術。即是卑姓。</p>
<p id="pX40p0555a0320" type="inline" rend="margin-left:1em">卑業
<lb n="0555a04"/>者。販賣猪羊。殺牛。放鷹<g ref="CB15154"/>。獵人網魚。作賊捕賊者。
<lb n="0555a05"/>守城知刑獄。</p>
<p id="pX40p0555a0506" type="inline" rend="margin-left:1em">卑伎術工巧者。鍛作。木作。瓦陶作。
<lb n="0555a06"/>皮韋作。剃髮作。簱箕作。</p>
<p id="pX40p0555a0610" type="inline" rend="margin-left:1em">犯者波羅夷。僧殘。波逸
<lb n="0555a07"/>提。波羅提提舍尼。偷蘭遮。突吉羅。惡說。</p>
<p id="pX40p0555a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">結者。從
<lb n="0555a08"/>瞋恚乃至五百結。</p>
<p id="pX40p0555a0808" type="inline" rend="margin-left:1em">盲瞎者。盲瞎禿躄跛聾瘂及
<lb n="0555a09"/>餘眾患所加。</p>
<p id="pX40p0555a0906" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘罵餘比丘言。汝生卑賤家。
<lb n="0555a10"/>汝業卑。伎術卑。汝犯。汝結使。汝瞎禿。如是等。若面
<lb n="0555a11"/>罵。若喻罵。若自比罵。面罵者。言汝是旃陀羅家生。
<lb n="0555a12"/>除糞家生。乃至眾患所加。喻罵者。汝似旃陀羅。汝
<lb n="0555a13"/>似除糞種等。自比罵者。我非旃陀羅種。我非除糞
<lb n="0555a14"/>種。我非眾患所加
(毀呰者。欲令前人羞愧。此有二。一由瞋忿。二因傲慢)
。</p>
<lb n="0555a15"/>
<p id="pX40p0555a1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有毀呰心。二
<lb n="0555a16"/>作毀呰語。三說而了了。</p>
<lb n="0555a17"/>
<p id="pX40p0555a1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘種類毀呰。語了了者。波
<lb n="0555a18"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0555a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">若以善法而面罵。若
<lb n="0555a19"/>喻罵。若自比罵善法者。阿蘭若乞食補衲衣。乃至
<lb n="0555a20"/>坐禪人。</p>
<p id="pX40p0555a2004" type="inline" rend="margin-left:1em">面罵者。汝是阿蘭若。乃至坐禪人。</p>
<p id="pX40p0555a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">喻
<lb n="0555a21"/>罵者。汝似阿蘭若。乃至坐禪人。</p>
<p id="pX40p0555a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">自比罵者。我非
<lb n="0555a22"/>阿蘭若。乃至坐禪人。</p>
<p id="pX40p0555a2209" type="inline" rend="margin-left:1em">若說了了不了了。皆突吉
<lb n="0555a23"/>羅。</p>
<p id="pX40p0555a2302" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。毀呰餘四眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555a2313" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼毀呰
<lb n="0555a24"/>比丘比丘尼。波逸提。</p>
<p id="pX40p0555a2409" type="inline" rend="margin-left:1em">毀呰餘三眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555a2417" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0555b01"/>攝云。毀呰俗人。亦得惡作。</p>
<p id="pX40p0555b0111" type="inline" rend="margin-left:1em">若求寂等。於苾芻等
<lb n="0555b02"/>而毀呰。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0555b0208" type="inline" rend="margin-left:1em">對中方人作邊地語。對邊地
<lb n="0555b03"/>人作中方語。若他解者得根本罪。若不解者得惡
<lb n="0555b04"/>作罪。</p>
<p id="pX40p0555b0403" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多論云。若輕毀狂心。亂心。病壞心。在
<lb n="0555b05"/>家無師僧越濟人。一切在家人。聾人。六罪人
(犯四根本。
<lb n="0555b06"/>破和合僧。出佛身血)
。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555b0613" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使書信。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555b0621" type="inline" rend="margin-left:1em">設
<lb n="0555b07"/>有先出家。而後癩病者。一切僧事得共作。若食時
<lb n="0555b08"/>莫令坐眾中。</p>
<p id="pX40p0555b0806" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是
<lb n="0555b09"/>謂為犯。</p>
<lb n="0555b10"/>
<p id="pX40p0555b1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。相利故說。為法故說。為律故說。為
<lb n="0555b11"/>教授故說。為親厚故說。或戲笑說。或因語次失口
<lb n="0555b12"/>說。或獨說。夢中說。欲說此錯說彼。無犯。不犯者最
<lb n="0555b13"/>初未制戒等。</p>
<lb n="0555b14"/>
<p id="pX40p0555b1401" rend="margin-left:1em">會詳　法苑珠林云。惡罵二報。一常聞惡音。謂因
<lb n="0555b15"/>前世口無禁忌。發言粗惡。令不忍聞。故感今生常
<lb n="0555b16"/>聞穢惡之音也。二恒有諍訟。謂因前世恃力怙勢。
<lb n="0555b17"/>好諍健訟。惡逆無德。故感今生常致諍訟而不和
<lb n="0555b18"/>也。</p>
<lb n="0555b19"/>
<p id="pX40p0555b1901" rend="margin-left:1em">○第三兩舌戒</p>
<lb n="0555b20"/>
<p id="pX40p0555b2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0555b21"/>
<p id="pX40p0555b2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0555b2113" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。見持
<lb n="0555b22"/>戒比丘。手捉香爐。行菩薩道。而鬬遘兩頭。謗欺賢
<lb n="0555b23"/>人。無惡不造等。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0555b2311" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。依門徒事由
<lb n="0555b24"/>畜眾煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0555c01"/>
<p id="pX40p0555c0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0555c02"/>
<p id="pX40p0555c0201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0555c03"/>
<p id="pX40p0555c0301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0555c04"/>
<p id="pX40p0555c0401" rend="margin-left:1em">六羣傳彼此屏語。遂至眾中未有鬬事而生鬪。<anchor xml:id="begd1e21343"/>已<anchor xml:id="endd1e21343"/>
<lb n="0555c05"/>有鬪事而不滅。諸比丘白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0555c06"/>
<p id="pX40p0555c0601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0555c07"/>
<p id="pX40p0555c0701">若比丘兩舌語者。波逸提。</p>
<lb n="0555c08"/>
<p id="pX40p0555c0801" rend="margin-left:1em">釋義　兩舌者
(律攝云。為離間事。謂離間恩義。挑唆鬪諍)
。比丘鬪亂比
<lb n="0555c09"/>丘比丘尼式叉摩那沙彌沙彌尼優婆塞優婆夷
<lb n="0555c10"/>國王大臣外道異學沙門婆羅門
(如是互相鬬亂)
。鬬亂者。
<lb n="0555c11"/>某甲說是言。汝是旃陀羅種。除糞種
(乃至眾患所加。如前毀呰
<lb n="0555c12"/>戒中不異。是名兩舌也)
。</p>
<lb n="0555c13"/>
<p id="pX40p0555c1301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心鬬亂。二
<lb n="0555c14"/>傳彼此屏語。三說聽了了。</p>
<lb n="0555c15"/>
<p id="pX40p0555c1501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。比丘鬬亂。說而了了者。波逸提。</p>
<lb n="0555c16"/>
<p id="pX40p0555c1601" rend="margin-left:1em">不了了者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若以八事傳向
<lb n="0555c17"/>四眾。突吉羅
(八事者。一種。二伎。三作。四犯。五病。六相。七煩惱。八罵)
。傳向在家
<lb n="0555c18"/>無師僧。若遣使書信。狂心。亂心。病壞心。聾瘂。越濟
<lb n="0555c19"/>人。六罪人。一切在家人。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0555c1914" type="inline" rend="margin-left:1em">除此八事。更
<lb n="0555c20"/>以餘事者。云汝是多眠多食人。戲笑人。若言汝欺
<lb n="0555c21"/>誑人。多情詐人。如是向比丘說者。聞與不聞。盡突
<lb n="0555c22"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0555c2203" type="inline" rend="margin-left:1em">若不傳彼此語。但二邊說。令離散者。突吉
<lb n="0555c23"/>羅。</p>
<p id="pX40p0555c2302" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。為離間意。他不了時。但得惡罪。</p>
<p id="pX40p0555c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0555c24"/>丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0556a01"/>
<p id="pX40p0556a0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。破惡知識。破惡伴黨。破方便壞僧
<lb n="0556a02"/>者。破助破僧者。破作非法非律羯磨者。破若為僧
<lb n="0556a03"/>為塔廟若和尚同和尚阿闍黎同阿闍黎。若知識
<lb n="0556a04"/>親友。若數數語者。無義無利。欲方便作無利義。破
<lb n="0556a05"/>如是等人。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0556a06"/>
<p id="pX40p0556a0601" rend="margin-left:1em">會詳　法苑珠林云。兩舌語二報。一得蔽惡眷屬。
<lb n="0556a07"/>謂因前世兩舌使人朋儔分離乖間。皆生怨惡。故
<lb n="0556a08"/>感今生得蔽惡眷屬也。二得不和合眷屬。謂因前
<lb n="0556a09"/>世兩舌離間人之親愛。使不和合。故感今生得不
<lb n="0556a10"/>和合眷屬也。</p>
<lb n="0556a11"/>
<p id="pX40p0556a1101" rend="margin-left:1em">○第四與婦女同室宿戒</p>
<lb n="0556a12"/>
<p id="pX40p0556a1201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0556a13"/>
<p id="pX40p0556a1301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。避世譏嫌。及護梵
<lb n="0556a14"/>行。</p>
<p id="pX40p0556a1402" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由女人事婬染煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0556a15"/>
<p id="pX40p0556a1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0556a16"/>
<p id="pX40p0556a1601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0556a17"/>
<p id="pX40p0556a1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0556a18"/>
<p id="pX40p0556a1801" rend="margin-left:1em">尊者阿那律
(或云阿那律陀。此云無滅。昔施食福。人天受樂。於今不滅。淨名疏云。或云
<lb n="0556a19"/>阿泥盧豆。或云阿<g ref="CB00145"/>樓䭾。梵音楚夏不同耳。此云如意。或云無貧。過去饑世。曾以稗飯。施辟支佛。九十一
<lb n="0556a20"/>劫天人之中。受如意樂。故名如意。爾來無所乏斷。故名無貧。佛之從弟。斛飯王子。西域記云。阿泥𢫫陀。舊
<lb n="0556a21"/>曰阿那律者譌也　根本云。昔迦羅村䭾佛制底之處。興大供養。時有羣賊欲行竊盜。入制底中。見其燈
<lb n="0556a22"/>闍。遂便挑舉。覩佛尊容。情生歡喜。即發大願。願我來世得遇大師。承事無倦。得妙天眼。人中第一。由彼願
<lb n="0556a23"/>力。今獲天眼最為第一)
。從舍衛國。向拘薩羅中路。至無比丘
<lb n="0556a24"/>住處<g ref="CB15087"/>。聞一婬女家。常止賓客。即往借宿門下。結
<lb n="0556b01"/>跏趺坐。繫念在前。時拘薩羅國諸長者。亦來投宿
<lb n="0556b02"/>門屋下。坐相逼近。婬女生愍念心。令入舍內。尊者
<lb n="0556b03"/>結跏趺坐。繫念在前。婬女室中然燭。竟夕不絕。婬
<lb n="0556b04"/>女於初夜來。求作夫。尊者默然不答不視。到後夜
<lb n="0556b05"/>復求作夫。尊者復不答不視。何以故。由尊者得無
<lb n="0556b06"/>上二俱解脫故
(成實論云。二俱解脫者。一慧解脫。二心解脫。慧解脫者。謂以智慧斷
<lb n="0556b07"/>無明惑業之縛。而得解脫也。二心解脫者。謂因此心離於貪愛之縛。而得解脫。今尊者見思斷盡。不染情
<lb n="0556b08"/>欲。故不答不視)
。此婬女即脫衣前捉。尊者以神通力。湧身
<lb n="0556b09"/>在空。婬女慚愧。著衣合掌。懺悔至三。尊者即下本
<lb n="0556b10"/>處。說微妙法。婬女得法眼淨。受三歸五戒。為優婆
<lb n="0556b11"/>夷。次日尊者受其供養而去。還僧伽藍。向諸比丘
<lb n="0556b12"/>說。少欲者嫌責。白佛結戒。</p>
<lb n="0556b13"/>
<p id="pX40p0556b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0556b14"/>
<p id="pX40p0556b1401">若比丘與婦女同室宿者。波逸提。</p>
<lb n="0556b15"/>
<p id="pX40p0556b1501" rend="margin-left:1em">釋義　婦女者。人女有知命根不斷。室者。有四周
<lb n="0556b16"/>墻壁。障上有覆。或前敞而無壁。或有雖覆而不徧。
<lb n="0556b17"/>或雖覆徧而有開處
(室者實也。人物實滿其中。是謂曰室)
。</p>
<lb n="0556b18"/>
<p id="pX40p0556b1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一知有婦女。二
<lb n="0556b19"/>堪行婬境。三同室無隔。四脇臥著地。</p>
<lb n="0556b20"/>
<p id="pX40p0556b2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘先宿。婦女後至。或婦女
<lb n="0556b21"/>先至。比丘後到。或二人俱至。若欹臥
(欹音谿不正臥)
隨脇
<lb n="0556b22"/>著地。波逸提。</p>
<p id="pX40p0556b2206" type="inline" rend="margin-left:1em">隨轉側。波逸提。</p>
<p id="pX40p0556b2212" type="inline" rend="margin-left:1em">若天女阿脩羅
<lb n="0556b23"/>女龍女夜叉女餓鬼女同室宿。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0556b2316" type="inline" rend="margin-left:1em">若黃門
<lb n="0556b24"/>二根人同室宿。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0556b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">晝日婦女立比丘臥。突
<lb n="0556c01"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0556c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒亦身教成罪。亦人上成罪。
<lb n="0556c02"/>一臥一波逸提。十臥十波逸提。是名身教成罪。若
<lb n="0556c03"/>一臥有一女人。一墮罪。有十女人。十墮罪。是名人
<lb n="0556c04"/>上得罪。</p>
<p id="pX40p0556c0404" type="inline" rend="margin-left:1em">若白衣舍內房舍各異。若比丘在一房
<lb n="0556c05"/>中。女人在餘房。比丘不閉房戶。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0556c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">閉戶。無
<lb n="0556c06"/>犯。</p>
<p id="pX40p0556c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">若樹下。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0556c0608" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若同覆異隔。若大
<lb n="0556c07"/>會說法。若母姊妹近親疾患。有知男子自伴不臥。
<lb n="0556c08"/>皆不犯。</p>
<p id="pX40p0556c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若天龍女可見形者。及傍生女
<lb n="0556c09"/>同處宿。咸得惡作。</p>
<p id="pX40p0556c0908" type="inline" rend="margin-left:1em">小傍生女不堪行婬者。不犯。</p>
<lb n="0556c10"/>
<p id="pX40p0556c1001" rend="margin-left:1em">若有父母夫主等守護者。同宿無犯。</p>
<p id="pX40p0556c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0556c11"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0556c12"/>
<p id="pX40p0556c1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。比丘不知彼室內有婦女而宿。若
<lb n="0556c13"/>比丘先至。而婦女後至。比丘不知。若屋有覆而四
<lb n="0556c14"/>邊無障。或盡覆而半障。或盡覆而少障。或盡障而
<lb n="0556c15"/>不覆。或盡障而少覆。或半覆半障。或少覆少障。或
<lb n="0556c16"/>不覆不障露地。無犯。此室中若行若坐。無犯。若頭
<lb n="0556c17"/>眩倒地。若病臥。無犯。或為強力所捉。若為人所縛。
<lb n="0556c18"/>若命難。淨行難。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0556c19"/>
<p id="pX40p0556c1901" rend="margin-left:1em">○第五同未受大戒人三宿戒</p>
<lb n="0556c20"/>
<p id="pX40p0556c2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0556c21"/>
<p id="pX40p0556c2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘比丘同學。</p>
<p id="pX40p0556c2115" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由
<lb n="0556c22"/>眠宿事不寂靜煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0556c23"/>
<p id="pX40p0556c2301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0556c24"/>
<p id="pX40p0556c2401" rend="margin-left:1em">佛在曠野城。</p>
<lb n="0557a01"/>
<p id="pX40p0557a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0557a02"/>
<p id="pX40p0557a0201" rend="margin-left:1em">六羣與諸長者共在講堂宿。六羣中有一人。亂心
<lb n="0557a03"/>睡眠。轉側形露。有比丘以衣覆<anchor xml:id="begd1e21731"/>已<anchor xml:id="endd1e21731"/>。復更轉側露形。
<lb n="0557a04"/>第二比丘復以衣覆。尋復轉側形起
(善見云。臨欲眠時。應先念
<lb n="0557a05"/>佛念法念僧念戒念天念無常。不先作念。心即散亂。是故露身形也)
。長者譏笑調弄。
<lb n="0557a06"/>時眠比丘慚愧無顏。餘比丘亦慚愧無顏。少欲比
<lb n="0557a07"/>丘白佛。訶責結戒。不得與未受大戒人共宿。佛在
<lb n="0557a08"/>拘睒毗國。諸比丘言。佛不聽與未受大戒人共宿。
<lb n="0557a09"/>當遣羅云去。時羅云無屋住。往佛廁上宿
(善見云。羅云入
<lb n="0557a10"/>佛廁。以袈裟敷地而眠。所以入佛廁者。以淨潔故。多人以香花供養)
。佛知往廁所作
<lb n="0557a11"/>謦欬。羅云亦作謦欬聲。世尊知而故問。此中有誰。
<lb n="0557a12"/>答言。我是羅云。問汝作何等。答諸比丘言。不得與
<lb n="0557a13"/>未受具戒人共宿。驅我出。佛授指令捉將入自房
<lb n="0557a14"/>共宿。明日集比丘告言。汝等無慈心。乃驅出小兒。
<lb n="0557a15"/>是佛之子。不護我意耶。自今聽比丘與未受大戒
<lb n="0557a16"/>人共二宿。若至三宿。明相未出時。應起避去。若至
<lb n="0557a17"/>第四宿。應自去。或使彼去。當如是說戒。</p>
<lb n="0557a18"/>
<p id="pX40p0557a1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0557a19"/>
<p id="pX40p0557a1901">若比丘與未受大戒人共宿。過二宿至三宿。波逸提。</p>
<lb n="0557a20"/>
<p id="pX40p0557a2001" rend="margin-left:1em">釋義　未受大戒人者。除比丘比丘尼。餘未受戒
<lb n="0557a21"/>人是
(謂三小眾及白衣也)
。過二宿至三宿者
(薩婆多論云。所以聽二宿者。若
<lb n="0557a22"/>都不聽。或有失命因緣。以憐愍故。得共二宿。以護佛法故。不聽三宿)
。</p>
<lb n="0557a23"/>
<p id="pX40p0557a2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一未受具人。二
<lb n="0557a24"/>共房無隔。三過限不遣。四脇臥著地。</p>
<lb n="0557b01"/>
<p id="pX40p0557b0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。本律得罪。同前戒。</p>
<p id="pX40p0557b0114" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若
<lb n="0557b02"/>與未受具人同屋宿。第三宿時當異房。若露地。露
<lb n="0557b03"/>地風雨雪寒時。當還入房坐至地了。若老病不堪
<lb n="0557b04"/>坐者。當以縵障。若齊項。若齊掖。縵下至地。不得容
<lb n="0557b05"/>猫子過。若道行時。無帳縵者。若未受具人可信者。
<lb n="0557b06"/>應語言。汝眠我當坐。比丘欲眠時。當喚使覺。我眠
<lb n="0557b07"/>汝坐。若眠。汝無福德。</p>
<p id="pX40p0557b0709" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若共宿過二夜
<lb n="0557b08"/>
<anchor xml:id="begd1e21832"/>已<anchor xml:id="endd1e21832"/>。第三夜更共異人宿。波逸提。以前人相續故。若
<lb n="0557b09"/>共宿二夜<anchor xml:id="begd1e21840"/>已<anchor xml:id="endd1e21840"/>。移在餘處。過一宿<anchor xml:id="begd1e21846"/>已<anchor xml:id="endd1e21846"/>。還共宿無過。</p>
<lb n="0557b10"/>
<p id="pX40p0557b1001" rend="margin-left:1em">十誦云。有病比丘。使沙彌供給。雖臥無犯。是中有
<lb n="0557b11"/>不病比丘。不應臥。</p>
<p id="pX40p0557b1108" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。如在行路過二宿。通
<lb n="0557b12"/>夜應眠。勿生疑惑。</p>
<p id="pX40p0557b1208" type="inline" rend="margin-left:1em">目得迦云。不合與俗人求寂
<lb n="0557b13"/>授學人
(即學悔人)
別住人同坐。必有難緣。無犯。</p>
<p id="pX40p0557b1319" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0557b14"/>尼波逸提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0557b15"/>
<p id="pX40p0557b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者同前。</p>
<lb n="0557b16"/>
<p id="pX40p0557b1601" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。結戒者。為佛法尊重故。為息誹
<lb n="0557b17"/>謗故。</p>
<lb n="0557b18"/>
<p id="pX40p0557b1801" rend="margin-left:1em">○第六與未受戒人共誦戒</p>
<lb n="0557b19"/>
<p id="pX40p0557b1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0557b20"/>
<p id="pX40p0557b2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘比丘同學。</p>
<p id="pX40p0557b2015" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由
<lb n="0557b21"/>教授事。制斯學處。</p>
<lb n="0557b22"/>
<p id="pX40p0557b2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0557b23"/>
<p id="pX40p0557b2301" rend="margin-left:1em">佛在曠野城。</p>
<lb n="0557b24"/>
<p id="pX40p0557b2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0557c01"/>
<p id="pX40p0557c0101" rend="margin-left:1em">六羣與諸長者。共在講堂誦佛經。語聲高大。如婆
<lb n="0557c02"/>羅門誦書聲無異。亂諸坐禪者。諸比丘聞白佛。訶
<lb n="0557c03"/>責結戒。</p>
<lb n="0557c04"/>
<p id="pX40p0557c0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0557c05"/>
<p id="pX40p0557c0501">若比丘與未受戒人共誦者。波逸提。</p>
<lb n="0557c06"/>
<p id="pX40p0557c0601" rend="margin-left:1em">釋義　未受戒者。除比丘比丘尼。餘者是。共誦者
<lb n="0557c07"/>
(五分云。並誦者俱時誦。或授聲未絕。彼<anchor xml:id="begd1e21944"/>已<anchor xml:id="endd1e21944"/>誦。或彼誦未竟。此復授)
。句義非句義。句
<lb n="0557c08"/>味非句味。字義非字義。</p>
<p id="pX40p0557c0810" type="inline" rend="margin-left:1em">句義者。與人同誦。不前
<lb n="0557c09"/>不後。諸惡莫作。眾善奉行。自淨其義。是諸佛教
(句義
<lb n="0557c10"/>者。偈中一句。是名句。又云。有字義昧。是名為句。句足義足。是名句義)
。非句義者。如一
<lb n="0557c11"/>人說諸惡莫作未竟。第二人抄前言諸惡莫作
(非句
<lb n="0557c12"/>義者。如一人說句未了。第二人復抄前而言者。句既未了。其義有缺。名非句義)
。句味者。二
<lb n="0557c13"/>人共誦。不前不後。眼無常。耳無常。乃至意無常
(句味
<lb n="0557c14"/>者。謂字雖同。其義有別。故云句味也)
。非句味者。如人未稱眼無常。第
<lb n="0557c15"/>二人抄前言眼無常
(非句味准前知)
。字義者。二人共誦。不
<lb n="0557c16"/>前不後。阿羅波遮那。</p>
<p id="pX40p0557c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">非字義者。一人未稱言阿。
<lb n="0557c17"/>第二人抄前言阿
(義味等同前　文殊菩薩法一品云。阿羅跛者那者。是滿一切
<lb n="0557c18"/>願義。何以故。阿字樂欲菩提義。羅字染著不捨眾生義。跛字第一義諦義。者字妙行義。那字無自性義。樂
<lb n="0557c19"/>欲菩提。不捨眾生染。第一義諦中。行行修習。諸法無有自性。纔說此陀羅尼。一切如來所說法。攝入五字
<lb n="0557c20"/>中。能令利益眾生。般若波羅蜜多成就)
。法者。佛所說。聲聞所說。仙人
<lb n="0557c21"/>所說。諸天所說。</p>
<lb n="0557c22"/>
<p id="pX40p0557c2201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一未受具人。二
<lb n="0557c23"/>是三藏文句。三不先教誨。四同誦了了。</p>
<lb n="0557c24"/>
<p id="pX40p0557c2401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。與未受戒人共誦。一說二說三
<lb n="0558a01"/>說。若口授。若書授了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0558a0113" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<lb n="0558a02"/>
<p id="pX40p0558a0201" rend="margin-left:1em">天子。阿脩羅子。夜叉子。龍子。乾闥婆子。畜生能
<lb n="0558a03"/>變形者同誦。說而了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558a0313" type="inline" rend="margin-left:1em">若師不教言。我
<lb n="0558a04"/>說竟。汝可說者。師突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558a0411" type="inline" rend="margin-left:1em">若授弟子經。應教言。
<lb n="0558a05"/>待我誦斷。汝當誦。若不受語者。不復得教。</p>
<p id="pX40p0558a0517" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗
<lb n="0558a06"/>云。雖比丘尼受具戒。亦不得教。</p>
<p id="pX40p0558a0613" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若長行
<lb n="0558a07"/>同誦者。隨字得罪。若佛涅槃後。迦葉為上座。五百
<lb n="0558a08"/>羅漢所集三藏。若共未受具戒人同誦此法者。得
<lb n="0558a09"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0558a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">若法師所撰文字。共同誦者。不犯。</p>
<p id="pX40p0558a0917" type="inline" rend="margin-left:1em">戒
<lb n="0558a10"/>因緣經云。若比丘向未受戒者。說一句戒。波逸提
<lb n="0558a11"/>
(由六羣向沙彌說毗尼故制。葢以五篇之名。唯大僧法。沙彌等。必不可聞。聞則成盜法重難故)
。律
<lb n="0558a12"/>攝云。若不請。輙為人說。得越法罪。</p>
<p id="pX40p0558a1214" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0558a13"/>提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0558a14"/>
<p id="pX40p0558a1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。我說竟汝說。一人誦竟一人書。若
<lb n="0558a15"/>二人同業同誦。或戲笑語。疾疾語。獨語。夢中語。欲
<lb n="0558a16"/>說此錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0558a17"/>
<p id="pX40p0558a1701" rend="margin-left:1em">○第七向未具人說他粗罪戒</p>
<lb n="0558a18"/>
<p id="pX40p0558a1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0558a19"/>
<p id="pX40p0558a1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0558a1913" type="inline" rend="margin-left:1em">義疏云。說過者
<lb n="0558a20"/>有兩。一陷沒心。欲令前人失名利等。二治罰心。欲
<lb n="0558a21"/>令前人被繫縛等。此二心皆是業主。必犯重戒。若
<lb n="0558a22"/>獎勸心說。及被差說罪。皆不犯。又犯七逆十重。前
<lb n="0558a23"/>人失戒。失戒後說。<anchor xml:id="begd1e22095"/>但<anchor xml:id="endd1e22095"/>犯輕垢。</p>
<p id="pX40p0558a2312" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此由未近
<lb n="0558a24"/>圓事不忍煩惱。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0558b01"/>
<p id="pX40p0558b0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0558b02"/>
<p id="pX40p0558b0201" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。有行波利婆沙摩那埵比丘。在下
<lb n="0558b03"/>行坐。</p>
<lb n="0558b04"/>
<p id="pX40p0558b0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0558b05"/>
<p id="pX40p0558b0501" rend="margin-left:1em">六羣語諸白衣。此等人犯如是如是事。故眾僧罰。
<lb n="0558b06"/>使在下行坐。有過比丘聞之慚愧。餘比丘亦慚愧
<lb n="0558b07"/>白佛。訶責結戒。犯粗惡罪。不得向未受大戒人說。
<lb n="0558b08"/>時諸比丘不知粗惡罪。不粗惡罪。後乃知是粗惡
<lb n="0558b09"/>罪。或有作波逸提懺悔者。或有畏慎者。佛言。不知
<lb n="0558b10"/>不犯。故更加知字。後舍利弗為僧所差。在王眾中。
<lb n="0558b11"/>說調達過。生畏慎心。佛言。僧差無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0558b12"/>
<p id="pX40p0558b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0558b13"/>
<p id="pX40p0558b1301">若比丘知他有粗惡罪。向未受大戒人說。除僧羯磨。
<lb n="0558b14"/>波逸提。</p>
<lb n="0558b15"/>
<p id="pX40p0558b1501" rend="margin-left:1em">釋義　粗惡罪者。波羅夷僧殘。</p>
<p id="pX40p0558b1512" type="inline" rend="margin-left:1em">未受大戒人者。
<lb n="0558b16"/>除比丘比丘尼。餘者是。</p>
<p id="pX40p0558b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">除僧羯磨者
(僧白二羯磨差說無
<lb n="0558b17"/>犯)
。僧者。同一羯磨同一說戒。</p>
<lb n="0558b18"/>
<p id="pX40p0558b1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一知是粗罪。二
<lb n="0558b19"/>僧不差說。三所對未具戒人。四說而了了。</p>
<lb n="0558b20"/>
<p id="pX40p0558b2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知他比丘有粗惡罪。向未受大
<lb n="0558b21"/>戒人說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0558b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">除粗
<lb n="0558b22"/>罪<anchor xml:id="begd1e22188"/>已<anchor xml:id="endd1e22188"/>。更以餘罪。向未受大戒人說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">自犯
<lb n="0558b23"/>粗惡罪。向未受大戒人說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘比丘
<lb n="0558b24"/>尼。以餘人粗惡罪。向未受大戒人說。突吉羅
(餘人者。出
<lb n="0558c01"/>家三小眾。及在家二眾也)
。粗惡粗惡想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0558c0119" type="inline" rend="margin-left:1em">粗惡疑。突吉
<lb n="0558c02"/>羅。</p>
<p id="pX40p0558c0202" type="inline" rend="margin-left:1em">非粗惡粗惡想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c0211" type="inline" rend="margin-left:1em">非粗惡疑。突吉羅。</p>
<lb n="0558c03"/>
<p id="pX40p0558c0301" rend="margin-left:1em">僧祇云。比丘尼雖受具戒。亦不得向說。</p>
<p id="pX40p0558c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">根本
<lb n="0558c04"/>云。若於不知俗家。作不知想疑。向彼說。得墮罪。</p>
<lb n="0558c05"/>
<p id="pX40p0558c0501" rend="margin-left:1em">若於知俗家。作不知想疑。向彼說。得突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c0518" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0558c06"/>於不知俗家。作先知想疑。不犯。</p>
<p id="pX40p0558c0613" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。教向甲
<lb n="0558c07"/>說而向乙說。教說此罪而說彼罪。皆波逸提。</p>
<p id="pX40p0558c0718" type="inline" rend="margin-left:1em">十
<lb n="0558c08"/>誦云。若羯磨此比丘作說罪人。餘比丘說者。突吉
<lb n="0558c09"/>羅。</p>
<p id="pX40p0558c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">若令向此人說此處說。向餘人餘處說者。突
<lb n="0558c10"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c1003" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧作隨意隨時隨處說罪羯磨者說。無
<lb n="0558c11"/>犯
(問五分教向甲說而向乙說等。皆波逸提。十誦向餘人餘處說。突吉羅。此二何從。答既被僧差。
<lb n="0558c12"/>則所向雖或失當。宜從十誦結經。設以惡心欲令陷沒。故向乙說。宜從五分結重也)
。薩婆多
<lb n="0558c13"/>云。向未受具戒人說二篇罪名。波逸提。</p>
<p id="pX40p0558c1316" type="inline" rend="margin-left:1em">說罪事。
<lb n="0558c14"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">若說下三篇罪名。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">說罪事。亦
<lb n="0558c15"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c1504" type="inline" rend="margin-left:1em">不問前比丘有罪無罪。向未受具戒人
<lb n="0558c16"/>說其粗罪。盡波逸提。</p>
<p id="pX40p0558c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">若遣使書信印。亦突吉羅。</p>
<lb n="0558c17"/>
<p id="pX40p0558c1701" rend="margin-left:1em">若說出佛身血。壞僧輪對首。偷蘭。</p>
<p id="pX40p0558c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">若說四事
<lb n="0558c18"/>邊十三事邊。一切偷蘭遮。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0558c1814" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0558c19"/>提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0558c20"/>
<p id="pX40p0558c2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若不知。若眾僧差。粗惡非粗惡想。
<lb n="0558c21"/>若白衣先<anchor xml:id="begd1e22295"/>已<anchor xml:id="endd1e22295"/>聞。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0558c22"/>
<p id="pX40p0558c2201" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。結戒者。為大護佛法故。若向白
<lb n="0558c23"/>衣說比丘罪惡者。則前人於佛法中。無信敬心。故
<lb n="0558c24"/>寧破塔壞像。不得向未受具戒人說比丘過惡。若
<lb n="0559a01"/>說罪過。則破法身故
(可不慎之)
。</p>
<lb n="0559a02"/>
<p id="pX40p0559a0201" rend="margin-left:1em">○第八向外人說證法戒</p>
<lb n="0559a03"/>
<p id="pX40p0559a0301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0559a04"/>
<p id="pX40p0559a0401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0559a0413" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因未近
<lb n="0559a05"/>圓人。似求名利。似有貪故。制斯學處
(戒因緣經中乃向沙彌說
<lb n="0559a06"/>故制)
。</p>
<lb n="0559a07"/>
<p id="pX40p0559a0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0559a08"/>
<p id="pX40p0559a0801" rend="margin-left:1em">佛在毗舍離獼猴江邊樓閣精舍。</p>
<lb n="0559a09"/>
<p id="pX40p0559a0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0559a10"/>
<p id="pX40p0559a1001" rend="margin-left:1em">知而故問婆裘園比丘。頗實爾耶。答言實爾。佛言。
<lb n="0559a11"/>汝等癡人。真實猶不得向人說。况不實。呵責結戒
<lb n="0559a12"/>
(准此義。即前大妄語戒因緣並起。不實者結重。實者從輕。結集之時。輕重各列)
。</p>
<lb n="0559a13"/>
<p id="pX40p0559a1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0559a14"/>
<p id="pX40p0559a1401">若比丘向未受戒人。說過人法。言我見是。我知是。實
<lb n="0559a15"/>者波逸提。</p>
<lb n="0559a16"/>
<p id="pX40p0559a1601" rend="margin-left:1em">釋義　如初篇第四戒中。更無異故不出。</p>
<lb n="0559a17"/>
<p id="pX40p0559a1701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一實得上人法。
<lb n="0559a18"/>二舉意向未受具人說。三說而了了。</p>
<lb n="0559a19"/>
<p id="pX40p0559a1901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若彼真實有此事。向未受大戒
<lb n="0559a20"/>人。說而了了者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0559a2010" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">若手
<lb n="0559a21"/>印書。若作知相遣人。了了波逸提。</p>
<p id="pX40p0559a2114" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉
<lb n="0559a22"/>羅。</p>
<p id="pX40p0559a2202" type="inline" rend="margin-left:1em">若天子。阿脩羅子。夜叉子。乾闥婆子。龍子。餓
<lb n="0559a23"/>鬼子。畜生能變化者。向說得上人法。了了不了了。
<lb n="0559a24"/>盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559a2405" type="inline" rend="margin-left:1em">向受大戒人。非同意者。說突吉羅。</p>
<lb n="0559b01"/>
<p id="pX40p0559b0101" rend="margin-left:1em">自稱言。我得根力覺道禪定解脫三昧。向人說者。
<lb n="0559b02"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0559b0204" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。受大戒人不問而向說。語語突
<lb n="0559b03"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0559b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者。泥洹時說。</p>
<p id="pX40p0559b0310" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。對俗人現神
<lb n="0559b04"/>通。得惡作罪
(神者。如比丘有大神力。能無量變化。震動大地。以一為多。以多為一。若近
<lb n="0559b05"/>物遠物。是神非通。通者。若墻壁高山。徹過無礙。如行虗空凌虗如鳥。入地如水。履水如地。身出烟燄。如大
<lb n="0559b06"/>火聚。日月威光。以手捫摸。乃至梵天身得自在。是名通也。今云神通。二法合說)
。不犯者。為
<lb n="0559b07"/>顯聖教。現希有事。或欲令彼所化有情心調伏故。
<lb n="0559b08"/>雖現無犯。</p>
<p id="pX40p0559b0805" type="inline" rend="margin-left:1em">言我清淨持戒。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559b0814" type="inline" rend="margin-left:1em">若說天龍
<lb n="0559b09"/>鬼神來至我所。為名利故。波逸提。</p>
<p id="pX40p0559b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">若言旋風土
<lb n="0559b10"/>鬼來至我所。為名利故。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559b1013" type="inline" rend="margin-left:1em">若實誦三藏。隨
<lb n="0559b11"/>所誦經。隨所解義。隨所問答。為名利故。向人說者。
<lb n="0559b12"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559b1204" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。向狂人散亂心人重病人
<lb n="0559b13"/>說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0559b1305" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂
<lb n="0559b14"/>為犯。</p>
<lb n="0559b15"/>
<p id="pX40p0559b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若實得上人法。自言是業報。不言
<lb n="0559b16"/>是脩得。向同意比丘說。若說根力覺道解脫三昧。
<lb n="0559b17"/>不向人說我得。或戲笑語。獨語。夢中語。欲說此錯
<lb n="0559b18"/>說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0559b19"/>
<p id="pX40p0559b1901" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。結戒者。為大人法故。若自稱德
<lb n="0559b20"/>行。覆藏過罪。是小人法。為平等法故。若自種聖德。
<lb n="0559b21"/>則賢愚各異。前人於眾僧。無平等心故。</p>
<lb n="0559b22"/>
<p id="pX40p0559b2201" rend="margin-left:1em">○第九與女人過說法戒</p>
<lb n="0559b23"/>
<p id="pX40p0559b2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0559b24"/>
<p id="pX40p0559b2401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。須護譏嫌。必若不
<lb n="0559c01"/>起譏嫌。隨機廣略為說無犯。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0559c0116" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0559c02"/>因說法事婬染過限譏嫌煩惱。制斯學處。此戒三
<lb n="0559c03"/>緣合結。</p>
<lb n="0559c04"/>
<p id="pX40p0559c0401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0559c05"/>
<p id="pX40p0559c0501" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0559c06"/>
<p id="pX40p0559c0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0559c07"/>
<p id="pX40p0559c0701" rend="margin-left:1em">迦留陀夷詣一大長者家。在姑前。與兒婦耳語說
<lb n="0559c08"/>法。姑見問婦。說何等事。婦言。與我說法。姑言。若說
<lb n="0559c09"/>法者當高聲。令我等聞。云何乃耳中獨說耶。乞食
<lb n="0559c10"/>比丘聞白佛。訶責結戒。與女人說法。波逸提。時有
<lb n="0559c11"/>女人請比丘說法。比丘畏慎白佛。佛言。聽比丘與
<lb n="0559c12"/>女人說法。不得過五六語。諸比丘復以畏慎心。以
<lb n="0559c13"/>無有知男子便休。不與女人說法。佛言。自今<anchor xml:id="begd1e22542"/>已<anchor xml:id="endd1e22542"/>去。
<lb n="0559c14"/>除有知男子。聽過五六語。與女人說法。如是請授
<lb n="0559c15"/>五戒。說五戒法。受八戒。說八戒。法說八聖道法。十
<lb n="0559c16"/>不善法。十善法。諸女問義。以無知男子。皆不敢為
<lb n="0559c17"/>受。為說答義。佛言。自今<anchor xml:id="begd1e22557"/>已<anchor xml:id="endd1e22557"/>去。聽無知男子。乃至問
<lb n="0559c18"/>義。若不解。當廣說
(起緣雖多。唯三緣制戒。故云三緣合結也)
。</p>
<lb n="0559c19"/>
<p id="pX40p0559c1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0559c20"/>
<p id="pX40p0559c2001">若比丘與女人說法。過五六語。除有知男子。波逸提。</p>
<lb n="0559c21"/>
<p id="pX40p0559c2101" rend="margin-left:1em">釋義　女人者
(人女有知。未命斷。能解知善惡言義)
。法者
(律攝云。謂是如來所
<lb n="0559c22"/>說。或聲聞所說)
。五語者。色無我。受想行識無我
(受戒揵度云。世尊食
<lb n="0559c23"/>後。告五比丘色無我。若色是我者。色不增益。而我不受苦。若色是我者。應得自在。欲得如是色。不用如是
<lb n="0559c24"/>色。以色無我故。而色增長。故受諸苦。亦復不能得隨意。欲得如是色便得。不用如是色便不得。受想行識
<lb n="0560a01"/>亦復如是)
。六語者。眼無常。耳無常。鼻舌身意無常
(無常經云。
<lb n="0560a02"/>假使妙高山。劫盡皆散壞。大海深無底。亦復有枯竭。大地及日月。時至皆歸盡。未曾有一法。不被無常吞
<lb n="0560a03"/>　淨名疏云。身無常等者。決擇記云。約生老病死配之。緣初起名生。本無有故無常也。老奪盛色故無強
<lb n="0560a04"/>也。病為疾苦所侵故無力也。死來滅壞故無堅也。此約粗事無常。亦云一期無常。言速朽之法。不可住也。
<lb n="0560a05"/>此約細無常。亦云剎那無常。若悟此生滅無常。得四沙門果故。即藏教義也)
。過者
(律攝云。過
<lb n="0560a06"/>五至六。過六至七。是名過也)
。有知男子者。解粗惡不粗惡事
(僧祗
<lb n="0560a07"/>云。若盲若聾若眠。亦名無知男子。若減七歲。若過七歲。不解好惡語義味。不名有知男子。若七歲若過七
<lb n="0560a08"/>歲。解好惡義味。是名有知男子　薩婆多云。有知男子者。謂解人情語言。意趣可作證明者。要是相解言
<lb n="0560a09"/>語。若方類不同者。一切不聽。男子必是白衣。一切出家人亦不得以事同。故。正使眾僧集會。若有女人若
<lb n="0560a10"/>多若少。無有知男子。不得為說。得為尼說法。一切尼眾以教誡法故無過)
。</p>
<lb n="0560a11"/>
<p id="pX40p0560a1101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一人女有知解。
<lb n="0560a12"/>二所說佛法。三無知男子。四過說了了。</p>
<lb n="0560a13"/>
<p id="pX40p0560a1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。為女人說法。過五六語。徐有知
<lb n="0560a14"/>男子。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0560a1410" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0560a1416" type="inline" rend="margin-left:1em">若天
<lb n="0560a15"/>女。阿脩羅女。龍女。夜又女。乾闥婆女。餓鬼女。畜生
<lb n="0560a16"/>女能變化不能變化者。為說過五六語。了了不了
<lb n="0560a17"/>了。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0560a1706" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。為女人說五六語竟。語言
<lb n="0560a18"/>法正。齊此從坐起去。更有因緣。復來坐為說。不犯。</p>
<lb n="0560a19"/>
<p id="pX40p0560a1901" rend="margin-left:1em">若說五六語竟。更有女人來。為後女人說。如是
<lb n="0560a20"/>相續為無量女人說。皆不犯。</p>
<p id="pX40p0560a2012" type="inline" rend="margin-left:1em">若自誦經。女人來
<lb n="0560a21"/>聽。若女人問義。要使得解。過五六語。皆不犯。</p>
<p id="pX40p0560a2118" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0560a22"/>婆多云。女者能受婬欲者。若石女若小女未堪任
<lb n="0560a23"/>作淫欲者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0560a2308" type="inline" rend="margin-left:1em">若說世間常事。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0560a2317" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0560a24"/>丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0560b01"/>
<p id="pX40p0560b0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若五六語有知男子前過說。若無
<lb n="0560b02"/>知男子前授優婆夷五戒。及說五戒法。與八關齋。
<lb n="0560b03"/>說八關齋法。說八聖道。及十不善。十善法。及女人
<lb n="0560b04"/>問義。若不解廣為說。若戲笑語。疾疾語。獨語。夢中
<lb n="0560b05"/>語。欲說此錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0560b06"/>
<p id="pX40p0560b0601" rend="margin-left:1em">會詳　法華云。不應於女人身。取能生欲想相。而
<lb n="0560b07"/>為說法。亦不樂見。若入他家。不與小女處女寡女
<lb n="0560b08"/>等共語。亦復不近五種不男之人以為親厚。不獨
<lb n="0560b09"/>入他家。若有因緣。須獨入時。但一心念佛。若為女
<lb n="0560b10"/>人說法。不露齒笑。不現胸臆。乃至為法猶不親厚。
<lb n="0560b11"/>况復餘事。</p>
<lb n="0560b12"/>
<p id="pX40p0560b1201" rend="margin-left:1em">○第十掘地戒</p>
<lb n="0560b13"/>
<p id="pX40p0560b1301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0560b14"/>
<p id="pX40p0560b1401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0560b1417" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0560b15"/>云。由作鄙業妨廢正脩。因壞地事。制斯學處。此戒
<lb n="0560b16"/>二緣合結。</p>
<lb n="0560b17"/>
<p id="pX40p0560b1701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0560b18"/>
<p id="pX40p0560b1801" rend="margin-left:1em">佛在曠野城。</p>
<lb n="0560b19"/>
<p id="pX40p0560b1901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0560b20"/>
<p id="pX40p0560b2001" rend="margin-left:1em">六群與佛脩治講堂。自手掘地。諸長者譏嫌。斷他
<lb n="0560b21"/>命根。諸比丘聞白佛。呵責結戒。不聽自手掘地。六
<lb n="0560b22"/>群復教人掘言。掘是置是。諸長者復譏嫌。佛言。當
<lb n="0560b23"/>如是說戒。</p>
<lb n="0560b24"/>
<p id="pX40p0560b2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0560c01"/>
<p id="pX40p0560c0101">若比丘自手掘地。若教人掘者。波逸提。</p>
<lb n="0560c02"/>
<p id="pX40p0560c0201" rend="margin-left:1em">釋義　自手掘地者。<anchor xml:id="begd1e22769"/>已<anchor xml:id="endd1e22769"/>掘地未掘地。若<anchor xml:id="begd1e22775"/>已<anchor xml:id="endd1e22775"/>掘地。經
<lb n="0560c03"/>四月被雨漬。還如本
(十誦云。地有二種。生地。不生地。多雨國土。八月地生。少雨
<lb n="0560c04"/>國土。四月地生。除是名不生地。文八月謂驚蟄後立冬前。四月謂夏四月　律攝云。生地者。謂未曾掘。若
<lb n="0560c05"/>曾經掘。被天雨濕。或餘水霑時經三月。是名生地。若無雨濕及餘水霑潤時經六月。亦名生地。異此非生。
<lb n="0560c06"/>自作教他。成犯)
。</p>
<lb n="0560c07"/>
<p id="pX40p0560c0701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是生地。二生
<lb n="0560c08"/>地想。三故掘。四要傷土。</p>
<lb n="0560c09"/>
<p id="pX40p0560c0901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若用鋤。或以钁斵。或以椎。或以
<lb n="0560c10"/>鎌刀刺。乃至指爪掐傷地。一切波逸提。</p>
<p id="pX40p0560c1016" type="inline" rend="margin-left:1em">打栓入
<lb n="0560c11"/>地。波逸提。</p>
<p id="pX40p0560c1105" type="inline" rend="margin-left:1em">地上然火。波逸提。</p>
<p id="pX40p0560c1112" type="inline" rend="margin-left:1em">有地想。波逸提
<lb n="0560c12"/>
(謂地作地想。非是砂石想)
。若不教言看是知是。突吉羅
(此是淨語。令彼
<lb n="0560c13"/>淨人自知所應掘應置。比丘法不得直言掘是置是也)
。僧祇云。若河邊坎上。
<lb n="0560c14"/>以脚蹋墮。蹋蹋波夜提。</p>
<p id="pX40p0560c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">坎岸邊行土崩。無犯。</p>
<lb n="0560c15"/>
<p id="pX40p0560c1501" rend="margin-left:1em">若營事比丘多塔物僧物。欲藏地中。若在露處生
<lb n="0560c16"/>地。不得自掘。當使淨人知。若在覆處死地。得自掘
<lb n="0560c17"/>藏。釘栓拔栓亦爾。</p>
<p id="pX40p0560c1708" type="inline" rend="margin-left:1em">若死土被雨<anchor xml:id="begd1e22840"/>已<anchor xml:id="endd1e22840"/>。不得自取。使
<lb n="0560c18"/>淨人取盡。雨所洽際。然後自取。無罪。</p>
<p id="pX40p0560c1815" type="inline" rend="margin-left:1em">掘地。波夜
<lb n="0560c19"/>提。</p>
<p id="pX40p0560c1902" type="inline" rend="margin-left:1em">半沙。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0560c1908" type="inline" rend="margin-left:1em">純沙。無罪。</p>
<p id="pX40p0560c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">若石薑石糞
<lb n="0560c20"/>
<g ref="CB01926"/>亦如是。</p>
<p id="pX40p0560c2005" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。不生地觸上乾土。突吉羅。</p>
<lb n="0560c21"/>
<p id="pX40p0560c2101" rend="margin-left:1em">下侵濕地。犯墮。</p>
<p id="pX40p0560c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">墻根齊築處。不犯。以異於地。
<lb n="0560c22"/>故雖築治。若濕相淹發。犯墮。</p>
<p id="pX40p0560c2212" type="inline" rend="margin-left:1em">凡欲取菜草土。當
<lb n="0560c23"/>遙言。某處有好者淨來。若到邊指示。犯也。</p>
<p id="pX40p0560c2317" type="inline" rend="margin-left:1em">蟻封
<lb n="0560c24"/>雨時。犯突吉羅。以非根本實地故。若中生草觸草
<lb n="0561a01"/>犯墮。封土犯突吉羅者。有少相連分故。屋下地犯
<lb n="0561a02"/>墮。通覆處處地若土起。犯突吉羅。及下地犯墮。</p>
<lb n="0561a03"/>
<p id="pX40p0561a0301" rend="margin-left:1em">十誦云。掘不生地。一掘一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561a0314" type="inline" rend="margin-left:1em">掘生地。一掘
<lb n="0561a04"/>一波逸提。</p>
<p id="pX40p0561a0405" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘作師匠。欲新起佛圖僧坊畫
<lb n="0561a05"/>地作模。不犯。餘比丘畫者。犯罪。</p>
<p id="pX40p0561a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">若金銀等鑛。若
<lb n="0561a06"/>雌黃赭土白墡處。生石處。黑石處。沙處。鹽處掘者。
<lb n="0561a07"/>不犯。</p>
<p id="pX40p0561a0703" type="inline" rend="margin-left:1em">根本律云。若營作比丘欲定基時。得好星。
<lb n="0561a08"/>候吉辰。無有淨人。應自以栓釘地。記疆界深四指
<lb n="0561a09"/>者。無犯。</p>
<p id="pX40p0561a0904" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為
<lb n="0561a10"/>犯。</p>
<lb n="0561a11"/>
<p id="pX40p0561a1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若語言知是看是。若曳材木曳竹。
<lb n="0561a12"/>若離倒地扶正。若反甎石。取牛糞。取崩岸土。若鼠
<lb n="0561a13"/>
<anchor xml:id="begd1e22930"/>壤<anchor xml:id="endd1e22930"/>土。若除經行處土。若除屋內土。若來往經行。若
<lb n="0561a14"/>掃地。若杖築地。若不故掘。一切不犯。無犯者最初
<lb n="0561a15"/>未制戒等。</p>
<lb n="0561a16"/>
<p id="pX40p0561a1601" rend="margin-left:1em">○第十一壞鬼神村戒</p>
<lb n="0561a17"/>
<p id="pX40p0561a1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0561a18"/>
<p id="pX40p0561a1801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0561a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0561a19"/>云。因種子及鬼神邨事以譏嫌無悲煩惱。制斯學
<lb n="0561a20"/>處。</p>
<lb n="0561a21"/>
<p id="pX40p0561a2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0561a22"/>
<p id="pX40p0561a2201" rend="margin-left:1em">佛在曠野城。</p>
<lb n="0561a23"/>
<p id="pX40p0561a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0561a24"/>
<p id="pX40p0561a2401" rend="margin-left:1em">告諸比丘。有一曠野比丘。脩治房舍。自斫樹耶。答
<lb n="0561b01"/>言實斫。呵責結戒。</p>
<lb n="0561b02"/>
<p id="pX40p0561b0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0561b03"/>
<p id="pX40p0561b0301">若比丘壞鬼神村。波逸提。</p>
<lb n="0561b04"/>
<p id="pX40p0561b0401" rend="margin-left:1em">釋義　鬼神者。非人是
(婆沙云。鬼者畏也。謂虗怯多畏。又云威也。能令他畏
<lb n="0561b05"/>其威也。又希求名之為鬼。謂彼餓鬼恒從他人。希求飲食。以活性命　光明疏云。神者能也。大力者。能移
<lb n="0561b06"/>山填海。小力者。能隱顯變化。故曰神也)
。村者。一切草木是。村有五種。
<lb n="0561b07"/>一根種呵棃陀
(即黃薑也)
。憂尸羅
(即香莩也。此云茅香根。正法念處經云。是
<lb n="0561b08"/>冷藥草名。根本云。香附子)
。貿他致吒
(是雀頭香)
。盧犍
(即黃連也)
。及根餘所
<lb n="0561b09"/>生者是
(因根生故。名根種也)
。枝種者。柳舍摩
(是菩提樹也)
。婆羅醯
<lb n="0561b10"/>陀
(謂貝多羅樹也。此二種樹。見交廣有。餘方不見)
。及餘枝種等是
(因枝發生。故云
<lb n="0561b11"/>枝種)
。節生種者。蘇蔓那華
(又云須曼那。此云善攝意。亦名蘇摩那華。其色黃白
<lb n="0561b12"/>極香。樹不至大高三四尺。下垂如葢。其華香氣與末利華相似)
。蘇羅婆
(未詳)
。蒲醯那
<lb n="0561b13"/>
(是外國草名也)
。勒蓼
(即是蓼草。其味苦辣。類有多種。天蓼亦云水紅草。多生水傍。苗莖尺餘。葉
<lb n="0561b14"/>大色赤白。馬蓼葉大同前。卑濕之地亦生。水蓼生淺水中。葉大有黑點。毛蓼冬根不死。葉上有毛。白蓼紅
<lb n="0561b15"/>蓼香蓼禾蓼等)
。及餘節生種者是。</p>
<p id="pX40p0561b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">覆羅種者
(是虗中種也)
。甘
<lb n="0561b16"/>蔗。竹葦。藕根。及餘覆羅生種者是
(覆羅未知何義。諸部節種)
。子
<lb n="0561b17"/>種者。子還生子者是
(即如稻麥<g ref="CB15444"/>豆粟等子。還生子故)
。若斫截墮
<lb n="0561b18"/>故。名壞鬼神村也
(律攝云。村者聚義。謂是林薄諸鬼神鳥獸等稟生命者託之而
<lb n="0561b19"/>住。猶若人村。壞者。是拗拉拔掘斬截摧傷之總名也)
。</p>
<lb n="0561b20"/>
<p id="pX40p0561b2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是生草木。二
<lb n="0561b21"/>草木想。三故壞。四斫截斷。</p>
<lb n="0561b22"/>
<p id="pX40p0561b2201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。於五生種中。若生生想。自斷。若
<lb n="0561b23"/>教他斷。若自炒。教他炒。自煑。教他煑。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561b2318" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0561b24"/>生疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">生非生想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561b2413" type="inline" rend="margin-left:1em">非生生想。突
<lb n="0561c01"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">非生疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">草木七種色。青。黃。赤。白。
<lb n="0561c02"/>黑。縹
(青白色即淺青色也)
。紫色。</p>
<p id="pX40p0561c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">生草木作生草木想。若自
<lb n="0561c03"/>斷。教他斷。若自炒。教他炒。自煑。教他煑。波逸提。</p>
<lb n="0561c04"/>
<p id="pX40p0561c0401" rend="margin-left:1em">生草木疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0408" type="inline" rend="margin-left:1em">生草木非生草木想。突吉羅。</p>
<lb n="0561c05"/>
<p id="pX40p0561c0501" rend="margin-left:1em">非生草木生草木想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">非生草木疑。突
<lb n="0561c06"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">若打栓著樹上。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561c0612" type="inline" rend="margin-left:1em">若以火著生草
<lb n="0561c07"/>木上。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561c0706" type="inline" rend="margin-left:1em">若斷多分生草木。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">若斷
<lb n="0561c08"/>半乾半生草木。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c0810" type="inline" rend="margin-left:1em">若不言看是知是。突吉
<lb n="0561c09"/>羅。</p>
<p id="pX40p0561c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">五分律云。若比丘一一所須語淨人言。汝知
<lb n="0561c10"/>是。若不解。復語言汝看是。若不解。復語言與我是。</p>
<lb n="0561c11"/>
<p id="pX40p0561c1101" rend="margin-left:1em">若為火燒。若折。若斫。知必不生。不犯。</p>
<p id="pX40p0561c1115" type="inline" rend="margin-left:1em">住處庭
<lb n="0561c12"/>中生草。聽使淨人知。</p>
<p id="pX40p0561c1209" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。以<g ref="CB01926"/>土沙覆
<lb n="0561c13"/>生草。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c1306" type="inline" rend="margin-left:1em">語餘人言。取是果。我欲食。突吉羅。</p>
<lb n="0561c14"/>
<p id="pX40p0561c1401" rend="margin-left:1em">生果未淨。全咽。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c1410" type="inline" rend="margin-left:1em">取木耳。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c1416" type="inline" rend="margin-left:1em">打
<lb n="0561c15"/>熟果落。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">打生果落。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。木
<lb n="0561c16"/>倒笮比丘而不死。雖手中有刀斧等。寧守死不斫
<lb n="0561c17"/>木掘土以脫命。何以故。掘土斫木得墮。智慧人寧
<lb n="0561c18"/>守戒而死。不犯戒而生。</p>
<p id="pX40p0561c1810" type="inline" rend="margin-left:1em">若人放火燒寺。為護住
<lb n="0561c19"/>處。得剗草掘土以斷火。不犯。</p>
<p id="pX40p0561c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">若水中翻蓮花浮
<lb n="0561c20"/>萍。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0561c2005" type="inline" rend="margin-left:1em">若離水。波逸提。</p>
<p id="pX40p0561c2011" type="inline" rend="margin-left:1em">若須花果。得舉樹
<lb n="0561c21"/>枝下。使淨人取。不犯。不得令枝折。若樹高淨人不
<lb n="0561c22"/>及。比丘得抱淨人取。不犯。</p>
<p id="pX40p0561c2211" type="inline" rend="margin-left:1em">若樹押人。比丘得斫
<lb n="0561c23"/>樹掘地以救其命。不犯
(問上云木倒笮。比丘不得斫木掘土以脫命。下云若
<lb n="0561c24"/>樹押人。比丘得斫樹掘地以救其命。此二義何從。答木笮比丘不得斫木掘土。正謂自利。寧守戒而死。不
<lb n="0562a01"/>犯戒而生也。樹押於人。得斫樹掘地。務當救人。不犯禁戒。自他俱利。正與大乘教意相符也)
。薩
<lb n="0562a02"/>婆多云。不問有種子無種子。要須淨而食不淨果。
<lb n="0562a03"/>若合子吞咽。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0562a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">若嚙破。波逸提。</p>
<p id="pX40p0562a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">第三分
<lb n="0562a04"/>云。不應不淨果便食。應作五種淨法食。一火淨。二
<lb n="0562a05"/>刀淨。三瘡淨。四鳥<g ref="CB10437"/>淨。五不中種淨。是中初後兩
<lb n="0562a06"/>種淨<anchor xml:id="begd1e23262"/>已<anchor xml:id="endd1e23262"/>都食。餘三種淨。應去子食。不應噉不淨果
<lb n="0562a07"/>菜。不應自作淨。不應自手捉令人作淨。應置地使
<lb n="0562a08"/>人作淨。作淨<anchor xml:id="begd1e23273"/>已<anchor xml:id="endd1e23273"/>不應不受而食。</p>
<p id="pX40p0562a0813" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若蒲桃
<lb n="0562a09"/>瓜果總為一聚。於三四處以火拄之。此便為淨。若
<lb n="0562a10"/>刀爪一一皆須別淨。</p>
<p id="pX40p0562a1009" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。有國土作穀聚。畏
<lb n="0562a11"/>非人偷。以<g ref="CB01926"/>火燒上作識。即此為淨。如摩摩帝有
<lb n="0562a12"/>倉穀未淨。畏年少比丘不知法。使淨人火淨。至倉
<lb n="0562a13"/>糓盡。比丘恒得語言舂去。不犯。</p>
<p id="pX40p0562a1313" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。
<lb n="0562a14"/>小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<p id="pX40p0562a1411" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。餘三眾無故。
<lb n="0562a15"/>殺生草木。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0562a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。三眾是淨人。不犯
<lb n="0562a16"/>
(問今此二律其義何從。答若無故殺生草木。必從五分結罪。若為三寶營作。即依薩婆多無犯。開遮得所。
<lb n="0562a17"/>義無乖謬也)
。</p>
<lb n="0562a18"/>
<p id="pX40p0562a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。言看是知是。若斷枯乾草木。若於
<lb n="0562a19"/>生草木上。曳木曳竹。若生草覆道。以杖披遮令開。
<lb n="0562a20"/>若以瓦石拄之。而斷傷草木。若除經行地土。及掃
<lb n="0562a21"/>經行來往處地。誤撥斷生草木。若以杖築地。撥生
<lb n="0562a22"/>草木斷。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0562a23"/>
<p id="pX40p0562a2301" rend="margin-left:1em">會詳　根本云。凡授事人為營作故。將伐樹時。於
<lb n="0562a24"/>七日前。在彼樹下。設諸祭食。誦經呪願。說十善道。
<lb n="0562b01"/>讚歎善業。復應告言。若於此樹。舊住天神應別求
<lb n="0562b02"/>居止此樹。今為三寶有所營作。過七日<anchor xml:id="begd1e23340"/>已<anchor xml:id="endd1e23340"/>。當斬伐
<lb n="0562b03"/>之。若伐樹時。有異相現者。應為讚歎。施捨功德。說
<lb n="0562b04"/>慳貪過。若仍現異相。即不應伐。若無別相。應可伐
<lb n="0562b05"/>之。</p>
<p id="pX40p0562b0502" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。結戒者。為不惱眾生故。為止誹謗
<lb n="0562b06"/>故。為大護佛法故。凡有三戒。大利益佛法。一不得
<lb n="0562b07"/>擔。二不得殺草木。三不得掘地。若不制三戒。一切
<lb n="0562b08"/>國王當使比丘種種作役。有此三戒。帝主一切息
<lb n="0562b09"/>心。</p>
<p id="pX40p0562b0902" type="inline" rend="margin-left:1em">根本雜事云。得义尸羅國有醫鉢羅龍王。化
<lb n="0562b10"/>身為摩納婆形
(此云儒童)
。持滿篋金。徧遊諸處。說偈問
<lb n="0562b11"/>言　何處王為上　於染而染著　無染而有染
<lb n="0562b12"/>　何者是愚夫　何處愚者憂　何處智者喜
<lb n="0562b13"/>　誰和合別離　說名為安樂　若有解者。即以金
<lb n="0562b14"/>篋供養。然無有人能解釋者。漸行至婆羅痆斯國。
<lb n="0562b15"/>復如是唱。有人報言。有上智人。住阿蘭若。名那<anchor xml:id="begd1e23389"/>剌<anchor xml:id="endd1e23389"/>
<lb n="0562b16"/>陀。當解斯義。未幾那<anchor xml:id="begd1e23397"/>剌<anchor xml:id="endd1e23397"/>陀至。龍以偈問。彼聞記憶。
<lb n="0562b17"/>告言。十二年後當為汝解釋。龍言。太長久。漸求減
<lb n="0562b18"/>至七日。時那<anchor xml:id="begd1e23407"/>剌<anchor xml:id="endd1e23407"/>陀即往告五比丘。五比丘答言。汝
<lb n="0562b19"/>可問佛。即詣鹿林。禮足而坐。佛為說法。證預流果。
<lb n="0562b20"/>願求出家。佛言。先為摩納婆解釋頌義。然後出家。
<lb n="0562b21"/>應如是答。</p>
<p id="pX40p0562b2105" type="inline" rend="margin-left:1em">第六王為上。</p>
<p id="pX40p0562b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">染處即生著。</p>
<p id="pX40p0562b2115" type="inline" rend="margin-left:1em">無染
<lb n="0562b22"/>而起染。</p>
<p id="pX40p0562b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">說此是愚夫。</p>
<p id="pX40p0562b2209" type="inline" rend="margin-left:1em">愚者於此憂。</p>
<p id="pX40p0562b2214" type="inline" rend="margin-left:1em">智人於
<lb n="0562b23"/>此喜。</p>
<p id="pX40p0562b2303" type="inline" rend="margin-left:1em">愛處能別離。</p>
<p id="pX40p0562b2308" type="inline" rend="margin-left:1em">此則名安樂。</p>
<p id="pX40p0562b2313" type="inline" rend="margin-left:1em">彼若不解。
<lb n="0562b24"/>更為說頌。</p>
<p id="pX40p0562b2405" type="inline" rend="margin-left:1em">若人聞妙語。</p>
<p id="pX40p0562b2410" type="inline" rend="margin-left:1em">解<anchor xml:id="begd1e23449"/>已<anchor xml:id="endd1e23449"/>脩勝定。</p>
<p id="pX40p0562b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">若聞
<lb n="0562c01"/>不了義。</p>
<p id="pX40p0562c0104" type="inline" rend="margin-left:1em">彼人由放逸。</p>
<p id="pX40p0562c0109" type="inline" rend="margin-left:1em">彼若更疑。汝可對彼。
<lb n="0562c02"/>以爪截葉。若問世尊出世。報言<anchor xml:id="begd1e23467"/>已<anchor xml:id="endd1e23467"/>出。若問何處。報
<lb n="0562c03"/>言在施鹿林。時那<anchor xml:id="begd1e23475"/>剌<anchor xml:id="endd1e23475"/>陀受佛教<anchor xml:id="begd1e23481"/>已<anchor xml:id="endd1e23481"/>。至龍王所。具答
<lb n="0562c04"/>如上。彼龍化作轉輪聖王。往世尊所。佛言。汝愚癡
<lb n="0562c05"/>人。於迦攝波佛時。受佛禁戒。不能護持。感此下劣
<lb n="0562c06"/>長壽龍身。今者何故還起詐心。汝今可復本形。龍
<lb n="0562c07"/>言。世尊。我是龍身。多諸怨惡。恐有眾生共相損害。
<lb n="0562c08"/>佛勅金手神。為之守護。龍王別至一處。遂復本形。
<lb n="0562c09"/>身有七頭。頭尾相去有二百驛。一一頭上各生一
<lb n="0562c10"/>醫羅大樹。被風搖動。膿血皆流。霑污形骸。臭穢可
<lb n="0562c11"/>惡。常有蠅蛆。諸蟲徧其身上。晝夜𠯗食。是時龍王
<lb n="0562c12"/>即以本身。詣世尊所。禮足却住。白言。唯願世尊。為
<lb n="0562c13"/>我授記。當於何日。捨此龍身。佛言。當來人壽八萬
<lb n="0562c14"/>歲時有佛出世。號曰慈氏。為汝授記。當免龍身。龍
<lb n="0562c15"/>王悲哭。諸頭眼中一時淚出。成十四河。駛流驚注。
<lb n="0562c16"/>佛令裁止。勿致損國。龍禮佛足。忽然不現。大眾問
<lb n="0562c17"/>其往因。佛言。迦攝波佛時。此龍於佛法中。出家脩
<lb n="0562c18"/>行。善閑三藏。具習定門。經行醫羅樹下。以自䇿勵。
<lb n="0562c19"/>樹葉打頭。即便忍受。後時繫心疲倦。從定而起。䇿
<lb n="0562c20"/>念經行。葉還打頭極痛。發瞋怒心。即以兩手。折其
<lb n="0562c21"/>樹葉投地。作如是語。迦攝波佛於無情物上。見何
<lb n="0562c22"/>過咎。而制學處。令受斯苦。由彼猛毒瞋心毀戒。命
<lb n="0562c23"/>終墮此龍中。</p>
<lb n="0562c24"/>
<p id="pX40p0562c2401" rend="margin-left:1em">○第十二異語惱他戒</p>
<lb n="0563a01"/>
<p id="pX40p0563a0101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0563a02"/>
<p id="pX40p0563a0201" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0563a0217" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0563a03"/>云。由違惱事瞋恚煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0563a04"/>
<p id="pX40p0563a0401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0563a05"/>
<p id="pX40p0563a0501" rend="margin-left:1em">佛在拘睒毗國瞿師羅園中。</p>
<lb n="0563a06"/>
<p id="pX40p0563a0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0563a07"/>
<p id="pX40p0563a0701" rend="margin-left:1em">尊者闡陀犯罪。諸比丘問言。汝自知犯罪耶。即以
<lb n="0563a08"/>餘事報言。汝向誰語。為說何事。為論何理。為語我。
<lb n="0563a09"/>為語誰耶。是誰犯罪。罪由何生。我不見罪。云何言
<lb n="0563a10"/>我有罪。諸比丘白佛。佛以無數方便呵責。聽僧與
<lb n="0563a11"/>作餘語。羯磨結戒。餘語者波逸提。後便觸惱眾僧。
<lb n="0563a12"/>喚來不來。不喚來便來。應起不起。不應起便起。應
<lb n="0563a13"/>語不語。不應語便語。諸比丘白佛呵責<anchor xml:id="begd1e23595"/>已<anchor xml:id="endd1e23595"/>。聽僧與
<lb n="0563a14"/>闡陀作觸惱羯磨。當如是說戒。</p>
<lb n="0563a15"/>
<p id="pX40p0563a1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0563a16"/>
<p id="pX40p0563a1601">若比丘妄作異語惱他者。波逸提。</p>
<lb n="0563a17"/>
<p id="pX40p0563a1701" rend="margin-left:1em">釋義　妄作異語者
(善見云。若比丘見闡那捉銀錢。比丘語言。何以捉銀錢。答
<lb n="0563a18"/>言。我捉錫錢非銀錢。或見飲酒語言。汝何以飲酒。答言。我飲水。語言。汝何以與女人獨坐屏處。答言。有智
<lb n="0563a19"/>男子。是名餘語。或時默然不答　律攝云。如有苾芻問苾芻言。爾見如是相貌苾芻。及俗人男女不。便作
<lb n="0563a20"/>惱心。而答之曰。如此之人我不曾見。但見兩脚從此而去。或時默然。是謂異語惱他)
。</p>
<lb n="0563a21"/>
<p id="pX40p0563a2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心惱他。二
<lb n="0563a22"/>餘語觸惱。三僧與作羯磨<anchor xml:id="begd1e23636"/>已<anchor xml:id="endd1e23636"/>。</p>
<lb n="0563a23"/>
<p id="pX40p0563a2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。僧未作白。作餘語。汝向誰說。為
<lb n="0563a24"/>說何事。為論何理。為我說。為餘人說。我不見此罪。
<lb n="0563b01"/>如是語者。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0563b0109" type="inline" rend="margin-left:1em">若作白<anchor xml:id="begd1e23654"/>已<anchor xml:id="endd1e23654"/>。如是語者。盡波
<lb n="0563b02"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0563b0203" type="inline" rend="margin-left:1em">若未白。喚來不來。不喚來便來。應起不起。
<lb n="0563b03"/>不應起便起。應語不語。不應語便語。一切突吉羅。</p>
<lb n="0563b04"/>
<p id="pX40p0563b0401" rend="margin-left:1em">若作白竟。一切波逸提。</p>
<p id="pX40p0563b0410" type="inline" rend="margin-left:1em">若上座喚來不來。突
<lb n="0563b05"/>吉羅
(違逆眾僧結重。違逆上座結輕)
。僧祇云。若僧中問異答異。得
<lb n="0563b06"/>波夜提。</p>
<p id="pX40p0563b0604" type="inline" rend="margin-left:1em">若多人中和尚阿闍黎諸長老前問異
<lb n="0563b07"/>答異。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0563b0707" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若於僧伽及尊重類。稱
<lb n="0563b08"/>理之教。垢心違惱。亦得墮罪。</p>
<p id="pX40p0563b0812" type="inline" rend="margin-left:1em">非稱理教。作違惱
<lb n="0563b09"/>言。得惡作。</p>
<p id="pX40p0563b0905" type="inline" rend="margin-left:1em">若向不解人。而作違惱。亦惡作罪。</p>
<lb n="0563b10"/>
<p id="pX40p0563b1001" rend="margin-left:1em">若差知眾事。以垢惡心。應作不作。不應作而作。皆
<lb n="0563b11"/>得墮罪。</p>
<p id="pX40p0563b1104" type="inline" rend="margin-left:1em">若無惡心。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0563b1112" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若輕戒
<lb n="0563b12"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0563b1204" type="inline" rend="margin-left:1em">師令掃地不掃。教順掃而逆掃。皆突吉
<lb n="0563b13"/>羅。</p>
<p id="pX40p0563b1302" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若苾芻見獵人逐麞鹿等入寺內。彼
<lb n="0563b14"/>問頗見有鹿從此過不。不應答言見。若是寒時。報
<lb n="0563b15"/>言。可入溫室向火。若是熱時。報言。可入涼室飲水。
<lb n="0563b16"/>若彼云。我不疲倦。我問走鹿。應自觀指甲。報言。我
<lb n="0563b17"/>見指甲。若更問者。應觀太虗。報言。我見太虗。若彼
<lb n="0563b18"/>云。我不問指甲及太虗。然問可殺有情於此過不。
<lb n="0563b19"/>即應徧觀四方。作如是念。於勝義諦一切諸行。本
<lb n="0563b20"/>無有情。報言。我不見有情。此皆無犯。若餘問時。不
<lb n="0563b21"/>如實答。皆得墮罪。</p>
<p id="pX40p0563b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉
<lb n="0563b22"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0563b23"/>
<p id="pX40p0563b2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。重聽不解。前語有參差。汝向誰說。
<lb n="0563b24"/>乃至我不見此罪。若欲作非法非毗尼羯磨。若僧
<lb n="0563c01"/>若塔寺。若和尚阿闍黎親舊知識。欲為作無利益
<lb n="0563c02"/>羯磨。不與和合。喚來不來。教莫來便來。不犯。若一
<lb n="0563c03"/>坐食。若不作餘食法食。若病喚起不起。不犯。或舍
<lb n="0563c04"/>崩壞。或燒。或毒蛇入舍。乃至命難。梵行難。教莫起
<lb n="0563c05"/>便起。不犯。若惡心問上人法汝說是。不與說。不犯。
<lb n="0563c06"/>若作非法非毗尼羯磨。若僧塔寺和尚阿闍黎親
<lb n="0563c07"/>舊知識為作無利益。教莫語便語。不犯。若小語。疾
<lb n="0563c08"/>疾語。夢中語。若獨語。欲說此錯說彼。不犯。</p>
<p id="pX40p0563c0817" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0563c09"/>云。若口有病。含藥不言。無犯。</p>
<p id="pX40p0563c0912" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者。最初未制
<lb n="0563c10"/>戒等。</p>
<lb n="0563c11"/>
<lb n="0563c12"/>毗尼關要卷第九<lb n="0563c13"/>
<lb n="0563c14"/>
<lb n="0563c15"/>毗尼關要卷第十<lb n="0563c16"/>
<lb n="0563c17"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0563c18"/>
<p id="pX40p0563c1801" rend="margin-left:1em">○第十三嫌罵戒</p>
<lb n="0563c19"/>
<p id="pX40p0563c1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0563c20"/>
<p id="pX40p0563c2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0563c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0563c21"/>云。由謗讟事瞋恨煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0563c22"/>
<p id="pX40p0563c2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0563c23"/>
<p id="pX40p0563c2301" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。尊者沓婆摩羅子為眾僧所差。知
<lb n="0563c24"/>僧臥具及僧食。</p>
<lb n="0564a01"/>
<p id="pX40p0564a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0564a02"/>
<p id="pX40p0564a0201" rend="margin-left:1em">慈地比丘相去眼見耳不聞處。自相謂言。此沓婆
<lb n="0564a03"/>摩羅子有愛恚怖癡。餘比丘語言。汝等莫說彼有
<lb n="0564a04"/>愛恚怖癡。報言。我等不面說。在屏處譏嫌耳。諸比
<lb n="0564a05"/>丘白佛。呵責結戒。譏嫌波逸提。慈地復齊沓婆摩
<lb n="0564a06"/>羅子聞而不見處言。有愛恚怖癡。諸比丘言佛。制
<lb n="0564a07"/>戒譏嫌波逸提。報言。我等不嫌。是罵耳。佛言。當如
<lb n="0564a08"/>是說戒。</p>
<lb n="0564a09"/>
<p id="pX40p0564a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0564a10"/>
<p id="pX40p0564a1001">若比丘嫌罵。波逸提。</p>
<lb n="0564a11"/>
<p id="pX40p0564a1101" rend="margin-left:1em">釋義　嫌罵者。若面見譏嫌。背面罵面見嫌者。齊
<lb n="0564a12"/>眼見耳不聞處言。有愛恚怖癡。背面罵者。齊耳聞
<lb n="0564a13"/>不見處言。有愛恚怖癡。</p>
<lb n="0564a14"/>
<p id="pX40p0564a1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心嫌罵。二
<lb n="0564a15"/>前人羯磨所差。三言說了了。</p>
<lb n="0564a16"/>
<p id="pX40p0564a1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。嫌罵比丘。說而了了。波逸提。</p>
<lb n="0564a17"/>
<p id="pX40p0564a1701" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564a1707" type="inline" rend="margin-left:1em">若上座教汝嫌罵。若受教嫌罵。
<lb n="0564a18"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564a1804" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒體僧先差十四人。瞋譏
<lb n="0564a19"/>是人者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0564a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">若捨羯磨。瞋譏是人。突吉羅。</p>
<lb n="0564a20"/>
<p id="pX40p0564a2001" rend="margin-left:1em">若遣使書信。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。譏嫌被僧差人。波
<lb n="0564a21"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0564a2103" type="inline" rend="margin-left:1em">嫌餘人。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564a2109" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾
<lb n="0564a22"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0564a23"/>
<p id="pX40p0564a2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。其人實有愛恚怖癡。恐後有悔恨。
<lb n="0564a24"/>語令發露。若戲笑語。獨語。夢中語。欲說此錯說彼。
<lb n="0564b01"/>不犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0564b02"/>
<p id="pX40p0564b0201" rend="margin-left:1em">○第十四敷僧臥具不舉戒</p>
<lb n="0564b03"/>
<p id="pX40p0564b0301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0564b04"/>
<p id="pX40p0564b0401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0564b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0564b05"/>云。因臥具事由輕慢煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0564b06"/>
<p id="pX40p0564b0601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0564b07"/>
<p id="pX40p0564b0701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園城中。有一長者。欲請眾僧飲食。</p>
<lb n="0564b08"/>
<p id="pX40p0564b0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0564b09"/>
<p id="pX40p0564b0901" rend="margin-left:1em">十七羣取僧坐具。在露地敷。經行望食。時到不收
<lb n="0564b10"/>攝。便赴彼食。僧坐具即為風塵土坌蟲鳥啄壞。污
<lb n="0564b11"/>穢不淨。諸比丘還白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0564b12"/>
<p id="pX40p0564b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0564b13"/>
<p id="pX40p0564b1301">若比丘取僧繩牀木牀。若臥具坐褥露地敷。若教人
<lb n="0564b14"/>敷。捨去不自舉。不教人舉。波逸提。</p>
<lb n="0564b15"/>
<p id="pX40p0564b1501" rend="margin-left:1em">釋義　僧者
(律攝云。有六種僧。一者四人僧。二者過四人僧。三者現前僧。四者四方僧
<lb n="0564b16"/>五者主僧。六者客僧。此中僧者。謂四方僧物也)
。繩牀有五種。旋脚繩牀。直
<lb n="0564b17"/>脚繩牀。曲脚繩牀。入陛繩牀。無脚繩牀　木牀亦
<lb n="0564b18"/>如是。</p>
<p id="pX40p0564b1803" type="inline" rend="margin-left:1em">臥具坐褥者。或用坐。或用臥。褥者用坐也
<lb n="0564b19"/>
(律攝云。臥褥長四肘。濶三肘。四邊縫合。貯以毛絮。毛謂羊毛。絮謂木棉。荻苕劫貝。蒲臺雜絮。并故破物。或
<lb n="0564b20"/>糞掃衣。以如是物。內在褥中。拍令平正。於中橫豎以線交絡。勿使棉絮聚在一邊。或扜毛為褥。復安表裏。
<lb n="0564b21"/>坐褥謂小方坐褥也)
。露地敷
(謂無蔭覆處也)
。若自敷。若教人敷
(敷者謂施
<lb n="0564b22"/>張安布也)
。去後若彼有舊住比丘。若摩摩帝。若經營人
<lb n="0564b23"/>當語言。我今付授汝。汝守護看
(此謂教人舉也)
。若都無人
<lb n="0564b24"/>者。當舉著屏處而去。若無屏處自知此處。必無有
<lb n="0564c01"/>破壞。當安隱持粗者。覆好者上而去
(即自舉也)
。若即時
<lb n="0564c02"/>得還。便應去。若疾雨疾還。若中雨中行得還。若少
<lb n="0564c03"/>雨少行及得還。不壞坐具者應往。比丘應次第作
<lb n="0564c04"/>如是方便去
(雖不自舉不教人舉。但觀時境。不壞具褥得去)
。</p>
<lb n="0564c05"/>
<p id="pX40p0564c0501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是四方僧物。
<lb n="0564c06"/>二故心不舉。三兩脚過限。</p>
<lb n="0564c07"/>
<p id="pX40p0564c0701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若不作如是方便而行。初出門。
<lb n="0564c08"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0564c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">若一足在門內。意欲去而不去。還悔。一
<lb n="0564c09"/>切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c0905" type="inline" rend="margin-left:1em">若二人共一牀坐。下座應收而去。下
<lb n="0564c10"/>座作如是意。謂上座當收。而上座不收。下座犯波
<lb n="0564c11"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0564c1103" type="inline" rend="margin-left:1em">復以非威儀故。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c1112" type="inline" rend="margin-left:1em">上座意謂。下座
<lb n="0564c12"/>當收。而下座不收。上座犯波逸提。</p>
<p id="pX40p0564c1214" type="inline" rend="margin-left:1em">若二人不前
<lb n="0564c13"/>不後俱不收。二俱波逸提。</p>
<p id="pX40p0564c1311" type="inline" rend="margin-left:1em">及餘空繩牀木牀。若
<lb n="0564c14"/>凡浴牀臥具。表裏地敷。繩索毳紵。放在露地。不收
<lb n="0564c15"/>便去。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c1506" type="inline" rend="margin-left:1em">若敷僧臥具。在露地不收。入房坐
<lb n="0564c16"/>思惟。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c1606" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若露地敷僧臥具<anchor xml:id="begd1e24117"/>已<anchor xml:id="endd1e24117"/>。不
<lb n="0564c17"/>囑人遊行諸房。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c1710" type="inline" rend="margin-left:1em">若自臥具不隨時舉。突
<lb n="0564c18"/>吉羅。所以時舉者。一畏雨濕。二畏日暴。三畏風吹。
<lb n="0564c19"/>若雖有覆障。而日雨所及處。皆墮罪。</p>
<p id="pX40p0564c1915" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。他
<lb n="0564c20"/>人私物不舉。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0564c2009" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突
<lb n="0564c21"/>吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0564c22"/>
<p id="pX40p0564c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若取僧繩牀木牀踞牀。若凡臥具
<lb n="0564c23"/>坐褥在露地自敷。若教人敷去時。應語舊住人。乃
<lb n="0564c24"/>至次第作方便去。無犯
(如文中說)
。二人共一牀坐。下座
<lb n="0565a01"/>應收。諸餘空繩牀木牀。若凡浴牀。若臥具表裏。若
<lb n="0565a02"/>地敷繩索毳紵。敷在露地。收取而去。若在露地。敷
<lb n="0565a03"/>僧坐具。收攝<anchor xml:id="begd1e24174"/>已<anchor xml:id="endd1e24174"/>入房。思惟無犯。不犯者最初未制
<lb n="0565a04"/>戒等。</p>
<lb n="0565a05"/>
<p id="pX40p0565a0501" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。凡是僧伽所有衣服。不將餘物襯
<lb n="0565a06"/>替。不合受用其所替物。亦非疎破。若僧敷具有破
<lb n="0565a07"/>穿處。應須縫補。若斷壞者應為連接。若不堪脩補
<lb n="0565a08"/>者用充燈炷。或為拂箒。或斬和泥。用塗墻壁。填孔
<lb n="0565a09"/>隙。令施主增福。凡聽法時。不應與比丘尼及俗人
<lb n="0565a10"/>求寂。授學人相近而坐。有難緣者。非犯。</p>
<p id="pX40p0565a1016" type="inline" rend="margin-left:1em">無夏者
<lb n="0565a11"/>不應共三夏者同坐。一夏者不得與四夏者同坐。
<lb n="0565a12"/>二夏以去得共大三夏者同坐。若白衣舍處所迮
<lb n="0565a13"/>時。雖鄔波䭾耶同坐。非犯。</p>
<p id="pX40p0565a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">不應一牀二人同臥。
<lb n="0565a14"/>有慚愧者。無犯。</p>
<p id="pX40p0565a1407" type="inline" rend="margin-left:1em">若在行途。得大帔中間衣隔同
<lb n="0565a15"/>臥。無犯。</p>
<p id="pX40p0565a1504" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。結戒者為行道安樂故。為長
<lb n="0565a16"/>養信敬故。為令檀越善根成就故。</p>
<lb n="0565a17"/>
<p id="pX40p0565a1701" rend="margin-left:1em">○第十五僧房不舉臥具戒</p>
<lb n="0565a18"/>
<p id="pX40p0565a1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0565a19"/>
<p id="pX40p0565a1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0565a1917" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0565a20"/>云。由敷具事不敬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0565a21"/>
<p id="pX40p0565a2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0565a22"/>
<p id="pX40p0565a2201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0565a23"/>
<p id="pX40p0565a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0565a24"/>
<p id="pX40p0565a2401" rend="margin-left:1em">有客比丘。語舊住比丘。我在邊房中。敷臥具宿。異
<lb n="0565b01"/>時不語。舊比丘便去。僧臥具爛壞。蟲嚙色變。時舊
<lb n="0565b02"/>住比丘不見客比丘。謂是命過遠行等。到房觀看。
<lb n="0565b03"/>乃見臥具爛壞。白佛呵責結戒。</p>
<lb n="0565b04"/>
<p id="pX40p0565b0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0565b05"/>
<p id="pX40p0565b0501">若比丘於僧房中。敷僧臥具。若自敷。若教人敷。若坐
<lb n="0565b06"/>若臥去時。不自舉。不教人舉。波逸提。</p>
<lb n="0565b07"/>
<p id="pX40p0565b0701" rend="margin-left:1em">釋義　僧房者
(謂四方僧房。房者於四威儀。得為受用也)
。若僧房中敷
<lb n="0565b08"/>僧臥具。若坐若臥去時。若有舊住比丘經營人。若
<lb n="0565b09"/>摩摩帝當語言。與我掌護牢舉
(此謂教人舉也)
。於中若無
<lb n="0565b10"/>人付授。不失當移牀離壁高支牀脚。持枕褥臥具
<lb n="0565b11"/>置裏。以餘臥具覆上而去。若恐壞敗。當取臥具氈
<lb n="0565b12"/>褥枕置衣架上。豎牀而去
(此是自舉也)
。</p>
<lb n="0565b13"/>
<p id="pX40p0565b1301" rend="margin-left:1em">犯緣　同上。</p>
<lb n="0565b14"/>
<p id="pX40p0565b1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。不作如是方便而去。出界外波
<lb n="0565b15"/>逸提。一脚出界外。還悔而不去。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0565b1516" type="inline" rend="margin-left:1em">若期去
<lb n="0565b16"/>而不去。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0565b1607" type="inline" rend="margin-left:1em">若即還不久。二宿在界外。至第
<lb n="0565b17"/>三宿明相未出。若自往。若遣使往。若語摩摩帝。若
<lb n="0565b18"/>知事人汝掌護此物。若不爾者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0565b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0565b19"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0565b20"/>
<p id="pX40p0565b2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。敷僧臥具。若坐若臥去時。有舊住
<lb n="0565b21"/>人。若摩摩帝。若知事人語言。汝守護是物。若無知
<lb n="0565b22"/>事人。如上收舉而去。若房舍崩落。火燒毒蛇。在內
<lb n="0565b23"/>盜賊虎狼師子強力所執。若被繫。若命難。梵行難。
<lb n="0565b24"/>若時還不久。若二宿界外。第三宿明相未出自去。
<lb n="0565c01"/>若遣使語舊住人。汝掌此物。若水陸道斷。一切難
<lb n="0565c02"/>緣。第三宿不得遣使語。掌護此物者。無犯。不犯者
<lb n="0565c03"/>最初未制戒等。</p>
<lb n="0565c04"/>
<p id="pX40p0565c0401" rend="margin-left:1em">○第十六強奪止宿戒</p>
<lb n="0565c05"/>
<p id="pX40p0565c0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0565c06"/>
<p id="pX40p0565c0601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0565c0617" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0565c07"/>云。自恃凌他因生觸惱。由臥具事情生不忍。制斯
<lb n="0565c08"/>學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0565c09"/>
<p id="pX40p0565c0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0565c10"/>
<p id="pX40p0565c1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0565c11"/>
<p id="pX40p0565c1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0565c12"/>
<p id="pX40p0565c1201" rend="margin-left:1em">六羣及十七羣在拘薩羅道路行。至無比丘住處
<lb n="0565c13"/>邨。十七羣語六羣言。汝等是我上座。應先求住處。
<lb n="0565c14"/>我等後當求。六羣報言。汝等去求我不求住處。十
<lb n="0565c15"/>七羣即往求。得宿止處。敷臥具竟。六羣知<anchor xml:id="begd1e24418"/>已<anchor xml:id="endd1e24418"/>。往語
<lb n="0565c16"/>言。汝等當起以大小次第止宿。十七羣不允。六羣
<lb n="0565c17"/>強在座間。敷坐具宿。十七羣高聲言。諸尊莫爾。諸
<lb n="0565c18"/>比丘聞白佛。呵責結戒
(戒文如後。唯無知字)
。時諸比丘不知
<lb n="0565c19"/>是先住處非先住處。後乃知是先住處。或有作波
<lb n="0565c20"/>逸提。懺悔者。或有畏慎者。佛言。不知不犯。當如是
<lb n="0565c21"/>說戒。</p>
<lb n="0565c22"/>
<p id="pX40p0565c2201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0565c23"/>
<p id="pX40p0565c2301">若比丘知先比丘住處。後來強於中間敷臥具止宿。
<lb n="0565c24"/>念言。彼若嫌迮者。自當避我去。作如是因緣。非餘非
<lb n="0566a01"/>威儀。波逸提。</p>
<lb n="0566a02"/>
<p id="pX40p0566a0201" rend="margin-left:1em">釋義　知先比丘住處者
(先比丘者。是最初敷具者。是住處者。是房舍於
<lb n="0566a03"/>四威儀。得受用者是)
。後來強於中間敷臥具止宿
(後來者。後至比丘也。
<lb n="0566a04"/>強者不從人意欺凌於他)
。中間者。若頭邊。若脚邊。若兩脇邊
<lb n="0566a05"/>臥具者。草敷。葉敷。下至地敷。</p>
<p id="pX40p0566a0512" type="inline" rend="margin-left:1em">念言
(意中作念非是口言)
。彼
<lb n="0566a06"/>若嫌迮者。自當避我去
(於其中間。縱肆坐臥。逼迮他人。令彼生惱。彼若嫌迮。
<lb n="0566a07"/>當自避去。不必言語相遣也)
。作如是因緣非餘者
(謂作強逼迮惱亂因緣。非
<lb n="0566a08"/>為餘事也)
。非威儀
(縱橫坐臥。惱亂於他。皆是非威儀中事)
。</p>
<lb n="0566a09"/>
<p id="pX40p0566a0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一知他先住。二
<lb n="0566a10"/>有逼惱心。三強敷<anchor xml:id="begd1e24510"/>已<anchor xml:id="endd1e24510"/>竟。</p>
<lb n="0566a11"/>
<p id="pX40p0566a1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知他先得住處後來強。於中間
<lb n="0566a12"/>敷臥具。止宿隨轉。側脇著牀。波逸提。</p>
<p id="pX40p0566a1215" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。後
<lb n="0566a13"/>來眠他牀。是上座者。應語長老。不知世尊制戒耶。
<lb n="0566a14"/>若眠比丘是下座者。應呵責。汝不善知戒相。云何
<lb n="0566a15"/>後來眠他牀上。</p>
<p id="pX40p0566a1507" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘在他處經行。見先比丘
<lb n="0566a16"/>來應避去。</p>
<p id="pX40p0566a1605" type="inline" rend="margin-left:1em">若夜眠時。雖振動寱語。不作擾亂意。
<lb n="0566a17"/>無罪。</p>
<p id="pX40p0566a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若自敷。若使人敷。能敷者。波逸
<lb n="0566a18"/>提。</p>
<p id="pX40p0566a1802" type="inline" rend="margin-left:1em">不能敷者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0566a1809" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒體。不得強違前人
<lb n="0566a19"/>意。有所為作。若為惱他故。閉戶開戶。閉向開向。然
<lb n="0566a20"/>火滅火。然燈滅燈。若唄呪願。讀經說法。問難隨他
<lb n="0566a21"/>所。不樂事作。一一波逸提。必以惱他心故。成罪。</p>
<lb n="0566a22"/>
<p id="pX40p0566a2201" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0566a23"/>
<p id="pX40p0566a2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先不知。若語<anchor xml:id="begd1e24571"/>已<anchor xml:id="endd1e24571"/>住。若先與開門。若
<lb n="0566a24"/>門寬廣不相妨礙。若有親舊人言。但於中敷。我自
<lb n="0566b01"/>當為語其主。若倒地。若病轉側墮上。若為勢力所
<lb n="0566b02"/>持。若被繫閉。若命難。梵行難。無犯。不犯者最初未
<lb n="0566b03"/>制戒等。</p>
<lb n="0566b04"/>
<p id="pX40p0566b0401" rend="margin-left:1em">○第十七牽他出房戒</p>
<lb n="0566b05"/>
<p id="pX40p0566b0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0566b06"/>
<p id="pX40p0566b0601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0566b0613" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由瞋忿
<lb n="0566b07"/>故。於四方僧住處。牽他令出。因臥具事及攝養煩
<lb n="0566b08"/>惱。制斯學處。</p>
<lb n="0566b09"/>
<p id="pX40p0566b0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0566b10"/>
<p id="pX40p0566b1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0566b11"/>
<p id="pX40p0566b1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0566b12"/>
<p id="pX40p0566b1201" rend="margin-left:1em">六羣及十七羣在拘薩羅道中行。至小住處。十七
<lb n="0566b13"/>羣言長老。去敷臥具。六羣報言。汝自去我。何豫汝
<lb n="0566b14"/>事。十七羣自喜。淨潔入寺。掃酒房舍。令淨敷好臥
<lb n="0566b15"/>具止宿。六群知<anchor xml:id="begd1e24640"/>已<anchor xml:id="endd1e24640"/>。即入語言。長老。起隨次第坐。十
<lb n="0566b16"/>七群未允。六群瞋不喜。強牽驅出房。十七群高聲
<lb n="0566b17"/>言。莫爾莫爾。比房比丘問知其故。白佛訶責結戒。</p>
<lb n="0566b18"/>
<p id="pX40p0566b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0566b19"/>
<p id="pX40p0566b1901">若比丘瞋他比丘不喜僧房舍中。若自牽出。教他牽
<lb n="0566b20"/>出。波逸提。</p>
<lb n="0566b21"/>
<p id="pX40p0566b2101" rend="margin-left:1em">釋義　瞋他不喜者
(謂心懷忿恚不喜。前人同房止宿也)
。牽出者
(或以
<lb n="0566b22"/>口牽。或以手牽。或手口俱牽。自作教他是也)
。</p>
<lb n="0566b23"/>
<p id="pX40p0566b2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是守戒比丘。
<lb n="0566b24"/>二瞋恚牽出。三是僧房中。四前人出戶。</p>
<lb n="0566c01"/>
<p id="pX40p0566c0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若自牽。若教人牽。隨所牽。多少
<lb n="0566c02"/>隨出戶多少。一一波逸提。</p>
<p id="pX40p0566c0211" type="inline" rend="margin-left:1em">若閉他著戶外。突吉
<lb n="0566c03"/>羅。</p>
<p id="pX40p0566c0302" type="inline" rend="margin-left:1em">若持物擲著戶外。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0566c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">若持他物出。突
<lb n="0566c04"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0566c0403" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若將其所不喜人來共房住。欲令
<lb n="0566c05"/>自出。若出若不出。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0566c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">牽餘四眾出。突吉
<lb n="0566c06"/>羅。</p>
<p id="pX40p0566c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">尼牽比丘比丘尼出。波逸提。</p>
<p id="pX40p0566c0613" type="inline" rend="margin-left:1em">牽餘三眾出。
<lb n="0566c07"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0566c0704" type="inline" rend="margin-left:1em">若牽無慚愧人。若欲降伏弟子。而牽出
<lb n="0566c08"/>者。無犯。</p>
<p id="pX40p0566c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若先作殺心。強牽出死者。波
<lb n="0566c09"/>羅夷。</p>
<p id="pX40p0566c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">不死者。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0566c0909" type="inline" rend="margin-left:1em">若牽比丘尼婬亂心。牽
<lb n="0566c10"/>摩捉者。僧殘。</p>
<p id="pX40p0566c1006" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若牽比丘出時。彼比丘若
<lb n="0566c11"/>抱柱。若捉戶。若倚壁。如是牽離一一處。一一波夜
<lb n="0566c12"/>提。</p>
<p id="pX40p0566c1202" type="inline" rend="margin-left:1em">若口呵叱。遣彼比丘。隨語離一一處者。一一
<lb n="0566c13"/>波夜提。</p>
<p id="pX40p0566c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">若方便驅直出門去。得一波夜提。</p>
<p id="pX40p0566c1317" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0566c14"/>攝云。舍欲崩倒。牽出病人。不犯。</p>
<p id="pX40p0566c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">若有苾芻。是鬬
<lb n="0566c15"/>諍者。戒見軌式。多有虧違。如此之人瞋而曳出。若
<lb n="0566c16"/>無善心。亦得惡作。</p>
<p id="pX40p0566c1608" type="inline" rend="margin-left:1em">若於非僧房處。曳出清淨苾
<lb n="0566c17"/>芻。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0566c1706" type="inline" rend="margin-left:1em">若破戒人眾共驅出。若倚門。若抱
<lb n="0566c18"/>柱。咸應斫去。并推出之。事殄息後。所斫截處。僧應
<lb n="0566c19"/>修補。</p>
<p id="pX40p0566c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">或門徒等冀其懲惡。牽出房時。無犯。</p>
<p id="pX40p0566c1917" type="inline" rend="margin-left:1em">然
<lb n="0566c20"/>不應令出其住處。</p>
<p id="pX40p0566c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉
<lb n="0566c21"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0566c22"/>
<p id="pX40p0566c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。無恚恨心隨次第出。若共宿二夜
<lb n="0566c23"/>至三夜。遣未受戒人出。若破戒破見破威儀。若為
<lb n="0566c24"/>他所舉。若為他所擯。若應擯有命難梵行難。驅逐
<lb n="0567a01"/>如此等人。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0567a02"/>
<p id="pX40p0567a0201" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。若於住處。龍蛇忽至。應彈指語曰。
<lb n="0567a03"/>賢首。汝應遠去。勿惱苾芻。若不去者。應持輭物而
<lb n="0567a04"/>羂去之。勿以毛繩等繫。勿令傷損。於草藂處。安詳
<lb n="0567a05"/>解放。待入穴<anchor xml:id="begd1e24798"/>已<anchor xml:id="endd1e24798"/>。然後捨去。若棄蚤虱等。應於故布
<lb n="0567a06"/>帛上。觀時冷熱而安置之。此若無者。應安壁隙柱
<lb n="0567a07"/>孔中。任其自活。</p>
<p id="pX40p0567a0707" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。為不苦惱眾生故。為
<lb n="0567a08"/>滅鬬諍故。而結此戒。</p>
<lb n="0567a09"/>
<p id="pX40p0567a0901" rend="margin-left:1em">○第十八重閣坐脫脚床戒</p>
<lb n="0567a10"/>
<p id="pX40p0567a1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0567a11"/>
<p id="pX40p0567a1101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0567a1113" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由臥具
<lb n="0567a12"/>事瞋恚煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0567a13"/>
<p id="pX40p0567a1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0567a14"/>
<p id="pX40p0567a1401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0567a15"/>
<p id="pX40p0567a1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0567a16"/>
<p id="pX40p0567a1601" rend="margin-left:1em">諸比丘在重閣坐脫。脚牀上坐不安。庠閣下有比
<lb n="0567a17"/>丘止宿。閣薄牀脚脫。墮下比丘上。壞身血出。仰向
<lb n="0567a18"/>恚罵。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0567a19"/>
<p id="pX40p0567a1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0567a20"/>
<p id="pX40p0567a2001">若比丘若房若重閣上脫脚繩牀木牀。若坐若臥。波
<lb n="0567a21"/>逸提。</p>
<lb n="0567a22"/>
<p id="pX40p0567a2201" rend="margin-left:1em">釋義　房者。若僧房。若私房。</p>
<p id="pX40p0567a2211" type="inline" rend="margin-left:1em">重閣上者。立頭不
<lb n="0567a23"/>至上者是。</p>
<p id="pX40p0567a2305" type="inline" rend="margin-left:1em">脫脚牀者。脚入陛
(脚者不堅牢也。謂尖脚如栓形。插入
<lb n="0567a24"/>陛中。即插脚牀。名脫脚牀也)
。若坐臥下
(結成所犯)
。</p>
<lb n="0567b01"/>
<p id="pX40p0567b0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是重閣。二牀
<lb n="0567b02"/>是脫脚。三閣下有人。四坐臥著牀。</p>
<lb n="0567b03"/>
<p id="pX40p0567b0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。在重閣上。坐脫脚牀。若坐若臥。
<lb n="0567b04"/>隨脇著牀隨轉側。波逸提。</p>
<p id="pX40p0567b0411" type="inline" rend="margin-left:1em">除脫脚牀<anchor xml:id="begd1e24944"/>已<anchor xml:id="endd1e24944"/>。若在獨
<lb n="0567b05"/>坐牀。或一板牀。或浴牀。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0567b0515" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云閣
<lb n="0567b06"/>下無人坐。無犯。</p>
<p id="pX40p0567b0607" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若牀脚不尖者。不犯。
<lb n="0567b07"/>設尖不用力坐臥。不犯。</p>
<p id="pX40p0567b0710" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒體必是重閣尖脚。
<lb n="0567b08"/>坐牀安牀處。底薄用力坐臥。波逸提。</p>
<p id="pX40p0567b0815" type="inline" rend="margin-left:1em">凡比丘坐
<lb n="0567b09"/>法。一切審詳不審詳必有所傷。兼壞威儀。突吉羅。</p>
<lb n="0567b10"/>
<p id="pX40p0567b1001" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0567b11"/>
<p id="pX40p0567b1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若坐旋脚繩牀。直脚繩牀。曲脚繩
<lb n="0567b12"/>牀。無脚繩牀。若牀支大。若脫脚牀安細腰
(即橫桄也)
。若
<lb n="0567b13"/>彼重閣上有板覆。若重厚覆。若反牀坐。若脫牀脚
<lb n="0567b14"/>坐。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0567b15"/>
<p id="pX40p0567b1501" rend="margin-left:1em">○第十九蟲水澆泥草戒</p>
<lb n="0567b16"/>
<p id="pX40p0567b1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0567b17"/>
<p id="pX40p0567b1701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0567b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0567b18"/>云。由用水事無慈悲煩惱。制斯學處。此戒二緣合
<lb n="0567b19"/>結。</p>
<lb n="0567b20"/>
<p id="pX40p0567b2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0567b21"/>
<p id="pX40p0567b2101" rend="margin-left:1em">佛在拘睒彌國。</p>
<lb n="0567b22"/>
<p id="pX40p0567b2201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0567b23"/>
<p id="pX40p0567b2301" rend="margin-left:1em">尊者闡陀起大屋。以蟲水和泥。教人和。諸長者嫌
<lb n="0567b24"/>責。沙門釋子無有慈心。害眾生命。諸比丘聞白佛。
<lb n="0567c01"/>呵責結戒。諸比丘未知有蟲水無蟲水。後乃知有
<lb n="0567c02"/>蟲水或有。作波逸提懺者。或有畏慎者。佛言。不知
<lb n="0567c03"/>無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0567c04"/>
<p id="pX40p0567c0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0567c05"/>
<p id="pX40p0567c0501">若比丘知水有蟲。若自澆泥若草。若教人澆者。波逸
<lb n="0567c06"/>提。</p>
<lb n="0567c07"/>
<p id="pX40p0567c0701" rend="margin-left:1em">釋義　水者
(謂池河井水。釋名云。水者準也。準平物也其德能潤萬物澄之則。清混之
<lb n="0567c08"/>則。濁堰之則。止決之則。流俱八種功德)
。有蟲
(律攝云。或自觀有蟲。或他觀有蟲。不觀有蟲。客
<lb n="0567c09"/>來蟲俱生。蟲總有二種蟲。一謂眼見。二是濾得。乃至微細有命者。言水亦收漿醋等物。有蟲俱不得用)
。
<lb n="0567c10"/>若自澆泥若草
(泥者。草泥。𦮽泥。象屎泥。牛屎泥等。草者。百卉之總名。即茆芒等草。澆
<lb n="0567c11"/>者沃也。即溉灌者。是自作教他。並皆成犯)
。</p>
<lb n="0567c12"/>
<p id="pX40p0567c1201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一水有蟲。二有
<lb n="0567c13"/>蟲想。三自教澆用。</p>
<lb n="0567c14"/>
<p id="pX40p0567c1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若知水有蟲。以草若土擲中者。
<lb n="0567c15"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c1504" type="inline" rend="margin-left:1em">除水<anchor xml:id="begd1e25124"/>已<anchor xml:id="endd1e25124"/>。若有蟲酪漿若醋若漬麥漿以
<lb n="0567c16"/>澆泥若草。若教人。波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c1611" type="inline" rend="margin-left:1em">若以土若草。著有蟲
<lb n="0567c17"/>清酪漿中醋中。若漬麥漿中。若教人。波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c1718" type="inline" rend="margin-left:1em">有
<lb n="0567c18"/>蟲水有蟲想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">蟲水疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0567c1815" type="inline" rend="margin-left:1em">無蟲水
<lb n="0567c19"/>有蟲想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0567c1907" type="inline" rend="margin-left:1em">無蟲水疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0567c1914" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。自
<lb n="0567c20"/>澆者隨息。一一波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c2010" type="inline" rend="margin-left:1em">若教他澆者隨語。語得
<lb n="0567c21"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c2104" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。隨蟲死。一一波逸提。</p>
<p id="pX40p0567c2115" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0567c22"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0567c23"/>
<p id="pX40p0567c2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不知有蟲。作無蟲想。若蟲大以手
<lb n="0567c24"/>觸水令蟲去。若漉水洒地。一切無犯。不犯者最初
<lb n="0568a01"/>未制戒等。</p>
<lb n="0568a02"/>
<p id="pX40p0568a0201" rend="margin-left:1em">會詳　僧祇云。若比丘營作房舍。須水。若池若河
<lb n="0568a03"/>若井。漉取滿器。看無蟲。然後用。若故有蟲。當重囊
<lb n="0568a04"/>漉。諦觀之。若故有蟲。至三重。若故有蟲。當更作井
<lb n="0568a05"/>如前諦觀。若故有蟲。當捨所營事。至餘處。去蟲生
<lb n="0568a06"/>無常。或先無今有。或今有後無。是故比丘日日諦
<lb n="0568a07"/>觀。無蟲便用。</p>
<p id="pX40p0568a0706" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若欲作住止處法。先應
<lb n="0568a08"/>看水。用上細氎。一肘作漉囊。令持戒審悉者。漉水
<lb n="0568a09"/>竟看。器中向日諦看。若故有蟲者。應三重作漉水
<lb n="0568a10"/>囊。若三重作漉水囊。故有蟲者。此處不應住。</p>
<lb n="0568a11"/>
<p id="pX40p0568a1101" rend="margin-left:1em">○第二十覆房過三節戒</p>
<lb n="0568a12"/>
<p id="pX40p0568a1201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0568a13"/>
<p id="pX40p0568a1301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0568a1317" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0568a14"/>云。由房舍事貪慢煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0568a15"/>
<p id="pX40p0568a1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0568a16"/>
<p id="pX40p0568a1601" rend="margin-left:1em">佛在拘睒毗國瞿師羅園中。</p>
<lb n="0568a17"/>
<p id="pX40p0568a1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0568a18"/>
<p id="pX40p0568a1801" rend="margin-left:1em">闡陀起大房。覆有餘草。更重覆。故有餘草。第三覆。
<lb n="0568a19"/>猶餘草在。念求索為難。更覆不止。屋便摧破。居士
<lb n="0568a20"/>譏嫌。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0568a21"/>
<p id="pX40p0568a2101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0568a22"/>
<p id="pX40p0568a2201">若比丘作大房舍戶扉窓牖及餘莊飾具。指授覆苫。
<lb n="0568a23"/>齊二三節。若過。波逸提。</p>
<lb n="0568a24"/>
<p id="pX40p0568a2401" rend="margin-left:1em">釋義　作大房舍者。多用物
(薩婆多云。用三十萬錢。功用甚大　律攝
<lb n="0568b01"/>云。大住處有二種大。一形量大。二施物大。此據形大)
。戶扉窓牖
(戶者通人出入處。一門曰
<lb n="0568b02"/>戶。又曰內門為戶。扉者戶扇也。窓牖者通光明處。在墻曰牖。在屋曰窓)
。及餘莊飾者。
<lb n="0568b03"/>刻鏤彩畵。</p>
<p id="pX40p0568b0305" type="inline" rend="margin-left:1em">指授覆苫者。覆有二種。縱覆橫覆
(苫者
<lb n="0568b04"/>葢也。編茅草覆物也。按西國所造屋宇臺觀。板屋平頭。壁泥石<g ref="CB01926"/>。覆以甎墼。或苫茅苫草。及以板木。戶牖
<lb n="0568b05"/>垣墻。圖畵雕鏤。種種奇製嚴飾非一。今云及餘莊飾具。乃總標一句也)
。齊二三節者
<lb n="0568b06"/>
(節者重也。<anchor xml:id="begd1e25295"/>但<anchor xml:id="endd1e25295"/>齊二三重覆則止。過即成犯。故曰二三節也。本律釋文稍有參差。恐譯文之誤也。五分義明)
。
<lb n="0568b07"/>五分云。若至第四重。若草若瓦。若板覆。一一波逸
<lb n="0568b08"/>提
(若觀斯義三節無違。至四成犯)
。</p>
<lb n="0568b09"/>
<p id="pX40p0568b0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一作屋疾成。二
<lb n="0568b10"/>三覆不止。三指授覆竟。</p>
<lb n="0568b11"/>
<p id="pX40p0568b1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。二節覆<anchor xml:id="begd1e25319"/>已<anchor xml:id="endd1e25319"/>。第三節未竟。不去至
<lb n="0568b12"/>不見不聞處。第三節竟。波逸提。</p>
<p id="pX40p0568b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">若捨聞處至見
<lb n="0568b13"/>處。捨見處至聞處。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0568b1313" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若是熟
<lb n="0568b14"/>甎及以木石。或可施主。欲得疾成。雖過重數。並皆
<lb n="0568b15"/>無犯。</p>
<p id="pX40p0568b1503" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。凡作房法有三品。上中下。覆房
<lb n="0568b16"/>法各自有限。若下房以中上房覆法者。以鎮重故。
<lb n="0568b17"/>兼頓成故。若用草覆。草草波逸提。</p>
<p id="pX40p0568b1714" type="inline" rend="margin-left:1em">若中房以上
<lb n="0568b18"/>房覆法者。亦鎮重故。若用草覆。草草波逸提。</p>
<p id="pX40p0568b1818" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0568b19"/>隨上中下覆法者。以頓成故。一波逸提。</p>
<p id="pX40p0568b1916" type="inline" rend="margin-left:1em">若不頓
<lb n="0568b20"/>壘墻成。無犯。</p>
<p id="pX40p0568b2006" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是
<lb n="0568b21"/>謂為犯。</p>
<lb n="0568b22"/>
<p id="pX40p0568b2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。指授覆苫二節竟。至第三節覆未
<lb n="0568b23"/>竟。至不見不聞處。水陸道斷。及一切難緣等。不去
<lb n="0568b24"/>至不見不聞處。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0568c01"/>
<p id="pX40p0568c0101" rend="margin-left:1em">○第二十一自往教尼戒</p>
<lb n="0568c02"/>
<p id="pX40p0568c0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0568c03"/>
<p id="pX40p0568c0301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼結不同。大乘比丘同學。必若觀機
<lb n="0568c04"/>知有大益。不犯。然在末運。尤宜慎重。清凉大師願
<lb n="0568c05"/>言。足不履尼寺之塵。必有切緣方許。無事不聽。此
<lb n="0568c06"/>是制罪。</p>
<p id="pX40p0568c0604" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此由尼事貪心希望。招世譏嫌。
<lb n="0568c07"/>待緣煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0568c08"/>
<p id="pX40p0568c0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0568c09"/>
<p id="pX40p0568c0901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。與大比丘眾五百人。夏安居盡。是
<lb n="0568c10"/>眾所知識。如舍利弗等五百比丘尼。大愛道為首。
<lb n="0568c11"/>於舍衛國王園中安居。時大愛道往世尊所。白言。
<lb n="0568c12"/>唯願聽。諸比丘與比丘尼教誡說法。世尊聽許隨
<lb n="0568c13"/>次差上座大比丘教誡尼。為說法時。般陀尊者當
<lb n="0568c14"/>往
(般陀或云莎伽陀。或云槃陀伽。此云小路邊生。又翻繼道)
。而所誦惟一偈
<lb n="0568c15"/>入寂者歡喜。</p>
<p id="pX40p0568c1506" type="inline" rend="margin-left:1em">見法得安樂。</p>
<p id="pX40p0568c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">世無恚最樂。</p>
<p id="pX40p0568c1516" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0568c16"/>害於眾生。</p>
<p id="pX40p0568c1605" type="inline" rend="margin-left:1em">世間無欲樂。</p>
<p id="pX40p0568c1610" type="inline" rend="margin-left:1em">出離於愛欲。</p>
<p id="pX40p0568c1615" type="inline" rend="margin-left:1em">若調
<lb n="0568c17"/>伏我慢。</p>
<p id="pX40p0568c1704" type="inline" rend="margin-left:1em">是為第一樂。</p>
<p id="pX40p0568c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">三說<anchor xml:id="begd1e25441"/>已<anchor xml:id="endd1e25441"/>。三入四禪。諸羅
<lb n="0568c18"/>漢比丘尼皆大歡喜。六群尼調戲譏嫌。於是尊者
<lb n="0568c19"/>現通而去。</p>
<lb n="0568c20"/>
<p id="pX40p0568c2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0568c21"/>
<p id="pX40p0568c2101" rend="margin-left:1em">時六群自往教誡。不說正法。惟說一切世俗論。乃
<lb n="0568c22"/>至笑舞跛行等。六群尼大歡喜。羅漢尼以恭敬心
<lb n="0568c23"/>故。默然無語。大愛道白佛乃制。僧中差教授尼人。
<lb n="0568c24"/>時六群作是言。僧不差我等。教授尼即出界外。更
<lb n="0569a01"/>互相差往教誡。諸比丘聞。嫌責白佛。佛乃制成就
<lb n="0569a02"/>十法者。然後得教授尼。戒律具足
(一)
。多聞
(二)
。誦二
<lb n="0569a03"/>部戒利
(三)
。決斷無疑
(四)
。善能說法
(五)
。族姓出家
(六)
。
<lb n="0569a04"/>顏貌端正。尼眾見便歡喜
(七)
。堪任與尼眾說法。勸
<lb n="0569a05"/>令歡喜
(八)
。不為佛出家。而被法服。犯重法
(九)
。滿二
<lb n="0569a06"/>十歲若過
(十)
。如是等可教戒尼。與比丘結戒。</p>
<lb n="0569a07"/>
<p id="pX40p0569a0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0569a08"/>
<p id="pX40p0569a0801">若比丘僧不差。教誡比丘尼者。波逸提。</p>
<lb n="0569a09"/>
<p id="pX40p0569a0901" rend="margin-left:1em">釋義　僧者。一說戒。一羯磨。</p>
<p id="pX40p0569a0911" type="inline" rend="margin-left:1em">不差者
(僧祗云。僧不作羯磨
<lb n="0569a10"/>名不差。十法不成就不名為差眾。不成就白。不成就作羯磨。不成就亦不名為差　根本云。具七法者。眾
<lb n="0569a11"/>應差教授尼。一持戒。二多聞。三住耆宿位。四善都城語。五不曾以身污尼。六於八他勝法。善能分別。七於
<lb n="0569a12"/>八尊重法。能善解釋)
。教授者。八不可違法。何等八百臘比丘尼
<lb n="0569a13"/>見初受戒比丘。當起迎逆。問訊禮拜。請令坐
(一)
。比
<lb n="0569a14"/>丘尼不得罵比丘。不得誹謗言破戒破見破威儀
<lb n="0569a15"/>
(二)
。比丘尼不得舉比丘罪言汝所作爾汝所作不
<lb n="0569a16"/>爾。不得作自言不得遮他。覔罪不得遮他說戒自
<lb n="0569a17"/>恣。比丘尼不得說比丘過失。比丘得說比丘尼過
<lb n="0569a18"/>失
(三)
。<anchor xml:id="begd1e25561"/>已<anchor xml:id="endd1e25561"/>學於學式叉摩那。從眾僧求受大戒
(四)
。若
<lb n="0569a19"/>比丘尼犯重法。應半月在二部僧中行摩那埵
(五)
。
<lb n="0569a20"/>比丘尼於半月。當從眾僧中求索教授人
(六)
。比丘
<lb n="0569a21"/>尼不應無比丘處夏安居
(七)
。比丘尼夏安居訖。當
<lb n="0569a22"/>詣眾僧中求三事。見聞疑自恣
(八)
。如此八法應尊
<lb n="0569a23"/>重恭敬讚歎。盡形壽不應違
(教誡何故說此八不可違法。謂佛姨母及
<lb n="0569a24"/>五百舍夷女人從佛三請出家。佛未允。以疾滅正法故。後阿難啟請。再三方許。佛說八敬。阿難依制宣傳。
<lb n="0569b01"/>諸女奉行。名為八敬。比丘尼尊行八法。正法無減所以半月教誡。仍宣八敬。令正法久住故　薩婆多論
<lb n="0569b02"/>云。教誡教授有何差別。答曰。遮無利益。故名教誡。與有利益。故名教授。又教住正念。故名教誡。教住正知。
<lb n="0569b03"/>故名教授。乃至令修世間善法。故名教誡令修出世間善法。故名教授。此是差別耳)
。</p>
<lb n="0569b04"/>
<p id="pX40p0569b0401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心有貪求。二
<lb n="0569b05"/>不差輒往。三教誡出語了了。</p>
<lb n="0569b06"/>
<p id="pX40p0569b0601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。比丘應剋時到。尼亦剋時迎。若
<lb n="0569b07"/>此丘剋時不至。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b0710" type="inline" rend="margin-left:1em">尼至時不迎。突吉羅。</p>
<lb n="0569b08"/>
<p id="pX40p0569b0801" rend="margin-left:1em">若聞教授師來。比丘尼當出半由旬迎。供給所須。
<lb n="0569b09"/>辦洗浴具。為作粥種種飯食。不作如是供給者。突
<lb n="0569b10"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b1003" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧不差。或非教授日而往。與說八不可
<lb n="0569b11"/>違法。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b1106" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧不差而往。與說法者。波逸提。</p>
<lb n="0569b12"/>
<p id="pX40p0569b1201" rend="margin-left:1em">若比丘僧病。應遣人禮拜問訊。若比丘僧不和
<lb n="0569b13"/>合眾不滿足。應遣人禮拜問訊。若不。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b1318" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0569b14"/>比丘尼僧病。及不和合眾不滿足者。亦當遣人禮
<lb n="0569b15"/>拜問訊。若不。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b1509" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若不差教誡尼。語
<lb n="0569b16"/>語波逸提。</p>
<p id="pX40p0569b1605" type="inline" rend="margin-left:1em">教誡餘二女眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b1614" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘僧
<lb n="0569b17"/>不差。為教授故入尼住處。除因緣。波逸提。</p>
<p id="pX40p0569b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">因緣
<lb n="0569b18"/>者。尼病是名因緣。</p>
<p id="pX40p0569b1808" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧不差。為教授故入尼住
<lb n="0569b19"/>處。隨入多少步步。波逸提。</p>
<p id="pX40p0569b1911" type="inline" rend="margin-left:1em">若一脚入門。突吉羅。</p>
<lb n="0569b20"/>
<p id="pX40p0569b2001" rend="margin-left:1em">善見云。若不說八敬。先說餘法。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0569b2016" type="inline" rend="margin-left:1em">若先
<lb n="0569b21"/>說八敬。<anchor xml:id="begd1e25679"/>已<anchor xml:id="endd1e25679"/>後說餘法。不犯。</p>
<p id="pX40p0569b2111" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。比丘應誦尼
<lb n="0569b22"/>戒。莫令忘失。何以故。諸女人喜忘。智慧散亂。我泥
<lb n="0569b23"/>洹後。諸尼當從大僧問戒法。</p>
<p id="pX40p0569b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">四眾突吉羅。是謂
<lb n="0569b24"/>為犯。</p>
<lb n="0569c01"/>
<p id="pX40p0569c0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。比丘剋時至。尼剋時迎。乃至辦種
<lb n="0569c02"/>種供具。若僧所差與說八不可違法。若眾僧病僧
<lb n="0569c03"/>眾不滿。別部不和合。遺信禮拜。若尼病眾不滿不
<lb n="0569c04"/>和合。亦遣信禮拜問訊眾僧。若水道留難。一切難
<lb n="0569c05"/>緣等。不遣人禮拜問訊。如是等無犯。不犯者最初
<lb n="0569c06"/>未制戒等。</p>
<lb n="0569c07"/>
<p id="pX40p0569c0701" rend="margin-left:1em">會詳　僧祇云。教誡尼不得從日沒至明相出。不
<lb n="0569c08"/>得深猥處。不得露現處。當在不深不露處。若講堂。
<lb n="0569c09"/>若樹下。不得十四日十五日月一日二日三日。應
<lb n="0569c10"/>從四日至十三日往教誡。不得教誡不和合尼眾。
<lb n="0569c11"/>到<anchor xml:id="begd1e25724"/>已<anchor xml:id="endd1e25724"/>應問尼僧和合不。若言不和合。應遣使呼來。
<lb n="0569c12"/>若不得來者。應與教誡。欲不得偏教誡。不得長語
<lb n="0569c13"/>教誡。</p>
<lb n="0569c14"/>
<p id="pX40p0569c1401" rend="margin-left:1em">○第二十二教尼至暮戒</p>
<lb n="0569c15"/>
<p id="pX40p0569c1501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0569c16"/>
<p id="pX40p0569c1601" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。息世譏嫌。</p>
<p id="pX40p0569c1618" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0569c17"/>攝云。因譏嫌事。制斯學處。</p>
<lb n="0569c18"/>
<p id="pX40p0569c1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0569c19"/>
<p id="pX40p0569c1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0569c20"/>
<p id="pX40p0569c2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0569c21"/>
<p id="pX40p0569c2101" rend="margin-left:1em">尊者難陀
(增一阿含云。爾時牧牛難陀憑杖而立。遙聞佛所說法。即得解悟。求佛出家。受
<lb n="0569c22"/>具足戒。是時彼在閒靜處。而自修克。成阿羅漢果。此非佛弟難陀)
。為僧所差教授
<lb n="0569c23"/>比丘尼<anchor xml:id="begd1e25776"/>已<anchor xml:id="endd1e25776"/>。默然而住。大愛道言。我等欲得聞法。願
<lb n="0569c24"/>更與我等說。尊者與說法<anchor xml:id="begd1e25784"/>已<anchor xml:id="endd1e25784"/>。默然而住。復更重請
<lb n="0570a01"/>說法。難陀好音聲為說法。聽者樂聞。遂至日暮
(根本
<lb n="0570a02"/>云。難鐸迦尊者。佛遣彼為尼眾說法教誡。時五百苾芻尼聞法。得阿羅漢果　薩婆多云。維衛佛滅後有
<lb n="0570a03"/>王。起牛頭旃檀塔。種種莊嚴。此王有五百夫人。供養此塔。各發願言。我等將來從此王邊。而得解脫。爾時
<lb n="0570a04"/>王者。今難陀是。五百夫人者。今五百尼是。以本願因緣故。應從難陀。而得解脫)
。尼出祗桓
<lb n="0570a05"/>城。門<anchor xml:id="begd1e25806"/>已<anchor xml:id="endd1e25806"/>閉。即依城壍中宿。晨旦在前入城。諸長者
<lb n="0570a06"/>譏嫌。沙門釋子無清淨行。諸比丘聞白佛。呵責結
<lb n="0570a07"/>戒。</p>
<lb n="0570a08"/>
<p id="pX40p0570a0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0570a09"/>
<p id="pX40p0570a0901">若比丘為僧差教授比丘尼。乃至日暮者。波逸提。</p>
<lb n="0570a10"/>
<p id="pX40p0570a1001" rend="margin-left:1em">釋義　為僧差者
(僧祗云。十法成就。眾成就。白成就。羯磨成就。故云為僧差　律
<lb n="0570a11"/>攝云。其教授尼人。一被差<anchor xml:id="begd1e25838"/>已<anchor xml:id="endd1e25838"/>。盡壽教授。更不須差)
。教授比丘尼者
(為說八不可違
<lb n="0570a12"/>法及餘法是也)
。乃至日暮者
(律攝云指其分齊。日既沒<anchor xml:id="begd1e25852"/>已<anchor xml:id="endd1e25852"/>。名非時。雖在時中。若諸尼眾
<lb n="0570a13"/>立而不坐。或復營務。紛擾未息。或身有拘礙。而為說法。亦曰非時也)
。</p>
<lb n="0570a14"/>
<p id="pX40p0570a1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是大尼。二教
<lb n="0570a15"/>說八敬。三日<anchor xml:id="begd1e25867"/>已<anchor xml:id="endd1e25867"/>暮。</p>
<lb n="0570a16"/>
<p id="pX40p0570a1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若教授比丘尼。乃至日暮。波逸
<lb n="0570a17"/>提。</p>
<p id="pX40p0570a1702" type="inline" rend="margin-left:1em">除教授。若受經誦經問義。若以餘事。乃至日
<lb n="0570a18"/>暮。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0570a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘尼。若為餘婦女受誦經。若問
<lb n="0570a19"/>義。若以餘事至日暮。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0570a1912" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。日暮日暮
<lb n="0570a20"/>想等。二重二輕。二無犯。</p>
<p id="pX40p0570a2010" type="inline" rend="margin-left:1em">若通夜說法。或寺門相
<lb n="0570a21"/>近。或城門不閉。或同在城中。或尼眾在白衣舍。此
<lb n="0570a22"/>皆無犯。</p>
<p id="pX40p0570a2204" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0570a23"/>
<p id="pX40p0570a2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。教授尼日未暮便休。除婦女<anchor xml:id="begd1e25904"/>已<anchor xml:id="endd1e25904"/>。若
<lb n="0570a24"/>為餘人教誦受經問義。及以餘事。不犯。若船濟處
<lb n="0570b01"/>說法。尼聽與賈客共行夜說法。若至尼寺中說法。
<lb n="0570b02"/>若來寺中請教授人值說法聽。無犯。不犯者最初
<lb n="0570b03"/>未制戒等。</p>
<lb n="0570b04"/>
<p id="pX40p0570b0401" rend="margin-left:1em">○第二十三譏謗教尼戒</p>
<lb n="0570b05"/>
<p id="pX40p0570b0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0570b06"/>
<p id="pX40p0570b0601" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼制不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0570b0614" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由懷
<lb n="0570b07"/>嫉心。制斯學處。</p>
<lb n="0570b08"/>
<p id="pX40p0570b0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0570b09"/>
<p id="pX40p0570b0901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。尼聞教授師來。半由旬迎。安處房
<lb n="0570b10"/>舍。飲食牀座。具洗浴處。</p>
<lb n="0570b11"/>
<p id="pX40p0570b1101" rend="margin-left:2em">起經人。</p>
<lb n="0570b12"/>
<p id="pX40p0570b1201" rend="margin-left:1em">六羣僧不差。故生嫉妬心言。諸比丘教授尼。無有
<lb n="0570b13"/>真實心。<anchor xml:id="begd1e25965"/>但<anchor xml:id="endd1e25965"/>為飲食故。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0570b14"/>
<p id="pX40p0570b1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0570b15"/>
<p id="pX40p0570b1501">若比丘語諸比丘。作如是語。比丘為飲食故。教授比
<lb n="0570b16"/>丘尼者。波逸提。</p>
<lb n="0570b17"/>
<p id="pX40p0570b1701" rend="margin-left:1em">釋義　為飲食故
(僧祇云。食者。麨<g ref="CB03475"/>飯魚肉。復次有食。名色聲香味觸。教授者。若
<lb n="0570b18"/>阿毗曇。若毗尼)
。</p>
<lb n="0570b19"/>
<p id="pX40p0570b1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一生嫉妬心。二
<lb n="0570b20"/>言為飲食教授。三說而了了。</p>
<lb n="0570b21"/>
<p id="pX40p0570b2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。作是言。諸比丘為飲食故教授
<lb n="0570b22"/>尼。乃至誦受經若問。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0570b2216" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。
<lb n="0570b23"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0570b2304" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若言為供養故。教誡比丘及餘
<lb n="0570b24"/>三眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0570b2406" type="inline" rend="margin-left:1em">若言比丘行十二頭陀行。坐禪誦
<lb n="0570c01"/>經作諸功德。皆為供養利故語語。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0570c0117" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇
<lb n="0570c02"/>云。若言為醫藥者。得越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0570c0213" type="inline" rend="margin-left:1em">若語比丘尼。作
<lb n="0570c03"/>如是語。彼比丘為飲食故。教誡汝等。得越毗尼罪。</p>
<lb n="0570c04"/>
<p id="pX40p0570c0401" rend="margin-left:1em">若語比丘尼。彼比丘為醫藥故教誡汝等。得越
<lb n="0570c05"/>毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0570c0505" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0570c06"/>
<p id="pX40p0570c0601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。其事實爾為飲食。教授尼。為飲食
<lb n="0570c07"/>故。教誦經受經。若問。若戲笑語。獨語。夢中語。欲說
<lb n="0570c08"/>此錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0570c09"/>
<p id="pX40p0570c0901" rend="margin-left:1em">會詳　維摩詰經云。不嫉彼供。不高<anchor xml:id="begd1e26052"/>己<anchor xml:id="endd1e26052"/>利。而於其
<lb n="0570c10"/>中。調伏其心。常省<anchor xml:id="begd1e26060"/>己<anchor xml:id="endd1e26060"/>過。不訟彼短。</p>
<p id="pX40p0570c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">什師曰。如一
<lb n="0570c11"/>比丘林中坐禪。時至須食。持鉢出林。路逢惡賊。引
<lb n="0570c12"/>弓射之。比丘怒<anchor xml:id="begd1e26075"/>已<anchor xml:id="endd1e26075"/>。自責不生惡心。又指腹語賊。汝
<lb n="0570c13"/>應射此。我為彼出林。故致斯惱。此腹之罪耳。省<anchor xml:id="begd1e26084"/>己<anchor xml:id="endd1e26084"/>
<lb n="0570c14"/>恕物。類如此也。</p>
<lb n="0570c15"/>
<p id="pX40p0570c1501" rend="margin-left:1em">○第二十四與非親里尼衣戒</p>
<lb n="0570c16"/>
<p id="pX40p0570c1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0570c17"/>
<p id="pX40p0570c1701" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同結。大乘不同。學為利眾生故。
<lb n="0570c18"/>然在末法。應須審慎。</p>
<p id="pX40p0570c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因致譏嫌。制斯學
<lb n="0570c19"/>處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0570c20"/>
<p id="pX40p0570c2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0570c21"/>
<p id="pX40p0570c2101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0570c22"/>
<p id="pX40p0570c2201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0570c23"/>
<p id="pX40p0570c2301" rend="margin-left:1em">一乞食比丘威儀具足。有比丘尼。見便生善心。數
<lb n="0570c24"/>請彼比丘。比丘不受。異時眾僧分衣物。此比丘持
<lb n="0571a01"/>分出門。見此尼來。即以與之。意彼不收。尼輙受之。
<lb n="0571a02"/>比丘數數向人嫌責彼尼。諸比丘聞白佛。訶責結
<lb n="0571a03"/>戒。不聽與比丘尼衣。諸比丘皆畏慎不敢與親里
<lb n="0571a04"/>尼衣。佛言。聽與親里尼衣。更加非親里三字。祗桓
<lb n="0571a05"/>中二部僧共分衣物。二部錯得尼持衣相換。比丘
<lb n="0571a06"/>未允。佛言。若貿易聽。當如是說戒。</p>
<lb n="0571a07"/>
<p id="pX40p0571a0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0571a08"/>
<p id="pX40p0571a0801">若比丘與非親里比丘尼衣除貿易。波逸提。</p>
<lb n="0571a09"/>
<p id="pX40p0571a0901" rend="margin-left:1em">釋義　
(如三十事中)
。</p>
<lb n="0571a10"/>
<p id="pX40p0571a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一尼非親里。二
<lb n="0571a11"/>與非貿易。三彼<anchor xml:id="begd1e26171"/>已<anchor xml:id="endd1e26171"/>取竟。</p>
<lb n="0571a12"/>
<p id="pX40p0571a1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。與非親里比丘尼衣除貿易。波
<lb n="0571a13"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0571a1303" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若與破戒邪見親里尼衣。突吉羅。</p>
<lb n="0571a14"/>
<p id="pX40p0571a1401" rend="margin-left:1em">與非親里餘二女眾衣。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0571a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若
<lb n="0571a15"/>與應量衣。波逸提。</p>
<p id="pX40p0571a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">與不應量衣物。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0571a1517" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0571a16"/>攝云。若尼被賊現闕衣服。設使非親里與之。無犯。</p>
<lb n="0571a17"/>
<p id="pX40p0571a1701" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0571a18"/>
<p id="pX40p0571a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與親里衣共相貿易。與塔與佛與
<lb n="0571a19"/>僧。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0571a20"/>
<p id="pX40p0571a2001" rend="margin-left:1em">○第二十五與非親里尼作衣戒</p>
<lb n="0571a21"/>
<p id="pX40p0571a2101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0571a22"/>
<p id="pX40p0571a2201" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0571a2214" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因致
<lb n="0571a23"/>譏嫌。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0571a24"/>
<p id="pX40p0571a2401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0571b01"/>
<p id="pX40p0571b0101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0571b02"/>
<p id="pX40p0571b0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0571b03"/>
<p id="pX40p0571b0301" rend="margin-left:1em">有比丘尼。欲作僧伽黎。至僧伽藍中。語迦留陀夷。
<lb n="0571b04"/>願尊者與我作衣。報言。汝等喜來催促。故不能作。
<lb n="0571b05"/>尼言。我不相催。作竟與我。即與裁之。作男女行欲
<lb n="0571b06"/>像。尼來取衣。即襞與之。語言。不得妄解披著。亦莫
<lb n="0571b07"/>示人。時到當著。在尼僧後行。尼如其教。即著後行。
<lb n="0571b08"/>諸居士見高聲大笑。大愛道問知其故。白諸比丘。
<lb n="0571b09"/>比丘白佛。呵責結戒。不聽與比丘尼作衣。諸比丘
<lb n="0571b10"/>皆畏慎不敢與親里尼作衣。佛言。親里者不犯。當
<lb n="0571b11"/>如是說戒。</p>
<lb n="0571b12"/>
<p id="pX40p0571b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0571b13"/>
<p id="pX40p0571b1301">若比丘與非親里比丘尼作衣者。波逸提。</p>
<lb n="0571b14"/>
<p id="pX40p0571b1401" rend="margin-left:1em">釋義　作衣者
(作者謂割<anchor xml:id="begd1e26280"/>刺<anchor xml:id="endd1e26280"/>。浣染衣者。謂僧伽黎。鬱多羅僧。安陀會)
。</p>
<lb n="0571b15"/>
<p id="pX40p0571b1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一尼非親里。二
<lb n="0571b16"/>自手裁縫。</p>
<lb n="0571b17"/>
<p id="pX40p0571b1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若與非親里比丘尼作衣。隨刀
<lb n="0571b18"/>截多少。波逸提。</p>
<p id="pX40p0571b1807" type="inline" rend="margin-left:1em">隨縫一針。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0571b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">若復披
<lb n="0571b19"/>看牽挽熨治。以手摩捫。若捉角頭挽。方正安帖。若
<lb n="0571b20"/>緣。若索線。若續線。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0571b2013" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。取衣。突
<lb n="0571b21"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0571b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">割截時染時。皆波逸提。</p>
<p id="pX40p0571b2112" type="inline" rend="margin-left:1em">縫時。針針波逸
<lb n="0571b22"/>提。</p>
<p id="pX40p0571b2202" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0571b23"/>
<p id="pX40p0571b2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與親里尼作。若與僧與塔作。若借
<lb n="0571b24"/>他衣著浣染治還主。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0571c01"/>
<p id="pX40p0571c0101" rend="margin-left:1em">○第二十六與尼屏坐戒</p>
<lb n="0571c02"/>
<p id="pX40p0571c0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0571c03"/>
<p id="pX40p0571c0301" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。護世譏嫌。</p>
<p id="pX40p0571c0318" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0571c04"/>攝云。因招譏謗。制斯學處。</p>
<lb n="0571c05"/>
<p id="pX40p0571c0501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0571c06"/>
<p id="pX40p0571c0601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0571c07"/>
<p id="pX40p0571c0701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0571c08"/>
<p id="pX40p0571c0801" rend="margin-left:1em">迦留陀夷與偷蘭難陀比丘尼。各有欲意。在門外
<lb n="0571c09"/>共一處坐。諸居士見。皆共嫌之。各相謂言。汝等觀
<lb n="0571c10"/>此二人共坐。猶如夫婦。亦如鴛鴦。諸比丘聞白佛。
<lb n="0571c11"/>呵責結戒。</p>
<lb n="0571c12"/>
<p id="pX40p0571c1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0571c13"/>
<p id="pX40p0571c1301">若比丘與比丘尼在屏處坐者。波逸提。</p>
<lb n="0571c14"/>
<p id="pX40p0571c1401" rend="margin-left:1em">釋義　屏處坐者。一比丘。一比丘尼。屏處者。見屏
<lb n="0571c15"/>處。聞屏處。見屏處者。若塵若霧若烟若雲若黑闇
<lb n="0571c16"/>不見也。聞屏處者。乃至常語不聞聲處。</p>
<lb n="0571c17"/>
<p id="pX40p0571c1701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是屏處。二無
<lb n="0571c18"/>智人。三身相近坐。</p>
<lb n="0571c19"/>
<p id="pX40p0571c1901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若獨與比丘尼屏處坐。波逸提。</p>
<lb n="0571c20"/>
<p id="pX40p0571c2001" rend="margin-left:1em">若盲而不聾。聾而不盲。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0571c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">立住。突吉羅。</p>
<lb n="0571c21"/>
<p id="pX40p0571c2101" rend="margin-left:1em">僧祗云。若尼請一比丘食。一尼共比丘坐。一比
<lb n="0571c22"/>丘尼來往益食。益食尼去時。比丘隨。一一時得波
<lb n="0571c23"/>夜提。</p>
<p id="pX40p0571c2303" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。與餘二女眾坐。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0571c2316" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆
<lb n="0571c24"/>多云。經行<anchor xml:id="begd1e26420"/>已<anchor xml:id="endd1e26420"/>還坐。波逸提。</p>
<p id="pX40p0571c2411" type="inline" rend="margin-left:1em">隨起還坐。隨得爾所。
<lb n="0572a01"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0572a0104" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0572a02"/>
<p id="pX40p0572a0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若比丘有伴。若有智人。若行過卒
<lb n="0572a03"/>倒地。若病轉倒。或為力勢所持。若被繫閉。若命難。
<lb n="0572a04"/>梵行難。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0572a05"/>
<p id="pX40p0572a0501" rend="margin-left:1em">○第二十七與尼同期行</p>
<lb n="0572a06"/>
<p id="pX40p0572a0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0572a07"/>
<p id="pX40p0572a0701" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同犯。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0572a0718" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0572a08"/>攝云。由譏嫌故。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0572a09"/>
<p id="pX40p0572a0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0572a10"/>
<p id="pX40p0572a1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0572a11"/>
<p id="pX40p0572a1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0572a12"/>
<p id="pX40p0572a1201" rend="margin-left:1em">六羣與六羣尼。在拘薩羅人間遊行。諸居士見。皆
<lb n="0572a13"/>共嫌之。諸比丘聞白佛。呵責結戒。不聽與比丘尼
<lb n="0572a14"/>共行。諸比丘不先與尼共期。道路相遇。畏慎不敢
<lb n="0572a15"/>共行。佛言。若不期。無犯。更加共期二字。後眾多比
<lb n="0572a16"/>丘從舍衛欲至毗舍離。時眾多尼亦往。欲得同行。
<lb n="0572a17"/>以佛結戒。故不敢共行。比丘前去。尼在後行。為賊
<lb n="0572a18"/>所劫。失衣鉢。諸比丘白佛。佛言當如是說戒。</p>
<lb n="0572a19"/>
<p id="pX40p0572a1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0572a20"/>
<p id="pX40p0572a2001">若比丘與比丘尼同期一道行。從一村乃至一村。除
<lb n="0572a21"/>異時。波逸提。異時者。與估客行。若疑畏怖時。是謂異
<lb n="0572a22"/>時。</p>
<lb n="0572a23"/>
<p id="pX40p0572a2301" rend="margin-left:1em">釋義　期者。言共去至某邨某城某國土
(僧祇云。共期者。
<lb n="0572a24"/>若今日。若明日。若半月。若一月)
。同期一道行
(總標乃至邨間別釋)
。道者。村間
<lb n="0572b01"/>有分齊行處是
(僧祇云。道行者。三由延。二由延。一由延。一拘盧舍)
。除異時
<lb n="0572b02"/>
(是遮制中之開聽)
。與估客行
(估客者。根本作商旅　律攝云。商旅者。若離此伴。無由進
<lb n="0572b03"/>路。為此聖開除餘緣。故此中行法者。苾芻尼食。苾芻應持。若至食時。更相授與。有病苾芻。應共舁去。若人
<lb n="0572b04"/>少者。尼亦助舁。應在頭邊。不應近足。若至邨落。隨病所須。為覓醫藥。若尼有病。准此應知)
。是謂
<lb n="0572b05"/>異時。</p>
<lb n="0572b06"/>
<p id="pX40p0572b0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心共期。二
<lb n="0572b07"/>發足同行。三至村里分齊。</p>
<lb n="0572b08"/>
<p id="pX40p0572b0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。與比丘尼同一道行。乃至村間
<lb n="0572b09"/>分齊處。隨眾多少界多少。一一波逸提。</p>
<p id="pX40p0572b0916" type="inline" rend="margin-left:1em">非村空
<lb n="0572b10"/>處行。乃至十里。波逸提。</p>
<p id="pX40p0572b1010" type="inline" rend="margin-left:1em">若減一村。減十里。突吉
<lb n="0572b11"/>羅。</p>
<p id="pX40p0572b1102" type="inline" rend="margin-left:1em">若多村間同一界行。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0572b1113" type="inline" rend="margin-left:1em">方便欲去。共
<lb n="0572b12"/>期莊嚴。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0572b1209" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若共車伴行。止息
<lb n="0572b13"/>發去時喚尼來。勿使不及伴。作是語者。波逸提。</p>
<lb n="0572b14"/>
<p id="pX40p0572b1401" rend="margin-left:1em">若言去去。姊妹勿使失伴。無罪。</p>
<p id="pX40p0572b1413" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘共商人隨
<lb n="0572b15"/>道行。商人先入聚落。比丘不知道行法。見尼問言。
<lb n="0572b16"/>姊妹示我道來。即名共期。若尼來舉一足。得越毗
<lb n="0572b17"/>尼罪。</p>
<p id="pX40p0572b1703" type="inline" rend="margin-left:1em">舉二足。波夜提。</p>
<p id="pX40p0572b1709" type="inline" rend="margin-left:1em">言去示我道路者。無罪。</p>
<lb n="0572b18"/>
<p id="pX40p0572b1801" rend="margin-left:1em">若聚落中。請比丘食。不知檀越家處。見尼問言。
<lb n="0572b19"/>知某甲檀越家處。不示我處來。即名為期。若舉一
<lb n="0572b20"/>足。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0572b2006" type="inline" rend="margin-left:1em">舉二足。得波夜提。</p>
<p id="pX40p0572b2013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。地行
<lb n="0572b21"/>為契。後遂乘空現身。共期隱形而去。皆得惡作。</p>
<lb n="0572b22"/>
<p id="pX40p0572b2201" rend="margin-left:1em">薩婆多云。不期而偶共同道。當使相去。不聞聲處。
<lb n="0572b23"/>若相聞<anchor xml:id="begd1e26616"/>已<anchor xml:id="endd1e26616"/>還。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0572b2309" type="inline" rend="margin-left:1em">與餘二女眾期行。同犯
(亦波
<lb n="0572b24"/>逸提)
。十誦云。若有王夫人共行。不犯。</p>
<p id="pX40p0572b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突
<lb n="0572c01"/>吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0572c02"/>
<p id="pX40p0572c0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不共期大伴行。疑恐怖處。若為力
<lb n="0572c03"/>勢者所持。若被繫命難梵行難。無犯。不犯者最初
<lb n="0572c04"/>未制戒等。</p>
<lb n="0572c05"/>
<p id="pX40p0572c0501" rend="margin-left:1em">○第二十八與尼期同船戒</p>
<lb n="0572c06"/>
<p id="pX40p0572c0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0572c07"/>
<p id="pX40p0572c0701" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0572c0714" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由譏
<lb n="0572c08"/>嫌故。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0572c09"/>
<p id="pX40p0572c0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0572c10"/>
<p id="pX40p0572c1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0572c11"/>
<p id="pX40p0572c1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0572c12"/>
<p id="pX40p0572c1201" rend="margin-left:1em">六羣舉六羣尼共乘船。上水下水居士譏嫌。比丘
<lb n="0572c13"/>白佛。呵責結戒。不聽與尼共乘一船。諸比丘不期
<lb n="0572c14"/>而乘一船。皆畏慎。佛言。不期無犯。後眾多比丘欲
<lb n="0572c15"/>渡恒河。有眾多尼。亦欲渡恒河。以佛結戒。故不敢
<lb n="0572c16"/>與尼共渡。尼讓比丘先渡。船至彼岸。暴雨水漲。未
<lb n="0572c17"/>還之間。日時<anchor xml:id="begd1e26692"/>已<anchor xml:id="endd1e26692"/>暮。諸尼即在岸邊宿。夜偶賊劫奪。
<lb n="0572c18"/>佛言。直渡者無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0572c19"/>
<p id="pX40p0572c1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0572c20"/>
<p id="pX40p0572c2001">若比丘與比丘尼。共期同乘一船上水下水。除直渡
<lb n="0572c21"/>者。波逸提。</p>
<lb n="0572c22"/>
<p id="pX40p0572c2201" rend="margin-left:1em">釋義　上水下水
(上者逆流而上。下者順流而下。除渡成犯)
。</p>
<lb n="0572c23"/>
<p id="pX40p0572c2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。成本罪。一有心共期。二兩
<lb n="0572c24"/>脚入船。</p>
<lb n="0573a01"/>
<p id="pX40p0573a0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。共期同乘一船上水下水。除直
<lb n="0573a02"/>渡。若入船裏。波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0209" type="inline" rend="margin-left:1em">若一脚在船。一脚在地。若
<lb n="0573a03"/>方便欲入而不入。若共期莊嚴。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0573a0318" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0573a04"/>婆多云。與尼議載船。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0573a0412" type="inline" rend="margin-left:1em">若一比丘與一尼
<lb n="0573a05"/>共期載一船。一波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0510" type="inline" rend="margin-left:1em">乃至與四尼共載一船。
<lb n="0573a06"/>四波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0605" type="inline" rend="margin-left:1em">隨尼多少。隨得爾所。波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0616" type="inline" rend="margin-left:1em">若四
<lb n="0573a07"/>比丘與一尼共載一船。各得一波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">亦隨尼
<lb n="0573a08"/>多少得爾所。波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">與式叉摩那沙彌尼共期
<lb n="0573a09"/>同船。同犯
(亦波逸提)
。若尼與比丘各在異船。共期無白
<lb n="0573a10"/>衣伴。波逸提。</p>
<p id="pX40p0573a1006" type="inline" rend="margin-left:1em">若不期。必使語聲不相聞處。若相
<lb n="0573a11"/>聞。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0573a1105" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0573a12"/>
<p id="pX40p0573a1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不共期。若直渡彼岸。船師失濟上
<lb n="0573a13"/>水下水。或為力勢所持。或被繫命難。梵行難。無犯。</p>
<lb n="0573a14"/>
<p id="pX40p0573a1401" rend="margin-left:1em">根本云。篙棹柁折。隨流而去。或避灘磧。或柁師
<lb n="0573a15"/>不用其語。此皆無犯。</p>
<p id="pX40p0573a1509" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。欲直渡。為水所漂
<lb n="0573a16"/>去。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0573a17"/>
<p id="pX40p0573a1701" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。若苾芻等將行之時。預先一日。應
<lb n="0573a18"/>白二師。我今有事。詣彼村坊。聽不隨師。不應違逆。
<lb n="0573a19"/>若無二師。應白上座。所有臥具。囑他守護。於同行
<lb n="0573a20"/>伴。普告令知。勿有病人捨棄而去。出門之時。應相
<lb n="0573a21"/>告曰。今日我等不有遺忘事。不應可斟量。所依商
<lb n="0573a22"/>旅善惡進。不無令廢闕。於自同伴。更相顧戀。有讐
<lb n="0573a23"/>隙者。不應共行。若有因緣。須共行者。應懺摩<anchor xml:id="begd1e26817"/>已<anchor xml:id="endd1e26817"/>。與
<lb n="0573a24"/>之同去。凡涉路時。應為法語。勿出惡言。或為聖默
<lb n="0573b01"/>然。勿令心散亂。若至天神祠廟之處。誦佛伽他。彈
<lb n="0573b02"/>指而進。苾芻不應供養天神。若於路次暫止息時。
<lb n="0573b03"/>或至泉池取水之時。皆誦伽他。其止宿處應誦三
<lb n="0573b04"/>啟。自整威儀。問停止處。</p>
<lb n="0573b05"/>
<p id="pX40p0573b0501" rend="margin-left:1em">○第二十九尼讚得食戒</p>
<lb n="0573b06"/>
<p id="pX40p0573b0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0573b07"/>
<p id="pX40p0573b0701" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。是邪命自活故。</p>
<lb n="0573b08"/>
<p id="pX40p0573b0801" rend="margin-left:2em">律攝云。因不敬事。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0573b09"/>
<p id="pX40p0573b0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0573b10"/>
<p id="pX40p0573b1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有一居士。請舍利弗目連。於露地
<lb n="0573b11"/>敷好坐具。</p>
<lb n="0573b12"/>
<p id="pX40p0573b1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0573b13"/>
<p id="pX40p0573b1301" rend="margin-left:1em">偷蘭尼往居士家。見<anchor xml:id="begd1e26872"/>已<anchor xml:id="endd1e26872"/>即問。欲請比丘耶。報言。我
<lb n="0573b14"/>請舍利弗目連。尼言。居士所請。是下賤人。若先語
<lb n="0573b15"/>我。我當為請龍中之龍。問言。何者是龍中之龍。尼
<lb n="0573b16"/>言。尊者提婆達多等是。語頃二尊者至。尼語居士
<lb n="0573b17"/>言。龍中之龍<anchor xml:id="begd1e26887"/>已<anchor xml:id="endd1e26887"/>至。居士言。汝向者言是下賤人。今
<lb n="0573b18"/>云何言龍中之龍耶。自今以去。勿復來往我家。二
<lb n="0573b19"/>尊者食訖。還僧伽藍。佛知而故問。今日受請食。得
<lb n="0573b20"/>充足耶。答曰。食雖充足。我於居士家。亦是下賤人。
<lb n="0573b21"/>亦是龍中之龍。佛問知其故。呵責提婆達多部黨。
<lb n="0573b22"/>
<anchor xml:id="begd1e26903"/>已<anchor xml:id="endd1e26903"/>結戒。遣比丘尼。勸化得食者。波逸提。時諸比丘
<lb n="0573b23"/>不知有勸化無勸化。後乃知有勸化。或有作波逸
<lb n="0573b24"/>提懺者。或有疑者。佛言。不知不犯。羅閱城中有大
<lb n="0573c01"/>長者。是黎師達親友。彼作是言。若黎師達來至羅
<lb n="0573c02"/>閱城者。我當為黎師達故。供養眾僧。有尼聞此語。
<lb n="0573c03"/>默然在懷。異時尊者入城。尼聞往語長者。即遣信
<lb n="0573c04"/>請尊者及眾僧食。黎師達問。云何知我來至此耶。
<lb n="0573c05"/>長者言。家所供養。尼見語尊者言。若爾我不應食。
<lb n="0573c06"/>長者言。我不從此尼語設食。我先有誓願。尊者言。
<lb n="0573c07"/>雖有此語。我亦不應食。即止不食。往白世尊。佛言。
<lb n="0573c08"/>若檀越先有意者。不犯。當如說戒。</p>
<lb n="0573c09"/>
<p id="pX40p0573c0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0573c10"/>
<p id="pX40p0573c1001">若比丘知比丘尼讚歎教化因緣得食食。除檀越先
<lb n="0573c11"/>有意者。波逸提。</p>
<lb n="0573c12"/>
<p id="pX40p0573c1201" rend="margin-left:1em">釋義　讚歎教化者。阿練若乞食人著糞掃衣。作
<lb n="0573c13"/>餘食法。不食一坐食一摶食。塚間坐。露地坐。樹下
<lb n="0573c14"/>坐。常坐。隨坐。持三衣讚偈多聞法師。持律坐禪
(釋論
<lb n="0573c15"/>云。美其功德。名為讚讚之不足。又稱揚之名為歎也)
。得食食者
(上食字飲食也。下食字吞
<lb n="0573c16"/>咽也)
。從旦至中得食
(食有五正食。五不正食。釋於後文)
。除檀越先有
<lb n="0573c17"/>意者
(律攝云。謂彼施主先生此念。營辦飲食。擬施其人。設令讚歎具戒多聞。此亦非犯。由聞讚
<lb n="0573c18"/>歎。遂便不食。是故復言。除先有意者)
。</p>
<lb n="0573c19"/>
<p id="pX40p0573c1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一大尼讚歎。二
<lb n="0573c20"/>有教化想。三食<anchor xml:id="begd1e26979"/>已<anchor xml:id="endd1e26979"/>入咽。</p>
<lb n="0573c21"/>
<p id="pX40p0573c2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知比丘尼教化得食。食咽咽波
<lb n="0573c22"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0573c2203" type="inline" rend="margin-left:1em">除此飲食<anchor xml:id="begd1e26993"/>已<anchor xml:id="endd1e26993"/>。教化得餘襯體衣燈油塗足
<lb n="0573c23"/>油
(正法念處經云。此足跟通於眼脉。以油灌鼻。以油塗足。能令眼明淨)
。一切突吉羅。</p>
<lb n="0573c24"/>
<p id="pX40p0573c2401" rend="margin-left:1em">教化教化想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0573c2409" type="inline" rend="margin-left:1em">教化疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0573c2415" type="inline" rend="margin-left:1em">不教
<lb n="0574a01"/>化教化想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0574a0108" type="inline" rend="margin-left:1em">不教化疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0574a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。
<lb n="0574a02"/>以餘四眾讚歎因緣得食食。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0574a0215" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。
<lb n="0574a03"/>乃至教以少薑著食中比丘食者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0574a0317" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒
<lb n="0574a04"/>體但偏讚其德。不問凡聖食者。盡波逸提。</p>
<p id="pX40p0574a0417" type="inline" rend="margin-left:1em">若不
<lb n="0574a05"/>曲讚功德。但說布施沙門。福德甚大。比丘食者。無
<lb n="0574a06"/>罪。</p>
<p id="pX40p0574a0602" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0574a07"/>
<p id="pX40p0574a0701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若不知。若檀越先有意。若教化無
<lb n="0574a08"/>教化想。若尼自作檀越。若檀越令尼經營。若不故
<lb n="0574a09"/>教化而乞食與。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0574a10"/>
<p id="pX40p0574a1001" rend="margin-left:1em">○第三十與婦女同行戒</p>
<lb n="0574a11"/>
<p id="pX40p0574a1101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0574a12"/>
<p id="pX40p0574a1201" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0574a1214" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由道
<lb n="0574a13"/>行事譏謗煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0574a14"/>
<p id="pX40p0574a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0574a15"/>
<p id="pX40p0574a1501" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。毗舍離女嫁舍衛人。與姑共諍。還
<lb n="0574a16"/>詣本國。</p>
<lb n="0574a17"/>
<p id="pX40p0574a1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0574a18"/>
<p id="pX40p0574a1801" rend="margin-left:1em">阿那律從舍衛往毗舍離。婦欲同行。答言可爾。即
<lb n="0574a19"/>與同行。時夫主不在。後日還家。即問母。婦何所在。
<lb n="0574a20"/>母言。與我鬬競逃去。不知所在。夫主逐之。於道路
<lb n="0574a21"/>得婦。語尊者言。何故將我婦逃走耶。答言。止止。莫
<lb n="0574a22"/>作此語。我等不爾。長者言。云何言不爾。汝今現與
<lb n="0574a23"/>我婦同道行。其人即打阿那律。幾斷命根。尊者於
<lb n="0574a24"/>下道。在一靜處。結跏趺坐。入火光三昧。長者見即
<lb n="0574b01"/>懺悔
(謂四姓中。豪族望重。世禮自居。有德者自稱。淨名疏云。國內勝人稱為長者。原西國與此
<lb n="0574b02"/>方所稱不同。彼以貴姓豪族。富商大賈。積財鉅萬。咸稱長者。此方乃有德之稱。謂年耆德艾。事長於人。稱
<lb n="0574b03"/>為長者。法華文句云。具十德名長者。一姓貴。二位高。三大富。四威猛。五智深。六年耆。七行淨。八禮備。九上
<lb n="0574b04"/>歎。十下歸)
。尊者還僧伽藍。向諸比丘說。有少欲者白佛。
<lb n="0574b05"/>呵責結戒
(戒文如後唯無共期)
。時諸比丘不共期。道路相遇。
<lb n="0574b06"/>畏慎不敢共行。佛言。不共期不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0574b07"/>
<p id="pX40p0574b0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0574b08"/>
<p id="pX40p0574b0801">若比丘與婦女共期同一道行。乃至邨間波逸提。</p>
<lb n="0574b09"/>
<p id="pX40p0574b0901" rend="margin-left:1em">釋義　並同前與尼期行。戒中無異。</p>
<lb n="0574b10"/>
<p id="pX40p0574b1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心共期二
<lb n="0574b11"/>人女堪行欲境。三至邨齊限。</p>
<lb n="0574b12"/>
<p id="pX40p0574b1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。共尼斯行不異。</p>
<p id="pX40p0574b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若化
<lb n="0574b13"/>女。天女。龍女。半釋迦女。二根。若未堪行婬女同路
<lb n="0574b14"/>行。咸得惡作。</p>
<p id="pX40p0574b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0574b15"/>
<p id="pX40p0574b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。亦同前戒。</p>
<p id="pX40p0574b1510" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若他遣女人
<lb n="0574b16"/>引道。或迷於道路。女人指授。無犯。不犯者最初未
<lb n="0574b17"/>制戒等。</p>
<lb n="0574b18"/>
<lb n="0574b19"/>毗尼關要卷第十<lb n="0574b20"/>
<lb n="0574b21"/>
<lb n="0574b22"/>毗尼關要卷第十一<lb n="0574b23"/>
<lb n="0574b24"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0574c01"/>
<p id="pX40p0574c0101" rend="margin-left:1em">○第三十一過受一食戒</p>
<lb n="0574c02"/>
<p id="pX40p0574c0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0574c03"/>
<p id="pX40p0574c0301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼制亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0574c0313" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因過宿
<lb n="0574c04"/>食事招世譏嫌。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0574c05"/>
<p id="pX40p0574c0501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0574c06"/>
<p id="pX40p0574c0601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。時拘薩羅國有無住處邨。有居士
<lb n="0574c07"/>為比丘作住處。常供給飲食。在此住者聽一食。</p>
<lb n="0574c08"/>
<p id="pX40p0574c0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0574c09"/>
<p id="pX40p0574c0901" rend="margin-left:1em">六羣往彼住處。經一宿。得好美飲食故。復住第二
<lb n="0574c10"/>宿。復得美食。彼於此住處。數數食。居士譏嫌。諸比
<lb n="0574c11"/>丘聞白佛。呵責結戒。時舍利弗詣此一宿。明旦得
<lb n="0574c12"/>好食。於彼得病。念世尊制戒。即扶病而去。病遂增
<lb n="0574c13"/>劇。諸比丘白佛。佛言。聽病比丘過受食。當如是說
<lb n="0574c14"/>戒。</p>
<lb n="0574c15"/>
<p id="pX40p0574c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0574c16"/>
<p id="pX40p0574c1601">若比丘施一食處。無病比丘應一食。若過受者。波逸
<lb n="0574c17"/>提。</p>
<lb n="0574c18"/>
<p id="pX40p0574c1801" rend="margin-left:1em">釋義　施一食處者。在中一宿食者。乃至時食。</p>
<lb n="0574c19"/>
<p id="pX40p0574c1901" rend="margin-left:1em">病者。離彼村增劇者是
(十誦云。病者下至竹葉所傷。無病過受。成犯)
。</p>
<lb n="0574c20"/>
<p id="pX40p0574c2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一無病緣。二過
<lb n="0574c21"/>受食。三食入咽<anchor xml:id="begd1e27278"/>已<anchor xml:id="endd1e27278"/>。</p>
<lb n="0574c22"/>
<p id="pX40p0574c2201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若無病比丘於彼一食處。過受
<lb n="0574c23"/>食。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0574c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">除食<anchor xml:id="begd1e27292"/>已<anchor xml:id="endd1e27292"/>。更受餘襯身衣燈油塗
<lb n="0574c24"/>脚油。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0574c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。過一宿不食。突吉羅。</p>
<lb n="0575a01"/>
<p id="pX40p0575a0101" rend="margin-left:1em">律攝云。於此宿在餘處食。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0575a0115" type="inline" rend="margin-left:1em">若餘處宿
<lb n="0575a02"/>於此處食。得波逸底迦。</p>
<p id="pX40p0575a0210" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾
<lb n="0575a03"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0575a04"/>
<p id="pX40p0575a0401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。一宿受食。病過受食。若居士請住。
<lb n="0575a05"/>我當與食。我等為沙門釋子故。設此宿處。供給飲
<lb n="0575a06"/>食。若不得沙門釋子。亦當與餘人耳。若檀越次第
<lb n="0575a07"/>請食。若兒女姊妹兒婦次第請食。或一切難緣等
<lb n="0575a08"/>過食者。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0575a09"/>
<p id="pX40p0575a0901" rend="margin-left:1em">○第三十二展轉食戒</p>
<lb n="0575a10"/>
<p id="pX40p0575a1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0575a11"/>
<p id="pX40p0575a1101" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同犯。大乘同制。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0575a1118" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0575a12"/>攝云。此由食事過分。廢闕不寂靜譏嫌煩惱。制斯
<lb n="0575a13"/>學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0575a14"/>
<p id="pX40p0575a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0575a15"/>
<p id="pX40p0575a1501" rend="margin-left:1em">佛從羅閱城出。遊行人間。持世穀貴。乞食難得。有
<lb n="0575a16"/>沙<g ref="CB00145"/>婆羅門。以五百乘車。載滿飲食。經冬涉夏。隨
<lb n="0575a17"/>逐世尊。伺候空缺設供。而無空日。阿難為其白佛。
<lb n="0575a18"/>佛告阿難。汝可往語婆羅門。明旦以此食具作粥。
<lb n="0575a19"/>與諸比丘。食後當受時食。時婆羅門觀諸供養。皆
<lb n="0575a20"/>無餅。即辦種種粥及餅。供養佛及僧。佛言。食粥有
<lb n="0575a21"/>五事。善除饑。除渴。消宿食。大小便調適。除風患。居
<lb n="0575a22"/>士聞佛聽僧食粥及餅。皆大歡喜。</p>
<lb n="0575a23"/>
<p id="pX40p0575a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0575a24"/>
<p id="pX40p0575a2401" rend="margin-left:1em">有一少信大臣。見佛及僧。大得供養。如是言。此非
<lb n="0575b01"/>少福田者。辦肥美飲食請僧。時阿那頻頭諸居士。
<lb n="0575b02"/>即於其夜。辦種種粥。送至僧伽藍中。僧先食濃粥。
<lb n="0575b03"/>後往大臣家。不能多食。大臣嫌之。我為眾僧。作種
<lb n="0575b04"/>種好食。云何先食濃粥。方受我食。瞋恨白佛。佛為
<lb n="0575b05"/>說法。得法眼淨。羅閱城中有少信樂師。其事亦爾。
<lb n="0575b06"/>世尊呵責諸比丘<anchor xml:id="begd1e27398"/>已<anchor xml:id="endd1e27398"/>結戒。不聽展轉食。諸病比丘
<lb n="0575b07"/>所請食處。無有隨病食及藥。若有隨病食及藥。畏
<lb n="0575b08"/>慎不敢食。恐犯展轉食。佛言。聽病比丘展轉食。後
<lb n="0575b09"/>一居士請佛及僧。設食供養。復一居士亦請佛及
<lb n="0575b10"/>僧。設食及衣供養。諸比丘畏慎白佛。佛言。布施衣
<lb n="0575b11"/>時不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0575b12"/>
<p id="pX40p0575b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0575b13"/>
<p id="pX40p0575b1301">若比丘展轉食。除餘時。波逸提。餘時者。病時。施衣時。
<lb n="0575b14"/>是謂餘時。</p>
<lb n="0575b15"/>
<p id="pX40p0575b1501" rend="margin-left:1em">釋義　展轉食者。請也。請有二種。若僧次請。別請
<lb n="0575b16"/>也。食者。飯麨乾餅魚及肉
(展轉者。謂此家食<anchor xml:id="begd1e27439"/>已<anchor xml:id="endd1e27439"/>。餘處復食)
。病者不
<lb n="0575b17"/>能一坐食。好食令足。</p>
<p id="pX40p0575b1709" type="inline" rend="margin-left:1em">施衣者。自恣竟。無迦絺那
<lb n="0575b18"/>衣一月。有迦絺那衣五月。若復有餘時施食及衣。</p>
<lb n="0575b19"/>
<p id="pX40p0575b1901" rend="margin-left:1em">若今日得多請食。應自受一請。餘者當施與人。
<lb n="0575b20"/>如是言。</p>
<p id="pX40p0575b2004" type="inline" rend="margin-left:1em">長老。我應往彼。今布施汝
(此謂<anchor xml:id="begd1e27462"/>但<anchor xml:id="endd1e27462"/>施食無衣也)
。</p>
<lb n="0575b21"/>
<p id="pX40p0575b2101" rend="margin-left:1em">根本云。餘時者。病時。作時。道行時。施衣時。此是時
<lb n="0575b22"/>
(此創制中分外別開時也)
。</p>
<lb n="0575b23"/>
<p id="pX40p0575b2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一多請不捨。二
<lb n="0575b24"/>是正食。三食入咽。</p>
<lb n="0575c01"/>
<p id="pX40p0575c0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若不捨前請。受後請食者。咽咽
<lb n="0575c02"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0575c0204" type="inline" rend="margin-left:1em">不捨後請。受前請食者。咽咽突吉羅。</p>
<lb n="0575c03"/>
<p id="pX40p0575c0301" rend="margin-left:1em">十誦云。病比丘若一請處不能飽。應受二請。第二
<lb n="0575c04"/>處不能飽足。應受第三請。第三處不能飽。應受<anchor xml:id="begd1e27500"/>已<anchor xml:id="endd1e27500"/>
<lb n="0575c05"/>漸漸食。乃至日中不應受第四請。</p>
<p id="pX40p0575c0514" type="inline" rend="margin-left:1em">聽節日數數
<lb n="0575c06"/>食。</p>
<p id="pX40p0575c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦毗尼序云。阿難先受他請。忘不憶。復同
<lb n="0575c07"/>佛受波斯匿王請。以食著口。乃憶知有二請。不與
<lb n="0575c08"/>他一請。不敢吐食。為恭敬佛故。又不敢咽食。為持
<lb n="0575c09"/>戒故。佛知阿難心悔。告令心念與他便食。優波離
<lb n="0575c10"/>問佛餘人亦得爾不。佛言。除五人。一坐禪人
(專心禪定
<lb n="0575c11"/>故)
。二獨處
(無人對說故)
。三遠行人
(造次就路。容有多忘。對說恐難故)
。四
<lb n="0575c12"/>長病
(久疾患者。形體羸弱故)
。五饑時依親里住
(現前無比丘故)
。餘悉
<lb n="0575c13"/>不聽。</p>
<p id="pX40p0575c1303" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。若先受無衣請。後受有衣請。
<lb n="0575c14"/>不犯。語比丘言。就此食當為汝覓衣。食食不犯。</p>
<lb n="0575c15"/>
<p id="pX40p0575c1501" rend="margin-left:1em">語比丘言。此間食餘處隨意。食食不犯。</p>
<p id="pX40p0575c1516" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0575c16"/>若一舍。或寺中。或阿蘭若。若為求肥悅。或樂美食
<lb n="0575c17"/>而數食者。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0575c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">若輕賤心。或懷矯詐而不
<lb n="0575c18"/>食者。亦得惡作。</p>
<p id="pX40p0575c1807" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0575c19"/>
<p id="pX40p0575c1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。病時施衣時。若一日有多請。自受
<lb n="0575c20"/>一請。餘者施於人。若請與非食。或食不足。或無請
<lb n="0575c21"/>食者。或食<anchor xml:id="begd1e27573"/>已<anchor xml:id="endd1e27573"/>更得食。或一處有前食後食。無犯。不
<lb n="0575c22"/>犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0575c23"/>
<p id="pX40p0575c2301" rend="margin-left:1em">○第三十三別眾食戒</p>
<lb n="0575c24"/>
<p id="pX40p0575c2401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0576a01"/>
<p id="pX40p0576a0101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0576a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0576a02"/>云。因提婆達多。制斯學處。此戒八緣合結。</p>
<lb n="0576a03"/>
<p id="pX40p0576a0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0576a04"/>
<p id="pX40p0576a0401" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0576a05"/>
<p id="pX40p0576a0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0576a06"/>
<p id="pX40p0576a0601" rend="margin-left:1em">提婆達多教人害佛。復教阿闍世王殺父。惡名流
<lb n="0576a07"/>布。利養斷絕。通<anchor xml:id="begd1e27619"/>己<anchor xml:id="endd1e27619"/>五人。家家乞食。時諸比丘聞白
<lb n="0576a08"/>佛。呵責結戒。不聽別眾食。時諸病比丘有請處。不
<lb n="0576a09"/>得隨病食及藥。有好隨病食及藥。畏慎不敢受。恐
<lb n="0576a10"/>犯別眾食。佛言。聽病比丘受別眾食。諸比丘自恣
<lb n="0576a11"/>
<anchor xml:id="begd1e27633"/>已<anchor xml:id="endd1e27633"/>。迦提月中作衣。諸優婆塞恐比丘不得食疲苦。
<lb n="0576a12"/>請與比丘食。比丘言。但請三人。我等不得別眾。佛
<lb n="0576a13"/>言。聽作衣時受別眾食。有居士欲施食及衣。請諸
<lb n="0576a14"/>比丘食。比丘恐犯別眾。佛言。聽施衣時別眾食。有
<lb n="0576a15"/>眾多比丘。與諸居士往拘薩羅同道行。乞食時到。
<lb n="0576a16"/>欲詣村乞食。居士言。我當與食。比丘畏犯別眾。即
<lb n="0576a17"/>入村乞食。伴便前去。比丘在後不及。為賊所劫。佛
<lb n="0576a18"/>言。聽險道中受別眾食。更結道行時。後有眾多比
<lb n="0576a19"/>丘。與諸居士。乘船順流而去。乞食時到。欲入邨乞
<lb n="0576a20"/>食。居士言。<anchor xml:id="begd1e27661"/>但<anchor xml:id="endd1e27661"/>去。我等當供給飲食。比丘恐犯別眾。
<lb n="0576a21"/>上岸入邨乞食。船伴前去。諸比丘後來。為賊劫奪
<lb n="0576a22"/>衣服。佛言。聽比丘乘船時別眾食。有眾多比丘。從
<lb n="0576a23"/>拘薩羅國遊行。詣一小邨。諸居士念。眾僧多而村
<lb n="0576a24"/>落少。我等寧與眾僧作食。勿令疲苦。即請比丘明
<lb n="0576b01"/>日食。比丘畏慎白佛。佛言。聽大眾集時別眾食。瓶
<lb n="0576b02"/>沙王姊子。名曰迦羅。為諸沙門施食。欲於外道沙
<lb n="0576b03"/>門中出家。往白瓶沙王。王問。欲於何處出家。答言
<lb n="0576b04"/>欲於尼犍子中出家。王問言。與我曹沙門設食不。
<lb n="0576b05"/>迦羅言。大王。何者是沙門耶。王言。沙門釋子是也。
<lb n="0576b06"/>迦羅言。我竟不與設食。王言。汝今往與沙門釋子
<lb n="0576b07"/>設食。即往僧伽藍中。請諸比丘食。諸比丘畏慎白
<lb n="0576b08"/>佛。佛言。聽沙門施食時得別眾食。當如是說戒。</p>
<lb n="0576b09"/>
<p id="pX40p0576b0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0576b10"/>
<p id="pX40p0576b1001">若比丘別眾食。除餘時。波逸提。餘時者。病時。作衣時。
<lb n="0576b11"/>施衣時。道行時。乘船時。大眾集時。沙門施食時。此是
<lb n="0576b12"/>時。</p>
<lb n="0576b13"/>
<p id="pX40p0576b1301" rend="margin-left:1em">釋義　別眾者。若四人。若過四人
(五分云。若於界內。別請四人以
<lb n="0576b14"/>上。名別眾食。若次請不犯　根本云。別眾食者。別別而食　律攝云。別眾食者。謂不同處食。若四苾芻同
<lb n="0576b15"/>一界內。下至一人不同食。並名別眾食　十誦云。以二利故。遮別眾食。一者隨護檀越。以憐愍故。二者破
<lb n="0576b16"/>諸惡欲比丘力勢故　凡別眾有其二義。一者別為眾而成僧。即如四分。調達通<anchor xml:id="begd1e27726"/>己<anchor xml:id="endd1e27726"/>五人。家家乞食。二者
<lb n="0576b17"/>別於眾。即如根本一界同居。別別而食。五分受請必須僧次。薩婆多僧祗淨食必打楗槌。請食私房。無緣
<lb n="0576b18"/>不聽。聖制分明。不可違越)
。食者。飯麨乾餅魚及肉
(謂是正食。簡非餘食)
。病
<lb n="0576b19"/>時者。下至脚跟躄。</p>
<p id="pX40p0576b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">作衣時者。自恣竟。無迦絺那
<lb n="0576b20"/>衣一月。有迦絺那衣五月。乃至衣上作馬齒一縫。</p>
<lb n="0576b21"/>
<p id="pX40p0576b2101" rend="margin-left:1em">施衣時者。亦一月五月及餘時施食及衣
(餘時者。七
<lb n="0576b22"/>月十一月。設有施食及衣。亦名衣時)
。道行時者。下至半由旬。來者去
<lb n="0576b23"/>者。</p>
<p id="pX40p0576b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">乘船時者。下至半由旬內上下。</p>
<p id="pX40p0576b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">大眾集時
<lb n="0576b24"/>者。食足四人長一人為患。五人十人乃至百人長
<lb n="0576c01"/>一人為患
(食少人多故　薩婆多云。眾僧集會。或以餘緣。或以法事。極少舊比丘四人。客
<lb n="0576c02"/>比丘四人。名為大眾集　律攝云。大眾食時者。謂作世尊頂髻大會。若五年大會。若六年大會。此大會日
<lb n="0576c03"/>隨施主心。各處設食。若四若五。隨意分食　頂髻大會者。世尊為菩薩時。五歲而除頂髻。給孤長者為佛
<lb n="0576c04"/>作五年大會。於六歲時。重立頂髻。長者為佛作六年大會。俱云大會時也)
。沙門施食者。
<lb n="0576c05"/>在此沙門釋子外諸出家者。及從外道出家者是。</p>
<lb n="0576c06"/>
<p id="pX40p0576c0601" rend="margin-left:1em">若比丘。無別眾食因緣。彼比丘即當起白言。我
<lb n="0576c07"/>於此別眾食中。無因緣。欲求出聽出。若餘人無因
<lb n="0576c08"/>緣。亦聽使出。若二人三人隨意食。若四人若過四
<lb n="0576c09"/>人。應分作二部。更互入食。</p>
<p id="pX40p0576c0911" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘有別眾食因
<lb n="0576c10"/>緣。欲求入。尋即當起白言。我有別眾食因緣。欲求
<lb n="0576c11"/>入。當聽隨上座次入
(有因緣者。即前七緣是也)
。此是時者
(即開別眾
<lb n="0576c12"/>之時也)
。</p>
<lb n="0576c13"/>
<p id="pX40p0576c1301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一無緣別眾。二
<lb n="0576c14"/>是正食。三食入咽<anchor xml:id="begd1e27814"/>已<anchor xml:id="endd1e27814"/>。</p>
<lb n="0576c15"/>
<p id="pX40p0576c1501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。別眾食。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0576c1515" type="inline" rend="margin-left:1em">若有因
<lb n="0576c16"/>緣不說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0576c1607" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若三人食。一人不食。若
<lb n="0576c17"/>三圓具。一未圓具。皆無犯。若以食送彼。乃至鹽一
<lb n="0576c18"/>匕與彼眾處食。皆無犯
(謂檀越在布薩界中。請僧食。或以食乃至鹽一匕。送
<lb n="0576c19"/>本界僧中。即非別眾食也)
或施主言。但來入者。我皆與食
(此謂不遮
<lb n="0576c20"/>客來比丘)
。或施主別造房施。住我房者。我皆與食。斯亦
<lb n="0576c21"/>無過。</p>
<p id="pX40p0576c2103" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若三比丘。別共一處食。第四人取
<lb n="0576c22"/>食分。不犯。</p>
<p id="pX40p0576c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">若道行乘船。咋日來今日食。明日行
<lb n="0576c23"/>今日食。皆波逸提。</p>
<p id="pX40p0576c2308" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若僧祇食時。應作
<lb n="0576c24"/>四種相。一打楗槌。二吹貝。三打皷。四唱令。令界內
<lb n="0577a01"/>聞知此四種相。隨定作一。勿使雜亂。不成僧法。若
<lb n="0577a02"/>不作相而食僧伽食者。食不清淨。名為盜僧祇食。
<lb n="0577a03"/>不名別眾食
(乃上品獨頭偷蘭)
。若作相食者。設使內有比
<lb n="0577a04"/>丘無比丘。若多若少。若來不來。但使不遮一切無
<lb n="0577a05"/>咎。若使有遮。雖打楗椎。食不清淨。名盜僧祇食
(為遮
<lb n="0577a06"/>外來客比丘也。得罪如前)
若大界內有二處三處。各有始終僧
<lb n="0577a07"/>祇。但一布薩。若食時。但各打楗椎。一切無遮。清淨
<lb n="0577a08"/>無過
(此謂法同食別。界中布薩等法共同。飲食各別。然必打楗椎。名為如法也)
若檀越
<lb n="0577a09"/>請四人以上。在布薩界內食。應布薩處請僧次一
<lb n="0577a10"/>人。若送一分食。不爾犯墮。</p>
<p id="pX40p0577a1011" type="inline" rend="margin-left:1em">若二處三處亦如是。</p>
<lb n="0577a11"/>
<p id="pX40p0577a1101" rend="margin-left:1em">若聚落內雖無僧界。設二檀越請四人以上。於
<lb n="0577a12"/>二處食。應打楗椎。二處互請一人。若送食一分。若
<lb n="0577a13"/>更有異比丘。應如法入。乃至一人。若不互請。及送
<lb n="0577a14"/>食分者。墮罪。</p>
<p id="pX40p0577a1406" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。有五因緣。早請食來。在房
<lb n="0577a15"/>中食。一是客新到。二將欲行去。三身嬰病苦。四是
<lb n="0577a16"/>看病人。五身充知事。</p>
<p id="pX40p0577a1609" type="inline" rend="margin-left:1em">目得迦云。若檢校人應於
<lb n="0577a17"/>齋食先取自分。食之無過。</p>
<p id="pX40p0577a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三
<lb n="0577a18"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0577a19"/>
<p id="pX40p0577a1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。病時。作衣時。施衣時。道路行時。乘
<lb n="0577a20"/>船時。大眾集時。沙門施食時。若三人四人更互食。
<lb n="0577a21"/>若有因緣去。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0577a22"/>
<p id="pX40p0577a2201" rend="margin-left:1em">會詳　雜阿含云。如來何故制別眾食。而聽三人
<lb n="0577a23"/>共一處食。如是之意。為欲擁護於諸人故。使不損
<lb n="0577a24"/>減。復為制伏惡欲比丘。斷除於人多眷屬故。稱僧
<lb n="0577b01"/>名字。多有所求。減損諸家。破壞眾僧。使作二部。故
<lb n="0577b02"/>令如法。比丘不得供養衣服飲食。非法比丘多獲
<lb n="0577b03"/>利養。惡欲比丘既得供養。與淨行者而共諍訟故。
<lb n="0577b04"/>十誦云。以二利故。遮別眾食。一者隨護檀越以憐
<lb n="0577b05"/>愍故。二者破諸惡欲比丘力勢故。</p>
<lb n="0577b06"/>
<p id="pX40p0577b0601" rend="margin-left:1em">○第三十四過三鉢受請戒</p>
<lb n="0577b07"/>
<p id="pX40p0577b0701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0577b08"/>
<p id="pX40p0577b0801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0577b0817" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0577b09"/>云。此由食事多貪煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0577b10"/>
<p id="pX40p0577b1001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0577b11"/>
<p id="pX40p0577b1101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有一女人。名伽若那。是大邨女。來
<lb n="0577b12"/>
<g ref="CB15106"/>禪國。與人作婦。經歷數月。遂便有身。還父母家。</p>
<lb n="0577b13"/>
<p id="pX40p0577b1301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0577b14"/>
<p id="pX40p0577b1401" rend="margin-left:1em">有比丘來乞食者。自持食施。後其夫遣使呼還。因
<lb n="0577b15"/>諸比丘盡取其食。方更辦具。其夫<anchor xml:id="begd1e27992"/>已<anchor xml:id="endd1e27992"/>更取婦。又波
<lb n="0577b16"/>羅柰城外。眾商賈車伴共宿。有一乞食比丘。入此
<lb n="0577b17"/>賈客營中乞食。一信樂賈客。取鉢盛滿美食與比
<lb n="0577b18"/>丘。出營未遠。復有比丘來乞食。如是展轉他食都
<lb n="0577b19"/>盡。更市糴糧。後不及伴。為賊所劫。諸比丘聞白佛。
<lb n="0577b20"/>呵責結戒。諸病比丘畏慎不敢過受食。佛言聽。當
<lb n="0577b21"/>如是說戒。</p>
<lb n="0577b22"/>
<p id="pX40p0577b2201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0577b23"/>
<p id="pX40p0577b2301">若比丘至白衣家。請比丘與餅麨飯。若比丘欲須者。
<lb n="0577b24"/>當二三鉢受。還至僧伽藍中。應分與餘比丘食。若比
<lb n="0577c01"/>丘無病。過兩三鉢受。持還至僧伽藍中。不分與餘比
<lb n="0577c02"/>丘食者。波逸提。</p>
<lb n="0577c03"/>
<p id="pX40p0577c0301" rend="margin-left:1em">釋義　白衣家者。有男有女
(僧祗云。剎利婆羅門毗舍首陀羅家)
。請
<lb n="0577c04"/>比丘與餅麨飯
(餅麨飯者。所謂大小麥米豆。如是等種種餅麨飯也)
。當問其
<lb n="0577c05"/>主言。為是歸婦食。為是商賈道路糧。若言歸婦食
<lb n="0577c06"/>賈客道路糧者。食<anchor xml:id="begd1e28063"/>已<anchor xml:id="endd1e28063"/>。出還僧伽藍中。白諸比丘。某
<lb n="0577c07"/>甲家有歸婦食。有賈客道路糧。若欲食者。食<anchor xml:id="begd1e28071"/>已<anchor xml:id="endd1e28071"/>應
<lb n="0577c08"/>出。若欲持食還者。齊二三鉢。我今不持食來。</p>
<p id="pX40p0577c0818" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0577c09"/>持一鉢食來。還與諸比丘。共分食之。當語餘比丘
<lb n="0577c10"/>言。某甲家有歸婦食商賈道路糧。若至彼家食者。
<lb n="0577c11"/>即於彼食。若持食還。應兩鉢。我<anchor xml:id="begd1e28094"/>已<anchor xml:id="endd1e28094"/>持一鉢還。</p>
<p id="pX40p0577c1118" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0577c12"/>持兩鉢還。應共餘比丘分食之。語諸比丘。乃至欲
<lb n="0577c13"/>食者。即彼家食欲持來者。應取一鉢。我<anchor xml:id="begd1e28112"/>已<anchor xml:id="endd1e28112"/>持兩鉢
<lb n="0577c14"/>還。</p>
<p id="pX40p0577c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">若盡持三鉢還。分與諸比丘食。白餘比丘。乃
<lb n="0577c15"/>至欲食者。於彼家食。慎勿持還。我<anchor xml:id="begd1e28129"/>已<anchor xml:id="endd1e28129"/>持三鉢來。</p>
<lb n="0577c16"/>
<p id="pX40p0577c1601" rend="margin-left:1em">若比丘欲須者。當二三鉢受
(律攝云。鉢有三種。謂大小中。大者可受摩
<lb n="0577c17"/>揭陀國二升米飯。於上得安豆并<g ref="CB15602"/>茹。以大拇指一節鉤緣。不觸其食。斯為大鉢量。小者。受一升米飯。二
<lb n="0577c18"/>內名中。言二三鉢者。若取大鉢一中鉢一小鉢一。或唯大鉢二。或大鉢一小鉢二。或中鉢三小鉢一。或中
<lb n="0577c19"/>鉢一小鉢二。或中鉢三小鉢三。三鉢者。謂極多受三鉢也)
。持還至僧伽藍中。應
<lb n="0577c20"/>分與餘比丘食
(善見云。若取二鉢。一鉢自食。一鉢與比丘僧。若取三鉢。一鉢自食。二
<lb n="0577c21"/>鉢與比丘僧。不得與知識白衣)
。無病過兩三鉢受者
(有病不限其數。無病佛制
<lb n="0577c22"/>當遵　律攝云。過受者。謂大鉢三。或大鉢二。兼處中鉢一。或大鉢二。兼小鉢一。或大鉢一。兼處中鉢二
<lb n="0577c23"/>根本云。要而言之。取他食時。過四升半。米飯分量以上。當得墮罪。若施主任取多少者。無犯)
。</p>
<lb n="0577c24"/>
<p id="pX40p0577c2401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一歸婦食商賈
<lb n="0578a01"/>道路糧。二無病過三鉢受。三兩足過限。</p>
<lb n="0578a02"/>
<p id="pX40p0578a0201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。無病過兩三鉢。受出彼門。波逸
<lb n="0578a03"/>提。</p>
<p id="pX40p0578a0302" type="inline" rend="margin-left:1em">若一足在門內。一足在門外。方便欲去還住
<lb n="0578a04"/>者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578a0405" type="inline" rend="margin-left:1em">若不問歸婦食賈客道路糧。而取食。
<lb n="0578a05"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">若持至僧伽藍中。不分與餘比丘食者。
<lb n="0578a06"/>若不語餘比丘。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578a0610" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若即此座過三
<lb n="0578a07"/>鉢食。或除餅麨。但將餘物。或施主歡喜。隨意將去。
<lb n="0578a08"/>並無犯。</p>
<p id="pX40p0578a0804" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為
<lb n="0578a09"/>犯。</p>
<lb n="0578a10"/>
<p id="pX40p0578a1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。兩三鉢受食。病者過受食。問歸婦
<lb n="0578a11"/>食商客道路糧。還僧伽藍中。分與餘比丘共食。白
<lb n="0578a12"/>餘比丘。使知邨處。若彼自送至僧伽藍中得受。若
<lb n="0578a13"/>彼送至比丘尼寺中。亦得受。無犯。不犯者最初未
<lb n="0578a14"/>制戒等。</p>
<lb n="0578a15"/>
<p id="pX40p0578a1501" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。有三種虗損信施。一施主信心施
<lb n="0578a16"/>持戒者。受<anchor xml:id="begd1e28304"/>已<anchor xml:id="endd1e28304"/>與犯戒人。二信心施正見者。受<anchor xml:id="begd1e28310"/>已<anchor xml:id="endd1e28310"/>與
<lb n="0578a17"/>邪見人。三過量而受。不自噉食。乃至長受一掬之
<lb n="0578a18"/>食。除其施主先有隨意。如斯三事並名虗損信施。
<lb n="0578a19"/>當招惡報。</p>
<lb n="0578a20"/>
<p id="pX40p0578a2001" rend="margin-left:1em">○第三十五不作餘食法戒</p>
<lb n="0578a21"/>
<p id="pX40p0578a2101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0578a22"/>
<p id="pX40p0578a2201" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同制。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0578a2218" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0578a23"/>攝云。因食飽更食。貪餮無厭。制斯學處。</p>
<lb n="0578a24"/>
<p id="pX40p0578a2401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0578b01"/>
<p id="pX40p0578b0101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。與諸比丘。說一食法。讚歎一食法。
<lb n="0578b02"/>諸比丘食佉闍尼食。若飲漿服藥。便當一食。形體
<lb n="0578b03"/>枯燥。顏色憔悴。佛問阿難。白諸上事。佛言。聽諸比
<lb n="0578b04"/>丘一座上食飽滿。諸比丘或食佉闍尼食。若飲漿
<lb n="0578b05"/>服藥。便令飽足。更不復食。形色枯悴。佛又聽食五
<lb n="0578b06"/>種食。若飯麨乾餅魚及肉。得令飽足。諸病比丘雖
<lb n="0578b07"/>得好食。不能一坐食。形體枯悴。又聽病比丘數數
<lb n="0578b08"/>食。病人無足食法。時病比丘得好美食。食不能盡。
<lb n="0578b09"/>與瞻病人足食<anchor xml:id="begd1e28371"/>已<anchor xml:id="endd1e28371"/>。不敢食。便棄之。眾鳥來爭食鳴
<lb n="0578b10"/>喚。佛言聽瞻病者食病人殘食。無餘食法。諸比丘
<lb n="0578b11"/>清旦受食。舉<anchor xml:id="begd1e28382"/>已<anchor xml:id="endd1e28382"/>入邨乞食。食<anchor xml:id="begd1e28390"/>已<anchor xml:id="endd1e28390"/>。還取所舉食。與諸
<lb n="0578b12"/>比丘。諸比丘<anchor xml:id="begd1e28398"/>已<anchor xml:id="endd1e28398"/>足食。不敢食。便棄之。眾鳥爭食鳴
<lb n="0578b13"/>喚。佛聽取所受食。作餘食法食之。有一長老多知
<lb n="0578b14"/>識比丘。入村乞食。大得積聚。一處共食。持餘食來。
<lb n="0578b15"/>與諸比丘。諸比丘足食<anchor xml:id="begd1e28411"/>已<anchor xml:id="endd1e28411"/>。不敢食。遂棄之。眾鳥爭
<lb n="0578b16"/>喚。又聽比丘從彼持食還。當作餘食法而食之。當
<lb n="0578b17"/>如是作餘食法言。大德。我足食<anchor xml:id="begd1e28422"/>已<anchor xml:id="endd1e28422"/>。知是看是。此作
<lb n="0578b18"/>餘食法。彼應取少許食<anchor xml:id="begd1e28430"/>已<anchor xml:id="endd1e28430"/>。當語彼比丘言。我止汝
<lb n="0578b19"/>取食之。</p>
<lb n="0578b20"/>
<p id="pX40p0578b2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0578b21"/>
<p id="pX40p0578b2101" rend="margin-left:1em">有一比丘。貪餮不知足食不足食。不知餘食不餘
<lb n="0578b22"/>食。得便食之。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0578b23"/>
<p id="pX40p0578b2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0578b24"/>
<p id="pX40p0578b2401">若比丘足食竟。或時受請。不作餘食法而食者。波逸
<lb n="0578c01"/>提。</p>
<lb n="0578c02"/>
<p id="pX40p0578c0201" rend="margin-left:1em">釋義　足食者。五種食。飯麨乾餅魚及肉。於五種
<lb n="0578c03"/>食中。若食一一食令飽足。</p>
<p id="pX40p0578c0311" type="inline" rend="margin-left:1em">有五種足食。知是飯
<lb n="0578c04"/>
(謂知食體是正食。若非正食。不名足食)
。知持來
(謂知男女等持食來授與)
。知威儀
<lb n="0578c05"/>
(謂行住坐臥四威儀中。知是行受食。非住坐臥也)
。知捨威儀
(謂行受食。今<anchor xml:id="begd1e28486"/>已<anchor xml:id="endd1e28486"/>住坐臥。故
<lb n="0578c06"/>云捨)
。律攝云。食飽足者。作遮止言。心生棄捨。若心未
<lb n="0578c07"/>棄捨。縱出遮言。未成遮足。若更食時。但得惡作。若
<lb n="0578c08"/>作了心。唱言休足。此便成遮足。</p>
<p id="pX40p0578c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">不作餘食法而
<lb n="0578c09"/>食者得墮
(十誦云。以二利故。聽受殘食法。一者看病比丘因緣故。二者比丘有因緣食不
<lb n="0578c10"/>足故。十誦殘食。即本律餘食。凡足食<anchor xml:id="begd1e28508"/>已<anchor xml:id="endd1e28508"/>得食。須作法而食。今謂得而便食。故云不作餘食法食也)
。</p>
<lb n="0578c11"/>
<p id="pX40p0578c1101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一足食<anchor xml:id="begd1e28519"/>已<anchor xml:id="endd1e28519"/>捨威
<lb n="0578c12"/>儀。二不作餘食法。三食<anchor xml:id="begd1e28527"/>已<anchor xml:id="endd1e28527"/>入咽。</p>
<lb n="0578c13"/>
<p id="pX40p0578c1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。足食<anchor xml:id="begd1e28537"/>已<anchor xml:id="endd1e28537"/>捨威儀。不作餘食法。得
<lb n="0578c14"/>而食之。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0578c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">佉闍尼食者。根枝葉華果
<lb n="0578c15"/>油胡麻黑石蜜磨細末食。足食<anchor xml:id="begd1e28549"/>已<anchor xml:id="endd1e28549"/>。不作餘食法。得
<lb n="0578c16"/>而食之。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0578c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">若足食<anchor xml:id="begd1e28559"/>已<anchor xml:id="endd1e28559"/>。為他作餘食法。
<lb n="0578c17"/>不成餘食法。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">若知他足食<anchor xml:id="begd1e28570"/>已<anchor xml:id="endd1e28570"/>。作餘食法。</p>
<lb n="0578c18"/>
<p id="pX40p0578c1801" rend="margin-left:1em">若自手捉食。作餘食法。</p>
<p id="pX40p0578c1810" type="inline" rend="margin-left:1em">若持食置地。作餘食
<lb n="0578c19"/>法。</p>
<p id="pX40p0578c1902" type="inline" rend="margin-left:1em">若使淨人持食。作餘食法。</p>
<p id="pX40p0578c1912" type="inline" rend="margin-left:1em">若淨人前作餘
<lb n="0578c20"/>食法。</p>
<p id="pX40p0578c2003" type="inline" rend="margin-left:1em">以不好食。覆好食上。作餘食法。</p>
<p id="pX40p0578c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">若受他
<lb n="0578c21"/>餘食法。盡持去。如是一切不成餘食法。突吉羅。</p>
<lb n="0578c22"/>
<p id="pX40p0578c2201" rend="margin-left:1em">足食足食想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0578c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">足食疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578c2215" type="inline" rend="margin-left:1em">不足食
<lb n="0578c23"/>足食想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">不足食疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0578c2314" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。聽
<lb n="0578c24"/>一人作殘食。餘人盡得食。</p>
<p id="pX40p0578c2411" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘持食來。欲作
<lb n="0579a01"/>殘食。即於鉢上椀中作殘食者。正得椀中。名作殘
<lb n="0579a02"/>食。鉢中食不名作。若椀中食汁。流入鉢中。得俱名
<lb n="0579a03"/>殘食。</p>
<p id="pX40p0579a0303" type="inline" rend="margin-left:1em">若並兩鉢作殘食。若前人正一鉢中食者。
<lb n="0579a04"/>正一鉢得名作殘食。若二鉢上。若餅若菜。通覆橫
<lb n="0579a05"/>上者。二俱得名作殘食。餘種種器亦爾。</p>
<p id="pX40p0579a0516" type="inline" rend="margin-left:1em">若國土
<lb n="0579a06"/>少比丘處比丘食<anchor xml:id="begd1e28655"/>已<anchor xml:id="endd1e28655"/>。有大檀越。持種種飲食至。比
<lb n="0579a07"/>丘<anchor xml:id="begd1e28663"/>已<anchor xml:id="endd1e28663"/>起去。當云何。若彼間有直月維那。諸知事人。
<lb n="0579a08"/>未食足者。當從彼人邊作殘食。若彼<anchor xml:id="begd1e28672"/>已<anchor xml:id="endd1e28672"/>食足。若上
<lb n="0579a09"/>座未足。當於上座邊作殘食。若上座羞不能人中
<lb n="0579a10"/>作者。當合座舉。上座至屏處作殘食。若上座<anchor xml:id="begd1e28682"/>已<anchor xml:id="endd1e28682"/>足
<lb n="0579a11"/>者。有客比丘來者當問。長老。今日自恣足未。若客
<lb n="0579a12"/>比丘言。我未得夏安居。云何得自恣足。當知是人
<lb n="0579a13"/>不知律相。更問汝食未。若言<anchor xml:id="begd1e28695"/>已<anchor xml:id="endd1e28695"/>食。復問檀越自恣
<lb n="0579a14"/>與不。若言。長老。何處自恣食。水菜不足。況餘食。當
<lb n="0579a15"/>知不足。應從彼作殘食。若言<anchor xml:id="begd1e28705"/>已<anchor xml:id="endd1e28705"/>足者。僧應作方便。
<lb n="0579a16"/>不應破檀越善心。若眾中有大沙彌。將至戒場。與
<lb n="0579a17"/>受具足。教作殘食法<anchor xml:id="begd1e28716"/>已<anchor xml:id="endd1e28716"/>。然後當食
(五分亦用此義)
。若一切
<lb n="0579a18"/>粥新出釜。畫不成字。一切果一切菜。非別眾食。非
<lb n="0579a19"/>處處食。非足食。</p>
<p id="pX40p0579a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。有五蒲膳尼。即可噉食。
<lb n="0579a20"/>一飯。二麥豆飯。三麨。四肉。五餅。又五珂但尼。即可
<lb n="0579a21"/>嚼食。謂根莖葉華果。</p>
<p id="pX40p0579a2109" type="inline" rend="margin-left:1em">若先食五嚼食及乳酪菜
<lb n="0579a22"/>等。後受五噉食。無犯。</p>
<p id="pX40p0579a2209" type="inline" rend="margin-left:1em">若先食五噉食。更食五嚼
<lb n="0579a23"/>食及乳酪菜等。名犯。</p>
<p id="pX40p0579a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">應知有五未足之言。謂授
<lb n="0579a24"/>食時。未即須者。應報言。且待。且去。且有。且待我食。
<lb n="0579b01"/>且待我盡。若兼且言。名曰未足。若無且聲。便是遮
<lb n="0579b02"/>足。若未為足意。設作足言。亦不成足。得惡作罪。由
<lb n="0579b03"/>言不稱法故。若得餘食作法食者。自身樂住。施住
<lb n="0579b04"/>得福。欲作法時。洗手受食。持就一未足苾芻。或雖
<lb n="0579b05"/>
<anchor xml:id="begd1e28762"/>已<anchor xml:id="endd1e28762"/>足。未離座者。對彼作法。彼若未遮足。應取兩三
<lb n="0579b06"/>口食。若自足<anchor xml:id="begd1e28770"/>已<anchor xml:id="endd1e28770"/>。便不合食。應以手按而告之言。斯
<lb n="0579b07"/>是汝物。隨意食之。</p>
<p id="pX40p0579b0708" type="inline" rend="margin-left:1em">有五不成作餘食法。一身在
<lb n="0579b08"/>界內對界外人。二不相及處
(善見云。二肘外半)
。三在傍邊。
<lb n="0579b09"/>四在背後。五前人離座。翻此便成。</p>
<p id="pX40p0579b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼等四
<lb n="0579b10"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0579b11"/>
<p id="pX40p0579b1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。食作非食想。不受作餘食法。非食
<lb n="0579b12"/>不作餘食法。自取作餘食法。不置地作餘食法。乃
<lb n="0579b13"/>至手及處作餘食法。若與他他與<anchor xml:id="begd1e28799"/>己<anchor xml:id="endd1e28799"/>作餘食法。若
<lb n="0579b14"/>病不作餘食法。病人殘食不作餘食法。若<anchor xml:id="begd1e28807"/>已<anchor xml:id="endd1e28807"/>作餘
<lb n="0579b15"/>食法。無犯。</p>
<p id="pX40p0579b1505" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若北方果及天神藕。斯等難
<lb n="0579b16"/>得之物。或復饑年飲食難得。不作餘食法食之。無
<lb n="0579b17"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0579b18"/>
<p id="pX40p0579b1801" rend="margin-left:1em">會詳　毗尼母云。比丘受人施不如法。為施所墮。
<lb n="0579b19"/>有二種。一者食他人施。不如法修道。放心縱逸。無
<lb n="0579b20"/>善可記。二者與施轉施。施不如法。因此二處。當墮
<lb n="0579b21"/>三塗。應施者。若父母貧苦。應先受三歸五戒十善。
<lb n="0579b22"/>然後施與。若不貧。雖受歸戒。不中施與。復有施處。
<lb n="0579b23"/>治塔人。奉僧人。治僧房人。計其功勞。當酬作價。若
<lb n="0579b24"/>過分與。為施所墮。施病者食。當作慈心。隨宜與之。
<lb n="0579c01"/>若錯誤與食。為施所墮。嬰兒牢獄繫人懷妊者。當
<lb n="0579c02"/>以慈心施之。勿望出入得報。詣僧坊乞者。當自有
<lb n="0579c03"/>糧。不須施與。若無糧食。施之無咎。若比丘不坐禪。
<lb n="0579c04"/>不誦經。不營佛法僧事。受人施。為施所墮。若前人
<lb n="0579c05"/>無此三業。知而轉施。與者受者皆為施所墮。寧吞
<lb n="0579c06"/>鐵丸而死。不以無戒食人信施。若足食<anchor xml:id="begd1e28854"/>已<anchor xml:id="endd1e28854"/>。更強食
<lb n="0579c07"/>者。不加色力。但增其患。是故不應無度食也。</p>
<lb n="0579c08"/>
<p id="pX40p0579c0801" rend="margin-left:1em">○第三十六使他犯餘食法戒</p>
<lb n="0579c09"/>
<p id="pX40p0579c0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0579c10"/>
<p id="pX40p0579c1001" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼犯不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0579c1014" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。欲令
<lb n="0579c11"/>他犯返詰過故。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0579c12"/>
<p id="pX40p0579c1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0579c13"/>
<p id="pX40p0579c1301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0579c14"/>
<p id="pX40p0579c1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0579c15"/>
<p id="pX40p0579c1501" rend="margin-left:1em">一比丘貪餮。不知足食不足食。不知餘食不餘食。
<lb n="0579c16"/>得而食之。異比丘語言。未曾有。如汝貪餮嗜食者。
<lb n="0579c17"/>不知足食不足食。不知餘食不餘食。得而食之。彼
<lb n="0579c18"/>聞心懷恚恨。於異時見彼比丘食<anchor xml:id="begd1e28902"/>已<anchor xml:id="endd1e28902"/>。不作餘食法。
<lb n="0579c19"/>殷勤請與食。即受食之。貪餮比丘語言。未曾有。如
<lb n="0579c20"/>汝貪餮。不知足食不足食。不知餘食不餘食。得而
<lb n="0579c21"/>食之。不知厭足。報言。我雖食而未足。彼比丘言。汝
<lb n="0579c22"/>食先<anchor xml:id="begd1e28917"/>已<anchor xml:id="endd1e28917"/>飽足。彼言。知我足食耶。答言知。諸比丘聞
<lb n="0579c23"/>白佛。呵責結戒。時諸比丘未知足食不足食。後乃
<lb n="0579c24"/>知<anchor xml:id="begd1e28928"/>已<anchor xml:id="endd1e28928"/>足食。或有作波逸提懺悔者。或有畏慎者。佛
<lb n="0580a01"/>言不知不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0580a02"/>
<p id="pX40p0580a0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0580a03"/>
<p id="pX40p0580a0301">若比丘知他比丘足食<anchor xml:id="begd1e28948"/>已<anchor xml:id="endd1e28948"/>。若受請不作餘食法。殷勤
<lb n="0580a04"/>請與食。長老取是食。以是因緣非餘。欲使他犯。波逸
<lb n="0580a05"/>提。</p>
<lb n="0580a06"/>
<p id="pX40p0580a0601" rend="margin-left:1em">釋義　知者
(若自知。或從他聞知。或彼自言我<anchor xml:id="begd1e28966"/>已<anchor xml:id="endd1e28966"/>足食故知)
。食者
(謂正食簡餘非
<lb n="0580a07"/>食。足者。如前釋)
。殷勤請與食。長老取是食
(長老稱呼之辭。內懷瞋恚。外現
<lb n="0580a08"/>殷勤。欲報先讐。強勸令食)
。以是因緣非餘。欲使他犯
(欲使他犯戒。生惱因
<lb n="0580a09"/>緣。非為餘事)
。</p>
<lb n="0580a10"/>
<p id="pX40p0580a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心懷瞋恨。二
<lb n="0580a11"/>知他足食。三不作法與。四食<anchor xml:id="begd1e28996"/>已<anchor xml:id="endd1e28996"/>入咽。</p>
<lb n="0580a12"/>
<p id="pX40p0580a1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若彼即受食之。咽咽二俱波逸
<lb n="0580a13"/>提。</p>
<p id="pX40p0580a1302" type="inline" rend="margin-left:1em">若與令食。彼不食棄之。與者突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580a1316" type="inline" rend="margin-left:1em">若與
<lb n="0580a14"/>令食。彼不食舉置。</p>
<p id="pX40p0580a1408" type="inline" rend="margin-left:1em">若與令食。彼轉與餘人。</p>
<p id="pX40p0580a1417" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0580a15"/>不作餘食法與。彼作餘食法而食之。</p>
<p id="pX40p0580a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">若與病人
<lb n="0580a16"/>食。欲令他犯。</p>
<p id="pX40p0580a1606" type="inline" rend="margin-left:1em">持病人殘食與他。欲令他犯。</p>
<p id="pX40p0580a1617" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0580a17"/>作餘食法<anchor xml:id="begd1e29031"/>已<anchor xml:id="endd1e29031"/>與他。欲使他犯。與者。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580a1718" type="inline" rend="margin-left:1em">足
<lb n="0580a18"/>食足食想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0580a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">足食疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">不足食足
<lb n="0580a19"/>食想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580a1906" type="inline" rend="margin-left:1em">不足食疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580a1913" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突
<lb n="0580a20"/>吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0580a21"/>
<p id="pX40p0580a2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先不知足食。不足食想。若與令棄
<lb n="0580a22"/>而食之。若與舉置而食之。若令遣與人取而食之。
<lb n="0580a23"/>若未作餘食法與。令作餘食法食。彼不作餘食法
<lb n="0580a24"/>而食之。若持病人殘食與。不令他犯。作餘食法與。
<lb n="0580b01"/>不令他犯。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0580b02"/>
<p id="pX40p0580b0201" rend="margin-left:1em">○第三十七非時食戒</p>
<lb n="0580b03"/>
<p id="pX40p0580b0301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0580b04"/>
<p id="pX40p0580b0401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同結。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0580b0413" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因長貪
<lb n="0580b05"/>招譏。制斯學處。</p>
<lb n="0580b06"/>
<p id="pX40p0580b0601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0580b07"/>
<p id="pX40p0580b0701" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0580b08"/>
<p id="pX40p0580b0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0580b09"/>
<p id="pX40p0580b0901" rend="margin-left:1em">難陀䟦難陀入城觀看伎樂。向暮方還。迦留陀夷。
<lb n="0580b10"/>日暮入城乞食。至一懷妊婦女家。婦女持食出門。
<lb n="0580b11"/>值天雷電。暫見其面。怖稱言鬼鬼。即墮身。迦留陀
<lb n="0580b12"/>夷言。大妹。我非鬼。我是沙門釋子。婦女恚言。沙門
<lb n="0580b13"/>釋子寧自破腹。不應夜行乞食。尊者還向諸比丘
<lb n="0580b14"/>說。少欲者白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0580b15"/>
<p id="pX40p0580b1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0580b16"/>
<p id="pX40p0580b1601">若比丘非時受食食者。波逸提。</p>
<lb n="0580b17"/>
<p id="pX40p0580b1701" rend="margin-left:1em">釋義　時者。明相出乃至日中。按此時為法。四天
<lb n="0580b18"/>下亦爾
(謂比丘依四洲住。即准彼處。日出至日中。為受食之時也。若東洲日出。北洲日中。南
<lb n="0580b19"/>洲半夜。西洲日沒　東洲日午。南洲日出。西洲半夜。北洲日沒　東洲日沒。南洲日中。西洲日出。北洲半
<lb n="0580b20"/>夜　東洲半夜。南洲日沒。西洲日中。北洲日出　贍部洲僧向餘三洲住。<anchor xml:id="begd1e29137"/>但<anchor xml:id="endd1e29137"/>依彼處時而食。莫過日中也。
<lb n="0580b21"/>故云四天下亦爾也)
非時者。從日中乃至明相未出
(薩婆多云。從晨
<lb n="0580b22"/>至日中。世人營事。作飲食故。名為時。從中至後夜分。燕會嬉戲。自娛樂時。比丘遊行。有所觸惱。故名非時。
<lb n="0580b23"/>又比丘從晨至中。是乞食時。應入聚落往來遊行。故名為時。從中至後夜分。應靜拱端坐誦經坐禪。各當
<lb n="0580b24"/>所業。非是行來入聚落時。故名非時也)
。食者有二種。佉闍尼食
(五不正食)
。
<lb n="0580c01"/>蒱闍尼食
(五正食)
。</p>
<lb n="0580c02"/>
<p id="pX40p0580c0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一非時受食。二
<lb n="0580c03"/>非時想。三食<anchor xml:id="begd1e29172"/>已<anchor xml:id="endd1e29172"/>入咽。</p>
<lb n="0580c04"/>
<p id="pX40p0580c0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。非時受食食。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0580c0417" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0580c05"/>非時過非時。波逸提。</p>
<p id="pX40p0580c0509" type="inline" rend="margin-left:1em">七日過七日。波逸提。</p>
<p id="pX40p0580c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">盡
<lb n="0580c06"/>形壽藥無因緣服者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580c0612" type="inline" rend="margin-left:1em">非時非時想。波逸
<lb n="0580c07"/>提。</p>
<p id="pX40p0580c0702" type="inline" rend="margin-left:1em">非時疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580c0708" type="inline" rend="margin-left:1em">非時時想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580c0715" type="inline" rend="margin-left:1em">時非
<lb n="0580c08"/>時想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580c0806" type="inline" rend="margin-left:1em">時疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0580c0811" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。三
<lb n="0580c09"/>小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0580c10"/>
<p id="pX40p0580c1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。時有乞食比丘。見他作黑石蜜中
<lb n="0580c11"/>有罽尼。畏慎不敢非時噉。佛言。聽噉無犯。作法應
<lb n="0580c12"/>爾
(此無正翻。義當雜物。律云。諸比丘入邨乞食。見作石蜜。以雜物和之。皆有疑。不敢非時食。佛言。
<lb n="0580c13"/>聽非時食。作法應爾。五分云。作石蜜時。擣米著中。本草云。西戎用水牛乳汁米粉和沙糖。煎煉而作石蜜。
<lb n="0580c14"/>根本羯磨云。然西國造沙糖時。皆安米屑。如造石蜜安乳及油。佛許非時開其噉食。而為防粗相。長道資
<lb n="0580c15"/>身)
時有病比丘。服吐下藥。比煑粥熟頃。日時<anchor xml:id="begd1e29232"/>已<anchor xml:id="endd1e29232"/>過。
<lb n="0580c16"/>應煑麥。令皮不破。漉汁飲之。無犯。若喉中哯出還
<lb n="0580c17"/>咽。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0580c18"/>
<p id="pX40p0580c1801" rend="margin-left:1em">會詳　婆沙論云。如來自誕生王宮。以至涅槃。於
<lb n="0580c19"/>中曾無非時之餐。謂諸佛性恒處中道。不著二邊
<lb n="0580c20"/>故。離非時食。以表中道。故制中食。而中前得食者。
<lb n="0580c21"/>表前方便。得有證義。亦令身心獲現利故。中後不
<lb n="0580c22"/>食。則少眠睡。無宿食患。身輕安隱。易得入定。有如
<lb n="0580c23"/>是義。故令中食。</p>
<p id="pX40p0580c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">舍利弗問經云。舍利弗白佛言。
<lb n="0580c24"/>有諸檀越。造僧伽藍。厚置資給。供來世僧。有似出
<lb n="0581a01"/>家人。非時就典食者索食。與者食者得何等罪。其
<lb n="0581a02"/>本檀越得何等福。佛言。非時食者。是破戒人。是犯
<lb n="0581a03"/>盜人。非時與者。亦破戒人。亦犯盜人。盜檀越物。非
<lb n="0581a04"/>施主意。施主無福。以失物故。但有發心置立之善。
<lb n="0581a05"/>舍利弗言。時受時食。時不盡者。非時復食。或有時
<lb n="0581a06"/>受。至非時食。復得福不。佛言。時食淨者。是即福田。
<lb n="0581a07"/>是即出家。是即僧伽。是即天人良友。是即天人導
<lb n="0581a08"/>師。其不淨者。猶為破戒劫盜餓鬼。為罪窟宅。非時
<lb n="0581a09"/>索者。以時非時。非時輒與。是典食者。是名退道惡
<lb n="0581a10"/>魔。名三惡道破器。是癩病人。壞善果故。諸婆羅門
<lb n="0581a11"/>不非時食。外道梵志亦不邪食。況我弟子知法行
<lb n="0581a12"/>法。而當爾耶。凡如此者。非我弟子。非法之人。盜與
<lb n="0581a13"/>盜受。一團一撮。片鹽片醋。死墮燋腸地獄。吞熱鐵
<lb n="0581a14"/>丸。從地獄出。生猪狗中。食諸不淨。又生惡鳥。人恠
<lb n="0581a15"/>其聲。後生餓鬼。還僧伽藍中處都圊內。噉食糞穢。
<lb n="0581a16"/>並百千萬歲。更生人中貧窮下賤。所可言說。人不
<lb n="0581a17"/>信用。不如盜一人物。其罪尚輕。割奪多人福田故。
<lb n="0581a18"/>斷出世道故。</p>
<p id="pX40p0581a1806" type="inline" rend="margin-left:1em">毗尼序云。病比丘服吐下藥。中後
<lb n="0581a19"/>心悶。佛令與熬稻華汁飲。與竟悶猶不止。佛令與
<lb n="0581a20"/>竹笋汁。與竟不瘥。佛令囊盛米粥絞汁與飲。病猶
<lb n="0581a21"/>不瘥。佛令將至屏處與米粥。</p>
<p id="pX40p0581a2112" type="inline" rend="margin-left:1em">根本百一羯磨云。
<lb n="0581a22"/>有五種果。若時非時。若病無病。並隨意食。一訶黎
<lb n="0581a23"/>勒。此云天主持來
(其味苦溫無毒。固腸洩痢咸安。斂肺而喘嗽俱止。利咽喉。下食
<lb n="0581a24"/>積。除脹滿)
。二毗醯勒。三菴摩勒。即嶺南餘甘子。形似梹
<lb n="0581b01"/>榔。食之除風。四末粟者。即胡椒
(味辛大熱。下氣溫中。除風去痰)
。五
<lb n="0581b02"/>畢茇利。即蒟醬。</p>
<p id="pX40p0581b0207" type="inline" rend="margin-left:1em">內法傳云。牙中食在。舌上膩存。
<lb n="0581b03"/>未將淨水重漱<anchor xml:id="begd1e29348"/>已<anchor xml:id="endd1e29348"/>來。涎唾必須外棄。若日時過。更
<lb n="0581b04"/>犯非時。</p>
<p id="pX40p0581b0404" type="inline" rend="margin-left:1em">觀水觀時。是曰律師。</p>
<lb n="0581b05"/>
<p id="pX40p0581b0501" rend="margin-left:1em">○第三十八殘宿食戒</p>
<lb n="0581b06"/>
<p id="pX40p0581b0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0581b07"/>
<p id="pX40p0581b0701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0581b0717" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0581b08"/>云。由此非法。制斯學處。</p>
<lb n="0581b09"/>
<p id="pX40p0581b0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0581b10"/>
<p id="pX40p0581b1001" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0581b11"/>
<p id="pX40p0581b1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0581b12"/>
<p id="pX40p0581b1201" rend="margin-left:1em">尊者迦羅常坐禪思惟。時到入城乞食。自念日日
<lb n="0581b13"/>乞食疲苦。我寧可食先得者。後得食當持還。即如
<lb n="0581b14"/>所念為之。諸比丘於小食大食上。不見迦羅。疑命
<lb n="0581b15"/>終遠行等。後見問知其故白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0581b16"/>
<p id="pX40p0581b1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0581b17"/>
<p id="pX40p0581b1701">若比丘殘宿食者。波逸提。</p>
<lb n="0581b18"/>
<p id="pX40p0581b1801" rend="margin-left:1em">釋義　殘宿者。今日受<anchor xml:id="begd1e29413"/>已<anchor xml:id="endd1e29413"/>至明日。於一切沙門釋
<lb n="0581b19"/>子受大戒者。皆不清淨
(十誦云。大比丘未手受。而共宿者。名曰內宿。噉者突
<lb n="0581b20"/>吉羅。若<anchor xml:id="begd1e29425"/>已<anchor xml:id="endd1e29425"/>手受。舉共宿者。名殘宿食。噉者波逸提)
。食者有二種。正食。非正
<lb n="0581b21"/>食。</p>
<lb n="0581b22"/>
<p id="pX40p0581b2201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一殘宿食。二作
<lb n="0581b23"/>殘宿想。三食<anchor xml:id="begd1e29440"/>已<anchor xml:id="endd1e29440"/>入咽。</p>
<lb n="0581b24"/>
<p id="pX40p0581b2401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若舉宿食而食。咽咽波逸提。</p>
<lb n="0581c01"/>
<p id="pX40p0581c0101" rend="margin-left:1em">非時過非時食者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0581c0111" type="inline" rend="margin-left:1em">七日藥過七日食者。
<lb n="0581c02"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0581c0204" type="inline" rend="margin-left:1em">盡形壽藥無因緣而服者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0581c0217" type="inline" rend="margin-left:1em">宿
<lb n="0581c03"/>作宿想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0581c0307" type="inline" rend="margin-left:1em">宿疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0581c0312" type="inline" rend="margin-left:1em">非宿宿想。突吉
<lb n="0581c04"/>羅。</p>
<p id="pX40p0581c0402" type="inline" rend="margin-left:1em">非宿疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0581c0408" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。共食宿有三種。
<lb n="0581c05"/>若受食<anchor xml:id="begd1e29479"/>已<anchor xml:id="endd1e29479"/>。作<anchor xml:id="begd1e29485"/>己<anchor xml:id="endd1e29485"/>有想。若共宿若不共宿經宿。突吉
<lb n="0581c06"/>羅。</p>
<p id="pX40p0581c0602" type="inline" rend="margin-left:1em">食則波逸提。</p>
<p id="pX40p0581c0607" type="inline" rend="margin-left:1em">若自手捉食名惡捉。捉時突
<lb n="0581c07"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0581c0703" type="inline" rend="margin-left:1em">作<anchor xml:id="begd1e29501"/>己<anchor xml:id="endd1e29501"/>有想經宿。亦突吉羅。食亦爾。</p>
<p id="pX40p0581c0716" type="inline" rend="margin-left:1em">若食
<lb n="0581c08"/>不受不捉。作<anchor xml:id="begd1e29512"/>己<anchor xml:id="endd1e29512"/>有想經宿。突吉羅。食亦突吉羅。</p>
<lb n="0581c09"/>
<p id="pX40p0581c0901" rend="margin-left:1em">不問共宿不共宿。但作<anchor xml:id="begd1e29522"/>己<anchor xml:id="endd1e29522"/>有想。名內宿。若他比丘
<lb n="0581c10"/>食。共宿無過。</p>
<p id="pX40p0581c1006" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。先自取果。後淨人受而食。
<lb n="0581c11"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0581c1104" type="inline" rend="margin-left:1em">有二種觸食。食無罪。一清淨比丘誤觸。
<lb n="0581c12"/>二破戒比丘無慚愧觸。天食過中可食
(以無實體故也)
。可
<lb n="0581c13"/>七日受。</p>
<p id="pX40p0581c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">尼陀那云。所餘餅果持與求寂。明旦還
<lb n="0581c14"/>得食之。若有希望心。與時惡作。食時犯墮。</p>
<p id="pX40p0581c1417" type="inline" rend="margin-left:1em">若總
<lb n="0581c15"/>無希望心。不犯。</p>
<p id="pX40p0581c1507" type="inline" rend="margin-left:1em">目得迦云。若病者貧。設是殘觸
<lb n="0581c16"/>酥油。服之無罪。</p>
<p id="pX40p0581c1607" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若眾多比丘共行。唯一
<lb n="0581c17"/>沙彌。比丘各自擔糧。至食時。各自分分。沙彌得分
<lb n="0581c18"/>
<anchor xml:id="begd1e29560"/>已<anchor xml:id="endd1e29560"/>。語比丘言。今持沙彌分與大德易。得<anchor xml:id="begd1e29566"/>已<anchor xml:id="endd1e29566"/>。復與第
<lb n="0581c19"/>二座易。展轉乃至眾多食。皆無犯。若沙彌不解法。
<lb n="0581c20"/>比丘自持食分。與沙彌展轉易得食。不犯。</p>
<p id="pX40p0581c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0581c21"/>尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0581c22"/>
<p id="pX40p0581c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。宿受食有餘。與父母。塔作人。作房
<lb n="0581c23"/>舍人。計價與。異時乞食。從彼人得。鉢有孔罅。食入
<lb n="0581c24"/>中。彼摘洗穿壞如法洗。餘不出者。無犯。若宿受酥
<lb n="0582a01"/>油脂用灌鼻。若縮鼻時。酥油隨唾出。應棄之。餘無
<lb n="0582a02"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0582a03"/>
<p id="pX40p0582a0301" rend="margin-left:1em">○第三十九自取食戒</p>
<lb n="0582a04"/>
<p id="pX40p0582a0401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0582a05"/>
<p id="pX40p0582a0501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘比丘同制。此是制罪。</p>
<lb n="0582a06"/>
<p id="pX40p0582a0601" rend="margin-left:1em">律攝云。因其非法。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0582a07"/>
<p id="pX40p0582a0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0582a08"/>
<p id="pX40p0582a0801" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0582a09"/>
<p id="pX40p0582a0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0582a10"/>
<p id="pX40p0582a1001" rend="margin-left:1em">有一比丘常乞食。著糞掃衣。時城中諸居士。為命
<lb n="0582a11"/>過父母兄弟姊妹夫婦男女。於四衢道頭。或於門
<lb n="0582a12"/>下。河邊樹下。祭祀供養。彼比丘自取食之。諸居士
<lb n="0582a13"/>譏嫌。諸比丘白佛。呵責結戒。諸比丘疑不敢自取
<lb n="0582a14"/>水及楊枝。佛言聽。當如是說戒。</p>
<lb n="0582a15"/>
<p id="pX40p0582a1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0582a16"/>
<p id="pX40p0582a1601">若比丘不受食。若藥著口中。除水及楊枝。波逸提。</p>
<lb n="0582a17"/>
<p id="pX40p0582a1701" rend="margin-left:1em">釋義　不受者
(律攝云。謂不從授學人苾芻尼式叉摩那求寂男女并諸俗類而受
<lb n="0582a18"/>得也)
。受有五種受。手與手受。或手與持物受。或持物
<lb n="0582a19"/>授手受。若持物授持物受。若遙過物與。與者受者
<lb n="0582a20"/>俱知。中無觸礙。得墮手中。是謂五種受。</p>
<p id="pX40p0582a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">復有五
<lb n="0582a21"/>種受食。若身與身受。若衣與衣受。若曲肘與曲肘
<lb n="0582a22"/>受。若器與器受。若有因緣置地與。是謂五種受。</p>
<lb n="0582a23"/>
<p id="pX40p0582a2301" rend="margin-left:1em">食者。佉闍尼食。及五正食。藥者。奢耶尼食
(此無正翻。意取
<lb n="0582a24"/>含消為義　根本羯磨云。奢耶尼者。徧檢梵本。全無此名)
謂酥油生酥蜜石蜜。</p>
<lb n="0582b01"/>
<p id="pX40p0582b0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一不從人受。二
<lb n="0582b02"/>作不受想。三食<anchor xml:id="begd1e29688"/>已<anchor xml:id="endd1e29688"/>入咽。</p>
<lb n="0582b03"/>
<p id="pX40p0582b0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。不與食自取著口中。除水及楊
<lb n="0582b04"/>枝咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0582b0407" type="inline" rend="margin-left:1em">非時過非時食者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0582b0417" type="inline" rend="margin-left:1em">七
<lb n="0582b05"/>日藥過七日食者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0582b0511" type="inline" rend="margin-left:1em">盡形壽藥無因緣不
<lb n="0582b06"/>受而食者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0582b0608" type="inline" rend="margin-left:1em">不受不受想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0582b0616" type="inline" rend="margin-left:1em">不受
<lb n="0582b07"/>疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0582b0705" type="inline" rend="margin-left:1em">受不受想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0582b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">受疑。突吉羅。</p>
<lb n="0582b08"/>
<p id="pX40p0582b0801" rend="margin-left:1em">五分云。除當食。但不得咽。聽從龍受食。天受食。鬼
<lb n="0582b09"/>受食。獼猴受食。以施主語受食。不得受擲食食。</p>
<lb n="0582b10"/>
<p id="pX40p0582b1001" rend="margin-left:1em">律攝云。時有施主。持諸供養。列在眾前。本心擬施。
<lb n="0582b11"/>家中火起。棄食往救。無人授食。時欲將過。佛言。應
<lb n="0582b12"/>作北洲想自取而食。若受得食。有不受食墮中。若
<lb n="0582b13"/>有淨人。更令其授。必無授者。撥去食之。若汁墮中。
<lb n="0582b14"/>多却方食。若先受得。小兒來觸。更受方食。若是病
<lb n="0582b15"/>人。無人可受。不受無犯
(問四分遙擲物與便成受。五分不得受擲食。此義何
<lb n="0582b16"/>從。答四分謂有因緣遙擲與。心非輕慢。故成受食。五分既無因緣擲過而與。心既無敬。故制不食)
。比
<lb n="0582b17"/>丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0582b18"/>
<p id="pX40p0582b1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。取水及楊枝。若乞食比丘。鳥<g ref="CB03340"/>食
<lb n="0582b19"/>墮鉢中。若風吹墮鉢中。除去此食。乃至一指爪。餘
<lb n="0582b20"/>者無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0582b21"/>
<p id="pX40p0582b2101" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。有四人得從受食。男女黃門二
<lb n="0582b22"/>根。非人畜生亦成受食。凡受食者。一為斷竊盜因
<lb n="0582b23"/>緣故。二為作證明故。從非人受食。得成受食。不成
<lb n="0582b24"/>證明。所以聽非人邊受食者。曠絕之處無人受食。
<lb n="0582c01"/>是故聽之。若在人中非人畜生及無智小兒。一切
<lb n="0582c02"/>不聽也。又為止誹謗故。為少欲知足故。生他信敬
<lb n="0582c03"/>心故。如昔有一比丘。與外道共行。止一樹下。樹上
<lb n="0582c04"/>有果。外道語比丘。上樹取果。比丘言。我比丘法。樹
<lb n="0582c05"/>過人不應上。又言。搖樹取果。比丘言。我法不得搖
<lb n="0582c06"/>樹落果。外道上樹取果。擲地與之。語取果食。比丘
<lb n="0582c07"/>言。我法不得不受而食。外道生信敬心。知佛法清
<lb n="0582c08"/>淨。即隨比丘。於佛法中出家。尋得漏盡。</p>
<lb n="0582c09"/>
<p id="pX40p0582c0901" rend="margin-left:1em">○第四十無病索好食戒</p>
<lb n="0582c10"/>
<p id="pX40p0582c1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0582c11"/>
<p id="pX40p0582c1101" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼制不同。大乘同制。菩薩縱使有病。
<lb n="0582c12"/>不得食魚肉。</p>
<p id="pX40p0582c1206" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。夫食肉者。斷大慈悲佛性
<lb n="0582c13"/>種子。是故一切菩薩不得食一切眾生肉等。</p>
<p id="pX40p0582c1318" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0582c14"/>攝云。因生譏嫌。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0582c15"/>
<p id="pX40p0582c1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0582c16"/>
<p id="pX40p0582c1601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0582c17"/>
<p id="pX40p0582c1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0582c18"/>
<p id="pX40p0582c1801" rend="margin-left:1em">䟦難陀有一商主為檀越。詣彼言。我今欲得雜食。
<lb n="0582c19"/>商賈問言。有何患乃思此食。報言無所患。但意欲
<lb n="0582c20"/>得耳。商賈言。我曹常賣買生活。猶尚不能得雜食。
<lb n="0582c21"/>況出家人。諸比丘聞白佛。呵責結戒。諸病比丘皆
<lb n="0582c22"/>畏慎不敢乞。得<anchor xml:id="begd1e29845"/>已<anchor xml:id="endd1e29845"/>不敢食。佛言聽。當如是說戒。</p>
<lb n="0582c23"/>
<p id="pX40p0582c2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0582c24"/>
<p id="pX40p0582c2401">若比丘若得好美飲食乳酪魚及肉。若比丘如此美
<lb n="0583a01"/>飲食。無病自為<anchor xml:id="begd1e29865"/>己<anchor xml:id="endd1e29865"/>索者。波逸提。</p>
<lb n="0583a02"/>
<p id="pX40p0583a0201" rend="margin-left:1em">釋義　若比丘得好美飲食下
(不索而得。無有過罪。下文故索而成
<lb n="0583a03"/>犯)
。好美食者。乳酪魚及肉
(薩婆多云。所以名美食者。以價貴故。以難得故。
<lb n="0583a04"/>以愈病故。或美食非美藥。乳酪酥等是。或美藥非美食。生酥油是。亦美食亦美藥。酥肉魚脯是。非美食亦
<lb n="0583a05"/>非美藥。訶梨勒等是)
。無病自為<anchor xml:id="begd1e29889"/>己<anchor xml:id="endd1e29889"/>索者
(病者。黃爛癰痤。痔病不禁。黃病瘧病。咳嗽
<lb n="0583a06"/>消羸。風腫水腫。如是種種病。必須美飲食。病可除瘥。是故聽乞聽食也。自為者。二種。若自索。若使他為<anchor xml:id="begd1e29899"/>己<anchor xml:id="endd1e29899"/>
<lb n="0583a07"/>身索也)
。</p>
<lb n="0583a08"/>
<p id="pX40p0583a0801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一無病緣。二是
<lb n="0583a09"/>美飲食。三得食入咽。</p>
<lb n="0583a10"/>
<p id="pX40p0583a1001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。無病自為身。乞如此美飲食。咽
<lb n="0583a11"/>咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0583a1105" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。無病而乞。無病而食。得波逸
<lb n="0583a12"/>底迦及惡作罪。</p>
<p id="pX40p0583a1207" type="inline" rend="margin-left:1em">無病從乞。有病而食。乞得小罪。
<lb n="0583a13"/>食時無犯。</p>
<p id="pX40p0583a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">有病從乞。無病而食。乞時無犯。食時
<lb n="0583a14"/>墮罪。</p>
<p id="pX40p0583a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">有病從乞。有病而食。無犯。</p>
<p id="pX40p0583a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">若乞時欲得
<lb n="0583a15"/>餘物者。他持食與。報言。姊妹。我飯<anchor xml:id="begd1e29939"/>已<anchor xml:id="endd1e29939"/>足。若問更何
<lb n="0583a16"/>所須。即便隨情所欲。從乞無犯。</p>
<p id="pX40p0583a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">若施主言。有所
<lb n="0583a17"/>須者。隨意可索。隨乞無犯。</p>
<p id="pX40p0583a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">或從天龍藥叉毗舍
<lb n="0583a18"/>乞求。皆無犯。</p>
<p id="pX40p0583a1806" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼及三小眾突吉羅。是謂為
<lb n="0583a19"/>犯。</p>
<lb n="0583a20"/>
<p id="pX40p0583a2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。病人自乞。為病人乞。若不乞而得。
<lb n="0583a21"/>無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0583a22"/>
<p id="pX40p0583a2201" rend="margin-left:1em">○第四十一自手與外道食戒</p>
<lb n="0583a23"/>
<p id="pX40p0583a2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0583a24"/>
<p id="pX40p0583a2401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。然觀機宜。可與不
<lb n="0583b01"/>可。</p>
<p id="pX40p0583b0102" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由外道事長物譏嫌。制斯學處。此戒
<lb n="0583b02"/>二緣合結。</p>
<lb n="0583b03"/>
<p id="pX40p0583b0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0583b04"/>
<p id="pX40p0583b0401" rend="margin-left:1em">佛將千二百五十弟子。從拘薩羅。至舍衛國
(薩婆多云。
<lb n="0583b05"/>千二百五十人者。優樓頻螺迦葉兄弟門徒千人。舍利弗目犍連等二百五十人。皆是善來。所以常偏稱
<lb n="0583b06"/>千二百五十人者。是諸人同是婆羅門中出家故。又以門徒師眾大故。又俱是善來故。又皆是阿羅漢故
<lb n="0583b07"/>是佛常隨眾也)
。</p>
<lb n="0583b08"/>
<p id="pX40p0583b0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0583b09"/>
<p id="pX40p0583b0901" rend="margin-left:1em">諸檀越供養大得餅食。佛勅阿難。與僧分餅。分<anchor xml:id="begd1e30014"/>已<anchor xml:id="endd1e30014"/>
<lb n="0583b10"/>有餘。勅與乞人。有一躶形外道女。顏貌端正。阿難
<lb n="0583b11"/>付餅。餅黏相著。謂是一餅與此女。女問傍人。得幾
<lb n="0583b12"/>餅。彼言。我得一餅。彼即復問。汝得幾餅。報言。我得
<lb n="0583b13"/>二餅。彼婦女言。彼與汝私通。何得與汝二餅。阿難
<lb n="0583b14"/>聞即懷愁憂。諸比丘聞亦復不樂。有一梵志。在此
<lb n="0583b15"/>食<anchor xml:id="begd1e30037"/>已<anchor xml:id="endd1e30037"/>。向拘薩羅。逢一篤信瞻相婆羅門。問從何來。
<lb n="0583b16"/>報言。我從舍衛國來。復問乞食可得不。報言可得。
<lb n="0583b17"/>問從誰得。報言。禿頭居士邊得。問言。何者禿頭居
<lb n="0583b18"/>士。報言。沙門瞿曇是。婆羅門言。汝是何人。食他食
<lb n="0583b19"/>
<anchor xml:id="begd1e30051"/>已<anchor xml:id="endd1e30051"/>。發此惡言。諸比丘以此二緣。白佛結戒。諸外道
<lb n="0583b20"/>等皆怨言。一二外道有過。我曹復有何過。而不得
<lb n="0583b21"/>食耶。比丘白佛。佛言。欲與食者。當置地與。若使人
<lb n="0583b22"/>與。當如是說戒。</p>
<lb n="0583b23"/>
<p id="pX40p0583b2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0583b24"/>
<p id="pX40p0583b2401">若比丘。外道男外道女。自手與食者。波逸提。</p>
<lb n="0583c01"/>
<p id="pX40p0583c0101" rend="margin-left:1em">釋義　外道男女者。躶形異學人。在此外道出家
<lb n="0583c02"/>者是
(心不達理。心遊理外。故名外道　薩婆多云。佛言除佛五眾。餘殘出家人。皆名外道。此躶
<lb n="0583c03"/>形發起。因人制戒。及餘外道皆不〔德〕自手與食也。外道有九十六種。不出六師門徒。一師有十五種教。以
<lb n="0583c04"/>授弟子為教各異。弟子受行各成異見。如是一師出十五種異見。師別有法。與弟子不同。師與弟子。通為
<lb n="0583c05"/>十六種。如是六師有九十六種。師所用法。及其將終。必授一弟子。如是師師相傳。常有六師　央掘經云。
<lb n="0583c06"/>無量阿僧祗劫有佛。號拘孫陀羅跋陀羅。法欲滅時。有一蘭若比丘。名佛慧。檀越施無價衣。因賊劫打破。
<lb n="0583c07"/>其身裸形。懸手繫于樹而去。採花婆羅門見之。起妄執云。沙門必知袈裟非解脫因。<g ref="CB15072"/>髮裸形外道因是
<lb n="0583c08"/>而起。其比丘後得脫。取樹皮赤石塗以自障。結草作拂。用拂蛟蟲。出家外道從見是而起。比丘暮入水浴。
<lb n="0583c09"/>以牧牛人所棄弊衣障身。即弊衣三日浴外道。從見是起。比丘以身瘡蟲等唼食。以<g ref="CB01926"/>塗身。塗<g ref="CB01926"/>外。道因
<lb n="0583c10"/>見此起。比丘以火炙瘡。瘡痛難忍。遂投巖而死。因此事火投巖外道起也。如是九十六種外道。皆因是比
<lb n="0583c11"/>丘種種形而起。效而行之)
。食者。五正食。五不正食
<lb n="0583c12"/>犯緣。</p>
<p id="pX40p0583c1203" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒具足三緣。方成本罪。一是外道。二自
<lb n="0583c13"/>手與食。三授受<anchor xml:id="begd1e30124"/>已<anchor xml:id="endd1e30124"/>竟。</p>
<lb n="0583c14"/>
<p id="pX40p0583c1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。裸形外道。若男若女。自手與食
<lb n="0583c15"/>者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0583c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">若與而受。波逸提。</p>
<p id="pX40p0583c1512" type="inline" rend="margin-left:1em">與而不受。突吉
<lb n="0583c16"/>羅。</p>
<p id="pX40p0583c1602" type="inline" rend="margin-left:1em">方便欲與而不與。還悔者。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0583c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0583c17"/>婆多云。若自手與一切九十六種異見人食。不問
<lb n="0583c18"/>在家出家裸形有衣。悉波逸提。</p>
<p id="pX40p0583c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">若眾僧與外道
<lb n="0583c19"/>食無過。正不得自手與。</p>
<p id="pX40p0583c1910" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若外道來乞。應
<lb n="0583c20"/>
<anchor xml:id="begd1e30157"/>己<anchor xml:id="endd1e30157"/>分一摶別一處。使其自取。不應持僧分與。</p>
<p id="pX40p0583c2018" type="inline" rend="margin-left:1em">尼
<lb n="0583c21"/>等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0583c22"/>
<p id="pX40p0583c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若捨著地與。若使人與。若與父母。
<lb n="0583c23"/>與塔作人別房作人。計作食價與。若力勢強奪。無
<lb n="0583c24"/>犯。</p>
<p id="pX40p0583c2402" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。或欲以食因緣。除彼惡見。與亦無犯。</p>
<lb n="0584a01"/>
<p id="pX40p0584a0101" rend="margin-left:1em">十誦云。不犯者。若彼有病。若親里。若求出家時
<lb n="0584a02"/>與
(謂四月與波利婆沙之時也)
。未受食。不應與他。先受<anchor xml:id="begd1e30189"/>已<anchor xml:id="endd1e30189"/>。後當
<lb n="0584a03"/>與彼。若繫閉人。急須食人。妊身女人。應正觀多少
<lb n="0584a04"/>與之。畜生應與一口。</p>
<p id="pX40p0584a0409" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者。最初未制戒等。</p>
<lb n="0584a05"/>
<p id="pX40p0584a0501" rend="margin-left:1em">會詳　賢愚經云。目連擕福增比丘。入海行次。見
<lb n="0584a06"/>一大樹。多蟲圍唼其身。乃至技葉。無有空處如針
<lb n="0584a07"/>頭許。大呌震動。如地獄聲。比丘問目連。目連告曰。
<lb n="0584a08"/>是瀨利吒營事比丘。用僧祇物。華果飲食。送與白
<lb n="0584a09"/>衣。受此華報。後墮地獄。唼樹諸蟲。即是得物之人
<lb n="0584a10"/>也。</p>
<lb n="0584a11"/>
<p id="pX40p0584a1101" rend="margin-left:1em">○第四十二詣餘家不囑授戒</p>
<lb n="0584a12"/>
<p id="pX40p0584a1201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0584a13"/>
<p id="pX40p0584a1301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0584a1313" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由俗家
<lb n="0584a14"/>事過限廢闕煩惱。制斯學處。此戒六緣合結。</p>
<lb n="0584a15"/>
<p id="pX40p0584a1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0584a16"/>
<p id="pX40p0584a1601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有一長者。與䟦難陀親友。作是念。
<lb n="0584a17"/>若䟦難陀來入城者。當為彼故飯食眾僧。</p>
<lb n="0584a18"/>
<p id="pX40p0584a1801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0584a19"/>
<p id="pX40p0584a1901" rend="margin-left:1em">異時<g ref="CB00849"/>難陀入城。長者聞即請比丘食。諸比丘到
<lb n="0584a20"/>長者家。待䟦難陀。䟦難陀小食時詣餘家。時垂欲
<lb n="0584a21"/>過乃來。使諸比丘食不滿足。諸比丘白佛結戒。不
<lb n="0584a22"/>聽先受請小食。時至餘家。有一大臣。是䟦難陀親
<lb n="0584a23"/>友。大得甘果。勅人持果。語䟦難陀分與僧。䟦難陀
<lb n="0584a24"/>後食<anchor xml:id="begd1e30287"/>已<anchor xml:id="endd1e30287"/>。詣餘家。時過乃還。使眾僧不得食新果。佛
<lb n="0584b01"/>呵責結戒。不聽前食後食詣餘家。城中大有請處。
<lb n="0584b02"/>諸比丘皆畏慎不敢入城。佛言。聽相囑授入城。諸
<lb n="0584b03"/>比丘不知當囑授誰。佛言。囑授比丘。若獨處一房
<lb n="0584b04"/>中。當囑授比近住者。更加不囑授之句。病比丘先
<lb n="0584b05"/>語檀越家作羮作粥作飯。畏慎不敢入城。佛言。聽
<lb n="0584b06"/>病比丘不囑授。復結除病時。作衣比丘或有所須。
<lb n="0584b07"/>皆畏慎不敢入城。佛言。聽作衣時不囑授。復加作
<lb n="0584b08"/>衣時。後施衣時到。或有<anchor xml:id="begd1e30315"/>已<anchor xml:id="endd1e30315"/>得施衣處。或有方當求
<lb n="0584b09"/>索。彼畏慎不敢入城。佛言。聽布施衣時。不囑授入
<lb n="0584b10"/>城。當如是說戒。</p>
<lb n="0584b11"/>
<p id="pX40p0584b1101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0584b12"/>
<p id="pX40p0584b1201">若比丘先受請<anchor xml:id="begd1e30335"/>已<anchor xml:id="endd1e30335"/>。前食後食詣餘家。不囑授餘比丘。
<lb n="0584b13"/>除餘時。波逸提。餘時者。病時。作衣時。施衣時。是謂時。</p>
<lb n="0584b14"/>
<p id="pX40p0584b1401" rend="margin-left:1em">釋義　先受請者
(謂先受四姓家請食<anchor xml:id="begd1e30350"/>已<anchor xml:id="endd1e30350"/>)
。前食者。明相出至
<lb n="0584b15"/>食時是。</p>
<p id="pX40p0584b1504" type="inline" rend="margin-left:1em">後食者。從食時至日中是。</p>
<p id="pX40p0584b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">家者。有男
<lb n="0584b16"/>有女所居也
(餘家者。謂非所請之家)
。不囑授者。若比丘囑授
<lb n="0584b17"/>欲詣村。而中道還。失前囑授。後若欲去者。當更囑
<lb n="0584b18"/>授。若比丘囑授欲詣<g ref="CB15087"/>。不至所囑授處。乃更詣餘
<lb n="0584b19"/>家。失前囑授。若欲往。應更囑授而去。若囑授至白
<lb n="0584b20"/>衣家。乃更至庫藏處聚落邊房。若比丘尼僧伽藍
<lb n="0584b21"/>中。若即白衣家還出。失前囑授。應更囑授而往。</p>
<lb n="0584b22"/>
<p id="pX40p0584b2201" rend="margin-left:1em">餘比丘者。同一界共住也。</p>
<p id="pX40p0584b2211" type="inline" rend="margin-left:1em">作衣時者。如上一月
<lb n="0584b23"/>五月。乃至衣上作馬齒一縫。</p>
<p id="pX40p0584b2312" type="inline" rend="margin-left:1em">施衣時者。亦如上
<lb n="0584b24"/>一月五月。及餘時。勸化作食并施衣者是也。</p>
<lb n="0584c01"/>
<p id="pX40p0584c0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一同眾受請。二
<lb n="0584c02"/>詣餘家不囑。三兩足過限。</p>
<lb n="0584c03"/>
<p id="pX40p0584c0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。先受請<anchor xml:id="begd1e30405"/>已<anchor xml:id="endd1e30405"/>。前食後食詣餘家不
<lb n="0584c04"/>囑授比丘入村。除餘時。波逸提。</p>
<p id="pX40p0584c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">若一脚在門內。
<lb n="0584c05"/>一脚在門外。方便莊嚴。欲去而不去。一切突吉羅。</p>
<lb n="0584c06"/>
<p id="pX40p0584c0601" rend="margin-left:1em">薩婆多云。雖大界內近寺白衣家。不白亦犯墮。</p>
<lb n="0584c07"/>
<p id="pX40p0584c0701" rend="margin-left:1em">若白而還晚。令僧生惱者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0584c0714" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波
<lb n="0584c08"/>逸提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0584c09"/>
<p id="pX40p0584c0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。病時。作衣時。施衣時。不囑授比丘。
<lb n="0584c10"/>若無比丘不囑授。至庫藏聚落邊房。若至比丘尼
<lb n="0584c11"/>僧伽藍。至所囑白衣家。若為力勢所持。或命難。梵
<lb n="0584c12"/>行難。無犯。</p>
<p id="pX40p0584c1205" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若語施主。我設不來。應與僧
<lb n="0584c13"/>食。勿廢闕。若施主不以此人而為先首。並無犯。不
<lb n="0584c14"/>犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0584c15"/>
<lb n="0584c16"/>毗尼關要卷第十一<lb n="0584c17"/>
<lb n="0584c18"/>
<lb n="0584c19"/>毗尼關要卷第十二<lb n="0584c20"/>
<lb n="0584c21"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0584c22"/>
<p id="pX40p0584c2201" rend="margin-left:1em">○第四十三食家強坐戒</p>
<lb n="0584c23"/>
<p id="pX40p0584c2301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0584c24"/>
<p id="pX40p0584c2401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0584c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由向俗
<lb n="0585a01"/>家事為婬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0585a02"/>
<p id="pX40p0585a0201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0585a03"/>
<p id="pX40p0585a0301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0585a04"/>
<p id="pX40p0585a0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0585a05"/>
<p id="pX40p0585a0501" rend="margin-left:1em">迦留陀夷與齋優婆私。互相繫意乞食。至其家。就
<lb n="0585a06"/>座而坐。時齋優婆私。洗浴莊嚴。夫主心極愛敬。夫
<lb n="0585a07"/>主問言。欲須何等。報言須食。即使婦出食與之。食
<lb n="0585a08"/>
<anchor xml:id="begd1e30517"/>已<anchor xml:id="endd1e30517"/>。坐住不去。其夫瞋言。猶故不去。欲作何等。我今
<lb n="0585a09"/>捨汝。出去隨汝。在後欲何所作乞食比丘聞白佛。
<lb n="0585a10"/>訶責結戒。</p>
<lb n="0585a11"/>
<p id="pX40p0585a1101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0585a12"/>
<p id="pX40p0585a1201">若比丘在食家中。有寶強安坐者。波逸提。</p>
<lb n="0585a13"/>
<p id="pX40p0585a1301" rend="margin-left:1em">釋義　食者。男以女為食。女以男為食
(律攝云。謂男女交會。
<lb n="0585a14"/>更相受用。故名食也)
。寶者。硨磲碼碯真珠琥珀金銀
(此戒在食家。強
<lb n="0585a15"/>坐妨他男女交會。而得罪。不從有寶。而犯過)
。強安坐者
(律攝云。不問舍主。自縱<anchor xml:id="begd1e30555"/>己<anchor xml:id="endd1e30555"/>心。不
<lb n="0585a16"/>隨他意。故云強也。違制成犯)
。</p>
<lb n="0585a17"/>
<p id="pX40p0585a1701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有食之家。二
<lb n="0585a18"/>非顯露處。三獨身安坐。</p>
<lb n="0585a19"/>
<p id="pX40p0585a1901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。在食家中。有寶強安坐者。波逸
<lb n="0585a20"/>提。</p>
<p id="pX40p0585a2002" type="inline" rend="margin-left:1em">盲而不聾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0585a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">聾而不盲。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0585a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">立
<lb n="0585a21"/>而不坐。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0585a2107" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若女人受一日戒。男子
<lb n="0585a22"/>不受。若男子受一日戒。女人不受。是家中坐。突吉
<lb n="0585a23"/>羅。</p>
<p id="pX40p0585a2302" type="inline" rend="margin-left:1em">若二俱受者不犯。</p>
<p id="pX40p0585a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若天女及半擇
<lb n="0585a24"/>迦等。咸得惡罪。</p>
<p id="pX40p0585a2407" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。
<lb n="0585b01"/>是謂為犯。</p>
<lb n="0585b02"/>
<p id="pX40p0585b0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若入食家中。有寶舒手。及戶處坐。
<lb n="0585b03"/>若有二比丘為伴。若有識別人。或有客人在一處。
<lb n="0585b04"/>不盲不聾。或從前過不住。或卒病發倒地。或為力
<lb n="0585b05"/>勢所持。或繫閉。或命難。梵行難。無犯。</p>
<p id="pX40p0585b0515" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。不
<lb n="0585b06"/>犯者。若斷婬家。若受齋家。若更有所尊人在坐。若
<lb n="0585b07"/>是舍多人出入。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0585b08"/>
<p id="pX40p0585b0801" rend="margin-left:1em">○第四十四食家屏坐戒</p>
<lb n="0585b09"/>
<p id="pX40p0585b0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0585b10"/>
<p id="pX40p0585b1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0585b1013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由詣他
<lb n="0585b11"/>家事及婬煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0585b12"/>
<p id="pX40p0585b1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0585b13"/>
<p id="pX40p0585b1301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0585b14"/>
<p id="pX40p0585b1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0585b15"/>
<p id="pX40p0585b1501" rend="margin-left:1em">亦由前人與優婆私在戶扇後坐共語。乞食比丘
<lb n="0585b16"/>至彼家。聞迦留陀夷語聲。嫌責白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0585b17"/>
<p id="pX40p0585b1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0585b18"/>
<p id="pX40p0585b1801">若比丘食家中。有寶在屏處坐者。波逸提。</p>
<lb n="0585b19"/>
<p id="pX40p0585b1901" rend="margin-left:1em">釋義　屏處者。若樹墻壁籬柵。若衣障及餘物障。</p>
<lb n="0585b20"/>
<p id="pX40p0585b2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有食家中。二
<lb n="0585b21"/>獨與女人。三屏處共坐。</p>
<lb n="0585b22"/>
<p id="pX40p0585b2201" rend="margin-left:1em">定罪開緣。</p>
<p id="pX40p0585b2205" type="inline" rend="margin-left:1em">如前故不重出。</p>
<lb n="0585b23"/>
<p id="pX40p0585b2301" rend="margin-left:1em">○第四十五與女人露地坐戒</p>
<lb n="0585b24"/>
<p id="pX40p0585b2401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0585c01"/>
<p id="pX40p0585c0101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同結。大乘同制。煩惱如前。制斯學
<lb n="0585c02"/>處。</p>
<lb n="0585c03"/>
<p id="pX40p0585c0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0585c04"/>
<p id="pX40p0585c0401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0585c05"/>
<p id="pX40p0585c0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0585c06"/>
<p id="pX40p0585c0601" rend="margin-left:1em">亦由前人與齋優婆私在露地共一處坐。乞食比
<lb n="0585c07"/>丘白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0585c08"/>
<p id="pX40p0585c0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0585c09"/>
<p id="pX40p0585c0901">若比丘獨與女人露地坐。波逸提。</p>
<lb n="0585c10"/>
<p id="pX40p0585c1001" rend="margin-left:1em">釋義　女人者。有智命根不斷。</p>
<p id="pX40p0585c1012" type="inline" rend="margin-left:1em">獨者。一女人。一
<lb n="0585c11"/>比丘
(僧祇云。獨一女人。更無餘人。設有餘人。若眠癡狂心亂苦痛嬰兒非人畜生。亦名獨也)
。</p>
<lb n="0585c12"/>
<p id="pX40p0585c1201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是女人堪行
<lb n="0585c13"/>欲境。二獨無伴侶。三身相近坐。</p>
<lb n="0585c14"/>
<p id="pX40p0585c1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。罪相如前。</p>
<p id="pX40p0585c1411" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。相去一丈
<lb n="0585c15"/>坐。波逸提。</p>
<p id="pX40p0585c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">相去丈五坐。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0585c1513" type="inline" rend="margin-left:1em">過二丈。不犯。</p>
<lb n="0585c16"/>
<p id="pX40p0585c1601" rend="margin-left:1em">律攝云。若與非人女。半擇迦女。及未堪行婬境。
<lb n="0585c17"/>若聾騃等共坐。咸得惡作。</p>
<p id="pX40p0585c1711" type="inline" rend="margin-left:1em">餘不犯等同前。</p>
<lb n="0585c18"/>
<p id="pX40p0585c1801" rend="margin-left:1em">○第四十六使他不得食戒</p>
<lb n="0585c19"/>
<p id="pX40p0585c1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0585c20"/>
<p id="pX40p0585c2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0585c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由伴屬
<lb n="0585c21"/>事不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0585c22"/>
<p id="pX40p0585c2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0585c23"/>
<p id="pX40p0585c2301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0585c24"/>
<p id="pX40p0585c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0586a01"/>
<p id="pX40p0586a0101" rend="margin-left:1em">
<g ref="CB00849"/>難陀與餘比丘共鬬。結恨在心。異時語彼比丘。
<lb n="0586a02"/>隨我到邨。當與汝食。時到與彼入舍衛城。將至無
<lb n="0586a03"/>食處。周迴徧行。餘有少時。䟦難陀念言。至祇桓中。
<lb n="0586a04"/>日時<anchor xml:id="begd1e30818"/>已<anchor xml:id="endd1e30818"/>過。語彼言。未曾有。汝是大惡人。比丘問言。
<lb n="0586a05"/>我作何等過。今由汝故。并使我不得食。長老速去。
<lb n="0586a06"/>我共汝若坐若語不樂。我獨坐獨語樂。語<anchor xml:id="begd1e30828"/>已<anchor xml:id="endd1e30828"/>便至
<lb n="0586a07"/>有食家而食。時彼比丘至祇桓中。日時<anchor xml:id="begd1e30837"/>已<anchor xml:id="endd1e30837"/>過。不得
<lb n="0586a08"/>食乏極。諸比丘知白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0586a09"/>
<p id="pX40p0586a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0586a10"/>
<p id="pX40p0586a1001">若比丘語餘比丘。如是語。大德。共至聚落。當與汝食。
<lb n="0586a11"/>彼比丘竟不教。與是比丘食語言。汝去。我與汝一處。
<lb n="0586a12"/>若坐若語不樂。獨坐獨語樂。以此因緣。非餘方便遣
<lb n="0586a13"/>去。波逸提。</p>
<lb n="0586a14"/>
<p id="pX40p0586a1401" rend="margin-left:1em">釋義　大德
(稱呼之詞)
共至聚落。當與汝食
(誘誑之語)
。食者。
<lb n="0586a15"/>有五種飯。麨乾餅魚及肉。</p>
<p id="pX40p0586a1511" type="inline" rend="margin-left:1em">語言汝去
(此是總標一句。下文
<lb n="0586a16"/>別出驅遣之語)
。我與汝一處。若坐若語不樂。獨坐獨語樂
<lb n="0586a17"/>
(根本云。語謂讀誦。坐謂禪思)
。以此因緣非餘
(正謂令其絕食而生憂惱因緣。非為
<lb n="0586a18"/>餘事。而驅遣空還也)
。方便遣去
(假設言詞驅遣言。今由汝是大惡人。使我不得食。設此方
<lb n="0586a19"/>便而遣去。豈是實事耶)
。</p>
<lb n="0586a20"/>
<p id="pX40p0586a2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心有嫌恨。二
<lb n="0586a21"/>許食同往。三遣離見聞。</p>
<lb n="0586a22"/>
<p id="pX40p0586a2201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若方便遣去。捨見聞處。波逸提。</p>
<lb n="0586a23"/>
<p id="pX40p0586a2301" rend="margin-left:1em">捨見處至聞處。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586a2310" type="inline" rend="margin-left:1em">捨聞處至見處。突吉
<lb n="0586a24"/>羅。</p>
<p id="pX40p0586a2402" type="inline" rend="margin-left:1em">方便遣去。自捨見聞處。波逸提。</p>
<p id="pX40p0586a2414" type="inline" rend="margin-left:1em">捨見處至
<lb n="0586b01"/>聞處。捨聞處至見處。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0113" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。作此惱
<lb n="0586b02"/>餘四眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0207" type="inline" rend="margin-left:1em">尼作此惱。二眾波逸提。</p>
<p id="pX40p0586b0216" type="inline" rend="margin-left:1em">惱餘
<lb n="0586b03"/>三眾。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0306" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。未入城令還。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0317" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0586b04"/>入城門令還。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0409" type="inline" rend="margin-left:1em">若未入白衣家。外門中門
<lb n="0586b05"/>內門令還。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0508" type="inline" rend="margin-left:1em">若入內門。未至聞處令還。突
<lb n="0586b06"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0586b0603" type="inline" rend="margin-left:1em">若至聞處令還者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0586b0613" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0586b07"/>提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0586b08"/>
<p id="pX40p0586b0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。與食遣去。若病。若無威儀人見不
<lb n="0586b09"/>喜者。語言。汝去。我當送食。至僧伽藍中。彼若破戒
<lb n="0586b10"/>見威儀。若被舉。若被擯。若應擯。若見命難。梵行難。
<lb n="0586b11"/>方便遣去。不以嫌恨故。無犯。</p>
<p id="pX40p0586b1112" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若隨。醫教。
<lb n="0586b12"/>為病令斷食者。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0586b13"/>
<p id="pX40p0586b1301" rend="margin-left:1em">○第四十七過受藥戒</p>
<lb n="0586b14"/>
<p id="pX40p0586b1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0586b15"/>
<p id="pX40p0586b1501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同制。大乘同學。若為眾生故索。不
<lb n="0586b16"/>犯。</p>
<p id="pX40p0586b1602" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由他施事多求煩惱。制斯學處。此戒
<lb n="0586b17"/>六緣合結。</p>
<lb n="0586b18"/>
<p id="pX40p0586b1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0586b19"/>
<p id="pX40p0586b1901" rend="margin-left:1em">佛在釋翅搜迦維羅衛尼拘律園中。摩訶男釋種
<lb n="0586b20"/>
(摩訶男此云大名。是佛叔之子。大佛一月得斯陀含道)
。請眾僧供給藥。恭敬
<lb n="0586b21"/>上座。施與好者。</p>
<lb n="0586b22"/>
<p id="pX40p0586b2201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0586b23"/>
<p id="pX40p0586b2301" rend="margin-left:1em">六群自相謂言。彼恭敬上座。與好者於我等。無恭
<lb n="0586b24"/>敬心。我等當往其家求索難得。所無有藥。即往語
<lb n="0586c01"/>言。我等須如是如是藥。摩訶男報言。家中有者當
<lb n="0586c02"/>與。若無者詣市買給。六羣言。汝家中可無如是如
<lb n="0586c03"/>是藥。而請眾僧與藥。汝有愛。又復妄語。摩訶男言。
<lb n="0586c04"/>我先有誓要。請眾僧家中。所有供給。若無者當詣
<lb n="0586c05"/>市買與汝。今云何言。我有愛是妄語人耶。長老去。
<lb n="0586c06"/>我今<anchor xml:id="begd1e31030"/>已<anchor xml:id="endd1e31030"/>往。不復供給眾僧藥也。諸比丘聞白佛。訶
<lb n="0586c07"/>責結戒。受四月請與藥不得過。諸病比丘畏慎不
<lb n="0586c08"/>敢過受。佛言。聽病比丘過受藥。諸居士常請比丘
<lb n="0586c09"/>與藥。諸比丘畏慎不敢受。佛言。聽諸比丘受常請
<lb n="0586c10"/>供給藥。後摩訶男復作是念。不可以一二人故斷
<lb n="0586c11"/>眾僧藥。更請眾僧供給藥。諸比丘各各畏慎不敢
<lb n="0586c12"/>受。佛言。聽受更請與藥。諸比丘便計前日數。佛言。
<lb n="0586c13"/>不應計前日數。應從斷藥。還與<anchor xml:id="begd1e31052"/>已<anchor xml:id="endd1e31052"/>來。日從此為數。
<lb n="0586c14"/>時諸居士請比丘與分藥。比丘畏慎不敢受。佛言。
<lb n="0586c15"/>聽諸比丘受分藥。又有居士。請比丘與盡形壽藥。
<lb n="0586c16"/>比丘不敢受。佛言。聽受盡形壽藥。當如是說戒。</p>
<lb n="0586c17"/>
<p id="pX40p0586c1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0586c18"/>
<p id="pX40p0586c1801">若比丘受四月請與藥。無病比丘應受。若過受。除常
<lb n="0586c19"/>請。更請分請。盡形壽請。波逸提。</p>
<lb n="0586c20"/>
<p id="pX40p0586c2001" rend="margin-left:1em">釋義　四月者。夏四月。請與藥
(僧祇云。或夏四月或冬四月。或春四
<lb n="0586c21"/>月檀越請不必定。或四月。或一月半月期滿<anchor xml:id="begd1e31084"/>已<anchor xml:id="endd1e31084"/>。不得更索。若請前食。不得索後食。請後食不得索前食。藥
<lb n="0586c22"/>及餘物亦爾。若言盡壽受我四事供養。爾時隨意索　律鈔云。報命支持。勿過於藥。藥名乃通。要分為四。
<lb n="0586c23"/>一時藥從旦至中。聖教聽服事順法。應不生罪累。二非時藥諸雜漿等。對病而設時外開服。限分無違。三
<lb n="0586c24"/>七日藥約能就法。盡其分齊。從以日限。用療深益。四盡形壽藥。勢力既微。故聽久服。方能除患。形有三種。
<lb n="0587a01"/>一盡藥形。二盡病形。三盡報形)
。無病比丘應受者
(謂病者不局。請限病瘥。方止無
<lb n="0587a02"/>病過則成犯)
。病者。醫所教服藥也。</p>
<p id="pX40p0587a0214" type="inline" rend="margin-left:1em">常請者。其人作如
<lb n="0587a03"/>是言。我常與藥。</p>
<p id="pX40p0587a0307" type="inline" rend="margin-left:1em">更請者。斷<anchor xml:id="begd1e31113"/>已<anchor xml:id="endd1e31113"/>後更請與藥。</p>
<p id="pX40p0587a0317" type="inline" rend="margin-left:1em">分請
<lb n="0587a04"/>者。持藥至僧伽藍中分與。</p>
<p id="pX40p0587a0411" type="inline" rend="margin-left:1em">盡形壽請者。其人言。
<lb n="0587a05"/>我當盡形壽與藥。</p>
<p id="pX40p0587a0508" type="inline" rend="margin-left:1em">請者有四種。或有請夜有限
<lb n="0587a06"/>齊。藥無限齊。或有請藥有限齊。夜無限齊。或有請
<lb n="0587a07"/>藥有眼齊。夜有限齊。或有請夜無限齊。藥無限齊。</p>
<lb n="0587a08"/>
<p id="pX40p0587a0801" rend="margin-left:1em">云何夜有限齊。藥無限齊。彼作夜分齊。不作藥
<lb n="0587a09"/>分齊。我與如許夜藥。</p>
<p id="pX40p0587a0909" type="inline" rend="margin-left:1em">云何藥有分齊。夜無分齊。
<lb n="0587a10"/>彼作藥分齊。不作夜分齊。作如是言。我與如是藥。</p>
<lb n="0587a11"/>
<p id="pX40p0587a1101" rend="margin-left:1em">云何夜有分齊。藥有分齊。彼作夜分齊。藥分齊。
<lb n="0587a12"/>如是言。爾許夜與如是藥。</p>
<p id="pX40p0587a1211" type="inline" rend="margin-left:1em">云何夜無分齊。藥無
<lb n="0587a13"/>分齊。彼不作夜分齊。藥分齊。如是言。我請汝與藥。</p>
<lb n="0587a14"/>
<p id="pX40p0587a1401" rend="margin-left:1em">是中夜有分齊。藥無分齊。夜有分齊。藥有分齊。
<lb n="0587a15"/>應夏四月受請
(謂夏必有定期。不改移故。不言日而言夜者。夜必該日故)
。是中
<lb n="0587a16"/>藥有分齊。夜無分齊。夜無分齊。藥無分齊。應隨時
<lb n="0587a17"/>受
(既無限齊。但隨施意。不須定於期限也)
。</p>
<lb n="0587a18"/>
<p id="pX40p0587a1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一受請藥。二過
<lb n="0587a19"/>限更受。三索得入咽。</p>
<lb n="0587a20"/>
<p id="pX40p0587a2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若過受。咽咽波逸提。</p>
<p id="pX40p0587a2015" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。
<lb n="0587a21"/>索得。波逸提。</p>
<p id="pX40p0587a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">不得。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587a2111" type="inline" rend="margin-left:1em">索訶梨勒等苦藥
<lb n="0587a22"/>得不得。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587a2208" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。四月未竟。請粗食。更
<lb n="0587a23"/>求好者。惡作罪。</p>
<p id="pX40p0587a2307" type="inline" rend="margin-left:1em">食便得墮。</p>
<p id="pX40p0587a2311" type="inline" rend="margin-left:1em">請好食更索粗者。
<lb n="0587a24"/>索時惡作。</p>
<p id="pX40p0587a2405" type="inline" rend="margin-left:1em">食時無犯。</p>
<p id="pX40p0587a2409" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。檀越施藥。應作
<lb n="0587b01"/>藥用。不得作食用。與油乞酥。犯突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587b0116" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。
<lb n="0587b02"/>若人施僧藥。執事比丘應問。為留聚落中。為著僧
<lb n="0587b03"/>坊內。若言留聚落中。須時應語。我須如是藥為我
<lb n="0587b04"/>辦。勿使乏。若言留僧坊內。應白二羯磨。差五法比
<lb n="0587b05"/>丘不隨愛恚癡畏。知藥非藥者。作守僧藥人。</p>
<p id="pX40p0587b0518" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0587b06"/>丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0587b07"/>
<p id="pX40p0587b0701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。受四月請。與藥病者。過受常請。更
<lb n="0587b08"/>請分請。盡形壽請。不犯。無犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0587b09"/>
<p id="pX40p0587b0901" rend="margin-left:1em">○第四十八觀軍陣戒</p>
<lb n="0587b10"/>
<p id="pX40p0587b1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0587b11"/>
<p id="pX40p0587b1101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0587b1113" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由觀軍
<lb n="0587b12"/>事情亂煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0587b13"/>
<p id="pX40p0587b1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0587b14"/>
<p id="pX40p0587b1401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。波斯匿王土境人民反叛時。王自
<lb n="0587b15"/>領六軍征伐
(謂萬二千五百人為軍。周制天子六軍。諸侯大國三軍。次國三軍。小國一
<lb n="0587b16"/>軍)
。</p>
<lb n="0587b17"/>
<p id="pX40p0587b1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0587b18"/>
<p id="pX40p0587b1801" rend="margin-left:1em">六群往至軍中。觀看波斯匿王言。諸尊在此。欲何
<lb n="0587b19"/>所為。六群報言。我無所作。來看軍陣耳。王聞不悅。
<lb n="0587b20"/>復問言。今欲何所至耶。報言。欲詣舍衛見佛。王言。
<lb n="0587b21"/>若至舍衛。持我名。禮拜問訊世尊。持此一褁石蜜
<lb n="0587b22"/>奉上。以此因緣。具白世尊。時六羣即往。見佛具白
<lb n="0587b23"/>上事。佛呵責<anchor xml:id="begd1e31284"/>已<anchor xml:id="endd1e31284"/>。結戒。往觀軍陣。婆逸提。有大臣兄
<lb n="0587b24"/>弟二人。兄名黎師達。弟名富羅那。王使領軍征伐。
<lb n="0587c01"/>此二人渴仰欲見。比丘即遣使往請。諸比丘畏慎。
<lb n="0587c02"/>佛言。有請喚者聽往。當如是說戒。</p>
<lb n="0587c03"/>
<p id="pX40p0587c0301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0587c04"/>
<p id="pX40p0587c0401">若比丘往觀軍陣。除時因緣。波逸提。</p>
<lb n="0587c05"/>
<p id="pX40p0587c0501" rend="margin-left:1em">釋義　陣者。若戲若鬪
(律攝云。陣有四種。一槊刃勢。二車轅勢。三半月勢。四
<lb n="0587c06"/>鵬翼勢)
。軍者。象軍馬軍車軍步軍
(西域記云。西國戰士驍雄畢選子父
<lb n="0587c07"/>傳業。遂窮兵衛。居則宮廬周衛。征則奮旅前鋒。象則披以堅甲。牙施利距。一將安乘。授其節度。兩卒左右
<lb n="0587c08"/>為之駕馭。車乃駕以駟馬。兵帥車乘。列卒周衛。扶輪挾穀。馬軍散禦。逐北奔命。步軍輕捍。敢勇克選。負大
<lb n="0587c09"/>摑。執長戟。或持刀劍。前奮行陣。凡諸戎器。莫不鋒鏡所謂矛盾弓矢。刀劍鋮斧。戈殳長矟。輪索之屬。皆世
<lb n="0587c10"/>習矣)
。除時因緣
(薩婆多云。因緣者。若王王夫人太子大臣諸將。如是等遣使喚往者。不犯。
<lb n="0587c11"/>為止誹謗故。若喚不往。當言比丘有所求時。不喚自來。無所求時。故喚不來。為沙門果故。若往說法。或得
<lb n="0587c12"/>須陀洹。乃至阿那含。又長信敬善根故。又以道俗相須。長養佛法故。是以聽往。以歡喜心故。得沙門果故)
。</p>
<lb n="0587c13"/>
<p id="pX40p0587c1301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是軍陣。二有
<lb n="0587c14"/>心往觀。三見境分明。</p>
<lb n="0587c15"/>
<p id="pX40p0587c1501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。往而見者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0587c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">不見者。突
<lb n="0587c16"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0587c1603" type="inline" rend="margin-left:1em">方便莊嚴。欲觀而不去。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0587c17"/>先在道行軍陣。後至比丘。應下道避。不避者。突吉
<lb n="0587c18"/>羅。</p>
<p id="pX40p0587c1802" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若不故往。以行來因緣。道由中過。
<lb n="0587c19"/>不犯。</p>
<p id="pX40p0587c1903" type="inline" rend="margin-left:1em">若住立看壞威儀。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587c1913" type="inline" rend="margin-left:1em">若左右顧看。
<lb n="0587c20"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0587c2004" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。軍來詣精舍。不作意看。無罪。作
<lb n="0587c21"/>意看越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0587c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">不至看人口諍。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0587c2117" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0587c22"/>攝云。若觀天龍阿蘇羅等軍。亦得惡作。乃至故心
<lb n="0587c23"/>觀鶉等鬪。並惡作罪。</p>
<p id="pX40p0587c2309" type="inline" rend="margin-left:1em">若賊軍欲至。須往觀望。知
<lb n="0587c24"/>其遠近。不犯。</p>
<p id="pX40p0587c2406" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若見軍時。不應說其好惡。</p>
<lb n="0588a01"/>
<p id="pX40p0588a0101" rend="margin-left:1em">尼陀那云。有打鬬者。不應往看。若見諍者。急捨
<lb n="0588a02"/>而去。</p>
<p id="pX40p0588a0203" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0588a03"/>
<p id="pX40p0588a0301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若有事往。若彼請去。或力勢者將
<lb n="0588a04"/>去。若先前行軍陣。後至下道避。若水陸道斷。及難
<lb n="0588a05"/>緣等不避。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0588a06"/>
<p id="pX40p0588a0601" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。為佛法尊重故。為滅誹謗故。為
<lb n="0588a07"/>息諸惡法增長善法故。而結此戒。</p>
<lb n="0588a08"/>
<p id="pX40p0588a0801" rend="margin-left:1em">○第四十九軍中過三宿戒</p>
<lb n="0588a09"/>
<p id="pX40p0588a0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0588a10"/>
<p id="pX40p0588a1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同結。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0588a1013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由觀軍
<lb n="0588a11"/>事及掉亂心。制斯學處。</p>
<lb n="0588a12"/>
<p id="pX40p0588a1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0588a13"/>
<p id="pX40p0588a1301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0588a14"/>
<p id="pX40p0588a1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0588a15"/>
<p id="pX40p0588a1501" rend="margin-left:1em">六群有因緣。至軍中宿。諸居士見自相謂言。我等
<lb n="0588a16"/>為恩愛故。在此宿耳。此沙門復在此何為耶。諸比
<lb n="0588a17"/>丘白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0588a18"/>
<p id="pX40p0588a1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0588a19"/>
<p id="pX40p0588a1901">若比丘有因緣。聽至軍中二宿三宿。過者。波逸提。</p>
<lb n="0588a20"/>
<p id="pX40p0588a2001" rend="margin-left:1em">釋義　有因緣者
(若王王夫人太子大臣諸將等請。若為僧事塔事私<anchor xml:id="begd1e31473"/>己<anchor xml:id="endd1e31473"/>事。有所
<lb n="0588a21"/>啟白)
。有因緣至軍中得二宿住。第三宿明相未出時。
<lb n="0588a22"/>應離見聞處
(謂極止齊三不經明相也)
。</p>
<lb n="0588a23"/>
<p id="pX40p0588a2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一自至軍中。二
<lb n="0588a24"/>無緣過宿。</p>
<lb n="0588b01"/>
<p id="pX40p0588b0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。軍中二宿<anchor xml:id="begd1e31499"/>已<anchor xml:id="endd1e31499"/>。至第三宿明相未
<lb n="0588b02"/>出。不離見聞處。明相出。波逸提。</p>
<p id="pX40p0588b0213" type="inline" rend="margin-left:1em">若離見處至聞
<lb n="0588b03"/>處。離聞處至見處。皆突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588b0312" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。雖有因緣。
<lb n="0588b04"/>若書信得了。應遣書信。若須自往。然後往事訖。便
<lb n="0588b05"/>還勿經宿。若不了應一宿。一宿不了應再宿。復不
<lb n="0588b06"/>了應三宿。若了不了過三宿。波逸提。</p>
<p id="pX40p0588b0615" type="inline" rend="margin-left:1em">若事即了
<lb n="0588b07"/>不應宿而宿。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588b0709" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若為塔為僧營事
<lb n="0588b08"/>不訖。應離軍一宿。<anchor xml:id="begd1e31528"/>已<anchor xml:id="endd1e31528"/>得更宿。若城邑遠不能往者。
<lb n="0588b09"/>應離軍見聞處宿。宿時應語軍外邏人言。我暮欲
<lb n="0588b10"/>在其處宿。勿謂是異人。若軍人來到僧伽藍中住。
<lb n="0588b11"/>不應捨去。雖多宿無罪。</p>
<p id="pX40p0588b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾
<lb n="0588b12"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0588b13"/>
<p id="pX40p0588b1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯。者得二宿<anchor xml:id="begd1e31548"/>已<anchor xml:id="endd1e31548"/>。第三宿明相未出。離見
<lb n="0588b14"/>聞處。若水陸道斷。及難緣等。不離聞見處不犯。無
<lb n="0588b15"/>犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0588b16"/>
<p id="pX40p0588b1601" rend="margin-left:1em">○第五十觀軍陣鬬戰戒</p>
<lb n="0588b17"/>
<p id="pX40p0588b1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0588b18"/>
<p id="pX40p0588b1801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0588b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。若佛子
<lb n="0588b19"/>不得以惡心故觀一切男女等鬬軍陣兵。將劫賊
<lb n="0588b20"/>等鬬也。</p>
<p id="pX40p0588b2004" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。令軍慴怖及掉亂心。制斯學處。</p>
<lb n="0588b21"/>
<p id="pX40p0588b2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0588b22"/>
<p id="pX40p0588b2201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0588b23"/>
<p id="pX40p0588b2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0588b24"/>
<p id="pX40p0588b2401" rend="margin-left:1em">六群有因緣。二宿三宿軍中住。彼在軍中。觀軍陣
<lb n="0588c01"/>鬬戰。六群中一人為箭所射。同伴比丘以衣褁之。
<lb n="0588c02"/>輿還。諸居士問言。此人何所患耶。報言。無患。向觀
<lb n="0588c03"/>軍陣鬪戰。為箭所射。居士譏嫌。諸比丘白佛呵。</p>
<lb n="0588c04"/>
<p id="pX40p0588c0401" rend="margin-left:1em">結戒。</p>
<lb n="0588c05"/>
<p id="pX40p0588c0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0588c06"/>
<p id="pX40p0588c0601">若比丘二宿三宿軍中住。或時觀軍陣鬪戰。若觀遊
<lb n="0588c07"/>軍象馬力勢者。波逸提。</p>
<lb n="0588c08"/>
<p id="pX40p0588c0801" rend="margin-left:1em">釋義　軍者一種軍。乃至四種軍。或有王軍居士
<lb n="0588c09"/>軍。或時觀軍陣鬪戰者。若戲鬪。若真實鬪陣者。四
<lb n="0588c10"/>方陣圓陣。或半月形陣。或張甄陣。或函相陣。</p>
<p id="pX40p0588c1018" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0588c11"/>觀遊軍象馬力勢者。第一象力。第一馬力。第一車
<lb n="0588c12"/>力。第一步力
(僧祇云。強弱相傾。觀其事勢。是名力勢)
。</p>
<lb n="0588c13"/>
<p id="pX40p0588c1301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一兩陣合戰。二
<lb n="0588c14"/>有心往觀。三見其形勢。</p>
<lb n="0588c15"/>
<p id="pX40p0588c1501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。往而見者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0588c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">不見。突吉
<lb n="0588c16"/>羅。</p>
<p id="pX40p0588c1602" type="inline" rend="margin-left:1em">方便莊嚴。欲往而不往者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588c1615" type="inline" rend="margin-left:1em">若先在
<lb n="0588c17"/>道行軍陣。後至應避不避者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588c1715" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。
<lb n="0588c18"/>此戒體。比丘在軍中二宿時故。往看軍著器杖牙
<lb n="0588c19"/>旗幢旛。兩陣合戰。波逸提。</p>
<p id="pX40p0588c1911" type="inline" rend="margin-left:1em">設不在軍二宿住。時
<lb n="0588c20"/>故往看。乃至軍陣合戰。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0588c2014" type="inline" rend="margin-left:1em">若坐不見。故
<lb n="0588c21"/>立看者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">乃至見軍幢旛。波逸提。</p>
<p id="pX40p0588c2116" type="inline" rend="margin-left:1em">五分
<lb n="0588c22"/>云。觀鳥獸鬪。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0588c2209" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突
<lb n="0588c23"/>吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0588c24"/>
<p id="pX40p0588c2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。有因緣。若有所白。若請喚。若為力
<lb n="0589a01"/>勢所持去。或命難。梵行難。若先前行軍陣。後至下
<lb n="0589a02"/>道避。若水陸道斷。及諸難緣不避。無犯。不犯者最
<lb n="0589a03"/>初未制戒等。</p>
<lb n="0589a04"/>
<p id="pX40p0589a0401" rend="margin-left:1em">○第五十一飲酒戒</p>
<lb n="0589a05"/>
<p id="pX40p0589a0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0589a06"/>
<p id="pX40p0589a0601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同結。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0589a0613" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由乞求
<lb n="0589a07"/>事譏嫌煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0589a08"/>
<p id="pX40p0589a0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0589a09"/>
<p id="pX40p0589a0901" rend="margin-left:1em">佛在支陀國
(或云支提。又云制地)
。</p>
<lb n="0589a10"/>
<p id="pX40p0589a1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0589a11"/>
<p id="pX40p0589a1101" rend="margin-left:1em">尊者娑伽陀
(娑伽陀此云善來。根本云。初生之日容儀可愛。父母歡喜。唱言善來。因與
<lb n="0589a12"/>立名。號曰善來。具德經云。聲聞中能具火界神通。修伽陀是)
為佛作供養人。借
<lb n="0589a13"/>宿辮髮。梵志家毒龍室中結跏趺坐。龍放火烟。尊
<lb n="0589a14"/>者亦放火烟。龍恚復放身火。尊者亦放身火即滅
<lb n="0589a15"/>龍火使無光色。降此毒龍。盛著鉢中。時拘睒彌主
<lb n="0589a16"/>
(是優填王也)
亦在此宿。見是神力。更增篤信。欲興供養。
<lb n="0589a17"/>問尊者何所須。報言。止止。此即為供養我<anchor xml:id="begd1e31776"/>已<anchor xml:id="endd1e31776"/>。復白
<lb n="0589a18"/>言。願說所須。六群為索黑酒。尊者醉飽。中路倒地
<lb n="0589a19"/>而吐。眾鳥亂鳴。佛知而故問。阿難具白。佛呵言。癡
<lb n="0589a20"/>人如今不能降伏小龍。況能降伏大龍。佛言。飲酒
<lb n="0589a21"/>有十過失。一者顏色惡。二者少力。三者眼視不明。
<lb n="0589a22"/>四者現瞋恚相。五者壞田業資生法。六者增致疾
<lb n="0589a23"/>病。七者益鬪訟。八者惡名流布。九者智慧減少。十
<lb n="0589a24"/>者身壞命終。墮三惡道。自今<anchor xml:id="begd1e31800"/>已<anchor xml:id="endd1e31800"/>去。以我為師者。乃
<lb n="0589b01"/>至不得以草木頭內著酒中而入口。呵責<anchor xml:id="begd1e31810"/>已<anchor xml:id="endd1e31810"/>結戒。</p>
<lb n="0589b02"/>
<p id="pX40p0589b0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0589b03"/>
<p id="pX40p0589b0301">若比丘飲酒者。波逸提。</p>
<lb n="0589b04"/>
<p id="pX40p0589b0401" rend="margin-left:1em">釋義　酒者。木酒。秔米酒。餘米酒。大麥酒。若有餘
<lb n="0589b05"/>酒法作酒者是。</p>
<p id="pX40p0589b0507" type="inline" rend="margin-left:1em">木酒者。梨汁酒。閻浮菓酒
(善見云。其
<lb n="0589b06"/>形如沉苽大。紫色酸甜)
。甘蔗酒。舍樓伽菓酒
(藕根是也)
。蕤汁酒
(<g ref="CB18321"/>音
<lb n="0589b07"/>橤。莖間有<anchor xml:id="begd1e31855"/>刺<anchor xml:id="endd1e31855"/>。實如耳璫。紫赤色。本草<g ref="CB18321"/>于啖之。止鼻<g ref="CB18319"/>。久服輕身。益氣不饑)
。葡萄酒
<lb n="0589b08"/>梨汁酒者。若以蜜石蜜雜作。乃至葡萄酒亦如是。</p>
<lb n="0589b09"/>
<p id="pX40p0589b0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一是酒。二貪飲
<lb n="0589b10"/>入咽。</p>
<lb n="0589b11"/>
<p id="pX40p0589b1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若酒酒煑酒和合。若食若飲者。
<lb n="0589b12"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0589b1204" type="inline" rend="margin-left:1em">若飲甜味酒。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0589b1212" type="inline" rend="margin-left:1em">若飲酸味酒。突
<lb n="0589b13"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0589b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">若食麴。若酒糟。突吉羅
(薩婆多云。噉麴犯者。此麴以麥及藥
<lb n="0589b14"/>草。以酒和臥之。後乾持行。和水飲之。令人醉也。餘麴無犯)
。酒作酒想。</p>
<p id="pX40p0589b1427" type="inline" rend="margin-left:1em">酒疑
<lb n="0589b15"/>酒無酒想。皆波逸提。</p>
<p id="pX40p0589b1509" type="inline" rend="margin-left:1em">無酒有酒想。</p>
<p id="pX40p0589b1514" type="inline" rend="margin-left:1em">無酒疑。並
<lb n="0589b16"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0589b1604" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。凡作酒色酒香酒味。或闕一闕
<lb n="0589b17"/>二而飲。能令人醉。皆得墮罪。</p>
<p id="pX40p0589b1712" type="inline" rend="margin-left:1em">若不醉人飲。得惡
<lb n="0589b18"/>作。</p>
<p id="pX40p0589b1802" type="inline" rend="margin-left:1em">若體非酒。而有酒色。飲之無犯。</p>
<p id="pX40p0589b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽
<lb n="0589b19"/>云。若以酒熏。時藥。非時藥。七日藥。無酒性得服。</p>
<lb n="0589b20"/>
<p id="pX40p0589b2001" rend="margin-left:1em">善見云。若酒煑食煑藥故。有酒香味。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0589b2018" type="inline" rend="margin-left:1em">無
<lb n="0589b21"/>酒香味得食。</p>
<p id="pX40p0589b2106" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是
<lb n="0589b22"/>謂為犯。</p>
<lb n="0589b23"/>
<p id="pX40p0589b2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若如是病餘藥治不差。以酒為藥。
<lb n="0589b24"/>若以酒塗瘡。一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0589c01"/>
<p id="pX40p0589c0101" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。若過是罪者。此酒極重飲之者。
<lb n="0589c02"/>能作四逆。除破僧。逆以破僧。要自稱佛故。亦能破
<lb n="0589c03"/>一切戒及餘眾惡也。</p>
<p id="pX40p0589c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">婆沙論云。若不防護。離飲
<lb n="0589c04"/>酒戒。則總毀犯。諸餘律儀曾聞有一鄔波索迦。稟
<lb n="0589c05"/>性仁賢。受持五戒。專精不犯。後於一時。家屬大小。
<lb n="0589c06"/>當為賓客。彼獨不往。留食供之。時至取食。鹹味多
<lb n="0589c07"/>故。須臾增渴。見一器中有酒如水。為渴所逼。遂取
<lb n="0589c08"/>飲之。爾時便犯離飲酒戒。時有鄰鷄來入其舍。盜
<lb n="0589c09"/>心捕。殺烹煑而食。於此復犯離殺盜戒。鄰女尋鷄。
<lb n="0589c10"/>來入其室。復以威力強逼交通。緣此更犯離邪行
<lb n="0589c11"/>戒。鄰家憤怒。將至官司。時斷事者。訊問所以。彼皆
<lb n="0589c12"/>拒諱。因斯又犯離誑語戒。如是五戒皆因酒犯。故
<lb n="0589c13"/>遮罪中獨制飲酒。又酒令失念。增無慚愧。其過深
<lb n="0589c14"/>重。故偏制立。</p>
<lb n="0589c15"/>
<p id="pX40p0589c1501" rend="margin-left:1em">○第五十二水中嬉戲戒</p>
<lb n="0589c16"/>
<p id="pX40p0589c1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0589c17"/>
<p id="pX40p0589c1701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0589c1713" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因生譏
<lb n="0589c18"/>嫌。制斯學處。</p>
<lb n="0589c19"/>
<p id="pX40p0589c1901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0589c20"/>
<p id="pX40p0589c2001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0589c21"/>
<p id="pX40p0589c2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0589c22"/>
<p id="pX40p0589c2201" rend="margin-left:1em">十七群在阿耆羅婆提河
(唐言無勝)
。水中嬉戲。波斯匿
<lb n="0589c23"/>王與末利夫人
(此云勝鬘。又花名。此夫人本守末利園。善結花鬘故名　增一阿含
<lb n="0589c24"/>經云。我聲聞中第一得證優婆斯篤信堅固。所謂末利夫人是)
。在樓觀上。遙見。語
<lb n="0590a01"/>末利夫人言。看汝所事者。夫人言。此諸比丘。是年
<lb n="0590a02"/>少始出家者。在佛法未久。或是長老癡無所知。夫
<lb n="0590a03"/>人即遣使白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0590a04"/>
<p id="pX40p0590a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0590a05"/>
<p id="pX40p0590a0501">若比丘水中嬉戲者。波逸提。</p>
<lb n="0590a06"/>
<p id="pX40p0590a0601" rend="margin-left:1em">釋義　水中戲者。放意自恣。從此岸至彼岸。或順
<lb n="0590a07"/>流。或逆流。或此沒彼出。或以手畫水。或水相澆灒。
<lb n="0590a08"/>乃至以鉢盛水戲弄。</p>
<lb n="0590a09"/>
<p id="pX40p0590a0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具二緣。方成本罪。一是水中。二有心
<lb n="0590a10"/>戲弄。</p>
<lb n="0590a11"/>
<p id="pX40p0590a1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。水中嬉戲。波逸提。</p>
<p id="pX40p0590a1114" type="inline" rend="margin-left:1em">除水<anchor xml:id="begd1e32073"/>已<anchor xml:id="endd1e32073"/>。若
<lb n="0590a12"/>酪漿。若清酪漿。若苦酒。若麥汁器中嬉戲。突吉羅。</p>
<lb n="0590a13"/>
<p id="pX40p0590a1301" rend="margin-left:1em">律攝云。若以指彈。作聲為戲。謂心皆得惡作。若
<lb n="0590a14"/>學浮者無犯。如世尊說。苾芻應習浮。恐有難緣。不
<lb n="0590a15"/>能浮渡。若以水酒弄。他時隨滴多少。咸得墮罪。</p>
<lb n="0590a16"/>
<p id="pX40p0590a1601" rend="margin-left:1em">為取涼冷水洒。無犯。</p>
<p id="pX40p0590a1609" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。摶雪弄草頭露。突
<lb n="0590a17"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0590a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。槃上有水。若坐牀上有水。以指畫
<lb n="0590a18"/>之。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590a1805" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。水深沒脚。背於中戲。波逸提
<lb n="0590a19"/>若。</p>
<p id="pX40p0590a1902" type="inline" rend="margin-left:1em">搖船弄水。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590a1909" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾
<lb n="0590a20"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0590a21"/>
<p id="pX40p0590a2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若道路行渡水。從此岸至彼岸。或
<lb n="0590a22"/>水中牽材木。若竹若𥱼。順流上下。若取石取砂。若
<lb n="0590a23"/>失物沈入水底。此沒彼出。或欲學知浮法。擢臂畫
<lb n="0590a24"/>水灒水。一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0590b01"/>
<p id="pX40p0590b0101" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。為佛法尊重故。為長養敬信故。
<lb n="0590b02"/>不廢正業故。為修正念故。而結此戒。</p>
<lb n="0590b03"/>
<p id="pX40p0590b0301" rend="margin-left:1em">○第五十三相擊攊戒</p>
<lb n="0590b04"/>
<p id="pX40p0590b0401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0590b05"/>
<p id="pX40p0590b0501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0590b0513" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。以指擊
<lb n="0590b06"/>攊。因笑過分。遂致於死。制斯學處。</p>
<lb n="0590b07"/>
<p id="pX40p0590b0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0590b08"/>
<p id="pX40p0590b0801" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0590b09"/>
<p id="pX40p0590b0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0590b10"/>
<p id="pX40p0590b1001" rend="margin-left:1em">六群中一人擊櫪。十七群中一人乃令命終
(薩婆多云。
<lb n="0590b11"/>十七羣擊攊死者。是年少小比丘也)
。諸比丘白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0590b12"/>
<p id="pX40p0590b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0590b13"/>
<p id="pX40p0590b1301">若比丘以指相擊攊者。波逸提。</p>
<lb n="0590b14"/>
<p id="pX40p0590b1401" rend="margin-left:1em">釋義　指者。手有十。脚有十
(言擊攊者。以手指或脚指及以餘物。觸彼
<lb n="0590b15"/>身癢。而取笑故也)
。</p>
<lb n="0590b16"/>
<p id="pX40p0590b1601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心擊攊。二
<lb n="0590b17"/>是手足指。三觸彼人身。</p>
<lb n="0590b18"/>
<p id="pX40p0590b1801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。以手脚指相擊攊者。一切波逸
<lb n="0590b19"/>提。</p>
<p id="pX40p0590b1902" type="inline" rend="margin-left:1em">除手指脚指<anchor xml:id="begd1e32232"/>已<anchor xml:id="endd1e32232"/>。若杖。若戶𨷲。若拂柄。及一切
<lb n="0590b20"/>餘物相擊攊者。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590b2012" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若苾芻以
<lb n="0590b21"/>一二指乃至十指。擊攊他時。各獲墮罪。</p>
<p id="pX40p0590b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">若二人
<lb n="0590b22"/>身俱頑痺。而擊攊者。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0590b2213" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。擊攊
<lb n="0590b23"/>比丘尼三眾六罪人五法人
(行調達五法)
。狂心亂心病
<lb n="0590b24"/>壞心。在家無師僧。如是等。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590b2415" type="inline" rend="margin-left:1em">盲瞎聾瘂。
<lb n="0590c01"/>波利婆沙摩那埵。得戒沙彌。不見不作。惡邪不除。
<lb n="0590c02"/>依止等四羯磨人。盡波逸提。</p>
<p id="pX40p0590c0212" type="inline" rend="margin-left:1em">若教人擊攊。突吉
<lb n="0590c03"/>羅。</p>
<p id="pX40p0590c0302" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。擊攊沙彌。乃至畜生。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得
<lb n="0590c04"/>勒伽云。若身根壞指挃。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0590c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。
<lb n="0590c05"/>小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0590c06"/>
<p id="pX40p0590c0601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不故擊攊。若眠觸令覺。若出入行
<lb n="0590c07"/>來。若掃地。若杖頭誤觸。無犯。不犯者最初未制戒
<lb n="0590c08"/>等。</p>
<lb n="0590c09"/>
<p id="pX40p0590c0901" rend="margin-left:1em">○第五十四不受諫戒</p>
<lb n="0590c10"/>
<p id="pX40p0590c1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0590c11"/>
<p id="pX40p0590c1101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0590c1113" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由不忍
<lb n="0590c12"/>煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0590c13"/>
<p id="pX40p0590c1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0590c14"/>
<p id="pX40p0590c1401" rend="margin-left:1em">佛在拘睒彌國瞿師羅園中。</p>
<lb n="0590c15"/>
<p id="pX40p0590c1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0590c16"/>
<p id="pX40p0590c1601" rend="margin-left:1em">闡陀欲犯戒。諸比丘諫言。汝莫作此意。不應爾。闡
<lb n="0590c17"/>陀不從即便犯。諸比丘白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0590c18"/>
<p id="pX40p0590c1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0590c19"/>
<p id="pX40p0590c1901">若比丘不受諫者。波逸提。</p>
<lb n="0590c20"/>
<p id="pX40p0590c2001" rend="margin-left:1em">釋義　不受諫者
(作攝云。若尊人所說。不應遮止。有所言教。不應違逆。但嘿然恭
<lb n="0590c21"/>敬而住。不嫉不恚。除罪惡心。恒為敬仰)
。</p>
<lb n="0590c22"/>
<p id="pX40p0590c2201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一自知所為非
<lb n="0590c23"/>法。二智人呵諫。三諫而不納。</p>
<lb n="0590c24"/>
<p id="pX40p0590c2401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若他遮言莫作。是不應爾。若自
<lb n="0591a01"/>知所作是然。故作犯。根本不從語。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0591a0117" type="inline" rend="margin-left:1em">若自
<lb n="0591a02"/>知所作非然。故作犯。根本不從語。波逸提。</p>
<p id="pX40p0591a0217" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0591a03"/>尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0591a04"/>
<p id="pX40p0591a0401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若無智人來諫。報言。汝可問汝二
<lb n="0591a05"/>師學問誦經。知諫法。然後可諫。若戲笑語。若獨處
<lb n="0591a06"/>語。若夢中語。欲說此錯說。彼一切無犯。不犯者最
<lb n="0591a07"/>初未制戒等。</p>
<lb n="0591a08"/>
<p id="pX40p0591a0801" rend="margin-left:1em">會詳　毗尼母云。不應受五種人諫。一無慚愧。二
<lb n="0591a09"/>不廣學。三常覓人過。四喜鬬諍。五欲捨服還俗。</p>
<lb n="0591a10"/>
<p id="pX40p0591a1001" rend="margin-left:1em">○第五十五恐怖他戒</p>
<lb n="0591a11"/>
<p id="pX40p0591a1101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0591a12"/>
<p id="pX40p0591a1201" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同學。或觀機折伏。不犯。</p>
<lb n="0591a13"/>
<p id="pX40p0591a1301" rend="margin-left:2em">律攝云。由戲弄事不寂靜煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0591a14"/>
<p id="pX40p0591a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0591a15"/>
<p id="pX40p0591a1501" rend="margin-left:1em">佛在波羅棃毗國。</p>
<lb n="0591a16"/>
<p id="pX40p0591a1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0591a17"/>
<p id="pX40p0591a1701" rend="margin-left:1em">時尊者那迦波羅比丘
(此云龍護。亦云象護。此比丘於現生中。亦證淨法
<lb n="0591a18"/>增一云我聲聞中第一比丘。曉了星宿。預知吉凶。那伽波羅是)
。侍佛。供給所須。世
<lb n="0591a19"/>尊在經行處。經行諸佛常法。若經行時。供養人在
<lb n="0591a20"/>經行道頭立。初夜<anchor xml:id="begd1e32448"/>已<anchor xml:id="endd1e32448"/>過。請佛入房。世尊默然。中夜
<lb n="0591a21"/>後夜過。復請世尊入房。時佛默然。那迦波羅欲恐
<lb n="0591a22"/>怖佛。使令入房。即反被拘執。作非人聲。恐怖沙門
<lb n="0591a23"/>我是鬼。佛言。當知此愚人。心亦是惡。訶責結戒。</p>
<lb n="0591a24"/>
<p id="pX40p0591a2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0591b01"/>
<p id="pX40p0591b0101">若比丘恐怖他比丘者。波逸提。</p>
<lb n="0591b02"/>
<p id="pX40p0591b0201" rend="margin-left:1em">釋義　恐怖者。若以色聲香味觸法。恐怖人。云何
<lb n="0591b03"/>色恐怖。或作象形馬形鬼形鳥獸形。如是等色恐
<lb n="0591b04"/>怖人
(問此是常所見事。何以為怖。答以非時故。令人怖也　僧祇云。色者在闇地。悚耳皺面。反
<lb n="0591b05"/>眼吐舌。乃至曲一指。喂喂作恐怖相)
。聲者。象聲。馬聲。驢聲。鬼呌聲。恠
<lb n="0591b06"/>鳥聲。如是種種聲作恐怖。</p>
<p id="pX40p0591b0611" type="inline" rend="margin-left:1em">香者。若根香。薩羅樹
<lb n="0591b07"/>香
(此云出生。若云薩羅計。則青膠香也)
樹膠香
(梵語村魯。此云薰陸。狀如桃膠。西域記云。
<lb n="0591b08"/>南印度阿吒𨤲國有薰陸香樹。葉似棠梨。本草云。出天竺邯鄲南方。草物狀曰。出大秦國。樹生海邊沙中。
<lb n="0591b09"/>盛夏樹膠流沙上。形似白膠。類如松脂。黃白色。天竺者色白。邯鄲者夾綠。色香不甚。又云乳香。亦其類也。
<lb n="0591b10"/>凡是樹脂不作香者。皆名膠香)
。皮香。膚香。葉香。華香。果香。美香。臭
<lb n="0591b11"/>氣。以此諸香恐怖人。</p>
<p id="pX40p0591b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">味者。若酸。若甜。若苦。若澁。
<lb n="0591b12"/>若鹹。若袈裟味。如是種種味令恐怖。</p>
<p id="pX40p0591b1215" type="inline" rend="margin-left:1em">觸者若以熱
<lb n="0591b13"/>
(若以火炙戶鑰。便熱觸彼身。言火起)
。若冷
(若以扇風衣。若水酒言雨雪)
。若輕
(若以輕細衣覆
<lb n="0591b14"/>上。言雲墮)
。若重
(持重氈壓上言壁倒)
。若細。若粗。若滑
(若優鉢羅華莖。若戶鈎觸
<lb n="0591b15"/>彼身。言是蛇)
。若澁
(若鉢頭摩華莖觸彼身。言是百足)
。若輭。若堅。如是觸
<lb n="0591b16"/>恐怖人。</p>
<p id="pX40p0591b1604" type="inline" rend="margin-left:1em">法者。語前人言。我見汝相。夢汝當死。若
<lb n="0591b17"/>失衣鉢。若罷道。汝和尚阿闍黎亦爾。若父母得重
<lb n="0591b18"/>病。若命終。以如是法恐怖人
(薩婆多云。若比丘語餘比丘。汝莫於生草
<lb n="0591b19"/>
<g ref="CB15602"/>中大小便。當墮地獄餓鬼畜生。是名法恐怖相)
。</p>
<lb n="0591b20"/>
<p id="pX40p0591b2001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心恐怖。二
<lb n="0591b21"/>用色等六法。三說而了了。</p>
<lb n="0591b22"/>
<p id="pX40p0591b2201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘以色聲香味觸法恐怖
<lb n="0591b23"/>人。若說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0591b2310" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0591b2316" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆
<lb n="0591b24"/>多云。若比丘自以六事怖。若教他怖。餘比丘若能
<lb n="0591c01"/>令怖。若不能令怖。皆波逸提。</p>
<p id="pX40p0591c0112" type="inline" rend="margin-left:1em">除此六事。更以餘
<lb n="0591c02"/>事怖比丘者。突吉羅。所謂若以多眠多食多言語。
<lb n="0591c03"/>當墮地獄餓鬼畜生。</p>
<p id="pX40p0591c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">若怖比丘尼三眾。乃至一
<lb n="0591c04"/>切在家人。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0591c0409" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若以可惡事。令人
<lb n="0591c05"/>畏惱。有怖無怖。解其言義。便得本罪。</p>
<p id="pX40p0591c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">若以可愛
<lb n="0591c06"/>色聲等事畏惱。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0591c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">若說地獄傍生餓鬼。
<lb n="0591c07"/>情存化導。彼雖生怖者。無犯。</p>
<p id="pX40p0591c0712" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小
<lb n="0591c08"/>三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0591c09"/>
<p id="pX40p0591c0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或闇地坐無燈火。或大小便處。遙
<lb n="0591c10"/>見謂言。象若賊若惡獸便恐怖。若至暗室中。無燈
<lb n="0591c11"/>火處。大小便處。聞行聲。若觸草木聲。若謦欬聲。而
<lb n="0591c12"/>怖畏。若以色示人。不作恐怖。意若實有是事。若見
<lb n="0591c13"/>如是相。或夢中見。若當死。或罷道。若失衣鉢。二師
<lb n="0591c14"/>亦爾。若父母重病當死。若戲笑語。疾疾語。獨語。夢
<lb n="0591c15"/>中語。欲說此錯說彼。一切無犯。不犯者最初未制
<lb n="0591c16"/>戒等。</p>
<lb n="0591c17"/>
<p id="pX40p0591c1701" rend="margin-left:1em">○第五十六過洗浴戒</p>
<lb n="0591c18"/>
<p id="pX40p0591c1801" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0591c19"/>
<p id="pX40p0591c1901" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0591c1913" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由洗浴
<lb n="0591c20"/>事過分煩惱。制斯學處。此戒六緣合結。</p>
<lb n="0591c21"/>
<p id="pX40p0591c2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0591c22"/>
<p id="pX40p0591c2201" rend="margin-left:1em">佛在羅閱祇迦蘭陀竹園中。有池水瓶沙王。聽諸
<lb n="0591c23"/>比丘浴。</p>
<lb n="0591c24"/>
<p id="pX40p0591c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0592a01"/>
<p id="pX40p0592a0101" rend="margin-left:1em">六羣於後夜入池浴。王與婇女亦至。聞洗浴聲。問
<lb n="0592a02"/>左右。知是比丘。王言。莫大作聲。勿使不及浴而去。
<lb n="0592a03"/>時六羣以種種細末藥。更相洗。乃至明相出。王竟
<lb n="0592a04"/>不得浴而去。諸臣譏嫌。比丘白佛。訶責結戒。半月
<lb n="0592a05"/>應洗浴。諸比丘盛熱時。身體汗垢臭穢。畏甚不敢
<lb n="0592a06"/>浴。佛言。聽熱時數數浴。諸病比丘身垢臭穢。或大
<lb n="0592a07"/>小便污。畏甚不敢浴。佛言。聽病時數數浴。諸比丘
<lb n="0592a08"/>作時汗垢臭穢。佛言。聽作時數數浴。諸比丘風雨
<lb n="0592a09"/>中行。塵坌污穢。佛言。聽風雨時數數浴。諸比丘道
<lb n="0592a10"/>行身熱。汗垢塵坌。佛言。聽道行時數數浴。當如是
<lb n="0592a11"/>說戒。</p>
<lb n="0592a12"/>
<p id="pX40p0592a1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0592a13"/>
<p id="pX40p0592a1301">若比丘半月洗浴。無病比丘應受不得過。除餘時。波
<lb n="0592a14"/>逸提。餘時者。熱時。病時。作時。風雨時。道行時。此是時。</p>
<lb n="0592a15"/>
<p id="pX40p0592a1501" rend="margin-left:1em">釋義　半月洗浴者
(僧祇云。若十日浴。數滿十五日。復應浴。若十四日乃至一
<lb n="0592a16"/>日浴。應從浴日數。要滿十五日乃更浴。是名半月洗浴。非謂初一日至十五日。名為半月也)
。熱
<lb n="0592a17"/>時者。春四十五日夏初一月是熱時
(薩婆多云。春殘一月半。夏
<lb n="0592a18"/>初一月。是二月半名熱時。以天竺早熱。是名天竺熱時。如是隨處熱時。早晚數取二月半。於中浴無犯)
。
<lb n="0592a19"/>病時者。下至身體臭穢。是謂病時
(僧祇云。病時者。癬疥瘙癰痤。如
<lb n="0592a20"/>是種種病須浴。得適意聽浴)
。作時者。下至掃屋前地
(僧祇云。作時者。作泥
<lb n="0592a21"/>作治房舍。若通水溝。若抒井。若泥房舍。若掃地。若洗浴和尚阿闍黎。乃至掃塔院僧院。下至五六動掃帚。
<lb n="0592a22"/>得名作時)
。風雨時者。下至旋風一滴雨著身
(薩婆多云。風時必有
<lb n="0592a23"/>塵土坌身體。雨時必使雨水濕衣。污染身體。或風雨二俱是為風雨時也)
。道行時者。下
<lb n="0592a24"/>至半由旬。若來若往者是。</p>
<p id="pX40p0592a2411" type="inline" rend="margin-left:1em">如上不得取前後。當
<lb n="0592b01"/>取現在。</p>
<lb n="0592b02"/>
<p id="pX40p0592b0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一非開緣。二有
<lb n="0592b03"/>心洗浴。三水<anchor xml:id="begd1e32768"/>已<anchor xml:id="endd1e32768"/>澆身。</p>
<lb n="0592b04"/>
<p id="pX40p0592b0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。半月洗浴。除餘時。若過一遍澆
<lb n="0592b05"/>身。波逸提。</p>
<p id="pX40p0592b0505" type="inline" rend="margin-left:1em">若水澆半身。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0592b0514" type="inline" rend="margin-left:1em">若方便莊
<lb n="0592b06"/>嚴。欲洗浴不去。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0592b0612" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若比丘
<lb n="0592b07"/>昨日來今日浴。明日去今日浴。波逸提。</p>
<p id="pX40p0592b0716" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0592b08"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0592b09"/>
<p id="pX40p0592b0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。半月洗浴。熱時病時作時風雨時
<lb n="0592b10"/>道行時數數浴。若為力勢持強使洗浴。無犯。</p>
<p id="pX40p0592b1018" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0592b11"/>攝云。若有要緣。須渡河㵎。若繞灘磧。若過橋堤。脚
<lb n="0592b12"/>跌墮水。或時悶絕。他以水澆。若為學浮。若遇天雨。
<lb n="0592b13"/>並皆無犯。若在時內。須數洗者。應守持心。方為洗
<lb n="0592b14"/>浴。</p>
<p id="pX40p0592b1402" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若洗師及病人身體<anchor xml:id="begd1e32818"/>已<anchor xml:id="endd1e32818"/>濕因浴。不犯。</p>
<lb n="0592b15"/>
<p id="pX40p0592b1501" rend="margin-left:1em">僧祇云。若無上諸時。當作陶家浴法。先浴兩䏶
<lb n="0592b16"/>兩脚。後洗頭面腰背臂肘<g ref="CB05577"/>腋。無犯。不犯者最初
<lb n="0592b17"/>未制戒等
(若禮懺結壇日。須洗浴。斯出聖言。非犯。叢林大眾。普浴亦應。非犯)
。</p>
<lb n="0592b18"/>
<p id="pX40p0592b1801" rend="margin-left:1em">○第五十七露地然火戒</p>
<lb n="0592b19"/>
<p id="pX40p0592b1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0592b20"/>
<p id="pX40p0592b2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0592b2013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因掉戲
<lb n="0592b21"/>煩惱。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0592b22"/>
<p id="pX40p0592b2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0592b23"/>
<p id="pX40p0592b2301" rend="margin-left:1em">佛在曠野城。</p>
<lb n="0592b24"/>
<p id="pX40p0592b2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0592c01"/>
<p id="pX40p0592c0101" rend="margin-left:1em">六羣自相謂言。我等在上座前。不得隨意言語。即
<lb n="0592c02"/>出房外。在露地。拾諸柴草樹株。然火向炙。空樹株
<lb n="0592c03"/>中有毒蛇。火氣熱逼。從樹孔出。比丘皆驚取所燒
<lb n="0592c04"/>薪。散擲東西。迸火燒佛講堂。世尊訶責結戒。不聽
<lb n="0592c05"/>露地然火。病比丘畏慎。佛言聽病比丘露地然火。
<lb n="0592c06"/>諸比丘欲為病比丘煑粥羮飯。若熏鉢。若染衣。若
<lb n="0592c07"/>然燈。若燒香。皆畏慎不敢作。佛言。如此等事聽作。
<lb n="0592c08"/>當如是說戒。</p>
<lb n="0592c09"/>
<p id="pX40p0592c0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0592c10"/>
<p id="pX40p0592c1001">若比丘無病自為炙身。故在露地然火。若教人然。除
<lb n="0592c11"/>時因緣。波逸提。</p>
<lb n="0592c12"/>
<p id="pX40p0592c1201" rend="margin-left:1em">釋義　病者
(若癬疥瘙癢。黃爛風病。知是種種病須火得安樂。故開無犯)
。自謂
<lb n="0592c13"/>炙身故。在露地然火
(謂戒體必在無覆障處。若在溫室厨屋浴堂中然不制。若
<lb n="0592c14"/>吹令發燄。若翻轉柴薪令火熾盛。故曰然也)
。除時因緣者
(若為病人煮粥羮飯。若直
<lb n="0592c15"/>月。若監知食事。若次直然火然燈。若在厨屋中溫室中浴堂中然火。若為和尚阿闍黎然火。若熏鉢。煖水
<lb n="0592c16"/>染衣然火。如是等因緣皆聽。故曰除時因緣)
。</p>
<lb n="0592c17"/>
<p id="pX40p0592c1701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一處無覆障。二
<lb n="0592c18"/>柴薪𦦨火。三自然教他。</p>
<lb n="0592c19"/>
<p id="pX40p0592c1901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。無病為自炙故。在露地然火。若
<lb n="0592c20"/>然草木枝葉紵麻芻摩。若牛糞糠<g ref="CB04484"/>。一切波逸提。</p>
<lb n="0592c21"/>
<p id="pX40p0592c2101" rend="margin-left:1em">若以火置草木枝葉紵麻牛糞糠<g ref="CB04484"/>中然者。一
<lb n="0592c22"/>切波逸提。</p>
<p id="pX40p0592c2205" type="inline" rend="margin-left:1em">若被燒半燋者。擲著火中。突吉羅。</p>
<lb n="0592c23"/>
<p id="pX40p0592c2301" rend="margin-left:1em">若然炭。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0592c2307" type="inline" rend="margin-left:1em">若不語前人言汝看是知是者。
<lb n="0592c24"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0592c2404" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。為炙然火。𦦨高至四指。波逸提。</p>
<lb n="0593a01"/>
<p id="pX40p0593a0101" rend="margin-left:1em">僧祇云。持炬行欲抖擻。不得在未燒地。當在<g ref="CB01926"/>
<lb n="0593a02"/>上。若瓦上。若炬火自落地。即在上抖擻。無罪。</p>
<p id="pX40p0593a0218" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0593a03"/>攝云。若放野火。得窣吐羅罪。</p>
<p id="pX40p0593a0312" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小
<lb n="0593a04"/>三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0593a05"/>
<p id="pX40p0593a0501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。語前人言。看是知是。若病人自然
<lb n="0593a06"/>教人。然有時因緣。看病人。為病者煑粥羮飯。若在
<lb n="0593a07"/>厨屋中溫室中浴堂中。若熏鉢。若煑染衣汁。然燈
<lb n="0593a08"/>燒香。一切無犯。</p>
<p id="pX40p0593a0807" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若行路盛寒不犯。無
<lb n="0593a09"/>犯者最初未制戒。</p>
<lb n="0593a10"/>
<p id="pX40p0593a1001" rend="margin-left:1em">會詳　第四分云。向火有五過。一令人無顏色。二
<lb n="0593a11"/>無力。三眼暗。四令多人閙集。五多說俗事。</p>
<p id="pX40p0593a1117" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇
<lb n="0593a12"/>云。然火有七事無利益。一壞眼。二壞色。三身羸。四
<lb n="0593a13"/>衣垢壞。五壞牀褥。六生犯戒因緣。七增世俗言論。</p>
<lb n="0593a14"/>
<p id="pX40p0593a1401" rend="margin-left:1em">○第五十八戲藏衣鉢戒</p>
<lb n="0593a15"/>
<p id="pX40p0593a1501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0593a16"/>
<p id="pX40p0593a1601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0593a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由調戲
<lb n="0593a17"/>事不寂靜煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0593a18"/>
<p id="pX40p0593a1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0593a19"/>
<p id="pX40p0593a1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有居士請眾僧明日食。十七羣持
<lb n="0593a20"/>衣鉢坐具針筒。著一面經行。望食時到。</p>
<lb n="0593a21"/>
<p id="pX40p0593a2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0593a22"/>
<p id="pX40p0593a2201" rend="margin-left:1em">六羣伺彼背向時。取而藏舉。時到尋覓。六羣在前
<lb n="0593a23"/>調弄。餘比丘觀察知彼藏舉。白佛呵責結戒。</p>
<lb n="0593a24"/>
<p id="pX40p0593a2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0593b01"/>
<p id="pX40p0593b0101">若比丘藏比丘衣鉢坐具針筒。若自藏教人藏。下至
<lb n="0593b02"/>戲笑者。波逸提。</p>
<lb n="0593b03"/>
<p id="pX40p0593b0301" rend="margin-left:1em">釋義　藏比丘衣鉢坐具針筒者
(此之六物。乃沙門要具。合畜之
<lb n="0593b04"/>物。故得本罪。不合畜者。但得惡作)
。若自藏。若教他藏
(或自或他咸制不應)
。下
<lb n="0593b05"/>至戲笑者
(或為惱他而藏。乃至嬉戲取笑而藏。並同制斷)
。</p>
<lb n="0593b06"/>
<p id="pX40p0593b0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心調弄。二
<lb n="0593b07"/>所藏六物。三藏舉<anchor xml:id="begd1e33131"/>已<anchor xml:id="endd1e33131"/>竟。</p>
<lb n="0593b08"/>
<p id="pX40p0593b0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若自藏教他人藏。下至戲笑。波
<lb n="0593b09"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0593b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。三衣中若藏一一衣。波夜提。</p>
<p id="pX40p0593b0917" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0593b10"/>僧祇支及餘衣等。越毗尼
(或云僧却崎。唐言掩腋衣。用覆左肩。右開左合
<lb n="0593b11"/>少年。比丘乞食。露現胸腋。為女所愛。佛制此衣掩其胸腋)
。三種鉢一一藏。波夜
<lb n="0593b12"/>提。</p>
<p id="pX40p0593b1202" type="inline" rend="margin-left:1em">若鍵鎡及餘器。越毗尼。</p>
<p id="pX40p0593b1211" type="inline" rend="margin-left:1em">藏尼師壇。波夜提。</p>
<lb n="0593b13"/>
<p id="pX40p0593b1301" rend="margin-left:1em">藏餘敷具。越毗尼。</p>
<p id="pX40p0593b1308" type="inline" rend="margin-left:1em">若有針合藏。波夜提。</p>
<p id="pX40p0593b1316" type="inline" rend="margin-left:1em">無
<lb n="0593b14"/>針。越毗尼。</p>
<p id="pX40p0593b1405" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若覓不得。波逸提。</p>
<p id="pX40p0593b1416" type="inline" rend="margin-left:1em">若不
<lb n="0593b15"/>覓得。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0593b1506" type="inline" rend="margin-left:1em">若藏石鉢金銀瑠璃一切諸寶鉢。
<lb n="0593b16"/>若覓得。不得。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0593b1610" type="inline" rend="margin-left:1em">若藏五大上色衣及餘
<lb n="0593b17"/>雜毛衣。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0593b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。藏餘四眾乃至畜生
<lb n="0593b18"/>物。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0593b1805" type="inline" rend="margin-left:1em">尼藏二眾物。波逸提。</p>
<p id="pX40p0593b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">藏三眾物。皆
<lb n="0593b19"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0593b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為
<lb n="0593b20"/>犯。</p>
<lb n="0593b21"/>
<p id="pX40p0593b2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。相體惜而取舉。若在露地。為風雨
<lb n="0593b22"/>所飄漬取舉。若物主為性慢。藏所有衣鉢坐具針
<lb n="0593b23"/>筒。放散狼藉。為欲戒勅彼故。而取藏之。若借彼衣。
<lb n="0593b24"/>著而不收攝。恐失。便取舉之。若以此衣鉢諸物故。
<lb n="0593c01"/>有命難。梵行難。取藏之。一切無犯。不犯者最初未
<lb n="0593c02"/>制戒等。</p>
<lb n="0593c03"/>
<p id="pX40p0593c0301" rend="margin-left:1em">○第五十九不問主輒著淨施衣戒</p>
<lb n="0593c04"/>
<p id="pX40p0593c0401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0593c05"/>
<p id="pX40p0593c0501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0593c0513" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此由衣
<lb n="0593c06"/>事及廢闕煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0593c07"/>
<p id="pX40p0593c0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0593c08"/>
<p id="pX40p0593c0801" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0593c09"/>
<p id="pX40p0593c0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0593c10"/>
<p id="pX40p0593c1001" rend="margin-left:1em">六羣真實施親厚比丘衣<anchor xml:id="begd1e33269"/>已<anchor xml:id="endd1e33269"/>。後不語主。還取著。諸
<lb n="0593c11"/>比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0593c12"/>
<p id="pX40p0593c1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0593c13"/>
<p id="pX40p0593c1301">若比丘與比丘比丘尼式叉摩那沙彌沙彌尼衣。後
<lb n="0593c14"/>不語主。還取著。波逸提。</p>
<lb n="0593c15"/>
<p id="pX40p0593c1501" rend="margin-left:1em">釋義　與衣者。淨施衣也。淨施衣有二種。一者真
<lb n="0593c16"/>實淨施。二者展轉淨施。真實淨施者。言此是我長
<lb n="0593c17"/>衣未作淨。今為淨故與長老。作真實淨
(作此真實淨者。善見
<lb n="0593c18"/>云。正得掌護不得用。云何得用。若施主語言。此是我衣。隨長老用。若作是語。得用無罪)
。展轉
<lb n="0593c19"/>淨施者。此是我長衣未作淨。今為淨故與長老。彼
<lb n="0593c20"/>應如是語。長老聽。長老有如是長衣未作淨。今與
<lb n="0593c21"/>我為淨。故我便受。受<anchor xml:id="begd1e33310"/>已<anchor xml:id="endd1e33310"/>當問言。欲與誰耶。應報言
<lb n="0593c22"/>與某甲。彼應作如是語。長老有是長衣未作淨。今
<lb n="0593c23"/>與我為淨。故我便受。受<anchor xml:id="begd1e33320"/>已<anchor xml:id="endd1e33320"/>與某甲此衣。是某甲所
<lb n="0593c24"/>有。汝為某甲故。守護持隨意用。</p>
<p id="pX40p0593c2413" type="inline" rend="margin-left:1em">是中真實淨施
<lb n="0594a01"/>者。應問主然後取著。展轉淨施者。語以不語。隨意
<lb n="0594a02"/>取著　式叉摩那
(此云學戒女　律云。十八童女二歲學戒。又云小年。曾嫁十歲
<lb n="0594a03"/>者與六法　十誦云。六法練心。能持六法。方與受具。二年練身。可知有胎無胎　事鈔云。式叉尼具學三
<lb n="0594a04"/>法。一學根本。謂四重是。二學六法。所謂染心相觸。盜四錢。斷畜生命。小妄語。非時食飲酒也。三學行法。一
<lb n="0594a05"/>切大尼戒。並須學之。若六法中隨一犯者。更與二年羯磨。僧祇云。在大尼下沙彌尼上坐)
。沙彌
<lb n="0594a06"/>沙彌尼
(南山別行篇云。沙彌此翻息慈。謂息世染之情。以慈濟羣生也。又云。初入佛法。多存
<lb n="0594a07"/>俗情。故須息惡行慈也)
。後不語主還取著
(此謂真實淨施衣。著用必須問主。不
<lb n="0594a08"/>同展轉淨施隨意著用也)
。</p>
<lb n="0594a09"/>
<p id="pX40p0594a0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一真實淨施衣。
<lb n="0594a10"/>二不語主取著。</p>
<lb n="0594a11"/>
<p id="pX40p0594a1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。真實施衣。不語主而取著。波逸
<lb n="0594a12"/>提。</p>
<p id="pX40p0594a1202" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒體本與他衣作誑心。與欲使
<lb n="0594a13"/>役故。令作<anchor xml:id="begd1e33376"/>己<anchor xml:id="endd1e33376"/>有想。作<anchor xml:id="begd1e33382"/>已<anchor xml:id="endd1e33382"/>便奪。波逸提。所以不與重
<lb n="0594a14"/>者。不根本與故。</p>
<p id="pX40p0594a1407" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。
<lb n="0594a15"/>是謂為犯。</p>
<lb n="0594a16"/>
<p id="pX40p0594a1601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若真實淨施語主取著。展轉淨施
<lb n="0594a17"/>語以不語取著。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0594a18"/>
<p id="pX40p0594a1801" rend="margin-left:1em">○第六十著不壞色衣戒</p>
<lb n="0594a19"/>
<p id="pX40p0594a1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0594a20"/>
<p id="pX40p0594a2001" rend="margin-left:1em">比是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0594a2013" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。應教身
<lb n="0594a21"/>所著袈裟。皆使壞色等。</p>
<p id="pX40p0594a2110" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由衣服事譏嫌
<lb n="0594a22"/>煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0594a23"/>
<p id="pX40p0594a2301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0594a24"/>
<p id="pX40p0594a2401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0594b01"/>
<p id="pX40p0594b0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0594b02"/>
<p id="pX40p0594b0201" rend="margin-left:1em">六羣著白色衣。居士譏嫌。似王大臣。諸比丘聞白
<lb n="0594b03"/>佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0594b04"/>
<p id="pX40p0594b0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0594b05"/>
<p id="pX40p0594b0501">若比丘得新衣。應三種壞色。一一色中隨意壞。若青。
<lb n="0594b06"/>若黑。若木蘭。若不壞色。著餘新衣。波逸提。</p>
<lb n="0594b07"/>
<p id="pX40p0594b0701" rend="margin-left:1em">釋義　新者。若是新衣。若初從人得壞色者。染作
<lb n="0594b08"/>青黑木蘭也
(青。律攝云。取訶黎勒。或研或擣。和水成泥。塗鐵器中停經一宿。和以煖水。
<lb n="0594b09"/>染物成青。非真青也　黑。僧祇云。名字泥。不名字泥。名字泥者。呵黎勒𨡕醯勒阿摩勒合鐵一器中。不名
<lb n="0594b10"/>字泥者。實泥若池井泥。如是一切泥。即染物成皂色也　木蘭僧祇云。若呵黎勒𨡕醯勒阿摩勒。如是比
<lb n="0594b11"/>生鐵上。磨取汁染衣。是名木蘭。即紫絳色)
。</p>
<p id="pX40p0594b1117" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若得青衣。應泥茜
<lb n="0594b12"/>淨
(泥謂黑色。茜乃草名。亦作蒨。即木蘭色也)
。得泥衣應青。茜淨得茜衣。
<lb n="0594b13"/>應青泥淨。得黃赤白衣。應青泥茜三種淨
(此謂如法壞色)
。
<lb n="0594b14"/>若不壞色下
(違制成犯)
。</p>
<lb n="0594b15"/>
<p id="pX40p0594b1501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足二緣。方成本罪。一堪守持衣。二
<lb n="0594b16"/>不壞色著用。</p>
<lb n="0594b17"/>
<p id="pX40p0594b1701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘不壞色。著餘新衣。波逸
<lb n="0594b18"/>提。</p>
<p id="pX40p0594b1802" type="inline" rend="margin-left:1em">若重衣若輕衣不作淨而畜。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0594b1816" type="inline" rend="margin-left:1em">若非
<lb n="0594b19"/>衣鉢囊革屣囊針線囊禪帶帽襪鑷熱巾褁革屣
<lb n="0594b20"/>巾不作淨畜。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0594b2009" type="inline" rend="margin-left:1em">若以未染衣。寄白衣家。突
<lb n="0594b21"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0594b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。僧伽黎<g ref="CB15106"/>多羅僧安陀會雨浴衣
<lb n="0594b22"/>覆瘡衣尼師壇作淨者善。不作淨者彼夜提。</p>
<p id="pX40p0594b2218" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0594b23"/>婆多云。凡五大色若自染。突吉羅。若作衣不成受
<lb n="0594b24"/>應量不應量。一切不得著。</p>
<p id="pX40p0594b2411" type="inline" rend="margin-left:1em">若先得五大色衣。後
<lb n="0594c01"/>更改作如法色。則成受持。</p>
<p id="pX40p0594c0111" type="inline" rend="margin-left:1em">若先作如法色。後以
<lb n="0594c02"/>五大色壞者。不成受持。</p>
<p id="pX40p0594c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">若作三點淨者。得一切
<lb n="0594c03"/>處著。</p>
<p id="pX40p0594c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">若非純青淺青及碧作點淨。得作衣裏。舍
<lb n="0594c04"/>勒
(應法師譯為內衣。似今短裙也)
。外若不現得著。若作現處。衣盡
<lb n="0594c05"/>不得著。若亦黃白色色不純大者。亦如是。</p>
<p id="pX40p0594c0517" type="inline" rend="margin-left:1em">除富
<lb n="0594c06"/>羅革屣。餘一切衣臥具物。乃至腰帶。盡應三點淨。</p>
<lb n="0594c07"/>
<p id="pX40p0594c0701" rend="margin-left:1em">一切如法色衣不如法色衣。不作淨著者。皆波
<lb n="0594c08"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0594c0803" type="inline" rend="margin-left:1em">若衣故點滅。猶是淨衣。不須更點淨。若先
<lb n="0594c09"/>點淨衣。更以新物段。補十處五處。但一處作淨。不
<lb n="0594c10"/>須一一淨也。</p>
<p id="pX40p0594c1006" type="inline" rend="margin-left:1em">若革屣。若得靴。應令白衣著行五
<lb n="0594c11"/>六七步。即是作淨。</p>
<p id="pX40p0594c1108" type="inline" rend="margin-left:1em">若先衣財時作點淨。後染作
<lb n="0594c12"/>色成<anchor xml:id="begd1e33581"/>已<anchor xml:id="endd1e33581"/>。若更不點淨無咎。以先淨故。</p>
<p id="pX40p0594c1215" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。作
<lb n="0594c13"/>淨時不得大不得小。極大齊四指。極小如豌豆。或
<lb n="0594c14"/>一或三或五或七或九不得。如華形。</p>
<p id="pX40p0594c1415" type="inline" rend="margin-left:1em">若浣㲲時。
<lb n="0594c15"/>有泥墮上。若烏鳥泥足蹈上。即名為淨。</p>
<p id="pX40p0594c1516" type="inline" rend="margin-left:1em">若作僧
<lb n="0594c16"/>伽黎。趣一角作淨。若一條若半條補者。亦作淨<g ref="CB15106"/>
<lb n="0594c17"/>多羅僧。安陀會亦爾。</p>
<p id="pX40p0594c1709" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。應三種色作誌。若
<lb n="0594c18"/>不作誌。著著波逸提。</p>
<p id="pX40p0594c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">若不著。宿宿波逸提。</p>
<p id="pX40p0594c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0594c19"/>丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0594c20"/>
<p id="pX40p0594c2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若得白色衣。染作青黑木蘭。若重
<lb n="0594c21"/>衣若輕衣亦作淨畜。若非衣鉢囊。乃至褁革屣巾
<lb n="0594c22"/>皆作淨畜。若衣染<anchor xml:id="begd1e33627"/>已<anchor xml:id="endd1e33627"/>。寄白衣家。若衣色脫更染。無
<lb n="0594c23"/>犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0594c24"/>
<p id="pX40p0594c2401" rend="margin-left:1em">辯譌。</p>
<p id="pX40p0594c2403" type="inline" rend="margin-left:1em">今人不閑律典。或點淨<anchor xml:id="begd1e33644"/>已<anchor xml:id="endd1e33644"/>。更不說淨。謂點
<lb n="0595a01"/>淨即說淨也。不知二種淨法戒制。各別罪結。兩途
<lb n="0595a02"/>說淨。乃離畜長之愆。點淨而免新衣之過。烏可混
<lb n="0595a03"/>淆。即如一切漿。以水作淨。得飲一切果菜。作淨<anchor xml:id="begd1e33659"/>已<anchor xml:id="endd1e33659"/>
<lb n="0595a04"/>聽食。一切新衣作淨聽著。何得點淨而為說淨耶。
<lb n="0595a05"/>達者詳之。</p>
<lb n="0595a06"/>
<p id="pX40p0595a0601" rend="margin-left:1em">○第六十一殺畜生命戒</p>
<lb n="0595a07"/>
<p id="pX40p0595a0701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0595a08"/>
<p id="pX40p0595a0801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制犯重。</p>
<p id="pX40p0595a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網云。乃
<lb n="0595a09"/>至一切有命者。不得故殺。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0595a0915" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由
<lb n="0595a10"/>生命事。無悲煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0595a11"/>
<p id="pX40p0595a1101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0595a12"/>
<p id="pX40p0595a1201" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0595a13"/>
<p id="pX40p0595a1301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0595a14"/>
<p id="pX40p0595a1401" rend="margin-left:1em">迦留陀夷不喜。見烏竹弓射之。遂成大𧂐。居士譏
<lb n="0595a15"/>嫌。諸比丘白佛。訶責結戒。不聽斷畜生命。諸比丘
<lb n="0595a16"/>坐起行來。多殺細蟲。或有作波逸提懺者。或有畏
<lb n="0595a17"/>慎者。佛言。不知不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0595a18"/>
<p id="pX40p0595a1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0595a19"/>
<p id="pX40p0595a1901">若比丘故殺畜生命者。波逸提。</p>
<lb n="0595a20"/>
<p id="pX40p0595a2001" rend="margin-left:1em">釋義　故者
(有心行殺表非錯悞)
。畜生者。不能變化者
(梵語底栗
<lb n="0595a21"/>車。此云畜生。由因諂曲業故。於中受生。又梵云帝利耶瞿榆泥伽。此云旁行。又云旁生。其形旁故。因行不
<lb n="0595a22"/>正受果報。旁負天而行。故曰旁行。徧於五趣。皆有地獄。有無足者如娘矩吒蟲等。有二足者如鐵嘴鳥等。
<lb n="0595a23"/>有四足者如黑狡狗等。有多足者如百足等　鬼趣中。有無足者如毒蛇等。有二足者如鳥鴟等。有四足
<lb n="0595a24"/>者如狐狸象馬等。有多足者如六足百足等　人趣三洲中。有無足者如一切腹行蟲等。有二足者如鴻
<lb n="0595b01"/>雁等。有四足者如象馬等。有多足者如百足等　北洲中有二足者如鴻雁等。有四足者如象馬等。餘者
<lb n="0595b02"/>無　四王及三十三天中有二足者如妙色鳥等。有四足者如象馬等。有多足者如寶蜂等。餘皆無也。上
<lb n="0595b03"/>四天中唯有二足如色鳥等。餘皆無也。有水陸空行三類。具胎卵濕化四生)
。殺法如波
<lb n="0595b04"/>羅夷戒中。此不繁錄。</p>
<lb n="0595b05"/>
<p id="pX40p0595b0501" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心故殺。二
<lb n="0595b06"/>命根<anchor xml:id="begd1e33764"/>已<anchor xml:id="endd1e33764"/>斷。三是旁生不能變形者。</p>
<lb n="0595b07"/>
<p id="pX40p0595b0701" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。故殺畜生命。波逸提。</p>
<p id="pX40p0595b0715" type="inline" rend="margin-left:1em">方便欲
<lb n="0595b08"/>殺而不殺。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0595b0808" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。使癲狂者行殺害時。
<lb n="0595b09"/>彼雖無犯。教者本罪。</p>
<p id="pX40p0595b0909" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。畜生者。除龍餘畜
<lb n="0595b10"/>生。是龍雖是畜。而能變化。具神力。守護國土。保綏
<lb n="0595b11"/>正法。其功用與諸天相類。故殺者犯偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0595b1118" type="inline" rend="margin-left:1em">摩
<lb n="0595b12"/>得勒伽云。欲斫藤誤斫蛇。不犯。欲斫蛇誤斫藤。惡
<lb n="0595b13"/>作罪。</p>
<p id="pX40p0595b1303" type="inline" rend="margin-left:1em">欲斫蟲誤斫地。欲搦蟲而搦土。皆得惡作
<lb n="0595b14"/>罪。</p>
<p id="pX40p0595b1402" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0595b15"/>
<p id="pX40p0595b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。不故殺。或以瓦石刀杖擲餘處。而
<lb n="0595b16"/>誤斷生命。若經勞作房舍。手失瓦石而誤殺。若土
<lb n="0595b17"/>墼杖木。若柱櫨棟椽。如是手捉不禁墮而殺者。作
<lb n="0595b18"/>如是眾事。無有害心而死者。無犯。不犯者最初未
<lb n="0595b19"/>制戒等。</p>
<lb n="0595b20"/>
<p id="pX40p0595b2001" rend="margin-left:1em">會詳　地持經云。殺生之罪能令眾生墮三惡道。
<lb n="0595b21"/>若生人中得二種果報。一者短命。二者多病。如是
<lb n="0595b22"/>十惡一一皆備。一者殺生何故受地獄苦。以其殺
<lb n="0595b23"/>生。苦眾生故。所以身壞命終。地獄眾苦皆來切<anchor xml:id="begd1e33823"/>己<anchor xml:id="endd1e33823"/>。
<lb n="0595b24"/>二者殺生何故出為畜生。以其殺生無有慈惻行。
<lb n="0595c01"/>乖人倫故。地獄罪畢。受畜生身。三者殺生何故復
<lb n="0595c02"/>為餓鬼。以其殺生。必緣慳心貪著滋味故。復為餓
<lb n="0595c03"/>鬼。四者殺生何故生人而得短壽。以其殺生。殘害
<lb n="0595c04"/>物命。故得短壽。五者殺生何故兼得多病。以殺生
<lb n="0595c05"/>違適。眾患競集。故得多病。當知殺生過惡如是。</p>
<lb n="0595c06"/>
<p id="pX40p0595c0601" rend="margin-left:1em">薩婆多云。為憐愍故。為斷罪惡故。為長敬信心故。
<lb n="0595c07"/>而結此戒。</p>
<lb n="0595c08"/>
<lb n="0595c09"/>毗尼關要卷第十二<lb n="0595c10"/>
<lb n="0595c11"/>
<lb n="0595c12"/>毗尼關要卷第十三<lb n="0595c13"/>
<lb n="0595c14"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0595c15"/>
<p id="pX40p0595c1501" rend="margin-left:1em">○第六十二飲蟲水戒</p>
<lb n="0595c16"/>
<p id="pX40p0595c1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0595c17"/>
<p id="pX40p0595c1701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼結亦同。大乘同制。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0595c1717" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0595c18"/>云。由害眾生命故。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0595c19"/>
<p id="pX40p0595c1901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0595c20"/>
<p id="pX40p0595c2001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0595c21"/>
<p id="pX40p0595c2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0595c22"/>
<p id="pX40p0595c2201" rend="margin-left:1em">六羣取雜蟲水飲用。居士譏嫌。比丘白佛。訶責結
<lb n="0595c23"/>戒。諸比丘不知有蟲無蟲。後乃知有蟲。或有作波
<lb n="0595c24"/>逸提懺。或有畏慎者。佛言。不知不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0596a01"/>
<p id="pX40p0596a0101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0596a02"/>
<p id="pX40p0596a0201">若比丘知水有蟲飲用。波逸提。</p>
<lb n="0596a03"/>
<p id="pX40p0596a0301" rend="margin-left:1em">釋義　蟲者
(僧祇云。非魚鱉等。謂小小倒孑諸蟲。乃至極細微形眼所見者　薩婆多
<lb n="0596a04"/>云。蟲水者。若眼所見。若漉囊所得。一時舍利弗以淨天眼。見空中蟲。如水邊沙。如器中粟。無邊無量。見<anchor xml:id="begd1e33937"/>已<anchor xml:id="endd1e33937"/>
<lb n="0596a05"/>斷食。經二三日。佛勅令食。凡制有蟲水。齊肉眼所見。漉囊所得耳。不制天眼見也)
。飲用者
<lb n="0596a06"/>
(前制澆泥草等。此制一切不得用。用有二種。內用謂身所須飲者。入口至腹。此局內用。外用者。謂澆灌浣
<lb n="0596a07"/>衣等　用字乃通於內外。飲字唯局於內。隨何所用。皆名曰用也)
。</p>
<lb n="0596a08"/>
<p id="pX40p0596a0801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有蟲水。二有
<lb n="0596a09"/>蟲想。三飲用。</p>
<lb n="0596a10"/>
<p id="pX40p0596a1001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知是雜蟲水飲用。波逸提。</p>
<p id="pX40p0596a1017" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0596a11"/>雜漿苦酒清酪漿漬麥汁飲用。波逸提。</p>
<p id="pX40p0596a1116" type="inline" rend="margin-left:1em">有蟲水
<lb n="0596a12"/>有蟲想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0596a1207" type="inline" rend="margin-left:1em">有蟲水疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0596a1214" type="inline" rend="margin-left:1em">無蟲有蟲
<lb n="0596a13"/>想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0596a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">無蟲疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0596a1311" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。比丘受具
<lb n="0596a14"/>
<anchor xml:id="begd1e33984"/>已<anchor xml:id="endd1e33984"/>。要當畜漉水囊。應法澡灌。行時應持漉水囊。看
<lb n="0596a15"/>水時不應天眼看。亦不得使闇眼人看。下至能見
<lb n="0596a16"/>掌中細文者。得使看水。看水時不得厭課。當志心
<lb n="0596a17"/>看。不得太速。不得太久。當如大象一迴頃。若載竹
<lb n="0596a18"/>車一迴頃。無蟲應用。若有蟲者應漉用。若水中蟲
<lb n="0596a19"/>極微細者。不得就用洗手面。及大小行。</p>
<p id="pX40p0596a1916" type="inline" rend="margin-left:1em">若檀越
<lb n="0596a20"/>家請比丘食。應問汝漉水未。若言未漉。應看前人
<lb n="0596a21"/>是可信者。應教漉水。若不可信者。不得語令漉。莫
<lb n="0596a22"/>傷殺蟲。比丘應自漉用。問從何處取水。隨來處還
<lb n="0596a23"/>送蟲水瀉中。若先取水處遠者。若有池水七日內
<lb n="0596a24"/>不消盡者。得以蟲水著中。若無池水者。當著器中
<lb n="0596b01"/>盛水持來養之。若天大雨有暴水。以蟲水瀉中。作
<lb n="0596b02"/>是言。汝入大海去。</p>
<p id="pX40p0596b0208" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。有五種眼不應觀水。
<lb n="0596b03"/>一患瘡眼。二睛醫眼。三狂亂眼。四老病眼。五天眼。
<lb n="0596b04"/>不觀不漉。咸不合用。若苾芻無濾水羅。不應往餘
<lb n="0596b05"/>邨餘寺。所到之處知無闕乏。不持去。無犯。</p>
<p id="pX40p0596b0517" type="inline" rend="margin-left:1em">若順
<lb n="0596b06"/>河流。一度觀水。無有蟲者。齊一拘盧舍。隨意飲用
<lb n="0596b07"/>
(五里是也)
。然須中間無別河入。若不流水。及逆流水。一
<lb n="0596b08"/>度觀時。齊一尋內得用
(或云八尺。或云六尺)
。若知彼人是持
<lb n="0596b09"/>戒者。存護生命。縱不觀察。得彼水時。飲用無犯。凡
<lb n="0596b10"/>一觀水。始從日出。迄至明相未出<anchor xml:id="begd1e34050"/>已<anchor xml:id="endd1e34050"/>來。咸隨受用。</p>
<lb n="0596b11"/>
<p id="pX40p0596b1101" rend="margin-left:1em">薩婆多云。凡用水法。應取上好細㲲。縱廣一肘。
<lb n="0596b12"/>作漉水囊。令比丘持戒多聞。深信罪福。安詳審悉。
<lb n="0596b13"/>肉眼清淨者。令其知水法漉水。置一器中。足一日
<lb n="0596b14"/>用。明日更看。若有蟲者。應更好漉。以淨器盛水。向
<lb n="0596b15"/>日諦視。若故有蟲。應作二重。故有蟲者。應三重作。
<lb n="0596b16"/>若故有蟲。不應此處住。應急移去。若用有蟲木。隨
<lb n="0596b17"/>爾所蟲死。一一波逸提。</p>
<p id="pX40p0596b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。以絹繫君持口。
<lb n="0596b18"/>細繩繫項。沉放水中。擡口出半。待滿引出。仍須察
<lb n="0596b19"/>蟲。<anchor xml:id="begd1e34083"/>但<anchor xml:id="endd1e34083"/>是綽口瓶瓨。無問大小。以絹縵口。隨時取水。
<lb n="0596b20"/>極是省事。</p>
<p id="pX40p0596b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂
<lb n="0596b21"/>為犯。</p>
<lb n="0596b22"/>
<p id="pX40p0596b2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先不知有蟲無蟲想。若有粗蟲觸
<lb n="0596b23"/>水使去。若漉水飲。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0596b24"/>
<p id="pX40p0596b2401" rend="margin-left:1em">會詳　僧祇云。波羅脂國有二比丘。共伴來詣舍
<lb n="0596c01"/>衛。問訊世尊。中路渴乏無水。前到一井。一比丘汲
<lb n="0596c02"/>水便飲。一比丘看水見蟲。不飲。飲水比丘問言。汝
<lb n="0596c03"/>何不飲。答言。世尊制戒不得飲蟲水。彼復勸言。長
<lb n="0596c04"/>老<anchor xml:id="begd1e34117"/>但<anchor xml:id="endd1e34117"/>飲。勿令渴死不得見佛。答言。我寧喪身。不毀
<lb n="0596c05"/>佛戒。遂便渴死。飲水比丘漸到佛所。佛問汝從何
<lb n="0596c06"/>來。又問汝有伴不。彼即具以上事答。佛言。癡人。汝
<lb n="0596c07"/>不見我。謂得見我。彼死比丘<anchor xml:id="begd1e34129"/>已<anchor xml:id="endd1e34129"/>先見我
(十誦云。彼持戒者。不
<lb n="0596c08"/>飲水便死。即生三十三天。得天身具足。先到佛所。禮足聞法。得法眼淨。故曰先見我也)
。若比
<lb n="0596c09"/>丘放逸懈怠。不攝諸根。雖共我一處。彼離我遠。彼
<lb n="0596c10"/>雖見我。我不見彼。若有比丘。在海彼岸。能不放逸。
<lb n="0596c11"/>精進不懈。斂攝諸根。雖去我遠。我常見彼。彼常見
<lb n="0596c12"/>我
(放逸之人雖生聖世。不異末法。不放逸者雖生末世。不異正法。佛身真常。本無出世。及與滅度。
<lb n="0596c13"/>願有智之士莫起像法法滅盡想。而自委棄。誓當精進不懈<anchor xml:id="begd1e34153"/>斂<anchor xml:id="endd1e34153"/>攝諸根。嚴淨毗尼。勿輕小罪。常如面奉慈
<lb n="0596c14"/>顏。親承妙旨。當見靈山一會。儼然未散也)
。緇門警訓云。漉囊乃行慈之
<lb n="0596c15"/>具。濟物之緣。大行由是而生。至道因茲而剋。</p>
<lb n="0596c16"/>
<p id="pX40p0596c1601" rend="margin-left:1em">○第六十三故惱他戒</p>
<lb n="0596c17"/>
<p id="pX40p0596c1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0596c18"/>
<p id="pX40p0596c1801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0596c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由戲弄
<lb n="0596c19"/>事掉舉煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0596c20"/>
<p id="pX40p0596c2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0596c21"/>
<p id="pX40p0596c2101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。十七羣往語六群。長老。云何入初
<lb n="0596c22"/>禪。乃至第四禪
(若自尸羅皎潔。志在禪門。專修五法。則色界清淨四大。自現身中。緣
<lb n="0596c23"/>是次第。獲得根本四禪種種勝妙支林功德。爾乃因超欲網。果居色界。從初禪至四禪。通名禪者。禪是西
<lb n="0596c24"/>土音。此翻棄惡。能棄欲界五葢等一切諸惡故。或翻功德叢林。或翻思惟修。又翻為定。今不具釋。言根本
<lb n="0597a01"/>者。以無量心背捨勝處一切處。神通變化及無漏觀慧等種種諸禪三昧。從四禪中出。故稱根本。初禪五
<lb n="0597a02"/>支。一覺支。二觀支。三喜支。四樂支。五一心支。二禪四支。一內淨支。二喜支。三樂支。四一心支。三禪五支。一
<lb n="0597a03"/>捨支。二念支。三慧支。四樂支。五一心支。四禪四支。一不苦不樂支。二捨支。三念清淨支。四一心支)
。云
<lb n="0597a04"/>何入空無相無願。云何得須陀洹果。乃至阿羅漢
<lb n="0597a05"/>果耶。</p>
<lb n="0597a06"/>
<p id="pX40p0597a0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0597a07"/>
<p id="pX40p0597a0701" rend="margin-left:1em">六群報言。如汝等所說者。則犯波羅夷法。非比丘。
<lb n="0597a08"/>十七群往問上座。若有作如是問。云何入初禪。乃
<lb n="0597a09"/>至阿羅漢。為犯何罪。上座報言無犯。十七羣言。我
<lb n="0597a10"/>向如是問六羣。彼言。我等自稱得上人法。犯波羅
<lb n="0597a11"/>夷非比丘。即知為作疑惱。諸比丘聞白佛。訶責結
<lb n="0597a12"/>戒。時眾多比丘集在一處。共論法律。有一比丘退
<lb n="0597a13"/>去。心疑作是言。彼諸比丘與我作疑惱。諸比丘白
<lb n="0597a14"/>佛。佛言。不故作者無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0597a15"/>
<p id="pX40p0597a1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0597a16"/>
<p id="pX40p0597a1601">若比丘故惱他比丘。令須臾間不樂。波逸提。</p>
<lb n="0597a17"/>
<p id="pX40p0597a1701" rend="margin-left:1em">釋義　疑惱者。若為生。若為年歲。若為受戒。若為
<lb n="0597a18"/>羯磨。若為犯。若為法也。</p>
<p id="pX40p0597a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">為生時疑者。問言。汝生
<lb n="0597a19"/>來幾時耶。報言。我生來爾所時。語言。汝不爾所時
<lb n="0597a20"/>生。汝如餘人生。是謂生時疑。</p>
<p id="pX40p0597a2012" type="inline" rend="margin-left:1em">云何年歲時疑。問
<lb n="0597a21"/>言。汝幾歲。報言。我爾所歲。語言。汝非爾所歲。如餘
<lb n="0597a22"/>受戒者。汝未爾所歲。是謂年歲生疑。</p>
<p id="pX40p0597a2215" type="inline" rend="margin-left:1em">云何受戒
<lb n="0597a23"/>生疑。問言。汝受戒既年不滿二十。又界內別眾。是
<lb n="0597a24"/>謂受戒生疑。</p>
<p id="pX40p0597a2406" type="inline" rend="margin-left:1em">云何羯磨生疑。問言。汝受戒時白
<lb n="0597b01"/>不成。羯磨不成。非法別眾。是謂羯磨生疑。</p>
<p id="pX40p0597b0117" type="inline" rend="margin-left:1em">云何
<lb n="0597b02"/>於犯生疑。語言。汝犯波羅夷。乃至惡說。是謂於犯
<lb n="0597b03"/>生疑。</p>
<p id="pX40p0597b0303" type="inline" rend="margin-left:1em">云何於法生疑。汝等所謂法者。則犯波羅
<lb n="0597b04"/>夷非比丘。是謂於法生疑。</p>
<p id="pX40p0597b0411" type="inline" rend="margin-left:1em">令須臾間不樂者
(三十
<lb n="0597b05"/>須臾為一晝夜。非謂多時令他疑惱。乃至令須臾間不樂。亦成犯也)
。</p>
<lb n="0597b06"/>
<p id="pX40p0597b0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一有心故惱。二
<lb n="0597b07"/>其事虗偽。三言說了了。</p>
<lb n="0597b08"/>
<p id="pX40p0597b0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。故惱他比丘。以生時乃至法時。
<lb n="0597b09"/>說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0597b0908" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0597b0914" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。令
<lb n="0597b10"/>餘四眾疑悔。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0597b1009" type="inline" rend="margin-left:1em">尼令二眾疑悔。波逸提。</p>
<lb n="0597b11"/>
<p id="pX40p0597b1101" rend="margin-left:1em">令餘三眾疑悔。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0597b1110" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。更以餘事欲
<lb n="0597b12"/>令疑悔。突吉羅。所謂語比丘言。汝多眠多食多語
<lb n="0597b13"/>等。是人非比丘。非沙門。非釋子。若以此六事。令餘
<lb n="0597b14"/>人疑悔者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0597b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">若以此六事。遣使教人。突吉
<lb n="0597b15"/>羅。</p>
<p id="pX40p0597b1502" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若有人來欲受具足。若不滿者語言。
<lb n="0597b16"/>且住待滿二十。若彼便於餘處受具足來者。不得
<lb n="0597b17"/>語令疑悔。</p>
<p id="pX40p0597b1705" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘臨受具足時。若羯磨不成就。
<lb n="0597b18"/>應彈指語。長老。汝羯磨不成就。若臨時不語者。後
<lb n="0597b19"/>不得語令疑悔。</p>
<p id="pX40p0597b1907" type="inline" rend="margin-left:1em">若瞎眼瘻脊脚跛身體不成就。
<lb n="0597b20"/>來受具足者應語言。但爾住。彼若於餘處受具足
<lb n="0597b21"/>來者。不應語。令疑悔
(此謂身根不具也。<anchor xml:id="begd1e34365"/>但<anchor xml:id="endd1e34365"/>爾住者。<anchor xml:id="begd1e34371"/>但<anchor xml:id="endd1e34371"/>得沙彌戒而<anchor xml:id="begd1e34377"/>已<anchor xml:id="endd1e34377"/>)
。若病
<lb n="0597b22"/>人來欲受具足。應語言。但爾住。若彼便於餘處受
<lb n="0597b23"/>具足來者。不得語令疑悔
(病者即白㿗乾痟等病)
。語者皆得
<lb n="0597b24"/>越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0597b2405" type="inline" rend="margin-left:1em">若俗人越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0597b2413" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0597c01"/>提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0597c02"/>
<p id="pX40p0597c0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。其事實爾。彼非爾許時生。實無爾
<lb n="0597c03"/>許歲。實年不滿二十。界內別眾羯磨不成就。非法
<lb n="0597c04"/>別眾。實犯波羅夷乃至惡說。若彼為性粗疎。不知
<lb n="0597c05"/>言語。便言。如汝所說。自稱上人法。犯波羅夷。或戲
<lb n="0597c06"/>笑語。疾疾語。獨語。夢中語。欲說此錯說彼。無犯。不
<lb n="0597c07"/>犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0597c08"/>
<p id="pX40p0597c0801" rend="margin-left:1em">○第六十四覆他麤罪戒</p>
<lb n="0597c09"/>
<p id="pX40p0597c0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0597c10"/>
<p id="pX40p0597c1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。少分不共。尼覆波羅夷得波羅夷。尼覆
<lb n="0597c11"/>僧殘得波逸提。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0597c1111" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。一切犯戒
<lb n="0597c12"/>罪。應教懺悔等。</p>
<p id="pX40p0597c1207" type="inline" rend="margin-left:1em">問設舉他罪。不犯說四眾過耶。
<lb n="0597c13"/>答佛制不得向外人說。不制僧中如法舉過也。儻
<lb n="0597c14"/>姑息縱容。養成巨慝。令彼罪惡日深有玷法門。慈
<lb n="0597c15"/>悲之士。豈甘坐視也哉。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0597c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由舊
<lb n="0597c16"/>伴屬事覆藏煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0597c17"/>
<p id="pX40p0597c1701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0597c18"/>
<p id="pX40p0597c1801" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0597c19"/>
<p id="pX40p0597c1901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0597c20"/>
<p id="pX40p0597c2001" rend="margin-left:1em">䟦難陀數數犯罪。向一親厚比丘說。汝勿語人。後
<lb n="0597c21"/>二人共鬬。彼比丘向餘比丘說。䟦難陀犯如是如
<lb n="0597c22"/>是罪。我先忍不說。今不忍故說。諸比丘聞白佛。訶
<lb n="0597c23"/>責結戒。彼比丘不知粗罪不粗罪。後乃知粗罪。或
<lb n="0597c24"/>有作波逸提懺者。或疑者。佛言。不知不犯。當如是
<lb n="0598a01"/>說戒。</p>
<lb n="0598a02"/>
<p id="pX40p0598a0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0598a03"/>
<p id="pX40p0598a0301">若比丘知他比丘犯粗罪覆藏者。波逸提。</p>
<lb n="0598a04"/>
<p id="pX40p0598a0401" rend="margin-left:1em">釋義　他比丘者
(律攝云。若持戒若破戒有苾芻相。皆曰苾芻也)
。粗惡罪
<lb n="0598a05"/>者。四波羅夷十三僧殘是
(律攝云。初二部及此方便　根本云。何故此二
<lb n="0598a06"/>名為粗惡。自體及因皆粗弊可惡。故言粗惡方便者　母經云。如人欲作四波罪夷事。身所作及口所說
<lb n="0598a07"/>無慚愧。因此二處。必成波羅夷事。是名粗惡。又復一處濁重。僧殘邊成僧殘方便是也。是二偷蘭名濁重。
<lb n="0598a08"/>何者非濁重。波逸提提舍尼。自性偷蘭突吉羅。如是等亦是不善身口所作。<anchor xml:id="begd1e34513"/>但<anchor xml:id="endd1e34513"/>非大事方便。以是義故。非
<lb n="0598a09"/>粗惡濁重也)
。覆藏者
(覆心覆夜成犯)
。</p>
<lb n="0598a10"/>
<p id="pX40p0598a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是粗惡罪。二
<lb n="0598a11"/>知而覆藏。三<anchor xml:id="begd1e34531"/>已<anchor xml:id="endd1e34531"/>經明相。</p>
<lb n="0598a12"/>
<p id="pX40p0598a1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。知他比丘犯粗罪。小食知食後
<lb n="0598a13"/>說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1305" type="inline" rend="margin-left:1em">食後知至初夜說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">初夜知
<lb n="0598a14"/>至中夜說。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1408" type="inline" rend="margin-left:1em">中夜知至後夜欲說而未說。
<lb n="0598a15"/>明相出。波逸提。</p>
<p id="pX40p0598a1507" type="inline" rend="margin-left:1em">除粗罪覆餘罪者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1517" type="inline" rend="margin-left:1em">自
<lb n="0598a16"/>覆藏粗罪。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1608" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘比丘尼。覆餘人罪。突
<lb n="0598a17"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">粗罪粗罪想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0598a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">粗罪疑。突吉羅。</p>
<lb n="0598a18"/>
<p id="pX40p0598a1801" rend="margin-left:1em">非粗罪粗罪想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">非粗罪疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">善
<lb n="0598a19"/>見云。若比丘知他比丘粗罪覆藏。第二比丘復覆
<lb n="0598a20"/>藏。如是百千人共覆藏。皆犯波逸提。</p>
<p id="pX40p0598a2015" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。見
<lb n="0598a21"/>他犯罪。向一人說便止。若聞若疑不須說。</p>
<p id="pX40p0598a2117" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆
<lb n="0598a22"/>多云。覆藏粗罪有三種。覆藏波羅夷。僧殘。波逸提。</p>
<lb n="0598a23"/>
<p id="pX40p0598a2301" rend="margin-left:1em">覆藏出佛身血。壞僧輪得對首。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0598a2316" type="inline" rend="margin-left:1em">下三
<lb n="0598a24"/>篇得突吉羅。</p>
<p id="pX40p0598a2406" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。說時不得趣向人說。當向
<lb n="0598b01"/>善比丘說。若彼罪比丘兇暴。若依王力大臣力兇
<lb n="0598b02"/>惡人力。或起奪命因緣。傷梵行者。應作是念。彼罪
<lb n="0598b03"/>行業必自有報。彼自應知。喻如失火。但自救身。焉
<lb n="0598b04"/>知餘事。爾時但護根應無犯。下至俗人五戒。若一
<lb n="0598b05"/>一覆藏者。越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0598b0510" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。天眼舉他
<lb n="0598b06"/>罪。突吉羅。天耳亦如是。</p>
<p id="pX40p0598b0610" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾
<lb n="0598b07"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0598b08"/>
<p id="pX40p0598b0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先不知粗罪。不粗罪想。若向人說。
<lb n="0598b09"/>或無人可說。發心言我當說。未說之間。明相<anchor xml:id="begd1e34626"/>已<anchor xml:id="endd1e34626"/>出。
<lb n="0598b10"/>若說或命難梵行難。不說無犯。不犯者最初未制
<lb n="0598b11"/>戒等。</p>
<lb n="0598b12"/>
<p id="pX40p0598b1201" rend="margin-left:1em">○第六十五減歲與授具戒</p>
<lb n="0598b13"/>
<p id="pX40p0598b1301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0598b14"/>
<p id="pX40p0598b1401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼少分不共。曾嫁女十二歲受具。大乘
<lb n="0598b15"/>同學。</p>
<p id="pX40p0598b1503" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由近圓事攝眾煩惱。制斯學處。此
<lb n="0598b16"/>戒二緣合結。</p>
<lb n="0598b17"/>
<p id="pX40p0598b1701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0598b18"/>
<p id="pX40p0598b1801" rend="margin-left:1em">佛在羅閱城迦蘭陀竹園。城中有十七羣童子。先
<lb n="0598b19"/>為親友。最大者年十七。最小者年十二。來求出家。</p>
<lb n="0598b20"/>
<p id="pX40p0598b2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0598b21"/>
<p id="pX40p0598b2101" rend="margin-left:1em">諸比丘度令出家。受大戒。不堪一食。夜半患饑。高
<lb n="0598b22"/>聲啼哭。與我食來。世尊靜處思惟。聞小兒啼聲。知
<lb n="0598b23"/>而故問。阿難具白。佛言。不應授年未滿二十者大
<lb n="0598b24"/>戒。若年未滿二十。不堪忍寒熱饑渴暴風蚊䖟毒
<lb n="0598c01"/>蟲。及不忍惡言。種種苦痛不能堪忍。又復不堪持
<lb n="0598c02"/>戒。不堪一食。年滿二十。堪如上事。與比丘結戒。彼
<lb n="0598c03"/>比丘不知年滿不滿。後乃知不滿二十。或有作波
<lb n="0598c04"/>逸提懺者。或有疑者。佛言。不知者無犯。當如是說
<lb n="0598c05"/>戒。</p>
<lb n="0598c06"/>
<p id="pX40p0598c0601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0598c07"/>
<p id="pX40p0598c0701">若比丘年滿二十。應受大戒。若比丘知年不滿二十。
<lb n="0598c08"/>與受大戒。此人不得戒。彼比丘可訶。癡故。波逸提。</p>
<lb n="0598c09"/>
<p id="pX40p0598c0901" rend="margin-left:1em">釋義　若比丘年滿二十。應受大戒
(文此戒相中二句。若比丘
<lb n="0598c10"/>俱是能授之師。滿與不滿乃是求具之人。年滿授受。如法如律。師無過犯。資無賊住。否則弟子與師俱招
<lb n="0598c11"/>大罪)
。律攝云。能授者。謂鄔波駄耶阿遮利耶。并餘僧
<lb n="0598c12"/>伽。滿足十夏。方住師位。復須成就五法。一知有犯。
<lb n="0598c13"/>二知無犯。三知輕。四知重。五於別解脫經。廣能開
<lb n="0598c14"/>解。於諸學處。創結隨開。若遇難緣。善知通塞。常誦
<lb n="0598c15"/>戒本。能決他疑。戒見多聞。自他俱利。威儀行法無
<lb n="0598c16"/>有虧犯。具如是德。名親教師。由其親能教出離法
<lb n="0598c17"/>故。若苾芻雖近圓<anchor xml:id="begd1e34736"/>已<anchor xml:id="endd1e34736"/>。於諸學處。不識重輕。設六十
<lb n="0598c18"/>夏。仍須仗託明德依止而住。若師小者。唯除禮拜。
<lb n="0598c19"/>自餘咸作。此即名為老小苾芻。不得與他出家。及
<lb n="0598c20"/>受近圓也。阿遮利耶有其五種。一求寂阿遮利耶。
<lb n="0598c21"/>謂授三歸五十學處。二屏教阿遮利耶。謂於屏處
<lb n="0598c22"/>問其障法。三羯磨阿遮利耶。謂近圓時秉白四法。
<lb n="0598c23"/>四依止阿遮利耶。乃至一夜依之而住。五教讀阿
<lb n="0598c24"/>遮利耶。下至授彼四句伽他。此之五人並當師位。
<lb n="0599a01"/>能生軌範。總名軌範師也。</p>
<p id="pX40p0599a0111" type="inline" rend="margin-left:1em">此人不得戒。彼比丘
<lb n="0599a02"/>可訶癡故
(非<anchor xml:id="begd1e34768"/>但<anchor xml:id="endd1e34768"/>所受之人。不成受具。復應呵能授之師。不審根器。好攝門徒。好為人師。皆
<lb n="0599a03"/>癡無所知故。癡之一字。出呵責之詞)
。</p>
<lb n="0599a04"/>
<p id="pX40p0599a0401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一為秉具和尚。
<lb n="0599a05"/>二知年未滿。三羯磨<anchor xml:id="begd1e34783"/>已<anchor xml:id="endd1e34783"/>竟。</p>
<lb n="0599a06"/>
<p id="pX40p0599a0601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。和尚若知若疑未滿二十。與受
<lb n="0599a07"/>具戒。三羯磨竟。波逸提。</p>
<p id="pX40p0599a0710" type="inline" rend="margin-left:1em">二羯磨竟。三突吉羅。</p>
<lb n="0599a08"/>
<p id="pX40p0599a0801" rend="margin-left:1em">一羯磨竟。二突吉羅。</p>
<p id="pX40p0599a0809" type="inline" rend="margin-left:1em">白竟。一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0599a0815" type="inline" rend="margin-left:1em">為作方
<lb n="0599a09"/>便乃至集僧。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0599a0910" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧知若疑。一切突吉
<lb n="0599a10"/>羅
(即九師也)
。薩婆多云。年未滿二十不聽者。以其輕躁
<lb n="0599a11"/>不耐寒苦。若受大戒。人多訶責。若是沙彌。人則不
<lb n="0599a12"/>訶故也。尼十二得者。為夫家所使。任忍眾苦。加猒
<lb n="0599a13"/>本事也。</p>
<p id="pX40p0599a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若前人不知者。當問其父母親
<lb n="0599a14"/>里。若復不知者。當看生年板。若復無是者。當觀其
<lb n="0599a15"/>顏狀。觀時不得直觀形體。或貴樂家子。形大年小
<lb n="0599a16"/>當觀其手足成就不。若如是復不知者。當問何王
<lb n="0599a17"/>何歲國土豐儉旱澇時節。</p>
<p id="pX40p0599a1711" type="inline" rend="margin-left:1em">受戒犍度云。若得阿
<lb n="0599a18"/>羅漢。即名受具足。</p>
<p id="pX40p0599a1808" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉
<lb n="0599a19"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0599a20"/>
<p id="pX40p0599a2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。先不知信受戒人語。若傍人證。若
<lb n="0599a21"/>信父母。若受戒<anchor xml:id="begd1e34845"/>已<anchor xml:id="endd1e34845"/>疑。佛言。聽數胎中年月數<anchor xml:id="begd1e34851"/>閏<anchor xml:id="endd1e34851"/>月。
<lb n="0599a22"/>若一切十四日說戒。以為年數者。無犯。</p>
<p id="pX40p0599a2216" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0599a23"/>若近圓時。年實未滿。而作滿想。後有親友。報云不
<lb n="0599a24"/>滿。應數胎月閏月。若滿者善。若不滿者退為求寂。
<lb n="0599b01"/>更受近圓。不爾則成賊住。若年十九。作二十心。而
<lb n="0599b02"/>受近圓。後經一年。親友來見。報云不滿。或自憶知
<lb n="0599b03"/>不滿。或年十八。而受近圓。後經二歲。同前憶知期
<lb n="0599b04"/>等。皆名善受。正教難逢。是開聽故
(開聽者。謂數胎中月及以閏月
<lb n="0599b05"/>十四日布薩。而得足滿二十故也)
。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0599b06"/>
<p id="pX40p0599b0601" rend="margin-left:2em">劈邪辯譌。</p>
<lb n="0599b07"/>
<p id="pX40p0599b0701" rend="margin-left:1em">近聞有說戒之師。知沙彌年不滿歲。輒與受具曰。
<lb n="0599b08"/>和尚借一歲。或闍黎教授各借一歲。或於七僧中
<lb n="0599b09"/>借一歲。而為善受具足。律為本受具人。忘却年歲。
<lb n="0599b10"/>言滿二十。和尚諸師信彼語故。與受具<anchor xml:id="begd1e34900"/>已<anchor xml:id="endd1e34900"/>。方自憶
<lb n="0599b11"/>知生年未滿。或是親族言未滿。即以本人胎中月
<lb n="0599b12"/>數足之。如或不滿。以閏月足之。又或不滿。以僧一
<lb n="0599b13"/>年十八十五日布薩六十四日布薩俱作十四日
<lb n="0599b14"/>布薩足之。再若不滿。退為求寂。若經布薩。便成賊
<lb n="0599b15"/>住。豈有師知而故授。律有大訶。不成具足。律藏未
<lb n="0599b16"/>曾見有借歲受具者也。倘若有幾十未滿歲人。欲
<lb n="0599b17"/>求具足。師俱借年補他歲者。豈不自招短壽之報
<lb n="0599b18"/>耶。如曰吾<anchor xml:id="begd1e34924"/>已<anchor xml:id="endd1e34924"/>悟性明心。律<anchor xml:id="begd1e34930"/>己<anchor xml:id="endd1e34930"/>師人。予乃禪律並行。
<lb n="0599b19"/>躬操實踐。律有借歲授具之法。強作是說者。即法
<lb n="0599b20"/>中大魔。破壞正法故。復招謗佛謗法之愆。是一顛
<lb n="0599b21"/>迦。沉三苦海。無解脫期。或云。我不怖墮三途。捨身
<lb n="0599b22"/>為人。我以身命布施。有何不可。即如金剛經云初
<lb n="0599b23"/>日分以恒河沙等身布施。中日分復以恒河沙等
<lb n="0599b24"/>身布施。後日分亦以恒河沙等身布施。乃至無量
<lb n="0599c01"/>百千萬億劫以身布施。不如聞此經典。信心不逆。
<lb n="0599c02"/>其福勝彼。何不聞此律典。信心不逆。遵制奉行。其
<lb n="0599c03"/>福亦爾。安得將此生身而行布施。報墮三塗。甘心
<lb n="0599c04"/>受苦耶。真是愚癡。呵呵。</p>
<lb n="0599c05"/>
<p id="pX40p0599c0501" rend="margin-left:1em">○第六十六發起諍事戒</p>
<lb n="0599c06"/>
<p id="pX40p0599c0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0599c07"/>
<p id="pX40p0599c0701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0599c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。應生
<lb n="0599c08"/>慈心善和鬪諍。而反亂眾鬪諍等。</p>
<p id="pX40p0599c0814" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由起
<lb n="0599c09"/>諍事不忍煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0599c10"/>
<p id="pX40p0599c1001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0599c11"/>
<p id="pX40p0599c1101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0599c12"/>
<p id="pX40p0599c1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0599c13"/>
<p id="pX40p0599c1301" rend="margin-left:1em">六群鬪諍如法滅<anchor xml:id="begd1e35004"/>已<anchor xml:id="endd1e35004"/>。後更發起。作是言。汝不善觀
<lb n="0599c14"/>不成觀。不善解不成解。不善滅不成滅。令僧未有
<lb n="0599c15"/>諍事。而有諍事起。<anchor xml:id="begd1e35014"/>已<anchor xml:id="endd1e35014"/>有諍事而不滅。諸比丘白佛。
<lb n="0599c16"/>呵責結戒。時諸比丘不知諍事如法滅不如法滅。
<lb n="0599c17"/>後乃知如法滅。或有作波逸提懺者。或有疑者。佛
<lb n="0599c18"/>言。不知者無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0599c19"/>
<p id="pX40p0599c1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0599c20"/>
<p id="pX40p0599c2001">若比丘知諍事如法懺悔<anchor xml:id="begd1e35036"/>已<anchor xml:id="endd1e35036"/>。後更發起者。波逸提。</p>
<lb n="0599c21"/>
<p id="pX40p0599c2101" rend="margin-left:1em">釋義　諍者有四種。言諍。覓諍。犯諍。事諍。</p>
<p id="pX40p0599c2116" type="inline" rend="margin-left:1em">如法
<lb n="0599c22"/>者。如法。如毗尼。如佛所教。後更發起。作如是言。不
<lb n="0599c23"/>善觀不成觀。不善解不成解。不善滅不成滅
(不善觀不
<lb n="0599c24"/>成觀者。謂不善觀察稱量現前諍事也。不善解不成解者。謂不善解諍事之根源。及四諍中是何等諍事
<lb n="0600a01"/>根源。未諳施法。與事相違。故云不成滅也)
。</p>
<lb n="0600a02"/>
<p id="pX40p0600a0201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是四諍之事。
<lb n="0600a03"/>二知如法滅<anchor xml:id="begd1e35068"/>已<anchor xml:id="endd1e35068"/>。三說而了了。</p>
<lb n="0600a04"/>
<p id="pX40p0600a0401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0600a0414" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突
<lb n="0600a05"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0503" type="inline" rend="margin-left:1em">除此諍<anchor xml:id="begd1e35084"/>已<anchor xml:id="endd1e35084"/>。若餘鬬諍罵詈。後更發起。一切
<lb n="0600a06"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0604" type="inline" rend="margin-left:1em">若自發起<anchor xml:id="begd1e35096"/>已<anchor xml:id="endd1e35096"/>鬬事者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0615" type="inline" rend="margin-left:1em">除比丘
<lb n="0600a07"/>比丘尼<anchor xml:id="begd1e35108"/>已<anchor xml:id="endd1e35108"/>。共餘人鬬諍罵詈。後更發起者。突吉羅。</p>
<lb n="0600a08"/>
<p id="pX40p0600a0801" rend="margin-left:1em">觀作觀想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0600a0808" type="inline" rend="margin-left:1em">觀疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0813" type="inline" rend="margin-left:1em">不成觀有
<lb n="0600a09"/>觀想。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0906" type="inline" rend="margin-left:1em">不成觀疑。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a0913" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此
<lb n="0600a10"/>戒體不問羯磨不羯磨。但僧和合如法作<anchor xml:id="begd1e35132"/>已<anchor xml:id="endd1e35132"/>。後還
<lb n="0600a11"/>發起。不問眾中屏處。盡波逸提。</p>
<p id="pX40p0600a1113" type="inline" rend="margin-left:1em">若是僧制不入
<lb n="0600a12"/>佛法。還更發起。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">若非佛法非僧法人和
<lb n="0600a13"/>合作<anchor xml:id="begd1e35148"/>已<anchor xml:id="endd1e35148"/>。作非法心。還更發起。無罪。</p>
<p id="pX40p0600a1314" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0600a14"/>提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0600a15"/>
<p id="pX40p0600a1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若先不知。若觀作不觀想。若事實
<lb n="0600a16"/>爾不善觀。乃至不成滅。若戲笑語。疾疾語。夢中語。
<lb n="0600a17"/>欲說此錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0600a18"/>
<p id="pX40p0600a1801" rend="margin-left:1em">○第六十七同賊伴共行戒</p>
<lb n="0600a19"/>
<p id="pX40p0600a1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0600a20"/>
<p id="pX40p0600a2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0600a2017" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0600a21"/>云。由行路事譏嫌煩惱。制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0600a22"/>
<p id="pX40p0600a2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0600a23"/>
<p id="pX40p0600a2301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0600a24"/>
<p id="pX40p0600a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0600b01"/>
<p id="pX40p0600b0101" rend="margin-left:1em">有眾多比丘。從舍衛欲至毗舍離。時賈客伴欲私
<lb n="0600b02"/>度關。不輸王稅。問諸比丘欲至何所。比丘報言。欲
<lb n="0600b03"/>至毗舍離。賈客言。我等可得與諸尊共伴不。報言。
<lb n="0600b04"/>可爾。即與共行。私度關。守關人捉得。將至王所。王
<lb n="0600b05"/>即問言。此賈客私度關。沙門復有何事。守關人報
<lb n="0600b06"/>言。與此人為伴。王問言。諸尊知此人不輸王稅不。
<lb n="0600b07"/>報言知。王言。若實知者法應死。王念言。豈當殺沙
<lb n="0600b08"/>門釋子。但訶責放去。諸臣不服。諸比丘聞白佛。呵
<lb n="0600b09"/>責結戒。諸比丘不知共伴行。後乃知是賊。或有作
<lb n="0600b10"/>波逸提懺者。或有疑者。佛言。不知者無犯。彼比丘
<lb n="0600b11"/>不結要疑。佛言。不結要不犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0600b12"/>
<p id="pX40p0600b1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0600b13"/>
<p id="pX40p0600b1301">若比丘知賊伴。結要共同道行。乃至一村間。波逸提。</p>
<lb n="0600b14"/>
<p id="pX40p0600b1401" rend="margin-left:1em">釋義　賊伴者。若作賊還。若方欲去
(梵語株利。此言賊。賊者害
<lb n="0600b15"/>也。凡偷盜劫殺。皆曰賊　律攝云。賊者。若竊盜。若強奪。若偷稅人曲路而過　僧祇云。賊相貌有三種可
<lb n="0600b16"/>知。香。色。莊嚴。香者。在曠野中。食熟肉生肉氣。色者。常恐怖色。莊嚴者。終日結束。面黑髮黃。凶惡似閻羅人。
<lb n="0600b17"/>是三種名為賊相。不應共行)
。結要者。共要至城。若至邨。</p>
<p id="pX40p0600b1722" type="inline" rend="margin-left:1em">道行
<lb n="0600b18"/>者。邨間處處道行。</p>
<lb n="0600b19"/>
<p id="pX40p0600b1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一知是賊伴。二
<lb n="0600b20"/>結要同行。三至村間分齊。</p>
<lb n="0600b21"/>
<p id="pX40p0600b2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。如前婦女同行戒不異。</p>
<p id="pX40p0600b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">五分
<lb n="0600b22"/>云。共惡心比丘期行。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0600b2212" type="inline" rend="margin-left:1em">若諸難緣。不犯。</p>
<lb n="0600b23"/>
<p id="pX40p0600b2301" rend="margin-left:1em">十誦云。若險難處賊送度者。不犯。</p>
<p id="pX40p0600b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。若迷
<lb n="0600b24"/>失道。彼來指示。雖同行不犯。</p>
<p id="pX40p0600b2412" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。與女賊共
<lb n="0600c01"/>行。波逸提。</p>
<p id="pX40p0600c0105" type="inline" rend="margin-left:1em">與叛負債人共行。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0600c0116" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0600c02"/>尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0600c03"/>
<p id="pX40p0600c0301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若先不知。不共結伴。逐行安隱。若
<lb n="0600c04"/>力勢所持。若被繫縛將去。若命難梵行難。無犯。不
<lb n="0600c05"/>犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0600c06"/>
<p id="pX40p0600c0601" rend="margin-left:1em">○第六十八不捨邪見戒</p>
<lb n="0600c07"/>
<p id="pX40p0600c0701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0600c08"/>
<p id="pX40p0600c0801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即謗三寶戒攝。則
<lb n="0600c09"/>犯重。</p>
<p id="pX40p0600c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由邪思事僻執煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0600c10"/>
<p id="pX40p0600c1001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0600c11"/>
<p id="pX40p0600c1101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0600c12"/>
<p id="pX40p0600c1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0600c13"/>
<p id="pX40p0600c1301" rend="margin-left:1em">有比丘。字阿黎吒
(此言無相)
。有如是惡見生。我知佛說
<lb n="0600c14"/>法。其有犯婬欲。非障道法。諸比丘欲除彼惡見。諫
<lb n="0600c15"/>而不捨。白佛。佛訶責<anchor xml:id="begd1e35342"/>已<anchor xml:id="endd1e35342"/>。聽僧為作訶諫白四羯磨。
<lb n="0600c16"/>結戒。</p>
<lb n="0600c17"/>
<p id="pX40p0600c1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0600c18"/>
<p id="pX40p0600c1801">若比丘作如是說。我知佛所說法。行婬欲非障道法。
<lb n="0600c19"/>彼比丘諫此比丘言。大德。莫作是語。莫謗世尊。謗世
<lb n="0600c20"/>尊者不善。世尊不作是語。世尊無數方便。說犯婬欲
<lb n="0600c21"/>是障道法。彼比丘諫此比丘時。堅持不捨。彼比丘乃
<lb n="0600c22"/>至三諫。捨此事故。若再三諫捨者善。不捨者波逸提。</p>
<lb n="0600c23"/>
<p id="pX40p0600c2301" rend="margin-left:1em">釋義　我知佛所說法行婬欲非障道法下
(正明依事
<lb n="0600c24"/>結戒。此有二義。一者謂邪見深沉。謬解佛語。由佛制居家五戒。唯制邪婬。又維摩居士給孤長者現有妻
<lb n="0601a01"/>室。而證聖果。遂生邪見。二者阿黎吒比丘。先是外道子弟。外道邪師遣入佛法中。倒亂佛法。其人聰明利
<lb n="0601a02"/>根。不經少時。通達三藏。即便倒說佛法　非障道法者。習行其事。不障聖道。謂不障初禪二禪三禪四禪
<lb n="0601a03"/>空無相無願三解脫門須陀洹道乃至阿羅漢果。故云行婬欲非障道法也)
。彼比丘諫
<lb n="0601a04"/>此比丘言。大德莫作是語
(大德稱呼之詞。莫作是語。遮止惡言。此總標一
<lb n="0601a05"/>句。以下諫辭也)
。謗世尊者不善
(謂佛凡所說法。離欲清淨。寂滅無為。汝言非障道者。
<lb n="0601a06"/>非理謗佛。此非善事。乃是惡因。必招惡果。故名不善也)
。世尊無數方便說犯
<lb n="0601a07"/>婬欲障道法
(無數方便者。如前婬戒種種呵欲過惡。能障聖道。則初禪乃至阿羅漢果
<lb n="0601a08"/>也)
。堅持不捨乃至三諫
(屏處諫。若再三諫。僧中白羯磨諫)
。</p>
<lb n="0601a09"/>
<p id="pX40p0601a0901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心執惡見。二
<lb n="0601a10"/>非理謗法。三僧中如法三諫不捨。</p>
<lb n="0601a11"/>
<p id="pX40p0601a1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。唱三羯磨竟。波逸提。</p>
<p id="pX40p0601a1115" type="inline" rend="margin-left:1em">作白<anchor xml:id="begd1e35420"/>已<anchor xml:id="endd1e35420"/>
<lb n="0601a12"/>二羯磨竟捨。三突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">作白<anchor xml:id="begd1e35430"/>已<anchor xml:id="endd1e35430"/>一羯磨竟捨。二
<lb n="0601a13"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">白<anchor xml:id="begd1e35440"/>已<anchor xml:id="endd1e35440"/>捨者。一突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1312" type="inline" rend="margin-left:1em">若白未竟捨者。
<lb n="0601a14"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1404" type="inline" rend="margin-left:1em">若未白作是語。我知佛所說法。行婬欲
<lb n="0601a15"/>非障道法。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1510" type="inline" rend="margin-left:1em">彼比丘諫此比丘時。餘
<lb n="0601a16"/>比丘遮。若比丘尼遮。若有餘人遮
(餘人即小三眾)
。汝莫捨
<lb n="0601a17"/>此事。眾僧諫以不諫。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601a1714" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0601a18"/>提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0601a19"/>
<p id="pX40p0601a1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。初語時捨。若非法別眾諫。若非法
<lb n="0601a20"/>和合諫。法別眾。法相似別眾。法相似和合。非法非
<lb n="0601a21"/>毗尼。非佛所教。若無諫者無犯。不犯者最初未制
<lb n="0601a22"/>戒等。</p>
<lb n="0601a23"/>
<p id="pX40p0601a2301" rend="margin-left:1em">會詳　大般若經云。若染色欲。於生梵天尚能為
<lb n="0601a24"/>障。況得無上正等菩提。是故菩薩斷欲出家。能得
<lb n="0601b01"/>無上菩提。非不斷者。菩薩摩訶薩於五欲中。深生
<lb n="0601b02"/>厭患。不為五欲過失所染。以無量門。訶毀諸欲。欲
<lb n="0601b03"/>為熾火。燒身心故。欲為穢惡。染自他故。欲為魁膾。
<lb n="0601b04"/>於去來今常為害故。欲為怨敵。長夜伺作衰損故。
<lb n="0601b05"/>欲如草炬。欲如苦果。欲如利劍。欲如火聚。欲如毒
<lb n="0601b06"/>器。欲如幻惑。欲如闇井。欲如詐親旃陀羅等。菩薩
<lb n="0601b07"/>摩訶薩以如是等無量過門。訶毀諸欲。</p>
<p id="pX40p0601b0716" type="inline" rend="margin-left:1em">法苑珠
<lb n="0601b08"/>林云。二種邪見報。一者生邪見家。謂因前世邪僻
<lb n="0601b09"/>覆心起諸妄見。故感今世不具正信之心。而生邪
<lb n="0601b10"/>見之家也。二者其心諂曲。謂因前世邪見心不正
<lb n="0601b11"/>直。故感今生心常諂曲也。</p>
<lb n="0601b12"/>
<p id="pX40p0601b1201" rend="margin-left:1em">○第六十九黨惡見人戒</p>
<lb n="0601b13"/>
<p id="pX40p0601b1301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0601b14"/>
<p id="pX40p0601b1401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。事及煩惱如上。此
<lb n="0601b15"/>戒二緣合結。</p>
<lb n="0601b16"/>
<p id="pX40p0601b1601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0601b17"/>
<p id="pX40p0601b1701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。阿黎吒惡見。眾僧呵諫而不捨。諸
<lb n="0601b18"/>比丘白佛。佛呵責<anchor xml:id="begd1e35537"/>已<anchor xml:id="endd1e35537"/>。聽僧與阿吒黎作惡見不捨
<lb n="0601b19"/>舉白四羯磨。作羯磨<anchor xml:id="begd1e35545"/>已<anchor xml:id="endd1e35545"/>。</p>
<lb n="0601b20"/>
<p id="pX40p0601b2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0601b21"/>
<p id="pX40p0601b2101" rend="margin-left:1em">六羣共給所須。共同羯磨。止宿言語。諸比丘白佛。
<lb n="0601b22"/>訶責結戒。諸比丘不知有如是語。不如是語。後乃
<lb n="0601b23"/>知有如是語。或作波逸提懺者。或有疑者。佛言。不
<lb n="0601b24"/>知者無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0601c01"/>
<p id="pX40p0601c0101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0601c02"/>
<p id="pX40p0601c0201">若比丘知如是語人。未作法。如是邪是而不捨。供給
<lb n="0601c03"/>所須。共同羯磨。止宿言語者。波逸提。</p>
<lb n="0601c04"/>
<p id="pX40p0601c0401" rend="margin-left:1em">釋義　知如是語人者。我聞世尊說法。行婬欲者
<lb n="0601c05"/>非障道法。未作法者。若被舉未為解
(謂未解羯磨也)
。不捨
<lb n="0601c06"/>者。眾僧訶諫而不捨惡見。</p>
<p id="pX40p0601c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">供給所須者。有二種。
<lb n="0601c07"/>若法若財。法者。教修習增上戒。增上意。增上智。學
<lb n="0601c08"/>問誦經。財者。供給衣服飲食臥具醫藥。</p>
<p id="pX40p0601c0816" type="inline" rend="margin-left:1em">共同羯
<lb n="0601c09"/>磨者
(薩婆多云。作白白二白四羯磨。布薩說戒自恣。差十四人羯磨也)
。止宿者。屋
<lb n="0601c10"/>有四壁一切覆。或一切覆不一切障。或一切障不
<lb n="0601c11"/>一切覆。或不盡覆不盡障。</p>
<p id="pX40p0601c1111" type="inline" rend="margin-left:1em">言語者
(謂評論一切善惡法事也)
。</p>
<lb n="0601c12"/>
<p id="pX40p0601c1201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一知如是語人。
<lb n="0601c13"/>二為僧所舉。三脇臥著地。</p>
<lb n="0601c14"/>
<p id="pX40p0601c1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若知是語人先入。比丘後來。比
<lb n="0601c15"/>丘先入。如是語人後至。若二人俱入。隨脇著地轉
<lb n="0601c16"/>側。一切波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1607" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。共語。語語波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">共
<lb n="0601c17"/>坐。坐坐波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1707" type="inline" rend="margin-left:1em">共宿。宿宿波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">共事。事事
<lb n="0601c18"/>波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1804" type="inline" rend="margin-left:1em">雖捨惡見。僧未解羯磨。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0601c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0601c19"/>作惡見。僧未羯磨。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601c1911" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若教他法。若
<lb n="0601c20"/>從他受法。若與他財。若取他財。若共宿。一切突吉
<lb n="0601c21"/>羅。</p>
<p id="pX40p0601c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。起<anchor xml:id="begd1e35661"/>已<anchor xml:id="endd1e35661"/>還臥。隨起還臥。一一波逸提。</p>
<lb n="0601c22"/>
<p id="pX40p0601c2201" rend="margin-left:1em">若通夜坐不臥。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0601c2210" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若有比丘。為
<lb n="0601c23"/>和尚阿闍黎所嫌。比丘不得誘引。言我與汝衣鉢
<lb n="0601c24"/>疾病醫藥牀褥臥具。汝當在我邊住。受經誦經。若
<lb n="0602a01"/>觀彼比丘因緣。必當捨戒就俗者。得誘取<anchor xml:id="begd1e35686"/>已<anchor xml:id="endd1e35686"/>。當教
<lb n="0602a02"/>言。汝當知和尚闍棃其恩甚重難報。汝應還彼目
<lb n="0602a03"/>下住。無罪。</p>
<p id="pX40p0602a0305" type="inline" rend="margin-left:1em">舉不舉想。共住共食。無罪。</p>
<p id="pX40p0602a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">不舉舉
<lb n="0602a04"/>想。共住共食。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0602a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">舉舉想。波夜提。</p>
<p id="pX40p0602a0416" type="inline" rend="margin-left:1em">不舉
<lb n="0602a05"/>不舉想。無罪。</p>
<p id="pX40p0602a0506" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。三小眾突吉羅。是
<lb n="0602a06"/>謂為犯。</p>
<lb n="0602a07"/>
<p id="pX40p0602a0701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者
(共女人同室宿不異。故不重出)
。根本云。若彼身病
<lb n="0602a08"/>看侍。無犯。或共同居。令捨惡見。亦無犯。</p>
<p id="pX40p0602a0816" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者。
<lb n="0602a09"/>最初未制戒等。</p>
<lb n="0602a10"/>
<p id="pX40p0602a1001" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。為滅惡法故。為佛法清淨故。而
<lb n="0602a11"/>結此戒。</p>
<lb n="0602a12"/>
<p id="pX40p0602a1201" rend="margin-left:1em">○第七十畜被擯沙彌戒</p>
<lb n="0602a13"/>
<p id="pX40p0602a1301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0602a14"/>
<p id="pX40p0602a1401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0602a1413" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。與共住
<lb n="0602a15"/>事畜養煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0602a16"/>
<p id="pX40p0602a1601" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0602a17"/>
<p id="pX40p0602a1701" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。䟦難陀有二沙彌。一名羯那。二名
<lb n="0602a18"/>摩睺迦。自相謂言。我從佛聞法。其有行婬欲。非障
<lb n="0602a19"/>道法。諸比丘聞白佛。佛訶責此二沙彌<anchor xml:id="begd1e35768"/>已<anchor xml:id="endd1e35768"/>。聽僧與
<lb n="0602a20"/>作訶諫白四羯磨。立二沙彌眼見耳不聞處。彼二
<lb n="0602a21"/>沙彌眾僧呵諫。而故不捨。聽僧與此二沙彌作惡
<lb n="0602a22"/>見不捨滅擯白四羯磨。</p>
<lb n="0602a23"/>
<p id="pX40p0602a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0602a24"/>
<p id="pX40p0602a2401" rend="margin-left:1em">六羣便誘將畜養共止宿。諸比丘聞白佛。呵責結
<lb n="0602b01"/>戒。彼二沙彌城中擯出。便往外邨。城外擯出。還入
<lb n="0602b02"/>城中。諸比丘不知是滅擯不滅擯。後乃知是滅擯。
<lb n="0602b03"/>或有作波逸提懺者。或有疑者。佛言不知不犯。當
<lb n="0602b04"/>如是說戒。</p>
<lb n="0602b05"/>
<p id="pX40p0602b0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0602b06"/>
<p id="pX40p0602b0601">若比丘。知沙彌作如是言。我從佛聞法。行婬欲非障
<lb n="0602b07"/>道法。彼比丘諫此沙彌。如是言。汝莫誹謗世尊。謗世
<lb n="0602b08"/>尊者不善。世尊不作是語。沙彌。世尊無數方便。說婬
<lb n="0602b09"/>欲是障道法。彼比丘諫此沙彌時。堅持不捨。彼比丘
<lb n="0602b10"/>應乃再三訶諫。令捨此事故。乃至三諫而捨者善。不
<lb n="0602b11"/>捨者。彼比丘應語彼沙彌言。汝自今<anchor xml:id="begd1e35825"/>已<anchor xml:id="endd1e35825"/>去。不得言佛
<lb n="0602b12"/>是我世尊。不得隨逐餘比丘。如諸沙彌得與餘比丘
<lb n="0602b13"/>二三宿。汝今無是事。汝出去滅去不應住此。若比丘
<lb n="0602b14"/>知如是眾中被擯沙彌。而誘將畜養共止宿者。波逸
<lb n="0602b15"/>提。</p>
<lb n="0602b16"/>
<p id="pX40p0602b1601" rend="margin-left:1em">釋義　知沙彌作如是言乃至三諫而捨者善
(並如
<lb n="0602b17"/>前釋)
。彼比丘應語彼沙彌言汝自今<anchor xml:id="begd1e35849"/>已<anchor xml:id="endd1e35849"/>去不得言佛
<lb n="0602b18"/>是我世尊
(披緇離俗。稱佛為師。惡見深沉。誹謗佛法。非佛弟子。故不得言佛是我世尊)
。
<lb n="0602b19"/>不得隨逐餘比丘
(謂沙彌二利悉皆隨僧法。憑僧受食從僧分。既擯之後。一切無
<lb n="0602b20"/>分故也)
。如諸沙彌得與餘比丘二三宿汝今無是事
<lb n="0602b21"/>
(不捨惡見。擯出僧坊。不得效諸如法沙彌二三宿共住)
。汝出去滅去不應住
<lb n="0602b22"/>此
(謂絕其踪跡。不容與清眾同居。攪亂佛法)
。誘者。若自誘將。若教人誘
<lb n="0602b23"/>
(誘者以言語相勸。引動其心也)
。畜者。若自畜。若與人。</p>
<p id="pX40p0602b2321" type="inline" rend="margin-left:1em">共止宿者
<lb n="0602b24"/>
(釋在前文)
。</p>
<lb n="0602c01"/>
<p id="pX40p0602c0101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一知僧<anchor xml:id="begd1e35895"/>已<anchor xml:id="endd1e35895"/>擯。二
<lb n="0602c02"/>有心畜養。三共同止宿。</p>
<lb n="0602c03"/>
<p id="pX40p0602c0301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若比丘先入宿。滅擯者後至。若
<lb n="0602c04"/>滅擯者先入。比丘後至。或二人俱至。隨脇著地轉
<lb n="0602c05"/>側。波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c0505" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若教擯沙彌經法若偈說。
<lb n="0602c06"/>偈偈波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c0606" type="inline" rend="margin-left:1em">若經說。事事波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">若別句說。
<lb n="0602c07"/>句句波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c0706" type="inline" rend="margin-left:1em">若與衣鉢乃至終身藥。皆波逸提。</p>
<lb n="0602c08"/>
<p id="pX40p0602c0801" rend="margin-left:1em">若通夜坐不臥。亦波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c0811" type="inline" rend="margin-left:1em">與滅擯羯磨。若還
<lb n="0602c09"/>俗作白衣。後還作沙彌。即先羯磨。若受具戒。亦即
<lb n="0602c10"/>先羯磨。若根變作沙彌尼。亦即先羯磨。</p>
<p id="pX40p0602c1016" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。
<lb n="0602c11"/>若沙彌為二師所嫌。比丘不得誘呼共住。我當與
<lb n="0602c12"/>汝衣鉢醫藥。教汝經。若比丘知是沙彌因此還俗
<lb n="0602c13"/>者。得輭語誘取<anchor xml:id="begd1e35951"/>已<anchor xml:id="endd1e35951"/>。語言。和尚阿闍黎恩重難報。汝
<lb n="0602c14"/>當還彼目下住。</p>
<p id="pX40p0602c1407" type="inline" rend="margin-left:1em">若驅不驅想。無罪。</p>
<p id="pX40p0602c1414" type="inline" rend="margin-left:1em">不驅驅想。
<lb n="0602c15"/>越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0602c1505" type="inline" rend="margin-left:1em">驅驅想。波逸提。</p>
<p id="pX40p0602c1511" type="inline" rend="margin-left:1em">不驅不驅想。無罪。</p>
<lb n="0602c16"/>
<p id="pX40p0602c1601" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0602c17"/>
<p id="pX40p0602c1701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。同女人共宿戒。此不重出。</p>
<lb n="0602c18"/>
<p id="pX40p0602c1801" rend="margin-left:1em">○第七十一拒諫難問戒</p>
<lb n="0602c19"/>
<p id="pX40p0602c1901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0602c20"/>
<p id="pX40p0602c2001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0602c2013" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。若佛
<lb n="0602c21"/>子應學十二部經誦戒。日日六時持菩薩戒。解其
<lb n="0602c22"/>義理佛性之性等。</p>
<p id="pX40p0602c2208" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由遮止事嫉妬煩惱。
<lb n="0602c23"/>制斯學處。</p>
<lb n="0602c24"/>
<p id="pX40p0602c2401" rend="margin-left:2em">緣起人。</p>
<lb n="0603a01"/>
<p id="pX40p0603a0101" rend="margin-left:1em">佛在拘睒彌國瞿師羅園中。</p>
<lb n="0603a02"/>
<p id="pX40p0603a0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0603a03"/>
<p id="pX40p0603a0301" rend="margin-left:1em">闡陀比丘。餘比丘如法諫時。作是言。我不學此戒。
<lb n="0603a04"/>當問餘智慧持律比丘。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0603a05"/>
<p id="pX40p0603a0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0603a06"/>
<p id="pX40p0603a0601">若比丘。餘比丘如法諫時。如是語。我今不學此戒。當
<lb n="0603a07"/>難問餘智慧持律比丘者波逸提。若為知為學故應
<lb n="0603a08"/>難問。</p>
<lb n="0603a09"/>
<p id="pX40p0603a0901" rend="margin-left:1em">釋義　如法者。如法如律如佛所教。</p>
<p id="pX40p0603a0914" type="inline" rend="margin-left:1em">我今不學
<lb n="0603a10"/>此戒
(此乃拒諫之言。我不用汝語。而學毗尼)
。當難問餘智慧持律比
<lb n="0603a11"/>丘者
(難問者。謂以巧言語問　智慧持律者。謂嚴淨毗尼。輕重開遮。通達無礙。此乃反叱能諫
<lb n="0603a12"/>之人。況汝愚癡。自無智慧。而不閑法律。欲諫我耶)
。為知為學故應難問者
<lb n="0603a13"/>
(知者欲知毗尼差別義理。學者博學開遮成壞二持通曉故聽)
。</p>
<lb n="0603a14"/>
<p id="pX40p0603a1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一如法諫勸。二
<lb n="0603a15"/>違拒不納。三說而了了。</p>
<lb n="0603a16"/>
<p id="pX40p0603a1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0603a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突
<lb n="0603a17"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0603a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0603a18"/>
<p id="pX40p0603a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。彼比丘癡不解故。語言。汝還問汝
<lb n="0603a19"/>和尚阿闍黎。汝可更學問誦經。或戲笑語。疾疾語。
<lb n="0603a20"/>獨語。夢中語。欲說此錯說彼。無犯。不犯者最初未
<lb n="0603a21"/>制戒等。</p>
<lb n="0603a22"/>
<p id="pX40p0603a2201" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。有五種人。不應為說毗柰耶藏。謂
<lb n="0603a23"/>性無所知。強生異問。或不為除疑而問。或試弄故
<lb n="0603a24"/>問。或惱他故問。或求過失故問。</p>
<lb n="0603b01"/>
<p id="pX40p0603b0101" rend="margin-left:1em">○第七十二輕呵戒</p>
<lb n="0603b02"/>
<p id="pX40p0603b0201" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0603b03"/>
<p id="pX40p0603b0301" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0603b0313" type="inline" rend="margin-left:1em">菩薩戒本經云。
<lb n="0603b04"/>若菩薩如是見。如是說言。菩薩不應聽聲聞經法。
<lb n="0603b05"/>不應受。不應學。菩薩何用聲聞法為。是名為犯眾
<lb n="0603b06"/>多犯。是犯染污起。此是性罪。</p>
<p id="pX40p0603b0612" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因輕毀事
<lb n="0603b07"/>心不忍可。制斯學處。</p>
<lb n="0603b08"/>
<p id="pX40p0603b0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0603b09"/>
<p id="pX40p0603b0901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。眾多比丘集一處誦毗尼。</p>
<lb n="0603b10"/>
<p id="pX40p0603b1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0603b11"/>
<p id="pX40p0603b1101" rend="margin-left:1em">六羣恐彼誦律通利。必當數數舉我罪。往語言。長
<lb n="0603b12"/>老。何用此雜碎戒為。若欲誦者。當誦四事十三事。
<lb n="0603b13"/>餘者不應誦。若誦者使人懷疑憂惱。餘比丘觀察
<lb n="0603b14"/>六羣。欲滅法故作是語耳。白佛訶責結戒。</p>
<lb n="0603b15"/>
<p id="pX40p0603b1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0603b16"/>
<p id="pX40p0603b1601">若比丘說戒時。作是語。大德。何用說是雜碎戒為。說
<lb n="0603b17"/>是戒時。令人惱愧懷疑。輕訶戒故。波逸提。</p>
<lb n="0603b18"/>
<p id="pX40p0603b1801" rend="margin-left:1em">釋義　說戒時者。若自說戒。若他說戒時。若誦時。</p>
<lb n="0603b19"/>
<p id="pX40p0603b1901" rend="margin-left:1em">雜碎戒者
(薩婆多云。以十二年前佛常說一偈。今說五篇。名為雜碎　僧祇云。除四
<lb n="0603b20"/>事十三事。餘者是也)
。令人惱愧懷疑
(此乃具述實情。由多犯眾戒。聞誦說時。其心不
<lb n="0603b21"/>喜曰惱。憶所犯罪。愧於他人。隱惡在心。情懷憂感。罪愆未曾露悔。猶豫在心曰疑。故云惱愧懷疑也)
。輕
<lb n="0603b22"/>訶下
(結成所犯)
。</p>
<lb n="0603b23"/>
<p id="pX40p0603b2301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一欲令他廢學
<lb n="0603b24"/>毗尼。二所訶是具足戒。三言說了了。</p>
<lb n="0603c01"/>
<p id="pX40p0603c0101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0603c0114" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突
<lb n="0603c02"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0603c0203" type="inline" rend="margin-left:1em">毀呰毗尼。波逸提。</p>
<p id="pX40p0603c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">毀呰阿毗曇及餘契
<lb n="0603c03"/>經。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0603c0305" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。未說時訶。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0603c0316" type="inline" rend="margin-left:1em">說時
<lb n="0603c04"/>訶。波逸提。</p>
<p id="pX40p0603c0405" type="inline" rend="margin-left:1em">說<anchor xml:id="begd1e36217"/>已<anchor xml:id="endd1e36217"/>呵。越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0603c0413" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若欲
<lb n="0603c05"/>令人遠離毗尼。不讀不誦而毀呰者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0603c0518" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0603c06"/>欲令波羅提木叉不得久住。而毀呰者。偷蘭遮。</p>
<lb n="0603c07"/>
<p id="pX40p0603c0701" rend="margin-left:1em">毀呰經亦如是
(若欲令經法不久住。亦得偷蘭)
。毀呰餘四眾及在
<lb n="0603c08"/>家二眾戒。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0603c0808" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼毀呰二部戒。波逸提。</p>
<lb n="0603c09"/>
<p id="pX40p0603c0901" rend="margin-left:1em">毀餘五眾戒。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0603c0909" type="inline" rend="margin-left:1em">新受戒人生疑廢退心。
<lb n="0603c10"/>教未可誦戒。不犯。</p>
<p id="pX40p0603c1008" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。凡經中有隨律經。
<lb n="0603c11"/>說時呵者。盡波逸提。除隨律經。說餘經時。隨多隨
<lb n="0603c12"/>少呵者。盡突吉羅。何以訶戒經罪重。餘經罪輕。戒
<lb n="0603c13"/>是佛法平地。萬善由之而生。又佛弟子皆依而住。
<lb n="0603c14"/>若無戒則無所依。又入佛法之初門。若無戒者。無
<lb n="0603c15"/>由入泥洹城。又是佛法瓔珞。莊嚴佛法。是故呵毀
<lb n="0603c16"/>罪重。</p>
<p id="pX40p0603c1603" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0603c17"/>
<p id="pX40p0603c1701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若語言先誦阿毗曇。然後誦律。先
<lb n="0603c18"/>誦餘契經。後誦律。若有病者須差。然後誦律。當勤
<lb n="0603c19"/>求方便。於佛法中得沙門果。然後誦律。不欲滅法。
<lb n="0603c20"/>故作是語。或戲笑語。疾疾語。夢中語。獨語。欲說此
<lb n="0603c21"/>錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0603c22"/>
<p id="pX40p0603c2201" rend="margin-left:1em">會詳　善見云。學毗尼有五德。一身自護戒。二能
<lb n="0603c23"/>斷他疑。三入眾無畏。四能伏怨家。五令正法久住。
<lb n="0603c24"/>云何身自護戒。持戒清淨無有缺漏。云何能斷他
<lb n="0604a01"/>疑。有比丘犯罪。狐疑不能決判。若來諮問。依律為
<lb n="0604a02"/>判。云何入眾無畏。以知律故。隨事能作。云何能伏
<lb n="0604a03"/>怨家。如離車子起十非法。能依律除滅。云何令正
<lb n="0604a04"/>法久住。一身自隨法。二令他得法。因法故正心持
<lb n="0604a05"/>律。因持律故得入禪定。因禪定故而得道果。我滅
<lb n="0604a06"/>度後毗尼即是汝大師。下至五人解律在。能令正
<lb n="0604a07"/>法久住。若中天竺佛法滅。邊地有五人受戒。滿十
<lb n="0604a08"/>人。住中天竺。得與人受具足戒。是名令正法久住。
<lb n="0604a09"/>乃至二十人得出罪。是名令正法久住。以律師持
<lb n="0604a10"/>律故。佛法住世五千年。</p>
<p id="pX40p0604a1010" type="inline" rend="margin-left:1em">五百問云。佛言。吾滅度
<lb n="0604a11"/>後。若有比丘比丘尼。誹謗如是毗尼者。當知是人
<lb n="0604a12"/>是魔朋侶。非吾弟子。如是人輩世世學道不成。不
<lb n="0604a13"/>出三界。</p>
<p id="pX40p0604a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。為尊重波羅提木叉故。為長
<lb n="0604a14"/>養戒故。為滅惡法故。而結此戒。</p>
<lb n="0604a15"/>
<p id="pX40p0604a1501" rend="margin-left:1em">○第七十三無知戒</p>
<lb n="0604a16"/>
<p id="pX40p0604a1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0604a17"/>
<p id="pX40p0604a1701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘同制。</p>
<p id="pX40p0604a1713" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由不敬
<lb n="0604a18"/>事亂心煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0604a19"/>
<p id="pX40p0604a1901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0604a20"/>
<p id="pX40p0604a2001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0604a21"/>
<p id="pX40p0604a2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0604a22"/>
<p id="pX40p0604a2201" rend="margin-left:1em">六羣中一人當說戒時。自知罪障。恐清淨比丘發
<lb n="0604a23"/>舉。便先詣清淨比丘所語言。我今始知是法戒經
<lb n="0604a24"/>所載。半月半月說戒經中來。諸比丘察知白佛。呵
<lb n="0604b01"/>責結戒。</p>
<lb n="0604b02"/>
<p id="pX40p0604b0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0604b03"/>
<p id="pX40p0604b0301">若比丘說戒時。作如是語。我今始知此法戒經所載。
<lb n="0604b04"/>半月半月說戒經中來。餘比丘知是比丘。若二若三
<lb n="0604b05"/>說戒中坐。何況多。彼比丘無知無解。若犯罪。應如法
<lb n="0604b06"/>治。更重增無知罪。語言。長老。汝無利不善得。汝說戒
<lb n="0604b07"/>時。不用心念。不一心攝耳聽法。彼無知故。波逸提。</p>
<lb n="0604b08"/>
<p id="pX40p0604b0801" rend="margin-left:1em">釋義　說戒時者。若自說戒時。若他說戒時。若誦
<lb n="0604b09"/>戒時。</p>
<p id="pX40p0604b0903" type="inline" rend="margin-left:1em">作如是語。我今始知此法戒經所載
(我一向謂
<lb n="0604b10"/>長老等集誦戒律。乃臆說耳。今日始知戒經中來。謂我不閑戒律。或當無過咎也　薩婆多云。實先知。言
<lb n="0604b11"/>始知。犯妄語墮罪。此中正結不專心聽罪也)
。餘比丘知是比丘若二若
<lb n="0604b12"/>三說戒中坐。何况多
(餘比丘乃清淨者是。察知其人<anchor xml:id="begd1e36409"/>已<anchor xml:id="endd1e36409"/>曾經二三次布薩。應知
<lb n="0604b13"/>持犯。何況多經布薩。而不知也)
。若犯罪應如法治。更重增無知罪
<lb n="0604b14"/>
(不以不知故無罪。隨其所犯。如法如毗尼治。復更增無知解。波逸提也)
。汝無利不善
<lb n="0604b15"/>得
(此句總呵。毗尼不諳。於佛法中出家近圓。不善得其中利益故也)
。不用心念不
<lb n="0604b16"/>一心攝耳聽法
(餘覺餘思也　律攝云。有六過失。謂無信心失。無敬心失。無樂欲失。
<lb n="0604b17"/>緣外境失。心惛沉失。生勞倦失)
。彼無知故
(由不聽學故爾無知。由不知故。多犯眾戒。結成
<lb n="0604b18"/>所犯)
。</p>
<lb n="0604b19"/>
<p id="pX40p0604b1901" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心不敬教。二
<lb n="0604b20"/>布薩曾經。三無所知解。</p>
<lb n="0604b21"/>
<p id="pX40p0604b2101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若說戒不善用意思惟。一心聽
<lb n="0604b22"/>法。無知故。重與波逸提。</p>
<p id="pX40p0604b2210" type="inline" rend="margin-left:1em">若不與者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0604b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">僧
<lb n="0604b23"/>祇云。受具足<anchor xml:id="begd1e36458"/>已<anchor xml:id="endd1e36458"/>。應誦二部毗尼。若不能者。當誦一
<lb n="0604b24"/>部。乃至若復不能者。當誦五眾戒。乃至四三二一
<lb n="0604c01"/>眾戒及偈。</p>
<p id="pX40p0604c0105" type="inline" rend="margin-left:1em">布薩時。當廣誦五眾戒。若復不能。乃
<lb n="0604c02"/>至四眾三二一眾戒及偈。餘者僧常聞。不誦者。越
<lb n="0604c03"/>毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0604c0304" type="inline" rend="margin-left:1em">僧中應使利者說。餘人專心聽。不得坐
<lb n="0604c04"/>禪。及作餘業。若於四事。乃至七滅諍法。中間隨不
<lb n="0604c05"/>聽。隨得越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0604c0508" type="inline" rend="margin-left:1em">一切不聽。波逸提。</p>
<p id="pX40p0604c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">此罪不
<lb n="0604c06"/>得趨向人悔。當眾中持戒有威德人所敬難者。於
<lb n="0604c07"/>前悔。前人應訶言。長老。汝失善利。半月說波羅提
<lb n="0604c08"/>木叉時。汝不尊重。不一心念。不攝耳聽法。訶<anchor xml:id="begd1e36493"/>已<anchor xml:id="endd1e36493"/>波
<lb n="0604c09"/>夜提悔過。</p>
<p id="pX40p0604c0905" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若聞苾芻尼不共學處。作如
<lb n="0604c10"/>是語。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0604c1007" type="inline" rend="margin-left:1em">若共學處。便得本罪。</p>
<p id="pX40p0604c1015" type="inline" rend="margin-left:1em">若老耄
<lb n="0604c11"/>無所識知。依實說者。無犯
(耄音<g ref="CB04249"/>。惛忘也。八十九十曰耄)
。比丘尼
<lb n="0604c12"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0604c13"/>
<p id="pX40p0604c1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。未曾聞說戒。今始聞。若未曾聞廣
<lb n="0604c14"/>說。今始聞。若戲笑語。疾疾語。獨語。夢中語。欲說此
<lb n="0604c15"/>錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0604c16"/>
<p id="pX40p0604c1601" rend="margin-left:1em">○第七十四謗迴僧物戒</p>
<lb n="0604c17"/>
<p id="pX40p0604c1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0604c18"/>
<p id="pX40p0604c1801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0604c1813" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因鬬亂
<lb n="0604c19"/>事不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0604c20"/>
<p id="pX40p0604c2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0604c21"/>
<p id="pX40p0604c2101" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。沓婆摩羅子典僧牀座臥具。及分
<lb n="0604c22"/>飲食。彼以僧事塔事故。外人有為初立寺初立房
<lb n="0604c23"/>作池井。而設會布施。不得往。衣服破壞。垢膩不淨。
<lb n="0604c24"/>異時有人。施僧貴價衣。僧共議。以此衣與之。白二
<lb n="0605a01"/>羯磨與。</p>
<lb n="0605a02"/>
<p id="pX40p0605a0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0605a03"/>
<p id="pX40p0605a0301" rend="margin-left:1em">六羣亦在中。既與衣<anchor xml:id="begd1e36577"/>已<anchor xml:id="endd1e36577"/>。作是語。諸比丘隨所親。以
<lb n="0605a04"/>眾僧衣與之。諸比丘聞白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0605a05"/>
<p id="pX40p0605a0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0605a06"/>
<p id="pX40p0605a0601">若比丘共同羯磨<anchor xml:id="begd1e36594"/>已<anchor xml:id="endd1e36594"/>。後如是言。諸比丘隨親厚。以眾
<lb n="0605a07"/>僧物與者。波逸提。</p>
<lb n="0605a08"/>
<p id="pX40p0605a0801" rend="margin-left:1em">釋義　共同羯磨者
(謂同集情和秉法<anchor xml:id="begd1e36609"/>已<anchor xml:id="endd1e36609"/>)
。親厚者。同和尚同
<lb n="0605a09"/>阿闍黎坐起言語親厚者是。</p>
<p id="pX40p0605a0912" type="inline" rend="margin-left:1em">物者。衣鉢針筒尼
<lb n="0605a10"/>師壇。下至飲水器。</p>
<lb n="0605a11"/>
<p id="pX40p0605a1101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一同和秉法。二
<lb n="0605a12"/>謗隨親與物。三說而了了。</p>
<lb n="0605a13"/>
<p id="pX40p0605a1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。說而了了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605a1314" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突
<lb n="0605a14"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0605a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此戒體。若僧和合作羯磨。不作
<lb n="0605a15"/>羯磨。與知事執勞苦人。若僧祇物。若自恣物。和合
<lb n="0605a16"/>
<anchor xml:id="begd1e36642"/>已<anchor xml:id="endd1e36642"/>。後便訶言隨親厚與。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">凡眾僧中。若為
<lb n="0605a17"/>僧執勞苦人。若大德及貧匱者。若僧和合與。盡得
<lb n="0605a18"/>與之。若與欲和合後呵者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">若在外來訶
<lb n="0605a19"/>者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0605a1905" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒不必言隨親厚與。但言不應與。
<lb n="0605a20"/>盡犯。</p>
<p id="pX40p0605a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。遮有三種。與<anchor xml:id="begd1e36665"/>已<anchor xml:id="endd1e36665"/>遮。波夜提。</p>
<p id="pX40p0605a2016" type="inline" rend="margin-left:1em">與時
<lb n="0605a21"/>遮。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0605a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">未與時遮。越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0605a2115" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼
<lb n="0605a22"/>波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0605a23"/>
<p id="pX40p0605a2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。其事實爾。隨親厚以眾僧物與之。
<lb n="0605a24"/>或戲笑語。疾疾語。獨語。夢中語。欲說此錯說彼。一
<lb n="0605b01"/>切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0605b02"/>
<p id="pX40p0605b0201" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。為滅鬬諍故。為滅苦惱故。為得
<lb n="0605b03"/>安樂行道故。而結此戒。</p>
<p id="pX40p0605b0310" type="inline" rend="margin-left:1em">法苑珠林云。無義語有
<lb n="0605b04"/>二種報。一者謂因前世語言無義。即是虗妄。故感
<lb n="0605b05"/>今生雖有言說。人亦不信用也。二者不能明了。謂
<lb n="0605b06"/>因前世語言無義。皆因暗昧。故感今生有所言說。
<lb n="0605b07"/>而亦不明了也。</p>
<lb n="0605b08"/>
<p id="pX40p0605b0801" rend="margin-left:1em">○第七十五不與欲戒</p>
<lb n="0605b09"/>
<p id="pX40p0605b0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0605b10"/>
<p id="pX40p0605b1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0605b1013" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由評論
<lb n="0605b11"/>事不寂靜煩惱。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0605b12"/>
<p id="pX40p0605b1201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0605b13"/>
<p id="pX40p0605b1301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。眾多比丘集一處。共論法毗尼。</p>
<lb n="0605b14"/>
<p id="pX40p0605b1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0605b15"/>
<p id="pX40p0605b1501" rend="margin-left:1em">六羣恐為我等作羯磨。即從坐而去。諸比丘白佛。
<lb n="0605b16"/>呵責結戒。諸比丘或營僧事塔事及瞻病事疑。佛
<lb n="0605b17"/>言聽與欲。當如是說戒。</p>
<lb n="0605b18"/>
<p id="pX40p0605b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0605b19"/>
<p id="pX40p0605b1901">若比丘。眾僧斷事未竟。不與欲而起去者。波逸提。</p>
<lb n="0605b20"/>
<p id="pX40p0605b2001" rend="margin-left:1em">釋義　僧者。一說戒一羯磨。事者。十八破僧事。法
<lb n="0605b21"/>非法乃至說不說等
(是名事。斷事者。謂斷當評論　僧祇云。斷事有二種。一者
<lb n="0605b22"/>說法毗尼。二者作折伏羯磨。乃至別住羯磨事也)
。不與欲者
(身既來集。有緣聽白僧與
<lb n="0605b23"/>欲而去。故不與欲。令僧不成辦事)
。</p>
<lb n="0605b24"/>
<p id="pX40p0605b2401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一同僧法事。二
<lb n="0605c01"/>不與他欲。三兩脚出戶。</p>
<lb n="0605c02"/>
<p id="pX40p0605c0201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。僧斷事未竟。不與欲而起去。動
<lb n="0605c03"/>足出戶外。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605c0308" type="inline" rend="margin-left:1em">一足在戶外。一足在戶內。方
<lb n="0605c04"/>便欲去而不去。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0605c0412" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若欲大小
<lb n="0605c05"/>便。須臾還不廢僧事。無罪。</p>
<p id="pX40p0605c0511" type="inline" rend="margin-left:1em">若說法毗尼。應白去。
<lb n="0605c06"/>不白去者。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0605c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">若眾多比丘聽誦經。應白
<lb n="0605c07"/>去。不白去者。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0605c0710" type="inline" rend="margin-left:1em">若誦經止者作餘語。去
<lb n="0605c08"/>者無犯。</p>
<p id="pX40p0605c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若屋下羯磨。隨幾過出。一一波
<lb n="0605c09"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0605c0903" type="inline" rend="margin-left:1em">若露地羯磨出去。僧面一尋。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605c0917" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0605c10"/>神通人離地四指。波逸提。</p>
<p id="pX40p0605c1011" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧不羯磨。斷事出
<lb n="0605c11"/>去。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0605c1105" type="inline" rend="margin-left:1em">若私房斷事來而去者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0605c1117" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0605c12"/>僧不羯磨斷事。及私房斷事。沙彌得在其中。起去
<lb n="0605c13"/>突吉羅。</p>
<p id="pX40p0605c1304" type="inline" rend="margin-left:1em">式叉摩那沙彌尼亦如是。</p>
<p id="pX40p0605c1314" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波
<lb n="0605c14"/>逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0605c15"/>
<p id="pX40p0605c1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。有僧事塔事瞻病事與欲。若口噤
<lb n="0605c16"/>不能與欲。若非法非毗尼羯磨。或為僧為塔寺為
<lb n="0605c17"/>二師親厚知識。方便作損減無利。作無住處羯磨。
<lb n="0605c18"/>如是不與欲去。一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0605c19"/>
<p id="pX40p0605c1901" rend="margin-left:1em">○第七十六與欲後悔戒</p>
<lb n="0605c20"/>
<p id="pX40p0605c2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0605c21"/>
<p id="pX40p0605c2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0605c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由悔恨
<lb n="0605c22"/>煩惱制斯學處。</p>
<lb n="0605c23"/>
<p id="pX40p0605c2301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0605c24"/>
<p id="pX40p0605c2401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0606a01"/>
<p id="pX40p0606a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0606a02"/>
<p id="pX40p0606a0201" rend="margin-left:1em">六羣中有犯事者。恐眾僧彈舉。六人共相隨不相
<lb n="0606a03"/>離。使諸比丘無由得與作羯磨。異時六羣作衣。眾
<lb n="0606a04"/>僧得便。遣使喚來。眾僧有事。六群言。我等作衣。不
<lb n="0606a05"/>得往。僧報言。不得來者。可令一人持欲來。六群即
<lb n="0606a06"/>令一人受欲來。僧即與此一人作羯磨。六群悔言。
<lb n="0606a07"/>羯磨不成。我以彼事故與欲。不以此事。諸比丘聞
<lb n="0606a08"/>白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0606a09"/>
<p id="pX40p0606a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0606a10"/>
<p id="pX40p0606a1001">若比丘與欲<anchor xml:id="begd1e36917"/>已<anchor xml:id="endd1e36917"/>後悔者。波逸提。</p>
<lb n="0606a11"/>
<p id="pX40p0606a1101" rend="margin-left:1em">釋義　與欲<anchor xml:id="begd1e36928"/>已<anchor xml:id="endd1e36928"/>
(欲有通局。局者。半月布薩與清淨欲。自恣言與自恣欲。不通餘法。通
<lb n="0606a12"/>者。但言與欲羯磨。則通一切法盡得作。唯除說戒自恣)
。後悔者
(謂欲令彼羯磨不成作辨
<lb n="0606a13"/>　律攝云。此戒與前學處有差別者。前望羯磨事<anchor xml:id="begd1e36942"/>已<anchor xml:id="endd1e36942"/>先知。此據不知。<anchor xml:id="begd1e36948"/>但<anchor xml:id="endd1e36948"/>遮其欲)
。</p>
<lb n="0606a14"/>
<p id="pX40p0606a1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一如法羯磨。二
<lb n="0606a15"/>與欲後悔。三說而了了。</p>
<lb n="0606a16"/>
<p id="pX40p0606a1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。與欲<anchor xml:id="begd1e36965"/>已<anchor xml:id="endd1e36965"/>後悔。作如是言。汝等羯
<lb n="0606a17"/>磨不成。我以彼事故與欲。不以此事。說而了了。波
<lb n="0606a18"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0606a1803" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606a1809" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。僧不作羯磨斷
<lb n="0606a19"/>事後呵。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606a1907" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若僧如法作一切羯
<lb n="0606a20"/>磨事<anchor xml:id="begd1e36985"/>已<anchor xml:id="endd1e36985"/>。後呵言不可。波逸提。</p>
<p id="pX40p0606a2012" type="inline" rend="margin-left:1em">若僧作一切羯磨
<lb n="0606a21"/>事。作不如法。當時力不能有所轉易故。默然不呵。
<lb n="0606a22"/>後言不可。無罪。</p>
<p id="pX40p0606a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">除僧羯磨。一切非羯磨事。眾僧
<lb n="0606a23"/>和合。共斷決之。後更呵者。若順法順毗尼者。波逸
<lb n="0606a24"/>提。</p>
<p id="pX40p0606a2402" type="inline" rend="margin-left:1em">若是王制僧制不順法毗尼。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘
<lb n="0606b01"/>尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0606b02"/>
<p id="pX40p0606b0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。其事實爾。非法羯磨不成。若戲笑
<lb n="0606b03"/>語。疾疾語。獨語。夢中語。欲說此錯說彼。一切無犯。
<lb n="0606b04"/>不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0606b05"/>
<p id="pX40p0606b0501" rend="margin-left:1em">○第七十七屏聽鬬諍戒</p>
<lb n="0606b06"/>
<p id="pX40p0606b0601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0606b07"/>
<p id="pX40p0606b0701" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘同制。鬬遘兩頭。此是性
<lb n="0606b08"/>罪。</p>
<p id="pX40p0606b0802" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由鬬諍事不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0606b09"/>
<p id="pX40p0606b0901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0606b10"/>
<p id="pX40p0606b1001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0606b11"/>
<p id="pX40p0606b1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0606b12"/>
<p id="pX40p0606b1201" rend="margin-left:1em">六群聽諸比丘鬬諍言語。向彼人說。未有諍事而
<lb n="0606b13"/>有諍。<anchor xml:id="begd1e37064"/>已<anchor xml:id="endd1e37064"/>有諍事而不滅。諸比丘察知白佛。呵責結
<lb n="0606b14"/>戒。</p>
<lb n="0606b15"/>
<p id="pX40p0606b1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0606b16"/>
<p id="pX40p0606b1601">若比丘。比丘共鬬諍<anchor xml:id="begd1e37084"/>已<anchor xml:id="endd1e37084"/>。聽此語。向彼說。波逸提。</p>
<lb n="0606b17"/>
<p id="pX40p0606b1701" rend="margin-left:1em">釋義　鬬諍者有四種。言諍。覓諍。犯諍。事諍。</p>
<p id="pX40p0606b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">聽
<lb n="0606b18"/>此語向彼說者
(聽者。屏聽他語。耳根發識。亦用意識分別好惡言詞。若隔壁隔籬。若
<lb n="0606b19"/>戶邊。若隔幔。若隔石。若隔草默然而聽。語者。評論彼人好惡。而相傳彼此)
。薩婆多云。以
<lb n="0606b20"/>能破佛法。令僧為二部。是故制。</p>
<lb n="0606b21"/>
<p id="pX40p0606b2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一知是鬬諍。二
<lb n="0606b22"/>故往屏聽。三至聞其聲。</p>
<lb n="0606b23"/>
<p id="pX40p0606b2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。往聽他諍比丘語。往而聞。波逸
<lb n="0606b24"/>提。</p>
<p id="pX40p0606b2402" type="inline" rend="margin-left:1em">不聞。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606b2407" type="inline" rend="margin-left:1em">若方便欲去而不去。一切突
<lb n="0606c01"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0606c0103" type="inline" rend="margin-left:1em">若二人在闇地語。若隱處語。當彈指。若謦
<lb n="0606c02"/>欬驚之。若不爾者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606c0211" type="inline" rend="margin-left:1em">若道行有二人在前
<lb n="0606c03"/>共語。亦當彈指謦欬。若不。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606c0314" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若情
<lb n="0606c04"/>無向背。若忽遇聞。若聽其言。欲令消殄。無犯。</p>
<p id="pX40p0606c0418" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0606c05"/>婆多云。此中諍人及餘不諍來聽。及向人說不說。
<lb n="0606c06"/>皆犯。</p>
<p id="pX40p0606c0603" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。默聽餘四眾語。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606c0615" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。
<lb n="0606c07"/>往步步突吉羅。</p>
<p id="pX40p0606c0707" type="inline" rend="margin-left:1em">至聞處。波逸提。</p>
<p id="pX40p0606c0713" type="inline" rend="margin-left:1em">為欲自改往
<lb n="0606c08"/>聽。不犯。</p>
<p id="pX40p0606c0804" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為
<lb n="0606c09"/>犯。</p>
<lb n="0606c10"/>
<p id="pX40p0606c1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若二人在闇處共語。彈指謦欬。二
<lb n="0606c11"/>人在屏處語。彈指謦欬。在道行。二人在前行共語。
<lb n="0606c12"/>若後來。謦欬彈指。若欲作非法非毗尼羯磨。若為
<lb n="0606c13"/>僧為塔寺。為二師親友知識。欲作損減無利無住
<lb n="0606c14"/>處等羯磨。欲得知之而往聽。無犯。不犯者最初未
<lb n="0606c15"/>制戒等。</p>
<lb n="0606c16"/>
<p id="pX40p0606c1601" rend="margin-left:1em">會詳　僧祗云。若比丘共餘比丘。鬬諍結恨。作是
<lb n="0606c17"/>罵詈。我要當殺此惡人。然後捨去。比丘聞<anchor xml:id="begd1e37188"/>已<anchor xml:id="endd1e37188"/>。得語
<lb n="0606c18"/>彼人。長老。好自警備。我聞有惡聲。有諸客比丘來。
<lb n="0606c19"/>知事比丘聞客比丘作是言。我等當盜某庫藏某
<lb n="0606c20"/>塔物某僧淨廚某比丘衣鉢。聞是語<anchor xml:id="begd1e37203"/>已<anchor xml:id="endd1e37203"/>。默然應還。
<lb n="0606c21"/>應眾僧中唱言。諸大德。某庫藏某塔物某僧淨廚
<lb n="0606c22"/>某比丘衣鉢當警備。我聞惡聲。應使前人知。</p>
<p id="pX40p0606c2218" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0606c23"/>比丘多有弟子。日暮案行諸房。知如法不。若聞說
<lb n="0606c24"/>世俗語。不得便入訶責。待自來<anchor xml:id="begd1e37221"/>已<anchor xml:id="endd1e37221"/>。然後誨責曰。汝
<lb n="0607a01"/>等信心出家。食人信施。應坐禪誦經。云何論說世
<lb n="0607a02"/>俗非法事。此非出家隨順善法。若聞論經說義問
<lb n="0607a03"/>難答對。不得便入讚歎。待自來<anchor xml:id="begd1e37236"/>已<anchor xml:id="endd1e37236"/>。然後讚美。汝等
<lb n="0607a04"/>能共論經說義。講佛法事。如世尊說。比丘集時。當
<lb n="0607a05"/>行二法。一者賢聖默然。二者講論法義。</p>
<lb n="0607a06"/>
<lb n="0607a07"/>毗尼關要卷第十三<lb n="0607a08"/>
<lb n="0607a09"/>
<lb n="0607a10"/>毗尼關要卷第十四<lb n="0607a11"/>
<lb n="0607a12"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0607a13"/>
<p id="pX40p0607a1301" rend="margin-left:1em">○第七十八瞋打比丘戒</p>
<lb n="0607a14"/>
<p id="pX40p0607a1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0607a15"/>
<p id="pX40p0607a1501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。若以怨報怨。以打
<lb n="0607a16"/>報打。罪結輕垢。若無端起瞋。及忿恨增上。不受懺
<lb n="0607a17"/>謝。犯重。</p>
<p id="pX40p0607a1704" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由伴屬事不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0607a18"/>
<p id="pX40p0607a1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0607a19"/>
<p id="pX40p0607a1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0607a20"/>
<p id="pX40p0607a2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0607a21"/>
<p id="pX40p0607a2101" rend="margin-left:1em">六羣一人瞋打十七羣比丘。其被打人高聲大喚。
<lb n="0607a22"/>比房比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0607a23"/>
<p id="pX40p0607a2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0607a24"/>
<p id="pX40p0607a2401">若比丘瞋恚故不喜。打比丘者。波逸提。</p>
<lb n="0607b01"/>
<p id="pX40p0607b0101" rend="margin-left:1em">釋義　瞋恚不喜者
(瞋名九惱及非處起瞋。恚者忿恨也。學人凡夫有。乃至阿
<lb n="0607b02"/>羅漢亦有。不喜心在)
。打者
(擊也。若身身分身方便。身者一切身是。身分者。若手若脚。若肘若膝。
<lb n="0607b03"/>若齒若爪甲。是名身分。身方便者。若捉杖瓦石等打。若遙擲。是名身方便)
。</p>
<lb n="0607b04"/>
<p id="pX40p0607b0401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心生瞋恚。二
<lb n="0607b05"/>身器行打。三<anchor xml:id="begd1e37349"/>已<anchor xml:id="endd1e37349"/>著彼身。</p>
<lb n="0607b06"/>
<p id="pX40p0607b0601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。以手石杖打比丘者。一切波逸
<lb n="0607b07"/>提。</p>
<p id="pX40p0607b0702" type="inline" rend="margin-left:1em">除杖手石。若以餘戶𨷲曲鈎拂柄香爐柄桎
<lb n="0607b08"/>者。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">菩婆多云。若打三眾。突吉羅。</p>
<lb n="0607b09"/>
<p id="pX40p0607b0901" rend="margin-left:1em">若打得戒沙彌盲瞎聾瘂波利婆沙摩那埵比丘。
<lb n="0607b10"/>悉波逸提。</p>
<p id="pX40p0607b1005" type="inline" rend="margin-left:1em">若打他。或波羅夷。或僧殘。或偷蘭遮。
<lb n="0607b11"/>或波逸提。或突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607b1109" type="inline" rend="margin-left:1em">若殺心打他。死者波羅夷。</p>
<lb n="0607b12"/>
<p id="pX40p0607b1201" rend="margin-left:1em">不死。偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0607b1206" type="inline" rend="margin-left:1em">若婬亂心打比丘尼式叉摩那
<lb n="0607b13"/>沙彌尼白衣女人。悉僧殘。</p>
<p id="pX40p0607b1311" type="inline" rend="margin-left:1em">若無殺意。但瞋心打
<lb n="0607b14"/>比丘。波逸提。</p>
<p id="pX40p0607b1406" type="inline" rend="margin-left:1em">打不滿。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。打
<lb n="0607b15"/>三種人。突吉羅。謂賊住本不和合本。犯戒。若以把
<lb n="0607b16"/>沙把豆等。擲眾比丘。隨所著得爾所。波逸提。</p>
<p id="pX40p0607b1618" type="inline" rend="margin-left:1em">不
<lb n="0607b17"/>著突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607b1705" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。打比丘尼。偷蘭遮
(重於吉羅。輕於墮罪)
。
<lb n="0607b18"/>若惡象馬牛羊狗來。不得打。得捉。杖木瓦石等打
<lb n="0607b19"/>地。作恐怖相。</p>
<p id="pX40p0607b1906" type="inline" rend="margin-left:1em">若畜生來入塔寺中。觸突形像。壞
<lb n="0607b20"/>華果樹。亦得以杖木瓦石打地。恐怖令去。</p>
<p id="pX40p0607b2017" type="inline" rend="margin-left:1em">五分
<lb n="0607b21"/>云。打畜生。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607b2108" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉
<lb n="0607b22"/>羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0607b23"/>
<p id="pX40p0607b2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若有病須人椎打。若食噎須椎脊。
<lb n="0607b24"/>若共語不聞。而觸令聞。若睡時以轉側妥上。若往
<lb n="0607c01"/>來經行時共相觸。若掃地時。杖頭誤觸。一切無犯。
<lb n="0607c02"/>不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0607c03"/>
<p id="pX40p0607c0301" rend="margin-left:1em">○第七十九瞋搏戒</p>
<lb n="0607c04"/>
<p id="pX40p0607c0401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0607c05"/>
<p id="pX40p0607c0501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。煩惱緣起處起緣
<lb n="0607c06"/>人如前不異。<anchor xml:id="begd1e37459"/>但<anchor xml:id="endd1e37459"/>此戒以手搏十七羣。故制。</p>
<lb n="0607c07"/>
<p id="pX40p0607c0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0607c08"/>
<p id="pX40p0607c0801">若比丘瞋恚不喜。以手搏比丘者。波逸提。</p>
<lb n="0607c09"/>
<p id="pX40p0607c0901" rend="margin-left:1em">釋義　搏者
(謂作打勢而擬其手。名之為搏。餘部名擬。擬者像也。為作打相　善見云。
<lb n="0607c10"/>手不著身。名手搏也　薩婆多云。此與前戒打擬為異。餘義盡同前戒。若打波逸提。舉擬欲打便止。突吉
<lb n="0607c11"/>羅。以打不滿故。此戒本意。不規打直欲掌擬令其惱怖。<anchor xml:id="begd1e37487"/>但<anchor xml:id="endd1e37487"/>擬波逸提。如本意欲女人身上出精。若遂意。僧
<lb n="0607c12"/>殘。若不出精。直摩捉便止。偷蘭遮。若本心直規摩捉樂意。僧殘。此二戒亦爾)
。</p>
<lb n="0607c13"/>
<p id="pX40p0607c1301" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心有瞋恚。二
<lb n="0607c14"/>所舉手足。三欲令惱怖。</p>
<lb n="0607c15"/>
<p id="pX40p0607c1501" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。瞋恚以手搏比丘。波逸提。</p>
<p id="pX40p0607c1517" type="inline" rend="margin-left:1em">除
<lb n="0607c16"/>手<anchor xml:id="begd1e37510"/>已<anchor xml:id="endd1e37510"/>。若戶𨷲拂柄香爐柄桎。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0607c1617" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦
<lb n="0607c17"/>云。以手掌脚掌向他。波逸提。</p>
<p id="pX40p0607c1712" type="inline" rend="margin-left:1em">舉餘身分向他。突
<lb n="0607c18"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0607c1803" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。手擬及。波逸提。</p>
<p id="pX40p0607c1812" type="inline" rend="margin-left:1em">不及。突吉羅。</p>
<lb n="0607c19"/>
<p id="pX40p0607c1901" rend="margin-left:1em">律攝云。作打心而擬其手。初舉手時。便得本罪。</p>
<lb n="0607c20"/>
<p id="pX40p0607c2001" rend="margin-left:1em">若一舉手向多苾芻。隨其多少。准人得罪。</p>
<p id="pX40p0607c2017" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇
<lb n="0607c21"/>云。擬比丘尼。偷蘭遮
(對首輕偷蘭也)
。擬式叉摩尼沙彌沙
<lb n="0607c22"/>彌尼。越毗尼。</p>
<p id="pX40p0607c2206" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是
<lb n="0607c23"/>謂為犯。</p>
<lb n="0607c24"/>
<p id="pX40p0607c2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若他打舉手遮。若惡象來。若盜賊
<lb n="0608a01"/>來。若惡獸來。若持刺來。舉手遮。無犯。若渡水。若欲
<lb n="0608a02"/>從溝瀆泥水處過。相近舉手招喚餘比丘觸彼。若
<lb n="0608a03"/>彼不聞語。手挃令聞。若眠時。若行入出觸彼。若掃
<lb n="0608a04"/>地。若以杖誤觸。一切不故作。無犯。不犯者最初未
<lb n="0608a05"/>制戒等。</p>
<lb n="0608a06"/>
<p id="pX40p0608a0601" rend="margin-left:1em">○第八十無根僧殘瞋謗戒</p>
<lb n="0608a07"/>
<p id="pX40p0608a0701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0608a08"/>
<p id="pX40p0608a0801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同制。即無事謗他良人
<lb n="0608a09"/>善人。向同法者說結輕垢。若向外人說犯重。</p>
<p id="pX40p0608a0918" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0608a10"/>攝云。由同梵行事不忍煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0608a11"/>
<p id="pX40p0608a1101" rend="margin-left:1em">餘並同前。不出。</p>
<lb n="0608a12"/>
<p id="pX40p0608a1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0608a13"/>
<p id="pX40p0608a1301">若比丘瞋恚故。以無根僧伽婆尸沙謗者。波逸提。</p>
<lb n="0608a14"/>
<p id="pX40p0608a1401" rend="margin-left:1em">釋義　根者。見根。聞根。疑根。見根者。實見弄墮精
<lb n="0608a15"/>見。與女身相觸。見粗惡語。見自歎身。或見媒嫁。若
<lb n="0608a16"/>餘人見從彼聞。是謂見根。</p>
<p id="pX40p0608a1611" type="inline" rend="margin-left:1em">聞疑准知。除此三根
<lb n="0608a17"/>
<anchor xml:id="begd1e37617"/>已<anchor xml:id="endd1e37617"/>。以餘謗者。是為無根。</p>
<lb n="0608a18"/>
<p id="pX40p0608a1801" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一心懷恚忿。二
<lb n="0608a19"/>實無三根。三言說了了。</p>
<lb n="0608a20"/>
<p id="pX40p0608a2001" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。瞋恚故以無根僧殘謗。說而了
<lb n="0608a21"/>了。波逸提。</p>
<p id="pX40p0608a2105" type="inline" rend="margin-left:1em">不了了。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0608a2111" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。謗比丘尼。
<lb n="0608a22"/>偷蘭遮。</p>
<p id="pX40p0608a2204" type="inline" rend="margin-left:1em">謗式叉摩尼沙彌沙彌尼。越毗尼罪。</p>
<lb n="0608a23"/>
<p id="pX40p0608a2301" rend="margin-left:1em">謗俗人。越毗尼心悔。</p>
<p id="pX40p0608a2309" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若窣吐羅罪謗。若
<lb n="0608a24"/>前人不領解語。咸得惡作。</p>
<p id="pX40p0608a2411" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三
<lb n="0608b01"/>眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0608b02"/>
<p id="pX40p0608b0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。有見聞疑根。若說其實。欲令改悔。
<lb n="0608b03"/>而不誹謗。若戲笑語。疾疾語。獨語。夢中語。欲說此
<lb n="0608b04"/>錯說彼。無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0608b05"/>
<p id="pX40p0608b0501" rend="margin-left:1em">會詳　法苑云。瞋有二種報。一者常為他人求其
<lb n="0608b06"/>長短。謂因前世不能容物。稍不如意。即興嗔恨。故
<lb n="0608b07"/>感今生。被人伺求長短動輒得咎也。二者常為眾
<lb n="0608b08"/>人之所惱害。謂因前世瞋惱眾人。令不安隱。故感
<lb n="0608b09"/>今生。常被多人之所惱害也。</p>
<lb n="0608b10"/>
<p id="pX40p0608b1001" rend="margin-left:1em">○第八十一輒入王宮閾戒</p>
<lb n="0608b11"/>
<p id="pX40p0608b1101" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0608b12"/>
<p id="pX40p0608b1201" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼亦同犯。大乘同制。末運尤所當慎。設
<lb n="0608b13"/>令喚請。亦不應輒入。若具大神力威德任從。不犯。</p>
<lb n="0608b14"/>
<p id="pX40p0608b1401" rend="margin-left:2em">律攝云。由詣王宮事。并譏染煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0608b15"/>
<p id="pX40p0608b1501" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0608b16"/>
<p id="pX40p0608b1601" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。末利夫人見佛聞法。得法眼淨。為
<lb n="0608b17"/>優婆私。還至宮中。勸波斯匿王。令得信樂。聽諸比
<lb n="0608b18"/>丘入出宮閤。無有障礙。</p>
<lb n="0608b19"/>
<p id="pX40p0608b1901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0608b20"/>
<p id="pX40p0608b2001" rend="margin-left:1em">迦留陀夷往入王宮。時王與夫人晝日共眠。夫人
<lb n="0608b21"/>遙見尊者來。即起披衣。拂座令坐。夫人失衣墮地
<lb n="0608b22"/>形露。慚愧而蹲。尊者尋還。語諸比丘。波斯匿王第
<lb n="0608b23"/>一寶。我今悉見。諸比丘問知。白佛訶責結戒。</p>
<lb n="0608b24"/>
<p id="pX40p0608b2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0608c01"/>
<p id="pX40p0608c0101">若比丘剎利水澆頭王種。王未出。未藏寶而入。若過
<lb n="0608c02"/>宮門閾者。波逸提。</p>
<lb n="0608c03"/>
<p id="pX40p0608c0301" rend="margin-left:1em">釋義　剎利水澆頭王種者。取四大海水。取白牛
<lb n="0608c04"/>右角。收拾一切種子。盛滿其中。置金輦上。使諸小
<lb n="0608c05"/>王輿王。與第一夫人共坐輦上。大婆羅門以水灌
<lb n="0608c06"/>王頂上。若是剎利種。水灌頂上。作如是立王。名為
<lb n="0608c07"/>剎利王。水澆頭種。若是婆羅門種。毗舍首陀羅種。
<lb n="0608c08"/>以水灌頂。作如是立王。亦名為剎利王。水澆頭種。</p>
<lb n="0608c09"/>
<p id="pX40p0608c0901" rend="margin-left:1em">未出者。王未出婇女。未還本處。</p>
<p id="pX40p0608c0913" type="inline" rend="margin-left:1em">未藏寶者。金
<lb n="0608c10"/>銀真珠硨磲碼碯水精瑠璃貝玉。一切眾寶瓔珞
<lb n="0608c11"/>而未藏舉
(薩婆多云。未藏寶者。王<anchor xml:id="begd1e37769"/>已<anchor xml:id="endd1e37769"/>出外。夫人未起。其進御時。所著寶衣。輕明照徹。內身
<lb n="0608c12"/>外現。以發欲意未藏。此衣名未藏寶　五分云。寶者所重之物。及諸女色。皆名為寶)
。若過宮
<lb n="0608c13"/>門閾者
(閾者門限也。門下橫木為內外之分限)
。</p>
<lb n="0608c14"/>
<p id="pX40p0608c1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是王宮。二無
<lb n="0608c15"/>緣輙入。三兩足過限。</p>
<lb n="0608c16"/>
<p id="pX40p0608c1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若過宮門閾者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0608c1616" type="inline" rend="margin-left:1em">若一
<lb n="0608c17"/>足在門外。一足在門內。發意欲去。若共期而不去。
<lb n="0608c18"/>一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0608c1806" type="inline" rend="margin-left:1em">除剎利種。若入餘粟散小王豪貴
<lb n="0608c19"/>長者家。入過門閾者。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0608c1914" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。王
<lb n="0608c20"/>及夫人大臣太子勢力強將入。不犯。</p>
<p id="pX40p0608c2015" type="inline" rend="margin-left:1em">入天龍鬼
<lb n="0608c21"/>神宮門。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0608c2107" type="inline" rend="margin-left:1em">入空宮門。不犯。</p>
<p id="pX40p0608c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0608c22"/>提。三小眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0608c23"/>
<p id="pX40p0608c2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若王<anchor xml:id="begd1e37825"/>已<anchor xml:id="endd1e37825"/>出。若婇女還本處。所有金
<lb n="0608c24"/>寶瓔珞<anchor xml:id="begd1e37833"/>已<anchor xml:id="endd1e37833"/>藏舉。若有所奏白。若被請喚。或為力勢
<lb n="0609a01"/>所執持去。若命難。梵行難。一切無犯。不犯者最初
<lb n="0609a02"/>未制戒等。</p>
<lb n="0609a03"/>
<p id="pX40p0609a0301" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。入王宮有十過失。一宮人有娠。便
<lb n="0609a04"/>疑苾芻行不淨行。二宮中失物。三密言出外。四王
<lb n="0609a05"/>子有損。五王身有損。六舉大臣。七黜國相。八國人
<lb n="0609a06"/>苦害。九往征餘國。十輒聚軍師。如是等事咸疑苾
<lb n="0609a07"/>芻。</p>
<lb n="0609a08"/>
<p id="pX40p0609a0801" rend="margin-left:1em">○第八十二捉寶物戒</p>
<lb n="0609a09"/>
<p id="pX40p0609a0901" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0609a10"/>
<p id="pX40p0609a1001" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘為眾生故。不問處所。但
<lb n="0609a11"/>酌機緣。此是制罪。</p>
<p id="pX40p0609a1108" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由珍寶事多貪煩惱。
<lb n="0609a12"/>制斯學處。此戒三緣合結。</p>
<lb n="0609a13"/>
<p id="pX40p0609a1301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0609a14"/>
<p id="pX40p0609a1401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。有外道弟子道行止息。忘千兩金
<lb n="0609a15"/>囊而去。</p>
<lb n="0609a16"/>
<p id="pX40p0609a1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0609a17"/>
<p id="pX40p0609a1701" rend="margin-left:1em">眾多比丘從後來。見此金囊。自相謂言。且持去。若
<lb n="0609a18"/>有主識者當還。即持去。時彼居士前行數里。乃憶
<lb n="0609a19"/>疾還。諸比丘遙見。必是金主。即問言。欲何所至。報
<lb n="0609a20"/>言。我於某處止息。忘千兩金囊。今往取之。諸比丘
<lb n="0609a21"/>即出金囊示之言。是汝物非耶。報言是。但此中物
<lb n="0609a22"/>何故少。比丘言。正得爾許耳。居士即詣官了之王。
<lb n="0609a23"/>波斯匿問諸比丘。比丘言。我等所得止有此耳。居
<lb n="0609a24"/>士言。我所有物者乃至若干。王即勅人。如彼所說
<lb n="0609b01"/>斤兩。取庫中金來著囊中。其囊不受。王言。此非汝
<lb n="0609b02"/>物。汝更自求去。即治其罪。更稅家財物并此金。一
<lb n="0609b03"/>切入官。諸比丘聞白佛。呵責結戒。不得捉寶。舍衛
<lb n="0609b04"/>城中諸女人節會日。毗舍佉母。莊嚴瓔珞。從祇桓
<lb n="0609b05"/>邊過念言。不宜著瓔珞具見佛。脫身寶衣。積置樹
<lb n="0609b06"/>下見佛。佛為說法。甚大歡喜。心存於法。忘取還家。
<lb n="0609b07"/>比丘見不敢取白佛。佛言。聽在僧伽藍內。見有遺
<lb n="0609b08"/>物。為不失堅牢。故取舉之。更結除僧伽藍中。有眾
<lb n="0609b09"/>多比丘。從拘薩羅國。至一無住處村止宿。巧師家
<lb n="0609b10"/>巧師以金銀置舍內而去。比丘為守護。故竟夜不
<lb n="0609b11"/>眠。還以白佛。佛言。在他家止宿時。若屋中有物。為
<lb n="0609b12"/>堅牢不失。故應收舉。又開及寄宿處。當如是說戒。</p>
<lb n="0609b13"/>
<p id="pX40p0609b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0609b14"/>
<p id="pX40p0609b1401">若比丘若寶及寶莊餝自捉。若教人捉。除僧伽藍中
<lb n="0609b15"/>及寄宿處。波逸提。若比丘在僧伽藍中若寄宿處捉
<lb n="0609b16"/>寶。若以寶莊飾自捉教人捉。當作是意。若有主識者
<lb n="0609b17"/>當取。作如是因緣。非餘。</p>
<lb n="0609b18"/>
<p id="pX40p0609b1801" rend="margin-left:1em">釋義　寶者。金銀。真珠。琥珀。硨磲。碼碯。瑠璃。貝玉。
<lb n="0609b19"/>生像金。</p>
<p id="pX40p0609b1904" type="inline" rend="margin-left:1em">寶莊餝者。銅鐵鉛鍚白鑞以諸寶莊餝
<lb n="0609b20"/>也。</p>
<p id="pX40p0609b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">自捉教人捉。除僧伽藍中。及寄宿處
(謂開此二處自
<lb n="0609b21"/>捉教他。此為非犯。外捉不開故也　薩婆多云。若僧籬墻外。復非白衣住處不應取)
。　若比丘
<lb n="0609b22"/>在僧伽藍內若舍內。若寶若寶莊餝自捉若教人
<lb n="0609b23"/>捉。當識囊器相。識褁相。識繫相。應解囊器看知。幾
<lb n="0609b24"/>連綴。幾未連綴。幾方幾圓。幾故幾新。若有求索者。
<lb n="0609c01"/>應問言。汝物何似。若相應應還。若不相應語言。我
<lb n="0609c02"/>不見如是物。若有二人俱來索。應問言。汝物其形
<lb n="0609c03"/>何似。若言相應還。若不相應當語言。我不見如是
<lb n="0609c04"/>物。若二人語俱相應。應持物著前語言。是汝等物。
<lb n="0609c05"/>各取。</p>
<p id="pX40p0609c0503" type="inline" rend="margin-left:1em">若有主識者當取。作如是因緣非餘
(此謂雖開
<lb n="0609c06"/>聽自他舉捉未取之間。當作是念。此非我物。有主識者當還之。為彼藏舉堅牢。作如是因緣。非為餘事也)
。</p>
<lb n="0609c07"/>
<p id="pX40p0609c0701" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是寶物。二非
<lb n="0609c08"/>伽藍及舍內。三自捉教他。</p>
<lb n="0609c09"/>
<p id="pX40p0609c0901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。在僧伽藍內若舍內。若寶若寶
<lb n="0609c10"/>莊餝若自捉若教人捉。若不識囊相褁相繫相。突
<lb n="0609c11"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0609c1103" type="inline" rend="margin-left:1em">若不解囊。不看幾連綴。幾未連綴。幾方幾
<lb n="0609c12"/>圓。幾新幾故。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0609c1211" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。捉偽珠。突吉
<lb n="0609c13"/>羅。</p>
<p id="pX40p0609c1302" type="inline" rend="margin-left:1em">人間金銀寶地牀器。比丘不應行坐。用天上
<lb n="0609c14"/>金銀寶地牀器。比丘應行坐用。</p>
<p id="pX40p0609c1413" type="inline" rend="margin-left:1em">根本雜事云。不
<lb n="0609c15"/>應於寶器中食。或往天上。或至龍宮。無餘雜器者。
<lb n="0609c16"/>設金寶器亦應取食。</p>
<p id="pX40p0609c1609" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若觸輪王七寶。隨
<lb n="0609c17"/>其所應。得輕重罪。一得眾教
(觸女寶得僧殘)
。二得墮罪
(觸珠
<lb n="0609c18"/>寶及輪寶也)
。餘四無犯
(謂主丘主藏馬象四寶是)
。比丘尼波逸提。小
<lb n="0609c19"/>三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0609c20"/>
<p id="pX40p0609c2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若至僧伽藍內若寄宿處。若寶若
<lb n="0609c21"/>寶莊餝若自捉若教人捉。識囊相褁相繫相。解看
<lb n="0609c22"/>知幾連綴幾未連綴。及方圓故新。乃至來索。語相
<lb n="0609c23"/>應者令持去。若是供養塔寺莊嚴具為堅牢故收
<lb n="0609c24"/>舉。如是一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0610a01"/>
<p id="pX40p0610a0101" rend="margin-left:1em">會詳　根本云。時諸苾芻咸皆有疑。以何因緣毗
<lb n="0610a02"/>舍佉母不失錢財。佛告諸苾芻。乃往古昔迦葉波
<lb n="0610a03"/>佛涅槃之後。有一老母。奉持戒行時訖。栗王宮人
<lb n="0610a04"/>遊戲園中遺瓔珞具。時彼老母得此瓔珞。繫竹竿
<lb n="0610a05"/>頭上。欲求本主。時王遣人尋此瓔珞。於老母處得
<lb n="0610a06"/>
<anchor xml:id="begd1e38100"/>已<anchor xml:id="endd1e38100"/>奉王。王見物喜。恠其奇異。嗟歎老母。問曰。既有
<lb n="0610a07"/>好心。理合嘉賞。今何所欲。老母白王。更無所欲。不
<lb n="0610a08"/>求現利。願以此緣。於未來世所生之處。得不失財
<lb n="0610a09"/>報。由昔淨心。今受斯果。往時老母者。即毗舍佉母
<lb n="0610a10"/>是。由於往時不藏他物發願力故。於生生中。雖失
<lb n="0610a11"/>珍寶。終還獲得。是故苾芻得他物時。勿盜藏舉。如
<lb n="0610a12"/>是應學。</p>
<lb n="0610a13"/>
<p id="pX40p0610a1301" rend="margin-left:1em">○第八十三非時入聚落戒</p>
<lb n="0610a14"/>
<p id="pX40p0610a1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0610a15"/>
<p id="pX40p0610a1501" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。息世譏嫌故。</p>
<p id="pX40p0610a1518" type="inline" rend="margin-left:1em">律
<lb n="0610a16"/>攝云。由入村事招俗譏謗。制斯學處。此戒二緣合
<lb n="0610a17"/>結。</p>
<lb n="0610a18"/>
<p id="pX40p0610a1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0610a19"/>
<p id="pX40p0610a1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0610a20"/>
<p id="pX40p0610a2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0610a21"/>
<p id="pX40p0610a2101" rend="margin-left:1em">䟦難陀非時入村。與諸居士摴蒱。比丘勝。居士不
<lb n="0610a22"/>如。以慳嫉故便言。比丘晨朝入村為乞食故。非時
<lb n="0610a23"/>入村。為何事耶。諸比丘聞白佛。訶責結戒。比丘或
<lb n="0610a24"/>有僧事塔寺事瞻病人事。佛言。聽有因緣囑授<anchor xml:id="begd1e38164"/>已<anchor xml:id="endd1e38164"/>
<lb n="0610b01"/>入聚落。不知囑授何人。佛言。當還囑比丘。若獨處
<lb n="0610b02"/>一房。當囑授比房者。當如是說戒。</p>
<lb n="0610b03"/>
<p id="pX40p0610b0301" rend="margin-left:1em">所立戒相。</p>
<lb n="0610b04"/>
<p id="pX40p0610b0401">若比丘非時入聚落。不囑比丘者。波逸提。</p>
<lb n="0610b05"/>
<p id="pX40p0610b0501" rend="margin-left:1em">釋義　時者。從明相出至中。</p>
<p id="pX40p0610b0511" type="inline" rend="margin-left:1em">非時者。從中後至
<lb n="0610b06"/>明相未出
(廣釋如非時食戒)
。囑者
(薩婆多云。入聚落時。若總白入聚落。隨意所至
<lb n="0610b07"/>也。若別相白。若先不白隨見異寺。比丘白不犯應云)
。大德一心念。我某甲比
<lb n="0610b08"/>丘非時入聚落。至某城邑聚落。某甲舍前人答言。
<lb n="0610b09"/>可爾
(此別相白)
。僧祇云。應言長老我非時入聚落。前人
<lb n="0610b10"/>答言可爾
(此謂總白也)
。</p>
<lb n="0610b11"/>
<p id="pX40p0610b1101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一是非時。二有
<lb n="0610b12"/>緣不囑。三<anchor xml:id="begd1e38223"/>已<anchor xml:id="endd1e38223"/>入邨門。</p>
<lb n="0610b13"/>
<p id="pX40p0610b1301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。非時不囑授。動足初入邨門波
<lb n="0610b14"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0610b1403" type="inline" rend="margin-left:1em">一脚在門內。一脚在門外。方便欲去而不
<lb n="0610b15"/>去。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0610b1507" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若白<anchor xml:id="begd1e38249"/>已<anchor xml:id="endd1e38249"/>入聚落。還所住
<lb n="0610b16"/>處。即以先白。復至聚落。波逸提。</p>
<p id="pX40p0610b1613" type="inline" rend="margin-left:1em">若不白入聚落。
<lb n="0610b17"/>隨經過大小巷。隨得爾所。突吉羅。隨入白衣家。一
<lb n="0610b18"/>一波逸提。</p>
<p id="pX40p0610b1805" type="inline" rend="margin-left:1em">若八難中一一難起。不犯。</p>
<p id="pX40p0610b1815" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。
<lb n="0610b19"/>二比丘在阿練若住。欲俱行。展轉相白。若一人說
<lb n="0610b20"/>
<anchor xml:id="begd1e38271"/>已<anchor xml:id="endd1e38271"/>行。後人復欲行。應白餘比丘。若無餘比丘應作
<lb n="0610b21"/>是念。若道中邨門。若聚落邊見比丘當白。白<anchor xml:id="begd1e38281"/>已<anchor xml:id="endd1e38281"/>然
<lb n="0610b22"/>後入。</p>
<p id="pX40p0610b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。若無比丘。應白餘四眾。</p>
<p id="pX40p0610b2217" type="inline" rend="margin-left:1em">比
<lb n="0610b23"/>丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0610b24"/>
<p id="pX40p0610b2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。營僧事塔寺事瞻病人事。囑授比
<lb n="0610c01"/>丘道由村過。若有所啟白。若為請喚。或為力勢所
<lb n="0610c02"/>執。或被繫縛將去。或命難。梵行難。無犯。</p>
<p id="pX40p0610c0216" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。
<lb n="0610c03"/>若阿蘭若苾芻須入邨中。或路在兩村中間。若乘
<lb n="0610c04"/>空入。若無苾芻囑餘俗人者。無犯。</p>
<p id="pX40p0610c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者最初
<lb n="0610c05"/>未制戒等。</p>
<lb n="0610c06"/>
<p id="pX40p0610c0601" rend="margin-left:1em">○第八十四作高牀戒</p>
<lb n="0610c07"/>
<p id="pX40p0610c0701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0610c08"/>
<p id="pX40p0610c0801" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0610c0813" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由臥具
<lb n="0610c09"/>事憍恣煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0610c10"/>
<p id="pX40p0610c1001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0610c11"/>
<p id="pX40p0610c1101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0610c12"/>
<p id="pX40p0610c1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0610c13"/>
<p id="pX40p0610c1301" rend="margin-left:1em">迦留陀夷預知。世尊必從此道來。即於道中。敷高
<lb n="0610c14"/>好牀座。佛言。當知此癡人。內懷弊惡。訶責結戒。</p>
<lb n="0610c15"/>
<p id="pX40p0610c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0610c16"/>
<p id="pX40p0610c1601">若比丘作繩牀木牀。足應高如來八指。除入陛孔上。
<lb n="0610c17"/>截竟若過者。波逸提。</p>
<lb n="0610c18"/>
<p id="pX40p0610c1801" rend="margin-left:1em">釋義　足應高如來八指
(律攝云。謂中人一肘　薩婆多云。一指二寸也
<lb n="0610c19"/>　八指該有一尺六寸。不得過)
。除入陛孔上
(陛孔者。即卯眼。是謂除入卯孔準頭<anchor xml:id="begd1e38386"/>已<anchor xml:id="endd1e38386"/>還。
<lb n="0610c20"/>餘外牀脚有一尺六寸。為定量)
。截竟過者
(截竟即是作竟過量。犯墮。作而未竟。罪得方便
<lb n="0610c21"/>　薩婆多云。所以不入捨墮者。以截斷故。截使應量。入僧中悔)
。</p>
<lb n="0610c22"/>
<p id="pX40p0610c2201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一自為作牀。二
<lb n="0610c23"/>作不應量。三過作<anchor xml:id="begd1e38411"/>已<anchor xml:id="endd1e38411"/>成。</p>
<lb n="0610c24"/>
<p id="pX40p0610c2401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。自作繩牀木牀。足應高八指。截
<lb n="0611a01"/>竟過者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0611a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">作而不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0611a0114" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作
<lb n="0611a02"/>成不成。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0611a0209" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。應截<anchor xml:id="begd1e38437"/>己<anchor xml:id="endd1e38437"/>悔過。若未
<lb n="0611a03"/>截僧應勅令截。不勅不聽。盡突吉羅。</p>
<p id="pX40p0611a0315" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。得
<lb n="0611a04"/>高牀施。應作是念。此牀不如法。我更截。不作是念
<lb n="0611a05"/>受。波逸提。</p>
<p id="pX40p0611a0505" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若自作終日坐上。一波夜提。</p>
<lb n="0611a06"/>
<p id="pX40p0611a0601" rend="margin-left:1em">起<anchor xml:id="begd1e38466"/>已<anchor xml:id="endd1e38466"/>還坐。一一波夜提。</p>
<p id="pX40p0611a0610" type="inline" rend="margin-left:1em">他牀而坐上者。越毗
<lb n="0611a07"/>尼罪。</p>
<p id="pX40p0611a0703" type="inline" rend="margin-left:1em">支牀脚亦應量。當使堅牢。若客比丘來次
<lb n="0611a08"/>第付牀。得過量牀。應語知事者言。借我鋸來。問作
<lb n="0611a09"/>何等。答言。此牀過量。欲截令如法。若知事者言莫
<lb n="0611a10"/>截。檀越見者或能不喜。若不久住者。鑿地埋脚。齊
<lb n="0611a11"/>量止。若久住。應齊埋處。木筒盛脚勿使壞。若檀越
<lb n="0611a12"/>家坐牀脚高。不應懸脚坐。應索承机。或索摶木承
<lb n="0611a13"/>足。若福德舍中牀高坐者。無犯。</p>
<p id="pX40p0611a1313" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。若下
<lb n="0611a14"/>濕處。聽八指支脚。過八指盡犯也。</p>
<p id="pX40p0611a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸
<lb n="0611a15"/>提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0611a16"/>
<p id="pX40p0611a1601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若作足高八指。若減八指。若他施
<lb n="0611a17"/>
<anchor xml:id="begd1e38529"/>已<anchor xml:id="endd1e38529"/>成者。截而用之。若脫却脚。無犯。不犯者最初未
<lb n="0611a18"/>制戒等。</p>
<lb n="0611a19"/>
<p id="pX40p0611a1901" rend="margin-left:1em">○第八十五兜羅綿貯褥戒</p>
<lb n="0611a20"/>
<p id="pX40p0611a2001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0611a21"/>
<p id="pX40p0611a2101" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0611a2113" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由惱他
<lb n="0611a22"/>事。制斯學處。</p>
<lb n="0611a23"/>
<p id="pX40p0611a2301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0611a24"/>
<p id="pX40p0611a2401" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0611b01"/>
<p id="pX40p0611b0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0611b02"/>
<p id="pX40p0611b0201" rend="margin-left:1em">六羣作兜羅綿貯繩牀木牀大小褥。居士譏嫌。無
<lb n="0611b03"/>有慈心。斷眾生命。似王大臣。諸比丘聞。白佛訶責
<lb n="0611b04"/>結戒。</p>
<lb n="0611b05"/>
<p id="pX40p0611b0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0611b06"/>
<p id="pX40p0611b0601">若比丘作兜羅綿貯繩牀木牀大小褥成者。波逸提。</p>
<lb n="0611b07"/>
<p id="pX40p0611b0701" rend="margin-left:1em">釋義　兜羅綿者。白楊樹華。楊柳華。蒲臺華
(名義集云。
<lb n="0611b08"/>兜羅綿或云妬羅綿。妬羅是樹名。綿從樹生。因而立名。即如柳絮蘆荻等花也　薩婆多云。兜羅者。草木
<lb n="0611b09"/>花綿之總稱也)
。貯者
(律攝云。謂於牀上散布其綿。便用布禪。隨時掩覆)
。大褥者為
<lb n="0611b10"/>坐臥故。小褥者為坐故
(大小雙遮。俱不聽也　薩婆多云。以世人所畜故。又
<lb n="0611b11"/>人所嫌故。喜生蟲故。又若臥輭煖上後得寒。及粗鞕時。不堪忍故)
。成者。波逸提
<lb n="0611b12"/>犯緣。</p>
<p id="pX40p0611b1203" type="inline" rend="margin-left:1em">此戒具足三緣。方成本罪。一是兜羅綿。二
<lb n="0611b13"/>貯牀褥。三作<anchor xml:id="begd1e38640"/>已<anchor xml:id="endd1e38640"/>成。</p>
<lb n="0611b14"/>
<p id="pX40p0611b1401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若自作。教他作成者。波逸提。</p>
<lb n="0611b15"/>
<p id="pX40p0611b1501" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0611b1506" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作成不成。一切突吉羅。</p>
<lb n="0611b16"/>
<p id="pX40p0611b1601" rend="margin-left:1em">五分云。若坐。坐坐波逸提。</p>
<p id="pX40p0611b1611" type="inline" rend="margin-left:1em">若臥。臥臥波逸提。</p>
<lb n="0611b17"/>
<p id="pX40p0611b1701" rend="margin-left:1em">若他與受。波逸提。</p>
<p id="pX40p0611b1708" type="inline" rend="margin-left:1em">要先棄然後悔過。若不爾。罪
<lb n="0611b18"/>益深。</p>
<p id="pX40p0611b1803" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若貯枕。枕頭支足。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0611b1817" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0611b19"/>病枕頭支足。無罪。</p>
<p id="pX40p0611b1908" type="inline" rend="margin-left:1em">若兜羅貯皮枕得。二越毗尼
<lb n="0611b20"/>罪。</p>
<p id="pX40p0611b2002" type="inline" rend="margin-left:1em">若為律師法師敷尼師壇及坐具。散華著上。
<lb n="0611b21"/>不得坐拂却而坐。無罪。</p>
<p id="pX40p0611b2110" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。絮應撤去。罪應
<lb n="0611b22"/>說悔。對說罪者。應問言。絮撤去未。若不問者。得惡
<lb n="0611b23"/>作罪。</p>
<p id="pX40p0611b2303" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼波逸提。小三眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0611b24"/>
<p id="pX40p0611b2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若鳩羅草
(未見翻譯)
。文若草
(十誦文闍草。五分文
<lb n="0611c01"/>柔草。未見翻譯)
。娑婆草
(此草甚為柔輭翻云膩草)
。若以毳
(獸毛也)
劫貝
(木棉
<lb n="0611c02"/>花也)
碎弊物。若用作支肩物。作輿上枕。無犯。不犯者
<lb n="0611c03"/>最初未制戒等。</p>
<lb n="0611c04"/>
<p id="pX40p0611c0401" rend="margin-left:1em">○第八十六作骨牙角針筒戒</p>
<lb n="0611c05"/>
<p id="pX40p0611c0501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0611c06"/>
<p id="pX40p0611c0601" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同犯。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0611c0614" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由針
<lb n="0611c07"/>筒事譏嫌煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0611c08"/>
<p id="pX40p0611c0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0611c09"/>
<p id="pX40p0611c0901" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山。</p>
<lb n="0611c10"/>
<p id="pX40p0611c1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0611c11"/>
<p id="pX40p0611c1101" rend="margin-left:1em">有信樂工師。為比丘作骨牙角針筒。廢其家業。財
<lb n="0611c12"/>物竭盡。無復衣食。世人譏嫌。求福得殃。諸比丘聞
<lb n="0611c13"/>白佛。呵責結戒。</p>
<lb n="0611c14"/>
<p id="pX40p0611c1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0611c15"/>
<p id="pX40p0611c1501">若比丘作骨牙角針筒刳刮。成者。波逸提。</p>
<lb n="0611c16"/>
<p id="pX40p0611c1601" rend="margin-left:1em">釋義　骨者
(僧祇云。象馬牛駝龍等骨及餘骨等)
。牙者
(象牙魚牙摩伽羅牙猪牙
<lb n="0611c17"/>及餘牙等)
。角者
(牛角水牛角犀角鹿角羊角等)
。針筒者
(律攝云。有二種應畜。一葦。二鐵。
<lb n="0611c18"/>又有四種針筒。應畜銅鐵鍮石及赤銅。不應用金銀瑠璃等寶作。畜針筒者。應密藏舉)
。刳刮
<lb n="0611c19"/>者
(刳者剖盧其中。刮者刮削摩治。使令光澤　薩婆多云。針筒者。以是小物故。所以不入三十事
<lb n="0611c20"/>中。又應破故。若還主。主不受。若與他則生惱。施僧則非法。唯毀棄貪好故。不淨故犯也)
。</p>
<lb n="0611c21"/>
<p id="pX40p0611c2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一心存貪好。二
<lb n="0611c22"/>用骨牙角。三是作針筒。四自作<anchor xml:id="begd1e38815"/>已<anchor xml:id="endd1e38815"/>成。</p>
<lb n="0611c23"/>
<p id="pX40p0611c2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若作骨牙角針筒。自作教他刳
<lb n="0611c24"/>刮成者。波逸提。</p>
<p id="pX40p0611c2407" type="inline" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0611c2412" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作成不
<lb n="0612a01"/>成。一切突吉羅。</p>
<p id="pX40p0612a0107" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若得先成者受用。無犯。
<lb n="0612a02"/>若對苾芻說悔罪時。彼應問曰。所作針筒<anchor xml:id="begd1e38839"/>已<anchor xml:id="endd1e38839"/>打碎
<lb n="0612a03"/>未。若不問。得惡作罪。</p>
<p id="pX40p0612a0309" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不破悔過者。越毗
<lb n="0612a04"/>尼罪。</p>
<p id="pX40p0612a0403" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0612a05"/>
<p id="pX40p0612a0501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若鐵。若銅。若鉛錫。若白鑞。若竹。若
<lb n="0612a06"/>木。若葦。若舍羅草
(即是甘蔗草)
用作針筒。不犯。若作錫
<lb n="0612a07"/>杖頭鏢𨰭。若作傘葢子
(今時穿絨為嚴餝。作子連綴如瓔珞)
。及斗頭
<lb n="0612a08"/>鏢
(即傘頂也。如今時作銀頂)
。若作曲鈎。若作刮污刀。若作如意。
<lb n="0612a09"/>若作玦㺲。若作匙。若作杓。若作鈎衣<g ref="CB01708"/>
(用刮衣令光直。或用
<lb n="0612a10"/>刻為痕。使針行之。以直也)
。若作眼藥篦。若作刮舌刀。若作擿齒
<lb n="0612a11"/>物。若作桃耳篦。若作禪鎮
(比丘坐禪。時聽作禪。鎮置額上。以自警覺　十
<lb n="0612a12"/>誦云。禪鎮作孔<anchor xml:id="begd1e38901"/>已<anchor xml:id="endd1e38901"/>。以繩貫孔中。繩頭施粈。挂耳上。去額前四指。著禪鎮。禪鎮一墮聽一舒。脚二墮二舒。脚
<lb n="0612a13"/>三墮應起行)
。若作熏鼻筒
(律攝云。吸烟鼻筒。此筒法長十二指。以鐵作。或一嘴雙嘴。
<lb n="0612a14"/>吸烟入鼻。可治諸疾)
。如是一切無犯。不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0612a15"/>
<p id="pX40p0612a1501" rend="margin-left:1em">○第八十七過量作具戒</p>
<lb n="0612a16"/>
<p id="pX40p0612a1601" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0612a17"/>
<p id="pX40p0612a1701" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼制不同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0612a1714" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由不
<lb n="0612a18"/>依量。制斯學處。此戒二緣合結。</p>
<lb n="0612a19"/>
<p id="pX40p0612a1901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0612a20"/>
<p id="pX40p0612a2001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。時世尊不受請檀越送食。諸佛常
<lb n="0612a21"/>法若不受請。徧行諸房舍。見眾僧臥具。敷在露地。
<lb n="0612a22"/>不淨所污。時天大暴雨。佛以神力。令臥具不為雨
<lb n="0612a23"/>漬。諸比丘還以此因緣告言。乃至不為雨漬。當知
<lb n="0612a24"/>此污。是有欲人非是無欲人。是有瞋恚人非是無
<lb n="0612b01"/>瞋恚人。是癡人非是無癡人也。若外道仙人離欲
<lb n="0612b02"/>者。無有此事。況阿羅漢。若比丘念不散亂而睡眠
<lb n="0612b03"/>者。無有此事。況阿羅漢。自今<anchor xml:id="begd1e38967"/>已<anchor xml:id="endd1e38967"/>去。聽比丘為障身
<lb n="0612b04"/>障衣障臥具故。作尼師壇
(事鈔云。為身者。恐坐地上。有所損故。為衣者。恐
<lb n="0612b05"/>無所替。三衣易壞故。為臥具者。恐身不淨污僧牀榻故。不將餘用。今時持用禮佛及僧。反為恭敬。此非聖
<lb n="0612b06"/>意)
。</p>
<lb n="0612b07"/>
<p id="pX40p0612b0701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0612b08"/>
<p id="pX40p0612b0801" rend="margin-left:1em">六羣便多作廣長尼師壇。訶責結戒。迦留陀夷體
<lb n="0612b09"/>大。尼師壇小。不得坐。知佛從此道過。便在道邊。手
<lb n="0612b10"/>挽欲令廣大。世尊知而故問。答言。欲令廣大。是故
<lb n="0612b11"/>挽耳。佛告諸比丘。聽更益廣長各半磔手。當如是
<lb n="0612b12"/>說戒。</p>
<lb n="0612b13"/>
<p id="pX40p0612b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0612b14"/>
<p id="pX40p0612b1401">若比丘作尼師壇。當應量作。是中量者。長佛二磔手。
<lb n="0612b15"/>廣一磔手半。更增廣長各半磔手。若過截竟。波逸提。</p>
<lb n="0612b16"/>
<p id="pX40p0612b1601" rend="margin-left:1em">釋義　尼師壇者。敷下坐
(根本云。尼師<anchor xml:id="begd1e39022"/>但<anchor xml:id="endd1e39022"/>那。唐言敷具。謂敷僧臥具上隨
<lb n="0612b17"/>時坐臥也)
。長佛二磔手。廣一磔手半
(此明本制數量)
。更增廣長
<lb n="0612b18"/>各半磔手
(則橫量有三尺二寸。豎量該四尺也。義淨律師云。然其大量與自身等。頂上餘
<lb n="0612b19"/>有一磔手。在斯乃與臥具相當。若其量小不堪替臥)
。律攝云。尼師但那應量
<lb n="0612b20"/>重。作疊為三分。在下一分應截斷作葉。與三衣葉
<lb n="0612b21"/>同
(所以南山律祖錯裁坐具。天人指授。乃作如法。以垂後式)
。</p>
<lb n="0612b22"/>
<p id="pX40p0612b2201" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一為<anchor xml:id="begd1e39053"/>己<anchor xml:id="endd1e39053"/>作。二違
<lb n="0612b23"/>教過量。三造作<anchor xml:id="begd1e39061"/>已<anchor xml:id="endd1e39061"/>成。</p>
<lb n="0612b24"/>
<p id="pX40p0612b2401" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。作尼師壇。若長過量。廣不過量。
<lb n="0612c01"/>廣過量。長不過量。廣長俱過量。若自作。若教他作。
<lb n="0612c02"/>成。波逸提。</p>
<p id="pX40p0612c0205" type="inline" rend="margin-left:1em">不成。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0612c0210" type="inline" rend="margin-left:1em">若為他作成不成。突
<lb n="0612c03"/>吉羅。</p>
<p id="pX40p0612c0303" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。尼師壇是隨坐衣。不得作三衣。不
<lb n="0612c04"/>得淨施。及取薪草盛巨磨。唯得敷坐。若道路行得
<lb n="0612c05"/>長。疊著衣囊上肩上擔。</p>
<p id="pX40p0612c0510" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。應截斷<anchor xml:id="begd1e39091"/>已<anchor xml:id="endd1e39091"/>悔過。
<lb n="0612c06"/>若未截。僧應勅令截。</p>
<p id="pX40p0612c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為
<lb n="0612c07"/>犯。</p>
<lb n="0612c08"/>
<p id="pX40p0612c0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。應量作。或減量作。若從他得。<anchor xml:id="begd1e39110"/>已<anchor xml:id="endd1e39110"/>成
<lb n="0612c09"/>者裁割如量。若疊作兩重。無犯。不犯者最初未制
<lb n="0612c10"/>戒等
(犯緣定罪開緣後三戒並同)
。</p>
<lb n="0612c11"/>
<p id="pX40p0612c1101" rend="margin-left:1em">會詳　戒壇經云。尼師壇如塔之有基也。汝今受
<lb n="0612c12"/>戒。即五分法身基也。良以五分由戒而成。若無坐
<lb n="0612c13"/>具。以坐汝身。則五分定慧無所從生。</p>
<lb n="0612c14"/>
<p id="pX40p0612c1401" rend="margin-left:1em">○第八十八過量作覆瘡衣戒</p>
<lb n="0612c15"/>
<p id="pX40p0612c1501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0612c16"/>
<p id="pX40p0612c1601" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0612c1614" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由諸
<lb n="0612c17"/>苾芻過量而作。制斯學處。</p>
<lb n="0612c18"/>
<p id="pX40p0612c1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0612c19"/>
<p id="pX40p0612c1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。諸比丘患瘡疥。膿血流出。污衣污
<lb n="0612c20"/>臥具。佛言。聽畜覆瘡衣。諸比丘覆瘡。衣粗。多毛著
<lb n="0612c21"/>瘡。舉衣患痛。佛言。聽大價細輭衣覆瘡上。著涅槃
<lb n="0612c22"/>僧。若至白衣家請坐時。應語言。我有患。若主人言。
<lb n="0612c23"/>但坐。當褰上涅槃僧。以此衣覆瘡而坐。</p>
<lb n="0612c24"/>
<p id="pX40p0612c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0613a01"/>
<p id="pX40p0613a0101" rend="margin-left:1em">六羣便多作廣長覆瘡衣。諸比丘問。佛制三衣不
<lb n="0613a02"/>得過。此是何衣。六羣言。是覆瘡衣。諸比丘嫌責。白
<lb n="0613a03"/>佛呵責結戒。</p>
<lb n="0613a04"/>
<p id="pX40p0613a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0613a05"/>
<p id="pX40p0613a0501">若比丘作覆瘡衣。當應量作。是中量者。長佛四磔手。
<lb n="0613a06"/>廣二磔手。裁竟過者。波逸提。</p>
<lb n="0613a07"/>
<p id="pX40p0613a0701" rend="margin-left:1em">釋義　覆瘡衣者。有種種瘡病。持用覆身。</p>
<p id="pX40p0613a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">長佛
<lb n="0613a08"/>四磔手。廣二磔手者
(長有六尺四寸。廣則三尺二寸。此為定量)
。裁竟過
<lb n="0613a09"/>者
(成犯)
。</p>
<lb n="0613a10"/>
<p id="pX40p0613a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　
(如上過量作具戒)
。</p>
<lb n="0613a11"/>
<p id="pX40p0613a1101" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者
(如前不異)
。十誦云。乃至瘡瘥後十日
<lb n="0613a12"/>若過。是畜。波逸提
(應同長衣犯捨墮)
。僧祇云。若屈量縮量。
<lb n="0613a13"/>水洒量欲令乾<anchor xml:id="begd1e39236"/>已<anchor xml:id="endd1e39236"/>長大作成。波夜提。</p>
<p id="pX40p0613a1315" type="inline" rend="margin-left:1em">受用。越毗
<lb n="0613a14"/>尼罪。</p>
<p id="pX40p0613a1403" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0613a15"/>
<p id="pX40p0613a1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者
(亦如前同)
。</p>
<lb n="0613a16"/>
<p id="pX40p0613a1601" rend="margin-left:1em">○第八十九過量作雨衣戒</p>
<lb n="0613a17"/>
<p id="pX40p0613a1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0613a18"/>
<p id="pX40p0613a1801" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0613a1814" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由諸
<lb n="0613a19"/>苾芻過量而作。制斯學處。</p>
<lb n="0613a20"/>
<p id="pX40p0613a2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0613a21"/>
<p id="pX40p0613a2101" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。毗舍佉母作雨浴衣。遣人持詣僧
<lb n="0613a22"/>伽藍中。與諸比丘。</p>
<lb n="0613a23"/>
<p id="pX40p0613a2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0613a24"/>
<p id="pX40p0613a2401" rend="margin-left:1em">六羣聞聽作雨浴衣。便多作廣大雨浴衣。諸比丘
<lb n="0613b01"/>白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0613b02"/>
<p id="pX40p0613b0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0613b03"/>
<p id="pX40p0613b0301">若比丘作雨浴衣。應量作。是中量者。長佛六磔手。廣
<lb n="0613b04"/>二磔手半。過者裁竟。波逸提。</p>
<lb n="0613b05"/>
<p id="pX40p0613b0501" rend="margin-left:1em">釋義　雨浴衣者。諸比丘著在雨中洗浴。長佛六
<lb n="0613b06"/>磔手。廣二磔手半
(長有九尺六寸。廣有四尺。是為應量。若過量裁竟。悔罪)
。</p>
<lb n="0613b07"/>
<p id="pX40p0613b0701" rend="margin-left:1em">犯緣定罪開緣並如前。</p>
<lb n="0613b08"/>
<p id="pX40p0613b0801" rend="margin-left:1em">會詳　薩婆多云。凡比丘浴。若露覆室。要不共白
<lb n="0613b09"/>衣。及覆上身。要當著竭支
(即僧祇支是掩腋衣也)
。一當有羞
<lb n="0613b10"/>愧。二喜生他欲想故。昔有羅漢比丘洗浴。有一比
<lb n="0613b11"/>丘見其身體鮮淨細輭。便生欲心。後不久男根墮
<lb n="0613b12"/>落。即有女根。休道為俗生子。後遇見。便識知本所。
<lb n="0613b13"/>因羅漢教令悔過。用心純至。還得男根故。宜不露
<lb n="0613b14"/>形也。婬持戒大比丘及沙彌罪同破七寶塔。勸人
<lb n="0613b15"/>令出家精進。斯福同塔也。</p>
<lb n="0613b16"/>
<p id="pX40p0613b1601" rend="margin-left:1em">○第九十與佛等量作衣戒</p>
<lb n="0613b17"/>
<p id="pX40p0613b1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0613b18"/>
<p id="pX40p0613b1801" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0613b1814" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由招
<lb n="0613b19"/>譏過。制斯學處。</p>
<lb n="0613b20"/>
<p id="pX40p0613b2001" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0613b21"/>
<p id="pX40p0613b2101" rend="margin-left:1em">佛在釋翅搜尼拘類園中。尊者難陀短佛四指
(此云
<lb n="0613b22"/>歡喜。是佛親弟。姨母大愛道生。與佛身相似。有三十相。唯少白毫相千輻輪相。身長一丈五尺四寸。四月
<lb n="0613b23"/>九日生。佛後度令出家。為說胎經。獲阿羅漢果。於佛聲聞弟子中。善護諸根。能防外境。最為第一)
。諸
<lb n="0613b24"/>比丘遙見彼來。謂是佛來。即起奉迎。至乃知是難
<lb n="0613c01"/>陀。彼此慚愧。諸比丘白佛。佛制難陀比丘著黑衣。</p>
<lb n="0613c02"/>
<p id="pX40p0613c0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0613c03"/>
<p id="pX40p0613c0301" rend="margin-left:1em">六羣與如來等量作衣。或過量作。諸比丘白佛。訶
<lb n="0613c04"/>責結戒。</p>
<lb n="0613c05"/>
<p id="pX40p0613c0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0613c06"/>
<p id="pX40p0613c0601">若比丘與如來等量作衣。或過量作者。波逸提。是中
<lb n="0613c07"/>如來衣量者。長佛十磔手。廣六磔手。是謂如來衣量。</p>
<lb n="0613c08"/>
<p id="pX40p0613c0801" rend="margin-left:1em">釋義　等量過量下
(明制戒法。以下明定衣量)
。如來衣量者長
<lb n="0613c09"/>佛十磔手廣六磔手
(薩婆多云。佛身丈六。常人半之。衣量廣長皆應半也。佛弟
<lb n="0613c10"/>難陀短佛四指。衣應減長中一尺廣中四寸。難陀先著上衣。佛著中衣。今不聽過等。聽著下衣。常人則下
<lb n="0613c11"/>中下也。又佛衣如金詰。施加毛㲲。色亦爾故。難陀衣宜當覆沙。令同比丘衣色。文覆沙者。此云壞色。准量
<lb n="0613c12"/>則佛衣長一丈六尺。廣有九尺六寸。謂以長短壞色。用別如來衣之色量也)
。</p>
<lb n="0613c13"/>
<p id="pX40p0613c1301" rend="margin-left:1em">犯緣定罪開緣亦如前戒。</p>
<lb n="0613c14"/>
<p id="pX40p0613c1401" rend="margin-left:1em">會詳　僧祇云。作時或減量。不得過量。當隨自身
<lb n="0613c15"/>量。是僧伽黎有三種。上者長五肘廣三肘。中者長
<lb n="0613c16"/>五肘一不舒手。廣三肘一不舒手。下者長四肘半
<lb n="0613c17"/>廣三舒一不舒手。<g ref="CB15106"/>多羅僧亦爾。安陀會上中二
<lb n="0613c18"/>種亦爾。下者長四肘半。廣二肘一不舒手。</p>
<p id="pX40p0613c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0613c19"/>云。若減此量不得罪。若過五肘<anchor xml:id="begd1e39453"/>已<anchor xml:id="endd1e39453"/>上。皆得惡作。</p>
<lb n="0613c20"/>
<p id="pX40p0613c2001" rend="margin-left:1em">五分云。肘量長短不定。佛令隨身分量。</p>
<p id="pX40p0613c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。度
<lb n="0613c21"/>身而衣故也。</p>
<lb n="0613c22"/>
<p id="pX40p0613c2201" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0613c23"/>
<p id="pX40p0613c2301">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e39477"/>已<anchor xml:id="endd1e39477"/>說九十波逸提法。今問諸大德。是中清
<lb n="0613c24"/>淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0614a01"/>
<p id="pX40p0614a0101" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0614a02"/>
<p id="pX40p0614a0201">諸大德。是中清淨默然。故是事如是持。</p>
<lb n="0614a03"/>
<p id="pX40p0614a0301" rend="margin-left:2em">●六四悔過法。分四。初總標。二別列戒相。三結
<lb n="0614a04"/>問。四勸持。</p>
<lb n="0614a05"/>
<p id="pX40p0614a0501" rend="margin-left:2em">初總標。</p>
<lb n="0614a06"/>
<p id="pX40p0614a0601">諸大德。是四波羅提提舍尼法。半月半月說。戒經中
<lb n="0614a07"/>來。</p>
<lb n="0614a08"/>
<p id="pX40p0614a0801" rend="margin-left:1em">釋　波羅提提舍尼者。此無正翻。事鈔准義翻。向
<lb n="0614a09"/>彼悔從對治境以立名。</p>
<p id="pX40p0614a0910" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝問曰。自餘諸罪亦
<lb n="0614a10"/>聽對說。云何於此得對說名。答曰。謂於住處。現有
<lb n="0614a11"/>苾芻。皆須一一別對陳說。不同餘罪。故受別名。又
<lb n="0614a12"/>犯罪<anchor xml:id="begd1e39536"/>已<anchor xml:id="endd1e39536"/>。即須陳說。不得停息。亦異餘罪
(詳斯四法。事同貪惱。
<lb n="0614a13"/>由生二過故佛禁之。一以飲食長自煩惱。二由無厭退他信敬。今此悔篇雖次墮章。然其罪事逾於逸提)
。</p>
<lb n="0614a14"/>
<p id="pX40p0614a1401" rend="margin-left:2em">二別列戒相。分四。初從非親尼受食。乃至第四
<lb n="0614a15"/>恐怖處取食也。</p>
<lb n="0614a16"/>
<p id="pX40p0614a1601" rend="margin-left:1em">○第一受非親尼食戒</p>
<lb n="0614a17"/>
<p id="pX40p0614a1701" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0614a18"/>
<p id="pX40p0614a1801" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘但觀可受不可受。不
<lb n="0614a19"/>問親里非親里。然在末世。與尼疎絕為是。</p>
<p id="pX40p0614a1917" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0614a20"/>云。由苾芻尼事譏嫌煩惱。制斯學處。此戒四緣合
<lb n="0614a21"/>結。</p>
<lb n="0614a22"/>
<p id="pX40p0614a2201" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0614a23"/>
<p id="pX40p0614a2301" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。時世穀貴。人民譏餓。乞求難得。</p>
<lb n="0614a24"/>
<p id="pX40p0614a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0614b01"/>
<p id="pX40p0614b0101" rend="margin-left:1em">蓮華色比丘尼乞食。所得盡持與比丘。如是三日
<lb n="0614b02"/>不得食。有長者乘車覲王。驅人避道。尼因避道。墮
<lb n="0614b03"/>深泥中。面掩地而臥。長者慈愍。勅人扶起。問知其
<lb n="0614b04"/>故譏嫌。比丘不知義讓。諸比丘聞。白佛訶責結戒。
<lb n="0614b05"/>諸比丘不敢受親里尼食。佛言。聽受病比丘疑。不
<lb n="0614b06"/>敢受非親尼食。佛言聽受。非親尼持食。置地不敢
<lb n="0614b07"/>取。或使人授與。亦不敢取。佛言聽受。當如是說戒。</p>
<lb n="0614b08"/>
<p id="pX40p0614b0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0614b09"/>
<p id="pX40p0614b0901">若比丘入村中。從非親里比丘尼。若無病。自手取食
<lb n="0614b10"/>食者。是比丘應向餘比丘悔過言。大德。我犯可訶法
<lb n="0614b11"/>所。不應為我。今向大德悔過。是法名悔過法。</p>
<lb n="0614b12"/>
<p id="pX40p0614b1201" rend="margin-left:1em">釋義　邨中者
(必以村中成犯　薩婆多云。若天祠中多人聚中與。若沙門住處與。
<lb n="0614b13"/>聚落外與。比丘尼坊舍中與。不犯　非親如前)
。病者
(僧祇云。不謂小小病。謂疥癩黃爛。瘡病癰
<lb n="0614b14"/>痤。人所惡賤。是名為病)
。自手取食食者
(自手取食者。顯非置地與。使人持與。謂手
<lb n="0614b15"/>從尼授受食者。必須入咽而得罪。故曰自手取食食也)
。是比丘應向餘比丘
<lb n="0614b16"/>悔過言
(此犯罪比丘應向餘清淨持戒者對說悔罪悔。過言者。即自陳首所犯事。下文乃是
<lb n="0614b17"/>悔詞)
。大德。我犯可訶法
(正陳罪體)
。所不應為
(世尊所遮。非比丘所應。為
<lb n="0614b18"/>事自責之詞也)
。我今向大德悔過
(不敢覆匿而陳露也)
。僧祇云。前人
<lb n="0614b19"/>應問汝見罪不。答云見罪。語言。慎莫更作。答言。頂
<lb n="0614b20"/>戴持是法。名悔過法
(總結上文)
。</p>
<lb n="0614b21"/>
<p id="pX40p0614b2101" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一是村中。二身
<lb n="0614b22"/>無病。三非非親里。四自手取食食。</p>
<lb n="0614b23"/>
<p id="pX40p0614b2301" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。入村中從非親里比丘尼若不
<lb n="0614b24"/>病自手受食。食咽咽提舍尼。</p>
<p id="pX40p0614b2412" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若比丘在
<lb n="0614c01"/>邨外。尼在邨內。比丘在村內。尼在村外。若比丘在
<lb n="0614c02"/>空。尼在地。若比丘在地。尼在空。如是受食。皆突吉
<lb n="0614c03"/>羅。</p>
<p id="pX40p0614c0302" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。非親里尼邊自手受飲食時。越毗尼
<lb n="0614c04"/>罪。</p>
<p id="pX40p0614c0402" type="inline" rend="margin-left:1em">食時。犯悔過法。</p>
<p id="pX40p0614c0408" type="inline" rend="margin-left:1em">非親里非親想。</p>
<p id="pX40p0614c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">非親里
<lb n="0614c05"/>疑。皆犯悔過。</p>
<p id="pX40p0614c0506" type="inline" rend="margin-left:1em">非親里親里想。</p>
<p id="pX40p0614c0512" type="inline" rend="margin-left:1em">親里非親里想。</p>
<lb n="0614c06"/>
<p id="pX40p0614c0601" rend="margin-left:1em">親里疑。皆越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0614c0609" type="inline" rend="margin-left:1em">親里親里想。無犯。</p>
<p id="pX40p0614c0616" type="inline" rend="margin-left:1em">為
<lb n="0614c07"/>餘人受。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0614c0708" type="inline" rend="margin-left:1em">為病人受。無罪。</p>
<p id="pX40p0614c0714" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾
<lb n="0614c08"/>突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0614c09"/>
<p id="pX40p0614c0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。受親里尼食。若病。若置地與。使人
<lb n="0614c10"/>與。若在僧伽藍中。若在村外與。若在比丘尼寺內
<lb n="0614c11"/>與。無犯。</p>
<p id="pX40p0614c1104" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若尼為施主施食。非乞得受取。
<lb n="0614c12"/>無犯。</p>
<p id="pX40p0614c1203" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者。最初未制戒等。</p>
<lb n="0614c13"/>
<p id="pX40p0614c1301" rend="margin-left:1em">○第二不止尼指授食戒</p>
<lb n="0614c14"/>
<p id="pX40p0614c1401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0614c15"/>
<p id="pX40p0614c1501" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0614c1514" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由飲
<lb n="0614c16"/>食事譏嫌煩惱。制斯學處。</p>
<lb n="0614c17"/>
<p id="pX40p0614c1701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0614c18"/>
<p id="pX40p0614c1801" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0614c19"/>
<p id="pX40p0614c1901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0614c20"/>
<p id="pX40p0614c2001" rend="margin-left:1em">多比丘與六羣在白衣家內食。六羣尼為六羣索
<lb n="0614c21"/>羮飯。與此羮。與此飯。而捨中間不與。乃越次與。六
<lb n="0614c22"/>羣而食之。諸比丘嫌責。白佛訶責結戒。</p>
<lb n="0614c23"/>
<p id="pX40p0614c2301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0614c24"/>
<p id="pX40p0614c2401">若比丘至白衣家內食。是中有比丘尼。指示與某甲
<lb n="0615a01"/>羮。與某甲飯。比丘應語彼比丘尼。如是言。大姊且止。
<lb n="0615a02"/>須比丘食竟。若無一比丘語彼比丘尼如是言。大姊
<lb n="0615a03"/>且止。須比丘食竟者。是比丘應悔過言。大德。我犯可
<lb n="0615a04"/>訶法所。不應為我。今向諸大德悔過。是法名悔過法。</p>
<lb n="0615a05"/>
<p id="pX40p0615a0501" rend="margin-left:1em">釋義　白衣家內者。有男女者是。</p>
<p id="pX40p0615a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">指示與某甲
<lb n="0615a06"/>羮與某甲飯
(指示者。即指教檀越。偏與其食)
大姊且止。須比丘食
<lb n="0615a07"/>竟
(大姊乃稱呼之詞。且止即遮止之語。須待比丘食竟。或言且止少時待諸比丘食竟。或言小住
<lb n="0615a08"/>待諸比丘食竟。或言小却待諸比丘食竟。若止者善。不止者第二。第三語令止也)
。若無一
<lb n="0615a09"/>比丘下
(結成所犯)
。</p>
<lb n="0615a10"/>
<p id="pX40p0615a1001" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一在白衣家。二
<lb n="0615a11"/>大尼偏指與食。三見聞不止。四受食入咽。</p>
<lb n="0615a12"/>
<p id="pX40p0615a1201" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若無一比丘語言。大姊小止。須
<lb n="0615a13"/>比丘食竟。而食者。咽咽提舍尼。</p>
<p id="pX40p0615a1313" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。餘二女
<lb n="0615a14"/>眾教益食不語言小却者。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0615a1414" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘教益食
<lb n="0615a15"/>不平等。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0615a1507" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若不語受者。越毗尼罪。</p>
<lb n="0615a16"/>
<p id="pX40p0615a1601" rend="margin-left:1em">食者。犯悔過法。</p>
<p id="pX40p0615a1607" type="inline" rend="margin-left:1em">不滿三呵而食者。越毗尼罪。</p>
<lb n="0615a17"/>
<p id="pX40p0615a1701" rend="margin-left:1em">滿三訶不止食者。無罪。</p>
<p id="pX40p0615a1710" type="inline" rend="margin-left:1em">一人訶<anchor xml:id="begd1e39880"/>已<anchor xml:id="endd1e39880"/>一切食。無
<lb n="0615a18"/>罪。不見不聞者食。無罪。</p>
<p id="pX40p0615a1810" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若在門外食。應
<lb n="0615a19"/>問門內無苾芻尼指授食不。若不問者。得惡作罪。</p>
<lb n="0615a20"/>
<p id="pX40p0615a2001" rend="margin-left:1em">若見有尼出入。亦應問之。若不問者。亦得惡作
<lb n="0615a21"/>罪。</p>
<p id="pX40p0615a2102" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0615a22"/>
<p id="pX40p0615a2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若語言。大姊且止。須比丘食竟。若
<lb n="0615a23"/>尼自為檀越。若檀越設食。令尼處分。</p>
<p id="pX40p0615a2315" type="inline" rend="margin-left:1em">若不故作
<lb n="0615a24"/>偏為。與此置彼。如是一切無犯。</p>
<p id="pX40p0615a2413" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若檀越
<lb n="0615b01"/>未曾請僧。不知儀法。爾時尼得。教安置形像。教益
<lb n="0615b02"/>食法。然後應坐。</p>
<p id="pX40p0615b0207" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0615b03"/>
<p id="pX40p0615b0301" rend="margin-left:1em">○第三學家受食戒</p>
<lb n="0615b04"/>
<p id="pX40p0615b0401" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0615b05"/>
<p id="pX40p0615b0501" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0615b0514" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。由乞
<lb n="0615b06"/>食事譏嫌煩惱。制斯學處。此戒四緣合結。</p>
<lb n="0615b07"/>
<p id="pX40p0615b0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0615b08"/>
<p id="pX40p0615b0801" rend="margin-left:1em">佛在耆闍崛山中。</p>
<lb n="0615b09"/>
<p id="pX40p0615b0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0615b10"/>
<p id="pX40p0615b1001" rend="margin-left:1em">有居士家。夫婦俱得。信樂為佛弟子。諸佛見諦。弟
<lb n="0615b11"/>子常法。於諸比丘。無所愛惜。乃至身肉。若諸比丘
<lb n="0615b12"/>至家者。常與飯食。及諸供養。故令貧窮。比居譏嫌。
<lb n="0615b13"/>先大富饒。供養沙門釋子。反得貧弊。諸比丘聞白
<lb n="0615b14"/>佛。聽僧與居士作學家。羯磨結戒。有比丘先受學
<lb n="0615b15"/>家請。疑不敢往。佛言。聽先請者往。病比丘疑不敢
<lb n="0615b16"/>受學家食。佛言。聽受彼置地與。若使人與。疑不敢
<lb n="0615b17"/>取。佛言。聽受當如是說戒。</p>
<lb n="0615b18"/>
<p id="pX40p0615b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0615b19"/>
<p id="pX40p0615b1901">若先作學家羯磨。若比丘於如是學家。先不請。無病
<lb n="0615b20"/>自手受食食。是比丘應向餘比丘悔過言。我犯可訶
<lb n="0615b21"/>法所。不應為我。今向大德悔過。是法名悔過法。</p>
<lb n="0615b22"/>
<p id="pX40p0615b2201" rend="margin-left:1em">釋義　學家羯磨者
(謂夫婦俱登聖果。名為。學家。有一居凡。不名學家也。學者
<lb n="0615b23"/>對無學而言。若愛結斷盡。則果證無生。名曰無學。我生<anchor xml:id="begd1e39993"/>已<anchor xml:id="endd1e39993"/>盡。羅漢支佛<anchor xml:id="begd1e39999"/>已<anchor xml:id="endd1e39999"/>斷分段生死。故說我生<anchor xml:id="begd1e40005"/>已<anchor xml:id="endd1e40005"/>盡。梵
<lb n="0615b24"/>行<anchor xml:id="begd1e40014"/>已<anchor xml:id="endd1e40014"/>立。得有餘果證。故說梵行<anchor xml:id="begd1e40020"/>已<anchor xml:id="endd1e40020"/>立所作<anchor xml:id="begd1e40026"/>已<anchor xml:id="endd1e40026"/>辦。凡夫人天所不能辦。七種學人先所未作。虗偽煩惱斷。故
<lb n="0615c01"/>說所作<anchor xml:id="begd1e40039"/>已<anchor xml:id="endd1e40039"/>辦。不受後有。羅漢支佛所斷煩惱更不能受後有。故說不受後有。無法可學。故云無學。若初二
<lb n="0615c02"/>三果俱惑未盡。有法須學。有惑須斷。故曰學也。惟此學人處在居家。故曰學家。謂剎利婆羅毗舍首陀四
<lb n="0615c03"/>姓之家　羯磨者。謂佛聽僧與作遮護法。白二羯磨。一切比丘不聽至其家而受。飲食。護世譏嫌。增長道
<lb n="0615c04"/>意)
無病自手受食食者
(此有三開。若先受請。或病或置地與。使人與聖。咸開
<lb n="0615c05"/>聽外。則成犯)
。</p>
<lb n="0615c06"/>
<p id="pX40p0615c0601" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足三緣。方成本罪。一作學家羯磨。
<lb n="0615c07"/>二無緣輙受。三食<anchor xml:id="begd1e40065"/>已<anchor xml:id="endd1e40065"/>入咽。</p>
<lb n="0615c08"/>
<p id="pX40p0615c0801" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。先不請。又無病。於如是學家中。
<lb n="0615c09"/>自手受食食者。咽咽提舍尼。</p>
<p id="pX40p0615c0912" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。
<lb n="0615c10"/>是謂為犯。</p>
<lb n="0615c11"/>
<p id="pX40p0615c1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若先受請。若有病。若置地與。若從
<lb n="0615c12"/>人受取。若學家施與。後財物還多。無犯。彼學家財
<lb n="0615c13"/>物還多。從僧乞解學家羯磨。佛言。僧應與作白二
<lb n="0615c14"/>羯磨解。</p>
<p id="pX40p0615c1404" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。若居士財物損減不增長。若乞
<lb n="0615c15"/>不乞不應捨學家羯磨。若財物增長。乞不乞皆應
<lb n="0615c16"/>與捨。若不增不減。乞應捨。不乞不應捨。</p>
<p id="pX40p0615c1616" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。時
<lb n="0615c17"/>諸比丘皆疑不敢受。<anchor xml:id="begd1e40102"/>已<anchor xml:id="endd1e40102"/>解學家羯磨。居士食。佛言。
<lb n="0615c18"/>聽諸比丘受食。無犯。</p>
<p id="pX40p0615c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者最初未制戒。</p>
<lb n="0615c19"/>
<p id="pX40p0615c1901" rend="margin-left:1em">會詳　五分云。若婦是聖。夫是凡。或夫是聖。婦是
<lb n="0615c20"/>凡。皆不應與作學家羯磨。若夫婦俱是聖。無慳貪
<lb n="0615c21"/>心。財物竭盡。乃與作學家羯磨。</p>
<p id="pX40p0615c2113" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若僧<anchor xml:id="begd1e40122"/>已<anchor xml:id="endd1e40122"/>
<lb n="0615c22"/>作學家羯磨者。不得如烏鳥遠避射。方絕不往。應
<lb n="0615c23"/>時時往看。為說法論法事。若學家欲布施者。應語。
<lb n="0615c24"/>且置汝邊。我自知時。若先請後作羯磨。不得取大
<lb n="0616a01"/>價重物。得取小小輕物。若學家言。尊者何故不受
<lb n="0616a02"/>是施。謂我貧耶。爾時應語。汝不貧。如世尊說。須陀
<lb n="0616a03"/>洹人成就四法。於聲聞中。為最大富。何等四。一者
<lb n="0616a04"/>於如來應正徧知。生堅固信根。沙門婆羅門諸天
<lb n="0616a05"/>世人所不能壞。二者於法生堅固信根。三者於僧
<lb n="0616a06"/>中生堅固信根。四者於戒生堅固信根。沙門婆羅
<lb n="0616a07"/>門諸天世人所不能壞。是為四法成就。如來聲聞
<lb n="0616a08"/>中不貧。最為大富。如是說令生歡喜。</p>
<lb n="0616a09"/>
<p id="pX40p0616a0901" rend="margin-left:1em">○第四恐怖處受食戒</p>
<lb n="0616a10"/>
<p id="pX40p0616a1001" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0616a11"/>
<p id="pX40p0616a1101" rend="margin-left:1em">此是不共戒。尼不同制。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0616a1114" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。因生
<lb n="0616a12"/>譏謗。由飲食事譏嫌煩惱。制斯學處。此戒四緣合
<lb n="0616a13"/>結。</p>
<lb n="0616a14"/>
<p id="pX40p0616a1401" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0616a15"/>
<p id="pX40p0616a1501" rend="margin-left:1em">佛在釋翅搜尼拘類園中。</p>
<lb n="0616a16"/>
<p id="pX40p0616a1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0616a17"/>
<p id="pX40p0616a1701" rend="margin-left:1em">舍夷城中諸婦女俱棃諸女人
(舍夷是彼姓氏。俱棃是其種姓)
。持
<lb n="0616a18"/>飲食。詣僧伽藍中供養。諸盜賊於道路嬈觸。諸比
<lb n="0616a19"/>丘聞白佛。佛言。諸比丘應語諸婦女莫出道路。有
<lb n="0616a20"/>賊恐怖。若<anchor xml:id="begd1e40206"/>已<anchor xml:id="endd1e40206"/>出城。應語言。莫至僧伽藍。有賊恐怖。
<lb n="0616a21"/>與比丘結戒。時諸檀越先知有疑恐怖。而故持食
<lb n="0616a22"/>來。比丘疑不敢受。佛言。先語檀越聽受。諸病比丘
<lb n="0616a23"/>亦疑不敢受。佛言聽受。時有施主。以食置地與。若
<lb n="0616a24"/>教人與。亦不敢受佛言聽受。當如是說戒。</p>
<lb n="0616b01"/>
<p id="pX40p0616b0101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0616b02"/>
<p id="pX40p0616b0201">若比丘在阿蘭若逈遠有疑恐怖處。若比丘在如是
<lb n="0616b03"/>阿蘭若處住。先不語檀越。若僧伽藍外不受食。在僧
<lb n="0616b04"/>伽藍內。無病自手受食。食者應向餘比丘悔過言。大
<lb n="0616b05"/>德。我犯可訶法所。不應為我。今向大德悔過。是法名
<lb n="0616b06"/>悔過法。</p>
<lb n="0616b07"/>
<p id="pX40p0616b0701" rend="margin-left:1em">釋義　在阿蘭若迴遠有疑恐怖處
(阿蘭若者。或名阿練若。大
<lb n="0616b08"/>論翻遠離處。薩婆多翻閒諍處。天台云。不作眾事。名之為閒。無憒故名之為諍。或翻無諍。謂所居不與世
<lb n="0616b09"/>諍。即去聚落。五里處也。肇法師云。忿兢生乎眾聚。無諍出乎空間。故佛讚住阿蘭若也　逈遠者。謂遠離
<lb n="0616b10"/>城邑寂寥處是)
。先不語檀越
(比丘請檀越言。汝莫出越。道路有賊恐怖。若<anchor xml:id="begd1e40260"/>已<anchor xml:id="endd1e40260"/>出城。應語
<lb n="0616b11"/>言。莫至僧伽藍中。道路有疑恐怖。是曰先語　檀越者。即施主也。常能捨施。自可越渡貧窮苦海也)
。若
<lb n="0616b12"/>無病自手取食食下
(結成所犯)
。</p>
<p id="pX40p0616b1213" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。前三學處過
<lb n="0616b13"/>由村舍起。此一學處過在空林也。</p>
<lb n="0616b14"/>
<p id="pX40p0616b1401" rend="margin-left:1em">犯緣　此戒具足四緣。方成本罪。一恐怖蘭若。二
<lb n="0616b15"/>不語檀越。三無緣開聽。四受食入咽。</p>
<lb n="0616b16"/>
<p id="pX40p0616b1601" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。在阿蘭若逈遠處住。若先不語
<lb n="0616b17"/>檀越。於僧伽藍外不受食。僧伽藍內無病自手取
<lb n="0616b18"/>食。食咽咽提舍尼。</p>
<p id="pX40p0616b1808" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0616b19"/>
<p id="pX40p0616b1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若先語檀越。若有病。若置地與。若
<lb n="0616b20"/>教人與。若來受教勅聽法時。比丘自有私食令授
<lb n="0616b21"/>與。無犯。</p>
<p id="pX40p0616b2104" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若軍行經過與食。若賊自持食
<lb n="0616b22"/>與。不犯。</p>
<p id="pX40p0616b2204" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0616b23"/>
<p id="pX40p0616b2301" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0616b24"/>
<p id="pX40p0616b2401">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e40322"/>已<anchor xml:id="endd1e40322"/>說四波羅提提舍尼法。今問諸大德是
<lb n="0616c01"/>中清淨不
(三問)
。</p>
<lb n="0616c02"/>
<p id="pX40p0616c0201" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0616c03"/>
<p id="pX40p0616c0301">諸大德。是中清淨默然。故是事如是持。</p>
<lb n="0616c04"/>
<lb n="0616c05"/>毗尼關要卷第十四<lb n="0616c06"/>
<lb n="0616c07"/>
<lb n="0616c08"/>毗尼關要卷第十五<lb n="0616c09"/>
<lb n="0616c10"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0616c11"/>
<p id="pX40p0616c1101" rend="margin-left:2em">●七眾學戒法。分四。初總標。二別列戒相。三結
<lb n="0616c12"/>問。四勸持。</p>
<lb n="0616c13"/>
<p id="pX40p0616c1301" rend="margin-left:2em">初總標。</p>
<lb n="0616c14"/>
<p id="pX40p0616c1401">諸大德。是眾學戒法。半月半月說。戒經中來。</p>
<lb n="0616c15"/>
<p id="pX40p0616c1501" rend="margin-left:1em">釋　律攝云。眾多學法者。謂於廣釋所有眾多惡
<lb n="0616c16"/>作惡說。咸攝在眾學法中。如苾芻不應鼓樂。以鏡
<lb n="0616c17"/>照面等事。是故總言眾多學法也。</p>
<p id="pX40p0616c1714" type="inline" rend="margin-left:1em">此篇有違罪。
<lb n="0616c18"/>結突吉羅。</p>
<p id="pX40p0616c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。突者惡也。吉羅者作也。</p>
<p id="pX40p0616c1817" type="inline" rend="margin-left:1em">聲
<lb n="0616c19"/>論正音突悉吉栗多。</p>
<p id="pX40p0616c1909" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。式叉迦羅尼。義翻應
<lb n="0616c20"/>當學。胡國譌云尸叉罽賴尼。胡僧翻守戒也。此罪
<lb n="0616c21"/>微細。持之極難。故隨學隨守以立名。</p>
<p id="pX40p0616c2115" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多問
<lb n="0616c22"/>曰。餘篇不言應當學。而此戒獨爾。答曰。餘戒易持
<lb n="0616c23"/>而罪重。犯則成罪。或眾中悔。或對首悔。此戒難持
<lb n="0616c24"/>而罪輕。脫爾有犯。心悔念學。罪即滅也。以戒難持
<lb n="0617a01"/>易犯故。當慎心念學。不結罪名。直言應當學也
(此篇
<lb n="0617a02"/>大小雙行。性遮齊護。浮囊不洩。乃是菩薩本心。勿輕小愆。還成最後之唱。於諸戒中。若犯小戒。乃至微細
<lb n="0617a03"/>當受苦報。無有限齊)
。</p>
<lb n="0617a04"/>
<p id="pX40p0617a0401" rend="margin-left:2em">二別列戒相。</p>
<lb n="0617a05"/>
<p id="pX40p0617a0501" rend="margin-left:2em">此眾學法總為十例。一著衣服事。二入村事。三
<lb n="0617a06"/>坐起事。四食噉事。五護鉢事。六便利事。七說法
<lb n="0617a07"/>事。八佛塔事。九道行事。十觀望事
(頌云　齊整著裙袈裟二
<lb n="0617a08"/>　入村十一坐二六　噉嚼事有二十一　護鉢二事便利三　三聚說法軌二十　敬塔房像二
<lb n="0617a09"/>十六　道行二事觀望一　斯皆沙門應學法　諸部每缺佛塔。准本部則十例也)
。　僧祇
<lb n="0617a10"/>六十七法　五分一百八法　十誦一百十三
<lb n="0617a11"/>法　解脫戒本七十六法　根本四十三法
<lb n="0617a12"/>　獨於本律有百法。初不齊整著內衣。乃至一百
<lb n="0617a13"/>不與持葢者說法。</p>
<lb n="0617a14"/>
<p id="pX40p0617a1401" rend="margin-left:1em">○第一不齊整著內衣戒</p>
<lb n="0617a15"/>
<p id="pX40p0617a1501" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0617a16"/>
<p id="pX40p0617a1601" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘同學。</p>
<p id="pX40p0617a1613" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此等皆
<lb n="0617a17"/>由法式事譏嫌煩惱。制斯學處
(以後准知更不重出)
。</p>
<lb n="0617a18"/>
<p id="pX40p0617a1801" rend="margin-left:2em">起緣處。</p>
<lb n="0617a19"/>
<p id="pX40p0617a1901" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0617a20"/>
<p id="pX40p0617a2001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0617a21"/>
<p id="pX40p0617a2101" rend="margin-left:1em">六羣著涅槃僧。或下著。或高著。或作象鼻。或作多
<lb n="0617a22"/>羅葉。或時細襵。居士譏嫌。似王大臣。如似節會戲
<lb n="0617a23"/>笑俳說人著衣。諸比丘聞白佛。訶責結戒。</p>
<lb n="0617a24"/>
<p id="pX40p0617a2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0617b01"/>
<p id="pX40p0617b0101">當齊整著涅槃僧。應當學。</p>
<lb n="0617b02"/>
<p id="pX40p0617b0201" rend="margin-left:1em">釋義　涅槃僧者
(涅槃譌也。應云泥縛些那。或云泥伐散那。西域記云。唐言裙。既
<lb n="0617b03"/>無帶襻。其將服也。集衣為襵。束帶以絛襵。則諸部各異色。乃黃赤不同。釋名云。裙者羣也。連接羣幅也)
<lb n="0617b04"/>不齊整者。或時下著。繫在臍下
(下者齊𨅯骨下)
。或時高著。
<lb n="0617b05"/>謂褰齊膝。或作象鼻。垂前一角。或作多羅樹葉。垂
<lb n="0617b06"/>前二角
(律攝云。謂捉裙邊細疊成襵。腰邊總擪。形若多羅葉。上聚下散者是也)
。或時
<lb n="0617b07"/>細襵。謂繞腰襵皺
(律攝云。齊整者。離不齊整著衣過也　僧祇云。齊整著。不得如
<lb n="0617b08"/>婬女賣色法。左右顧視。為好不好。應著令如法齊整著)
。</p>
<lb n="0617b09"/>
<p id="pX40p0617b0901" rend="margin-left:1em">定罪　此中犯者。若故作。犯應懺突吉羅。</p>
<p id="pX40p0617b0916" type="inline" rend="margin-left:1em">以故
<lb n="0617b10"/>作故。犯非威儀突吉羅
(言應懺吉羅者。故違佛教。則犯戒體罪也。非威儀吉
<lb n="0617b11"/>羅者。威儀不整。罪由事生。故曰非威儀突吉羅。二罪同時而得。懺時<anchor xml:id="begd1e40583"/>但<anchor xml:id="endd1e40583"/>悔戒體吉羅。非威儀罪亦同滅。喻
<lb n="0617b12"/>如伐樹。<anchor xml:id="begd1e40591"/>但<anchor xml:id="endd1e40591"/>伐根本。枝葉亦除也。此罪懺時亦爾。兩悔則非)
若不故作。突吉羅
(此謂
<lb n="0617b13"/>誤犯責心突吉羅也)
五分云。若不解不問。而作此著。突吉羅。</p>
<lb n="0617b14"/>
<p id="pX40p0617b1401" rend="margin-left:1em">若解不慎而作此著。突吉羅。</p>
<p id="pX40p0617b1412" type="inline" rend="margin-left:1em">若解輕戒輕人
<lb n="0617b15"/>而作此著。波逸提
(諸部俱有不恭敬戒波逸提)
比丘尼亦爾
<lb n="0617b16"/>律攝云。若苾芻不依佛教。不顧羞恥。欲為非法。著
<lb n="0617b17"/>捉衣開張。得責心惡作。</p>
<p id="pX40p0617b1710" type="inline" rend="margin-left:1em">若披著身。得對說惡作。</p>
<lb n="0617b18"/>
<p id="pX40p0617b1801" rend="margin-left:1em">若苾芻有順奉心。而著不如法。或時忘念。或是
<lb n="0617b19"/>無知非法著者。惟犯責心惡作。</p>
<p id="pX40p0617b1913" type="inline" rend="margin-left:1em">如是於餘學處。
<lb n="0617b20"/>准此應知。</p>
<p id="pX40p0617b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">尼等四眾突吉羅。是謂為犯。</p>
<lb n="0617b21"/>
<p id="pX40p0617b2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或䐡中生瘡下著。若脚<g ref="CB00567"/>有瘡高
<lb n="0617b22"/>著。若僧伽藍內。若村外。若作時。若道行。無犯。</p>
<p id="pX40p0617b2218" type="inline" rend="margin-left:1em">薩
<lb n="0617b23"/>婆多云。若比丘沙彌遠行來時。應踝上二磔手上
<lb n="0617b24"/>至膝下。比丘尼式叉摩那沙彌尼一切時踝上二
<lb n="0617c01"/>指。正使行來不得高也。</p>
<p id="pX40p0617c0110" type="inline" rend="margin-left:1em">不犯者最初未制戒等。</p>
<lb n="0617c02"/>
<p id="pX40p0617c0201" rend="margin-left:1em">會詳　事鈔云。世尊處世。深達物機。凡所施為。必
<lb n="0617c03"/>以威儀為主。故此百事大乘悉皆同學。息譏生信。
<lb n="0617c04"/>自護護他。倍應嚴淨。除是諸大菩薩示現逆行。在
<lb n="0617c05"/>處不論。若是學地凡夫。難越準繩。</p>
<p id="pX40p0617c0514" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。爾時
<lb n="0617c06"/>世尊作如是念。過去諸佛云何教聲聞眾著衣服
<lb n="0617c07"/>耶。是時諸天前白佛言。如淨居天所著衣服。世尊
<lb n="0617c08"/>即以天眼觀知。如諸天所說。無有異也。因制苾芻
<lb n="0617c09"/>披著衣法
(准諸部文義。此篇制在四篇之前。為佛初成道七日。還本國住尼拘律國時。度
<lb n="0617c10"/>八王子及五百釋種出家。以本是豪貴驕奢。本習氣未除。多犯威儀中事。世尊一一制斷。結集時以罪事
<lb n="0617c11"/>重輕次第。故列於後。不可不知)
。</p>
<lb n="0617c12"/>
<p id="pX40p0617c1201" rend="margin-left:1em">○第二不齊整著三衣戒
(緣起處起緣人並如前戒)
</p>
<lb n="0617c13"/>
<p id="pX40p0617c1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0617c14"/>
<p id="pX40p0617c1401">當齊整著三衣。應當學。</p>
<lb n="0617c15"/>
<p id="pX40p0617c1501" rend="margin-left:1em">釋義　不齊整者。或高著過脚<g ref="CB00567"/>上。或下著。下垂
<lb n="0617c16"/>過肘露脇。或作象鼻者。下垂一角。或作多羅樹葉
<lb n="0617c17"/>者。垂前兩角。後褰高也。或細襵者。細襵<anchor xml:id="begd1e40717"/>已<anchor xml:id="endd1e40717"/>安緣
(齊整
<lb n="0617c18"/>反上者是)
。</p>
<lb n="0617c19"/>
<p id="pX40p0617c1901" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0617c1905" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。若泥時作時手得抄舉。若放
<lb n="0617c20"/>恣諸根。不如法被衣者。越毗尼罪。</p>
<p id="pX40p0617c2014" type="inline" rend="margin-left:1em">四眾同前。</p>
<lb n="0617c21"/>
<p id="pX40p0617c2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或肩臂有瘡下著。或脚<g ref="CB00567"/>有瘡高
<lb n="0617c22"/>著。若道行作時。無犯。</p>
<lb n="0617c23"/>
<p id="pX40p0617c2301" rend="margin-left:1em">會詳　舍利弗問經云。修供養時應偏袒。以便作
<lb n="0617c24"/>事。作福田時。應覆兩肩。現田文相。云何修供養。如
<lb n="0618a01"/>見佛時。問訊師僧時。應拂牀掃地卷衣裳。乃至種
<lb n="0618a02"/>種供養。云何作福田時。應請乞食。坐禪誦經。經行
<lb n="0618a03"/>樹下。人見端嚴有可觀也。</p>
<lb n="0618a04"/>
<p id="pX40p0618a0401" rend="margin-left:1em">○第三反抄衣戒
(緣起處起緣人同前)
</p>
<lb n="0618a05"/>
<p id="pX40p0618a0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0618a06"/>
<p id="pX40p0618a0601">不得反抄衣入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0618a07"/>
<p id="pX40p0618a0701" rend="margin-left:1em">釋義　反抄衣者。或左右反抄衣著肩上。</p>
<p id="pX40p0618a0716" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝
<lb n="0618a08"/>云。不得偏抄一邊露現形體。</p>
<p id="pX40p0618a0812" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。若乞食。若
<lb n="0618a09"/>取食時。畏污衣故得抄衣。但莫令肘現。無罪。若精
<lb n="0618a10"/>舍中食上。和尚阿闍黎長老比丘前坐。不得抄衣。
<lb n="0618a11"/>若抄者得抄一邊。不得抄兩邊。若偏袒者抄左邊。
<lb n="0618a12"/>若通肩被者得抄右邊。若見長老比丘應還下。若
<lb n="0618a13"/>放恣諸根。反抄衣。坐家內者。越學法。</p>
<lb n="0618a14"/>
<p id="pX40p0618a1401" rend="margin-left:1em">定罪如前。</p>
<p id="pX40p0618a1405" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若風雨時得抄一邊。若偏袒
<lb n="0618a15"/>右肩得抄左邊。若通肩被衣得抄右邊。不得令肘
<lb n="0618a16"/>現無罪。</p>
<p id="pX40p0618a1604" type="inline" rend="margin-left:1em">四眾同前。</p>
<lb n="0618a17"/>
<p id="pX40p0618a1701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。脇肋有瘡。若在道
<lb n="0618a18"/>行。若作時。無犯。</p>
<lb n="0618a19"/>
<p id="pX40p0618a1901" rend="margin-left:1em">○第四反抄衣入家內坐戒</p>
<lb n="0618a20"/>
<p id="pX40p0618a2001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0618a21"/>
<p id="pX40p0618a2101">不得反抄衣入白衣舍坐。應當學
(此戒<anchor xml:id="begd1e40838"/>但<anchor xml:id="endd1e40838"/>以坐為異。如前故不出)
。</p>
<lb n="0618a22"/>
<p id="pX40p0618a2201" rend="margin-left:1em">會詳　母經云。比丘入檀越家之所行法。不應調
<lb n="0618a23"/>戲。不應自恃憍慢。不應輕躁。不應無忌難所說。不
<lb n="0618a24"/>應雜亂無端緒語。不應坐處遠故低身就他共語。
<lb n="0618b01"/>復不應相逼坐共談。不應偏蹲跪坐。不中大喚而
<lb n="0618b02"/>坐。雖執威儀。不應示現有德相貌而坐。不應累䏶
<lb n="0618b03"/>而坐。不應累膝而坐。不應累脚而坐。不應用手左
<lb n="0618b04"/>右撈摸而坐。不應動脚不住而坐。不中大甕器上
<lb n="0618b05"/>而坐。不中與比丘尼及女人獨靜房內坐。不得下
<lb n="0618b06"/>處坐為高坐人說法。是名入家中比丘坐法。</p>
<lb n="0618b07"/>
<p id="pX40p0618b0701" rend="margin-left:1em">○第五衣纏頸入家內戒
(並如前戒)
</p>
<lb n="0618b08"/>
<p id="pX40p0618b0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0618b09"/>
<p id="pX40p0618b0901">不得衣纏頸入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0618b10"/>
<p id="pX40p0618b1001" rend="margin-left:1em">釋義　衣纏頸者。總捉衣兩角。著左右肩上。</p>
<lb n="0618b11"/>
<p id="pX40p0618b1101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0618b12"/>
<p id="pX40p0618b1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或肩臂有瘡等。</p>
<lb n="0618b13"/>
<p id="pX40p0618b1301" rend="margin-left:1em">○第六衣纏頸入家內坐戒</p>
<lb n="0618b14"/>
<p id="pX40p0618b1401">不得衣纏頸入白衣舍坐。應當學
(以坐為異)
。</p>
<lb n="0618b15"/>
<p id="pX40p0618b1501" rend="margin-left:1em">○第七覆頭入家戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0618b16"/>
<p id="pX40p0618b1601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0618b17"/>
<p id="pX40p0618b1701" rend="margin-left:1em">六羣以衣覆頭。入白衣舍。居士譏嫌如盜賊。故制。</p>
<lb n="0618b18"/>
<p id="pX40p0618b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0618b19"/>
<p id="pX40p0618b1901">不得覆頭入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0618b20"/>
<p id="pX40p0618b2001" rend="margin-left:1em">釋義　覆頭者。若以樹葉。若以碎段物。若以衣覆
<lb n="0618b21"/>頭行。</p>
<p id="pX40p0618b2103" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。以衣物覆頭。猶如新嫁女。</p>
<p id="pX40p0618b2116" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇
<lb n="0618b22"/>云。全覆頭及兩耳。</p>
<lb n="0618b23"/>
<p id="pX40p0618b2301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0618b24"/>
<p id="pX40p0618b2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或患寒。或頭上瘡生。命難。梵行難。
<lb n="0618c01"/>覆頭而走。無犯。</p>
<lb n="0618c02"/>
<p id="pX40p0618c0201" rend="margin-left:1em">○第八覆頭入家坐戒</p>
<lb n="0618c03"/>
<p id="pX40p0618c0301">不得覆頭入白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0618c04"/>
<p id="pX40p0618c0401" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。不得覆頭坐家內。若精舍中食上。
<lb n="0618c05"/>和尚阿闍黎長老比丘前。不得覆頭坐。若風寒雨
<lb n="0618c06"/>時。若病。若頭患風。不得全覆。當覆半頭。令一耳現。
<lb n="0618c07"/>若見長老比丘時。當挽却。若屏處私房。覆頭無罪。
<lb n="0618c08"/>若放恣諸根。覆頭坐家內者。越學法
(餘有開遮同前。以坐為異)
。</p>
<lb n="0618c09"/>
<p id="pX40p0618c0901" rend="margin-left:1em">○第九跳行戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0618c10"/>
<p id="pX40p0618c1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0618c11"/>
<p id="pX40p0618c1101" rend="margin-left:1em">六群跳行入白衣舍。居士譏嫌。似鳥<g ref="CB15179"/>。故制。</p>
<lb n="0618c12"/>
<p id="pX40p0618c1201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0618c13"/>
<p id="pX40p0618c1301">不得跳行入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0618c14"/>
<p id="pX40p0618c1401" rend="margin-left:1em">釋義　跳行者。雙脚跳。</p>
<p id="pX40p0618c1409" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得先下脚指
<lb n="0618c15"/>後下脚跟。當先下脚跟後下脚指。若脚心有瘡。當
<lb n="0618c16"/>側脚行。作蔽瘡物。繫之平脚行。</p>
<lb n="0618c17"/>
<p id="pX40p0618c1701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0618c18"/>
<p id="pX40p0618c1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若為人所打。若有賊。若惡獸。若有
<lb n="0618c19"/>棘<anchor xml:id="begd1e41063"/>刺<anchor xml:id="endd1e41063"/>。或渡渠。或渡坑塹。或渡泥跳過者。無犯。</p>
<lb n="0618c20"/>
<p id="pX40p0618c2001" rend="margin-left:1em">會詳　五百問云。昔有優婆塞。請一比丘。欲與作
<lb n="0618c21"/>一領好衣。比丘隨去。中道有一小水。比丘躑渡。優
<lb n="0618c22"/>婆塞便嫌。心念。我謂是好比丘。欲與一領好衣。而
<lb n="0618c23"/>便跳躑溝坑。當與半領衣。以是無著。知其心念。前
<lb n="0618c24"/>行見水。復故跳躑。賢者復念。當與一張粗㲲。前行
<lb n="0619a01"/>見水。復躑過。賢者復念。當與一頓食。無著復知其
<lb n="0619a02"/>念。前行見水。便舉衣涉渡。賢者問。何以不躑渡。比
<lb n="0619a03"/>丘言。卿前與我一領衣。一躑過水正得半領。復一
<lb n="0619a04"/>躑正得一張粗㲲。復一躑正得一頓食。我今所不
<lb n="0619a05"/>躑者。恐復失食。賢者乃知是得道人。便向懺悔。將
<lb n="0619a06"/>歸大供養。以此騐之。知比丘不得躑過坑水。</p>
<lb n="0619a07"/>
<p id="pX40p0619a0701" rend="margin-left:1em">○第十跳行入家坐戒</p>
<lb n="0619a08"/>
<p id="pX40p0619a0801">不得跳行入白衣舍坐。應當學
(如前釋)
。</p>
<lb n="0619a09"/>
<p id="pX40p0619a0901" rend="margin-left:1em">○第十一蹲坐舍內戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0619a10"/>
<p id="pX40p0619a1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0619a11"/>
<p id="pX40p0619a1101" rend="margin-left:1em">有居士請眾僧食。六羣蹲坐。比座以手觸之。即倒
<lb n="0619a12"/>露形。居士譏嫌。似裸形婆羅門。故制。</p>
<lb n="0619a13"/>
<p id="pX40p0619a1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0619a14"/>
<p id="pX40p0619a1401">不得白衣舍內蹲坐。應當學。</p>
<lb n="0619a15"/>
<p id="pX40p0619a1501" rend="margin-left:1em">釋義　蹲坐者。若在地。若在牀上。尻不至地。</p>
<lb n="0619a16"/>
<p id="pX40p0619a1601" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0619a1605" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得抱膝坐交脚坐。若放恣
<lb n="0619a17"/>諸根。抱膝坐家內者。越學法。</p>
<p id="pX40p0619a1712" type="inline" rend="margin-left:1em">四眾同前。</p>
<lb n="0619a18"/>
<p id="pX40p0619a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若尻邊生瘡。若有所與。若禮。若懺
<lb n="0619a19"/>悔。若受教誡。無犯。</p>
<lb n="0619a20"/>
<p id="pX40p0619a2001" rend="margin-left:1em">○第十二手叉腰戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0619a21"/>
<p id="pX40p0619a2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0619a22"/>
<p id="pX40p0619a2201" rend="margin-left:1em">六羣手叉腰行。入白衣舍。居士譏嫌。如世人新婚
<lb n="0619a23"/>娶。得志驕奢。故制。</p>
<lb n="0619a24"/>
<p id="pX40p0619a2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0619b01"/>
<p id="pX40p0619b0101">不得手叉腰入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0619b02"/>
<p id="pX40p0619b0201" rend="margin-left:1em">釋義　手叉腰者。以手叉腰匡肘
(或一手叉兩手叉)
。</p>
<lb n="0619b03"/>
<p id="pX40p0619b0301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0619b04"/>
<p id="pX40p0619b0401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。脇下生瘡。若作時。若道行。</p>
<lb n="0619b05"/>
<p id="pX40p0619b0501" rend="margin-left:1em">○第十三叉腰家坐戒</p>
<lb n="0619b06"/>
<p id="pX40p0619b0601">不得手叉腰入白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0619b07"/>
<p id="pX40p0619b0701" rend="margin-left:1em">釋義　手叉腰者。匡肘妨比座。</p>
<p id="pX40p0619b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。不得掌
<lb n="0619b08"/>扶頰坐。</p>
<p id="pX40p0619b0804" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。若精舍中食。上二師前長老比
<lb n="0619b09"/>丘前。不得叉腰坐。若老病若風動腰痛叉腰。無罪。</p>
<lb n="0619b10"/>
<p id="pX40p0619b1001" rend="margin-left:1em">臀痤瘡癬。以藥塗之。畏污衣故叉腰。無罪。</p>
<p id="pX40p0619b1017" type="inline" rend="margin-left:1em">若
<lb n="0619b11"/>見上座來應下。若放恣諸根叉腰坐家內者。越學
<lb n="0619b12"/>法
(餘並同前)
。</p>
<lb n="0619b13"/>
<p id="pX40p0619b1301" rend="margin-left:1em">○第十四搖身行戒
(緣起處起緣人同前)
</p>
<lb n="0619b14"/>
<p id="pX40p0619b1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0619b15"/>
<p id="pX40p0619b1501">不得搖身行入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0619b16"/>
<p id="pX40p0619b1601" rend="margin-left:1em">釋義　搖身者。左右戾身趨行
(戾身斜曲也。字從犬出戶。而身曲戾
<lb n="0619b17"/>也。行而張足曰趨。釋名云。疾行曰趨。疾趨曰走)
。律攝云。如衒色女。搖身而
<lb n="0619b18"/>行。</p>
<lb n="0619b19"/>
<p id="pX40p0619b1901" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0619b1905" type="inline" rend="margin-left:1em">比丘尼搖身趨行。犯波逸提。三小眾
<lb n="0619b20"/>突吉羅。</p>
<lb n="0619b21"/>
<p id="pX40p0619b2101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時為人所打。迴戾身避杖。或被
<lb n="0619b22"/>賊惡獸。或逢擔棘<anchor xml:id="begd1e41297"/>刺<anchor xml:id="endd1e41297"/>人。如是戾身避。或渡坑渠泥
<lb n="0619b23"/>水處。於中搖身過。或時著衣迴身。看衣齊整不。無
<lb n="0619b24"/>犯。</p>
<p id="pX40p0619b2402" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若老病身振風雨寒雪搖。無罪。</p>
<lb n="0619c01"/>
<p id="pX40p0619c0101" rend="margin-left:1em">○第十五搖身入家坐戒</p>
<lb n="0619c02"/>
<p id="pX40p0619c0201">不得搖身行入白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0619c03"/>
<p id="pX40p0619c0301" rend="margin-left:1em">○第十六掉臂行戒
(緣起處起緣人同前)
</p>
<lb n="0619c04"/>
<p id="pX40p0619c0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0619c05"/>
<p id="pX40p0619c0501">不得掉臂行入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0619c06"/>
<p id="pX40p0619c0601" rend="margin-left:1em">釋義　掉臂者。垂臂前却也。</p>
<p id="pX40p0619c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若先是王
<lb n="0619c07"/>子大臣本習未除。應當教言。汝今出家。當捨此俗
<lb n="0619c08"/>儀。從比丘法。</p>
<p id="pX40p0619c0806" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。猶如小兒及癲狂類
(馬勝雍容
<lb n="0619c09"/>行道。感採菽信樂出家。鶖子安詳乞食。攝外道反邪歸正。凡行路非大人相者。皆應遠離)
。</p>
<lb n="0619c10"/>
<p id="pX40p0619c1001" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0619c11"/>
<p id="pX40p0619c1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或有如是病。或為人所打舉手遮。
<lb n="0619c12"/>或值惡獸盜賊。或逢擔棘<anchor xml:id="begd1e41368"/>刺<anchor xml:id="endd1e41368"/>人來舉手遮。或渡河
<lb n="0619c13"/>水。或跳渡坑塹泥水。或共伴行不及以手招喚。無
<lb n="0619c14"/>犯。</p>
<p id="pX40p0619c1402" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若欲呼人。不得雙舉兩手。當以一手
<lb n="0619c15"/>招。</p>
<lb n="0619c16"/>
<p id="pX40p0619c1601" rend="margin-left:1em">○第十七掉臂行入家坐</p>
<lb n="0619c17"/>
<p id="pX40p0619c1701">不得掉臂行入白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0619c18"/>
<p id="pX40p0619c1801" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。不得動手足家內坐者。不得動手
<lb n="0619c19"/>動足舞手舞足並折草坐。當安詳靜住。若問四塔
<lb n="0619c20"/>者得指示。是生處。得道處。轉法輪處。般涅槃處。無
<lb n="0619c21"/>罪。</p>
<p id="pX40p0619c2102" type="inline" rend="margin-left:1em">檀越欲起精舍。得指地形勢。此中可起講堂。
<lb n="0619c22"/>此中可起溫室。此中可起僧房得指示。無罪
(餘並同前。
<lb n="0619c23"/>以坐為具)
。</p>
<lb n="0619c24"/>
<p id="pX40p0619c2401" rend="margin-left:1em">○第十八不好覆身戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0620a01"/>
<p id="pX40p0620a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0620a02"/>
<p id="pX40p0620a0201" rend="margin-left:1em">六羣不好覆身行入白衣舍。居士譏嫌。似婆羅門。
<lb n="0620a03"/>故制。</p>
<lb n="0620a04"/>
<p id="pX40p0620a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0620a05"/>
<p id="pX40p0620a0501">好覆身入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0620a06"/>
<p id="pX40p0620a0601" rend="margin-left:1em">釋義　不好覆身者。處處露現。</p>
<p id="pX40p0620a0612" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。好覆身
<lb n="0620a07"/>者。應用緻物作內衣。若用疎物者。應兩重三重。若
<lb n="0620a08"/>內衣疎者。<g ref="CB15106"/>多羅僧應緻物作。若<g ref="CB15106"/>多羅僧疎者。
<lb n="0620a09"/>僧伽黎應用緻物。若僧伽黎疎者。<g ref="CB15106"/>多羅僧應用
<lb n="0620a10"/>緻物。坐時不得坐衣上。當一手褰衣一手按坐具。
<lb n="0620a11"/>然後安詳而坐
(謂生世譏嫌壞威儀故也)
。</p>
<lb n="0620a12"/>
<p id="pX40p0620a1201" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0620a13"/>
<p id="pX40p0620a1301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時被縛。若風吹衣離體。無犯。</p>
<lb n="0620a14"/>
<p id="pX40p0620a1401" rend="margin-left:1em">○第十九</p>
<lb n="0620a15"/>
<p id="pX40p0620a1501">好覆身入白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0620a16"/>
<p id="pX40p0620a1601" rend="margin-left:1em">○第二十左右顧視戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0620a17"/>
<p id="pX40p0620a1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0620a18"/>
<p id="pX40p0620a1801" rend="margin-left:1em">六羣左右顧視行入白衣舍。居士譏嫌。似盜竊人
<lb n="0620a19"/>左右顧視。故制。</p>
<lb n="0620a20"/>
<p id="pX40p0620a2001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0620a21"/>
<p id="pX40p0620a2101">不得左右顧視行入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0620a22"/>
<p id="pX40p0620a2201" rend="margin-left:1em">釋義　左右顧視者。處處看。</p>
<p id="pX40p0620a2211" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祗云。諦視行時。
<lb n="0620a23"/>不得如馬低頭行。當平視行。防惡象馬牛。當如擔
<lb n="0620a24"/>輦人行。不得東西瞻視。若欲看時。迴身向所看處。</p>
<lb n="0620b01"/>
<p id="pX40p0620b0101" rend="margin-left:1em">律攝云。不高視者。舉目視前一踰伽地。是為視
<lb n="0620b02"/>量。踰伽量者長四肘也。不應傍視。亦不迴顧。端形
<lb n="0620b03"/>直視。徐行而進。</p>
<lb n="0620b04"/>
<p id="pX40p0620b0401" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0620b05"/>
<p id="pX40p0620b0501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或仰瞻日時節。或命難。梵行難。左
<lb n="0620b06"/>右處處伺求方便道欲逃走。無犯。</p>
<lb n="0620b07"/>
<p id="pX40p0620b0701" rend="margin-left:1em">○第二十一</p>
<lb n="0620b08"/>
<p id="pX40p0620b0801">不得左右顧視白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0620b09"/>
<p id="pX40p0620b0901" rend="margin-left:1em">釋義　根本云。在白衣舍。他不請坐。不應輙坐。不
<lb n="0620b10"/>應不善觀察而坐
(因迦留陀夷坐殺小兒故制)
。僧祇云。坐時不
<lb n="0620b11"/>得如馬延頸低視。當平視勿令不覺。檀越持熱器。
<lb n="0620b12"/>搪揬手面。若精舍中二師前長老比丘前坐時。不
<lb n="0620b13"/>得左右顧視。當平視
(餘者同前。以坐為異)
。</p>
<lb n="0620b14"/>
<p id="pX40p0620b1401" rend="margin-left:1em">○第二十二寂靜入家戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0620b15"/>
<p id="pX40p0620b1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0620b16"/>
<p id="pX40p0620b1601" rend="margin-left:1em">六羣高聲大喚。行入白衣舍。居士譏嫌。似婆羅門
<lb n="0620b17"/>眾。故制。</p>
<lb n="0620b18"/>
<p id="pX40p0620b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0620b19"/>
<p id="pX40p0620b1901">靜默入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0620b20"/>
<p id="pX40p0620b2001" rend="margin-left:1em">釋義　不靜默者。高聲不喚。若囑授。若高聲施食。</p>
<lb n="0620b21"/>
<p id="pX40p0620b2101" rend="margin-left:1em">僧祇云。若欲喚者應彈指。若前人不覺者。當語
<lb n="0620b22"/>近邊人。若精舍中食。上二師前長老比丘前坐。不
<lb n="0620b23"/>得高聲大喚。若欲語時。語比坐。如是展轉第二第
<lb n="0620b24"/>三令彼知。</p>
<p id="pX40p0620b2405" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。不應同俗多作言說。不大呌
<lb n="0620c01"/>呼。如童兒類。設有須喚。他不聞時。應請俗人為其
<lb n="0620c02"/>大喚。</p>
<lb n="0620c03"/>
<p id="pX40p0620c0301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0620c04"/>
<p id="pX40p0620c0401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若聾不聞聲。須高聲喚。或高聲囑
<lb n="0620c05"/>授。若高聲施食。若命難。梵行難。高聲而走。無犯。</p>
<lb n="0620c06"/>
<p id="pX40p0620c0601" rend="margin-left:1em">○第二十三</p>
<lb n="0620c07"/>
<p id="pX40p0620c0701">靜默白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0620c08"/>
<p id="pX40p0620c0801" rend="margin-left:1em">○第二十四戲笑入家戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0620c09"/>
<p id="pX40p0620c0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0620c10"/>
<p id="pX40p0620c1001" rend="margin-left:1em">六羣戲笑。行入白衣舍。居士譏嫌。如獼猴。故制。</p>
<lb n="0620c11"/>
<p id="pX40p0620c1101" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0620c12"/>
<p id="pX40p0620c1201">不得戲笑行入白衣舍。應當學。</p>
<lb n="0620c13"/>
<p id="pX40p0620c1301" rend="margin-left:1em">釋義　戲笑者。露齒而笑。</p>
<p id="pX40p0620c1310" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若有可笑事
<lb n="0620c14"/>者。不得出齗現齒呵呵而笑。應制忍之。當起無常
<lb n="0620c15"/>苦空無我想。思惟死想。若不可止。當自齧舌。若復
<lb n="0620c16"/>不能止者。當以衣角遮口。除徐抑制。</p>
<lb n="0620c17"/>
<p id="pX40p0620c1701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0620c1705" type="inline" rend="margin-left:1em">摩得勒伽云。欠時不遮口。突吉羅。</p>
<lb n="0620c18"/>
<p id="pX40p0620c1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。或唇不覆齒。或念
<lb n="0620c19"/>法歡喜而笑。不犯。</p>
<lb n="0620c20"/>
<p id="pX40p0620c2001" rend="margin-left:1em">○第二十五</p>
<lb n="0620c21"/>
<p id="pX40p0620c2101">不得戲笑白衣舍坐。應當學。</p>
<lb n="0620c22"/>
<p id="pX40p0620c2201" rend="margin-left:1em">○第二十六不用意受食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0620c23"/>
<p id="pX40p0620c2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0620c24"/>
<p id="pX40p0620c2401" rend="margin-left:1em">有居士請僧食。自手斟酌種種飲食。六羣不用意
<lb n="0621a01"/>受食。捐棄羮飯。居士譏嫌。云何不用意受食。貪心
<lb n="0621a02"/>多受。如穀貴時。故制。</p>
<lb n="0621a03"/>
<p id="pX40p0621a0301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0621a04"/>
<p id="pX40p0621a0401">用意受食。應當學。</p>
<lb n="0621a05"/>
<p id="pX40p0621a0501" rend="margin-left:1em">釋義　不用意受食者。棄羮飯食。</p>
<p id="pX40p0621a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。凡受
<lb n="0621a06"/>食時。極須存念。不應寬慢。致令鉢破。</p>
<p id="pX40p0621a0615" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。一
<lb n="0621a07"/>心受食者。左手一心持鉢。右手扶緣。</p>
<lb n="0621a08"/>
<p id="pX40p0621a0801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0621a0805" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。一心受食時。不得兩手按鉢。
<lb n="0621a09"/>在脚前當先淨洗手滌鉢。行食至。當一心受。若直
<lb n="0621a10"/>月監食人後來。得索水洗手滌鉢。無罪。若放恣諸
<lb n="0621a11"/>根。不一心受食者。越學法。</p>
<lb n="0621a12"/>
<p id="pX40p0621a1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或鉢小故食棄飯。或還墮案上。無
<lb n="0621a13"/>犯。</p>
<lb n="0621a14"/>
<p id="pX40p0621a1401" rend="margin-left:1em">○第二十七溢鉢受食戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0621a15"/>
<p id="pX40p0621a1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0621a16"/>
<p id="pX40p0621a1601" rend="margin-left:1em">六羣溢鉢受食。捐棄羮飯。居士譏嫌。如饑餓人。故
<lb n="0621a17"/>制。</p>
<lb n="0621a18"/>
<p id="pX40p0621a1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0621a19"/>
<p id="pX40p0621a1901">當平鉢受食。應當學。</p>
<lb n="0621a20"/>
<p id="pX40p0621a2001" rend="margin-left:1em">釋義　不平鉢者。溢滿。</p>
<p id="pX40p0621a2009" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。不得滿者。受食
<lb n="0621a21"/>之時。應觀其鉢。勿令流溢。所有羮菜不應多請。後
<lb n="0621a22"/>安飯時。恐溢出故。行食未至。不應遙喚。隨到受之。
<lb n="0621a23"/>勿生貪想。若預申鉢。表有貪心。鉢臨食上
(臨者自上臨下
<lb n="0621a24"/>也)
。是醜惡相。</p>
<lb n="0621b01"/>
<p id="pX40p0621b0101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0621b02"/>
<p id="pX40p0621b0201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或鉢小。或時還墮案上。無犯。</p>
<lb n="0621b03"/>
<p id="pX40p0621b0301" rend="margin-left:1em">○第二十八</p>
<lb n="0621b04"/>
<p id="pX40p0621b0401">平鉢受羮。應當學
(同前戒中)
。</p>
<lb n="0621b05"/>
<p id="pX40p0621b0501" rend="margin-left:1em">○第二十九不等受食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0621b06"/>
<p id="pX40p0621b0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0621b07"/>
<p id="pX40p0621b0701" rend="margin-left:1em">有居士請眾僧食。自手斟酌飯及羮時。下飯<anchor xml:id="begd1e41920"/>已<anchor xml:id="endd1e41920"/>。入
<lb n="0621b08"/>內取羮。比取羮還。六羣食飯<anchor xml:id="begd1e41935"/>已<anchor xml:id="endd1e41935"/>盡。與羮<anchor xml:id="begd1e41942"/>已<anchor xml:id="endd1e41942"/>。復還取
<lb n="0621b09"/>飯。比取飯還。食羮<anchor xml:id="begd1e41951"/>已<anchor xml:id="endd1e41951"/>盡。居士譏嫌。如饑餓人。故制。</p>
<lb n="0621b10"/>
<p id="pX40p0621b1001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0621b11"/>
<p id="pX40p0621b1101">羮飯等食。應當學。</p>
<lb n="0621b12"/>
<p id="pX40p0621b1201" rend="margin-left:1em">釋義　不等者。飯至羮未至飯<anchor xml:id="begd1e41974"/>已<anchor xml:id="endd1e41974"/>盡。羮至飯未至
<lb n="0621b13"/>羮<anchor xml:id="begd1e41984"/>已<anchor xml:id="endd1e41984"/>盡。</p>
<lb n="0621b14"/>
<p id="pX40p0621b1401" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0621b1405" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得先取羮後取飯。當先取
<lb n="0621b15"/>飯案<anchor xml:id="begd1e42000"/>已<anchor xml:id="endd1e42000"/>。後取半羮。若國俗法。先行羮後行飯者。當
<lb n="0621b16"/>取鍵鎡拘鉢受。若無者當作樹葉椀受。復無葉者
<lb n="0621b17"/>得以鉢受羮。<anchor xml:id="begd1e42024"/>但<anchor xml:id="endd1e42024"/>受飯時。應以手遮徐徐下鉢中。莫
<lb n="0621b18"/>令溢出。若比丘病。宜多須羮者。多取無罪。若放恣
<lb n="0621b19"/>諸根。不羮飯等受者。越學法。</p>
<p id="pX40p0621b1912" type="inline" rend="margin-left:1em">四眾同。</p>
<lb n="0621b20"/>
<p id="pX40p0621b2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時正須羮不須飯。或時正須飯
<lb n="0621b21"/>不須羮。或日時欲過。或命難。梵行難。疾疾食。無犯。</p>
<lb n="0621b22"/>
<p id="pX40p0621b2201" rend="margin-left:1em">○第三十不次第食戒
(緣起處同前)
</p>
<lb n="0621b23"/>
<p id="pX40p0621b2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0621b24"/>
<p id="pX40p0621b2401" rend="margin-left:1em">六羣比丘不次第取食。居士譏嫌。如猪狗食。亦如
<lb n="0621c01"/>牛驢烏鳥食。故制。</p>
<lb n="0621c02"/>
<p id="pX40p0621c0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0621c03"/>
<p id="pX40p0621c0301">以次食。應當學。</p>
<lb n="0621c04"/>
<p id="pX40p0621c0401" rend="margin-left:1em">釋義　不次第者。鉢中處處取食食。</p>
<p id="pX40p0621c0414" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。刳
<lb n="0621c05"/>食者。刳四邊留中央。當先受飯案著一邊。後受羮
<lb n="0621c06"/>合和而食。當次第取。若欲與人者。得截半與。十誦
<lb n="0621c07"/>云。不得鉢中擇好食。</p>
<lb n="0621c08"/>
<p id="pX40p0621c0801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0621c09"/>
<p id="pX40p0621c0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或患飯熱。挑取冷處食。若日時欲
<lb n="0621c10"/>過。若命難。梵行難。疾疾食。無犯。</p>
<lb n="0621c11"/>
<p id="pX40p0621c1101" rend="margin-left:1em">○第三十一挑鉢中食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0621c12"/>
<p id="pX40p0621c1201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0621c13"/>
<p id="pX40p0621c1301" rend="margin-left:1em">六羣挑鉢中而食令現空
(謂現空相更欲得食)
。居士譏嫌。似
<lb n="0621c14"/>牛驢駱駝猪狗。如烏鳥食無異。故制。</p>
<lb n="0621c15"/>
<p id="pX40p0621c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0621c16"/>
<p id="pX40p0621c1601">不得挑鉢中而食。應當學。</p>
<lb n="0621c17"/>
<p id="pX40p0621c1701" rend="margin-left:1em">釋義　挑鉢中者。置四邊。挑中央。至鉢底。</p>
<lb n="0621c18"/>
<p id="pX40p0621c1801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0621c19"/>
<p id="pX40p0621c1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若患飯熱。開中令冷。若日時欲過。
<lb n="0621c20"/>若命難。梵行難。疾疾刮鉢中食者。無犯。</p>
<lb n="0621c21"/>
<p id="pX40p0621c2101" rend="margin-left:1em">○第三十二自為索食戒</p>
<lb n="0621c22"/>
<p id="pX40p0621c2201" rend="margin-left:2em">此戒二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0621c23"/>
<p id="pX40p0621c2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0621c24"/>
<p id="pX40p0621c2401" rend="margin-left:1em">六群自為<anchor xml:id="begd1e42194"/>己<anchor xml:id="endd1e42194"/>索食。如饑餓時。居士譏嫌。故制。諸病
<lb n="0622a01"/>比丘皆有疑。不敢自為索食。亦不敢為他索。若他
<lb n="0622a02"/>索食與。亦不敢食。佛言皆聽。當如是說戒。</p>
<lb n="0622a03"/>
<p id="pX40p0622a0301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0622a04"/>
<p id="pX40p0622a0401">若比丘不病。不得自為<anchor xml:id="begd1e42215"/>己<anchor xml:id="endd1e42215"/>索羮飯。應當學。</p>
<lb n="0622a05"/>
<p id="pX40p0622a0501" rend="margin-left:1em">定罪如前。</p>
<lb n="0622a06"/>
<p id="pX40p0622a0601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若病者自索。若為他。他為<anchor xml:id="begd1e42233"/>己<anchor xml:id="endd1e42233"/>索。若
<lb n="0622a07"/>不求而得。無犯。</p>
<lb n="0622a08"/>
<p id="pX40p0622a0801" rend="margin-left:1em">○第三十三以飯覆羮戒</p>
<lb n="0622a09"/>
<p id="pX40p0622a0901" rend="margin-left:2em">此戒二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0622a10"/>
<p id="pX40p0622a1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0622a11"/>
<p id="pX40p0622a1101" rend="margin-left:1em">有居士請眾僧食。自手斟酌羮飯。與一六群比丘
<lb n="0622a12"/>羮<anchor xml:id="begd1e42267"/>已<anchor xml:id="endd1e42267"/>。識次更取羮。比丘即以飯覆。居士還問言。羮
<lb n="0622a13"/>在何處。比丘默然。居士譏嫌。似饑餓人。故制不得
<lb n="0622a14"/>以飯覆羮。結戒<anchor xml:id="begd1e42284"/>已<anchor xml:id="endd1e42284"/>。諸比丘請食。羮污手污鉢污衣。
<lb n="0622a15"/>疑不敢以飯覆羮。佛言。聽以飯覆羮。當如是說戒。</p>
<lb n="0622a16"/>
<p id="pX40p0622a1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0622a17"/>
<p id="pX40p0622a1701">不得以飯覆羮更望得。應當學。</p>
<lb n="0622a18"/>
<p id="pX40p0622a1801" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。若比丘迎食慮污衣者。不得盡覆。
<lb n="0622a19"/>當露一邊。若一切覆者。前人問得未。應答<anchor xml:id="begd1e42319"/>已<anchor xml:id="endd1e42319"/>得。</p>
<lb n="0622a20"/>
<p id="pX40p0622a2001" rend="margin-left:1em">律攝云。羮飯不得互掩者。意欲多求。長貪心故。應
<lb n="0622a21"/>於飲食生厭離想。是為出家所應作事。隨得隨食。
<lb n="0622a22"/>少欲為念。</p>
<lb n="0622a23"/>
<p id="pX40p0622a2301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0622a24"/>
<p id="pX40p0622a2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若請食。或時正須羮。有時正須飯。
<lb n="0622b01"/>無犯。</p>
<lb n="0622b02"/>
<p id="pX40p0622b0201" rend="margin-left:1em">○第三十四視比座食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0622b03"/>
<p id="pX40p0622b0301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0622b04"/>
<p id="pX40p0622b0401" rend="margin-left:1em">六群中一人得食分少。見比座分多。即語居士言。
<lb n="0622b05"/>汝與食不平等有愛。居士言。我平等相與。何言有
<lb n="0622b06"/>愛耶。故制。</p>
<lb n="0622b07"/>
<p id="pX40p0622b0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0622b08"/>
<p id="pX40p0622b0801">不得視比座鉢中。應當學。</p>
<lb n="0622b09"/>
<p id="pX40p0622b0901" rend="margin-left:1em">釋義　視比座鉢中者。誰多誰少耶。</p>
<lb n="0622b10"/>
<p id="pX40p0622b1001" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0622b11"/>
<p id="pX40p0622b1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。若比座病。若眼闇。
<lb n="0622b12"/>看得食不得食。淨不淨。受未受。無犯。</p>
<p id="pX40p0622b1215" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若
<lb n="0622b13"/>監食人看食何處得。何處不得。無犯。</p>
<p id="pX40p0622b1315" type="inline" rend="margin-left:1em">若共行弟
<lb n="0622b14"/>子。若依止弟子病。看其鉢中。是應病食不。無罪。若
<lb n="0622b15"/>看上座為得食不。無罪。</p>
<lb n="0622b16"/>
<p id="pX40p0622b1601" rend="margin-left:1em">○第三十五不繫鉢想食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0622b17"/>
<p id="pX40p0622b1701" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0622b18"/>
<p id="pX40p0622b1801" rend="margin-left:1em">六群受羮飯<anchor xml:id="begd1e42428"/>已<anchor xml:id="endd1e42428"/>。左右顧視。比座取其羮藏之。彼自
<lb n="0622b19"/>看不見羮。問言。我向受羮。今在何處。比座言。汝何
<lb n="0622b20"/>處來耶。答言。我在此置羮在前。左右看視。而今無
<lb n="0622b21"/>爾。諸比丘白佛制戒。</p>
<lb n="0622b22"/>
<p id="pX40p0622b2201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0622b23"/>
<p id="pX40p0622b2301">當繫鉢想食。應當學。</p>
<lb n="0622b24"/>
<p id="pX40p0622b2401" rend="margin-left:1em">釋義　不繫鉢想者。左右顧視也。</p>
<p id="pX40p0622b2413" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得
<lb n="0622c01"/>放鉢在前共比座語。若有因緣。須共左右語者。左
<lb n="0622c02"/>手撫鉢上。若行食到第三人時。當先滌鉢。豫擎待
<lb n="0622c03"/>至。</p>
<lb n="0622c04"/>
<p id="pX40p0622c0401" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0622c05"/>
<p id="pX40p0622c0501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或比座比丘病。若眼闇為受取。瞻
<lb n="0622c06"/>看淨不淨得未得。或看日時。或命難。梵行難。欲逃
<lb n="0622c07"/>避左右看視者。無犯。</p>
<lb n="0622c08"/>
<p id="pX40p0622c0801" rend="margin-left:1em">會詳　智度論云。思惟此食。工夫甚重。計一鉢之
<lb n="0622c09"/>飯。作夫流汗。合集量之。食少汗多。此食辛苦如是。
<lb n="0622c10"/>入口即成不淨。宿昔之間。變為屎尿。本是美味。惡
<lb n="0622c11"/>不欲見。行者思之。如是弊食。我若貪著。當墮三塗。
<lb n="0622c12"/>如是觀食。當厭五欲。</p>
<lb n="0622c13"/>
<p id="pX40p0622c1301" rend="margin-left:1em">○第三十六大摶飯食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0622c14"/>
<p id="pX40p0622c1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0622c15"/>
<p id="pX40p0622c1501" rend="margin-left:1em">六群大博飯食。令口不受。居士譏嫌。似猪狗駱駝
<lb n="0622c16"/>驢牛烏鳥食。故制。</p>
<lb n="0622c17"/>
<p id="pX40p0622c1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0622c18"/>
<p id="pX40p0622c1801">不得大摶飯食。應當學。</p>
<lb n="0622c19"/>
<p id="pX40p0622c1901" rend="margin-left:1em">釋義　大摶者。口不容受。</p>
<p id="pX40p0622c1910" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得大不得
<lb n="0622c20"/>小。如婬女人兩粒三粒而食。當可口食。</p>
<lb n="0622c21"/>
<p id="pX40p0622c2101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0622c2105" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。上座當徐徐食。不得速食竟
<lb n="0622c22"/>住看。令年少狼狽食不飽。</p>
<lb n="0622c23"/>
<p id="pX40p0622c2301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或日時欲過。或命難。梵行難。疾疾
<lb n="0622c24"/>食。無犯。</p>
<lb n="0623a01"/>
<p id="pX40p0623a0101" rend="margin-left:1em">○第三十七張口待飯食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623a02"/>
<p id="pX40p0623a0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623a03"/>
<p id="pX40p0623a0301" rend="margin-left:1em">六群受食。食未至。先大張口。居士譏嫌。如前故制。</p>
<lb n="0623a04"/>
<p id="pX40p0623a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623a05"/>
<p id="pX40p0623a0501">不得大張口待飯食。應當學。</p>
<lb n="0623a06"/>
<p id="pX40p0623a0601" rend="margin-left:1em">釋義　大張口者。飯摶未至。先大張口待。</p>
<p id="pX40p0623a0616" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇
<lb n="0623a07"/>云。比丘食時。當如雪山象王食法。食入口<anchor xml:id="begd1e42597"/>已<anchor xml:id="endd1e42597"/>。以鼻
<lb n="0623a08"/>作後分齊。前食咽<anchor xml:id="begd1e42605"/>已<anchor xml:id="endd1e42605"/>。續內後團。不得張口而待。</p>
<lb n="0623a09"/>
<p id="pX40p0623a0901" rend="margin-left:1em">律攝云。摶者。謂以手爬飯。非多非少。可口而內。非
<lb n="0623a10"/>是摶令相著。</p>
<lb n="0623a11"/>
<p id="pX40p0623a1101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623a12"/>
<p id="pX40p0623a1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或日時欲過。或命難。梵行難。疾疾
<lb n="0623a13"/>食。無犯。</p>
<p id="pX40p0623a1304" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若口有瘡。得豫張口。無罪。</p>
<lb n="0623a14"/>
<p id="pX40p0623a1401" rend="margin-left:1em">○第三十八含食語戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623a15"/>
<p id="pX40p0623a1501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623a16"/>
<p id="pX40p0623a1601" rend="margin-left:1em">六群含飯語。居士如前譏嫌。故制。</p>
<lb n="0623a17"/>
<p id="pX40p0623a1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623a18"/>
<p id="pX40p0623a1801">不得含食語。應當學。</p>
<lb n="0623a19"/>
<p id="pX40p0623a1901" rend="margin-left:1em">釋義　含食語者。飯在口中。語不可了。令人不解。</p>
<lb n="0623a20"/>
<p id="pX40p0623a2001" rend="margin-left:1em">僧祇云。若食上。和尚阿闍黎長老比丘喚時。咽
<lb n="0623a21"/>未盡。能使聲不異者得應。若不能者。咽<anchor xml:id="begd1e42666"/>已<anchor xml:id="endd1e42666"/>然後應。
<lb n="0623a22"/>若前人嫌者應答言。我口中有食。是故不即應。</p>
<lb n="0623a23"/>
<p id="pX40p0623a2301" rend="margin-left:1em">律攝云。食在口中。不應言說同白衣法。</p>
<lb n="0623a24"/>
<p id="pX40p0623a2401" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623b01"/>
<p id="pX40p0623b0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時噎而索水。或命難。梵行難。無
<lb n="0623b02"/>犯。</p>
<lb n="0623b03"/>
<p id="pX40p0623b0301" rend="margin-left:1em">○第三十九遙擲食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623b04"/>
<p id="pX40p0623b0401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623b05"/>
<p id="pX40p0623b0501" rend="margin-left:1em">六羣摶飯。遙擲口中。居士譏嫌。如似幻師。故制。</p>
<lb n="0623b06"/>
<p id="pX40p0623b0601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623b07"/>
<p id="pX40p0623b0701">不得摶飯遙擲口中。應當學。</p>
<lb n="0623b08"/>
<p id="pX40p0623b0801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623b09"/>
<p id="pX40p0623b0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若被繫縛擲口中食者。無犯。</p>
<p id="pX40p0623b0917" type="inline" rend="margin-left:1em">僧
<lb n="0623b10"/>祇云。若酸棗。若葡萄。如是種種。乃至熬豆挑擲噉。
<lb n="0623b11"/>無罪。</p>
<lb n="0623b12"/>
<p id="pX40p0623b1201" rend="margin-left:1em">○第四十遺落飯食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623b13"/>
<p id="pX40p0623b1301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623b14"/>
<p id="pX40p0623b1401" rend="margin-left:1em">六羣受食不如法。手把飯摶囓半食。居士譏嫌。似
<lb n="0623b15"/>猪狗駱駝驢牛烏鳥。故制。</p>
<lb n="0623b16"/>
<p id="pX40p0623b1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623b17"/>
<p id="pX40p0623b1701">不得遺落飯食。應當學。</p>
<lb n="0623b18"/>
<p id="pX40p0623b1801" rend="margin-left:1em">釋義　遺落者。半入口。半在手中。</p>
<p id="pX40p0623b1813" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得
<lb n="0623b19"/>齧半還著鉢中。當段段可口食。若麨團大。當手中
<lb n="0623b20"/>分令可口。若餅當分作分。齊令可口。</p>
<lb n="0623b21"/>
<p id="pX40p0623b2101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623b22"/>
<p id="pX40p0623b2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或噉薄餅燋飯。若瓜甘蔗噉菜及
<lb n="0623b23"/>諸果等。不犯。</p>
<lb n="0623b24"/>
<p id="pX40p0623b2401" rend="margin-left:1em">○第四十一頰食食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623c01"/>
<p id="pX40p0623c0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623c02"/>
<p id="pX40p0623c0201" rend="margin-left:1em">六羣頰食食。居士譏嫌。如獼猴。故制。</p>
<lb n="0623c03"/>
<p id="pX40p0623c0301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623c04"/>
<p id="pX40p0623c0401">不得頰食食。應當學。</p>
<lb n="0623c05"/>
<p id="pX40p0623c0501" rend="margin-left:1em">釋義　頰食者。令兩頰鼓起。似獼猴狀。</p>
<p id="pX40p0623c0515" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。
<lb n="0623c06"/>從一頰迴至一頰。當一邊嚼。即一邊咽。</p>
<lb n="0623c07"/>
<p id="pX40p0623c0701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623c08"/>
<p id="pX40p0623c0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或日時欲過。或命難。梵行難。疾疾
<lb n="0623c09"/>食。無犯。</p>
<lb n="0623c10"/>
<p id="pX40p0623c1001" rend="margin-left:1em">○第四十二嚼飯作聲食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623c11"/>
<p id="pX40p0623c1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0623c12"/>
<p id="pX40p0623c1201" rend="margin-left:1em">六羣嚼飯作聲。居士譏嫌。似猪狗駱駝牛驢烏鳥。
<lb n="0623c13"/>故制。</p>
<lb n="0623c14"/>
<p id="pX40p0623c1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0623c15"/>
<p id="pX40p0623c1501">不得嚼飯作聲食。應當學。</p>
<lb n="0623c16"/>
<p id="pX40p0623c1601" rend="margin-left:1em">釋義　律攝云。不彈舌食者。施主設食。其食過甜。
<lb n="0623c17"/>故為彈舌。詐現酸相。不㗘㗱食者。其食實酸。故㗘
<lb n="0623c18"/>㗱。脣作聲而現甜相。</p>
<p id="pX40p0623c1809" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。啜粥不得作聲。噉
<lb n="0623c19"/>根莖等勿令大作聲。</p>
<p id="pX40p0623c1909" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得全吞食使嗗
<lb n="0623c20"/>嗗作聲。若咽喉病。無罪。</p>
<lb n="0623c21"/>
<p id="pX40p0623c2101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0623c22"/>
<p id="pX40p0623c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。嚼乾餅及燋飯甘蔗瓜果等。</p>
<lb n="0623c23"/>
<p id="pX40p0623c2301" rend="margin-left:1em">○第四十三大噏飯食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0623c24"/>
<p id="pX40p0623c2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0624a01"/>
<p id="pX40p0624a0101" rend="margin-left:1em">六羣大噏飯食。居士如前譏嫌。故制。</p>
<lb n="0624a02"/>
<p id="pX40p0624a0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0624a03"/>
<p id="pX40p0624a0301">不得大噏飯。應當學。</p>
<lb n="0624a04"/>
<p id="pX40p0624a0401" rend="margin-left:1em">釋義　大噏飯者。張口遙呼噏
(氣出為吹。氣入為吸。謂引食入口也。
<lb n="0624a05"/>老子曰。將欲歙之。必故張之是也)
。</p>
<lb n="0624a06"/>
<p id="pX40p0624a0601" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0624a07"/>
<p id="pX40p0624a0701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若口痛。若食羮。若食酪酪漿蘇毗
<lb n="0624a08"/>羅漿
(此漿作法。先遣淨人擣大大麥器中。盛之著水。經二三日。小小酢也。淨濾飲之)
。若苦
<lb n="0624a09"/>酒
(即醋也。因有苦味。俗呼為苦酒)
。無犯。</p>
<lb n="0624a10"/>
<p id="pX40p0624a1001" rend="margin-left:1em">○第四十四舌䑛食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0624a11"/>
<p id="pX40p0624a1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0624a12"/>
<p id="pX40p0624a1201" rend="margin-left:1em">六羣吐舌食。居士如前譏嫌。故制。</p>
<lb n="0624a13"/>
<p id="pX40p0624a1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0624a14"/>
<p id="pX40p0624a1401">不得舌䑛食。應當學。</p>
<lb n="0624a15"/>
<p id="pX40p0624a1501" rend="margin-left:1em">釋義　舌䑛食者。以舌䑛飯揣食。</p>
<p id="pX40p0624a1513" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。吐舌
<lb n="0624a16"/>食者。吐出舌。以食著上。然後合口。</p>
<p id="pX40p0624a1614" type="inline" rend="margin-left:1em">不得反覆䑛
<lb n="0624a17"/>手食。</p>
<p id="pX40p0624a1703" type="inline" rend="margin-left:1em">不得䑛手食。若酥油等著手。當就鉢緣上
<lb n="0624a18"/>摡聚一處。然後取食。</p>
<lb n="0624a19"/>
<p id="pX40p0624a1901" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0624a20"/>
<p id="pX40p0624a2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時被縛。或手有泥。及垢膩污手。
<lb n="0624a21"/>舌䑛取。無犯。</p>
<p id="pX40p0624a2106" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得𡂡指食。若蜜及鹽等
<lb n="0624a22"/>著指。得𡂡。無罪。</p>
<p id="pX40p0624a2207" type="inline" rend="margin-left:1em">若直月及監食人。欲知生熟鹹
<lb n="0624a23"/>淡甜酸。得著掌中。舌䑛。無罪。</p>
<p id="pX40p0624a2312" type="inline" rend="margin-left:1em">若病得置鹽掌中
<lb n="0624a24"/>䑛。無罪。</p>
<lb n="0624b01"/>
<p id="pX40p0624b0101" rend="margin-left:1em">○第四十五振手食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0624b02"/>
<p id="pX40p0624b0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0624b03"/>
<p id="pX40p0624b0301" rend="margin-left:1em">六羣振手而食。居士譏嫌。似王大臣。故制。</p>
<lb n="0624b04"/>
<p id="pX40p0624b0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0624b05"/>
<p id="pX40p0624b0501">不得振手食。應當學。</p>
<lb n="0624b06"/>
<p id="pX40p0624b0601" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。若振手時。不得向比坐振。若食著
<lb n="0624b07"/>手。當向<anchor xml:id="begd1e43092"/>己<anchor xml:id="endd1e43092"/>前振。若鉢中抖擻。</p>
<p id="pX40p0624b0712" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。手有食水。
<lb n="0624b08"/>不振餘人。繫心而食。充軀長道。</p>
<lb n="0624b09"/>
<p id="pX40p0624b0901" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0624b10"/>
<p id="pX40p0624b1001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。或食中有草有蟲。
<lb n="0624b11"/>或有不淨。欲振去之。或有未受食。手觸而污。手振
<lb n="0624b12"/>去之。無犯。</p>
<lb n="0624b13"/>
<p id="pX40p0624b1301" rend="margin-left:1em">○第四十六手把散飯食戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0624b14"/>
<p id="pX40p0624b1401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0624b15"/>
<p id="pX40p0624b1501" rend="margin-left:1em">六羣手把散飯食。居士譏嫌。似雞鳥。故制。</p>
<lb n="0624b16"/>
<p id="pX40p0624b1601" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0624b17"/>
<p id="pX40p0624b1701">不得手把散飯食。應當學。</p>
<lb n="0624b18"/>
<p id="pX40p0624b1801" rend="margin-left:1em">釋義　散飯者。散棄飯也。</p>
<p id="pX40p0624b1810" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。不手散食者。
<lb n="0624b19"/>不得如雞<g ref="CB18313"/>食。</p>
<lb n="0624b20"/>
<p id="pX40p0624b2001" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0624b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。食墮所受草葉上者應食。若
<lb n="0624b21"/>有土者吹土却而食。或有多土著者水洗得食。</p>
<lb n="0624b22"/>
<p id="pX40p0624b2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時食中有草有蟲。或有不淨污。
<lb n="0624b23"/>或有未受食捨棄。無犯。</p>
<lb n="0624b24"/>
<p id="pX40p0624b2401" rend="margin-left:1em">○第四十七污手捉飲器戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0624c01"/>
<p id="pX40p0624c0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0624c02"/>
<p id="pX40p0624c0201" rend="margin-left:1em">六羣以不淨膩手捉飲器。居士譏嫌。似王大臣。故
<lb n="0624c03"/>制。</p>
<lb n="0624c04"/>
<p id="pX40p0624c0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0624c05"/>
<p id="pX40p0624c0501">不得污手捉飲器。應當學。</p>
<lb n="0624c06"/>
<p id="pX40p0624c0601" rend="margin-left:1em">釋義　污手者。有膩飯著手。</p>
<p id="pX40p0624c0611" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。比丘食時。
<lb n="0624c07"/>應護左手。當以左手受飲器。拄脣而飲。不得口深
<lb n="0624c08"/>含器緣。亦不得令緣觸鼻額。不得盡飲。當留少許。
<lb n="0624c09"/>當口處瀉棄之。更以水滌。次行與下。若左手有病
<lb n="0624c10"/>瘡者。右手就鉢緣上。淨摡去膩。淨水洗。若不淨以
<lb n="0624c11"/>葉承取。飲<anchor xml:id="begd1e43221"/>已<anchor xml:id="endd1e43221"/>如上。</p>
<p id="pX40p0624c1108" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。凡欲食噉。皆須土屑
<lb n="0624c12"/>澡豆等淨。洗手<anchor xml:id="begd1e43231"/>已<anchor xml:id="endd1e43231"/>。方捉食器飲器及淨水瓶。</p>
<lb n="0624c13"/>
<p id="pX40p0624c1301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0624c14"/>
<p id="pX40p0624c1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或草上受。葉上受。洗手受。無犯。</p>
<lb n="0624c15"/>
<p id="pX40p0624c1501" rend="margin-left:1em">會詳　五百問云。昔有一執事比丘。處分作飲食。
<lb n="0624c16"/>常手拄器言。取是用是。日日常爾不懺。命終墮餓
<lb n="0624c17"/>鬼中。有一比丘。名無著。於夜上廁。聞喚聲。問汝是
<lb n="0624c18"/>誰。答言。我是餓鬼。問本□何行墮餓鬼中。答於此
<lb n="0624c19"/>寺中。為僧執事。問汝本精進。何由墮此。答不淨食
<lb n="0624c20"/>與眾僧。云何不淨。答眾僧有種種甕器盛食。以指
<lb n="0624c21"/>拄器。教取是用。是犯墮罪。三說戒不悔。轉至重。以
<lb n="0624c22"/>是故墮餓鬼中。兩手擘胸裂。皮肉摶喉吹𠹀。問何
<lb n="0624c23"/>以擘胸。答蟲噉身痛故。問何以呻喚。答餓極欲死。
<lb n="0624c24"/>問欲食何物。答意欲食糞。而不能得。以諸餓鬼推
<lb n="0625a01"/>排。不能前。無著言。我知奈何。鬼言。願僧見為呪願。
<lb n="0625a02"/>無著即還向眾具說。眾與呪願。後便得糞食。不復
<lb n="0625a03"/>呻喚。以是證故。知大比丘不得手污觸僧器物。若
<lb n="0625a04"/>非僧器手。受得行與僧。無犯。</p>
<lb n="0625a05"/>
<p id="pX40p0625a0501" rend="margin-left:1em">○第四十八洗鉢水棄白衣舍戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0625a06"/>
<p id="pX40p0625a0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0625a07"/>
<p id="pX40p0625a0701" rend="margin-left:1em">六羣在居士家食<anchor xml:id="begd1e43308"/>已<anchor xml:id="endd1e43308"/>。洗鉢棄水。乃至餘食狼藉在
<lb n="0625a08"/>地。居士譏嫌。多受飲食。如饑餓之人。而捐棄狼藉。
<lb n="0625a09"/>如王大臣。故制。</p>
<lb n="0625a10"/>
<p id="pX40p0625a1001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0625a11"/>
<p id="pX40p0625a1101">不得洗鉢水棄白衣舍內。應當學。</p>
<lb n="0625a12"/>
<p id="pX40p0625a1201" rend="margin-left:1em">釋義　洗鉢水者。雜飯水。</p>
<p id="pX40p0625a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">根本云。食時當稱腹
<lb n="0625a13"/>而取。不得多受。若淨人卒與多者。未噉時。應減與
<lb n="0625a14"/>比座。若比座不取。應與沙彌及園民。若洗鉢時。不
<lb n="0625a15"/>得一粒瀉棄地。若有者應取。著板上葉上。若細粒。
<lb n="0625a16"/>若麨不可聚者。無犯。</p>
<lb n="0625a17"/>
<p id="pX40p0625a1701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0625a18"/>
<p id="pX40p0625a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或以器若澡槃承。取水持棄外。無
<lb n="0625a19"/>犯。</p>
<p id="pX40p0625a1902" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。問主人棄。不犯。</p>
<lb n="0625a20"/>
<p id="pX40p0625a2001" rend="margin-left:1em">會詳　律攝云。有諸俗人。從苾芻乞。鉢中水為吉
<lb n="0625a21"/>祥故。為除病故。時鄔波難陀以所食鉢水。和殘飯
<lb n="0625a22"/>持與。令生嫌賤。是故聖制授鉢水法。應先三徧淨
<lb n="0625a23"/>洗鉢<anchor xml:id="begd1e43388"/>已<anchor xml:id="endd1e43388"/>。盛滿清水。誦聖伽陀。可兩三徧方授與伽
<lb n="0625a24"/>陀云。以世五欲樂。或復諸天樂。若比愛盡樂。千分
<lb n="0625b01"/>不及一。由集能生苦。因苦復生集。八聖道能超至
<lb n="0625b02"/>妙涅槃處。所謂布施者必獲其義。若利為樂故施。
<lb n="0625b03"/>後必得安樂。</p>
<lb n="0625b04"/>
<p id="pX40p0625b0401" rend="margin-left:1em">○第四十九生草菜上便利戒</p>
<lb n="0625b05"/>
<p id="pX40p0625b0501" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0625b06"/>
<p id="pX40p0625b0601" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0625b07"/>
<p id="pX40p0625b0701" rend="margin-left:1em">六羣大小便涕唾生草菜上。居士譏嫌。似猪狗駱
<lb n="0625b08"/>駝牛驢。故制。病比丘不堪避生草菜。疲極。佛言。病
<lb n="0625b09"/>比丘無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0625b10"/>
<p id="pX40p0625b1001" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0625b11"/>
<p id="pX40p0625b1101">不得生草菜上大小便涕唾。除病。應當學。</p>
<lb n="0625b12"/>
<p id="pX40p0625b1201" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。當在無草地。若夏月生草普茂。無
<lb n="0625b13"/>空缺處。當駱駝牛馬驢羊行處。若復無是者。當在
<lb n="0625b14"/>甎瓦石上。若復無是者。當在乾草葉上。若復無是
<lb n="0625b15"/>者。當以木枝承。令糞先墮木上。後墮地。若比丘經
<lb n="0625b16"/>行時。不得涕唾生草上。經行道頭。當著唾壺瓦石
<lb n="0625b17"/>草葉。以細<g ref="CB01926"/>土。著唾壺中。然後唾上。若大小便涕
<lb n="0625b18"/>唾污手脚。得拭生草。</p>
<p id="pX40p0625b1809" type="inline" rend="margin-left:1em">病者。下病。冷病。風病。或足
<lb n="0625b19"/>病不堪行動避生草菜等。</p>
<lb n="0625b20"/>
<p id="pX40p0625b2001" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0625b2005" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。若青草上。好樹下。及華果樹。
<lb n="0625b21"/>人所停息者。不應大小便。若棘刺叢處者。無犯。若
<lb n="0625b22"/>大林中行。枝葉交茂。應離人行處。若涉生草田間
<lb n="0625b23"/>無空處。應持乾葉布上便利。若無可得者。無犯。</p>
<lb n="0625b24"/>
<p id="pX40p0625b2401" rend="margin-left:1em">此丘尼波逸提。三小眾突吉羅。</p>
<lb n="0625c01"/>
<p id="pX40p0625c0101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或病。或在無草菜處大小便流墮。
<lb n="0625c02"/>生草菜上或時風吹鳥<g ref="CB03340"/>而墮。生草菜中者。無犯。</p>
<lb n="0625c03"/>
<p id="pX40p0625c0301" rend="margin-left:1em">○第五十水中便利涕唾戒</p>
<lb n="0625c04"/>
<p id="pX40p0625c0401" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0625c05"/>
<p id="pX40p0625c0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0625c06"/>
<p id="pX40p0625c0601" rend="margin-left:1em">六羣水中大小便涕唾。居士譏嫌。似猪狗駱駝牛
<lb n="0625c07"/>驢。故制。病比丘避水疲極。佛言。病者無犯。當如是
<lb n="0625c08"/>說戒。</p>
<lb n="0625c09"/>
<p id="pX40p0625c0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0625c10"/>
<p id="pX40p0625c1001">不得水中大小便涕唾除病。應當學。</p>
<lb n="0625c11"/>
<p id="pX40p0625c1101" rend="margin-left:1em">釋義　水中者
(一切江河池水中)
。</p>
<lb n="0625c12"/>
<p id="pX40p0625c1201" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0625c1205" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。不得大小便涕唾水中。當在
<lb n="0625c13"/>陸地。若雨時水平浮滿。當在土塊上。若無是者。當
<lb n="0625c14"/>於瓦石上。若竹木上。先墮木上。然後水中。若大小
<lb n="0625c15"/>便涕唾污手脚。得水中洗。水中洗。大小行。無罪。</p>
<lb n="0625c16"/>
<p id="pX40p0625c1601" rend="margin-left:1em">若比丘入水浴時。不得唾中。若遠岸者。當唾手中
<lb n="0625c17"/>然後棄。</p>
<p id="pX40p0625c1704" type="inline" rend="margin-left:1em">善見云。若水人所不用。或海水。不犯。水
<lb n="0625c18"/>雖中用。曠遠無人用。不犯。</p>
<lb n="0625c19"/>
<p id="pX40p0625c1901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或病。或於岸上大小便流墮水中。
<lb n="0625c20"/>或為風吹鳥<g ref="CB03340"/>墮水中。無犯。</p>
<lb n="0625c21"/>
<p id="pX40p0625c2101" rend="margin-left:1em">○第五十一立大小便戒</p>
<lb n="0625c22"/>
<p id="pX40p0625c2201" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0625c23"/>
<p id="pX40p0625c2301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0625c24"/>
<p id="pX40p0625c2401" rend="margin-left:1em">六羣立大小便。居士譏嫌。似牛馬猪羊駱駝。故制。
<lb n="0626a01"/>病比丘疲極。不堪蹲。佛言。病者無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0626a02"/>
<p id="pX40p0626a0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0626a03"/>
<p id="pX40p0626a0301">不得立大小便除病。應當學。</p>
<lb n="0626a04"/>
<p id="pX40p0626a0401" rend="margin-left:1em">釋義　五分云。佛言。雖是我所制。餘方不以為清
<lb n="0626a05"/>淨者。皆不應用。雖非我所。制餘方。必應行者。皆不
<lb n="0626a06"/>得不行
(今此方國風男子蹲踞小便者。世所譏嫌。則宜從方為淨。無逆聖情。以順國風。得名
<lb n="0626a07"/>清淨持戒也。不得妄取餘外定禁。雷同斯目。此則非制而制。是制而開。廢教之罪難免)
。</p>
<lb n="0626a08"/>
<p id="pX40p0626a0801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0626a09"/>
<p id="pX40p0626a0901" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或病。或被繫縛。或脚<g ref="CB00567"/>有垢膩。若
<lb n="0626a10"/>泥污。無犯。</p>
<lb n="0626a11"/>
<p id="pX40p0626a1101" rend="margin-left:1em">○第五十二與反抄衣人說法戒</p>
<lb n="0626a12"/>
<p id="pX40p0626a1201" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0626a13"/>
<p id="pX40p0626a1301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0626a14"/>
<p id="pX40p0626a1401" rend="margin-left:1em">六羣與不恭敬。反抄衣人說法。諸比丘嫌責。故制。
<lb n="0626a15"/>諸比丘疑病。反抄衣者。不敢為說法。佛言。病者無
<lb n="0626a16"/>犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0626a17"/>
<p id="pX40p0626a1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0626a18"/>
<p id="pX40p0626a1801">不得與反抄衣。不恭敬人說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626a19"/>
<p id="pX40p0626a1901" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。說法者。為前人開解其義。分別演
<lb n="0626a20"/>說。欲令如法修行。法者佛所說。佛印可。佛所說者。
<lb n="0626a21"/>如來自說。佛所印可者。聲聞所說。佛讚善哉。是名
<lb n="0626a22"/>印可。</p>
<lb n="0626a23"/>
<p id="pX40p0626a2301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0626a24"/>
<p id="pX40p0626a2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或病。或為王王大臣說。無犯
(以下並同)
。</p>
<lb n="0626b01"/>
<p id="pX40p0626b0101" rend="margin-left:1em">○第五十三</p>
<lb n="0626b02"/>
<p id="pX40p0626b0201">不得為衣纏頸者說法。除病。應當學
(同前戒中以纏頸為異)
。</p>
<lb n="0626b03"/>
<p id="pX40p0626b0301" rend="margin-left:1em">○第五十四</p>
<lb n="0626b04"/>
<p id="pX40p0626b0401">不得為覆頭者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626b05"/>
<p id="pX40p0626b0501" rend="margin-left:1em">釋義　覆頭者
(若衣覆。若葉覆。及餘一切物覆。皆名覆頭。西國以露頂跣足而為敬。
<lb n="0626b06"/>東土以衣冠整齊而為恭。然隨國風。必以敬重為心。除冠巾外。餘物覆者。不應為說)
。</p>
<lb n="0626b07"/>
<p id="pX40p0626b0701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0626b08"/>
<p id="pX40p0626b0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。僧祇云。若比丘為塔為僧事詣王。
<lb n="0626b09"/>若地主時。乃至邊有淨人者當立。意為彼人說。王
<lb n="0626b10"/>聽。無罪。</p>
<p id="pX40p0626b1004" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘在怖畏。險道行時。防衛人言。尊
<lb n="0626b11"/>者為我說法。彼雖覆頭。為說。無罪
(以下並同)
。</p>
<lb n="0626b12"/>
<p id="pX40p0626b1201" rend="margin-left:1em">○第五十五</p>
<lb n="0626b13"/>
<p id="pX40p0626b1301">不得為褁頭者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626b14"/>
<p id="pX40p0626b1401" rend="margin-left:1em">釋義　
(褁者。謂纏褁。與覆別也。餘並同前)
。</p>
<lb n="0626b15"/>
<p id="pX40p0626b1501" rend="margin-left:1em">○第五十六</p>
<lb n="0626b16"/>
<p id="pX40p0626b1601">不得為叉腰者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626b17"/>
<p id="pX40p0626b1701" rend="margin-left:1em">釋義　叉腰者
(或一手叉。或兩手叉。以自慠慢輕法。故不得為說)
。僧祇云。
<lb n="0626b18"/>不得為抱膝。及翹脚人說法。除病。</p>
<lb n="0626b19"/>
<p id="pX40p0626b1901" rend="margin-left:1em">○第五十七</p>
<lb n="0626b20"/>
<p id="pX40p0626b2001">不得為著革屣者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626b21"/>
<p id="pX40p0626b2101" rend="margin-left:1em">釋義　革屣者
(即皮鞋也。若一重。若兩重)
。</p>
<lb n="0626b22"/>
<p id="pX40p0626b2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。僧祇云。若王地主。及防衛人。雖著
<lb n="0626b23"/>革屣。為說。無犯。</p>
<p id="pX40p0626b2307" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若多人著革屣。不能令
<lb n="0626b24"/>脫。但因不著者。為說。不犯
(餘並同前)
。</p>
<lb n="0626c01"/>
<p id="pX40p0626c0101" rend="margin-left:1em">會詳　第三分云。佛在王舍城。時瞻波城有長者
<lb n="0626c02"/>子。字守籠那。其父母唯有此一子。甚愛念之。生來
<lb n="0626c03"/>習樂。未曾躡地而行。足下生毛。時摩竭國王欲見
<lb n="0626c04"/>之。即勅瞻波城主。使諸長者。各將其兒來。時城主
<lb n="0626c05"/>奉勅。與諸長者。將兒到<anchor xml:id="begd1e43844"/>已<anchor xml:id="endd1e43844"/>。乞王以衣敷地。守籠那
<lb n="0626c06"/>詣王所。頭面作禮。王見心甚歡喜。即賜金寶。語言。
<lb n="0626c07"/>我<anchor xml:id="begd1e43854"/>已<anchor xml:id="endd1e43854"/>與汝現世利益。世尊在耆闍崛山中。汝可往
<lb n="0626c08"/>見禮拜。當與汝後世利益。守籠那如教。禮佛聞法。
<lb n="0626c09"/>得法眼淨。受三歸五戒。為優婆塞。時守籠那求佛
<lb n="0626c10"/>出家。因父母不聽。即五百不食。遂聽出家。為道精
<lb n="0626c11"/>進經行血流。污地如屠殺處。佛為說琴絃之喻。故
<lb n="0626c12"/>聽在寺內著一重革屣。若在邊國。多瓦石聽兩重。
<lb n="0626c13"/>為護身護衣護臥具故也。</p>
<lb n="0626c14"/>
<p id="pX40p0626c1401" rend="margin-left:1em">○第五十八</p>
<lb n="0626c15"/>
<p id="pX40p0626c1501">不得為著木屐者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626c16"/>
<p id="pX40p0626c1601" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。屐者十四種。金屐。銀屐。摩尼屐。牙
<lb n="0626c17"/>屐。木屐。多羅屐。皮屐。欽婆羅屐。綖屐。芒屐。樹皮屐。
<lb n="0626c18"/>婆迦屐。草屐。如是等是名屐
(餘並同前)
。</p>
<lb n="0626c19"/>
<p id="pX40p0626c1901" rend="margin-left:1em">○第五十九</p>
<lb n="0626c20"/>
<p id="pX40p0626c2001">不得為騎乘者說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0626c21"/>
<p id="pX40p0626c2101" rend="margin-left:1em">釋義　僧祗云。乘者有八種。象乘。馬乘。牛乘。驢乘。
<lb n="0626c22"/>船乘。車乘。輿乘。輦乘
(餘並同前)
。</p>
<lb n="0626c23"/>
<p id="pX40p0626c2301" rend="margin-left:1em">○第六十佛塔中止宿戒</p>
<lb n="0626c24"/>
<p id="pX40p0626c2401" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0627a01"/>
<p id="pX40p0627a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0627a02"/>
<p id="pX40p0627a0201" rend="margin-left:1em">六羣止宿佛塔中。比丘白佛制戒。比丘疑不敢為
<lb n="0627a03"/>守護故止宿佛塔中。佛言無犯。當如是說戒。</p>
<lb n="0627a04"/>
<p id="pX40p0627a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0627a05"/>
<p id="pX40p0627a0501">不得在佛塔中止宿。除為守護故。應當學。</p>
<lb n="0627a06"/>
<p id="pX40p0627a0601" rend="margin-left:1em">釋義　佛塔者
(梵語窣堵波。又云浮圖。或云偷婆。又曰私偷簸。皆譌也。此翻方墳。亦
<lb n="0627a07"/>翻圓塚。亦翻高顯。義翻靈廟。廟者貌也。先祖形貌所在也　又梵名塔婆。徐鉉新加云。西國浮圖也。言浮
<lb n="0627a08"/>圖者。此翻聚相。戒壇圖經云。塔字此方字書。乃是物聲。本非西土之號。若依梵本。瘞佛骨所。名曰塔婆)
。
<lb n="0627a09"/>僧祇云。有舍利名曰制底。無舍利名曰支提
(文句云。支
<lb n="0627a10"/>提無骨身者也。今云。佛塔者。用別餘塔也)
。除為守護者
(即今殿主香燈之類。常在塔中。
<lb n="0627a11"/>洒掃塵穢。然燈燒香守護塔物。故聖開聽在中止宿也)
。</p>
<lb n="0627a12"/>
<p id="pX40p0627a1201" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0627a1205" type="inline" rend="margin-left:1em">根本雜事云。諸香臺殿。旛竿制底。如
<lb n="0627a13"/>來形影。皆誦伽陀。然後足蹈。不爾得越法罪。</p>
<lb n="0627a14"/>
<p id="pX40p0627a1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。若為守護故止宿。
<lb n="0627a15"/>或為強者所執。或命難。梵行難。止宿。無犯。</p>
<lb n="0627a16"/>
<p id="pX40p0627a1601" rend="margin-left:1em">會詳　涅槃後分經云。佛告阿難。佛般涅槃。茶毗
<lb n="0627a17"/>既訖。一切四眾收舍利。置七寶瓶
(釋老志云。佛既謝往。香木焚屍。
<lb n="0627a18"/>靈骨粉碎。大小如粒。擊之不壞。焚之不焦。而有光明神騐。謂之舍利)
。當於拘尸那城
<lb n="0627a19"/>內。四衢道中。起七寶塔。高十三層。上有輪相
(言輪相者。
<lb n="0627a20"/>僧祇云。佛告迦葉。佛塔上施槃葢。長表輪相。經中多云相輪。以人仰望。而瞻相也)
。辟支佛
<lb n="0627a21"/>塔應十一層。阿羅漢塔成以四層。亦以眾寶而嚴
<lb n="0627a22"/>餝之。其轉輪王塔亦七寶成。無復層級。何以故。未
<lb n="0627a23"/>脫三界諸有苦故。十二因緣經八種塔並有露槃。
<lb n="0627a24"/>佛塔八層。菩薩塔七重。辟支佛六重。四果五重。三
<lb n="0627b01"/>果四重。二果三重。初果二重。輪王一重。凡僧但蕉
<lb n="0627b02"/>葉火珠而<anchor xml:id="begd1e44030"/>已<anchor xml:id="endd1e44030"/>。</p>
<lb n="0627b03"/>
<p id="pX40p0627b0301" rend="margin-left:1em">○第六十一藏財物佛塔中戒</p>
<lb n="0627b04"/>
<p id="pX40p0627b0401" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0627b05"/>
<p id="pX40p0627b0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0627b06"/>
<p id="pX40p0627b0601" rend="margin-left:1em">六羣藏財物。置佛塔中。比丘白佛制戒。比丘疑不
<lb n="0627b07"/>敢為堅牢。故藏財物。著佛塔中。佛言無犯。當如是
<lb n="0627b08"/>說戒。</p>
<lb n="0627b09"/>
<p id="pX40p0627b0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0627b10"/>
<p id="pX40p0627b1001">不得藏財物置佛塔中。除為堅牢。應當學。</p>
<lb n="0627b11"/>
<p id="pX40p0627b1101" rend="margin-left:1em">釋義　財物者
(或是供塔財物。或復供僧財物。為恐失故。為堅牢故。聖所開許藏佛
<lb n="0627b12"/>塔中。若是私物。未必聽許)
。</p>
<lb n="0627b13"/>
<p id="pX40p0627b1301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0627b14"/>
<p id="pX40p0627b1401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或為堅牢故。藏著佛塔中。或為強
<lb n="0627b15"/>者所執。或命難。梵行難。無犯。</p>
<lb n="0627b16"/>
<p id="pX40p0627b1601" rend="margin-left:1em">○第六十二著革屣入佛塔中戒
(緣起處起緣人並同前)
</p>
<lb n="0627b17"/>
<p id="pX40p0627b1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0627b18"/>
<p id="pX40p0627b1801">不得著革屣入佛塔中。應當學。</p>
<lb n="0627b19"/>
<p id="pX40p0627b1901" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0627b20"/>
<p id="pX40p0627b2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或有如是病。或為強者所執。</p>
<lb n="0627b21"/>
<p id="pX40p0627b2101" rend="margin-left:1em">○第六十三</p>
<lb n="0627b22"/>
<p id="pX40p0627b2201">不得手捉革屣入佛塔中。應當學。</p>
<lb n="0627b23"/>
<p id="pX40p0627b2301" rend="margin-left:1em">釋義　
(前戒著入踐污佛地。此以手捉入。復無敬心。故亦制斷)
。</p>
<lb n="0627b24"/>
<p id="pX40p0627b2401" rend="margin-left:1em">○第六十四</p>
<lb n="0627c01"/>
<p id="pX40p0627c0101">不得著革屣遶佛塔行。應當學。</p>
<lb n="0627c02"/>
<p id="pX40p0627c0201" rend="margin-left:1em">釋義　
(遶有二種。一路由經過繞。二為表敬繞。此言繞佛塔行者。是由經過繞。餘並同前)
。</p>
<lb n="0627c03"/>
<p id="pX40p0627c0301" rend="margin-left:1em">○第六十五</p>
<lb n="0627c04"/>
<p id="pX40p0627c0401">不得著富羅入佛塔中。應當學。</p>
<lb n="0627c05"/>
<p id="pX40p0627c0501" rend="margin-left:1em">○第六十六</p>
<lb n="0627c06"/>
<p id="pX40p0627c0601">不得手捉富羅入佛塔中。應當學。</p>
<lb n="0627c07"/>
<p id="pX40p0627c0701" rend="margin-left:1em">釋義　富羅者
(是梵語。此云短靿靴)
。五分云。不應深作𩍓。聽
<lb n="0627c08"/>至踝上。不得𩍓。如靴應開前斂後。</p>
<lb n="0627c09"/>
<p id="pX40p0627c0901" rend="margin-left:1em">○第六十七塔下坐食污地戒</p>
<lb n="0627c10"/>
<p id="pX40p0627c1001" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0627c11"/>
<p id="pX40p0627c1101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0627c12"/>
<p id="pX40p0627c1201" rend="margin-left:1em">六羣在塔下坐食<anchor xml:id="begd1e44211"/>已<anchor xml:id="endd1e44211"/>。留草殘食。污地而去。比丘嫌
<lb n="0627c13"/>責。白佛制戒時。作塔<anchor xml:id="begd1e44219"/>已<anchor xml:id="endd1e44219"/>施食。若作房。若作池并施
<lb n="0627c14"/>食。若眾集坐處窄狹。疑佛未聽我等塔下坐食。佛
<lb n="0627c15"/>言。聽坐食。不應留草及食污地。時有一坐食比丘。
<lb n="0627c16"/>若作餘食法不食。比丘若有病比丘。不敢留殘食
<lb n="0627c17"/>草污地。佛言。聽聚著脚邊。出時持棄之。當如是說
<lb n="0627c18"/>戒。</p>
<lb n="0627c19"/>
<p id="pX40p0627c1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0627c20"/>
<p id="pX40p0627c2001">不得塔下坐食。留草及食污地。應當學。</p>
<lb n="0627c21"/>
<p id="pX40p0627c2101" rend="margin-left:1em">釋義　
(言留草及食。污地者。謂西域受食之時。敷草為座。並無椅凳。古人席地而坐。此方亦
<lb n="0627c22"/>然)
。</p>
<lb n="0627c23"/>
<p id="pX40p0627c2301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0627c24"/>
<p id="pX40p0627c2401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或聚一處。出時持棄。無犯。</p>
<lb n="0628a01"/>
<p id="pX40p0628a0101" rend="margin-left:1em">○第六十八擔死屍塔下過戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0628a02"/>
<p id="pX40p0628a0201" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0628a03"/>
<p id="pX40p0628a0301" rend="margin-left:1em">六羣擔死屍。從塔下過。護塔神瞋。故制。</p>
<lb n="0628a04"/>
<p id="pX40p0628a0401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0628a05"/>
<p id="pX40p0628a0501">不得擔死屍從塔下過。應當學。</p>
<lb n="0628a06"/>
<p id="pX40p0628a0601" rend="margin-left:1em">釋義　
(死者盡也。氣絕神遊。謂之曰死。在牀曰屍。在棺曰柩)
。</p>
<lb n="0628a07"/>
<p id="pX40p0628a0701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0628a08"/>
<p id="pX40p0628a0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或從此道過。或強力者所將去。無
<lb n="0628a09"/>犯。</p>
<lb n="0628a10"/>
<p id="pX40p0628a1001" rend="margin-left:1em">○第六十九</p>
<lb n="0628a11"/>
<p id="pX40p0628a1101">不得塔下埋死屍。應當學。</p>
<lb n="0628a12"/>
<p id="pX40p0628a1201" rend="margin-left:1em">會詳　根本雜事云。苾芻身死。應可焚燒。無柴可
<lb n="0628a13"/>得。可棄河中。若無河者。穿地埋之。地多蟲蟻。可於
<lb n="0628a14"/>叢薄深處。令其北首右脇而臥。以草稕支頭。若草
<lb n="0628a15"/>若葉覆其身上送喪。苾芻可令能者誦三啟無常
<lb n="0628a16"/>經。并說伽陀。為其呪願。事了歸寺。應可洗身。若觸
<lb n="0628a17"/>屍者。連衣俱洗。其不觸者。但洗手足。還至寺中。應
<lb n="0628a18"/>禮制底。</p>
<lb n="0628a19"/>
<p id="pX40p0628a1901" rend="margin-left:1em">○第七十</p>
<lb n="0628a20"/>
<p id="pX40p0628a2001">不得在塔下燒死屍。應當學。</p>
<lb n="0628a21"/>
<p id="pX40p0628a2101" rend="margin-left:1em">○第七十一</p>
<lb n="0628a22"/>
<p id="pX40p0628a2201">不得向塔下燒死屍。應當學。</p>
<lb n="0628a23"/>
<p id="pX40p0628a2301" rend="margin-left:1em">○第七十二</p>
<lb n="0628a24"/>
<p id="pX40p0628a2401">不得佛塔四邊燒死屍使臭氣來入。應當學。</p>
<lb n="0628b01"/>
<p id="pX40p0628b0101" rend="margin-left:1em">
(法華經云。藥王菩薩而自念言。我以神力供養。不如以身供養。即灌香油。焚身供養淨明德佛。此求大法。
<lb n="0628b02"/>情深難行能行。難捨能捨。今死屍佛塔四邊焚燒。臭烟熢㶿。熏穢聖像。故爾制之)
。</p>
<lb n="0628b03"/>
<p id="pX40p0628b0301" rend="margin-left:1em">○第七十三持死人衣及牀塔下過戒</p>
<lb n="0628b04"/>
<p id="pX40p0628b0401" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0628b05"/>
<p id="pX40p0628b0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0628b06"/>
<p id="pX40p0628b0601" rend="margin-left:1em">六羣持死人衣。及從牀塔下過。彼所住處神瞋。故
<lb n="0628b07"/>制。諸糞掃衣比丘疑不敢持如是衣從塔下過。佛
<lb n="0628b08"/>言。聽浣染香熏<anchor xml:id="begd1e44421"/>已<anchor xml:id="endd1e44421"/>持入。當如是說戒。</p>
<lb n="0628b09"/>
<p id="pX40p0628b0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0628b10"/>
<p id="pX40p0628b1001">不得持死人衣及牀從塔下過。除浣染香熏。應當學。</p>
<lb n="0628b11"/>
<p id="pX40p0628b1101" rend="margin-left:1em">釋義　除浣染香熏。毗尼母云。若得糞掃衣者。水
<lb n="0628b12"/>中久漬。用純<g ref="CB01926"/>浣淨。以奚黑伽香塗上。然後得著
<lb n="0628b13"/>入塔。</p>
<lb n="0628b14"/>
<p id="pX40p0628b1401" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0628b15"/>
<p id="pX40p0628b1501" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。若浣染香熏者。無犯。</p>
<lb n="0628b16"/>
<p id="pX40p0628b1601" rend="margin-left:1em">○第七十四佛塔下便利戒
(緣起處起緣人並同前戒不異)
</p>
<lb n="0628b17"/>
<p id="pX40p0628b1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0628b18"/>
<p id="pX40p0628b1801">不得佛塔下大小便。應當學。</p>
<lb n="0628b19"/>
<p id="pX40p0628b1901" rend="margin-left:1em">罪同定前。</p>
<lb n="0628b20"/>
<p id="pX40p0628b2001" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或為強力所執等。</p>
<lb n="0628b21"/>
<p id="pX40p0628b2101" rend="margin-left:1em">會詳　優鉢祇王經云。伽藍法。界地漫大小行者。
<lb n="0628b22"/>五百世身墮拔波地獄。後經二十小劫。常遣肘手
<lb n="0628b23"/>抱。此大小便處臭穢之地。乃至黃泉。</p>
<lb n="0628b24"/>
<p id="pX40p0628b2401" rend="margin-left:1em">○第七十五</p>
<lb n="0628c01"/>
<p id="pX40p0628c0101">不得向佛塔大小便。應當學。</p>
<lb n="0628c02"/>
<p id="pX40p0628c0201" rend="margin-left:1em">○第七十六</p>
<lb n="0628c03"/>
<p id="pX40p0628c0301">不得遶佛塔四邊大小便。使臭氣求入。應當學。</p>
<lb n="0628c04"/>
<p id="pX40p0628c0401" rend="margin-left:1em">○第七十七</p>
<lb n="0628c05"/>
<p id="pX40p0628c0501">不得持佛像至大小便處。應當學。</p>
<lb n="0628c06"/>
<p id="pX40p0628c0601" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0628c07"/>
<p id="pX40p0628c0701" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或道由中過。或為強力所持。</p>
<lb n="0628c08"/>
<p id="pX40p0628c0801" rend="margin-left:1em">○第七十八</p>
<lb n="0628c09"/>
<p id="pX40p0628c0901">不得在佛塔下嚼楊枝。應當學。</p>
<lb n="0628c10"/>
<p id="pX40p0628c1001" rend="margin-left:1em">○第七十九</p>
<lb n="0628c11"/>
<p id="pX40p0628c1101">不得向佛塔嚼楊枝。應當學。</p>
<lb n="0628c12"/>
<p id="pX40p0628c1201" rend="margin-left:1em">○第八十佛塔四邊嚼楊枝戒
(緣起等同前)
</p>
<lb n="0628c13"/>
<p id="pX40p0628c1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0628c14"/>
<p id="pX40p0628c1401">不得佛塔四邊嚼楊枝。應當學。</p>
<lb n="0628c15"/>
<p id="pX40p0628c1501" rend="margin-left:1em">釋義　嚼楊枝者
(律云。嚼楊枝有五利益。一口無臭氣。二能別味。三不增熱陰。四
<lb n="0628c16"/>能引食。五眼明。不嚼反上五過。藥師經云。晨嚼齒木。澡潄清淨　楊枝者。此方言也。西域不局。或葛藤槐
<lb n="0628c17"/>枝桃條。<anchor xml:id="begd1e44584"/>但<anchor xml:id="endd1e44584"/>有苦味者。俱可用也)
。</p>
<lb n="0628c18"/>
<p id="pX40p0628c1801" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<p id="pX40p0628c1805" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。佛前。和尚阿闍黎一切上座
<lb n="0628c19"/>前。佛塔前。聲聞塔前。俱不得嚼楊枝。嚼者突吉羅。
<lb n="0628c20"/>同歲比丘前。不犯。</p>
<p id="pX40p0628c2008" type="inline" rend="margin-left:1em">三千威儀云。不得向佛塔及
<lb n="0628c21"/>和尚阿闍黎與背。</p>
<lb n="0628c22"/>
<p id="pX40p0628c2201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或有病。或為強力所執。或被繫縛
<lb n="0628c23"/>等。</p>
<lb n="0628c24"/>
<p id="pX40p0628c2401" rend="margin-left:1em">○第八十一</p>
<lb n="0629a01"/>
<p id="pX40p0629a0101">不得在佛塔下洟唾。應當學。</p>
<lb n="0629a02"/>
<p id="pX40p0629a0201" rend="margin-left:1em">○第八十二</p>
<lb n="0629a03"/>
<p id="pX40p0629a0301">不得向佛塔洟唾。應當學。</p>
<lb n="0629a04"/>
<p id="pX40p0629a0401" rend="margin-left:1em">○第八十三佛塔四邊洟唾戒
(緣起等同前)
</p>
<lb n="0629a05"/>
<p id="pX40p0629a0501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0629a06"/>
<p id="pX40p0629a0601">不得塔四邊洟唾。應當學。</p>
<lb n="0629a07"/>
<p id="pX40p0629a0701" rend="margin-left:1em">釋義　洟唾者
(謂從鼻出曰洟。從口出曰唾。凡洟唾須在屏處水懺云。洟唾堂房。污
<lb n="0629a08"/>佛僧地。招過非輕。可不慎歎)
。根本雜事云。寺中四角柱下各安
<lb n="0629a09"/>唾盆。</p>
<p id="pX40p0629a0903" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。以細<g ref="CB01926"/>土。著唾壺中。然後唾上。</p>
<lb n="0629a10"/>
<p id="pX40p0629a1001" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0629a11"/>
<p id="pX40p0629a1101" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。成鳥<g ref="CB03340"/>風吹去。無
<lb n="0629a12"/>犯。</p>
<lb n="0629a13"/>
<p id="pX40p0629a1301" rend="margin-left:1em">○第八十四向塔舒脚坐戒
(緣起等同前)
</p>
<lb n="0629a14"/>
<p id="pX40p0629a1401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0629a15"/>
<p id="pX40p0629a1501">不得向塔舒脚坐。應當學。</p>
<lb n="0629a16"/>
<p id="pX40p0629a1601" rend="margin-left:1em">釋義　舒脚者
(舒者伸也。或舒一脚。或舒兩脚。無敬信心故)
。</p>
<lb n="0629a17"/>
<p id="pX40p0629a1701" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0629a18"/>
<p id="pX40p0629a1801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。若中間隔。或為強
<lb n="0629a19"/>者所持。無犯。</p>
<lb n="0629a20"/>
<p id="pX40p0629a2001" rend="margin-left:1em">○第八十五安佛塔下房戒</p>
<lb n="0629a21"/>
<p id="pX40p0629a2101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0629a22"/>
<p id="pX40p0629a2201" rend="margin-left:1em">佛在拘薩羅國。遊行向都子婆羅門邨
(五分云。都夷婆羅門
<lb n="0629a23"/>聚落。案此邨在拘薩羅國舍衛大城西北六十餘里。元是迦葉佛生處也)
。</p>
<lb n="0629a24"/>
<p id="pX40p0629a2401" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0629b01"/>
<p id="pX40p0629b0101" rend="margin-left:1em">六群安佛塔在下房。<anchor xml:id="begd1e44756"/>己<anchor xml:id="endd1e44756"/>在上房住。故制。</p>
<lb n="0629b02"/>
<p id="pX40p0629b0201" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0629b03"/>
<p id="pX40p0629b0301">不得安佛塔在下房。<anchor xml:id="begd1e44771"/>己<anchor xml:id="endd1e44771"/>在上房住。應當學。</p>
<lb n="0629b04"/>
<p id="pX40p0629b0401" rend="margin-left:1em">釋義　第四分云。六群共如來塔同室宿。佛言。不
<lb n="0629b05"/>應爾。有比丘為守護堅牢故。而畏慎不敢共宿。佛
<lb n="0629b06"/>言。聽安杙上。若頭邊而眠。六群安如來塔。置不好
<lb n="0629b07"/>房中。<anchor xml:id="begd1e44788"/>己<anchor xml:id="endd1e44788"/>在上好房中宿。佛言。不應爾。應安如來塔
<lb n="0629b08"/>置上好房中。<anchor xml:id="begd1e44797"/>己<anchor xml:id="endd1e44797"/>在不好房中宿
(此以好惡為上下)
。彼安如
<lb n="0629b09"/>來塔置下房。<anchor xml:id="begd1e44808"/>己<anchor xml:id="endd1e44808"/>在上房宿。佛言。不應爾。應安如來
<lb n="0629b10"/>塔在上房。<anchor xml:id="begd1e44816"/>己<anchor xml:id="endd1e44816"/>在下房中宿
(此以高下為上下)
。</p>
<lb n="0629b11"/>
<p id="pX40p0629b1101" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0629b12"/>
<p id="pX40p0629b1201" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或命難。梵行難。</p>
<lb n="0629b13"/>
<p id="pX40p0629b1301" rend="margin-left:1em">○第八十六立為說法戒</p>
<lb n="0629b14"/>
<p id="pX40p0629b1401" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起等並同前)
。</p>
<lb n="0629b15"/>
<p id="pX40p0629b1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0629b16"/>
<p id="pX40p0629b1601">人坐<anchor xml:id="begd1e44855"/>己<anchor xml:id="endd1e44855"/>立。不得為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0629b17"/>
<p id="pX40p0629b1701" rend="margin-left:1em">釋義　
(人坐<anchor xml:id="begd1e44869"/>己<anchor xml:id="endd1e44869"/>立。前人無敬法心。比丘不尊聖教。自𢍉於他非法而說也)
。</p>
<lb n="0629b18"/>
<p id="pX40p0629b1801" rend="margin-left:1em">會詳　梵網經云。若佛子常行教化。起大悲心。入
<lb n="0629b19"/>檀越貴人家一切眾中。不得立為白衣說法。應在
<lb n="0629b20"/>白衣眾前高座上坐。法師比丘不得地立為四眾
<lb n="0629b21"/>白衣說法。若說法時。法師高坐。香華供養。四眾聽
<lb n="0629b22"/>者下坐。如孝順父母敬順師教。如事火婆羅門。其
<lb n="0629b23"/>說法者。若不如法說。犯輕垢罪。</p>
<lb n="0629b24"/>
<p id="pX40p0629b2401" rend="margin-left:1em">○第八十七為臥人說法戒
(身心慢法故佛制斷)
</p>
<lb n="0629c01"/>
<p id="pX40p0629c0101">人臥<anchor xml:id="begd1e44905"/>己<anchor xml:id="endd1e44905"/>坐。不得為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0629c02"/>
<p id="pX40p0629c0201" rend="margin-left:1em">釋義　除病者
(時毗舍佉母道獲三果。染疾比丘往看。樂法情深。請為說法。以佛制
<lb n="0629c03"/>戒。不敢為說。白佛故爾開聽)
。</p>
<lb n="0629c04"/>
<p id="pX40p0629c0401" rend="margin-left:1em">○第八十八在非座為人說法戒</p>
<lb n="0629c05"/>
<p id="pX40p0629c0501">人在座。<anchor xml:id="begd1e44931"/>己<anchor xml:id="endd1e44931"/>在非座。不得為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0629c06"/>
<p id="pX40p0629c0601" rend="margin-left:1em">○第八十九為高座人說法戒</p>
<lb n="0629c07"/>
<p id="pX40p0629c0701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0629c08"/>
<p id="pX40p0629c0801">人在高座。<anchor xml:id="begd1e44951"/>己<anchor xml:id="endd1e44951"/>在下座。不得為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0629c09"/>
<p id="pX40p0629c0901" rend="margin-left:1em">釋義　僧祇云。卑牀有二種。一者下牀名卑。二者
<lb n="0629c10"/>粗弊名卑。高有二種。一高大名高。二妙好者亦名
<lb n="0629c11"/>高。</p>
<lb n="0629c12"/>
<p id="pX40p0629c1201" rend="margin-left:1em">會詳　善見云。佛告諸比丘。往昔於波羅柰國。有
<lb n="0629c13"/>一居士。名車波迦。其婦懷妊。思菴羅果
(菴羅果正云菴沒羅。
<lb n="0629c14"/>肇法師注云。其果似桃而非桃。略疏云。柰樹定非柰也。又翻難分別。其果似桃而非桃。似柰而非柰。又生
<lb n="0629c15"/>熟難分。其形似梨)
。語其壻覓其。夫答言。此非菴羅果。時我
<lb n="0629c16"/>云何得。婦言。君若不得。我必當死矣。夫自念言。惟
<lb n="0629c17"/>王園中有非時菴羅果。我往偷取。即夜入王園偷
<lb n="0629c18"/>果。取果未得。明相<anchor xml:id="begd1e44992"/>已<anchor xml:id="endd1e44992"/>出。不得出園。於是樹上藏住。
<lb n="0629c19"/>時王與婆羅門入園。欲食菴羅果。婆羅門在下。王
<lb n="0629c20"/>在高座。婆羅門為王說法。偷果人在樹上。心自念
<lb n="0629c21"/>言。我今偷果。事應死。因王聽婆羅門說法故。我今
<lb n="0629c22"/>得脫。我無法。王亦無法。婆羅門亦無法。何以故。我
<lb n="0629c23"/>為女人故。而偷王果。王由憍慢故。師在下。自在高
<lb n="0629c24"/>座而聽法。婆羅門為貪利養故。自在下座。為王說
<lb n="0630a01"/>法。我與王婆羅門相與無法。我今得脫。作是念<anchor xml:id="begd1e45015"/>已<anchor xml:id="endd1e45015"/>。
<lb n="0630a02"/>即便下樹。往至王前而說偈言。</p>
<p id="pX40p0630a0213" type="inline" rend="margin-left:1em">一人不知法。</p>
<lb n="0630a03"/>
<p id="pX40p0630a0301" rend="margin-left:1em">一人不見法。</p>
<p id="pX40p0630a0306" type="inline" rend="margin-left:1em">教者不依法。</p>
<p id="pX40p0630a0311" type="inline" rend="margin-left:1em">聽者不解法。</p>
<p id="pX40p0630a0316" type="inline" rend="margin-left:1em">為
<lb n="0630a04"/>食秔米飯。</p>
<p id="pX40p0630a0405" type="inline" rend="margin-left:1em">及諸餘餚饍。</p>
<p id="pX40p0630a0410" type="inline" rend="margin-left:1em">為是飲食故。</p>
<p id="pX40p0630a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">我言
<lb n="0630a05"/>是無法。</p>
<p id="pX40p0630a0504" type="inline" rend="margin-left:1em">為以名利故。</p>
<p id="pX40p0630a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">毀碎汝家法。</p>
<p id="pX40p0630a0514" type="inline" rend="margin-left:1em">我為凡
<lb n="0630a06"/>夫時。</p>
<p id="pX40p0630a0603" type="inline" rend="margin-left:1em">見人在上說。</p>
<p id="pX40p0630a0608" type="inline" rend="margin-left:1em">法者在下。言其非法。何況
<lb n="0630a07"/>我今汝諸弟子為在高。人自在下。而為說法時。偷
<lb n="0630a08"/>果人者。我身是也。</p>
<lb n="0630a09"/>
<p id="pX40p0630a0901" rend="margin-left:1em">○第九十為在前人說法戒</p>
<lb n="0630a10"/>
<p id="pX40p0630a1001">人在前行。<anchor xml:id="begd1e45076"/>己<anchor xml:id="endd1e45076"/>在後行。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630a11"/>
<p id="pX40p0630a1101" rend="margin-left:1em">開緣　僧祗云。若比丘眼患前人捉杖牽前為說。
<lb n="0630a12"/>無罪
(餘同前戒)
。</p>
<lb n="0630a13"/>
<p id="pX40p0630a1301" rend="margin-left:1em">○第九十一為高經行人說法戒</p>
<lb n="0630a14"/>
<p id="pX40p0630a1401">人在高經行處。<anchor xml:id="begd1e45101"/>己<anchor xml:id="endd1e45101"/>在下經行處。不應為說法。除病。應
<lb n="0630a15"/>當學。</p>
<lb n="0630a16"/>
<p id="pX40p0630a1601" rend="margin-left:1em">○第九十二為在道人說法戒</p>
<lb n="0630a17"/>
<p id="pX40p0630a1701">人在道。<anchor xml:id="begd1e45120"/>己<anchor xml:id="endd1e45120"/>在非道。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630a18"/>
<p id="pX40p0630a1801" rend="margin-left:1em">○第九十三擕手道行戒</p>
<lb n="0630a19"/>
<p id="pX40p0630a1901" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0630a20"/>
<p id="pX40p0630a2001" rend="margin-left:1em">佛在給孤獨園。</p>
<lb n="0630a21"/>
<p id="pX40p0630a2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0630a22"/>
<p id="pX40p0630a2201" rend="margin-left:1em">六羣擕手在道行。或遮他男女。居士譏嫌。似王大
<lb n="0630a23"/>臣豪貴長者。故制。</p>
<lb n="0630a24"/>
<p id="pX40p0630a2401" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0630b01"/>
<p id="pX40p0630b0101">不得擕手在道行。應當學。</p>
<lb n="0630b02"/>
<p id="pX40p0630b0201" rend="margin-left:1em">釋義　擕手者
(謂手手相持並行也)
。</p>
<lb n="0630b03"/>
<p id="pX40p0630b0301" rend="margin-left:1em">定罪同前。</p>
<lb n="0630b04"/>
<p id="pX40p0630b0401" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。或患眼闇須扶接
<lb n="0630b05"/>等。</p>
<lb n="0630b06"/>
<p id="pX40p0630b0601" rend="margin-left:1em">○第九十四上樹過人戒</p>
<lb n="0630b07"/>
<p id="pX40p0630b0701" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起處同)
。</p>
<lb n="0630b08"/>
<p id="pX40p0630b0801" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0630b09"/>
<p id="pX40p0630b0901" rend="margin-left:1em">有一比丘。在大樹上。受夏安居。於樹上大小便。樹
<lb n="0630b10"/>神瞋。伺其便。欲斷其命根。故制。有比丘向拘薩羅
<lb n="0630b11"/>國。道中值惡獸。恐怖不敢上樹過人。即為惡獸所
<lb n="0630b12"/>害。諸比丘白佛。佛言。若命難。梵行難。得上樹。當如
<lb n="0630b13"/>是說戒。</p>
<lb n="0630b14"/>
<p id="pX40p0630b1401" rend="margin-left:2em">別立戒相。</p>
<lb n="0630b15"/>
<p id="pX40p0630b1501">不得上樹過人。除時因緣。應當學。</p>
<lb n="0630b16"/>
<p id="pX40p0630b1601" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或命難。梵行難。上樹過人。無犯。</p>
<lb n="0630b17"/>
<p id="pX40p0630b1701" rend="margin-left:1em">沙彌小眾等為僧取枝葉華果上樹。無罪。</p>
<p id="pX40p0630b1717" type="inline" rend="margin-left:1em">第二
<lb n="0630b18"/>分安居犍度云。欲取樹上乾薪。聽作鈎鈎取。作梯
<lb n="0630b19"/>取。若繩羂取。若樹通身乾聽上。</p>
<lb n="0630b20"/>
<p id="pX40p0630b2001" rend="margin-left:1em">○第九十五杖絡囊戒
(緣起處同)
</p>
<lb n="0630b21"/>
<p id="pX40p0630b2101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0630b22"/>
<p id="pX40p0630b2201" rend="margin-left:1em">䟦難陀絡囊中盛鉢。貫著杖頭肩上擔。諸居士見
<lb n="0630b23"/>謂。是官人皆下道。避於屏處看之。乃知是䟦難陀。
<lb n="0630b24"/>譏嫌。故制。</p>
<lb n="0630c01"/>
<p id="pX40p0630c0101" rend="margin-left:1em">所立戒相。</p>
<lb n="0630c02"/>
<p id="pX40p0630c0201">不得絡囊盛鉢貫杖頭著肩上而行。應當學。</p>
<lb n="0630c03"/>
<p id="pX40p0630c0301" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或為強力者所逼。或被縛。若命難。
<lb n="0630c04"/>梵行難。無犯。</p>
<lb n="0630c05"/>
<p id="pX40p0630c0501" rend="margin-left:1em">○第九十六為持杖人說法戒</p>
<lb n="0630c06"/>
<p id="pX40p0630c0601" rend="margin-left:2em">二緣合結
(緣起等並同前)
。</p>
<lb n="0630c07"/>
<p id="pX40p0630c0701">人持杖不恭敬。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630c08"/>
<p id="pX40p0630c0801" rend="margin-left:1em">開緣　不犯者。或時有如是病。或王大臣為說。無
<lb n="0630c09"/>犯。</p>
<p id="pX40p0630c0902" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。若比丘在怖畏險道行時。防衛人言。
<lb n="0630c10"/>尊者為我說法。彼雖捉杖。為說無罪。</p>
<lb n="0630c11"/>
<p id="pX40p0630c1101" rend="margin-left:1em">○第九十七為持劍人說法戒</p>
<lb n="0630c12"/>
<p id="pX40p0630c1201">人持劍。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630c13"/>
<p id="pX40p0630c1301" rend="margin-left:1em">釋義　劍者
(檢也。所以防檢非常也。顯無敬法心。故制)
。除病者
(或病人心生恐
<lb n="0630c14"/>怖。以劍防身去邪。是以開聽。以下三戒。義亦同此)
。</p>
<lb n="0630c15"/>
<p id="pX40p0630c1501" rend="margin-left:1em">○第九十八為持鉾人說法戒</p>
<lb n="0630c16"/>
<p id="pX40p0630c1601">人持鉾。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630c17"/>
<p id="pX40p0630c1701" rend="margin-left:1em">○第九十九為持刀人說法戒</p>
<lb n="0630c18"/>
<p id="pX40p0630c1801">人持刀。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630c19"/>
<p id="pX40p0630c1901" rend="margin-left:1em">○第一百為持葢人說法戒</p>
<lb n="0630c20"/>
<p id="pX40p0630c2001">人持葢。不應為說法。除病。應當學。</p>
<lb n="0630c21"/>
<p id="pX40p0630c2101" rend="margin-left:1em">釋義　僧祗云。葢者。樹皮葢。多羅葉葢。多黎葉葢。
<lb n="0630c22"/>竹傘葢。疊傘葢。孔<g ref="CB15179"/>尾葢。如是種種能遮雨日者。
<lb n="0630c23"/>皆名傘葢。</p>
<p id="pX40p0630c2305" type="inline" rend="margin-left:1em">除病者
(或頭上患瘡長日曬。或身因病苦畏雨畏熱。必須傘葢)
。</p>
<lb n="0630c24"/>
<p id="pX40p0630c2401" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0631a01"/>
<p id="pX40p0631a0101">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e45421"/>已<anchor xml:id="endd1e45421"/>說眾學戒法。今問諸大德。是中清淨不
<lb n="0631a02"/>
(三問)
。</p>
<lb n="0631a03"/>
<p id="pX40p0631a0301" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0631a04"/>
<p id="pX40p0631a0401">諸大德。是中清淨。默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0631a05"/>
<lb n="0631a06"/>毗尼關要卷第十五<lb n="0631a07"/>
<lb n="0631a08"/>
<lb n="0631a09"/>毗尼關要卷第十六<lb n="0631a10"/>
<lb n="0631a11"/>
<byline>清金陵寶華山律學沙門　德基　輯</byline>
<lb n="0631a12"/>
<p id="pX40p0631a1201" rend="margin-left:2em">●八七滅諍法。分四。初總標。二別列戒相。三結
<lb n="0631a13"/>問。四勸持。</p>
<lb n="0631a14"/>
<p id="pX40p0631a1401" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0631a15"/>
<p id="pX40p0631a1501">諸大德。是七滅諍法。半月半月說。戒經中來。若比丘
<lb n="0631a16"/>有諍事起。即應除滅。</p>
<lb n="0631a17"/>
<p id="pX40p0631a1701" rend="margin-left:1em">釋　諍有四種。一言諍。二覓諍。三犯諍。四事諍。</p>
<lb n="0631a18"/>
<p id="pX40p0631a1801" rend="margin-left:1em">言諍者。謂辯法相是非邪正。即引十八事。法非法。
<lb n="0631a19"/>乃至說不說。各執<anchor xml:id="begd1e45489"/>己<anchor xml:id="endd1e45489"/>見而生其諍。諍由言起。故曰
<lb n="0631a20"/>言諍。</p>
<p id="pX40p0631a2003" type="inline" rend="margin-left:1em">覓諍者。比丘犯過。理須為除。制有三根五
<lb n="0631a21"/>德。舉彼破戒破見破威儀。同來詣僧。伺覓前罪。令
<lb n="0631a22"/>其除殄。因彼舉覓前罪。遂生於諍。諍由覓生。故曰
<lb n="0631a23"/>覓諍。</p>
<p id="pX40p0631a2303" type="inline" rend="margin-left:1em">犯諍者。由犯七聚過慝在懷。宜須懺蕩。罪
<lb n="0631a24"/>相難識。詞各紛紜。遂生諍競。由犯生諍。故曰犯諍。</p>
<lb n="0631b01"/>
<p id="pX40p0631b0101" rend="margin-left:1em">事諍者。由前三諍中事而生諍。名為事諍。是中
<lb n="0631b02"/>言諍。以二毗尼滅。謂現前多人語。或但一毗尼滅。
<lb n="0631b03"/>謂現前。覓諍共四毗尼滅。謂現前。憶念。或現前不
<lb n="0631b04"/>癡。或現前罪處所。犯諍共三毗尼滅。謂現前。自言
<lb n="0631b05"/>治。或現前草覆地。事諍以一切毗尼滅。隨所犯故。
<lb n="0631b06"/>律云。有犯毗尼。有諍毗尼。謂所滅之病是其四諍。
<lb n="0631b07"/>能滅之法是七毗尼。謂現前等七毗尼。能滅四諍。
<lb n="0631b08"/>故曰七滅諍也。</p>
<p id="pX40p0631b0807" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。比丘有十法者。應差別平
<lb n="0631b09"/>斷事。一持戒具足。二多聞。三誦二部毗尼極利。四
<lb n="0631b10"/>廣解其義。五善巧言語。辭辯了了。堪任問答。令彼
<lb n="0631b11"/>歡喜。六諍事起能滅。七不愛。八不恚。九不怖。十不
<lb n="0631b12"/>癡。</p>
<p id="pX40p0631b1202" type="inline" rend="margin-left:1em">第四分云。佛告比丘。以二十二種行。知是平
<lb n="0631b13"/>斷事人。具持二百五十戒
(一)
。多聞善解阿毗曇毗
<lb n="0631b14"/>尼
(二三)
。不與人諍
(四)
。亦不堅住此事
(五)
。應呵者呵然
<lb n="0631b15"/>後住
(六)
。應教者教然後住
(七)
。應滅擯者滅擯然後
<lb n="0631b16"/>住
(八)
。不愛
(九)
。不恚
(十)
。不怖
(十一)
。不癡
(十二)
。不受此部飲
<lb n="0631b17"/>食
(十三)
。亦不受彼部飲食
(十四)
。不受此部衣鉢坐具針
<lb n="0631b18"/>筒
(十五)
。亦不受彼部衣鉢坐具針筒
(十六)
。不供給此部
<lb n="0631b19"/>
(十七)
。亦不供給彼部
(十八)
。不共此部入邨
(十九)
。亦不共彼
<lb n="0631b20"/>部入邨
(二十)
。不與作期要
(二十一)
。亦不至彼後來後坐
<lb n="0631b21"/>
(二十二)
。僧祇云。比丘成就五法。能滅諍事。知是實非
<lb n="0631b22"/>是不實。是利益非不利益。得伴非不得伴。得平等
<lb n="0631b23"/>伴非不得平等伴。得時非不得時。</p>
<p id="pX40p0631b2314" type="inline" rend="margin-left:1em">有二他邏他。
<lb n="0631b24"/>一者自護心。見他是非。作是念。業行作者自知。譬
<lb n="0631c01"/>如失火。但自救身。焉知他事。二者待時。見他諍訟
<lb n="0631c02"/>相言作是念。此諍訟相言。時到自當判斷。是名二
<lb n="0631c03"/>他邏他。共此眾法食味食。亦共彼眾法食味食。或
<lb n="0631c04"/>請斷當事。或不請而斷當事
(亦作闥賴吒。薩婆多云。闥賴名地。吒利名
<lb n="0631c05"/>住。智勝自在。於正法不動。如人住地。無傾覆也)
。十誦云。闥利吒比丘取諍
<lb n="0631c06"/>時。應以五事觀。此中誰先來持戒清淨。誰多聞智
<lb n="0631c07"/>慧善誦阿含。誰於師如法。誰信佛法僧。誰不輕佛
<lb n="0631c08"/>戒。</p>
<p id="pX40p0631c0802" type="inline" rend="margin-left:1em">烏迴鳩羅比丘有十事僧應差
(薩婆多云。烏迴名二。鳩羅
<lb n="0631c09"/>名平等心無二。其平加秤也)
。知諍來往處根本。善知諍。能分別
<lb n="0631c10"/>諍。知諍起因緣。知諍義。善滅諍。滅諍<anchor xml:id="begd1e45672"/>已<anchor xml:id="endd1e45672"/>更不令起。
<lb n="0631c11"/>持戒清淨。多聞。多智。</p>
<p id="pX40p0631c1109" type="inline" rend="margin-left:1em">闥利吒比丘行有二十二
<lb n="0631c12"/>法。當知是利根多聞。一善知事起根本。二善分別
<lb n="0631c13"/>事相。三善知事差別。四善知事本末。五善知事輕
<lb n="0631c14"/>重。六善知除滅事。七善知滅事更不起。八善知作
<lb n="0631c15"/>事人有事人。九有教勅力。十能使人受力。十一有
<lb n="0631c16"/>方便輭語力。十二亦能使人受。十三有自折伏力。
<lb n="0631c17"/>十四亦能使人受。十五知慚愧。十六心不憍慢。十
<lb n="0631c18"/>七無憍慢語。十八身口意無偏著。十九不隨愛行。
<lb n="0631c19"/>二十不隨瞋行。二十一不隨怖行。二十二不隨癡
<lb n="0631c20"/>行
(此謂能滅諍者是也)
。十誦云。有六諍本
(律云六諍為根也)
。一瞋恨
<lb n="0631c21"/>不語。二惡性欲害。三貪嫉。四諂曲。五無慚愧。六惡
<lb n="0631c22"/>欲邪見
(此之六事能生諍。故曰諍根本也)
。律攝云。若有諍事起。當
<lb n="0631c23"/>以七法順大師教。如法如律而除滅之
(是謂諍事起。即應除
<lb n="0631c24"/>滅也)
。</p>
<lb n="0632a01"/>
<p id="pX40p0632a0101" rend="margin-left:2em">二別列戒相。分七。初現前毗尼至七草覆地法。</p>
<lb n="0632a02"/>
<p id="pX40p0632a0201" rend="margin-left:1em">○第一現前滅諍</p>
<lb n="0632a03"/>
<p id="pX40p0632a0301" rend="margin-left:2em">總釋。</p>
<lb n="0632a04"/>
<p id="pX40p0632a0401" rend="margin-left:1em">此是共戒。尼犯亦同。大乘比丘同學。</p>
<p id="pX40p0632a0415" type="inline" rend="margin-left:1em">梵網經云。
<lb n="0632a05"/>應生慈心善和鬪諍。</p>
<p id="pX40p0632a0509" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝云。此等皆由他詰問
<lb n="0632a06"/>事不忍他詰譏嫌煩惱。制斯學處
(自下六戒咸同不復重出)
。</p>
<lb n="0632a07"/>
<p id="pX40p0632a0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0632a08"/>
<p id="pX40p0632a0801" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0632a09"/>
<p id="pX40p0632a0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0632a10"/>
<p id="pX40p0632a1001" rend="margin-left:1em">迦留陀夷與六群。往阿夷羅䟦提河中浴。迦留陀
<lb n="0632a11"/>夷浴竟上岸。著六群衣。謂是<anchor xml:id="begd1e45780"/>己<anchor xml:id="endd1e45780"/>衣。不看而去。六羣
<lb n="0632a12"/>洗浴<anchor xml:id="begd1e45791"/>已<anchor xml:id="endd1e45791"/>上岸。不見<anchor xml:id="begd1e45797"/>己<anchor xml:id="endd1e45797"/>衣。正見迦留陀夷衣。即言。迦
<lb n="0632a13"/>留陀夷偷我衣。人不現前。便作滅擯羯磨。迦留陀
<lb n="0632a14"/>夷聞<anchor xml:id="begd1e45807"/>已<anchor xml:id="endd1e45807"/>。有疑。即往白佛。佛問言。汝以何心取。答言。
<lb n="0632a15"/>謂是我衣。不以賊心。佛言不犯。不應不看衣而著。
<lb n="0632a16"/>不應人不現前而作羯磨及訶責羯磨等。若作羯
<lb n="0632a17"/>磨不成。得突吉羅。自今<anchor xml:id="begd1e45820"/>已<anchor xml:id="endd1e45820"/>去。為諸比丘。結現前毗
<lb n="0632a18"/>尼滅諍。</p>
<lb n="0632a19"/>
<p id="pX40p0632a1901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0632a20"/>
<p id="pX40p0632a2001">應與現前毗尼。當與現前毗尼。</p>
<lb n="0632a21"/>
<p id="pX40p0632a2101" rend="margin-left:1em">釋義　現前者。法毗尼人僧界。云何法現前。所持
<lb n="0632a22"/>法滅諍者是
(持者受持也。謂持修多羅藏)
。云何毗尼現前。所持
<lb n="0632a23"/>毗尼滅諍者是
(謂受持毗尼藏)
。云何人現前。言義往返者
<lb n="0632a24"/>是
(謂起諍者二俱現前)
。云何僧現前。同羯磨和合集一處。不
<lb n="0632b01"/>來者囑授。在現前得訶而不訶者是
(和合同集。名之為僧。滅諍
<lb n="0632b02"/>須僧現前秉法。故云僧現前)
。云何界現前。在界內羯磨作制限
<lb n="0632b03"/>者是
(謂豎標唱相所結之界。凡欲秉法。盡齊限集僧。令無別眾之咎。今滅諍必須現前界內集
<lb n="0632b04"/>僧作法。故曰界現前也)
。言諍以二毗尼滅。謂現前多人語。或
<lb n="0632b05"/>但一毗尼滅。謂現前。</p>
<p id="pX40p0632b0509" type="inline" rend="margin-left:1em">若一比丘在一比丘前。好
<lb n="0632b06"/>言教語。如法如毗尼如佛所教。汝當受是忍可。若
<lb n="0632b07"/>作如是諍事得滅。是為言諍。以一滅滅。現前毗尼。
<lb n="0632b08"/>不用多人語也。若一比丘為二比丘三比丘為僧
<lb n="0632b09"/>亦如是。乃至僧為一比丘二比丘三比丘為僧亦
<lb n="0632b10"/>如是
(是中現前義。若能滅者。四人以上。其法毗尼人僧界五種。一不現前。則不名現前毗尼也。
<lb n="0632b11"/>若能滅者。或<anchor xml:id="begd1e45896"/>但<anchor xml:id="endd1e45896"/>二三比丘。一比丘唯以法毗尼人三種現前僧界二種不現前。亦名現前毗尼也)
。十
<lb n="0632b12"/>誦云。現前滅諍有二種非法。若非法者。約勅非法
<lb n="0632b13"/>者令折伏。與現前毗尼。若非法者。約勅如法者令
<lb n="0632b14"/>折伏。與現前毗尼。</p>
<p id="pX40p0632b1408" type="inline" rend="margin-left:1em">有二種如法。若如法者。約勅
<lb n="0632b15"/>如法者令折伏。與現前毗尼。若如法者。約勅非法
<lb n="0632b16"/>者令折伏。與現前毗尼。</p>
<lb n="0632b17"/>
<p id="pX40p0632b1701" rend="margin-left:1em">定罪　若諍事如法滅<anchor xml:id="begd1e45927"/>已<anchor xml:id="endd1e45927"/>。後更發起。波逸提
(若應與不
<lb n="0632b18"/>與。不應與而與。突吉羅)
。</p>
<lb n="0632b19"/>
<p id="pX40p0632b1901" rend="margin-left:1em">會詳　摩得勒伽云。十種不現前作羯磨。一覆鉢。
<lb n="0632b20"/>二捨覆鉢
(謂白衣罵謗比丘等。僧為作覆鉢羯磨。不共往返受食。若自見過。須詣僧中。乞
<lb n="0632b21"/>求捨者。僧為解不現前羯磨。為治罰俗人。<anchor xml:id="begd1e45953"/>但<anchor xml:id="endd1e45953"/>遙作不令現前也)
。三學家。四捨學家
<lb n="0632b22"/>
(前第三悔過法。中所明)
。五作房
(謂以故房與居士修理。僧應作白二法與之。此亦不現前
<lb n="0632b23"/>作)
。六沙彌
(謂擯惡邪沙彌。令眼見耳不聞處立。亦不現前)
。七狂
(作癡狂羯磨。謂由彼
<lb n="0632b24"/>失本心故。無所識知。不須現前)
。八不禮拜。九不共語。十不供養
(此三
<lb n="0632c01"/>羯磨。謂比丘觸惱比丘尼。聽尼為比丘作此三種羯磨。亦聽遙作。勿得令比丘現前而治罰也。律中又有
<lb n="0632c02"/>四法不現前。剃髮。出家外道共住。授式叉尼戒。剃髮是最初入僧伽中。欲作單白。為彼剃髮。令彼至眼見
<lb n="0632c03"/>耳不聞處立之故。與出家作單白亦爾。與外道四月共住。亦遣至眼見耳不聞處與之故。與式叉摩那授
<lb n="0632c04"/>戒。亦應遣至眼見耳不聞處受之故。此法在尼部中作。合前論中。共有十四種不現前。餘一切羯磨並須
<lb n="0632c05"/>現前)
。現前毗尼竟
(此滅言諍)
。</p>
<lb n="0632c06"/>
<p id="pX40p0632c0601" rend="margin-left:1em">○第二憶念滅諍法</p>
<lb n="0632c07"/>
<p id="pX40p0632c0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0632c08"/>
<p id="pX40p0632c0801" rend="margin-left:1em">佛在王舍城。</p>
<lb n="0632c09"/>
<p id="pX40p0632c0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0632c10"/>
<p id="pX40p0632c1001" rend="margin-left:1em">沓婆摩羅子不犯重罪波羅夷僧殘偷蘭遮。時諸
<lb n="0632c11"/>比丘皆言犯重罪。即問言。汝憶犯重罪不。彼不憶
<lb n="0632c12"/>犯重罪。答言。我不憶犯如是重罪。諸比丘故問不
<lb n="0632c13"/>止。彼作是念。我當云何。白佛。佛言。自今<anchor xml:id="begd1e46025"/>已<anchor xml:id="endd1e46025"/>去。聽為
<lb n="0632c14"/>沓婆摩羅子作憶念毗尼白四羯磨。</p>
<lb n="0632c15"/>
<p id="pX40p0632c1501" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0632c16"/>
<p id="pX40p0632c1601">應與憶念毗尼。當與憶念毗尼。</p>
<lb n="0632c17"/>
<p id="pX40p0632c1701" rend="margin-left:1em">釋義　憶念毗尼者。彼比丘此罪更不應舉。不應
<lb n="0632c18"/>作憶念者是
(謂諸比丘數數詰問其罪。彼不憶犯。固問不止。佛令僧為作憶念毗尼。令
<lb n="0632c19"/>彼憶念。使諸比丘。更莫令憶念。故曰憶念毗尼)
。是為覓諍。以二毗尼滅。謂
<lb n="0632c20"/>現前憶念。或現前不癡。或現前罪處所。</p>
<p id="pX40p0632c2016" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多
<lb n="0632c21"/>云。此是守護毗尼。五眾盡與憶念毗尼。五篇戒盡
<lb n="0632c22"/>與憶念毗尼。必白四羯磨與。比丘比丘尼現前。三
<lb n="0632c23"/>眾不現前。</p>
<p id="pX40p0632c2305" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。有三非法。與憶念毗尼。有比
<lb n="0632c24"/>丘犯無殘罪。自言犯有殘罪。是比丘從僧乞憶念
<lb n="0633a01"/>毗尼。若僧與憶念毗尼。是名非法。何以故。是人應
<lb n="0633a02"/>與滅擯故。</p>
<p id="pX40p0633a0205" type="inline" rend="margin-left:1em">又如施越比丘。癡狂心故。多作不清
<lb n="0633a03"/>淨非法。還得本心。先所作罪。若僧等常說是事。是
<lb n="0633a04"/>人從僧乞憶念毗尼。若僧與憶念毗尼。是名非法。
<lb n="0633a05"/>何以故。是人應與不癡毗尼故。</p>
<p id="pX40p0633a0513" type="inline" rend="margin-left:1em">又如訶多比丘。
<lb n="0633a06"/>無慚無愧破戒。有見聞疑罪。是人自言我有是罪。
<lb n="0633a07"/>後言我無是罪。若僧與憶念毗尼。是名非法。何以
<lb n="0633a08"/>故。應與實覓毗尼故。是名三非法與憶念毗尼。</p>
<lb n="0633a09"/>
<p id="pX40p0633a0901" rend="margin-left:1em">有三如法。與憶念毗尼。如陀驃比丘。為慈地比丘
<lb n="0633a10"/>尼。無根波羅夷謗故。若僧等常說是事。是比丘從
<lb n="0633a11"/>僧乞憶念毗尼。若僧與憶念毗尼。是名如法。何以
<lb n="0633a12"/>故。是人應與憶念毗尼故。</p>
<p id="pX40p0633a1211" type="inline" rend="margin-left:1em">又如一比丘犯罪發
<lb n="0633a13"/>露如法悔過。若僧等猶說是事。是比丘從僧乞憶
<lb n="0633a14"/>念毗尼。若僧與憶念毗尼。是名如法。何以故。應與
<lb n="0633a15"/>憶念毗尼故。</p>
<p id="pX40p0633a1506" type="inline" rend="margin-left:1em">又如比丘未犯。將必當犯。以是事
<lb n="0633a16"/>故若僧等說是犯罪。是比丘從僧乞憶念毗尼。若
<lb n="0633a17"/>僧與是人憶念毗尼。是名如法。何以故。是人應與
<lb n="0633a18"/>憶念毗尼故。是名三如法與憶念毗尼
(覓諍以二毗尼滅。現
<lb n="0633a19"/>前毗尼。憶念毗尼。不用不癡及罪處所)
。</p>
<lb n="0633a20"/>
<p id="pX40p0633a2001" rend="margin-left:1em">定罪　薩婆多云。憶念毗尼行法者。餘比丘不應
<lb n="0633a21"/>出其罪過。不應令憶念。不應乞聽。亦不應受餘比
<lb n="0633a22"/>丘乞聽。若彼從乞聽。突吉羅。若受他乞聽。亦突吉
<lb n="0633a23"/>羅。若彼不聽。若出過罪。若令憶念。得波逸提
(此覓覓諍
<lb n="0633a24"/>為舉人過罪須令憶念。既為作憶念<anchor xml:id="begd1e46136"/>已<anchor xml:id="endd1e46136"/>。不復更令憶念也。若應與不與。不應與而與。法事乖違。施法不當。
<lb n="0633b01"/>得突吉羅。此滅覓諍)
。</p>
<lb n="0633b02"/>
<p id="pX40p0633b0201" rend="margin-left:1em">○第三不癡滅諍法</p>
<lb n="0633b03"/>
<p id="pX40p0633b0301" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0633b04"/>
<p id="pX40p0633b0401" rend="margin-left:1em">佛在王舍城。</p>
<lb n="0633b05"/>
<p id="pX40p0633b0501" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0633b06"/>
<p id="pX40p0633b0601" rend="margin-left:1em">有比丘名難提。癲狂心亂。多犯眾罪。非沙門法。言
<lb n="0633b07"/>無齊限。行來出入不順威儀。後還得本心。諸比丘
<lb n="0633b08"/>問言。難提。汝憶犯重罪不。答言。我先癲狂心亂時。
<lb n="0633b09"/>多犯眾罪。非我故作。是癲狂故耳。諸長老不須數
<lb n="0633b10"/>見難詰。諸比丘故難詰不止。彼比丘作如是念。我
<lb n="0633b11"/>當云何。白佛。佛言。聽僧與難提不癡毗尼。白四羯
<lb n="0633b12"/>磨。結不癡毗尼滅諍法。</p>
<lb n="0633b13"/>
<p id="pX40p0633b1301" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0633b14"/>
<p id="pX40p0633b1401">應與不癡毗尼。當與不癡毗尼。</p>
<lb n="0633b15"/>
<p id="pX40p0633b1501" rend="margin-left:1em">釋義　不癡毗尼者。彼比丘此罪更不應舉。不應
<lb n="0633b16"/>作憶念者是。</p>
<p id="pX40p0633b1606" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。佛言。云何名不癡毗尼。有
<lb n="0633b17"/>比丘本癡今不癡。諸梵行人說前癡行。爾時應疾
<lb n="0633b18"/>疾集僧。集僧<anchor xml:id="begd1e46204"/>已<anchor xml:id="endd1e46204"/>。如修多羅。如毗尼。隨此比丘事實。
<lb n="0633b19"/>與不癡毗尼。以不癡毗尼。滅誹謗事。</p>
<p id="pX40p0633b1915" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。
<lb n="0633b20"/>此是守護毗尼。五眾盡與不癡毗尼。或現前或不
<lb n="0633b21"/>現前
(如前所明)
。十誦云。有四種非法與不癡毗尼。有比
<lb n="0633b22"/>丘不癡狂現癡狂相貌。諸比丘僧中問。汝狂癡時
<lb n="0633b23"/>有所作。今憶念不。答言。長老。我憶念癡故作。他人
<lb n="0633b24"/>教我使作
(一)
。憶夢中作
(二)
。憶裸形東西走
(三)
。立大
<lb n="0633c01"/>小便
(四)
。是人從僧乞不癡毗尼。若僧與是人不癡
<lb n="0633c02"/>毗尼。是名四非法。</p>
<p id="pX40p0633c0208" type="inline" rend="margin-left:1em">四如法者。有比丘實狂癡。心
<lb n="0633c03"/>顛倒。現狂癡相貌。諸比丘問。汝憶念狂癡時所作
<lb n="0633c04"/>不。答言。不憶念他不教我作
(一)
。不憶念夢中作
(二)
。
<lb n="0633c05"/>不憶裸形東西走
(三)
。不憶立大小便
(四)
。是人從僧
<lb n="0633c06"/>乞不癡毗尼。若僧與不癡毗尼。是名四如法
(行法同前)
。
<lb n="0633c07"/>律云。若如是諍事滅者。是為覓諍。以二滅滅。現前
<lb n="0633c08"/>毗尼不癡毗尼。不用憶念毗尼罪處所。阿難又問。
<lb n="0633c09"/>頗有覓諍。以二滅滅。現前毗尼罪處所。不用憶念
<lb n="0633c10"/>毗尼不癡毗尼耶。佛言有。若比丘好論議。與外道
<lb n="0633c11"/>論時。得一切難。便前後語言相違。若在眾僧中問
<lb n="0633c12"/>時。亦前後語言相違。眾中故妄語。僧應與此比丘
<lb n="0633c13"/>罪處所白四羯磨。若如是諍事滅。是為覓諍。以二
<lb n="0633c14"/>滅滅。現前罪處所。不用憶念毗尼不癡毗尼。云何
<lb n="0633c15"/>罪處所。彼比丘此罪與作舉作憶念者是
(施法不當者。突
<lb n="0633c16"/>吉羅)
。不癡毗尼竟
(此滅亦是覓諍)
。</p>
<lb n="0633c17"/>
<p id="pX40p0633c1701" rend="margin-left:1em">○第四自言滅諍法</p>
<lb n="0633c18"/>
<p id="pX40p0633c1801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0633c19"/>
<p id="pX40p0633c1901" rend="margin-left:1em">佛在瞻波城伽渠池邊時。世尊十五日布薩。白月
<lb n="0633c20"/>滿時。前後圍繞。在眾前於露地坐。阿難初夜過<anchor xml:id="begd1e46316"/>已<anchor xml:id="endd1e46316"/>。
<lb n="0633c21"/>白佛言。初夜<anchor xml:id="begd1e46324"/>已<anchor xml:id="endd1e46324"/>過。願世尊說戒。世尊默然。阿難即
<lb n="0633c22"/>還復坐。中夜亦如是。至後夜過。明相<anchor xml:id="begd1e46333"/>已<anchor xml:id="endd1e46333"/>出。眾僧坐
<lb n="0633c23"/>久。惟願說戒。佛告阿難。眾僧不清淨。欲令如來於
<lb n="0633c24"/>不清淨眾中羯磨說戒。無有是處。</p>
<lb n="0634a01"/>
<p id="pX40p0634a0101" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0634a02"/>
<p id="pX40p0634a0201" rend="margin-left:1em">長老目連觀察眾中。以天眼清淨。見彼比丘坐。去
<lb n="0634a03"/>佛不遠。往彼語言。汝今可起。世尊知汝見汝。出去
<lb n="0634a04"/>滅去。不應此住。目連捉彼比丘臂。牽著門外。還白
<lb n="0634a05"/>佛言。眾<anchor xml:id="begd1e46359"/>已<anchor xml:id="endd1e46359"/>清淨。願世尊說戒。佛告目連。不應如是。
<lb n="0634a06"/>若於異時。亦不應如是。目連令彼伏罪。然後與罪。
<lb n="0634a07"/>不應不自伏罪而與罪。自今<anchor xml:id="begd1e46370"/>已<anchor xml:id="endd1e46370"/>去。為諸比丘。結自
<lb n="0634a08"/>言治滅諍法。</p>
<lb n="0634a09"/>
<p id="pX40p0634a0901" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0634a10"/>
<p id="pX40p0634a1001">應與自言治。當與自言治。</p>
<lb n="0634a11"/>
<p id="pX40p0634a1101" rend="margin-left:1em">釋義　云何自言。說罪名說罪種懺悔者是。云何
<lb n="0634a12"/>治。自責汝心。生厭離也。</p>
<p id="pX40p0634a1210" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。慈地比丘尼以
<lb n="0634a13"/>無根波羅夷法謗陀婆比丘。自言陀婆污我。即與
<lb n="0634a14"/>自言滅擯。</p>
<p id="pX40p0634a1405" type="inline" rend="margin-left:1em">律云。犯諍共三毗尼滅。謂現前自言
<lb n="0634a15"/>治或現前草覆地。</p>
<p id="pX40p0634a1508" type="inline" rend="margin-left:1em">若比丘犯罪。若欲在一比丘
<lb n="0634a16"/>前懺悔。應至一清淨比丘所。偏露右肩。若上座禮
<lb n="0634a17"/>足。右膝著地合掌說罪名罪種
(名者。篇聚差別。種者。戒相各異。隨機
<lb n="0634a18"/>羯磨云。畜長離衣三十事異也)
。作如是言。</p>
<p id="pX40p0634a1817" type="inline" rend="margin-left:1em">長老一心念。我某甲
<lb n="0634a19"/>比丘犯某罪。今從長老懺悔。不敢覆藏。懺悔則安
<lb n="0634a20"/>樂。不懺悔不安樂。憶念犯發露。知而不敢覆藏。長
<lb n="0634a21"/>老憶我。清淨戒身具足。清淨布薩。第二第三說。彼
<lb n="0634a22"/>應語言。自責汝心生厭離。答言爾。若作如是諍事
<lb n="0634a23"/>滅者。是為犯諍。以二滅滅。現前毗尼自言治。不用
<lb n="0634a24"/>草覆地。</p>
<p id="pX40p0634a2404" type="inline" rend="margin-left:1em">若二人三人僧中懺悔亦如是。</p>
<p id="pX40p0634a2416" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆
<lb n="0634b01"/>多云。自言滅諍法。五眾有事。及五篇戒有犯不犯
<lb n="0634b02"/>事。盡自言滅諍法滅也。有十種非法。若犯波羅夷
<lb n="0634b03"/>僧殘波逸提提舍尼突吉羅。自言不犯。又不犯五
<lb n="0634b04"/>篇。自言我犯。是名十非法。</p>
<p id="pX40p0634b0411" type="inline" rend="margin-left:1em">十如法者。有比丘犯
<lb n="0634b05"/>五篇。自言我犯。若不犯五篇。自言我不犯。是名十
<lb n="0634b06"/>如法
(此滅犯諍違越得罪如上)
。</p>
<lb n="0634b07"/>
<p id="pX40p0634b0701" rend="margin-left:1em">○第五覓罪滅諍法</p>
<lb n="0634b08"/>
<p id="pX40p0634b0801" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0634b09"/>
<p id="pX40p0634b0901" rend="margin-left:1em">佛在釋翅瘦。</p>
<lb n="0634b10"/>
<p id="pX40p0634b1001" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0634b11"/>
<p id="pX40p0634b1101" rend="margin-left:1em">有比丘字象力。喜論議。共外道論。得切問時。前後
<lb n="0634b12"/>言語相違。於僧中問時。亦復如是。前後言語相違。
<lb n="0634b13"/>在眾中故作妄語。外道譏嫌。諸比丘聞白佛。佛呵
<lb n="0634b14"/>責<anchor xml:id="begd1e46481"/>已<anchor xml:id="endd1e46481"/>。告諸比丘。應與彼比丘罪處所白四羯磨。應
<lb n="0634b15"/>如是與。集僧。集僧<anchor xml:id="begd1e46490"/>已<anchor xml:id="endd1e46490"/>為作舉。作舉<anchor xml:id="begd1e46496"/>已<anchor xml:id="endd1e46496"/>為作憶念。作
<lb n="0634b16"/>憶念<anchor xml:id="begd1e46504"/>已<anchor xml:id="endd1e46504"/>與罪。應差堪能羯磨者作。自今<anchor xml:id="begd1e46510"/>已<anchor xml:id="endd1e46510"/>去。為諸
<lb n="0634b17"/>比丘。結罪處所滅諍法。</p>
<lb n="0634b18"/>
<p id="pX40p0634b1801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0634b19"/>
<p id="pX40p0634b1901">應與覓罪相。當與覓罪相
(根本律作求罪自性。十誦律作實覓罪。五分律作本
<lb n="0634b20"/>言治)
。</p>
<lb n="0634b21"/>
<p id="pX40p0634b2101" rend="margin-left:1em">釋義　云何罪處所。彼比丘此罪與作舉作憶念
<lb n="0634b22"/>者是。</p>
<p id="pX40p0634b2203" type="inline" rend="margin-left:1em">勒伽論云。實覓罪者。先犯罪<anchor xml:id="begd1e46543"/>已<anchor xml:id="endd1e46543"/>發露。後覆
<lb n="0634b23"/>藏。</p>
<p id="pX40p0634b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。此是折伏毗尼。一切五篇戒盡與
<lb n="0634b24"/>實覓毗尼。一切五眾盡與此毗尼。有五種非法。有
<lb n="0634c01"/>比丘犯波羅夷。先言不犯。後言犯。若僧與是人實
<lb n="0634c02"/>覓毗尼。是名非法。何以故。是人應與滅擯故。有比
<lb n="0634c03"/>丘犯僧殘波逸提提舍尼突吉羅。先言不犯。後言
<lb n="0634c04"/>犯。若僧與是人實覓毗尼。是名非法。何以故。是人
<lb n="0634c05"/>隨所犯應治故。</p>
<p id="pX40p0634c0507" type="inline" rend="margin-left:1em">有五種如法者。有比丘犯波羅
<lb n="0634c06"/>夷。先言犯。後言不犯。若僧與是人實覓毗尼。是名
<lb n="0634c07"/>如法。何以故。是人應與實覓故。若比丘犯僧殘乃
<lb n="0634c08"/>至突吉羅。先言犯。後言不犯。若僧與是人實覓毗
<lb n="0634c09"/>尼。是名如法。何以故。是人應與實覓毗尼故。</p>
<p id="pX40p0634c0918" type="inline" rend="margin-left:1em">實
<lb n="0634c10"/>覓毗尼行法者。是比丘不應與他受大戒。不得受
<lb n="0634c11"/>他依止。不應畜新舊沙彌。不得教比丘尼法。若僧
<lb n="0634c12"/>羯磨教化比丘尼。不應受。僧所與作實覓毗尼罪。
<lb n="0634c13"/>更不應犯。若似是罪。若過是罪。亦不應作。不應呵
<lb n="0634c14"/>僧羯磨。亦不應呵作羯磨人。不應從他乞聽。不應
<lb n="0634c15"/>遮說戒。不應遮受戒。不應遮自恣。不應出無罪。比
<lb n="0634c16"/>丘過罪。不應共同事。應調伏心行。隨順比丘僧意。
<lb n="0634c17"/>若不如是行者。盡形不得離是羯磨。</p>
<p id="pX40p0634c1715" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。此
<lb n="0634c18"/>人盡壽應行八事。不得度人。不得與人受具足。不
<lb n="0634c19"/>得與人依止。不得受比丘按摩供給。不得作比丘
<lb n="0634c20"/>使。不得受次第差會。不得為僧作說法人及說毗
<lb n="0634c21"/>尼人。盡壽不應與捨。</p>
<p id="pX40p0634c2109" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。本言有二種。一可
<lb n="0634c22"/>悔。二不可悔。若本言犯重。仍覆藏者。應作盡壽不
<lb n="0634c23"/>可悔白四羯磨
(此亦滅覓諍。以二滅滅。謂現前及覓罪相。乖違得罪如前)
。</p>
<lb n="0634c24"/>
<p id="pX40p0634c2401" rend="margin-left:1em">○第六多人語滅諍法</p>
<lb n="0635a01"/>
<p id="pX40p0635a0101" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0635a02"/>
<p id="pX40p0635a0201" rend="margin-left:1em">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0635a03"/>
<p id="pX40p0635a0301" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0635a04"/>
<p id="pX40p0635a0401" rend="margin-left:1em">時舍衛諸比丘諍。眾僧如法滅諍。彼諍比丘不忍
<lb n="0635a05"/>可僧滅諍事。佛種種呵責<anchor xml:id="begd1e46642"/>已<anchor xml:id="endd1e46642"/>。告諸比丘。應求多人
<lb n="0635a06"/>覓罪。用多人知法者語。為諸比丘。結多人語滅諍
<lb n="0635a07"/>法。</p>
<lb n="0635a08"/>
<p id="pX40p0635a0801" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0635a09"/>
<p id="pX40p0635a0901">應與多人覓罪。當與多人覓罪。</p>
<lb n="0635a10"/>
<p id="pX40p0635a1001" rend="margin-left:1em">釋義　用多人知法者語。聽行籌。差行舍羅人白
<lb n="0635a11"/>二羯磨
(若諸比丘諍事現前。不能滅者。應多求知法比丘行籌滅。以籌多表語。云何多人語。
<lb n="0635a12"/>用多人持法持毗尼持摩夷者是　薩婆多云。多覓毗尼者。多求因緣斷。多處求斷。從多處斷。故云多覓
<lb n="0635a13"/>毗尼)
。有五法。不應差使行舍羅。有愛恚怖癡。不知<anchor xml:id="begd1e46675"/>已<anchor xml:id="endd1e46675"/>
<lb n="0635a14"/>行不行。反上五法應差。</p>
<p id="pX40p0635a1410" type="inline" rend="margin-left:1em">有三種行籌。一顯露。二
<lb n="0635a15"/>覆藏。三耳語。云何顯露。若眾中雖非法比丘多。然
<lb n="0635a16"/>彼二師或上座智人。皆如法語。應顯露行籌。作二
<lb n="0635a17"/>種籌。一破。二完。白言。作如是語者捉不破籌。作如
<lb n="0635a18"/>是語者捉破籌。行籌<anchor xml:id="begd1e46693"/>已<anchor xml:id="endd1e46693"/>應別處數。若如法語者多。
<lb n="0635a19"/>應作白。作如是語者諍事滅。若如法語者少。應作
<lb n="0635a20"/>禮便去。遣信往比丘住處。僧中白言。彼住處非法
<lb n="0635a21"/>比丘多。善哉長老能往至彼。若如法比丘多。諍事
<lb n="0635a22"/>滅功德多。此比丘聞應往。若不往。如法治。云何覆
<lb n="0635a23"/>藏行籌。若眾中雖如法者多。而彼二師及上座智
<lb n="0635a24"/>人不如法。恐顯露行籌。諸比丘隨順眾中上座標
<lb n="0635b01"/>首。應覆藏行籌
(薩婆多云。覆藏行籌者。行籌人心。為非法人故。望取非法者多。若在
<lb n="0635b02"/>明處。助非法者。羞取非法籌故也)
。云何耳語行籌。若眾中雖如法
<lb n="0635b03"/>者多。而彼二師上座智人非法說。應耳語行籌。行
<lb n="0635b04"/>籌時。應稀坐間容一人。身小障翳。彼比丘作耳語。
<lb n="0635b05"/>語言。汝二師親厚知識<anchor xml:id="begd1e46729"/>已<anchor xml:id="endd1e46729"/>捉籌。善哉汝亦當捉籌。
<lb n="0635b06"/>慈愍故。若如法比丘多。諍事得滅功德多。行捉<anchor xml:id="begd1e46737"/>已<anchor xml:id="endd1e46737"/>
<lb n="0635b07"/>在一面數之。</p>
<p id="pX40p0635b0706" type="inline" rend="margin-left:1em">薩婆多云。所以行籌者。事既難斷。
<lb n="0635b08"/>若說一是一非。必增其惡心。故行籌於眾人前。好
<lb n="0635b09"/>惡自伏。理亦無偏。</p>
<p id="pX40p0635b0908" type="inline" rend="margin-left:1em">僧祇云。行籌訖。若非法籌乃
<lb n="0635b10"/>至多一者。不應唱非法人多。如法人少。當作方便
<lb n="0635b11"/>解坐。或前食欲至者。應唱令前食。或後食時浴時
<lb n="0635b12"/>說法時說毗尼時。隨應唱之。若非法者覺。言我等
<lb n="0635b13"/>勝。為我故解坐。我等今不起。要即此坐決斷是事。</p>
<lb n="0635b14"/>
<p id="pX40p0635b1401" rend="margin-left:1em">爾時精舍邊。若有小屋無蟲者。應使淨人放火<anchor xml:id="begd1e46765"/>已<anchor xml:id="endd1e46765"/>
<lb n="0635b15"/>唱言。火起火起。即便散起救火。乃往覓如法伴。</p>
<lb n="0635b16"/>
<p id="pX40p0635b1601" rend="margin-left:1em">律云。行籌斷事時。一切僧集。不得取欲。何以故。或
<lb n="0635b17"/>多比丘說非法故。一切比丘不應取欲。如行鉢法
<lb n="0635b18"/>也。若不能斷。乃至彼處僧坊中。若有三人二人一
<lb n="0635b19"/>比丘持三藏。四眾所重者。應到彼處。應語彼一比
<lb n="0635b20"/>丘。如前次第事。具足向說。是大德比丘應作是語。
<lb n="0635b21"/>不可二人相言俱得勝也。是中必一勝一負。如是
<lb n="0635b22"/>語者。是名如法說。若不如是語者。是名非法說。</p>
<lb n="0635b23"/>
<p id="pX40p0635b2301" rend="margin-left:1em">定罪　是諸相言比丘。若如法滅<anchor xml:id="begd1e46797"/>已<anchor xml:id="endd1e46797"/>。還更發起。波
<lb n="0635b24"/>逸提。</p>
<p id="pX40p0635b2403" type="inline" rend="margin-left:1em">若但訶責言。是斷事不如法。犯突吉羅。</p>
<lb n="0635c01"/>
<p id="pX40p0635c0101" rend="margin-left:1em">就有德人。眾所歸伏。無不用語。設有不隨者。羞亦
<lb n="0635c02"/>為諸人所笑。必受語。傳事人多說事不說人。大德
<lb n="0635c03"/>比丘亦直說事是非。不說人有事。二人各自內知
<lb n="0635c04"/>而伏。則勝負相現也。還發起波逸提者。以一一罪
<lb n="0635c05"/>印之。令彼此後更無言。故結罪也
(此一毗尼亦滅言諍也)
。</p>
<lb n="0635c06"/>
<p id="pX40p0635c0601" rend="margin-left:1em">○第七草覆地滅諍法</p>
<lb n="0635c07"/>
<p id="pX40p0635c0701" rend="margin-left:2em">緣起處。</p>
<lb n="0635c08"/>
<p id="pX40p0635c0801">佛在舍衛國。</p>
<lb n="0635c09"/>
<p id="pX40p0635c0901" rend="margin-left:2em">起緣人。</p>
<lb n="0635c10"/>
<p id="pX40p0635c1001" rend="margin-left:1em">時舍衛比丘共諍。諸比丘多犯眾戒。非沙門法亦
<lb n="0635c11"/>作亦說。出入無限。後諸比丘自作是念。我曹多犯
<lb n="0635c12"/>眾戒。非沙門法亦作亦說。出入無限。若我曹還自
<lb n="0635c13"/>共善問此事。或能令此諍事轉深重。經歷年月。不
<lb n="0635c14"/>得如法如毗尼如佛所教滅除諍事。令僧不得安
<lb n="0635c15"/>樂。時諸比丘白佛。佛言。應滅此諍事。如草覆地。為
<lb n="0635c16"/>諸比丘。結如草覆地滅諍法。</p>
<lb n="0635c17"/>
<p id="pX40p0635c1701" rend="margin-left:2em">所立戒相。</p>
<lb n="0635c18"/>
<p id="pX40p0635c1801">應與如草覆地。當與如草覆地。</p>
<lb n="0635c19"/>
<p id="pX40p0635c1901" rend="margin-left:1em">釋義　草覆地。若比丘諍事。是中比丘者多犯眾
<lb n="0635c20"/>罪。非沙門法。言無齊限。出入行來不順威儀。作如
<lb n="0635c21"/>是念。我等此諍事。多犯眾罪。非沙門法。言無齊限。
<lb n="0635c22"/>出入行來不順威儀。我等若自共尋究此事。恐令
<lb n="0635c23"/>罪深重。不得如法如毗尼如佛所教諍事滅。令諸
<lb n="0635c24"/>比丘住止不安樂。彼一眾中有智慧堪能比丘。從
<lb n="0636a01"/>座起。偏露右肩。右膝著地。合掌作如是言。諸長老。
<lb n="0636a02"/>我等此諍事。多犯眾罪非沙門法。言無齊限。出入
<lb n="0636a03"/>行來不順威儀。若我等尋究此事。恐令罪深重。不
<lb n="0636a04"/>得如法如毗尼如佛所教諍事滅。令諸比丘住止
<lb n="0636a05"/>不安樂。若長老忍者。我今為諸長老。作如草履地
<lb n="0636a06"/>懺悔此罪。第二眾中亦如是說。彼諸比丘應作白。
<lb n="0636a07"/>如草覆地懺。如是白。</p>
<p id="pX40p0636a0709" type="inline" rend="margin-left:1em">大德僧聽。若僧時到。僧忍
<lb n="0636a08"/>聽。此諍事作草覆地懺悔。白如是。白<anchor xml:id="begd1e46907"/>已<anchor xml:id="endd1e46907"/>作如草覆
<lb n="0636a09"/>地懺悔。是一眾中有智慧堪能者。從座起。偏露右
<lb n="0636a10"/>肩。右膝著地。合掌作如是白。諸長老。我今此諸諍
<lb n="0636a11"/>事<anchor xml:id="begd1e46920"/>己<anchor xml:id="endd1e46920"/>所犯罪。除重罪遮不至白衣家羯磨
(言除重罪者。謂
<lb n="0636a12"/>此草覆地法。一切波逸提突吉羅等輕罪。皆悉除滅。若犯波羅夷。仍須滅擯。僧殘還行別住等法。偷蘭亦
<lb n="0636a13"/>用作法方除。遮不至白衣家。亦非因此而解也)
。若諸長老聽者。為諸長老
<lb n="0636a14"/>及<anchor xml:id="begd1e46935"/>己<anchor xml:id="endd1e46935"/>作草覆地懺悔。第二眾亦應作如是說。云何
<lb n="0636a15"/>草覆地。不稱說罪名罪種懺悔者是。</p>
<p id="pX40p0636a1515" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。草
<lb n="0636a16"/>布地有二義。一鬬諍數起。諍人亦多。其事轉眾。推
<lb n="0636a17"/>其原本。難可知處。佛聽草布地除滅。如亂草難可
<lb n="0636a18"/>整理。亂來棄之。</p>
<p id="pX40p0636a1807" type="inline" rend="margin-left:1em">二者有德上座勸喻諍者。使向
<lb n="0636a19"/>兩眾羊皮四布悔過
(即五分云。皆舒手脚伏地。故如羊皮也)
。二眾者
<lb n="0636a20"/>各有所助。故令各在一處。</p>
<p id="pX40p0636a2011" type="inline" rend="margin-left:1em">五分云。若有比丘。鬬
<lb n="0636a21"/>諍相罵。作身口意惡業。後欲於僧中除罪。作草覆
<lb n="0636a22"/>地悔過。應三乞<anchor xml:id="begd1e46972"/>已<anchor xml:id="endd1e46972"/>。皆舒手脚伏地。向羯磨師。一心
<lb n="0636a23"/>聽受羯磨。彼為白四羯磨。是名現前毗尼草布地
<lb n="0636a24"/>滅犯罪諍。何謂草布地。彼諸比丘不復說鬬原。僧
<lb n="0636b01"/>亦不更問事根本
(此一毗尼滅。犯諍事諍通滅也)
。</p>
<lb n="0636b02"/>
<p id="pX40p0636b0201" rend="margin-left:1em">會詳　目得迦云。有二苾芻。共生瑕隙。種種異言。
<lb n="0636b03"/>互相謗讟。於此二人。應信持戒者。若二俱持戒。應
<lb n="0636b04"/>信多聞者。若二俱多聞。應信少欲者。若二俱少欲。
<lb n="0636b05"/>應信極少欲者。若二俱極少欲。而生瑕隙。無有是
<lb n="0636b06"/>處。</p>
<p id="pX40p0636b0602" type="inline" rend="margin-left:1em">十誦云。用瞋恨者。不滅瞋恨。惟忍辱力乃能
<lb n="0636b07"/>滅之。有五事諍難滅。不求僧斷。不順佛語。不如法
<lb n="0636b08"/>白。二眾諍心不息。所犯不求清淨。反上五事者易
<lb n="0636b09"/>滅。</p>
<lb n="0636b10"/>
<p id="pX40p0636b1001" rend="margin-left:2em">三結問。</p>
<lb n="0636b11"/>
<p id="pX40p0636b1101">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e47024"/>已<anchor xml:id="endd1e47024"/>說七滅諍法。今問諸大德是中清淨不
<lb n="0636b12"/>
(三問)
。</p>
<lb n="0636b13"/>
<p id="pX40p0636b1301" rend="margin-left:2em">四勸持。</p>
<lb n="0636b14"/>
<p id="pX40p0636b1401">諸大德。是中清淨默然故。是事如是持。</p>
<lb n="0636b15"/>
<p id="pX40p0636b1501" rend="margin-left:2em">●次總結分二。初總結名目。二勸學餘法。</p>
<lb n="0636b16"/>
<p id="pX40p0636b1601" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0636b17"/>
<p id="pX40p0636b1701">諸大德。我<anchor xml:id="begd1e47060"/>已<anchor xml:id="endd1e47060"/>說戒經序。<anchor xml:id="begd1e47066"/>已<anchor xml:id="endd1e47066"/>說四波羅夷法。<anchor xml:id="begd1e47072"/>已<anchor xml:id="endd1e47072"/>說十三
<lb n="0636b18"/>僧伽婆尸沙法。<anchor xml:id="begd1e47080"/>已<anchor xml:id="endd1e47080"/>說二不定法。<anchor xml:id="begd1e47087"/>已<anchor xml:id="endd1e47087"/>說三十尼薩耆波
<lb n="0636b19"/>逸提法。<anchor xml:id="begd1e47095"/>已<anchor xml:id="endd1e47095"/>說九十波逸提法。<anchor xml:id="begd1e47101"/>已<anchor xml:id="endd1e47101"/>說四波羅提提舍尼
<lb n="0636b20"/>法。<anchor xml:id="begd1e47109"/>已<anchor xml:id="endd1e47109"/>說眾學戒法。<anchor xml:id="begd1e47116"/>已<anchor xml:id="endd1e47116"/>說七滅諍法。此是佛所說。半月
<lb n="0636b21"/>半月說。戒經中來。</p>
<lb n="0636b22"/>
<p id="pX40p0636b2201" rend="margin-left:2em">二勸學餘法。</p>
<lb n="0636b23"/>
<p id="pX40p0636b2301">若更有餘佛法。是中皆共和合。應當學。</p>
<lb n="0636b24"/>
<p id="pX40p0636b2401" rend="margin-left:1em">釋　若更有餘佛法等者。此有二義。一者毗尼。雙
<lb n="0636c01"/>明止作及僧尼犍度等法。今此戒本惟明大僧二
<lb n="0636c02"/>百五十學處。更有餘法。皆應習學。</p>
<p id="pX40p0636c0214" type="inline" rend="margin-left:1em">根本戒經云。
<lb n="0636c03"/>若更有餘法及隨法。</p>
<p id="pX40p0636c0309" type="inline" rend="margin-left:1em">律攝釋云。若更有餘者。謂
<lb n="0636c04"/>是十七䟦窣親等
(梵云跋窣覩。本律云犍度。正音婆犍圖。此云法聚。以氣類相從
<lb n="0636c05"/>之法。類眾一處也)
。所說學法咸應修習。</p>
<p id="pX40p0636c0516" type="inline" rend="margin-left:1em">法及隨法者。法
<lb n="0636c06"/>謂涅槃清淨無累正行之法。八聖道等能隨順彼
<lb n="0636c07"/>圓寂之處。故名隨法。</p>
<p id="pX40p0636c0709" type="inline" rend="margin-left:1em">佛告諸苾芻。或時有事。我
<lb n="0636c08"/>從先來。非遮非許者。然於此事。若違不清淨。順清
<lb n="0636c09"/>淨者。此即是淨。應可行之。若違清淨。順不清淨者。
<lb n="0636c10"/>此是不清淨。即不應行。與此相應者。皆當修學。仁
<lb n="0636c11"/>等共集。歡喜無諍。一心一說。如水乳合。應勤光顯
<lb n="0636c12"/>大師教法。令安樂住。勿為放逸。</p>
<p id="pX40p0636c1213" type="inline" rend="margin-left:1em">二者謂一切修
<lb n="0636c13"/>多羅及阿毗曇。謂諸佛慧命寄於三藏。學則令佛
<lb n="0636c14"/>法久住。道明德備。無濫僧寶。道由人弘。方可紹隆
<lb n="0636c15"/>佛種。不學則正法潛藏。世間眼滅。亦且招羺羊無
<lb n="0636c16"/>聞之過。不可不勉力勤學。法燈相續。正法久住不
<lb n="0636c17"/>滅矣。</p>
<lb n="0636c18"/>
<p id="pX40p0636c1801" rend="margin-left:2em">●九述佛略教經。有七。初毗婆尸佛。至七本師
<lb n="0636c19"/>釋迦文。</p>
<p id="pX40p0636c1904" type="inline" rend="margin-left:2em">今初分二。初對機所說之法。二能說
<lb n="0636c20"/>之人。後並同此。</p>
<lb n="0636c21"/>
<p id="pX40p0636c2101" rend="margin-left:2em">律攝云。初毗婆尸佛出現世間。諸聲聞眾多樂
<lb n="0636c22"/>苦身。以為正行。及諸邪師順其邪欲。為說邪法。
<lb n="0636c23"/>對治彼故。為說此頌。</p>
<lb n="0636c24"/>
<lg>
<l>忍辱第一道</l>
<l>佛說無為最</l>
<l>出家惱他人</l>
<lb n="0637a01"/>
<l>不名為沙門</l>
</lg>
<lb n="0637a02"/>
<p id="pX40p0637a0201" rend="margin-left:1em">釋　忍辱第一道者。此頌偏讚忍辱者何也。以持
<lb n="0637a03"/>戒者未必能忍辱。而忍辱者決無不持戒故。遺教
<lb n="0637a04"/>經云。忍之為德。持戒苦行所不能及也。梵語羼提。
<lb n="0637a05"/>此云安忍。法界次第云。秦言忍辱。謂內心能安忍
<lb n="0637a06"/>外所辱之境。故曰忍辱。忍有二種。一者生忍。二者
<lb n="0637a07"/>法忍。云何名生忍。生忍亦有二種。一於恭敬供養
<lb n="0637a08"/>中。能忍不著。則不生憍逸。二於瞋罵打害中能忍。
<lb n="0637a09"/>則不生怨惱。是為生忍。云何名法忍。法忍亦有二
<lb n="0637a10"/>種。一者非心法。謂寒熱風雨饑渴病老死等。二者
<lb n="0637a11"/>心法。謂瞋恚憂愁疑婬欲憍慢諸邪見等。於此二
<lb n="0637a12"/>法能忍不動。是名法忍。若見有辱可忍。縱使身口
<lb n="0637a13"/>不行報復。心中決難脫然。只此未得脫然一念。便
<lb n="0637a14"/>與沙門勤息。名義不得相應。惟深觀無為法性。若
<lb n="0637a15"/>生若法俱不可得。尚無有辱。將誰名忍。故稱為忍
<lb n="0637a16"/>辱第一道也。佛說無為最者。云無為法中忍為最
<lb n="0637a17"/>故
(無為者即涅槃也)
。出家等二句乃反顯之辭。遮彼外道
<lb n="0637a18"/>邪見出家之類。妄說異法。教化他人。無益苦身。令
<lb n="0637a19"/>同<anchor xml:id="begd1e47275"/>己<anchor xml:id="endd1e47275"/>行。自他俱惱。終無果益。何以故。沙門之法。忍
<lb n="0637a20"/>辱無瞋。勤修定慧。了達無為。淨名云。出家者。為無
<lb n="0637a21"/>為法。名真出家。</p>
<lb n="0637a22"/>
<p id="pX40p0637a2201">此是毗婆尸如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0637a23"/>
<p id="pX40p0637a2301" rend="margin-left:1em">釋　梵語多陀阿伽度。亦云怛闥阿竭。後秦翻為
<lb n="0637a24"/>如來。謂凡夫不如而來。二乘如而不來。唯世尊亦
<lb n="0637b01"/>如亦來。若約三身釋。金剛經云。無所從來。亦無所
<lb n="0637b02"/>去。故名如來。此約法身而言也。轉法輪云。第一義
<lb n="0637b03"/>諦名如。正覺名來。此約報身釋。成實論云。乘如實
<lb n="0637b04"/>道。來成正覺。此約應身釋。有異凡夫二乘。故名如
<lb n="0637b05"/>來。梵語阿羅訶。此云無所著。亦言應供。大論云。應
<lb n="0637b06"/>受九界聖凡一切眾生供養故。梵語三藐三佛陀。
<lb n="0637b07"/>亦云三耶三菩。秦言等正覺。亦云正徧知。徧知法
<lb n="0637b08"/>界一切諸法故。什師言。正徧覺也。言法無差故言
<lb n="0637b09"/>正。智無不周故言徧。出生死夢故言覺。妙宗云。此
<lb n="0637b10"/>之三號即名三德。今就所觀。義當三諦。正徧知即
<lb n="0637b11"/>般若真諦也。應供即解脫俗諦也。如來即法身中
<lb n="0637b12"/>諦也。故維摩云。阿難若我廣說此三句義。汝以劫
<lb n="0637b13"/>壽不能盡受。此舉如來十號之三也
(下皆准此)
。</p>
<lb n="0637b14"/>
<p id="pX40p0637b1401" rend="margin-left:2em">第二尸棄如來出現世間。諸聲聞眾多為生天
<lb n="0637b15"/>而修梵行。彼佛為對治故。而說斯頌。</p>
<lb n="0637b16"/>
<lg>
<l>譬如明眼人</l>
<l>能避嶮惡道</l>
<l>世有聰明人</l>
<lb n="0637b17"/>
<l>能遠離諸惡</l>
</lg>
<lb n="0637b18"/>
<p id="pX40p0637b1801" rend="margin-left:1em">釋　首二句舉喻。如人有眼。能避嶮難。終獲安隱。
<lb n="0637b19"/>此中眼者。謂是慧眼。眼有明照。與慧相應。能見法
<lb n="0637b20"/>得法。明眼避嶮途。能至安隱處。三界之中。無非是
<lb n="0637b21"/>嶮是惡。愚人無智。不思出要之法。而天妙樂報盡。
<lb n="0637b22"/>還墮諸惡趣中。長受輪迴。無有解脫。故總名惡道
<lb n="0637b23"/>也。</p>
<p id="pX40p0637b2302" type="inline" rend="margin-left:1em">世有聰明人能遠離諸惡者。聰則能聞道。明
<lb n="0637b24"/>則能見道。信佛妙法。深識苦因。了達三界。宛若水
<lb n="0637c01"/>月空花。自性本空。猶如幻化。一切諸惡不求離而
<lb n="0637c02"/>自遠離。既離諸惡。苦果不招。永絕輪迴。至究竟地。
<lb n="0637c03"/>安隱常樂也。諸惡者。謂見思塵沙無明三惑。一切
<lb n="0637c04"/>現行及種子也。</p>
<lb n="0637c05"/>
<p id="pX40p0637c0501">此是尸棄如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0637c06"/>
<p id="pX40p0637c0601" rend="margin-left:2em">第三毗葉羅如來出現於世。諸聲聞眾多於持
<lb n="0637c07"/>戒生於喜足。不修餘法。又常見他人過失。惱害
<lb n="0637c08"/>於人。為對治彼。說斯略教。</p>
<lb n="0637c09"/>
<lg>
<l>不謗亦不嫉</l>
<l>當奉行於戒</l>
<l>飲食知止足</l>
<lb n="0637c10"/>
<l>常樂在空閑</l>
<l>心定樂精進</l>
<l>是名諸佛教</l>
</lg>
<lb n="0637c11"/>
<p id="pX40p0637c1101" rend="margin-left:1em">釋　首二句。不謗謂此頌意明初遮口過不毀訾
<lb n="0637c12"/>他。不嫉防意業不欲害彼。謗者口出惡言。嫉者心
<lb n="0637c13"/>存惡念。無此二過。奉行於戒。乃三業皆淨。則名真
<lb n="0637c14"/>持淨戒者也。以下明對治之法。飲食知止足二句。
<lb n="0637c15"/>謂衣趣蔽形。食用充饑。謂離愛欲。息世馳求。不同
<lb n="0637c16"/>白衣外道。離二邊過故。常居蘭若。遠避囂塵。知足
<lb n="0637c17"/>遠離。皆是頭陁之勝法。心定樂精進二句。謂息世
<lb n="0637c18"/>馳求。所以心定。以心定。故於勝諸法常樂精進。以
<lb n="0637c19"/>精進故離諸懈怠。順教勤修。方契於道。三世諸佛
<lb n="0637c20"/>所有法要不出於斯。故曰是諸佛教也。</p>
<lb n="0637c21"/>
<p id="pX40p0637c2101">此是毗葉羅如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0637c22"/>
<p id="pX40p0637c2201" rend="margin-left:2em">第四拘留孫佛出現於世。諸聲聞眾多希利養。
<lb n="0637c23"/>慢修善品。為欲遮彼。說斯略教。</p>
<lb n="0637c24"/>
<lg>
<l>譬如蜂採花</l>
<l>不壞色與香</l>
<l>但取其味去</l>
<lb n="0638a01"/>
<l>比丘入聚然</l>
<l>不違戾他事</l>
<l>不觀作不作</l>
<lb n="0638a02"/>
<l>
<anchor xml:id="begd1e47488"/>但<anchor xml:id="endd1e47488"/>自觀身行</l>
<l>若正若不正</l>
</lg>
<lb n="0638a03"/>
<p id="pX40p0638a0301" rend="margin-left:1em">釋　譬如蜂採花乃至入聚然等者。聚謂聚落。彼
<lb n="0638a04"/>佛教諸比丘。入邨乞食之時。不應壞彼淨信敬心。
<lb n="0638a05"/>喻遊蜂在於花處。少持輕蘂。無損色香。不應多有
<lb n="0638a06"/>求索。趨得充虗。勿生惱害也。又苾芻之行有二端
<lb n="0638a07"/>嚴。猶如妙華色香具足。持戒喻色。具定如香。乞食
<lb n="0638a08"/>資身。勿虧此二。不違戾他事。乃至若正若不正等。
<lb n="0638a09"/>不違他正。所謂不壞色香也。時彼苾芻由自持戒。
<lb n="0638a10"/>觀他破戒。自談<anchor xml:id="begd1e47522"/>己<anchor xml:id="endd1e47522"/>勝。毀訾於他。常多伺求他人過
<lb n="0638a11"/>失。是應作是不應作令心散亂。乖上人法。為對治
<lb n="0638a12"/>彼。說斯略教。不違戾他。不觀他人作善不作也。當
<lb n="0638a13"/>檢點自身所行之行是善不善。慎勿觀他是邪是
<lb n="0638a14"/>正也。</p>
<lb n="0638a15"/>
<p id="pX40p0638a1501">此是拘留孫如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0638a16"/>
<p id="pX40p0638a1601" rend="margin-left:2em">第五拘那含佛出現世間。諸聲聞眾多樂習定。
<lb n="0638a17"/>心生味著。為對治彼。說斯略教。</p>
<lb n="0638a18"/>
<lg>
<l>心莫作放逸</l>
<l>聖法當勤學</l>
<l>如是無憂愁</l>
<lb n="0638a19"/>
<l>心定入涅槃</l>
</lg>
<lb n="0638a20"/>
<p id="pX40p0638a2001" rend="margin-left:1em">釋　不放逸者。攝心正念。勤修聖道。斷煩惱惑。了
<lb n="0638a21"/>無憂愁故。心定既修聖道為因。必會無生。證入涅
<lb n="0638a22"/>槃樂也。若約四諦配釋者。憂愁屬苦。放逸是集。聖
<lb n="0638a23"/>法是道。入涅槃是滅也。</p>
<lb n="0638a24"/>
<p id="pX40p0638a2401">此是拘那含牟尼如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0638b01"/>
<p id="pX40p0638b0101" rend="margin-left:2em">第六迦葉如來亦如第三佛。</p>
<lb n="0638b02"/>
<lg>
<l>一切惡莫作</l>
<l>當奉行諸善</l>
<l>自淨其志意</l>
<lb n="0638b03"/>
<l>是則諸佛教</l>
</lg>
<lb n="0638b04"/>
<p id="pX40p0638b0401" rend="margin-left:1em">釋　一切惡莫作者。謂性業遮業五住等諸煩惱
<lb n="0638b05"/>
(見一切住地。欲愛住地。色愛住地。有愛住地。無明住地。四住煩惱如前釋　無明者。即根本無明惑也。謂
<lb n="0638b06"/>聲聞緣覺未了此惑。沉滯真空。即住方便土。大乘菩薩方能除斷。由餘惑未盡。住實報土。故名無明住地)
<lb n="0638b07"/>無量不善之業。悉使斷除。勿令造作。故曰一切惡
<lb n="0638b08"/>莫作也。當奉行諸善者。謂諸善功德無量清淨法
<lb n="0638b09"/>門常勤修進。故云當奉行諸善。若終日止惡。而無
<lb n="0638b10"/>能止之相。終日行善。而無能行之相。是名自淨其
<lb n="0638b11"/>志意。不求淨而自淨。是則諸佛聖教不越於斯矣。</p>
<lb n="0638b12"/>
<p id="pX40p0638b1201">此是迦葉如來無所著等正覺。說是戒經。</p>
<lb n="0638b13"/>
<p id="pX40p0638b1301" rend="margin-left:2em">第七釋迦如來出現於世。諸聲聞眾性多煩惱。
<lb n="0638b14"/>造諸惡業。多行放逸。不修善品。作少善事。便生
<lb n="0638b15"/>喜足。為三事故。說斯略教。</p>
<lb n="0638b16"/>
<lg>
<l>善護於口言</l>
<l>自淨其志意</l>
<l>身莫作諸惡</l>
<lb n="0638b17"/>
<l>此三業道淨</l>
<l>能得如是行</l>
<l>是大仙人道</l>
</lg>
<lb n="0638b18"/>
<p id="pX40p0638b1801" rend="margin-left:1em">釋　善護口言者。謂三業之中。口業最重。抑且口
<lb n="0638b19"/>過易起難防。口有四過。妄言綺語兩舌惡罵。乃至
<lb n="0638b20"/>出言粗獷。所謂夫士處世。斧在口中。所以斬身。由
<lb n="0638b21"/>其惡言。必當善護如瓶也。自淨其志意身莫作諸
<lb n="0638b22"/>惡。謂身有殺盜婬。或眼觀色。耳聽聲。鼻嗅香。舌甞
<lb n="0638b23"/>味。有如是等過。莫令妄動。動則多不饒益。自他俱
<lb n="0638b24"/>損。故應檢束也。意家有貪瞋癡等三毒。乃至無邊
<lb n="0638c01"/>罪咎。莫不皆從意起。如君總䇿其臣。造業招報。罪
<lb n="0638c02"/>固不小。反流歸源。功德難思。當善護心。莫令放逸。
<lb n="0638c03"/>意根若淨。三業齊淨。三業道淨。萬善全彰。若人若
<lb n="0638c04"/>天若聲聞若緣覺若菩薩若諸佛無不依之。若果
<lb n="0638c05"/>能如是行者。則大仙之道不出於斯矣。</p>
<lb n="0638c06"/>
<p id="pX40p0638c0601">此是釋迦牟尼如來無所著等正覺。於十二年中。為
<lb n="0638c07"/>無事僧。說是戒經。從是以後廣分別說。諸比丘自為
<lb n="0638c08"/>樂法樂沙門者。有慚有愧樂學戒者。當於中學。</p>
<lb n="0638c09"/>
<p id="pX40p0638c0901" rend="margin-left:1em">釋　七佛戒經各逗時機而說。旨趣各有所重。應
<lb n="0638c10"/>病與藥。至於會歸涅槃。理本無二。十二年中稱無
<lb n="0638c11"/>事僧者。如五分中。佛言。我此眾淨。未有未曾有法。
<lb n="0638c12"/>最小者得須陀洹。諸佛如來不以未有漏法而為
<lb n="0638c13"/>弟子結戒。我此眾中未有持多聞人故。不生諸漏。
<lb n="0638c14"/>未有利養名稱故。未有多欲人故。未有現神足。為
<lb n="0638c15"/>天人所知識故。不生諸漏。從是以後廣分別說。謂
<lb n="0638c16"/>從十二年後。因有漏法生。隨宜所結。二百五十學
<lb n="0638c17"/>處。為斷彼有漏法故。一一戒中皆有根本。從生方
<lb n="0638c18"/>便等流。故云廣分別說。下結勸學。如上等法。為比
<lb n="0638c19"/>丘者皆應學之。除非不自樂為比丘者。不樂法者。
<lb n="0638c20"/>樂作非沙門非釋子者。無慚無愧者。不樂學戒者。
<lb n="0638c21"/>可不學之。若自為樂法者。樂作知慚愧者。樂作沙
<lb n="0638c22"/>門釋子者。應一一學之。</p>
<p id="pX40p0638c2210" type="inline" rend="margin-left:1em">集要問曰。十二年前學
<lb n="0638c23"/>箇甚麼。答曰。其無事者即是無學。其未登無學者
<lb n="0638c24"/>即學淨三業道。問曰。我今亦<anchor xml:id="begd1e47741"/>但<anchor xml:id="endd1e47741"/>淨三業道。何用學
<lb n="0639a01"/>此煩𤨏戒相為。答曰。汝今為在十二年後。為在十
<lb n="0639a02"/>二年前。又且不論時前時後。且問汝今三業。為同
<lb n="0639a03"/>無事僧。為不同無事僧。既不同無事僧。若不學此
<lb n="0639a04"/>戒。何由知持知犯。若謂戒不必學。即犯輕戒波逸
<lb n="0639a05"/>提。只此輕戒一念為是淨。為是不淨。若謂持犯俱
<lb n="0639a06"/>不可得。汝今何獨不得持戒。却得犯戒。若謂犯即
<lb n="0639a07"/>無犯。則亦可持即無持。何乃捨持取犯。若謂情無
<lb n="0639a08"/>取捨。即不應取略捨廣。若謂淨穢平等。則地獄天
<lb n="0639a09"/>堂亦平等。惡罵美稱亦平等。檀麝糞穢亦平等。甘
<lb n="0639a10"/>露膿血亦平等。天衣刀杖亦平等。汝何不常處地
<lb n="0639a11"/>獄。汝何不名猪狗畜生禿奴禿賊。汝何不常嗅糞
<lb n="0639a12"/>穢。汝何不飡噉膿血。汝何不刀杖打割其身。若汝
<lb n="0639a13"/>實證平等法性。自然不壞俗諦。必將受現法樂。善
<lb n="0639a14"/>化有情。若汝勉強受汝上等事。即魔入汝心。亦非
<lb n="0639a15"/>正道。若汝既未證平等法性。亦未能受如上等事。
<lb n="0639a16"/>而獨隨情逐意。懶惰懈怠。不肯學戒法。即是賊住。
<lb n="0639a17"/>即非沙門。即無慚愧。即獅子身中蟲。即最上大賊。
<lb n="0639a18"/>即惡魔眷屬。即地獄種子。汝何不觀如來證得色
<lb n="0639a19"/>平等故。能使地獄天宮皆為淨土。如來證得聲平
<lb n="0639a20"/>等故。能使天魔惡聲化為讚頌。如來證得香平等
<lb n="0639a21"/>故。能使幻士廁室化為香殿。如來證得味平等故。
<lb n="0639a22"/>能使食中毒藥化成甘露。如來證得觸平等故。能
<lb n="0639a23"/>使魔軍刃箭化成天華。如來證得法平等故。不為
<lb n="0639a24"/>物轉。恒為轉物。具足無量不可思議神通妙用。如
<lb n="0639b01"/>來證得持犯平等故。三業無不隨智慧行。能使破
<lb n="0639b02"/>戒眾生還得清淨。汝既妄稱持犯平等。何乃三業
<lb n="0639b03"/>仍多蕪穢。且於戒法作留難耶。如此欺心但為自
<lb n="0639b04"/>害。嗚呼痛哉。戒經<anchor xml:id="begd1e47824"/>已<anchor xml:id="endd1e47824"/>竟。</p>
<lb n="0639b05"/>
<p id="pX40p0639b0501" rend="margin-left:2em">第三結勸迴向。分七。初讚持戒勝益。二諸佛明
<lb n="0639b06"/>證。三勸遵佛教。四顯戒利益。五顧命教誡。六勸
<lb n="0639b07"/>行布薩。七總結迴向。</p>
<lb n="0639b08"/>
<p id="pX40p0639b0801" rend="margin-left:2em">今初。</p>
<lb n="0639b09"/>
<lg>
<l>明人能護戒</l>
<l>能得三種樂</l>
<l>名譽及利養</l>
<lb n="0639b10"/>
<l>死得生天上</l>
<l>當觀如是處</l>
<l>有智勤護戒</l>
<lb n="0639b11"/>
<l>戒淨有智慧</l>
<l>便得第一道</l>
</lg>
<lb n="0639b12"/>
<p id="pX40p0639b1201" rend="margin-left:1em">釋　明人者。謂曉了開遮成壞兩緣。於毗尼藏通
<lb n="0639b13"/>達無滯。方能護戒。非謂愚癡之人。堪能護戒。故梵
<lb n="0639b14"/>網經云。明人忍慧強。能持如是法也。三種樂者此
<lb n="0639b15"/>總標一句。下別明。名譽及利養死得生天上。謂於
<lb n="0639b16"/>戒守護無缺者。現世即得戒香馚馥。見聞敬仰。無
<lb n="0639b17"/>不稱讚。衣食豐饒。報終生天。受勝妙樂。此以善道
<lb n="0639b18"/>勸誘。乃持戒之華報耳。下明究竟之果報。如是處
<lb n="0639b19"/>者。即指學處而言。有智勤護戒。戒淨有智慧。所謂
<lb n="0639b20"/>因智慧故而戒淨。因戒淨故而生定。因定故而發
<lb n="0639b21"/>慧。三學等持。更相由藉。以成福慧二嚴。便得出世
<lb n="0639b22"/>無上菩提第一之道故。經云。戒為無上菩提本。應
<lb n="0639b23"/>當一心持淨戒。乃護戒之實果也。</p>
<lb n="0639b24"/>
<p id="pX40p0639b2401" rend="margin-left:2em">二諸佛明證。</p>
<lb n="0639c01"/>
<lg>
<l>如過去諸佛</l>
<l>及以未來者</l>
<l>現在諸世尊</l>
<lb n="0639c02"/>
<l>能勝一切憂</l>
<l>皆共尊敬戒</l>
<l>此是諸佛法</l>
</lg>
<lb n="0639c03"/>
<p id="pX40p0639c0301" rend="margin-left:1em">釋　三世諸佛無不尊重於戒。勝一切憂者。謂煩
<lb n="0639c04"/>惱所知二障為因。分段變易二種生死為果
(煩惱障者。
<lb n="0639c05"/>謂昏煩之法。惱亂心神。不能願發妙明真性故。名煩惱障。所知障者。亦名智慧障。謂執所證之法。障蔽智
<lb n="0639c06"/>慧之性故。名所知障)
。葢六凡而有分段之苦。二乘未免變易
<lb n="0639c07"/>之憂
(六凡者。即六道也。分段生死者。分即分限。段即形段。謂三界四生果報。壽命有長短分限。
<lb n="0639c08"/>身有大小。皆不免於生死。時極必終。是名分段生死也。變易生死者。因移果易。名為變易。羅漢支佛菩薩
<lb n="0639c09"/>既離三界生死粗苦。有阿黎耶變易行苦。四相所遷轉易改變。出生方便等土。就其斷惑證果之時。因移
<lb n="0639c10"/>果易。論為生死。故名變易生死)
。惟有諸佛。五住究盡。二死永亡。餘
<lb n="0639c11"/>聖咸所不及。故稱能勝一切憂也。皆共尊敬戒者。
<lb n="0639c12"/>謂三世諸佛皆由尊敬於戒。依戒而修。斷諸煩惱。
<lb n="0639c13"/>證寂滅理。當知即是諸佛入道之法門也。</p>
<lb n="0639c14"/>
<p id="pX40p0639c1401" rend="margin-left:2em">三勸遵佛教。</p>
<lb n="0639c15"/>
<lg>
<l>若有自為身</l>
<l>欲求於佛道</l>
<l>當尊重正法</l>
<lb n="0639c16"/>
<l>此是諸佛教</l>
</lg>
<lb n="0639c17"/>
<p id="pX40p0639c1701" rend="margin-left:1em">釋　自為身者。揀非為求名聞利養。亦非為求人
<lb n="0639c18"/>天福報。亦不求權乘小果。本為自求無上菩提。當
<lb n="0639c19"/>尊重正法者。謂如來金口親宣波羅提木叉。惟佛
<lb n="0639c20"/>出世。方有不同。定共道共二戒。及治世五常十善
<lb n="0639c21"/>等法。故云正法也。又有此戒。乃有僧寶。有僧寶故
<lb n="0639c22"/>弘演毗尼。羯磨說戒。能令佛法久住不滅。故云正
<lb n="0639c23"/>法也。所謂道由信發。弘之在人。若自為身求佛道
<lb n="0639c24"/>者。必當尊重此法。如來五分法身以戒為初。諸佛
<lb n="0640a01"/>聖教以戒為首。諸佛教法不出於斯矣。</p>
<lb n="0640a02"/>
<p id="pX40p0640a0201" rend="margin-left:2em">四顯戒利益。</p>
<lb n="0640a03"/>
<lg>
<l>七佛為世尊</l>
<l>滅除諸結使</l>
<l>說是七戒經</l>
<lb n="0640a04"/>
<l>諸縛得解脫</l>
<l>
<anchor xml:id="begd1e48021"/>已<anchor xml:id="endd1e48021"/>入於涅槃</l>
<l>諸戲永滅盡</l>
<lb n="0640a05"/>
<l>尊行大仙說</l>
<l>聖賢稱譽戒</l>
<l>弟子之所行</l>
<lb n="0640a06"/>
<l>入寂滅涅槃</l>
</lg>
<lb n="0640a07"/>
<p id="pX40p0640a0701" rend="margin-left:1em">釋　七佛世尊為欲滅除眾生諸結使。說是七戒
<lb n="0640a08"/>經。此乃顯戒之功能也。諸結者九結也。謂愛恚慢
<lb n="0640a09"/>無明見取疑嫉慳。一愛結者。為貪愛故。廣行不善。
<lb n="0640a10"/>由此遂招未來生死之苦。流轉三界。不能出離。是
<lb n="0640a11"/>名愛結
(廣行不善者。謂廣作殺盜婬妄等惡業也)
。二恚結者。謂諸眾生
<lb n="0640a12"/>為瞋恚故。廣行不善。由此遂招未來生死之苦。流
<lb n="0640a13"/>轉三界。不能出離。是名恚結。</p>
<p id="pX40p0640a1312" type="inline" rend="margin-left:1em">三慢結者。謂諸眾
<lb n="0640a14"/>生為慢過慢慢過慢我慢增上慢下劣慢邪慢故。
<lb n="0640a15"/>廣行不善。由此遂招未來生死之苦。流轉三界。不
<lb n="0640a16"/>能出離。是名慢結
(慢者。同類相傲也。過慢者。相似法中執<anchor xml:id="begd1e48073"/>己<anchor xml:id="endd1e48073"/>為勝也。慢過慢者。他
<lb n="0640a17"/>本勝<anchor xml:id="begd1e48081"/>己<anchor xml:id="endd1e48081"/>。強謂勝他也。我慢者。恃<anchor xml:id="begd1e48087"/>己<anchor xml:id="endd1e48087"/>凌他也。增上慢者。未得之法自謂<anchor xml:id="begd1e48093"/>己<anchor xml:id="endd1e48093"/>得也。下劣慢者。<anchor xml:id="begd1e48100"/>己<anchor xml:id="endd1e48100"/>本無能。反自矜
<lb n="0640a18"/>誇也。邪慢者。執著邪見凌慢他人也)
。四無明結者。謂諸眾生為無明
<lb n="0640a19"/>所覆。於苦法集法。不能解了。廣行不善。由此遂招
<lb n="0640a20"/>未來生死之苦。流轉三界。不能出離。是名無明結
<lb n="0640a21"/>
(苦法者。三界生死眾苦之法也。集法者。積集三界有為之法。即惑業也)
。五見結者。謂
<lb n="0640a22"/>諸眾生於身見邊見邪見。妄興執著。廣行不善。由
<lb n="0640a23"/>此遂招未來生死之苦。流轉三界。不能出離。是名
<lb n="0640a24"/>見結
(身見者。謂於五陰身中。強作主宰。計著有我也。邊見者。謂於身見中。計斷計常。各執一邊
<lb n="0640b01"/>也。邪見者。謂執有執無。及撥無因果也)
。六取結者。取即取著。謂諸眾
<lb n="0640b02"/>生於見取戒取。妄計執著。廣行不善。由此遂招未
<lb n="0640b03"/>來生死之苦。流轉三界。不能出離。是名取結
(見取者即
<lb n="0640b04"/>身見邊見邪見也。外道取著此等邪見。以為正見也。戒取者。謂外道妄計自身前世。從牛狗中來。即便食
<lb n="0640b05"/>草噉穢。取以進身。以為戒也)
。七疑結者。謂諸眾生於佛法僧寶。
<lb n="0640b06"/>妄生疑惑。不修正行。廣行不善。由此遂招未來生
<lb n="0640b07"/>死之苦。流轉三界。不能出離。是名疑結。</p>
<p id="pX40p0640b0716" type="inline" rend="margin-left:1em">八嫉結
<lb n="0640b08"/>者。謂諸眾生躭著利養。見他榮富。起心嫉妬。廣行
<lb n="0640b09"/>不善。由此遂招未來生死之苦。流轉三界。不能出
<lb n="0640b10"/>離。是名嫉結。</p>
<p id="pX40p0640b1006" type="inline" rend="margin-left:1em">九慳結者。謂諸眾生躭著利養。於
<lb n="0640b11"/>資生具。其心悋惜。不能捨施。廣行不善。由此能招
<lb n="0640b12"/>未來生死之苦。流轉三界。不能出離。是名慳結。而
<lb n="0640b13"/>言結者。即繫縛之義。謂一切眾生因此妄惑。造作
<lb n="0640b14"/>諸業。而為眾苦繫縛。流轉三界。不能出離。故云結
<lb n="0640b15"/>也。使者見思。皆名為使
(釋在前文)
。縛有四種。謂貪瞋戒
<lb n="0640b16"/>取見取。亦名四結。所以說是戒經。普令眾生解脫
<lb n="0640b17"/>諸縛。同入涅槃。滅諸三界種種戲論。尊行大仙說
<lb n="0640b18"/>下結勸也。謂此戒法是大仙之所說
(非餘下聖也)
。聖賢
<lb n="0640b19"/>之所讚歎。弟子之所行者。凡為佛弟子者。無不修
<lb n="0640b20"/>行此戒法。而入於涅槃者也。</p>
<lb n="0640b21"/>
<p id="pX40p0640b2101" rend="margin-left:2em">五顧命教誡。</p>
<lb n="0640b22"/>
<lg>
<l>世尊涅槃時</l>
<l>興起於大悲</l>
<l>集諸比丘眾</l>
<lb n="0640b23"/>
<l>與如是教誡</l>
<l>莫謂我涅槃</l>
<l>淨行者無護</l>
<lb n="0640b24"/>
<l>我今說戒經</l>
<l>亦善說毗尼</l>
<l>我雖般涅槃</l>
<lb n="0640c01"/>
<l>當視如世尊</l>
<l>此經久住世</l>
<l>佛法得熾盛</l>
<lb n="0640c02"/>
<l>以是熾盛故</l>
<l>得入於涅槃</l>
<l>若不持此戒</l>
<lb n="0640c03"/>
<l>如所應布薩</l>
<l>喻如日沒時</l>
<l>世界皆闇冥</l>
</lg>
<lb n="0640c04"/>
<p id="pX40p0640c0401" rend="margin-left:1em">釋　此復引世尊最後扶律。勸持此戒也。謂佛在
<lb n="0640c05"/>娑羅雙樹間。入涅槃時。而與教誡。正如父母。顧命
<lb n="0640c06"/>其子。較諸平日。慈心更切。與如是教誡。謂諸比丘
<lb n="0640c07"/>佛臨涅槃時。悲泣懊惱。世尊入滅後。我等無所依
<lb n="0640c08"/>怙故。佛言。莫謂我涅槃淨行者無護。我今說戒經。
<lb n="0640c09"/>亦善說毗尼。言戒經者。略則如前偈。廣即二百五
<lb n="0640c10"/>十學處。及比丘尼三百四十八戒。廣略教誡也。亦
<lb n="0640c11"/>善說毗尼者。通指律藏。及能生善滅惡之法也。言
<lb n="0640c12"/>善說者。佛為一切智。窮盡眾生根性。於二部戒中。
<lb n="0640c13"/>同制別制。事有輕重。制法多少。事法相當。無有乖
<lb n="0640c14"/>違。故曰善說也。我雖般涅槃。當視如世尊。此世尊
<lb n="0640c15"/>自言。我般涅槃有不涅槃者在。即是此戒。汝等當
<lb n="0640c16"/>視此戒。即是如來法身常住世間。故遺教經云。汝
<lb n="0640c17"/>等比丘於我滅後。當尊重珍敬波羅提木叉。如闇
<lb n="0640c18"/>遇明。如貧得寶。當知此戒則是汝等大師。若佛在
<lb n="0640c19"/>世無異此也。教令以戒為師。依戒而住。勿謂我滅
<lb n="0640c20"/>度後無所依也。故云當視如世尊。此經久住世。佛
<lb n="0640c21"/>法得熾盛。有秉羯磨者。有如說行者。因持律故正
<lb n="0640c22"/>法永昌。能使僧寶相繼。化化不絕。教理行果悉皆
<lb n="0640c23"/>具足。故云佛法得熾盛。以是熾盛故。得入於涅槃。
<lb n="0640c24"/>若不持此戒下反顯不持戒之過而誡之。若不持
<lb n="0641a01"/>此戒。如所應布薩。則正法疾滅。既無戒日舒光。法
<lb n="0641a02"/>輪墜地。修證無由。法性界中煩惱陰覆。悉皆闇冥。
<lb n="0641a03"/>喻如日沒時。世界皆闇冥不見道路歸趣無所矣。</p>
<lb n="0641a04"/>
<p id="pX40p0641a0401" rend="margin-left:2em">六勸行布薩。</p>
<lb n="0641a05"/>
<lg>
<l>當護持是戒</l>
<l>如𤛆牛愛尾</l>
<l>和合一處坐</l>
<lb n="0641a06"/>
<l>如佛之所說</l>
<l>我<anchor xml:id="begd1e48331"/>已<anchor xml:id="endd1e48331"/>說戒經</l>
<l>眾僧布薩竟</l>
</lg>
<lb n="0641a07"/>
<p id="pX40p0641a0701" rend="margin-left:1em">釋　此勸持戒。兼行布薩也。𤛆牛其狀如牛。尾有
<lb n="0641a08"/>五色而長。又曰長尾牛。人愛其尾而逐之。彼惜尾
<lb n="0641a09"/>故而亡其身。護戒是法。𤛆牛是喻。喻如持戒之人。
<lb n="0641a10"/>寧捨身命。護持禁戒。亦如𤛆牛忘身護尾也。和合
<lb n="0641a11"/>一處者。來者現前。或三寶事覊身囑授現前。故云
<lb n="0641a12"/>和合。如佛之所說者。謂如法如律如佛所教。法事
<lb n="0641a13"/>無違。人非別眾。故曰如佛之所說也。我<anchor xml:id="begd1e48365"/>已<anchor xml:id="endd1e48365"/>說下總
<lb n="0641a14"/>結一卷經文。謂二百五十戒相若廣若略。一一說
<lb n="0641a15"/>竟。故云布薩竟。</p>
<lb n="0641a16"/>
<p id="pX40p0641a1601" rend="margin-left:2em">七總結迴向。</p>
<lb n="0641a17"/>
<lg>
<l>我今說戒經</l>
<l>所說諸功德</l>
<l>施一切眾生</l>
<lb n="0641a18"/>
<l>皆共成佛道</l>
</lg>
<lb n="0641a19"/>
<p id="pX40p0641a1901" rend="margin-left:1em">釋　此一偈廣大迴向。謂我今說戒功德。不求人
<lb n="0641a20"/>天福報及權乘小果。普施法界眾生。同成佛道。</p>
<lb n="0641a21"/>
<p id="pX40p0641a2101" rend="margin-left:1em">問曰。比丘律法本屬小教。今云共成佛道。其義何
<lb n="0641a22"/>從。答曰。圓人受法。無法不圓。既法華開顯之後。一
<lb n="0641a23"/>色一香無非中道。舉手低頭無不成佛。豈有戒法
<lb n="0641a24"/>而不圓頓。故法華玄義云。開粗者毗尼學即大乘
<lb n="0641b01"/>學。式叉式叉即大乘第一義。光非青黃赤白黑。三
<lb n="0641b02"/>歸五戒十善二百五十戒皆是摩訶衍。豈有粗戒
<lb n="0641b03"/>隔於妙戒。戒既即妙。人亦復然。汝實我子。即此義
<lb n="0641b04"/>也。豈有持戒不成佛道者乎。</p>
<lb n="0641b05"/>
<lb n="0641b06"/>毗尼關要卷第十六
(終)
</p5txt>